'''Қазақстан''' ), толық атауы '''Қазақстан Республикасы''' () Шығыс Еуропа мен Орталық Азияда орналасқан мемлекет. Батысында Еділдің төменгі ағысынан, шығысында Алтай тауларына дейін 000 км-ге, солтүстіктегі Батыс Сібір жазығынан, оңтүстіктегі Қызылқұм шөлі мен Тянь-Шань тау жүйесіне 600 км-ге созылып жатыр. Қазақстан Каспий теңізі арқылы Әзірбайжан, Иран елдеріне, Еділ өзені және Еділ-Дон каналы арқылы Азов теңізі мен Қара теңізге шыға алады. Мұхитқа тікелей шыға алмайтын мемлекеттердің ішінде Қазақстан ең үлкені. Қазақстан бес мемлекетпен шекаралас, соның ішінде әлемдегі құрлықтағы ең ұзын шекара, солтүстігінде және батысында Ресеймен 7591 км құрайды. Оңтүстігінде: Түрікменстан 426 км, Өзбекстан 2354 км және Қырғызстан 1241 км, ал шығысында: Қытаймен 1782 км шектеседі. Жалпы құрлық шекарасының ұзындығы 13394 км. Батыста Каспий теңізімен (2000 км), оңтүстік батыста Арал теңізімен шайылады. 2022 жылдың қазандағы елдегі тұрғындар саны 19 691 858, бұл әлем бойынша 64-орын. Жер көлемі жағынан әлем елдерінің ішінде 9-орын алады (2 724 902 км²). Елдің елордасы Астана қаласы. Мемлекеттік тілі қазақ тілі. Ресми тілі орыс тілі. Қазақстанның ұлттық құрамы алуан түрлі. Халықтың басым бөлігін тұрғылықты қазақ халқы құрайды, пайыздық үлесі 70,18%, орыстар 18,42%, өзбектер 3,29%, украиндар 1,36%, ұйғырлар 1,48%, татарлар 1,06%, басқа халықтар 5,38% Халықтың 75% астамын мұсылмандар құрайды, православты христиандар 21%, қалғаны басқа да дін өкілдері. Экономикалық көрсеткіштері бойынша дамушы экономика ретінде қарастырылады. Елдің жалпы ішкі өнімі ЖІӨ (номинал) $205,539 млрд (2018). Экономиканың негізгі бағыты отын-энергетика саласындағы шикізат өндіру, ауыл шаруашылығы (егіншілік). Елдің негізгі валютасы теңге. 1991 жылдың 16 желтоқсан күні КСРО-ның ыдырауына байланысты өз егемендігін жариялады және халықаралық қауымдастық тарапынан тәуелсіз мемлекет ретінде мойындалды. 1992 жылдың наурызынан бастап БҰҰ-ның толыққанды мүшесі. Сонымен қатар Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына, Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына және Еуразиялық Экономикалық Қауымдастығы сияқты басқа да бірнеше халықаралық ұйымдардың құрамына кіреді. == Этимологиясы == Қазақстан сөзі '''''Қазақ''''' және '''''Стан''''' сөздерінен құралған, яғни ''Қазақ елі'' деген мағына береді. Соңғы кездері халық арасында '''''Қазақ елі''''', '''''Ұлы дала елі''''' және деген атаулар қолданылуда. == Тарихы == === Ежелгі Қазақстан === Қазіргі Қазақстан жерін ежелгі адамзат баласы бұдан миллиондай жыл бұрын мекен еткен. Қола дәуірінде Сібірдің, Жайық өңірінің, Қазақстан мен Орта Азияның ұлан-ғайыр далаларын тегі және тарихи тағдырларының ортақтығы жағынан туыс тайпалар мекендеді. Бұл тайпалар өзінше бір үлгідегі жарқын мәдениет қалдырды. Мұны ғылымда Андрон мәдениеті деп атайды. Ерте темір ғасыры дәуірінде (біздің заманымыздан бұрынғы мыңжылдық ортасы) Қазақстанда тайпалық одақтар қалыптасты. Қазақстанның оңтүстік, шығыс және орталық аудандарын мекендеген тайпалар сақ тайпалар одағына, ал батыс, солтүстік аудандарындағы тайпалар савроматтар тайпалық бірлестігіне бірікті. Біздің заманымыздан бұрынғы 3-ғасырда Қазақстан жерінде кейбір тайпалар өз мемлекетін құрып, алыс-жақын елдермен саяси түсті. Олардың алғашқылары сюнну (ғұндар) болатын. Зерттеушілер ғұндарды түріктердің арғы ата-бабалары деп есептейді. Бұл бірлестікті Мөде басқарған кезде ғұндар бүкіл әлемге танылды. Ғұндардың батысқа жорығы “Халықтардың ұлы қоныс аударуына” түрткі болды. Жетісуда ежелгі тиграхауда сақтарының жерін мұра етіп алған усундер (үйсіндер) біздің заманымыздан бұрынғы 160 ж. шамасында Іле алқабында өз мемлекетін құрды. Олар Қаңлы мемлекетімен шектесті. Бұл тайпалар құрған мемлекеттер Қытай, Парфия, Рим және Кушан империясы сияқты елдермен саяси, экономикалық және мәдени байланыс орнатқан. === Ерте орта ғасырлардағы Қазақстан (Түркі дәуірі)=== ====Қазақстан аумағындағы ерте орта ғасырдағы мемлекеттер (VI-IX ғғ)==== VI ғасырдың басында бүгінгі қазақ жерінде аса күрделі бетбұрыстар болған. Алтай-Сібір, Моңғолия жерінде түркі тайпаларының үстем тап өкілдері бірігіп, әскер күшіне сүйенген Түрік қағанаты атты ерте феодалдық мемлекет құрды. Олардың жері шығыс Кореядан бастап, Орта Азияның жерін де қамтылған. Қазақстан да бұл қағандықтың құрамына кірген. Бұл мемлекет туралы жазба деректер түрік тайпаларының өз тілінде жазылған «Үлкен күлтегін», «Тоныкөк» жазуларынан белгілі. Махмұд Қашқари, Рашид-ад-диннің тарихи жазбаларынан көптеген құнды деректер алуға болады. Византия, Қытай тарихшылары да мол мәлімет береді. Қазақстанның тарихында бұл мерзім «Түрік дәуірі» (VI-XIII ғ. ғ.) деген атпен белгілі. Қазақ жерінде көрсетілген мерзімде бірнеше феодалдық мемлекеттер өздерінің саяси-әкімшілік биліктерін жүргізді. Қазақстанда алғашқы қауымдық құрылыстан кейін ғасырдан феодалдық қатынастар орнай бастады (немісше феод- «жер», аль- «иесі», яғни жердің иесі деген ұғымды береді.). Ортағасырлық тайпалардың арасында негізгі екі тап: феодалдық табы мен шаруалар табы қалыптасады. Феодалдар мал мен жердің негізгі иесі болады. Феодалдық қатынастардың орнауы Қазақстанның оңтүстігінде басқа өңірлерге қарағанда жедел жүрді. Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихының басты бірі осы қатынастардың орнауы болды. === Орта ғасырлардағы Қазақстан (Оғыз дәуірі) === Орта ғасырларда қазіргі Қазақстан жерін Қарахан, Қарақытай, Оғыз, Қимақ мемлекеттері өмір сүрді. === Ресей империясының құрамындағы Қазақстан === Қазақстанды Ресейдің отарлауы 1731 жылы Кіші Жүз ханы Әбілқайырдың Ресейге қосылуынан басталды. Бұл процесс 130 жылдан аса уақытқа созылып, 19 ғасырдың 60 жылдарының ортасына қарай толық жүзеге асырылды. 1731–1860 жылдары Қазақстан Ресейге, көбіне сөз жүзінде ғана бағынып, іс жүзінде ру, тайпа билеушілері дербес саясат жүргізді. Патша өкіметі халық көтерілістерін аяусыз басып отырғанымен, елдің ішкі істеріне (сот жүйесіне, ру аралық мәселелерге) араласпады. Ел ішіндегі беделді адамдарға, ру басыларына жалақы тағайындап, әр түрлі атақтар беріп, екінші жағынан әкімшілік реформалар жасап, көнбегендерін жазалау арқылы өз билігін күшейтті. 1822 ж. “Сібір қазақтары туралы жарғы”, 1824 ж. “Орынбор қазақтары жөніндегі жарғы” деген құжаттармен қазақ жерін басқару тәртібі белгіленді. Осы заңдар бойынша Орта жүз бен Кіші жүз хандықтары жойылды. Кіші жүзде хандық биліктің орнына Ресейдегі сияқты әкімшілік басқару жүйесі қалыптасты. Ал Орта жүзде “аға сұлтан” деген басқарушы қызмет енгізілді. Ішкі округтер құрылды. Округтер болыстарға, болыстар ауылдарға бөлінді. 19-ғасырдың басында Хиуа мен Қоқан хандары Оңтүстік Қазақстанға өз бақылауларын орнатты. Қазақтар Қоқан мен Хиуа билеушілеріне қарсы жиі-жиі бас көтеріп отырды. Отарлық езгінің күшеюі, шұрайлы жерлерді тартып алып, бекіністер салу Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысын (1837–47) тудырды. 19-ғасырдың 60-жылдарында Қазақстанның Ресейге қосылу кезеңі аяқталды. 1914 ж. 1-тамызда Ресейдің 1-дүниежүзілік соғысқа тартылуы Қазақстан халқына ауыр соққы болып тиді. Жаппай наразылықтар нәтижесінде 1916 жылғы көтеріліс шықты. Көтерілістің басталуына патшаның 1916 жылғы 25-маусымдағы майдандағы қара жұмысқа Қазақ пен Түркістан өлкелерінің және ішінара Сібірдің 19-дан 43 жас аралығындағы ер-азаматтарын шақыру жөніндегі жарлығы түрткі болды. Көтерілістің аса ірі ошақтары Жетісу мен Торғайда болды. 1917 ж. патшаны тақтан құлатқан Ақпан революциясының оқиғалары көп ұзамай Қазақстанға да жетті. 1917 ж. 21–28 шілдеде Орынборда 1-Бүкілқазақ съезі өтті. Делегаттар ұлттық автономия, жер-су, т. б. мәселелердің шешілуіне, Құрылтай жиналысына әзірлік және қазақ саяси партиясын құру мәселелеріне баса назар аударды. Әлихан Бөкейханов, Мұхамеджан Тынышбаев, Міржақып Дулатов, Ахмет Байтұрсынұлы, Жанша Досмұхамедұлы, Халел Досмұхамедұлы, Мағжан Жұмабаев, т. б. қайраткерлер отаршылдыққа қарсы Алаш партиясын құрды. Олар қазақ халқын отарлық езгіден азат ету ұраны төңірегіне топтасып, қазақтың дербес, тәуелсіз Алашорда демократиялық мемлекетін құруға кірісті. Бірақ көп ұзамай бүкіл Ресейдегі сияқты қазақ жерінде де кеңес билігі орнады. === Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы === 1917 жылы большевистік революциядан кейін Қазақстанда Кеңес билігі орнады. Бірінші дүниежүзілік және азамат соғыстары бүкіл ел шаруашылығын күйретті. 1920-1921 жж. қыста болған жұттың салдарынан ірі қараның жартысына жуығы қырылды. 1921 жылы жаз егінсіз болып, аштық орнады. Тек 20-жылдардың соңына қарай Қазақстан қалпына келді. 1920 жылы Қазақстан автономды, ал 1936 жылы КСРО құрамындағы одақтық республика болды. Аймақтың экономикалық әлсіздігін есепке ала отырып, одақтық үкімет Қазақстан шаруашылығын қарқынды түрде дамытуды алға қойды және 1941 жылы өнеркәсіп өндіріс көлемі 1913 жылмен салыстырғанда сегіз есеге артты. Ірі экономикалық жобаларды орындауға ресурстарды топтастырудың жоспарлық жүйесінің мүмкіндіктері арқасында Қазақстан 30-жылдары көшпелі өлкесінен ірі және өнеркәсіптік, егіншілік пен мал шаруашылығы дамыған, жоғары мәдени деңгейі бар аймаққа айналды. Қазақстан аумағында мыңдаған ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар құрылды, он мыңдаған шақырымға созылған темір және автомобиль жолдары түсті. Қазақстан түрлі түсті және қара металл, көмір, мұнай, бидай, мал шаруашылығы өнімдерінің ірі өндірушісі болды. 1991 жылы Қазақстан үлесіне қорғасын, мырыш, титан, магний, қалайыны өндіруде одақтық өндірістің 70 пайызы, фосфор мен хром өндірісінің 90 пайызы, күміс пен молибденнің 60 пайыздан астамы тиесілі болды. Қазақстан дәнді дақылдардың ірі өндірушісі болды. Алайда, экономикалық дамудағы жетістіктер үшін қазақ халқы құнын өтеді. «Социалистік индустриялау» әдісі қайғылы жағдайға әкелді. Нәтижесінде ұжымдастыру бойынша қозғалыс 30-жылдары аштыққа әкеліп тіреді. Қазақтардың бір бөлігі тобымен Қытайға және көршілес ортаазия елдеріне кетті. 1931-1934 жылдары аштық пен аурудан бір жарым миллион адам қаза тапты, ол этностың 40 пайызын құрады. Қазақстан бұрынғы КСРО аумағындағы негізгі тұрғындардың ең аз бөлігін құраған бірегей республика болды; мұндай жағдай 30-жылдары халықтың көп бөлігінен айырылғаннан емес, КСРО-ның басқа аймақтарынан Қазақстан аумағына жүз мыңдаған адамдарды жарамсыз большевиктік режимде 1937-1938 жж. террор құрбандарына арналған концлагерлер ұйымдастыру арқылы қоныс аудару салдарынан болды. 1935 жылдан 1940 жылға дейінгі кезеңде Батыс Украина, Белоруссия және Литвадан поляктардың жер аударуы көп орын алды (120 мыңға жуық адам). ІІ дүниежүзілік соғыс жылдары Қазақстанға Поволжья немістері, Кавказдан шешендер, ингуштар және басқа да ұлт өкілдері күштеп қоныс аударылды, ал 50-60 жж. тың игеруге байланысты біздің елге Ресей, Украина, Белоруссиядан миллиондаған тұрғындар көшіп келді. Нәтижесінде 1926 жылы республикадағы барлық тұрғынның меншікті салмағы 57,1% құрап, 1939 жылы бұл көрсеткіш 38%-ға дейін төмендеді, ал 1959 жылы небәрі 30 пайызға тең болды. Тек соңғы жылдары қазақтардың меншікті салмағы 50 %-дың көрсеткішке жетті. 70-80 жылдар қарсаңында КСРО-ның экономикалық және өміріндегі дағдарыс Қазақстанға да әсер етті. Қатаң жоспарлық жүйе елдің экономикалық дамуын, әлеуметтік саланы тоқыратты. Сондықтан да қайта құру саясаты жариялылық пен демократияға сенген Қазақстан халқынан кең қолдау тапты. Алайда, 1986 жылғы 17 желтоқсанда орын алған Алматыдағы жастардың демократиялық көтерілісінің қатты қысымға алынғаны тағы да «әлеуметтік» жүйенің жарамсыздығын көрсетті. === Қазақстан Республикасы === ==== ==== '''1990 жылдарда''' 1991 жылы желтоқсанда РКФСР, Украина, Беларусь басшылары Минск қаласында кесдесті (Беловеж келісімі). Талқыланған негізгі мәселелер 1922 жылғы КСРО құру туралы келісім шартты жою, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құру. Бас қосуда осы мәселелер туралы құжаттарға қол қойылды. Бұл кездесуге Қазақстан Президенті Н. Ә. Назарбаев та, басқа Орта азиялық басшылары да шақырылмады. 1991 жылы 13 желтоқсанда Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркіменстан, Тәжікстан басшылары Ашхабадта бас қосты. Орта Азия мемлекеттерінің басшылары Минск (Беловеж келісімі) шешімін білдірді. 1991 жылы 20 желтоқсанда Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түркіменстан, РКФСР, Украина, Белорусь, Армения, Молдова Алматыда бас қосты. Оған Грузия бақылаушы есебінде ғана қатысты. 1991 жылы 21 желтоқсанда аталған 11 республиканың басшылары КСРО-ны ыдыратып, ТМД-ны құру туралы келісімге қол қойды. Кеңестік жүйенің құрсауынан босап шыққан республикалар «кеңестік», «социалистік» деген атаулардан бас тарта бастады. 1991 жылғы желтоқсанның 10-ы Республика Жоғарғы Кеңесінің сессиясында Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының атауын Қазақстан Республикасы деп өзгертті. Алматы кездесуі кезінде келісілген мәселелердің аса бір маңыздысы ядролық қаруға қатысты бірлескен шара жөніндегі келіссөз еді. Оған қолдарында ядролық қаруы бар мемлекет есебінде Белорусь, Қазақстан, Ресей Федерациясы және Украина Республикасының басшылары қол қойды. Мемлекеттер келісімі бойынша қатысушылар ядролық мәселе жөніндегі саясатты бірлесе жасап, Тәуелсіз Елдер Достастығына енетін барлық ұжымдық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тиісті болды. КСРО-ның ыдырау процессін тездеткен 1991 жылғы тамыз бүлігі 1991 жылдың қазанына қарай көптеген өз тәуелсіздігін жариялауына септігін тигізді. 1991 жылы 16 желтоқсанда Республиканың Жоғарғы Қеңесінің жетінші сессиясында «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Заң қабылданды. Осы күні Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялады. Сонымен, 1991 жылғы 16 желтоқсан Республиканың тәуесіздік алған күні. '''Екінші мыңжылдықта''' '''Екінші мыңжылдық 10 жылдарында''' == Географиясы == Қазақстан Республикасының жер көлемі 2,7 млн шаршы шақырым. Жерінің ауданы жағынан дүние жүзіндегі ең ірі мемлекеттердің қатарына жатады. Бұл көрсеткіш бойынша Ресей, Канада, Қытай, АҚШ, Бразилия, Австралия, Үндістан және Аргентинадан кейін 9-шы орында тұр. Республика Еуразия құрлығының орталығында барлық мұхиттардан бірдей қашықтықта орналасқан. Республика батысында Еділ өзені алабынан шығысында Алтай тауы шыңдарына дейін мың км дейін, солтүстіктегі Батыс Сібір жазығынан (Солтүстік Қазақстан жазығы) оңтүстігінде Қызылқұм шөлі мен Тянь-Шань тау жүйесіне 1600 км-ге дейін созылып жатыр. Қиыр солтүстік нүктесі (55 26 с. е.) Шығыс Еуропа жазығының орталық бөлігі мен Британия аралдарының оңтүстігіне, ал оңтүстік нүктесі (40 56 с. е.) Кавказ сырты мен Оңтүстік Еуропаның Жерорта теңізі өңіріндегі елдердің ендігіне сәйкес келеді. Қазақстан қоңыржай белдеудің орта және оңтүстік ендіктерінде орналасқан. Географиялық орнына қарай орманды дала, дала, шөлейт және шөл зоналары қалыптасқан. Елдің батыс шеті (46 27 ш. б.) Елтон және Басқыншақ көлдері маңына, ал шығыс нүктесі (87 20 ш. б.) Бұқтырма өзенінің бастауына тұспа тұс келеді. Аумағының 10%-ы биік таулы өңірлер, қалған бөлігі ойпат, жазық, үстірт, қырат жерлер. Қазақстанның ең биік жері Хантәңірі шыңы (6995 м, қар құрсауымен қосып есептесе 7010 м). Ол Тянь-Шань тау жүйесінде орналасқан. Каспий теңізінің шығыс жағалауында елдің ең ойпат жері Қарақия ойысы теңіз деңгейінен 132 төменде орналасқан. == Әкімшілік бөлінуі == Қазақстан Республикасы унитарлы мемлекет. Әкішілік құрылымы бойынша құрамына 17 облыс, 89 қала, соның ішінде республикалық маңызы бар қалалар (Астана, Алматы, Шымкент), 186 аудан, 174 ауылдық округ кіреді. Қазақстан әкімшілік бірліктері және олардың орталықтары (8 маусым 2022 жылдан бастап) Аймақ Әкімшілік орталығы Ауданы, км² Тұрғыны(1 шілде2017 ж. адам) Тұрғыны (1 қаңтар2019ж. адам) жылдыққорытынды (адам) Туы Алматы облысы Талдықорған 223 924 003 063 037 393 34 330 Туы Шығыс Қазақстан облысы (ШҚО) Өскемен 283 226 386 208 379 079 129 Туы Қарағанды облысы Қарағанды 427 982 381 501 378 863 638 Туы Жамбыл облысы Тараз 144 264 116 384 124 559 175 Туы Түркістан облысы (ОҚО) Түркістан 117 249 929 000 977 768 48 768 Туы Қостанай облысы Қостанай 196 001 876 833 873 124 709 Туы Ақтөбе облысы Ақтөбе 300 629 851 339 867 828 16 489 Туы Қызылорда облысы Қызылорда 226 019 777 730 793 299 15 568 Туы Павлодар облысы Павлодар 124 800 755 847 753 981 866 10 Туы Ақмола облысы Көкшетау 146 219 737 449 739 566 117 11 Туы Маңғыстау облысы Ақтау 165 642 650 509 676 835 26 326 12 Туы Батыс Қазақстан облысы (БҚО) Орал 151 339 643 874 651 874 000 13 Туы Атырау облысы Атырау 118 631 613 880 632 896 19 016 14 Туы Солтүстік Қазақстан облысы (СҚО) Петропавл 97 993 560 553 555 020 533 15 Туы Алматы республикалық маңызы бар қала 451 772 779 854 556 81 777 16 Туы Астана республиканың елордасы 710,2 006 570 078 362 71 792 17 Туы Шымкент республикалық маңызы бар қала 506 002 291 011 511 220 18 Туы Байқоңыр республикалық маңызы бар қала 57 38 500 39 161 661 Барлығы 724 902 17 994 200 18 592 701 598 501 === Ірі қалалар === Астана Алматы Сурет:Soyuz TMA-3 ғарыш айлағы Орыны Қала Тұрғыны Миллионер қала млн Алматы 854 556 Астана >1 млн Шымкент >1 млн Жүз мыңнан астам тұрғынды қалалар 100—999 мың тұрғын Қарағанды 497 824 Ақтөбе 429 462 Тараз 356 069 Семей 349 102 Павлодар 334 057 Өскемен 329 090 10 Атырау 268 840 11 Қостанай 239 652 12 Қызылорда 238 349 13 Орал 234 167 14 Петропавл 218 031 15 Ақтау 182 033 16 Жаңаөзен 182 000 17 Теміртау 179 248 18 Түркістан 164 413 19 Көкшетау 163 300 20 Талдықорған 145 652 21 Екібастұз 134 152 22 Рудный 115 448 Барлық тұрғын саны(ірі қалаларда): 705 318 Қазақстанның жалпы тұрғын саны: 18 592 970 Ірі қалалардың тұрғын санындағы үлесі 46,9% Қазақстан қалалары Қазақстан аудандары == Халқы == == Мемлекеттік құрылымы == Қазақстан 1995 жылғы 30 тамыздағы республикалық референдумда қабылданған Конституция бойынша өзін демократиялы, зайырлы, құқықты және әлеуметті мемлекет ретінде орнықтырды. Қазақстан Республикасы президенттік басқару формасындағы біртұтас мемлекет. Республиканың ең жоғарғы өкілді органы Парламент. Ол республиканың заң шығару құзіретін жүзеге асырады. Парламент тұрақты жұмыс істейтін екі Палатадан: Сенаттан және Мәжілістен тұрады. Сенатқа әр облыстан және респ. маңызы бар қаладан екі адамнан сайланады. Сенаттың 15 депутатын Парламент өкілеттігі мерзіміне Республика Президенті тағайындайды. Мәжіліс республиканың әкімш.-аумақтық бөлінісі ескеріле отырып құрылған, сайлаушылар саны шамамен тең болатын бір мандатты аумақтық сайлау округтары бойынша сайланатын алпыс жеті депутаттан және партиялық тізім бойынша сайланатын 10 депутаттан тұрады. Президент Үкіметті Конституцияда белгіленген тәртіппен құрады. кейінгі он күн мерзім ішінде Премьер-Министр Үкіметтің құрылымы мен құрамы туралы республика Президентіне ұсыныс енгізеді. Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі жеті мүшеден тұрады, олардың өкілеттігі алты жылға созылады. Конституциялық Кеңестің төрағасын республика Президенті тағайындайды. Қазақстан Республикасында сот төрелігін тек сот қана жүзеге асырады. Ол заңмен құрылған Қазақстан Республикасының Жоғ. Соты және республиканың жергілікті соттары болады. Жергілікті мемлекет басқаруды тиісті аумақтағы істің жай-күйіне жауапты жергілікті өкілдік (мәслихат) және атқарушы органдар (әкімдік) жүзеге асырады. == Табиғаты == ==== ==== Сурет:Steppe of western Kazakhstan in the early даласы" Қазақстанның қазіргі жер бедері дамудың талай ұзақ кезеңдерінен кейін, теңіздік және континенттік жағдайлардың алмасып отыруынан, климаттың үнемі өзгеріске ұшырауынан және тектоник. қозғалыстардың нәтижесінде қалыптасқан. Республиканың орт. бөлігінде болған варийлік (герциндік) тау жүйелері жоғ. палеозойдан бастап қарқынды континенттік мүжілуге ұшырау салдарынан, қалдық қырқалы денудациялық жазықтар мен аласа тауларға айналды. Тек қана Торғай қолаты мен республиканың солт.-шығыс бөлігін кайнозойдың мореналық алаптарының жекелеген шығанақтары, ал оңт.-батыс бөлігін тұтасымен бор және неогендік теңіз басып жатты. Төрттік кезеңде ғана Маңғыстау түбегі мен оған жапсарлас аудандар климаты қуаң жазық құрлыққа айналды. Қазақстанның оңт.-шығысында неоген-төрттік кезеңде түзілген биік таулы аймақтың қалыптасу процесі бүгінге дейін созылуда. Оған жер қыртысының осы аймақтағы қозғалыстары мен сілкінулері дәлел. Таулы өңірді табиғат тарихында рет мұз басқан, соның салдарынан мұнда қар, мұздықтық аңғарлар, мореналық жыныстар ұшырайды. === === Қазақстан Шығыс Еуропа платформасының оңт.-шығыс шетін Каспий маңы синеклизасын) және Орал-Моңғол қатпарлы белдеуінің батыс бөлігін алып жатыр. Қатпарлы белдеу өзінің оңт.-батысында Тұран ойпатына (тақтасына) жалғасады. '''Тақтаның''' (плитаның) мезокайнозойлық тысының астынан Мұғалжар мен Қаратаудың (Маңғыстауда) палеозойлық құрылымдары шығып жатады. Бұлардың шығысындағы Қазақстанның таулы-қатпарлы бөлігінде Орт. Қазақстан палеозойлық массиві Сарыарқаны, бірнеше қатпарлы жүйелер мен облыстарды (Шыңғыс Тарбағатай, Обь Зайсан және Алтай Саян қатпарлы облыстарының қазақстандық бөліктері), Солт. Тянь-Шань мен Жетісу Алатауының ендік бағытқа жуық альпілік белдеулерін ажыратуға болады. Каспий маңы синеклизасы (ойпаңы) үш бөлікке жіктелген шөгінділерден тұрады. Төм. бөлігі қалыңд. 13 км-ге дейінгі рифей мен төм. және орт. палеозойдың сазды, орт. бөлігі кунгур ярусының (қалыңд. км-дей) тұзды сериясынан, беткі жағы жоғ. теңіздік, континенттік шөгінділерінен (4–6 км) құралған... === === '''Қазақстанның климаты''' шұғыл континентті. Климаттың континенттігі оның өзіндік көрінеді. Оларға: қыс пен жаз үлкен айырмашылықта болуы, ауаның құрғақтығы, республиканың көп жерінде атмосфералық жауын-шашынның әркелкі түсуі, қыстың солтүстікте ұзақ әрі аязды, оңтүстікте қысқа әрі жұмсақ болуы жатады. Қазақстан өзі орналасқан географиялық ендігі бойынша климаты ылғалды субтропикалы Жерорта теңізі елдеріне және қоңыржай континентті орталық Еуропаға сәйкес келеді. Бірақ еліміз орасан зор Еуразия құрлығының ортасында климатының шұғыл ерекше. Өйткені Дүниежүзілік мұхиттардан мыңдаған километр қашық жатқандықтан олардың климат жұмсартарлық әсері өте аз. Қазақстан коңыржай климаттық белдеудің оңтүстігінде жатыр, сондықтан жылдың төрт мезгілі (жаз, күз, қыс, көктем) айқын білінеді. Қыста Сібірдің қатты суығы келеді. Жазда Орта Азияның жылы, тіпті ыстық ауасының әсері жақсы байқалады. Жыл мезгілдерінің арасындағы температуралық айырмашылықтар климаттың континенттігін арттырады. Кең байтақ Қазақстан жерінде оның географиялық орнына (яғни атмосфералық ылғалдықтың негізгі көзі мұхиттардан тым шалғай орналасуына) және жер бедеріне байланысты қуаң континенттік климат қалыптасқан. Басқа кез келген аумақты аймақтар сияқты республика климатына да радиациялық және циркуляциялық факторлар кешені ерекше әсер етеді. ''' Радиация '''. Қазақстан аумағы үстінде бүкіл жыл бойы жоғары қысымды ауа қабаты үстемдік етеді, ал оған көршілес аймақтарға (солт., батыс және оңт.) төм. қысымды қабаттар тән келеді. Жалпы республика аумағының көп бөлігінде антициклондық ауа райы басым. Сондықтан мұнда шұғылалы ашық күндер ұзақт. жылына солт-тен оңт-ке қарай 2000 сағ-тан 3000 сағ-қа дейін артып отырады. Жылына солт-те 120, оңт-те 260 күн ұдайы ашық болады, бұлтты күндер саны тиісінше 60 күннен 10 күнге дейін (Балқаш ойысында) кемиді. Міне, осылардың нәтижесінде жиынтық радиация мөлшері де солт-тен оңт-ке қарай 4200-ден 5500 МДж/м2-ге дейін біртіндеп артады. Сол сияқты төсеніш беттің (жер бетінің) сәуле қайтару қабілетіне байланысты сіңірілетін радиация мөлшері де оңтүстікке қарай бірқалыпты көбейеді. Сәуле қайтару қабілетін қыста тұрақты қар жамылғысы қалыптасқанда ең жоғары шегі 70–80%-ға жетіп, жазда көп жерде 20 30%-ке дейін төмендейді. Радиацияның жылдық тиімді сәулелену мәні солтүстікте 1500-ден оңтүстікте 2100 МДж/м2-ге дейін өзгереді. Теріс мәнді радиациялық баланстың маусымдық ұзақт. солт-те 3,5 4,5 ай (қараша наурыз), оңтүстікте ай. === === Қазақстанның жер үсті суларының ресурсы сулылығы бойынша орташа жылдық көлемі 100,5 км³; соның ішінде не бары 56,5 км³-і ғана республика аумағында қалыптасады, қалған көлемі Орта Азия Ресей Федерациясынан және Қытай Халық Республикасынан келетін өзен суларынан құралады. Өзен су ағынының көлемі бойынша Қазақстан планетаның сумен ең аз қамтылған елдерінің қатарына жатады. Қажетті су тұтыну көл. 54,5 км³-ді құрайды, мұның сулылығы бойынша орташа жылдық бағаммен шаруашылыққа пайдаланылу мүмкіндігі 46,0 км3-ден аспайды. Су тапшы жылдары су ресурстарының көл. 58 км³-ге дейін, ал пайдаланылатын су тиісінше 26 км³-ге дейін төмендейді. Тұщы жер асты су қоры 15,1 км³-ді құрайды, оны пайдалану деңгейі 11,3% немесе 1,7 км³. Қайтымды сулардың көл. км³, су көздеріне қайта құйылған су км³-ден аспайды, қалған ағынды құрамы сейіледі немесе жерге сіңіп кетеді. Қайтымды сулар табиғи сулар мен қоршаған ортаны ластаудың негізгі көзі болады. === === Топырақ табиғат бірі. Жердің геологиялық тарихында алдымен пайда болған топырақ. зерттеулердің деректері бойынша алғашқы жұқа топырақ қабаты 500 млн жыл бұрын кембрий дәуірінде пайда болыпты. Бұл кезде әлі өсімдік жамылғысы қалыптаспаған. Топырақ жамылғысын зерттейтін топырақтану ғылымы жас ғылым. Оның негізін салған XIX ғасырдың 80-жылдары орыс ғалымы В. В. Докучаев топырақтың табиғи және тарихи дене екенін анықтады. Қазақстанда өзге елдерде кездесетін топырақ түрлерінің түгелдей дерлігі тараған. Мұнда тайга, тундра топырағына дейін бар, тек ылғалды субтропик белдеміне тән топырақ қана жоқ. ===Өсімдігі === Қазақстанда мәдени дақылға айналдырылған және кездейсоқ әкелінген түрілерін қоспағанда шамаммен 6025 өсімдік түрі бар. Жабайы өсімдіктердің 18 түрі космополит (Антарктикадан басқа құрлықтарда өседі), 285-і голарктикалық түр (Евразия мен Солтүстік Америкада өседі). Бұлардың ішінде 535-і (шамамен 11%-і) тек Қазақстанда кездеседі (эндемиктер). Мұнда бірнеше ботаникалық зона бар. Тау өсімдіктері өздеріне тән биіктік зоналар құрайды. Өзен-көл, батпақ, жайылма, шалғындық, көлтабан өсімдіктері ешқандай зонаға жатпайды. Су өсімдіктерінің түрі аз (63 гидрофильді түрі). Олардың құрамында барлық жартысы (шылаңдар мен руппияларды қосқанда түрі), 24 голарктикалық түр (сальвиния, тұңғиқ т. б.) бар. Бұлар су өсімдіктерінің 52%-і, яғни ең көне өсімдіктер. тұрғыдан да осылай; шылаңдар туысы (21 түрі бар) бұдан 70-100 млн жыл (бор дәуірінде), сальвиния, жестер, телорез 40-70 млн жыл бұрын болған. Тегі тропикалық, гидрофильді өсімдіктер тобына жататын су өсімдіктері Қазақстан жерінде 25-40 млн жыл бұрын (олигоценде) қаулап өскен. Батпақ, өзен жайылмасы мен көлтабан өсімдіктерінің 450-ден астам түрі бар. Шалғынды, кейде батпақты жерлерде бидайық, тарғақ, айрауық, шалғын атқонағы, шалғын бедесі, шалғын ноғатығы, кәдімгі бекмания, қамыс, қоға, қияқ сияқты азықтық шөптер көбірек. Олардың топтасуынан өнімділігі әркелкі шабындық қалыптасады. Шөл зона өсімдігі Сұр топырақты қырат жерлерді (Оңтүстік Қазақстан) алып жатқан ағаш-бұта құрамында пісте мен (жемісі кәдімгі пісте) қатар Регель алмұрты, таудаған, тобылғы, қаратау лепидолофасы, тікенекті бадам (бұлардың көпшілігі сирек кездеседі) бар. Талас Алатауы, Қаржантау мен Қаратау бөктерлері селдір орманды, мұнда сары долана, зеравшан аршасы басым. Тақырда өсетін сексеуіл тоғайлары негізінен жапырақсыз аласа (2-8м) «шала ағаш» қара сексеуілден тұрады. Сексеуіл арасында басқа азықтық өсімдіктер де (жусан, күйреуік, изен, теріскен) аз емес. *Қоңыр және сұр қоңыр топырақты шөл даладағы шала бұта өсімдіктердің арасында ақ жусан, қара жусан, туран жусаны, ал гипсті қоңыр топырақта баялыш көбірек кездеседі. Мұнда түрлі эфемероидтар (әсіресе баданалы қоңырбас пен жуан сабақты қияқ) мен эфемерлер де бар. Құм топырақты шөл даладағы бұта өсімдіктерінің арасында жүзгін, құм сексеуілі, қоянсүйек, қылша түрлері, жапырақсыз құланқұйрық және түкті жүзгін ағаштары басым. Мұнда бұта тәрізді аласа өсімдіктер (жусан, изен) мен көп жылдық шөптер де (құмерке) көп. *Сор топырақты шала бұта өскен шөл далада сарсазан, бұйырғын т. б. өсімдіктер басым. *'''Далалық зона''' Далалық зонада бөденешөп, қызылбояу, боз, бетеге, қырғыз бетегесі, қылтық бетеге, көде, еркекшөп бітік өседі. Реликт өсімдіктері сібір бетегесі, ши мен көп тамырлы жуа. '''Тау өсімдіктері''' Оңтүстік Алтай, Сауыр, Жоңғар Алатауы, Солтүстік және Батыс Тянь-Шань өсімдіктері далалық, ормандық және альпілік белдеулерге бөлінеді. Оңтүстік Алтай мен Тарбағатайдағы далалық белдеу далалық зонамен ұласып жатыр, бірақ мұндағы өсімдіктерге бадам, майқарағай, тобылғы араласқан. Жоңғар Алатауы мен Тянь-Шаньда (шөл зона) бетеге, боз шалғын, бидайық (түкті бидайық), арпа (баданалы арпа) тұқымдастары өседі, мұнда итмұрын, қызыл шие т. б. өсімдіктер көп. Қазақстан тауларында бірнеше орман түрлері бар: самырсын және қарағай ормандары (Алтайда); жапырақты (Сауыр); майқарағай (Алтай және Жоңғар Алатауы); шырша (Алтайдағы сібір шыршасы, Жоңғар Алатауы мен Тянь-Шаньдағы Шренк шыршасы); алма ағаш (Жоңғар Алатауы мен Тянь-Шань); өрік (Солтүстік Тянь-Шань); шетен (Тянь-Шань); ақ қайың (Тянь-Шань). Тау ормандарының мұншама кең алқапта орналасуына, республиканың батысында еменді және қарағашты, ал солтүстүігінде қайыңды және қарағайлы ормандардың бар болуына байланысты ормандар мен орман шалғындарының құрамындағы өсімдіктер Қазақстандағы барлық өсімдіктердін 40%-інен асады. Олардың ішінде космополит (кәдімігі қыранқұлақ), 30-дан астам голарктикалық түр орман папоротнигі, қауырсын папоротник, усасыр, құлмақ, күреңот, ұртшөп бар. Олар көне заман ормандарынан келіп жеткен реликтілер. Мұндай орман өсімдіктеріне грек жаңғағы, семенов үйеңкісі, лепсі таспасы, тянь-шань цицербитасы, семенов айдаршөбі сияқты аз тараған реликтілер, сондай-ақ «Қазақстанның Қызыл кітабына» енгізілген қырғыз қайыңы, бекара терегі, Мушкетов түйесіңірі, мыңжылқы усасыр қырыққұлағы сияқты эндемдер айырықша сипат береді. Альпі белдеулері Альпіге доңызсырт шабындықтары мен майда шөпті шалғындықтар тән. Бұлардың алғашқысы түкті доңызсырттан, ал Алтайда Белларди доңызсыртынан тарайды. Майда шөпті шабындық құрамында крылов бетегсі, монғол птильагростисі, ал түрлі шөптерден альпі маралоты, таран, сарғыш майдажелек т. б. бар. Субальпілік шалғындықтар тау белдеулерімен шекаралас жерлерде қалыптасқан. Тянь-Шаньда бұл крылов бетегсінен, жартас қазтамағынан, кәдімгі манжеткадан құралған шалғындықтар. Тек мысыққұйрықтан тұратын шалғандықтар да кездеседі. Әдетте бұлардың бәрі құнарлы жаздық жайылымдар, шабындық жерлер. === Жануарлар дүниесі === Ұлан байтақ Қазақстан жерінде 172, құстың 485, бауырымен 52, 12, балықтың 150-ге жуық түрі бар. Омыртқасыз жәндіктер (насекомдар, шаян тәрізділер, ұлулар, құрттар т. б.) бұдан да көп. Тек жәндік түрлерінің өзі-ақ 30 мыңнан асады. Жануарлар түрінің осыншалық көп болуы республиканың географиялық орнына, жер бедерінің дамуы мен жануар түрлері қалыптасуының ұзақ та күрделі тарихына байланысты. Жануарлардың табиғат зоналары бойынша мекендеу і: '''Орманды дала зонасы'''. Қазақстанның солтүстігіндегі орманды дала зонасында бұлан, елік, ақ қоян, сұр тышқан, су егеуқұйрығы, орман тышқаны, бұлдырық, ақ кекілік, көл айдындарын суқұстары аққу, қаз, үйрек, шағала, тарғақ, қасқалдақ мекендеген. Оңтүстікке қарай созылып жатқан Еділ жағалауынан Алтай таулы бөктеріне дейінгі астық тұқымдас шөп пен жусан, бетеге өскен далада суыр, дала алақоржыны, сүйірбас сұр тышқан, кәдімгі сұр тышқан, дала тышқаны, саршұнақ (үлкені, кішісі, жирені), ал құстан дуадақ, безгелдек, жылқышы, сұңқар, дала трикушкасы, бозторғайлар, қыранқара, дала құладыны мен шабындық құландыны қоныстайды. Көктемнен күзге дейін бұл жерлерде ақбөкен үйірлері жайылады, олар қысқа қарай шөлді аймаққа ығысады. '''Далалық зона'''. Едәуір бөлігін Жайық өзенінің аңғарындағы орман алып жатқан далалық зонаның батыс бөлігін бұлан, елік жайлаған, мұнда европалық қара күзен, жұпар тышқан, орман сусары да кездеседі. Жайық т. б. өзендердің аңғарында тарбақа, орман бақасы кездеседі. Мұнда бұлдырық, сұр кекілік, тырна, бозторғай көп. Сыңсыған қарағай өскен тау сілемдері (Көкше қыраты) бар далалық зонаның орта бөлігінде бұлан, елік, сілеусін, қызыл тоқалтіс сияқты орман тұрғындары, аққоян, ақтиін (Ертіс бойындағы қалың орманда), бұлдырық, қаратоқылдақ, кәдімгі тоқылдақ кездеседі. Далалық зонаның шығысында суыр, дала тышқаны, дала шақылдағы сияқты жануарлармен қатар аққоян, сілеусін, елік, арқар мекендеген. '''Шөлейт зонасы'''. Өсімдік жамылғысы әркелкі шөлейт зонасында- саршұнақтар (кішісі, орташасы, сарысы) мен қосаяқтың, құм тышқан мен толай қоянның бірнеше түрі мекендеген. Мұнда ақбөкен де, қарақұйрық та көптеп кездеседі. Бұл зонада құстан дуадақ, шіл, қылқұйрық, бозторғай т. б. бар. '''Шөл зонасы'''. Республиканың оңтүстігін тау бөктеріне дейін алып жатқан шөл зонада тек осында ғана мекендейтін бірнеше жануар түрлері бар, олар оңтүстікте республика шебінен тысқары шығып кетеді. Қыста қар тоқтап, көктемде қар суы жиналатын Үстірт пен Маңғышылақ жартастарының арасында кездесетін үстірт муфлоны жұтаң өсімдіктермен қоректеніп, ащы суды қанағат етеді. Үстіртте ұзын инелі кірпі, қарақұйрық, шөл сілеусіні қарақал кездеседі. Сазды және қиыршық тасты шөл дала жануарларынан Қазақстаннан басқа жерлерде кездеспейтін ерекше тұқымдас өкілі жаламан мекендейді. Ол тек Бетпақдалада, Балқаш көлінің солтүстік жағалауындағы кейбір аудандарда, Алакөл және Зайсан қазаншұңқырында ғана табылған. Солтүстік Балқаш маңындағы бірнеше жерден ғана табылған бесбашбайлы ергежейлі қосаяқ та ерекше хайуан. Ірі жануарлардан осы шөл далада ақбөкен, қарақұйрық қыстайды. Құстан шіл, қылқұйрық, тырна, жек дуадақ кездеседі. Түк аяқты қосаяқ, үшбашбайлы ергежейлі қосаяқ, құм тышқаны, жіңішке башбайлы саршұнақ, ала жертесер, құм мысығы т. б. құм ішінде тіршілік етуге бейімделген. Оңтүстік Балқаш құмында осы араға тән сексеуіл жорға торғайы, шөл дала жапалағы тіршілік етеді. Құмайтты шөлде бірқатар кесіртке (жұмыр бас, ешкіемер), жылан (оқ жылан, айдаһар, қара шұбар жылан т. б.) түрлері, дала тасбақасы тараған. Өзен-көл аңғарындағы елік, жабайы шошқа, құм қоян, қырғауыл т. б. кездеседі. Балқаш, Сасықкөл және т.б. көлдердің жағалауындағы қалың қамыс арасында бірқазан, жалбағай, аққұтан, көкқұтан, қарақаз, шағала бар. Алакөл айдынынан өте сирек кездесетін, «Қазақстан Қызыл кітабына» енгізілген реликт шағала қоныстайды. Қазақстанның шығысы мен оңтүстігін қоршап жатқан таулардың жануарлар дүниесі де сан алуан. Қылқан жапырақты Алтай ормандарында бұлан, марал, құдыр, сібір таутекесі, арқар, алтай көртышқаны, қоңыр аю, бұлғын, құну, күзен, барыс, тиін, борша тышқан, алтай суыры, құр, шіл, тундра кекілігі, ақ кекілік, алтай ұлары, кукша, жорға торғай кездеседі. Зайсан қазаншұңқырынан оңтүстікке қарай созылып жатқан тауларда (Сауыр, Тарбағатай, Жоңғар Алатауы) марал, елік, арқар, сібір таутекесі, қоңыр аю, сілесін, барыс, ұзынқұйрық саршұнақ мекендейді. Жоңғар, Іле Алатауы мен Талас Алатауында көкшіл суырдың орнына қызыл суыр және өте сирек кездесетін Менабир суыры жерсіндірілген. Қазақстанның оңтүстік-шығыс тауларында жыртқыш құстардан қозықұмай, тазқара, бүркіт тіршілік етеді. Бұл жерлерге сондай-ақ гималай ұлары, кекілік, ұзақ қарға, шау қарға, қызыл құйрық торғай, аршалық ементұмсық, тау шымшық, көкқұс тән. Жоңғар Алатауындағы кіші-гірім өзендерде жетісу тритоны тіршілік етеді. === Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар === қорығындағы Талғар шыңы Сурет:IMG 7431-Sharyn шатқалы '''Ерекше қорғалатын табиғи аумақ''' ерекше қорғау режимі белгіленген мемлекеттік табиғи-қорық қорының табиғи кешендері мен объектілері бар жер, су объектілері және олардың үстіндегі әуе кеңістігінің учаскелері. Ерекше қорғалатын аумақ кеңістігінде бағалы табиғи немесе колдан жасалған (бағалы экожүйе, гейзерлер, бау- саябақ ескерткіштері, инженерлік құрылыстар, т. б.) немесе қоршаған ортаға қолайлы әсер ететін кеңістіктер (орман жолағы, көгерген аймақтар), аумақтар, акваториялар. Мүндай аумақтар тек заңмен ғана емес, арнайы бақылауда болып, адамдармен қорғалады. === Табиғат ресурстары === Қазақстан кен байлықтарының қоры мен әр алуандығы жағынан Жер шарындағы бай аймақтардың бірі. Минералдық шикізат қорлары Қазақстанның ұлттық экономикасының тұрақты дамуы мен қауіпсіздігінің маңызды кепілі. Қуатты минералдық шикізат базасының қазіргі жай-күйі республиканы шет елдердің кен қазбаларына тәуелділіктен толық арылтып, Қазақстанның дүниежүз. рынокқа минералдық шикізат қорлары мен оның өңделген өнімдерін шығаруына мүмкіндік берді. Минералдық шикізат ресурстары еліміздің даму стратегиясын анықтайтын негізгі факторлардың бірі. Маңыздылығы жағынан олар үш топқа бөлінеді. Бірінші топқа негізгі қаржы түсімін қамтамасыз ететін және экон.-саяси мәні бар стратегиялық кен байлықтары жатады: мұнай, газ, көмір, уран, хромит кен орындары. Екінші топты қаржы түсімін қамтамасыз ететін әрі Қазақстанның индустриялық бет-бейнесінің негізі болып табылатын маңызды кен байлықтары құрайды: темір, марганец, мыс, қорғасын, мырыш, алюминий және алтын кен орындары. Үшінші топқа ішкі және сыртқы рыноктарда жоғары сұранымға ие қалайы, күміс, фосфор, барит кен орындары кіреді. Кен байлықтардың барланған қоры негізінде ондаған мұнай-газ және кентас өндіретін кәсіпорындар жұмыс істейді, олар 70-тен аса әр түрлі минералдық шикізат түрлерін өндіреді және өңдейді. == Саяси жағдайы == Қазақстан 1995 жылғы 30 тамызында республикалық референдумда қабылданған Конституция бойынша өзін демократиялы, зайырлы, құқықты және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады. Қазақстан Республикасы президенттік басқару формасындағы біртұтас мемлекет. Республиканың ең жоғары өкілді органы Парламент. Ол республиканың заң шығару қызметін жүзеге асырады. Парламент тұрақты жұмыс істейтін екі Палатадан: Сенаттан және Мәжілістен тұрады. Сенат әр облыстан, республикалық маңызы бар қаладан және Қазақстан Республикасының елордасынан екі адамнан, тиісінше облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және Республика елордасының бірлескен отырысында сайланатын депутаттардан құралады. Сенаттың 15 депутатын Парламент өкілеттігі мерзіміне Республика Президенті тағайындайды. Мәжіліс дәрежелі өкілеттілік және біртұтас жалпыұлттық сайлау округінің аумағы бойынша партиялық тізім негізінде сайланған 98 депутаттардан құралады, және депутатты Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайды. Нұрсұлтан Назарбаев Президент Үкіметті Мәжілістегі көпшілік алған партия ұсынысымен құрады. Республика кейінгі он күн мерзім ішінде Премьер-Министр Үкіметтің құрылымы мен құрамы туралы Республика Президентіне ұсыныс енгізеді. Премьер-Министр Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар өкімдер шығарады. Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі жеті мүшеден тұрады, олардың өкілеттігі алты жылға созылады. Конституциялық Кеңестің Төрағасын Республиканың Президенті тағайындайды. Қазақстан Республикасында сот төрелігін тек сот қана жүзеге асырады. Заңмен құрылған Республиканың Жоғарғы Соты және Республиканың жергілікті соттары Республиканың соттары болып табылады. === Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару === Жергілікті мемлекеттік басқаруды тиісті аумақтағы істің жай-күйіне жауапты жергілікті өкілдік (мәслихат) және атқарушы органдар (әкімдік) жүзеге асырады. === Сыртқы саясат === Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты тепе-теңдік сақтауға ұмтылысымен, сындарлы сұхбат жүргізуге талпынысымен және көпжақты ынтымақтастыққа ерекшеленеді. Халықаралық аренада мемлекетіміз өзінің тарихи, геосаясаттық және экономикалық факторларына байланысты көп ғасырлар бойы сыртқы саясатын халықаралық ынтымақтастық, көршілес мемлекеттермен татуластық және олардың аймақтық біртұтастығын кұрметтеу принципіне негіздеп жүргізіп келеді. Қазақстанның өзге мемлекеттермен тең құқылы және екі жаққа да тиімді қарым-қатынас құруға ынталы екендігі оның бүгінгі күні дипломатиялық байланыс орнатқан шет мемлекеттердің санының көптігімен дәлелденіп отыр. 1991 жылы тәуелсіздік алған сәттен бастап біздің республика әлемнің 130 мемлекетімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. === Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2020-2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы === 2020 жылғы наурызда Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2020-2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы жарияланды. Құжатта мынадай басымдықтар негізге алынған: үдемелі сипатқа ие және ел дамуының жаңа кезеңінде Тұңғыш Президент Елбасының сыртқы саяси бағытын жалғастыруға өзінің сабақтастығын сақтайтын елдің ашық, болжамды және дәйекті сыртқы саясаты; адам құқықтарын қорғау, гуманитарлық дипломатияны дамыту және қоршаған ортаны қорғау; халықаралық аренада экономикалық мүдделерді ілгерілету, соның ішінде инвестициялар тарту бойынша мемлекеттік саясатты іске асыру; халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау; ең алдымен, негізгі әріптестер Ресей, Қытай, АҚШ, Орталық Азия мемлекеттері және Еуропалық Одақ елдері, ал көпжақты құрылымдар бойынша Біріккен Ұлттар Ұйымы, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, Тәуелсіз мемлекеттер достастығы және басқа да ұйымдармен өзара тиімді байланыстарды нығайтуды білдіретін өңірлік және көпжақты дипломатияны дамыту. === Қазақстандағы саяси реформалар === 2019 жылғы маусымда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі құрылды. Оның негізгі мақсаты жұртшылық, саяси партиялар, азаматтық қоғам өкілдерінің қатысуымен өтетін талқылаудың негізінде мемлекеттік саясаттың өзекті мәселелері бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу. 2019 жылдың шілдесінде Қазақстан Президенті азаматтардың сындарлы сұрауларына жедел әрі тиімді жауап беретін «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын жария етті. Сонымен бірге, Қазақстанда балама көзқарастар мен пікірлерді көтермелеу мақсатында басқа партиялардың өкілдеріне кейбір парламенттік комитеттерде төрағалық етуге мүмкіндік беретін заң қабылданатын болады. Саяси партияларды құру үшін тіркеу кедергісі 40 мыңнан 20 мың адамға дейін төмендетіледі. Қазақстанда бейбіт жиналыстар туралы жаңа заң қабылданды. Заңда пикет, демонстрация, шеру, митинг сияқты бейбіт жиналыстың негізгі тұжырымдамалары мен нысандарын қалыптастыруға мүмкіндік беретін концептуалды аппаратты енгізу қарастырылған. Заң бейбіт жиналыстарға қатысушылардың және журналистердің мәртебесін, құқықтары мен міндеттерін реттейді. Қоғамдық қауіпсіздікті күшейту мақсатында Президент Қ.К.Тоқаев тұлғаға қарсы жасалатын қылмыс үшін қолданылатын жазаны да күшейтті. === Қоғам === Қазақ техникалық мамандары Қазақ Инженерлер Бірлестігі ұйымына біріккен. == Мереке және демалыс күндер == Күн Қазақша аталуы 1–2 қаңтар Жаңа жыл қаңтар Рождество мейрамы (Рождество Христово) наурыз Халықаралық әйелдер күні 21–23 наурыз Наурыз мейрамы мамыр Қазақстан халқының бірлігі күні мамыр Отан Қорғаушылар күні мамыр Жеңіс күні шілде Астана күні 30 тамыз Қазақстан Республикасының Конституциясы күні Қажылықтың соңғы күні Құрбан айт 25 қазан Республика күні 16-17 желтоқсан Тәуелсіздік күні ''2022 жылы Қазақстан мереке және демалыс күндер'' == Экономикасы == Тәуелсіздік кезеңінде Қазақстанға әлемнің 120-дан аса елінен 330 млрд доллар шетелдік инвестиция тартылды. Дүниежүзілік Банктің «2020 жылғы бизнес жүргізу» есебінде Қазақстан әлемде 25-ші орынға ие болды және миноритарлық инвесторлардың құқықтарын қорғау бойынша әлемдегі ең үздік ел атанды. Қазақстанның ЖІӨ 179,332 млрд. АҚШ долларын құрайды және жылдық өсім қарқыны 4,5%- ға тең. Қазақстанның ЖІӨ жан басына шаққанда 686 АҚШ долларын құрайды. Қазақстан Қытай мен Қатардан кейін ХХІ ғасырдың бірінші онжылдығының ең серпінді 25 экономиканың арасында үшінші орынға ие. Қазақстанның әлемдік саудадағы рөлі мен жаңа Жібек жолындағы орталық орында орналасуы елге миллиардтаған адамға өз нарықтарын ашуға мүмкіндік берді. Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына 2015 жылы мүше болды. Қазақстан экономикасының әлемдік экономикадағы үлесін анықтаудың негізгі көрсеткіші елдің халықаралық саудадағы үлесіне қарап анықтауға болады. Қазақстанның сыртқы сауда айналымы жылдан жылға өсіп келеді: 1995 жылы $9 млрд болатын болса 2008 жылы $109 млрд болды. Негізгі өсім мұнай өндіру және металлугрия тиесілі. Экспорт өндірілетін өнім көлемінің өсуіне жәнебағаның қымбаттауына байлнысты. Ал импорттың өсуі тиісінше өнімді өндіруге қажетті машиналар мен жабдықтарды сатып алудың нәтижесінде өсті. 2009 жылы сыртқы сауда айналымы 34%-ға төмендеп кеттті, оның негізгі себепшісі мұнай мен металл бағасының төмендеуі. Дегенмен, 2010 жылдан бастап бағалардың қайта өсуіне байланысты қарқынды даму байқалды, Нәтижесінде операциялар көлемі $137 млрд. құрады. Экспорт ($92 млрд) иморттан екі есе көп болды ($45 млрд). Экспорттың 75% минералды ресурстар, ең үлкен бөлігі мұнай, газ, көмір, уран сияқты пайдалы қазбаларға тиесілі. Қалған 13% металлдар және 3,4% ауылшаруашылық өнімдері құрайды (негізгісі бидай), 4,2% химия өнеркәсібінің өнімдері. Негізгі өндіретін тауар өңделмеген табиғи қазбалар құрайды. Қазақстан әлемдік сауда нарығында табиғи ресурстарды қамтамасыз етуші ретінде қызмет етеді. Қазақстан дүинежүзілік сауда ұйымына 2015 ж. 22 маусымда мүше болды. Modern Алматы Kazah теңгесі === Қазақстанның сыртқы экономикасы === Қазақстанның сыртқы экономикасы әлем елдерімен экономикалық, сауда, валюта, мәдени және басқа да қатынастарды қамтып отыр. Бұл сала субъктілері сыртқы экономикалық қызметтерге байланысты меншік түрі бойынша тәуелсіз елімізде тіркелген Қазақстанның немесе шет мемлекеттердің заңды немесе жеке тұлғалары болып табылады. Сыртқы экономика саласында басты және маңызды орында сауда саласы. Соңғы жылдарда қазақстаннан экспортталатын тауардырдың үлесі үш есеге өсті. Оған бірнеше факторлар себепші болып отыр. Қолайлы инвестициялық жағдайлардың жаалуы тікелей шетелдік қомақты тікелей ағылып келуіне себепші болды, оның негізгі бөлігі еліміздің мұнай өндіру саласына жұмсалады. Біріншеден, бұл өз кезегінде мұнай мен газ конденсатын өндіруді қарқынды дамытты. Екіншіден, дүниежүзілік тауар нарығындағы көмірсутектер шикізатын сату шартының қолайлылығы экспорт әлеуетінің өсіне жағдай жасады. Дәл осылай деп тау-кен металлургия сала-соңғы оң жыл көлемінде жалпы қазақстандық экспорт және қызмет көрсету үлесінің көбеюі, әлемдік сауданың дамуымен салыстырғандағы оның қарқынды дамуы мен көлеміне байланысты болып отыр. Қазақстандығы тауар экспорттау динамикасының деңгейінің өсуі оның жоғары, екпінді дамуын көрсетеді. Орташа есеппен он жыл ішінде тауар экспорттау төрт есеге өссе, импорт үш жарым есеге өсті. Әлемдік деңгеймен салыстырмалы түрде қарағанда еліміздің көлемі жоғары емес. Осыған қарамастан Қазақстанның сытрқы экономикалық саласын болащақта дамытуына орасан зор шамасы бар. Атап айтқанда, бүгінде 500-ден астам кен орындары барланып, минералды шикізаттың 1220 түрінің барлығы анықталған. Осылардың көпшілігінен біздің еліміз дүние жүзі бойынша алдыңғы орында. Осылайша, Қазастан барланған цинк, вольфрам және барит қорларын әлем бойынша бірінші орында болса, күміс қорғасын және хромит қорынан екінші орында, мыс, марганец, флюорит бойынша үшінші, молибден қорынан төртінші, сонымен қатар алтын қоры жөнінен алдыңғы қатардағы он елдің қатарында. Елімізде темір рудасы әлемдік қордың пайызын, уранның жобамен 25 пайызын құрайды. Қазақстан мұнай қорын барлаудан әлемдегі он елдің қатарында. Ғаламдық қаржылық экономикалық тоқырау сыртқы экономикалық саласына кері әсерін тигізді. == Энергетикасы == === Мәдениет және қоғам === === Білім беру жүйесі === === Бұқаралық ақпарат құралдары === === Әлеуметтік саласы === === Қарулы күштері === Қазақстан Республикасының әскери құрылымы әскери басқару органдарын, Қарулы Күштердің түрлерін, арнайы әскерлерді, тыл, әскери оқу орындары мен ғыл. мекемелерді қамтиды. Соғыс уақытында құрамына қорғаныс мин-не қарайтын әскер түрлерінен басқа Ішкі істер мин-нің ішкі әскерлері, Ұлттық қауіпсіздік к-тінің шекара қызметі және басқа да әскерлері, респ. “Ұлан”, азаматтық және аумақтық қорғанысты басқару мен құру органдары кіреді. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің басты мақсаты елдің егемендігін, аумағының тұтастығын, экономикасын, мемл. ин-ттары мен азаматтарын соғыс қатерінен қорғау, жаугершілік немесе әскери қақтығыстар туғызудың алдын алу, Қазақстанның орнықты дамуы үшін қолайлы жағдай туғызу. Республика Қарулы Күштеріне бейбіт кезеңде мынандай негізгі міндеттерді орындау жүктелген: әскери күшті, жауынгерлік даярлықты қамтамасыз етіп, басқару органдары мен әскерлерді ел ішіндегі қақтығыстарды, Қазақстан Республикасының мемл. шекарасында немесе аум-ның шегінде туған кез келген заңсыз қарулы күш көрсетуді тұмшалап, тойтара алатын деңгейде ұстау; әуе кеңістігін күзету, сондай-ақ, мемл. шекараның жедел-стратег. тұрғыда маңызды өңірлерін жабу; маңызды әскери нысандарды күзету; елдің кез келген ауданында жағдайды тұрақтандыру жөніндегі батыл іс-қимылға әзір болу; халықаралық міндеттемелерге сәйкес бітімгершілік және өзге де операцияларға қатысу. Бұл міндеттерді орындауды Қарулы Күштер Қазақстан Республикасының басқа да әскерлері мен әскери құрылымдарымен өзара тығыз іс-қимылда жүзеге асырады. Бұл ретте Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік к-тінің шекара қызметіне құрлықта, теңізде, көлдерде және өзге де су айдындарында мемл. шекараны күзету мен қорғау, сондай-ақ, лаңкестікке (террорға), қару мен есірткі саудасына қарсы күреске қатысу жүктеледі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 ж. 23 қарашадағы 1579 қаулысына сәйкес елімізде Оңт., Батыс, Шығыс, Орт. әскери округтері құрылған. Оңт. әскери окуругінің қорғайтын жер аумағына: Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстары кіреді. Округтің орт. штабы Тараз қаласында. Шығыс әскери округі қорғайтын жер аумағына: Шығ. Қазақстан, Павлодар облыстары кіреді. Округтің орт. штабы Семей қаласында. Батыс әскери округінің қорғайтын аумағына: Ақтөбе, Атырау, Бат. Қазақстан, Маңғыстау облыстары кіреді. Округтің орт. штабы Ақтөбе қаласында. Қазақстанның қалған облыстары Орт. әскери округіне қарайды. Орт. штаб Қарағанды қаласында. Қазақстанның геосаяси жағдайы үлкен өзгерістерге (экстремизм, шекараға таяу жерлерде әскери қақтығыстардың өршуі, жаңадан ядр. мемлекеттер пайда болуы, т. б.) ұшырауда. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери доктринасы орташа мерзімді кезеңге есептеліп жасалған (1999–2005) қорғаныстық сипатқа ғана ие. Ол әлемдегі және аймақтағы әскери-саяси жағдайды кешенді бағалауға, мемлекеттің экон. болмысы мен материалдық қорының мүмкіндіктеріне сүйенеді. Доктрина Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігі стратегиясының негізгі ережелерін нақтылайды және шабуыл жасалған жағдайда елдің қорғанысын ұйымдастыруға, ұжымдық әскери қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі одақтас мемлекеттермен бірлескен күш-жігерді үйлестіруге бағытталған. == Қызықты деректер == Қазақстанда 19 миллионнан астам адам, шамамен 130-дан астам этнос тұрады. Оның 48,71 ерлер, 51,29 әйелдер. Қазақстан халық саны бойынша әлемде 64-орында. Қазақстанның аумағы Азия мен Еуропада орналасқан. Жер көлемі 2,7 миллион шаршы шақырым. Дүниежүзінде 9-орында тұр. Қазақстанның территориясына Түркия, Франция немесе Жапония сиып кетер еді. Қазақстанда екі сағаттық белдеу бар, климаты күрт континенталды. Ауа температурасы -45-тен +45 градусқа дейін болады. Қазақстан табиғи ресурстарға өте бай мемлекеттердің бірі. Менделеев кестесіндегі 105 элементтің 99-ы қазақ жерінен табылған. Мұнай қоры бойынша Қазақстан әлемдегі 20 жетекші елдің қатарына кіреді. Ал газ қоры бойынша 30-орынға, алтын қорлары бойынша әлемде 15-орынды, ураннан екінші орынға тұрақтаған. Қазақстан өз еркімен күштілігі жағынан әлемде төртінші орында тұратын қарудан бас тартып, әлемдегі ең ірі ядролық тәжірибелер полигонын жапты. 1991 жылдың 29 тамызында Семей ядролық полигоны жабылды. Астана қаласы әлемнің ең жас астанасы болып есептеледі. 1998 жылы ЮНЕСКО бас қаланы «Бейбітшілік қаласы» деген атауға сай деп танып, медальмен марапаттады. Бразилияда өткен дүниежүзілік байқауда әлем бойынша 12 жас қаланың ішінен Астана жоғары атақты иеленді. Ал 2012 жылы елордаға «ТМД мен Түркі әлемінің мәдени астанасы» мәртебесі берілді. 2019 жылдың наурыз айынан бастап қала атауы Тұңғыш Президенттің құрметіне Астана деп өзгертілді. Әлемдегі ең биiк түтiн мұржасы Қазақстанда (Екібастұз қаласында) орналасқан. Оның биiктігi 420 метр. Ол Эйфель мұнарасынан 100 метр биік. Байқоңыр әлемдегі бірінші және ең үлкен ғарыш айлағы. «Байқоңыр» ғарыш айлағынан тұңғыш рет адамзат ғарышқа ұшқан. Ол Қазақстан жерінде Төретам кентіне жақын ауданда орналасқан. Көлемі 6717 шаршы шақырым. Медеу әлемдегі ең биік орналасқан жасанды мұз айдыны. Мұнда 170 әлемдік рекорд орнатылған. «Медеу» атауы ХІХ ғасырдың соңында өмір сүрген қоғам қайраткері Медеу Пұсырманұлының құрметіне берілген. Қазақстанда 3,8 млн жеңіл көлік тіркелген (2021 жылғы қазандағы жағдай бойынша). Орталық Азиядағы ең үлкен театр Қазақстанда орналасқан. «Астана Опера» театрын 33 елдің мамандары үш жыл салды. Қазақстан қызғалдақ пен алманың отаны. Ал жылқы алғаш рет (б.д.д мыңыншы жылдарда) Қазақстанда қолға үйретілген. Қазақстанның төл валютасы қатарынан үш рет 2011, 2012 және 2013 жылдары дүниежүзіндегі ең үздік қағаз ақша ретінде танылды. Алғашқы қазақстандық ақшалар Лондонда шығарылды. Тәуелсіздік алғалы бері Қазақстанға әлемнің 120-дан астам мемлекеті 370 млрд доллардан астам инвестиция құйды (2022 жылғы деректер бойынша). Әлемдегі ең ұзын құрлықтық шекара Қазақстан мен Ресей шекарасы (7591 шақырым). Қазақстанның екі ескерткіші ЮНЕСКО-ның әлемдік мәдени мұрасының қатарында. Олар Қожа Ахмет Ясауи кесенесі мен Таңбалы петроглифтері. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қазақстан Республикасының Сыртқы Істер Министрлігі Президенттің ресми торабы Парламенттің ресми торабы Қазақстан Республикасының Электрондық үкіметі Үкiметтiң ресми торабы Қазақстан Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP) Қазақстан Республикасының онлайн заңнамасы Қазақстанның ресми статистикасы Қазақстанның бірінші ақпараттық порталы елдер 
'''Қар барысы, Ілбіс''' () Орталық Азиядағы тауларда, Солтүстік Үндістан, Пәкістан, Байкал, Тибет өңірлерін мекендейтін мысық. Көп түркі және көшпенді елдер үшін, барыс ұлттық таңба. Алматы қаласының қалатаңбасында барыс, Татарстан Республикасының елтаңбасында қанатты барыс. Қазақ ежелден барыстың тектілігін, батылдығын, айлакерлігін пір тұтқан. Дәстүрлі жыл санауымыздың үшінші жылы Барыс жылы. Барыс Алматы, Астана қалаларының төлтаңбаларында бейнеленген. ==Атауының шығу тарихы== Тува жерінде бұл түрді ирбиш, Жетісу жерінде ильберс, Алматының шығысында ирвиз, түркі тілдерінде ирбиз деп атаған. Сондықтан оны ілбіс немесе барыс деп атап кеткен. == Таралуы == Жыртқыштар отряды Carivora. Мысықтар тұқымдасы Felidae. Түрдің таралуы Орталық Азия және Оңтүстік Сібір тауларын қамтиды. Алтай тауларында бірең-сараң аңмен кездесу Күршім, Холзун, Оңтүстік Алтай, Тарбағатай, сондай-ақ Бұқтырма, Қарақаба өзендерінің жоғарғы жағында, Марқакөл маңында байқалды. Тянь-Шань, Тарбағатай, Сауыр мен Алтайдың биік жоталарында таралған; таулардың альпі және субальпі белдеулерінде құзды, жартасты жерлерді мекендейді. Қаратауда (Сырдариялық) XX ғ. 40-шы жылдары жойылып кеткен. Іле және Жоңғар Алатауларының онша биік емес жоталары Торайғыр, Сөгеті, Кіші және Үлкен Бөгеті, Қатутау, Ақтау, Шолақ, Матай, Алтынемелде барыс тұрақты мекендемейді, бірақ оларға анда-санда енгені байқалады. Тасты құздар, негізінен, таудың субальпі және альпі белдеулерінде. Сонымен бірге, онша биік емес тауларда да олардың тік, тасты құзды беткейлерінде ұшырасады. Барлық жерде саны өте аз; тек аздап Алматы қорығында жиірек кездеседі. Іле Алатауында 30-35, Теріскей Алатауында 2-3, Кетпенде 2-3 барыс тіршілік етеді. XX ғ. 60-80 жылдары Күнгей Алатауында оның іздері жиі кездесетін. Сол жылдары Жоңғар Алатауында 50 барыс тіршілік етті, ал Сауырда іздері ғана көрінді. Батыс Тянь-Шаньда сирек, Ақсу-Жабағылы қорығында 2-3 барыс өмір сүреді. XX ғ. 70-80 жылдары Қазақстанда барлығы 180-200-дей барыс бар екендігі анықталды, ал қазірде бұл көрсеткіш 120-130-дай ғана. Сирек, таралу аймағы тарылып, саны кемуде. Осы күні Қазақстанда жалпы саны 200 бастан аспайды; санының кемуінің негізгі себептері қасақылық және негізгі қоректік объектілер (таутеке, арқар, елік) санының азаюы. 1976 және 1985 жылдары барыстар Алматы хайуанаттар бағында өсіп-өнген. Ақсу-Жабағылы, Алматы және Марқакөл қорықтарында және үш қорықшаларда қорғалады. Жоңғар қорығын ұйымдастырып, қазіргі бар қорықшаларда қорғау жұмыстарын жақсарту қажет. == Биологиялық ерекшеліктері == Барыс мысық тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Дене тұрқы 125 135 см, биіктігі 60 см (шоқтығынан алғанда), құйрығы 90 100 см, салмағы отыз қырық килограмдай. Түсі көк сұр, теңбіл шұбар, сақина тәрізді дөңгелек қара дақтары бар, жүні ұзын әрі қалың. Қазақстан мен Орталық Азияның биік тауларында (2000 м-ден астам) кездеседі. Оның ең көп жүретін жері басын мәңгі қар басқан тасты тік беткейлер мен қиялар. Қыста қар қалың түскенде, барыс таудың орманды белдеуіне дейін төменге түседі. Барыс тұяқты жануарларды, әсіресе, арқарды, тау текені, тау ешкілерін, еліктерді, ал құстардан ұлар мен кекіліктерді ұстап жейді. Қорегін негізінен іңірде немесе түнде аулайды. Қазақстандағы барыстың саны жүз сексен екі жүздей. Олар негізінен Ақсу-Жабағылы, Алматы, Марқакөл қорықтары мен Алматы, Лепсі, Тоқты қорықшаларында мекендейді. Аулауға тыйым салынған, санының азайып кетуіне байланысты халықаралық және ұлттық «Қызыл кітапқа» (1996) енгізілген. Бір жерде тұрақты тіршілік етеді, бірақ күн көру жағдайы нашарлағанда кейде алысқа қоныс аударуы мүмкін. Қыста тұяқты аңдар тау етектеріне қарай түскенде, барыстарда сол маңға қарай қоныс аударады. Оның негізгі азықтары –таутеке, елік, қабан, марал, арқар, қоян, шақылдақ, ұлар мен кекіліктер. Жыныстық жағанан екі жасында жетіледі. Күйге түсуі ақпан-наурыз айларында, балаларын мамыр-маусым айларында туады. Әдетте 1-5, сирек 2-3 жас барыстар дүниеге келеді. == Қолда өсіру == Хайуанаттар парктерінде ұсталады және жақсы көбейеді. == Қорғау шаралары == Негізгі шектеуші факторлар браконьерлік, қоректер санының кемуі. СИТЕС-дің 1-ші қосымшасына енгізілген. Ақсу-Жабағылы, Алматы, Марқакөл, Батыс Алтай қорықтарында, Сайрам-Өгем, Іле-Алатау, Катонқарағай ұлттық парктерінде және бірқатар қорықшаларда қорғалады. Қажетті қорғау шаралары: Ерекше қорғалатын табиғи территориялар ұйымдастыру, қарғаудың тиімділігін арттыру және браконьермен күресті күшейту қажет. Зерттеу жөніндегі ұсыныстар: Соңғы оншақты жыл ішінде барысты ғылыми зерттеу болған жоқ. Сондықтанда Қазақстандағы барыстың қазіргі жағдайын терең зерттеу керек. === Статус === III-ші санат. Ареалы қысқарып, саны азайып келеді. Барысты 2-ші санатқа көшіру керек. Халықаралық табиғат қорғау Одағының (МСОП) қызыл тізіміне (ЕN санаты), Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Ресей Қызыл кітаптарына енгізілген. === Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы === Дүниежүзілік және Қазақстан фауналарында туыстың жалғыз өкілі. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген сүтқоректілер 
Орал қаласының ғарыштан көрінісі Орал вокзалы '''Орал''' (; 1775 жылға шейін ''Яицкий қалашығы'') Батыс Қазақстан облысының орталығы (1932 жылдан), ірі темір жол станциясы, Жайық бойындағы өзен порты, әуе жолдарының торабы. Қала Жайық өзенінің жағасында, Шағанның Жайыққа құяр тұсында орналасқан. == Тарихы == Орал қаласының орнында бұдан бірнеше мың жыл бұрын скиф, ғұн, авар, печенег және қыпшақ тайпаларының мекен-тұрақтары болған. Бұл тайпалардың көсемдері мен жауынгерлері жерленген шағын қорымдар мен қорғандар қазір де кездеседі. Орал қаласының жергілікті қазақтар арасында ерте заманнан қазірге дейін “Теке” аталуының себебі, Алтын Орда хандары жанында уағыз тарататын Алшын Хасан сопы (Асан қайғы болуы да мүмкін) Әбдірахман, Әбдіразақ шайқылардың ұйымдық сипат белгісі тәкие немесе мүридтер және ел кезген дәруіштер аялдайтын кәделі орын (резиденция) тәкие үйлерінің болуына байланысты. Орыстар Жайық бойына 15 ғасырдың аяғы 16 ғасырдың бас кезінде келе бастады. 17 ғасырдың 1-ширегінде Ноғай хандығымен шекарада шағын әскери бекініс-тірек ретінде Жайық қалашығы салынды. Ол 1613 ж. қазіргі Орал қаласының орнына көшірілді. 18 ғасырдың бас кезінде Жайық қалашығында мыңға жуық үй болды. Олар негізінен Старица (Жайықтың бұрынғы арнасы) және Шаған өзендерінің бойына орналасты. Қаланың негізгі тұрғындары казак-орыстар болған. Олар әлеуметтік жіктелудің нәтижесінде кедейлер (голытба) мен байлар (домовитые) болып бөлінді. Жайық казак-орыстары Е.И. Пугачев бастаған шаруалар көтерілісіне (1773 1775) қатысты. Жайық қалашығы ІІ Екатеринаның 1775 жылы 15 қаңтардағы жарлығымен «Орал қаласы», ал оның тұрғындары «Орал казактары» болып аталды. Орал қаласының неғұрлым ежелгі бөлігі оңтүстігінде орналасты. Ғибадатхана Орал қаласының тарихи ескерткіші (1741 51 ж. салынған). Қала бірнеше рет (1739, 1751, 1821, 1879) өртке ұшырады. Сырым Датұлы бастаған (1783 1797) халық Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалыстары Орал қаласы мен Жайық өңіріне ерекше із қалдырды. 1846 ж. қалаға айрықша құқықтар беріліп, үлкен қалалар санатына қосылды. 1869 ж. Орал облысы құрылып, қала облыс орталығына айналды. Қала тарихында үйірменің құрылуы (1902), 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс (С.Меңдешев, Ә.Әйтиев, т.б.), Кеңес өкіметінің орнауы (1918 ж. қаңтарда), ақ казактарға қарсы Орал қорғанысы (1919 ж., сәуір шілде, М.Фрунзе), т.б. елеулі оқиғалар болып өтті. 1919 ж. 1-сәуірде Оралда Жұмысшы, шаруа және солдат депутаттары кеңестерінің 1-сайлауы өтті. 1920 ж. Орал губерниясы қалаға айналды. Кеңес өкіметі жылдарында Оралдың экономикасы жедел қарқынмен дамып, республикадағы ірі өнеркәсіп орталықтарының біріне айналды. 1925 ж. Жайық өзені мен Орал Атырау арасында тұрақты кеме қатынасы және 1923 ж. Орал Елек темір жолының ашылуы қаланың экономикалық жағдайын жақсартты. Одан кейінгі жылдары (1950 1990) Орал қаласында ірі машина жасау және металл өңдеу, құрылыс материалдарын өңдеу, жеңіл және тамақ өндірістері, медициналық препарат зауыттары, т.б. 200-ден астам нысан салынды, көлік жүйелері дамыды. == Климаты == Қала климаты өткір континенталды: құрғақ әрі ыстық жаз және аз қарлы, желді суық қыс *Орташа жылдық температура +6,2 °C *Орташа жылдық жел жылдамдығы 2,9 м/с *Орташа жылдық ауа ылғалдығы 70 == Халық саны == Қаланың (қалалық әкімшіліктін аумағы) 2022 жылғы ұлттық құрамы: қазақтар 227 750 адам (70,57 %) орыстар 81 090 адам (25,13 %) татарлар 4841 адам (1,50 %) украиндар 2915 адам (0,90 %) әзірбайжандар 1339 адам (0,41 %) немістер 647 адам (0,20 %) корейлер 642 адам (0,20 %) белорустар 596 адам (0,18 %) өзбектер 527 адам (0,16 %) шешендер 361 адам (0,11 %) армяндар 334 адам (0,10 %) башқұрттар 153 адам (0,05 %) және басқалар 1525 адам (0,47 %) Орал қаласы халқының саны 1897 1959 1970 1979 1989 1991 1999 36 466 103 914 134 162 167 352 199 835 214 000 195 459 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 195 811 198 137 201 970 205 277 208 814 202 161 207 109 213 107 218 136 222 808 227 368 230 775 2016 2017 2018 2019 2020 2021 230775 300 128 306 549 235806 234184 234155 == Транспорт == === Теміржол === Алғаш рет Орал теміржолмен 1894 жылғы бірікті. Бұл Рязано-Орал темір жолы еді. Орта Азиялық минареттер стильінде жасалған мұнаралар орналасқан вокзал басында қаладан алыс болғаны сонша, Алексей Николаевич Толстой вокзалдан қалаға барар жолды «Телеграф өскен дала» деп атаған. Ұзақ уақыт бойы Орал жолдың соңғы станциясы болып, ортаны сібірмен біріктіріп тұратын, сосын темір жол Соль-Илецкқа шейін созылып, ол Ресейді Сібір және Қазақстан мен біріктіретін болды. Кеңес одағы кезінде қала әбден өсті. Сонын арқасында станция орталықта тұр десе де болады. == Бауырлас қалалар == Атырау, Қазақстан Плоешти, Румыния Дондағы Ростов, Ресей Острава, Чехия Маниса,Түркия Кострома, Ресей Саратов, Ресей Благоевград, Болгария Серіктес қалалар Орынбор, Ресей == Орал қаласында болған көрнекті адамдар == Пугачев үйі Карев үйі Бұл қалада әр кездері орыстың белгілі ақын-жазушылары '''А.С. Пушкин''', '''В.А. Жуковский''', '''В.И. Даль''', '''В.Г. Короленко''', '''М.А. Шолохов''', т.б. болды. Сондай-ақ, көрнекті қазақ қаламгерлері т.б. өмірінің біраз кезеңдерін Орал қаласында өткізген. == Дереккөздер == Санат:Орал Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері 
'''Сәуірдің 8''' Григориан күнтізбесінде жылдың 98-ші күні (кібісе жылдарда 99-шы). Жылдың аяғына 267 күн қалады. == Мерекелер == Халықаралық сығандар күні. Ресей мен Белоруссияда Әскери комиссариат күні. Малайзияда Джохор сұлтан сүні. АҚШ-та Астрономия күні. == Оқиғалар == == Туғандар == Геннадий Геннадьевич Головкин, 1982 ж., Қарағанды, боксшы == Қайтыс болғандар == 2013 жыл Маргарет Тэтчер, Ұлыбритания (1979-1990) == Сыртқы сілтемелер == Санат:8 сәуір 
'''Талғар шыңы''' () Қазақстанда, Алматы облысында орналасқан. Орташа биіктігі 4973 метр. Максималды биіктігі 5017 метрге жетеді. == Географиялық орны == Талғар шыңы (Алматы қаласының оңтүстік-батыс жағынан көрінісі). Талғар шыңы Солтүстік Тәңір тауларының Іле Алатауы тізбегінде, Алматы қорығында орналасқан, оның Алматы қаласынан байқауға болады. Жыл бойы шыңда қар мен мұздықтар еріп болмайды. Алғашқы рет 1938 жылы Сталинск (қазіргі Новокузнецк) қаласының альпинистері Л. Кутухтин, Макатров, И. Кропотовтар осы шыңға шыққан. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Mountain.ru метериалдар Шыңына шығу Есік қаласынан көретін шыңы Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 723 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі 86027. Елді мекеннің қамқоршысы San Massimo. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 780132 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 445 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі 86020. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 775135 == Сыртқы сілтемелер == Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 741 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 34 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі 86030. Елді мекеннің қамқоршысы San Felice Papa. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 879113 Электронды поштасы: sfelice@tin.it == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 397 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 25 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі 86020. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 701236 0874 701246 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2276 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 34 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 67 км² шамасында. Пошта индексі 86048. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 81205 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4838 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 95 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 52 км² шамасында. Пошта индексі 86047. Елді мекеннің қамқоршысы Sant'Antonio di Padova. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 72521 == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Сепино''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2177 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 35 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 62 км² шамасында. Пошта индексі 86017. Елді мекеннің қамқоршысы Santa Cristina di Bolsena. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 790132 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Спинете''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1446 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 83 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі 86020. Елді мекеннің қамқоршысы San Giovanni. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 787131 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Тавенна''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 875 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 47 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Пошта индексі 86030. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0875 97497 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Термоли''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 32331 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 585 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 55 км² шамасында. Пошта индексі 86039. Елді мекеннің қамқоршысы San Basso, San Timoteo. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0875 7121 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
Гүлжан Ізімқызы Талпақова '''Гүлжан Ізімқызы Талпақова''' (12 қыркүйек, 1948 жылы туған, Атырау қ.) биші, Қазақстанның халық артисі (1981). == Өмірбаяны == 1967 ж. Алматы эстрада-цирк өнері студиясы халық биі класы бойынша) бітірген. 1977-79 ж. Мәскеу эстрада студиясында тәжірибе жинақтаудан өтті. Шығармашылық жолын (1967 69) бастайды. 1969-73 ж. ''"Гүлдер"'' ансамблінде қызмет етті. 1973 жылдан биші-артисі. == Сахнадағы өнері == Талпақова дүние жұзі халықтарының көпшілігінің билерін үйреніп, қазақ сахнасына шығарды. Оның репертуарында қазақтың ''"Айжан қыз", "Қос Алқа", "Алмас қырғауыл"'', өзбектің ''"Хорезм биі"'' және ұйғыр, корей, вьетнам, моңғол, үнді, мысыр, малай, т.б. халықтардың ұлттық билері бар. == Гастрольдік сапарлары == Гастрольдік сапармен Болгарияда, Германияда (1968), Моңғолияда (1973, 1975, 1977), Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде (Бирма, Малайзия, Сингапур, Шри-Ланка 1973, 1974), Үндістанда, Жапонияда, Иранда, Таиландта (1975), Финляндияда (1977), АҚШ-та (1981), т.б. елдерде болды. == Жетістіктері == 1968 ж. София қаласында өткен Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаты. == Дереккөздер == Санат:12 қыркүйекте туғандар Санат:1948 жылы туғандар Санат:Атырауда туғандар Санат:Қазақстан бишілері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Жүсіпбек Елебеков атындағы республикалық эстрада-цирк колледжі түлектері бишілері Санат:Гүлдер ән-би ансамблі бишілері Санат:Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаттары 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 813 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 56 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі 86028. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 76204 == Сыртқы сілтемелер == Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Торо''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1530 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі 86018. Елді мекеннің қамқоршысы San Mercurio. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 461101 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Тривенто''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5200 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 73 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 73 км² шамасында. Пошта индексі 86029. Елді мекеннің қамқоршысы Nazario, Celso Vittore. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 87341 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Туфара''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1120 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Пошта индексі 86010. Елді мекеннің қамқоршысы San Giovanni Eremita. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 718121 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Урури''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3070 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 98 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Пошта индексі 86049. Елді мекеннің қамқоршысы Santo Legno della Croce. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 830130 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3282 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 198 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі 86010. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 416054 == Сыртқы сілтемелер == Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Фоссальто''' () Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1619 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 58 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі 86020. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 768134 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4274 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 76 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 56 км² шамасында. Пошта индексі 86012. Елді мекеннің қамқоршысы San Vincenzo. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 799276 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 727 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 45 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі 86010. Елді мекеннің қамқоршысы San Donato. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 79222 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
() Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 676 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 18 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Пошта индексі 86030. Елді мекеннің қамқоршысы San Liberatore. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0874 748103 == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Молизе елді мекендері 
'''Тамыз бүлігі''' (), кейде '''Тамыз төңкерісі''' Кеңес Одағы Коммунистік партиясының жақтастары ұйымдастырған, КСРО президенті Михаил Горбачёвті биліктен құлату және КСРО мемлекетін сақтап қалу мақсатымен ұйымдастырылған сәтсіз төңкеріс. Төңкеріс жетекшілері жоғары әскери және азаматтық шенеуніктерден, соның ішінде КСРО вице-президенті Геннадий Янаевтан тұрды, олар бірге Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитетті (ТЖМК, құрған. Төңкеріс жасау Горбачёвтың Қырымдағы демалысы кезінде орындалған және сәтсіз аяқталды, көптеген бақылаушылар бұл оқиғаны КСРО ыдырауын одан әрі жылдамдатты деп санайды. ==Дереккөздер== Санат:1991 жыл Санат:Ресей тарихы Санат:КСРО тарихы 
'''Ойынның басталуы''', әр таймның басында және қақпаға доп созылғаннан кейін ойын ортадан басталады. Допты қай команданың соғу кезегін анықтау үшін жеребе таратылады. Допты соғу кезінде қалған ойыншылар доп соғатын жерден м. қашықтықта тұруға тиіс. Допты қарсыластар командасының алаңына қарай соққан ойыншы, қашан басқа ойыншының таяғы тигенше оны қайта соға алмайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Сурет:Issaliev Исалиев Сурет:Bandy in Medeu қысқы Азия ойындары допты хоккей''', XX ғасырдың 50-ші жылдарында Оралда, Сібірде, Қиыр Шығыста және Қазақстанда хоккей клубтары пайда болды. Көптеген қалалардың командалары КСРО чемпионатында өнер корсету құқығына ие болып, солардың арасында Алматының "Динамосы" бірнеше рет КСРО- ның чемпионы атанды. Допты хоккейдің дамуына байланысты ойынның әдістері мен тәсілі өзгерді, дами түсті. Мұз айдынында Л. Алешин, П. Марков, X. Абузаров, Г. Петров, Г. Батырбаев, Н. Васин, қаласы Байболов, В. Болотов, М. Кузнецов, 111. Хасанов сияқты және т. б. талантты жастар көрінді. 1956 ж. Апматының "Буревестник" хоккей к-дан КСРО чемпионатының жоғарғы тобында ойнайтын болды. Кейін "Б" Алматының "Динамо" командасына айналды. Олар 20 жыл бойы КСРО-дағы күшті ұйымдардың біріне айналды. Э. Айрих пен қаласы Байболов сынды білікті мамандар 1977 ж. оларды КСРО чемпионы атағына дейін көтерді. Бұған қоса олар КСРО рет күміс, рет қола медальдарына ие болды. 1977-78 жылдары "Д" Еуропа чемпиондарының кубогін иеленді. Эр кезде "Д"- ның сапында В. Бочков, Я. Апель- ганец, А. Ионкин, Ю. Барзин, A. Алешин, В. Илбин, Е. Агуре- ев, М. Жексенбеков сияқты бел- гілі хоккейшілер өнер көрсетті. "Д"-ның В. Бочков, Л. Лобачев,B. Панев сынды ойыншылары КСРО құрамасының сапында Әлем чемпионы атанды. Тәуелсіздік алғаннан кейін ҚР-ның допты хоккейшілері халықаралық жарыстарда өнер көрсете бастады. 2004 ж. республиканың құрама командасы Норвегияда өткен Әлем чемпионатында 4-ші орынға ие болды. == Дереккөздер == допты хоккей 
'''Самат Тельманұлы Нұржанов''' (11.01.1956, Жилянка станциясы, Ақтөбе облысы), ҚазКСР-інің ЕСЖ- сы (1999), п.ғ.к-ы (1990), профессор (2006). 1982-85 жылдары Мәскеуде дене тәрбиесі орталық мемлекеттік институтының аспирантурасын бітірді. 1993-98 ж. Қазақ ұлттық дене тәрбиесі институтының спорт ойындары кафедрасының меңгерушісі, 1998-2002 ж. осы институттың проректоры, 2002- 2007 ж. арасында Қазақ-Британ техникалық университетінің дене тәрбиесі кафедрасының меңгерушісі. 1994-2000 Апматы қалалық футбол бірлестігінің төрағасы, осы жылдары республикалық футбол ассоциациясының атқару комитетінің мүшесі болды. Нұржанов 50-ден астам ғылыми еңбектердің, бірнеше оқулықтардың авторы. == Дереккөздер == 
Австралия футболы '''Австралия футболы''', салмағы 662-677 гр. тартатын сопақша доппен, көлемі 118x155 см. сопақша келген алаңда әр команданың құрамында 18 адамы бар Австралияда кең тараған командалық спорт ойыны. Ойынның мақсаты допты ойын алаңына енгізу немесе биіктігі м. келетін төбесі ашық екі бағананың арасынан қақпадан өткізу. Допты қолмен лақтыруға немесе әрбір 10 метрден соң (он қолынан) жерге ұрып әрмен қарай кез келген бағытта алып кетуге болады. Бірінші ойын 1858 ж. Мельбурнда өтті, ресми ережесі 1866 ж. бекітілді. 1956 жылы XVI Олимпиялық ойындарының бағдарламасына көрсетілімі енді. thumb == Дереккөздер == Санат:Аустралия футболы 
'''Вадим Григорьевич Храповицкий''' (4 тамыз 1935 жыл, С-Петербург), шабуылшысы. С-Петербург футболының түлегі, Қарағандының "Шахтер" жене Жезғазғанның "Еңбек" командаларында ойнады. Кейін "Зенит" командасына ауысып белгілі ойыншылардың бірі болды. КСРО 139 матчқа қатысып 36 доп соқты. Үлкен спортты аяқтаған соң Қазақстанға қайта оралып өзі енер көрсеткен Қарағанды жене Жезқазған қалалары футбол командаларының аға жаттықтырушысы болып қызмет істеді. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Зенит ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол 
'''Кандела''' () Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2755 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 28 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 96 км² шамасында. Пошта индексі 71024. Елді мекеннің қамқоршысы әулие Papa Clemente I. == Демографиясы == Халық санағы: Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo id:barra ImageSize width:455 height:373 PlotArea left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat x.y Period from:0 till:8500 TimeAxis AlignBars justify ScaleMajor increment:500 start:0 ScaleMinor increment:100 start:0 canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 6257 bar:1871 from:0 till: 5674 bar:1881 from:0 till: 6179 bar:1901 from:0 till: 6666 bar:1911 from:0 till: 7617 bar:1921 from:0 till: 8259 bar:1931 from:0 till: 6634 bar:1936 from:0 till: 6766 bar:1951 from:0 till: 7565 bar:1961 from:0 till: 6091 bar:1971 from:0 till: 4087 bar:1981 from:0 till: 3096 bar:1991 from:0 till: 2809 bar:2001 from:0 till: 2823 PlotData= bar:1861 at: 6257 fontsize:S text: 6.257 shift:(-8,5) bar:1871 at: 5674 fontsize:S text: 5.674 shift:(-10,5) bar:1881 at: 6179 fontsize:S text: 6.179 shift:(-10,5) bar:1901 at: 6666 fontsize:S text: 6.666 shift:(-10,5) bar:1911 at: 7617 fontsize:S text: 7.617 shift:(-10,5) bar:1921 at: 8259 fontsize:S text: 8.259 shift:(-10,5) bar:1931 at: 6634 fontsize:S text: 6.634 shift:(-10,5) bar:1936 at: 6766 fontsize:S text: 6.766 shift:(-10,5) bar:1951 at: 7565 fontsize:S text: 7.565 shift:(-10,5) bar:1961 at: 6091 fontsize:S text: 6.091 shift:(-10,5) bar:1971 at: 4087 fontsize:S text: 4.087 shift:(-10,5) bar:1981 at: 3096 fontsize:S text: 3.096 shift:(-10,5) bar:1991 at: 2809 fontsize:S text: 2.809 shift:(-10,5) bar:2001 at: 2823 fontsize:S text: 2.823 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:қайнар көзі ISTAT == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0885653669 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Апулия елді мекендері 
'''Аркадий Вольфович Хохман''' (1915, Кишинев, Молдова 2008 Алматы қаласы), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы. Бухарестегі жаттықтырушылар мектебін бітіріп, Бухарестің 2-ші дивизиондағы "Маккаби" командасында 1938-40 жылдары ойнады. 1940 ж. Бессарабия және Кишинев қаласы. КСРО-ның құрамына енгеннен кейін "Д" командасының жастар және Өзбекстанның ф-лдан құрамасына енді. 1944 ж. Алматыға келді. 1955-65 жылдары республиканың футболшылары одағын басқарды. Т. Сегізбаев, С. Есімбеков, Б. Каретников, Л. Остроушко, В. Чеботырев, В. Шведков, А. Жүйков, В. Дышленко, В. Еркович сияқты және т.б. белгілі футболшыларды тәрбиеледі. == Дереккөздер == Санат:КСРО футболшылары Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футбол 
'''Канталупа''' () Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2073 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 188 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі 10060. Елді мекеннің қамқоршысы San Biagio Vescovo Martire. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0121 352126 Электронды поштасы: == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Пьемонт елді мекендері 
'''Тоқтаров Төлеген''' (19.12. 1920, Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Қарақұдық ауылында туды- 9.2. 1942, Ресей, Мәскеу облысы Бородино ауылы) Екінші дүниежүзүлік соғыстың қаһарманы, қатардағы гвардия жауынгері. 19 желтоқсанда 1920 жылы Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Қарақұдық ауылында дүниеге келген. Соғыс қарсаңында Риддер қаласы маңындағы қорғасын зауытында жұмысшы болды. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың желтоқсанында шақырылып, Калинин майданы 3-екпінді армия 8-гвардиялық атқыштар дивизиясы 1075-полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Дивизияның «Отан үшін» газеті ержүрек автоматшының бір тәулік ішінде жаудың 150-ден астам әскері мен офицерін жойғаны туралы жазды. Батыл да бекем қимылдайтын Төлеген жауынгерлерді сан рет жауға бастап шыққан. 1942 жылы ақпанда Т.Нагаткино ауылына алдыңғылардың қатарында кіре отырып, жаудың әскерін жойып, екеуін тұтқындады. 1942 жылы ақпанда Бородино ауылы үшін болған кескілескен ұрыста рота жауынгерлері жаудың қарсы шабуылынан бас көтермей әрі дұшпан мен ротаның ара қашықтығы 100 қалған да ол қасындағы жауынгермен алға ұмтылып, ротаны шабуылға бастады. Жау кейін шегінді. Қаһармандығы мен батылдығы үшін Тоқтаровқа қаза тапқаннан кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.1.1943). Ол туралы композитор Р.Елебаев «Жас қазақ» ән-реквиемін (1942), ақын Н.Баймұратов «Ер Толеген» (1945) дастанын жазды. Риддер полиметалл комбинатының аумағында батырға ескерткіш орнатылып, Төлеген оқыған №10 мектепке оның есімі берілген. Өскемен, Риддер, Алматы қалаларының бір көшесі Төлеген есімімен аталады. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Империя''' () Италиядағы қала, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Империя провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 40 440 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 879 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45,26 км² шамасында. Пошта индексі 18100. == Демографиясы == Халық санағы: Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo id:barra ImageSize width:455 height:373 PlotArea left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat x.y Period from:0 till:45000 TimeAxis AlignBars justify ScaleMajor increment:5000 start:0 ScaleMinor increment:1000 start:0 canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:19626 bar:1871 from:0 till:20376 bar:1881 from:0 till:20049 bar:1901 from:0 till:20300 bar:1911 from:0 till:23155 bar:1921 from:0 till:26089 bar:1931 from:0 till:28155 bar:1936 from:0 till:28540 bar:1951 from:0 till:30154 bar:1961 from:0 till:34995 bar:1971 from:0 till:40670 bar:1981 from:0 till:41609 bar:1991 from:0 till:40708 bar:2001 from:0 till:39458 PlotData= bar:1861 at: 19626 fontsize:S text:19.626 shift:(-8,5) bar:1871 at: 20376 fontsize:S text:20.376 shift:(-10,5) bar:1881 at: 20049 fontsize:S text:20.049 shift:(-10,5) bar:1901 at: 20300 fontsize:S text:20.300 shift:(-10,5) bar:1911 at: 23155 fontsize:S text:23.155 shift:(-10,5) bar:1921 at: 26089 fontsize:S text:26.089 shift:(-10,5) bar:1931 at: 28155 fontsize:S text:28.155 shift:(-10,5) bar:1936 at: 28540 fontsize:S text:28.540 shift:(-10,5) bar:1951 at: 30154 fontsize:S text:30.154 shift:(-10,5) bar:1961 at: 34995 fontsize:S text:34.995 shift:(-10,5) bar:1971 at: 40670 fontsize:S text:40.670 shift:(-10,5) bar:1981 at: 41609 fontsize:S text:41.609 shift:(-10,5) bar:1991 at: 40708 fontsize:S text:40.708 shift:(-10,5) bar:2001 at: 39458 fontsize:S text:39.458 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Қайнары ISTAT == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Лигурия елді мекендері 
Т-72Б танкісі Т-34-85 танкісі '''Танк''' () түгелдей сауытты, шынжыр табанды соғыс машинасы. Танк снарядымен әртүрлі нысаналарды қиратады; сенімді сауыты мен арнаулы қорғаныш қалқандары қирату құралдарынан сақтайды және өзінің оралымдылығы арқылы еркін өтеді. Сауытты соғыс машинасының бірінші жобасын (кейін танк деп аталды) Ресейде инженерлер В. Д. Менделеев (1911-15), А. А. Пороховщиков, А. Васильев, Англияда Де Моль (1912), Австрия Венгрияда Г. Бурштың (1913) ұсынды. соғыс машинасы («Вездеход») 1915 жылы мамыр айында жасалса да, онан әрі дамымады. Ағылшындар 1916 жылдың күзінде бірнеше ондаған «Марка-1» Танкісін жасап шығарды және 15 қыркүйекте (1-дүниежүз. соғыс кезінде) бірінші рет Сомма өз. жағасындағы ұрыста (32 машина) қолданды. Алғашқыда Танкілердің бір зеңбірегі немесе пулеметі болды. Францияның «Шнейдер», «Сен Шамон» Танкісі бірінші рет 1917 жылы 15 сәуірде қолданылды. Германияның 7-V, UU Танкісі 1918 жылы шықты. АҚШ өздері шығарған двигатель қойылған «Марка V» және «Марка VII» ағылшын ауыр Танкісін, Францияның «Реносын» соғыстың аяқ кезінде шығарды. Ол Танкілердің экипажы 8-12 адамға дейін болды. 1-дүниежүзілік соғыс кезінде Англияда 2900, Францияда 6200, АҚШ-та 1000, Германияда 100 Танк шығарылды. Бірінші Кеңес Танкісі 1920 жылы 31 тамызда сынақтан өтті. 1928 жылдан Ленинградта (қазіргі МС-1 жеңіл Танкісі шығарылып, 1929 жылы кеңес-қытай жанжалында қолданылды. 1931 39 жылы кіші (Т-27, Т-37), жеңіл (Т-26, БТ), үш мұнаралы орта (Т-28) және бес мұнаралы ауыр (Т-35) Т-ілері шығарылды. Жеңіл танкілер Хасан көлі мен Халкин Гол көлдері маңындағы ұрыстарда, кеңес-фин соғысында және 2-дүниежүз. соғыстың алғашқы кезеңінде қолданылды. 1940 жылдары кіші Т-40, жеңіл Т-50, орта Т-34 және ауыр KB танкілерінің үлгісі жасалды. 2-дүниежүзілік соғыс кезінде негізінен орта және ауыр Танкілер пайдаланылды. Соғыс кезінде (1943) Танк негізінде өздігінен жүретін зеңбіректік қондырғылар жасалды. 1939 жылы КСРО-да (1941 жылы шілде 1945 30 маусым) 95099, Германияда 65100, АҚШ-та 103096, Ұлыбританияда 25160, Канадада 5815, Жапонияда 3648 танкілер мен өздігінен жүретін зеңбіректік қондырғылар шығарылды. Олардың экипажы 4-5 адам, зеңбірегі (75,76, 85, 88, 122 мм), 2-ден пулеметі болды. Жылдамдыгы сагатына 35-55 км, сауытының қалыңд. 45-тен 120 мм-ге дейін жетті. 1960-70 жылдардан бастап кең колемді әскери міндеттерді шеше алатындай бір типті танкілер шыгарылуда. Қазіргі кезде шыгарылатын танкілердің сауыты артиллерия огының және ядр. қарудың қирату факторынан біршама жақсы сақталады, экипаждың радиация сәулесінен зақымдануын азайтады. Сонымен бірге жау ядр. қаруды қолданған кезде де Танкілер соғыс қимылын ойдағыдай жүргізе алады. Британ танкісі 1919 ж. Көптеген елдердің каруында негізінен бар- лауға арналған жүзетін жеңіл танкілер мен жарақтанған Танкілер бар (мыс., АҚШ-тың М-60 А-2 Танкісі). Жүзетін танкілер Кеңес армиясында алғаш рет 1932 жылы шығарылған. Қазіргі шынжыр табанды, сауытты, жауынгерлік жүзетін Танкілер су кедергілерінен өз бетімен өтуге бейімделген және суда да, құрғақта да соғыс жүргізе алады. Мұндай Танкілер тереңд. м-ге дейінгі судан еркін өтіп шығады. Бт жеңіл танкісі Егер су астымен жүзетін құралдармен жабдықталған болса, тереңд. 4—5 м-лік судан бөгелмей өтеді. Герметизац. корпусының ішкі бөлігі оның жүзу қабілетін арттырады. Жүзу уақытында оның ескіш винттері, қалақты шынжыр табандары, водометтер, т.б. механизмдері іске қо- сылады. Қазіргі кездегі Танкілер- дің экипажы адамнан (жүр- гізуші-механик, нысанашы және Танк командирінен) тұрады. Негізгі қаруы 105, 120, 152 мм-лік иір ойықты не- месе тегіс үңғылы зеңбірек. Зеңбірекке қосақталған 1-3 (калибрі 7,62 немесе 12,7 мм) зенит пулеметтері болады. Сауыттарының қалыңд. 100— 200 мм, түнгі көру аспапта- ры орнатылған. Ең жоғары жылдамдығы сағатына 65 км. Багына 1,5 жанармай сыяды, ол қатқыл жолмен жүргенде 400-600 км-ге жетеді. Оқ-дәрі кешеніне сауыт бұзушы, эртүрлі калибрлі, кумулятивті және пластик, жарылғыш заты бар снарядтар кіреді. Ауа сүзгіш- вентилятор арқылы тазартыла- ды. Т-іге ауа салқындатқышы бар төрт немесе екі тактілі поршеньді двигательдер орна- тылады. Танк салмағына, сауыт- саймандарына, қару-жарағына және ұрыста қолданылуына байланысты: жеңіл танк (кіші және орта калибрлі артиллериялық қару- жарақты, салм. 20 т-ға дейін), орта танк (қуатты қару-жарақты, салм. 40 т-ға дейін), ауыр танк (салм. 40 т-дан жоғары) танкілер болып бөлінеді. Т-72Б грузин танкісі Танк шығаруды дамытқан сайын (мыс., қазіргі заманғы ресейлік Т-90) қаруды енгізу, басқарылатын снарядтар мен ракеталарды пайдалану, сауытты қалыңдату, оралымдылығын арттыру, куаттылығын күшейту, жанармайды үнемді жұмсайтын дизельді енгізу, әртүрлі отынды жаға алатын қозғалтқышпен жабдықтау, жанармай қүятын бактардың сыйымдылығын кеңейту еске алынып отырады. ==Дереккөздер== ==Сыртқы Сілтемелер== Санат:Қарулар 
'''Қалиасқар Жұбанышұлы Тоқышев''' (6.8.1949 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Есберлі ауылы) әскери қайраткер, генерал-майор (2001). Уақ тайпасынан шыққан. КСРО ҚҚМ эскери-саяси училищесін (Ленинград, 1974), Мәскеудегі әскери саяси академияны (1983) бітірген. 1968 жылдан қарулы күштер қатарында. Мәскеу облысындағы ерекше міндет жүктелген бригаданың рота, батальон командирінің саяси істер бойынша орынбасары (1974—80), Воронеж қаласында жеке милиция батальоны командирінің саяси істер бойынша орынбасары (1983-85 жылы), КСРО ҚҚМ- нің Орел к-ндагы дивизия полкында саяси бөлім бастығы полк командирінің саяси істер бойынша орынбасары (1985— 89). КСРО ҚҚМ Ішкі әскерлері (ІӘ) Орт. басқармасы саяси бөлімі жанындағы партиялық комиссияның жауапты хатшысы, бақылау комиссиясының төрағасы болды (1989-91), ҚР ІӘ Бас басқармасы әлеуметтік- құқықтық жұмыстар және тәртіп бөлімшесінің, бөлімінің бастығы (1992-94), ҚР ¥ҚК әскери институтының ішкі әскер офицерлерін дайындау факультетінің бастығы (1994-97), ҚР ИМЮ Қолбасшысының тәрбие және жұмыстар бойынша орынбасары қызметтерін атқарды (1997-2003). Тоқышев көптеген медальдармен марапатталған. Қазір запасқа шыққан. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:1949 жылы туғандар 
1. Бір ойында шабуылшының соққан үш добы, 2. Еуропа футболын дамытуға арналған УЕФА-ның бағдарламасы. ҚР-ның футболшылар одағы УЕФА- ға мүше болғаннан кейін республикада балалар және жасөспірімдер футболын дамыту үшін УЕФА 2004 жылы 172000 Еуро қаржы бөлді. Осыдан кейін Талғар қаласында (Алматы облысы) балалар мен жасөспірімдер футбол академиясы ашылды. Осы мақсаттың орындалуын бақылап Алматыға УЕФА- ның президенті И. Блаттер келіп қайтты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''"Физкультура және спорт"''' (ФИС), 1923 жылы ашылған, негізгі мақсаты дене тәрбиесі мен спортты насихаттайтын баспа. 1930-1938 жылдары "дене тербиесі және туризм" деген атпен біріккен мемлекеттік баспа ретінде жұмыс істеді. 1995 жылдан акционерлік қоғам ретінде спорт қоғамының қарамағына енді. Мақсаты: көпшілікке арналған дене тәрбиесі мен спорт жайлы әдебиеттерді, оқулықтарды, оқу құралдарын, шыгару. Баспаның басшылығымен әр жылдары оқырман көпшілікке арналған газет-журналдар мерзімді баспасөз шығарылып келеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Артем Григорьевич Фальян''' (27 желтоқсан 1919, 24 қыркүйек 1977, ), жартылай қорғаушы, КазКСР-інің жене КСРО-ның ЕСЖ-сы. 1933 жылдан "Д", "Нефтянник" командаларының жасөспірімдер құрамында ойнады. КСРО құрамасында 23 матч өткізді. "Нефтяник", "Зенит", "Арарат" "Арал" т.б. командаларында 1973-74 ж. "К" командаларының аға жаттықтырушысы болды. == Дереккөздер == Санат:КСРО футболшылары Санат:Арарат ФК ойыншылары Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол Новороссийск ФК Санат:Арарат ФК Санат:Зенит ФК Санат:Шахтер Донецк ФК Санат:Қайрат ФК Санат:Арал ФК 
Юрий Павлович Фалин (12. 04.1937, Мәскеу қаласы.), СШ-і, шабуылшы. Футбол мен айналысуда 1952 ж. Мәскеуде бастады. Жоғары топтағы бірқатар командаларда ойнады, 246 матч еткізіп, карсыластар қақпасына 71 доп соқты. КСРО чемпионатының кола 1957, 1963, 1969 куміс (1957, 1963) жүлдегері, чемпионы (1960, 1962), КСРО кубогінің (1960, 1963, 1965) жеңімпазы. КСРО қурамасының (1958, 1964) мүшесі, 1958 ж. Әлем чемпионатына қатысушы. 1966 ж. Алматының "К" командасының санында енер көрсетті. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Шинник ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол 
'''Юрий Александрович Севидов''' (24 тамыз 1942, Мәскеу қаласы 11 ақпан 2010) КСРО-лық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. КСРО Спорт Шебері (1967). Шабуыл шебінде жене жартылай қорғаныста ойнады. Әкесі Александр Севидов та футболшы болған. == Жетістіктері == === Клубтық === КСРО чемпионы: 1962 КСРО кубогы: 1963, 1965 Санат:КСРО футболшылары == Дереккөздер == Санат:КСРО футболшылары Санат:Зимбру ФК ойыншылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары Санат:Карпаты Львов ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол 
'''Александр Александрович Севидов''' (5 қыркүйек 1921 жыл 15 сәуір 1992, Мескеу каласы) КСРО-лық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. КСРО-ның ЕСЖ-сы (1968). Мәскеу футболының түлегі, сонда әртүрлі командаларда ойнады. "Кайрат" командасында 1970 жылы аға жаттықтырушы болды. Ол 1971 жылы КСРО чемпионы, 1972-1973 жылы күміс жүлдегері, КСРО кубогінің финалисі Киевтің, КСРО чемпионы, (1976), қола жүлдегері (1975). Мәскеудің "Динамо", Киевтің "Динамо" командаларында аға жаттықтырушы болды. Ал "Қайрат" болса 1970 жылы топтан жоғары топқа шықты. == Жетістіктері == Чемпион СССР (2): 1971 («Динамо» Киев), 1976 (көктем) («Динамо» Мәскеу) == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Динамо Минск ФК ойыншылары Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол Санат:Динамо Минск ФК Санат:Қайрат ФК Санат:Динамо Киев ФК Санат:Динамо Мәскеу ФК Санат:Локомотив Мәскеу ФК Санат:Нефтчи Баку ФК Санат:Ротор ФК 
'''Сергей Егорович Рожков''' (5. 02.1943, Мескеу қаласы), CШ-i, жартылай қорғаушы жене орталық қорғаушы. Мескеу футбол мектебінің түлегі, бұрын Москваның "С" командасында ойнаған КСРО чемпионатының күміс (1963, 1968), КСРО кубогінің (1965) жеңімпазы. Кейін "К" командасында енер көрсетті. 1984 ж. "С" командасында, Тунисте жаттықтырушы болды. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары 
шахмат тақтасына бейімделген ойын. Авторы алматылық өнертапқыш Т. Әбілиев, патенті алынған, тиісті мекемелерде тіркелген. ойын 384 шаршысы бар шахмат футбол тақтасында өтеді. Таныстыру 1997 ж. маусымда Париж қаласында өтіп халықаралық шахмат бірлестігі мен ХОК-тің мүшелері бірауыздан жақсы ойын деп баға берді. ҚазКСР-і кубогінің иелері, 1968-"Д" (Цел), (Жамб), 1970 жене 1988 "Трактор" (Павл), 1971-72 жене 1974-82 жылдары өткен жоқ, 1973-"Восток" (Ө.), 1983-"С" (Сем), 1984-85 және 1987-"Ме- лиоратор" (Ш), "1988"-"Түркіс- тан", (Ақтебе). == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Александр Андреевич Келлер''' (1.05.1911, Саратов поселкесі РФ- 1982 Алматы) 1964-65 ж. "К" командасының аға жаттықтырушысы. 1924 ж. Мәскеудегі Ленин орденді дене тәрбиесі институтында оқып жүріп футболмен айналысты. ҰОС-ына дейін дипломды жаттықтырушы ретінде бірқатар командаларда, атап айтқанда "Торпедо" (Т), "Трактор" (Волгоград), Қыр КСР-інің "Д" командаларын жаттықтырды, оның басшылығымен "Пахтакор" (Ташк) 1962 ж. КСРО чемпионатында 6-шы орынға ие болды. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО футбол Санат:Қайрат ФК Санат:Пахтакор ФК Санат:Ахмат ФК Санат:Алға ФК 
солға '''Тантал''' (; '''Та''') элементтердің периодтық жүйесінің тобындағы хим. элемент, ат. н. 73, ат. м. 180,948. Ауыр, қиын балқитын, көкшіл ашық сұр металл. Тығызд. 16,6 г/см3, балқу 2014ӘС, қайнау 5500ӘС. Табиғатта ниобиймен (Nb) бірге кездеседі. == Тарихы == Танталды 1802 жылы швед химигі А.Г.Экеберг Финляндия мен Швецияда табылған екі минералдан ашты. Алайда оны таза күйінде оқшаулау мүмкін болмады. Бұл элементті алудың қиындығына байланысты ежелгі грек мифологиясының кейіпкері Танталдың атымен аталған. Кейіннен тантал мен «колумбий» (ниобий) бірдей деп саналды. Тек 1844 жылы неміс химигі Генрих Роуз минералының құрамында екі түрлі элемент ниобий мен тантал бар екенін дәлелдеді. Пластикалық металдық танталды алғаш рет 1903 жылы неміс ғалымы В.Болтон алды. Танталдың алғашқы өнеркәсіптік басы 1922 жылы алынды, ал ол сіріңке басынан аспады. Содан кейін элемент ағымдағы түзеткіштер мен радио түтіктерде қолданыла бастады. Танталдың белсенді өндірісі Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында басталды. Санат:Химиялық элементтер 
'''Станислав Францевич Каминский''' (17 тамыз 1938 жыл, Барнаул қаласы, Алтай өлкесі, РФ 13 қаңтар 2005 жыл, Барнаул) Cпорт Шеберi, сол қанаттағы жартылай қорғаушы, ҚазКСР-інің Еңбек Сіңірген Жаттықтырушысы (1976). == Өмірбаяны == 1960-69 жылдардың арасын "К" командасының құрамында ойнады. 243 матчқа қатысып қарсыластарының қақпасына доп соқты. Үлкен спортты тастағаннан кейін "Қайрат" командасында және "Б" тобындағы бірқатар командаларда аға жаттықтырушы болып қызмет істеді. Каминский жаттықтырған "Қайрат" 1976 жылы қайтадан жоғарғы топқа шықты, 1977 жылы 7-ші орынға ие болды. "Еңбек" ерікті спорт қоғамы балалар мен жасөспірімдер, Республикалық жастар командасының аға жаттықтырушысы ретінде футбол ізбасарын дайындауда үлкен еңбек сіңірді. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === КСРО Чемпионатындағы «А» класының күміс жүлдегері (1965 «Б» клусындағы аймақтық қола жүлдегері (1958) === бапкер ретінде === лига чемпионы (1976). Қазақ КСР кубогы (1983). == Дереккөздер == Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК Санат:КСРО футболшылары 
КСРО және республикалық футбол бірлестігі бекіткен еліміздің, республиканың футбол командаларының ойын кестесі бойынша шығарылған ойын кестесі. Мұнда чемпионатқа қатысатын барлық командалар, жеке ойыншылар туралы қысқаша меліметтер беріледі. Республикада алғашқы 1964 ж. шығарылды. В. Толчинский, С. Каратайұлы, Р. Ибрагимов, Ш. Сарыбаев, М. Исаев. Кейін осында Карағандыда, Шымкент, Жамбыл, Семейде, Өскеменде, Қызылордада жене т.б. қалаларда шықты. 1981-91 жылдардың арасында КСРО футбол бірлестігі үздік жыл сайын конкурсын жариялап отырды. Ол футболды жанкүйерлер арасында кеңінен насихаттауда үлкен міндет атқарды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Рафаэль Якубович Ибрагимов''' (1922, Кызылорда қаласы.), Бүкілодақтық дәрежедегі төреші, "ҚазКСР- інің еңбек сіңірген қайраткері" (1972), ҚР-ның футбол қауымдастығы кеңесінің мүшесі (1994-98). Көптеген спорт түрлерімен (футбол, нысана көздеу) бүкілодақтық жарыстарға қатысқан. "Қ" және Финляндия командаларының арасындағы тұңғыш халықаралық матчтың арбитрі. Республикалық футбол бірлестігі техникалық комиссиясының төрешілер коллегиясының бастығы. ҰОС-ының ардагері. "I дәрежелі Ұлы Отан Соғысы", "Еңбек Кызыл Ту" орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Футбол төрешілері 
'''Петр Григоревич Зенькин''' (1912, Реттов поселкесі Мескеу облысы -1985, Алматы қаласы) ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1965). 1956-59 ж. "Қ" командасының аға жаттықтырушысы. Бұрын футболшы болған 1930- 46 жылдары ЦДКА командасында ойнаған, жартылай қорғаушы. КСРО чемпионатының күміс (1938) жүлдегері, КСРО кубогінің иегері (1939). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футбол Санат:Қайрат ФК Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК 
'''Олег Васильевич Долматов''' (29 қараша 1948, Челябі қаласы), Халықаралық Деңгейдегі Спорт Шебері (1972), орта және жартылай қорғаушы. "Қайрат" командасының құрамында төрт маусым ойнаған. 1976 жылғы КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (1972). КСРО құрама командасының құрамында 1967-71 жылдары өнер көрсетті. КСРО құрама командасында (1971-77) 14 ойын өткзді. Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері (1972). КСРО құрама командасының санында Әлем чемпионатының (1974, 1978) іріктеу жарыстарына қатысты. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === КСРО чемпионы: 1976 (көктем) КСРО кубогы: 1977 Маусым кубогы: 1977 Кубок иелері кубогының финалисі: 1972 Еуропа чемпионатының финалисі 1972 === Бапкер ретінде === Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: 1998 Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 1999, 2006 дивизион жеңімпазы: 2008 Абхазия кубогы: 2010 == Дереккөздер == == Сілтемелер == Профилі Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Ресей футбол Санат:КСРО футбол Санат:ЦСКА Мәскеу ФК Санат:Кубань ФК Санат:Ворскла ФК Санат:Шинник ФК Санат:Ростов ФК Санат:Химки ФК 
Алексей Григорьевич ГРИНИН (21. 08.1991, Озеры поселкесі Мәскеу губ. 1.07.1988 Мәскеу), ЕССШ-і (1946), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1967). 1967ж. "Қ" командасының аға жаттықтырушысы. Әлденеше мәрте КСРО-ның чемпионы, көптеген халықаралық жарыстарға қатысқан оның бай тәжірибесінен үйренген "Қ" командасының ойыншылары КСРО чемпионатындағы айбынды ұжымдардың біріне айналды. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол Санат:Қайрат ФК Санат:Ахмат ФК 
'''Николай Яковлевич С-Петербург 16. 01.1996, Мәскеу), ҚазКСР-інің жене РФ-ның ЕСЖ-сы. Жоғары топтағы бірқатар командаларға жаттықтырушы болды. Оның басшылығымен 1971 ж. Еуропаның "Арараты" КСРО чемпионатының күміс жүлдегері атанды. "Қ" командасында аға жаттықтырушы болған жылдарында оның жоғарғы топта қалуына кеп күш жұмсады. С. Квочкин, В. Лицицын, С. Каминский, Т. Сегізбаев, А. Федотов сынды ойыншылардың футболшы болып қалыптасуына үлкен әсер етті. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО футбол Санат:Арарат ФК Санат:Қайрат ФК 
'''Валерий Павлович Гладилин'''(19 қазан 1951. Люберецк ауданы Мәскеу облысы) футболшы, жартылай қорғаушы "Қайраттың", "Шахтердің" (Караганды), "Мелиоратордың" ойыншысы. КСРО-ның чемпионатында 261 матч еткізіп, 52 доп соқты. Еуропа кубокте 14 ойын еткізіп, доп соқты, О.о-дардың (1976) іріктеу жарыстарына қатысты, 1997 жылдан Мәскеудің "С" командасының жаттықтырушысы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Жігер ФК ойыншылары Санат:Навбахор ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол Санат:Навбахор ФК Санат:Ресей футбол Санат:Жігер ФК 
'''Всеволод Михайлович Бобрев''' (1. 12.1922, Тамбов губерниясы 1. 07. 1979, Мәскеу), ЕССШ-і (1948), КСРО-ның ЕСЖ-сы (1976) Шабуылшысы. Спортпен 1936 жылдан (Хоккеймен, футболмен) айналысты. Допты хоккейден (1945-46) қола (1964), күміс (1965-66) жүлдегері КСРО- ның, Еуропаның, Әлемнің (1973-47) чемпионы, Әлем чемпионатының (1972) күміс жүлдегері. Ол туралы ақын Е. Евтушенко "Гениям прорыва" атты өлең жазды, XX ғасырдың үздік спортшыларының бірі атанды. Алматының "К" командасының жыл қатарынан аға жаттықтырушысы болды. Ол "Самый интересный матч" (М., 1963), "Рыцари спорты" (М., 1971) атты кітаптар жазды. "Ленин" орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер Санат:КСРО допты хоккейшілері 
'''Құрбан Бердыев''' (, 25 тамыз 1952 жыл, Ашхабад) "Қайрат" футбол клубының бас бапкері. Халықаралық футбол тарихы мен статистикасы федерациясы (IFFHS) тарапынан өтікізілген әлемнің ең үздік бапкерлері тізімінде 2008-2009 маусым бойынша Құрбан Бердыевтің есімі бар. == Өмiрбаяны == Алматы «Қайратының» құрамында жартылай қорғаушы ретінде мәскеулік «Спартак» пен «Динамо» командаларын жеңгеніне куә болғанымыз бар. «Қайраттың» сапында 159 ойын өткізіп, 33 доп соққан. Ойыншы санатында алаңмен қоштасқаннан кейін ауысып, «Химик», «Тараз», «Қайрат», «Мұнайшы» командаларының тізгініне ие болғаны бар. Бірақ, отандық футболды өркендетуден гөрі өз қалтасының қамын көбірек ойлаған футбол функционерлері Бердыевті алаңның маңайынан көргісі келген жоқ-ты. Ақыры білікті бапкер жұмыссыз қалды. «Сол кездегі футбол федерациясы басшылығымен қиын жағдайда еді. Сол себепті жұмыс істеуге мүмкіндік берген жоқ» дейді Құрбан Бердыев. Футбол фанатына айналған Бердыев қаржыдан гөрі кәсібіне деген адалдықты асқақ ұстады. Сол себепті ол бүгінде: «Алла әркімнің ісіне қарай несібесін береді. Қазақстанда жоғалтқаным Ресейде қайтып жатыр» деді. Кезінде Алматыдан берілген пәтердің өзін сырттай басқа бір фирмаға сатып жіберген дөкейлер қазақ футболына қандай залал келтіргенін білмейді. == Рубин дәуірі == Қазан шаһарының басшысы Камил Искаков бірінші лигада қалт-құлт етіп жүрген «Рубин» командасының рухын көтеруге аттай қалап, Бердыевке қолқа салған. Искаковтің ұсынысы «Рубинді» жаңа биіктерге бастады. Құрбан бапкер тізгінін ұстаған тоғыз жылдың бедерінде команда бірінші лигадан премьер-лигаға өтіп, бір командаға арман боларлық асуларды бағындырды. Жоғары лигада 2004 жылы қола медальға қол жеткізді. Татарлардың жеңісін кездейсоқ деп бағалағандар да болды. Тіпті, алып Ресейдің чемпиондық кубогын жеңіп алған 2008 жылы да «Рубиннің» мықтылығы емес, ЦСКА, «Спартак», «Локомотив», «Зенит» сынды командалардың босаңсығанынан деп құмалақ ашқандар да жеткілікті еді. Алайда, төзімі мықты Бердыев қолынан таспиығын тастамай жүріп, тағы да жеңімпаз команданың иесіне айналды. Ол іріктеген, баптаған сайдың тасындай ойыншылардың әрқайсысы да алаңда атой салады. «Рубин» ойыншылары 2009 жылғы чемпионатта қарсыластар қақпасынан 62 доп соқты: Александр Бухаров 16, Алехандро Домингес 16 (8), Гёкдениз Карадениз 6, Сергей Семак 6, Александр Рязанцев 3, Роман Адамов 2, Кристиан Нобоа 2, Роман Шаронов 2, Кристиан Ансалди 1, Хасан Кабзе 1, Алан Касаев 1, Лаша Салуквадзе 1, Макбет Сибайя 1. Қай-қайсысы да бас бапкердің сүзгісінен өткендер. Бүгінде Бердыев орыс еліндегі ел аузынан тастамайтын, санаулы бапкердің бірі. Олай болатын да жөні бар. Өйткені, Құрбанды қазір әлем жұртшылығы қадір тұтады. Қадір тұтқаны сол, қарт құрлық Бердыевтің футбол әлеміндегі әдіс-айласына құлақ түргелі қай заман. «Барселона» командасының бас бапкері Хосеп Гвардиола, «Манчестер Юнайтед» командасының тәлімгері сэр Алекс Фергюсон, «Интер» командасының бас бапкері Жозе Моуринью сынды апайтөстермен иық тірестіріп тұр, «Қайраттың» бұрынғы қорғаушысы һәм экс-бапкері. == Бердыев абыройы == Өткен жылы «Рубин» Ресейдің чемпионы болғанда, Кувейттің ханзадасы құттықтап, үшбу жеделхатын жолдапты. Қарт құрлықты айтпағанда, араб әлемі Бердыевті білетіндігін көрсетіп жатса, ғаламның төрт бұрышына аты жайылған деп қалай айтпасқа. Араб әлемі Құрбан Бердыевтің бірнеше рет қажылыққа барып келгенінен, жұма намазын қаза жібермейтінінен хабардар болса керекті. Кувейт ханзадасының ыстық ықыласы осыны мегзейді. «Рубиннің» бас бапкерінің діни ұстанымына халқының басым бөлігін құрайтын Ресей жұрты да мойынсына бастаған. Ол өзінің діни сенімі жөнінде: «намаз оқу аса маңызды. Рухани тәрбие көп жағдайда көңіл күйді айқындайды. Сол себепті ең маңызды нәрсенің бірі таңдаған жолдың дұрыстығына, істеген ісімізге жаратушының мейірімі жоғары болатындығына сенімді болу. Сонда біздің жағдайымыз жақсы болады». Бердыевтің қазақ футболымен етене жақын. Алайда, оның қазақ футболына да айтар базынасы бар. Тыңдап көрелік: «Кеңес Одағы ыдыраған тұста футболды ойлау мүмкін емес-ті. Мен Қазақстанда да, Өзбекстанда да, Түркіменстанда да, Қырғызстанда да болдым. Ол кез «өлген» уақыттың санатында. Әсіресе, балалар футболын дамытуға қаржы бөлінген жоқ. Енді ғана жас өскіндер пайда бола бастады. Ташкентте амбициясы асқан «Бунедкор» командасы қалыптасты. Онда Зико мен Ривалдо жүр. Оған қоса қомақты қаржы бөлінуде. Егер де олар жоспарланғандай инфрақұрылымы мықты үлкен орталық тұрғызатын болса, керемет болмақшы. Құрылысты қолға алып жатқандармен жақын таныспын. Олардың амбициясы керемет» дейді, Ресейдің 2009 жылғы ең үздік бапкері. Жалпы, Бердыевтің жеңімпаздық жылнамасының темірқазығы әдетте кейбіреулер ойлағандай, қаржылық қолдауда емес. Әрине, ол да өзіндік рөл атқаратыны мәлім. Әйтсе де, қаржылық қоры «Рубиннен» де қомақты командалар Ресейде жетіп артылады ғой. Алайда, олар қазандық команданың осал тұсын таппай әлекке түседі. Тізгінін Құрбан ұстаған ұжымның жетістігі бірізділікпен жүзеге асырылып жатқан жоспарда. Оны Бердыевтің өзі төмендегіше тарқатады: «Қазанда өз арманымды жүзеге асыруға тырыстым. Уақыт өтісімен елде алдыңғы қатарлы басымдыққа ие болатын клуб құруға мүмкіндік беретін инфрақұрылым жасау еді. Түркіменстанда бастадым аяқтай алмадым. Жамбылда да жеріне жеткізуге мүмкіндік болмады. Ал Қазанда резерв дайындаудан бастап, ақыр аяғы шеберлер командасына дейінгі аралықты қамтитын жүйені Міне, Бердыев феноменінің кілті. == Жетістіктері == === Командалық === Ниса Түрікменстан чемпионы: (1) 1998/99 Түрікменстан кубогы: (1) 1998 Рубин Ресей чемпионы: (2) 2008, 2009 Ресей кубогы: (1) 2011/12 Ресей суперкубогы: (2) 2010, 2012 Достастық кубогы: (1) 2010 Ресей дивизионының жеңімпазы: (1) 2002 Ростов Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: (1) 2015/16 === Жеке === Ресейдің үздік жаттықтырушысы: (1) 2009 Ресейдің үздік жаттықтырушысы: (2) наурыз 2013, сәуір 2013 == Марапаттары == 2008 Татарстанға еңбегі сіңген ордені. 2009 Достық ордені == Сiлтемелер == Профиль ФК «Рубин» сайтада Курбан БЕРДЫЕВ: «УСПЕТЬ БЫ ТОЛЬКО ЗАВЕРШИТЬ…» (часть 1) Курбан БЕРДЫЕВ: «УСПЕТЬ БЫ ТОЛЬКО ЗАВЕРШИТЬ…» (часть 2) Курбан Бердыев: «Я смотрю „Барселону“ понимаю: это же баскетбол» Санат:1952 жылы туғандар Санат:КСРО футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары футбол Санат:Копетдаг ФК ойыншылары Санат:СКА Дондағы Ростов ФК ойыншылары Санат:Ростов ФК ойыншылары Ұлттық футбол құрамасының Санат:Рубин ФК Санат:Тараз ФК ФК Санат:Қайрат ФК Санат:Каспий ФК Санат:Ниса ФК Санат:Ростов ФК 
'''Таң''' Семей губаткомы, РК (б) губкомы мен кәсіподақ к-тінің 1925 жылдың наурыз маусым айлары аралығында шыққан журналы. саны жарық көрген. М. Әуезовтің журнал ісіне белсене араласуымен ол жинаған «Абайдың басылмаған сөздері» (Әбдірахман деген баласы өлгенде Абайдың жоқтап айтқан өлеңдері, 1925, №1), «Абайдың кейбір оспақ өлеңдері» (Афоризмдері, 1925, №1), «Абайдың басылмаған қара сөздерінен» (Үшінші, Тоғызыншы сөздері, 1925, №2), «Абайдың жарияланбаған өлеңдері» (Оспан өлгенде айтқан, «Таң», 1925, №2), «Көз жұмғанша дүниеден иманын айтып кеткені-ай» (Әбдірахман өлгенде шығарған бір өлеңі, 1925, №2), «Абайдың басылмаған өлеңдері» (Әбдірахманға айтқан тағы бір жоқтауы, 1925, №3), «Абайдың өз тұсындағы замандасы Абыралы деген кісіге айтқан өлеңінен» (Абыралы атты өлеңінен, 1925, №3), «Абайдың қарасөздерінен» (21 сөзі, 1925, №4), «Әбдірахманның келіншегі Мағрипа деген келініне Абайдың айтқан сөзі» (Өлең, 1925, №4) жариялаған. ==Дереккөздер== Санат:Абай энциклопедиясы 
''Әнет Иманақышұлы Бектемісов'' (15. 11. 1930), Қарақас аулы, Жамбыл ауданы, Алматы облысы 1970- 86 ж.ж. Республикалық футбол бірлестігінің президенті. Мәскеудегі техникалық институтты бітірген, құрылысшы инженер. 1964- 71 ж.ж. Алматы қалалық партия комитетінің хатшысы, екінші хатшысы, ҚазКСР-інің ауыр индустрия министрінің бірінші орынбасары (1971 77) болып қызмет істеді. Биік таудағы "Медеу" спорт комплексін салуға белсене атсалысты. Бектемісов республикада футболда дамытуға улкен үлес қосты. "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет белгісі" (екі рет) орденімен марапатталды. КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Асаймұса еуропалық билік дәстүріндегі скипетр дегенге келеді. Қазақы ортада бұл заттың нақты қолданысы жөнінде деректер жоқтың қасы. Есесіне асаймұса жөнінде сан алуан мифтік және аңыздық сюжеттер кездеседі. Мифопоэтикалық түсінік бойынша, ерекше тылсым қасиетке ие қысқа таяқ сияқты бұйымның атауы. Атына қарағанда, Мұса пайғамбардың асасы деген ұғымды білдірсе керек. ''Қызырдың алып батасын, ''Мұсаның тұттым асасын, ''Шарапат бар бұйымда ''Пәлекет шайтан қашатын, деп келетін байырғы діни сарында жазылған өлең жолдары осыны меңзейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Асату''' дәстүрлі ас-тағам мәдениетінде жолы үлкен адамның жасы кішілерге табақтағы еттің сыбағалы мүшесінен дәм таттыру арқылы өзінің ілтипатын білдіретін этикалық рәсім. Ет жеп болған соң, қонақтың жасы үлкені сый табақтан уысын толтыра ет алып, басқаларға өз қолымен асатады. Кішілер қалыптасқан әдет бойынша асату рәсімінен бас тартпайды, етті асар кезінде ер адамдар «құлдық» деп айтады. Бұл өзінен үлкенге құрмет көрсеткені, рахмет айтқаны болып есептеледі. Ал келіндерге «асатқаным» деп, үлкен табақтан ене абысындарының бірі сыбаға бөліп береді. Келін орнынан тұрып, жілік ұсынган (асатқан) адамға арнап сәлем салады. Сондай-ақ, ет желініп болған соң табақтағы еттен қарттар жас балаларға, өзінің атқосшы немесе жолсеріктеріне асатады. Асар адамдардың арасындағы өзара көрсетілетін құрмет іспеттес. Мәні жағынан сыбаға беруге ұқсас жосын. Бұл дәстүр Сәбит Мұқановтың «Халық мұрасы» деген кітабында толық баяндалған. XIX ғасырдың соңына дейін (кейбір өңірлерде қазірге дейін сақталган) шығыс өңірінде келген мейманның етті үш түйірден қатарласа асату дәстүрі болған. Егер үш түйір етті бірден асай алмаса, қонақ ренжіп қалуы мүмкін. Асатуға берген ет үш түйірден көп болып және оған қақалып қалса, айыппұл төленетін болған. Айыппұл кұны жүз жылқыдай болған. Егер үш түйір етке қақалса, оған айыппұл төленбейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Асқа бата''' дәстүрлі ас-тағам мәдениетіндегі этикет түрі, әдетте кәделі ас келгенде жасалатын рәсімнің атауы, дастарқан басында отырған жасы үлкен құрметті қонақтың тілек айтып, бата беруі. Асты қабылдаудың алдында жасы үлкен құрметті адам немесе өзіне кәделі сыбаға арналған адам асқа бата жасайды. Сонымен қатар ас желініп болған соң дастарқаннан кәделі табақты келін сәлем салып алар алдында сыйлы қонақ немесе жасы үлкен адамдардан ас иесіне, отағасына, оның отбасына арналған жылы лебіз, ыстық ықылас, жақсы ниет, ізгі тілекті айтқызу мақсатында қауым тарапынан бата сұралады. Көбінесе үйдің кенжесі «''бата беріңіз''» деп, төрде отырған үлкендерге қарап, қол жайып, ишарат білдіреді. Мұны астан кейін айтылатын бата болғандықтан, шартты түрде ас қайыру деп атайды. Бaтa гілек ұйқасты, мазмұнды сөзбен айтылады. Ac қайырғанда дастарқан басында отырғандар түгелімен қолын жайып, бата тілекке қосылады. Сол кезде төрдегі қария: ''Кетпес ырыс, кең пейіл берсін. ''Кеткенін келтірсін, ''Кемтігін толтырсын. ''Мал аман, бас түгел болсын. ''Тілегі қабыл, мұраты асыл болсын!... ''Ас бергенге бас берсін, ''Өмірі ұзақ жас берсін. ''Кетпес дәулет, кең пейіл, ''Қайырымды дос берсін! деген сияқты ұйқасты тіркестерді шұбыртып, тақпақтап бата бсреді. Мұны үй иесіне ілтипат көрсету ғана емес, дәм-тұзды құрметтеудің үлкен нышаны деуге болады. Шаңырақ иесінің нені аңсап, нені көксейтінін аңғарған бата беруші кестелі сөзбен жиналған жиынның мақсатын, үй иесінің арманын дөп басып, ойына алған ісінің оңғарылуына тілеулестік айтады. Дәстүрлі этномәдени ортада батаның мазмұны көбінесе, мал мен бастың амандығы, ырыздықтың мол болуын тілеу тәрізді жалпы тілекпен қоса, үй иелерінің сапарға шықса жолы болуына, жас отауға жан басының өсуіне, келіннің аяғы ауыр болса, аман-есен босанып, ұл-қызды болуына игі ниет білдіру түрінде болып келеді. Дастарқан жайып, дәм татқызып отырған үйдің үйленгелі жүрген азамат ұлдары болса, солар тілге тиек болып, бата сөздің желісіне айналады. Қазақ ортасында астан кейін ас қайырылып, үлкен адам табақты дастарқаннан алып келінге ұсынады, ол сәлем етіп алады. Кейбір өңірлерде дастарқаннан табақты алып кеткен соң ғана ас қайырылады. Мұндайда үй иесі мен оның бала-шағалары босағада тізіліп тұрып, қол жайып, батаның қабыл болуына тілектестік білдіріп, бет сипасады. Дастарқан басында отырған адамдардың ас қайырылмай орындарынан тұрып кетуі әдепсіздік болып танылады. Діни сарынды, этикалық мәнді баталардың сан алуан түрлері бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Асмалдық- сән, салтанат кезінде түйелерге жабылатын сәнді жабу түрі. Асмалдықты көбіне көшкенде немесе той-думандарда пайдаланған. Асмалдық оюланып, әшекейленіп жасалады. Мойнына асатын немесе басына қадайтын жібек шашақты ызба түрлері болады. Қазақстан Республикасының Mемлекеттік Oрталық Mузей қорында (КП 25496-4) көк түсті пүліштен істелген асмалдық сақтаулы. Көлемі 212x207 см. Оның орта тұсынан қос өркеші сыятындай етіп, екі тілік тесік шығарылған. Ортасына қоңыр түсті барқыттан төрт құлақтьі тұлга мүйіз, ал асмалдықтың жиегін айналдыра сыңар өкше өрнегі қиыстырылып тігілген. Шетін айналдыра иірілген мақта жіптен шашақ төгілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аспа бау''' уықтың иінінен жоғары тұстан сәндік үшін байлап, ұшын шашақтап түсіріп қоятын бау түрі, киіз үй жабдықтарының сәндік түріне жатады. Түр салып тоқылған баудан немесе ызылған жылқы қылынан жасалатын төрт жерден шашағын төгілдіріп, әсемдік үшін тағылатын құр. Аспа баулар адамның бойы жетпейтіндей биіктікте байланады. Өйткені, ырым бойынша, Аспа баудың ұшындағы шоғы адамның төбесіне тиіп кетсе, сол адам жаманшылыққа ұрынуы мүмкін. Ондай адамның жолы болмай, бақ құсы тұрақтамай, бағы қайтады дейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Аспа тұзақ''' аң аулауға арналған кұрылғының атауы. Қолданысына байланысты екі түрі қалыптасты. Біріншісі, көбінесе, аю сияқты ірі жыртқыш аңды аулауға арналған. Аспа тұзақтың бұл түрін орманда көбіне екі аша бұтақты мықты қарағайды арқау етіп құрады: қарағай ашасының ортасында жуан бөренені сүймен ретінде сүйеп, жуан басына темір қазықпен шынжырлап, дөңбектермен басып қояды. Сүйменнің жіңішкелеу үшын күшпен қайырып төмен тартып, қарағайдың діңіне байланған сым темірге тиек салып іледі, тиекке борсыған ет ілінеді. Сүймен ағаштың басына мықты сым темірден аю басы сиятындай етіп тұзақ орнатылады. Аспа тұзақты осылай құрған соң жан-жағын бұтақ бүрлерімен білдірмей қоршап қояды. Аю келіп сүймендегі етті тартқан кезде сүймен ағаштың басына іліндірген темір шығып кетіп тұзақ жоғары тартылады да, сүйменің екінші жағы ауыр болғандықтан, мойыны тұзаққа ілінген аю асылып, аяғы жерге тиер-тимес әрі-сәрі болып қалады. Аспа тұзақтың екінші түрі етін жеп, мамығын кәдеге жарататын желбесін құстарды ұстауға арналған. Оғап әдетте қыл тұзақтың ұзын етіп дайындалған түрі қолданылды. Мұндай аспа тұзақ көбінесе ақшыл түсті жылқы қылынан (баран түстісі көзге оңай шалынатындықтан оны көп жіңішке етіп есіледі. Аспа тұзақтарды құр тәсіліндегі өзіндік ерекшелігі бар. Әлбетте тұзақты іннің, тесіктің аузына жатқызып құрса, аспа тұзақты басын тұйықтап байлап, оны бұта-шілікке жанастыра ілшіп жан-жағынан шырпылармен сүйемелдеп, яғни екі үмі жағынан іліп «аспалап» кұрады. Аспа тұзақ, әдетте, ну орман-тоғайда кездесетін қыр құстары мен өзен-көлдегі су құстарын ұстауға пайдаланылады. Өзен-судың жағасына, судың адам бара алатындай жеріндегі қамыс-қоғаның арасына, құстың саңғырығы көп жиналған қонағына және жайылатын жеріне, ұя салған маңайға құрады. Аспа тұзақты қырға құрғанда ұшына қазық байлап жерге қағады. ал сулы жерде қоға-қамыс немесе ағашқа байлайды. Егер жақын маңайда суда өскен жіңішке ағаш болса, тұзақтың ұшын соған бекітеді. Жем іздеп тімтінген, бейқам суда жүзген, далада жорғалаган құс абайсызда аспа тұзаққа басын, аяғын сұғып алған кезде тұзақтың тұйығы сусып ұстап қалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аспақтау''' байырғы ортада қолданылған жазалау әдісі. Бірінші түрі ауыр қылмыс істеп жазалы болған адамдарды (екі адамды) шөгерілген атан түйенің екі жағына мойнынан тұзақтап байлаған. Түйе тұрған кезде адам аяғы жерге жетпей асылып жан тәсілім еткен. Екінші түрі шөгерілген екі түйенің ортасына өркеш тұсынан көлденең ағаш бекітіледі. Екі қолы артына қайырылып кісенделген қылмыскерді мойнынан тұзақтап, арқанды ағашқа байлайды. Түйелерді тұрғызғанда қылмыскер асылып қалады. Есімдері ауыз әдебиетінің қайғылы образдарына айналған Қодар мен Қамқа рулық тәртіптің (шежірелік жосынның) ежелден қалыптасқан нормалары мен принциптерін өрескел бұзғандары үшін рубасылары мен билердің ұйғарымымен осындай тәсілмен өлтірілгені тарихтан белгілі. == Дереккөздер == Санат:Жазалар 
'''Астар''' киімнің, сондай-ақ, матадан қабатталып жасалған бұйымның ішкі немесе астыңғы жағына салынатын ішкі «өң» беті. Бой киім, бас киім, аяқ киімнің кез-келген түрінің ішкі бетіне астарлық мата деп аталатын жұқа, арзанқол матадан астар салынады. Көшпелі ортаның тұтыныс талаптарына үйлескен дәстүрлі киім-кешектер көбіне маусымдық киім түрінде қалың етіп астар мен тыстың арасын да қалың етіп жасау үрдісі қалыптасқан. Ол үшін, көбіне, астар мен тыстың арасына жүн қосып сырылған бидайы деп аталатын қабат салынады. Әлбетте, бидайыға тозған мата қиындыларын қолдана береді. Киімнің астары оның тысындағы бөліктері тәрізді жеке пішіледі. Мысалы, шапанның астары екі жең, екі өңір, бой, шабу, қолтырмаш тәрізді бөліктеріне жеке-жеке пішіледі. Әлбетте, астарды пішкен кезде оның бөліктерінің мөлшерлері бидайының калың немесе жұқалығына байланысты тысына қарағанда, біршама кішкене болып келеді. Осылай пішілген астар тыс пен бидайының ішкі жағына киімнің ұзындық бойымен қабылады. Бұл тәсіл киімнің тысы мен бидайының және астарының бір-бірінен алшақтап көшіп кетпеуін қамтамасыз етеді. Киім тігіліп болған соң қабылған жіп сөгіліп алынып тасталады. Сал шапанына жүн немесе мақта тартылмай бос астар ғана салынады. Желбегей жұқа сырттықтардың астары алыс қабылып, өң жағынан жіңішке әдіп қондырылады. Баскиімнің кез келген түрінің ішкі бетіне қалыңдау, жұмсақ маталардан астар тігіп, арасына кейде жұқалап жүн немесе мақта салып астарлайды. Киіз қалпақ үлгісімен сайларының іш жағына астарын бірге сырып та жібереді. Астарлық матаға көбіне шыт, бөз, сәтен сияқты маталар таңдалған. астыңғы бетіне тігілетін матаны да астар атайды. Сондай-ақ, түскиіз, дорба, қалта тәрізді кестеленген түрлі үй бұйымдарына да салынады. Бұйымның өрнегі көрнекті болуы және жиектері тартылып, тырысып қалмауы үшін ширақы матадан (көбінесе, жұқа кенептен) астар салады. Бұл тәсіл кесте жібінің нығыз түсіп, берік бола түсуінің кепілі болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Астық қору піскен астықты жинап алу шарасы. Қазақ диқаншылары қолына сақпан, зырылдауық, балақпан (бишік түрін) ұстаған қорықшылар егіс алқабын таңсәріден қара кешке дейін қориды. Тіпті, шымшықты үркіту үшін егіс ортасына адам бейнесіндегі қарақшыларды да іліп қоятын. Ел арасында диқан мен тары айтысыпты деген өлең жолдары сақталған: ''Тары екпей бидай еккен пайда қылды, ''Пәркіңді сенің құдай майда қылды. Сонда тарыға тіл бітіп, диқаншының тәжірибесіздігі мен жалқаулығын айтып былай деген екен: ''Бола ма менен артық тары деген, ''Жеймін деп жау шымшықтың бәрі келген ''Құлаққа ала жаздай су қоймадың, ''Аузыңды «ұрайын» тары жеген. ''Құдай-ау, құрытсаңшы торғайыңды. ''Саламын ойбайымды торғай көрсем. Оңтүстікте маусымның аяғына таман екінші мәрте егілген тары тамыздың аяғына таман піскен кезде жыл құстарының қайту мерзіміне дөп келеді. Осы кезде далада қырғилар пайда болады. Ал қырғидан қорыққан шымшықтар топтасып ұша алмайды, Сөйтіп, адамдар тарыны шымшықтарғга тидірмей, рәсуә етпей орып жинап алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бейімбет Майлин ауданы''' (2019 ж. 25 маусымына дейін ''Таран ауданы'') Қостанай облысының орналасқан бөлік. 1936 жылы құрылған. Жер аумағы 7,6 мың км². Орталығы Әйет ауылы. Аудан жері негізінен жазық. == Халқы == Тұрғындар саны 24 853 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 27,41%, орыстар 43,49%, украиндар 12,80%, немістер 7,81%, беларустар 2,69%, татарлар 1,85%, әзірбайжандар 0,93%, башқұрттар 0,48%, армяндар 0,43%, молдовандар 0,36%, мордвалар 0,26%, үдмүрттер 0,25%, басқа ұлт өкілдері 0,24%. == Әкімшілік бөлінісі == 34 елді мекен кенттік әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Асенкритов ауылдық округі Әйет ауылдық округі Белинский ауылдық округі Калинин ауылдық окургі Май ауылдық округі Набережный ауылдық округі Новоильин ауылдық округі Павлов ауылдық округі Тобыл кенттік әкімдігі == Дереккөздер == Санат:Бейімбет Майлин ауданы 
'''Петр Васильевич Томасевич''' (1923, Украина, Одесса қаласы 1984, Одесса қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, пулемет взводының командирі. Орыс. Соғысқа дейін Жамбыл облысы Жамбыл қаласында (қазіргі Тараз) тұрған. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың күзінде шақырылған. Ол 2- және З-Украина майданында Сталинград қаласынан Венгрия жеріне дейін жеткен. 1944 жылы Томасевич бір топ жауынгерлермен Тиса (Тисса) өзенінен өтіп, плацдармды үш тәулік бойы жауға бермей ұстап тұрды да, Кеңес әскерлерінің өзеннен өтуін қамтамасыз етті. Осы ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін Томасевичке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Бұл ұрыста Томасевич ауыр жарақаттанды. Комиссия ержүрек жауынгерді әскер қатарынан босатты. Одесса қаласына оралып, зауытта, кейіннен (27 жасында) Қара теңіз пароход кәсіпшілігінде жұмыс істеді. Мұнда ол қатардағы матростан капитанның бірінші көмекшісіне дейін көтерілді. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Торғай, Семей, Орал және Сырдария облыстары өкілдерінің кеңесі''' қазақ өкілдерінің 1916 жылы тамызда Орынбор қаласында еткен кеңесі. Ол Орынбор Эверсманның рұқсат етуімен өтті. Оған Торғай, Семей, Орал және Сырдария облыстарының қазақ өкілдерімен бірге Алаш қозғалысы қайраткерлері де қатысты. Кеңесте 1916 жылғы 25 маусымдагы патша жарлығына сәйкес соғыс майданының тыл жұмыстарына қазақтардан адам алу мәселесі қарастырылды. Кеңеске жиналғандар төрағалыққа Ә.Бөкейхановты, хатшылыққа М.Дулатов пен О.Алмасовты сайлады. Кеңестің жұмысына А.Байтұрсынов та атсалысты. Кеңес тыл жұмысына адам алу іс-шарасы қазақ жұрты шаруашылығына зияны тимейтіндей етіліп жүргізілуін қалап, бұған орай мынадай білдірді: тыл жұмысына адам алу солтүстік өңірде 1917 жылға дейін, оңтүстік өңірде 1917 жылдың 15 наурызына дейін шегерілсін; алдымен 19 бен 31 жас үштен бірі алынсын; адам алу барысында қазақ халқына мұғалімдер жетіспейтіндігі ескерілсін; мектептер мен медреселерде оқып жүрген шәкірттер тыл жұмысына алынбасын; тыл жұмысына алынғандар отыз кісіден топтастырылып, олар тілмаштармен және молдамен қамтамасыз етілсін. Осы талап-тілектер Мемлекеттік Думадағы Мұсылман фракциясы мен А.Ф.Керенский атына жеделхат арқылы жолданды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Астық майқандау''' астықты таптаған кезде оның дәнегі астына түсіп, бетіне шыққан сабанын сыпырып алу үрдісі. Астықты қол орақпен орып бір жерге жинағаннан кейін, оның сабағынан дәнін бөліп алу үшін, тұлықтаспен және ат тұяғымен арлы-берлі таптайды. Ертеде майқандалған сабақты астықтың бір шетіне жағып, түнде жарық ретінде пайдаланып, жұмысты әрмен қарай жалғастыра берген.Қырман басындағы шаруашылық харекеттерге байланысты ежелден өзіндік ғұрыптар, ырымдар және қалыптасты. Бұлар, түптеп келгенде, шаруашылық харекетін үйлесімді және тиімді атқаруды қамтамасыз етуге бағытталды. Қырманға келгендер жұмыс істеп жатқан егіншілерді Қырман тасысын! Диқан дарысын! Обаны ассын! деп құттықтайды. Дән суырушылар алғашқыларына бір кеусен дән берген. Кейде әйелдер қырман басына ыдысқа пісірілген ет салып әкелетін, ал егіншілер ауыз тиіп, ыдыстарын бос қайтармайтын. Барлық өңірінде қуаңшылық пен су тасқындарының болып тұруына байланысты құдайға жалбарыну, тасаттық, беру мен дұға оқу ұстанымдары атқарылып отырды. Ақтөбе облысының егіншілері жер жыртып болған соң сабантой ұйымдастырған. Әйелдер жауын-шашын мол болсын деп, ауылға оралған диқаншылардың үсті су болғанша су шашатын. Бұл үрдіс той-думанмен аяқталатын. Қостанай және Қарағанды облыстарында Диқан бабаның құрметіне көк жағыс деп аталатын мейрам ұйымдастырылып отырды. Ал орақ кезінде күрделі ғұрыптар атқарылмаған, тек алғашқы астықтың түсімінен көже дайындалды. Осындай жосынды Шу өңірінің қазақтары қолданатыны туралы кеңес төңкерісіне дейінгі орыс зерттеушісі Л.Чермак жазды. Айта кетер жайт Қазақстанның солтүстік өңірлерінде егін оруға әйелдер, ал оңтүстік аймақтарда тек ер адамдар шыққан. Оңтүстік облыстарда қолданылған тағы бір ғұрып қырман қандау деп аталады. Диқан бабаға арнап, құдай жолы деп қырман басында еркек қой сояды. Мұнысы жерге қан сіңсе, аруақтар риза болады, дегенді білдіреді. Сондай-ак, қырман тойы ұйымдастырылып, осының құрметіне әлім ботқа деп аталатын ас әзірлеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Астықты бөлу''' бұл үрдісті басқару беделді адамға тапсырылған. Ертеде дәстүрлі ортада қырманға жиналған астықты болу сәтті күндердің бірінде тыныш ымыртта жасалған. Бұл тіл мен көзден сақтауды ырымдағаны. Егіншілер дәрет алып, таза киім киіп келуге тиіс. Намаз білетіндері намазын өтеген соң қырманға келеді. Бір адам тазартылып үйілген қызыл деп аталатын бидай үйіндісінің шетін ала айналдыра бір пұттай астықты сеуіп шығады. Ағаш күректі қолға алған диқан бисмилла деп кірісіп, үйіндінің орта тұсынан жүргізілген сызықты оңға қарай айналдырып шығады. Бұл жосынды белбеулеу деп атайды. Бұл Диқан баба қырман басына келгенде, астықты айналып, өзінің шапағатына бөлесін деген ырымның көрінісі. Мұнан кейін үйіндінің үстімен белбеуге дейін жететін қосымша екі сызықты айқыштап сызады. Екі сызықтың бірі құбылаға бағытталуы тиіс және ондағы астыққа сабымен төмен қаратып күрек, айыр және сыпырғышты шаншиды. Үйілген бидайдың иесі етегінде кұбылаға қарап отырып: Бісміллэ деп аяқ-ыдысқа бидайды толтырып алады. Оны кеусен немесе ақұла деп атайды. Ол кем-кетік, берілетін астықтың бөлігі. Малшы малдан зекет беретіні сияқты астықтың иесі де әлеуметтік жағдайы төмен топтарға астықтан ғұшыр береді. Астықтың бидай, сұлы, арпа, тары сияқты түрлерін жеке-жеке үйіп, бөлектеп қаптайды. Қырмандағы астық бір адамға ғана тиесілі болса, туысқандары мен көмекшілерінің көмегімен бидайды елеуішпен есептеп, сыйымдылығы бірдей қаптарға салып, арнайы қамбаға немесе ұраға тасыған. Егер астық бірнеше адамға ортақ болса, оларға өндірілген астықтың тең жартысы тиесілі болды. Қалған жартысы көбінесе, жалданған адамдарға бөлініп беріледі. Астық бөлуді оны басқарушы адам мен оның екі көмекшісі атқарды. Басқарушы адам өлшеуіш шараны (Сыр бойындагы егіншілер ағаш керсенмен өлшеген) бидайға толтырып алып, көмекшілеріне кезек-кезек беріп отырады. Олар бидайды алдын ала белгіленген жерге апарып төгіп отырды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Асықты жілік ұстату''' ұл бала асырап алған кезде атқарылатын ғұрып. Балалы бола алмаған ата-ана немесе жалғыз ұлы немесе жалғыз қызы ғана болса, туған туыстарынан бала асырап алады. Бала асырап алуға келгенде көптің көзінше ер балаға асықты жілік, ал қыз балаға тоқпан жілік ұстатып ант етеді. Кейде баланың өз әке-шешесі басқаның қолына кеткен балағаталасқан жағдайда, асыраушы әке мен шеше оң қолына асықты жілік ұстатып едім ғой деп дауласады. Яғни бала асырап алуға байланысты уағдаластықтың кепілі болып табылатын асықты жілікті алға тартады. Бұл таласқан жаққа антты бұзбаушылыққа шақырғаны. Қазақтың келіндері асықты жіліктің асығы бар басындагы сіңірді мұжымайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Асыл тас''' сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: *Асыл тас (әкімшілік кешен) әкімшілік кешені Астана қаласында Есіл өзенінің сол жақ жағасында, көшеден оңтүстікке қарай, қаланың жаңа әкімшілік орталығында Сулы-жасыл бульварда (Нұржол желекжолы) орналасқан *Асыл тастар зергерлік бұйымдарды, тұрмыстық заттарды, қолөнер бұйымдарын әшекейлеу үшін қолданылатын түрлі-түсті табиғи тастар. Көбінесе табиғи жолмен қазылып, табылып алынады. 
'''Викентий Никонорович Тощенко''' (1910, Алматы облысы Алакөл ауданы Үшарал қаласы 27.11.1943, Украина, Днепр бойы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия капитаны. 1932 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, тұрақты әскери қызметкер болды. Ұлы Отан соғысы басталған алғашқы күннен майданға жіберілді. 1-гвардиялык атты әскер дивизиясы 5-гвардиялық Тамань атты әскер полкінің қатарында Солтүстік Кавказдағы, Днепрдегі шайқастарға қатысты. 1943 жылы 26 қыркүйекте Тамань атты әскер полкінің 1-эскадроны полк штабының бастығы, гвардия капитаны Тощенконың басшылығымен бораған оқтың астында Днепрден өте бастады. Оң жағалауға шыгысымен Тощенко басып алған плацдармын кеңейтіп, басқа бөлімшелердің өтуін қамтамасыз ету үшін эскадронымен Вороново тоғайының жиегін басып алуға тырысты. Олар күші басым жаумен бір жарым тәулік шайқасты. Тощенко жараланғанына қарамастан, ұрысқа басшылық жасап жүрген кезінде екінші рет оқ тиіп, қаза тапты. Ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Тощенкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1944). == Дереккөздер == Санат:1910 жылы туғандар Санат:Үшаралда туғандар Санат:26 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар ауданында қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО капитандары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Днепр үшін болған шайқас қатысушылары Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар ауданында жерленгендер 
'''Ат айдаушы''' ат бәйгесі барысына бақылау жасаушы адам. Ол ат жарысының ережесін бұзылмауын қадағалайды. Ат айдаушы болып ат жарысының шарттары мен ережесін жетік білетін, көпшілікке сыйлы тұлға сайланды. Бәйгеге қатысушылардың санына сәйкес ат айдаушы өзіне көмекшілікке қажетті адамдарды алды. Бәйге барысында болуы мүмкін жанжалдың алдын алу үшін көмекшілікке әр рудың адамдары сайланды. Ат айдаушы қолына таяққа байланған ақ жалау ұстап жүрді. Бәйгеге қатысқан аттардың жасы, тұрпаты және шығу тегі жөніндегі мәліметтерді ат айдаушы мен оның көмекшілерінің білуі бәйгені тиімді ұйымдастырудың басты шарттарының бірі болды. Атшабар балаларды ертіп мәреге қарай жол тартқан ат айдаушының бірнеше көмекшілері, мәреге жақындаған кезде балаларға дәрет алып, бой жазуға кеңес береді. Алдын ала белгіленген бәйгенің мәресіне (құнан, дөнен, үлкен ат жарысы, аламан бәйгеге қарай) жеткен соң, ермен шабатын балалардың атының айылының дұрыс тартылуын қадағалайды. Содан кейін, бәйгеге қатысушыларды алдын ала белгіленген рет бойынша бірыңғай қатарластырады. Ал ат айдаушы биіктеу төбеге орналасып, жоғары көтерілген оң қолындағы ақ туды төмен кілт түсіріп, шабандоздарға жарысқа шығуға белгі береді. Жарыс барысында аттан құлап, мертіккен балалар болса, оларға ат айдаушы мен оның көмекшілері көмек береді. Ат айдаушының көмекшілерінің бір тобы ат жарысының жолында жарыс тәртібінің сақталуын қадағалайды. Егер қарақұрық жасаушылар болса, дереу шара қолданылады. Мұндайда тәртіп бұзғандар мен оның руластары айып төлеуге мәжбүр болған. Осы ретте ескере кетер жайт жолдың қолайсыз рельефіне байланысты шаршаған атқа ат тарту деп аталатын тәсілді алдына ала жасалған келісім бойынша қолдану ат айдаушының көмекшілерінің қатаң қадағалауымен жүзеге асырылып отырды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат арқан''' ат арқандауға арналып, арнайы есілген арқанның ұзын түрі. Ат арқан берік болуы үшін қойдың жүніне жылқының қылы (құйрық, жалы) және сиырдың кұйрық, бауыр жүні, ешкі қылшығын қосып еседі. Бунақсыз, яғни сапалы есу үшін арқанға қосылатын қыл, жүн және қылшықтың мөлшеріне айырықша көңіл бөлінеді. Әдетте жылқы қылының мөлшері басым болып келеді шамамен арқанды құрайтын материалдың үштен екі бөлігін алады. Әдетте арқанның осы түрі қарала түсті етіп жасалынады. Бұл арқанның ала түсі ұры-қарыдан және ит-құстан сақтайды деп ырымдағаны. Қыл арқандар жаңбыр тиген сайын ширығып қатая түседі. Яғни мықтылығы артады. Ат арқанды алыс сапарға шыққанда өзімен бірге алып жүреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат арқандау''' мініс атын таң атқанша жайылуына мүмкіндік беретін шағын аумаққа қағылған қазыққи арқан тағып бекіту тәсілі. Ол үшін ауылдан алыс емес суға жақын, шөбі бітік, көкмайса жер таңдалады. Ұры қарыдан сақтану мақсатында ондай жер жүргінші жолынан аулақ, көзден таса, қалтарыс аумақта болуы тиіс Ат арқандайтын жерді басқа малдан қориды. Ат арқандаудың сондай-ақ, саяқ жүретін немесе бөтен үйірден әкелген атты жерсіндіру үшін де қолданады. Ат арқандау үшін қазықтын айналсоғына арқанның бір ұшын бекітіп, екінші ұшын аттың басына киілген ноқтаға байлайды немесе алдыңғы екі аяғын тұсайды. Кейде аттың алдыңғы бір аяғын ғана байлап қояды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тарантас'''– адам тасуға арналған жеңіл арба. Қорапты және жадағай арба деп аталатын екі түрі бар. Төрт дөңгелекті, екі тертелі болады. Көбіне бір ат жегіледі. Сібірдегі Тарантас, 1885 ж. Тарантастардың рессорлы, рессорсыз, атқосшысы отыратын ашық қорапты немесе төбесі жеке жабылған күймелі түрлері болады. Үлкен тарантаста әдетте төрт адам екі-екіден қарама-қарсы отырады. XIX-ғасырдың екінші жартысында тарантас деп жолаушы тасуға арналған артқы және алдыңғы доңғалақтарының арасы алшақ, рамасы ұзын екі сырық түрінде жасалған, адам отыратын қорабы орта тұсына орналасқан арбаны атайтын болған. == Дереккөздер == Санат:Арба түрлері 
'''Ат арқан жер''' халықтық өлшем. Радиусы шамамсы ат арқаннан екі есе ұзын аумақтың мөлшерін білдіретін бірлік. Ол орта есеппен диаметрі 40-50 адым шеңбердің мөлшерін білдіреді. Әдетте бірнеше атты бір-біріне жақын арқандау үрдіске айналғандықтан aт арқандыққа аумағы едәуір үлкен, оты бітік жер таңдалынады. Аттар біріне бірі жетпейтіндей мөлшерде арқандалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат арқасын суыту''' мініс атын дұрыс пайдалану ережелерінің бірі. Оның мәні ұзақ жолдан, міністен (сондай-ақ, жүк тасудан, арба тартудан) соң бусанып тұрған аттың демін алдырып, терін бастыру. Егер суық маусым болса, бу санып келген атты қораға кіргізіп, тізгінмен қаңтарын (жем, суға жолатпас үшін), айыл-тартпасын босатып, жабулап қояды немесе ерін алып, тоқымын сол күйінде қалдырып, тартпамен бостау тартып қояды. Әбден тері кеуіп, ентігін басқан соң ер-тоқымын алып отқа қояды. Егер атты осындай күтімге алмай суытуы дұрыс болмаса, яғни жүріп келе салысымен бірден ер-тоқымы алынса, ат арқасын жел көтеріп, оның салдары жауыр өршуге алып келеді. Және аттың демі басылмай бірден су ішкізу немесе оттату түрлі ауруларды қоздыруы мүмкін. Сонымен бірге бәйгеге немесе көкпар тартуға қатысқан атты бірден тоқтатпай, ұзақ уақыт аяңдатып жүргізіп суытатын тәсілді ат аяғын суыту деп атайды. Әйтпесе, ат аяғына қан ұйып, яғни «аяғына қан түсу» деп аталатын ауыр дертке ұшырайды. Немесе қызылмай болып қалады. Сондықтан казақы ортада ат арқасын суыту үрдісіне ерекше көңіл бөлген. Ат арқасын суыту үрдісі таң атқанша созылады. Мұны таң асыру деп атайды. Қазақта шаршағаннан кейін демалудың қажеттілігін білдіретін аяқ суыту деген сөз осыған байланысты айтылса керек. == Дереккөздер == Санат:Ат баптау 
'''Турченко Николай Архипович''' (16.6.1921, Алматы облысы Кербұлақ ауданы Шаган ауылы 1972, Ресей, Ставрополь өлкесі, Минеральные Воды қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, бөлімше командирі. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, Ульянов жаяу әскер училищесін бітірді. 1942 жылы шілде айында майданға келді (161- атқыштар дивизиясы 565-атқыштар полкі). Турченко 1943 жылы қыркүйекте Черкассы облысының Рымаровка селосы маңында «тілді» қолға түсірді. Жауап aлy кезінде немістердің атыс нүктелерінің орналасқан жері және жау әскерінің саны туралы маңызды ақпараттар алынды. 23 қыркүйек күні Киев ауданы Луковица селосының жанынан Днепр өзенінен алғашқылардың бірі болып Турченконың бөлімшесі өтті. Тұрған жерлерін анықтап алған соң, жаудың оқ-дәрісі сақталған қоймасын жойып, олардың бекіністеріне тұтқиылдан шабуыл жасады. Аз- ғана адаммен шайқасып жатқанын сезген жау шабуылға шықты. Осы мезетте негізгі күш келіп жетіп, жау әскерін Днепрден бірнеше шақырымға шегіндірді. Днепрден өту кезіндегі ерлігі үшін Турченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.10. 1943). Соғыстан кейін әскер қатарынан босап, Ульяновск, кейін Минеральные Воды қаласында тұрды. Осы қаланың Кеңес Одағының Батырлары аллеясындағы мемориалда Турченконың барельефі орнатылған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Орман Түктібаев''' (Үрмәш) (17.11.1917, Қызылорда облысы Қазалы ауданы Түктібаев ауылы 20.7. 1944, Латвия, Лудза ауданы Нерзкое дер.) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, пулемет ұбөлімшесінің командирі, кіші сержант. Қазақ. Ұжымшарда егін бригадирі болып жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына Қазалы ауданы әскери комиссариатынан шақырылған (17.8.1941). 2-Прибалтика майданы 3-екпінді армия 391-атқыштар дивизиясы 1280-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы 20 шілдеде Перелидер. (Латвия, Лудза ауданы) үшін ұрыста атыс позициясына бекінген Түктібаев қарсы шабуылға шыққан жауды атқылай бастады. Түктібаев тайсалмастан жаудың 20 әскерімен жеке айқасқа түсті. Осы шайқаста Түктібаев жаудың бірнеше әскерін жойып, ерлікпен қаза тапты. Түктібаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Туған жерінде Түктібаев есімімен аталатын ауылда ескерткіш орнатылған. Қазалы ауданының Бекарыстан би атындағы орта мектепке Түктібаев есімі берілген. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Түркістан әскери округі''' 1918 жылы мамырда РКФСР ХКК-нің шешімімен құрылған әскери округ. Құрамына Закаспий, Жетісу, Самарқанд, Сырдария және Ферғана облыстары кірді. Штабы Ташкент қаласында орналасты. Оның құрамалары Азамат соғысы жылдары ақ гвардияшылар мен шетел интервенттерін, басмашыларды талқандауға қатысты. 1926-45 жылы Орта Азия әскери округі деп аталды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында округте жасақталған дивизиялар мен бөлімдер майданда ерлікпен шайқасып, даңққа бөленді (қ. Сегізінші гвардиялық атқыштар дивизиясы, Жетпіс екінші гвардиялық атқыштар дивизиясы, Үш жүз тоқсан бірінші атқыштар жылы тамызда осы аумақта екі әскери округ (Түркістан және Дала) құрылды. Түркістан әскери округі қазіргі Түрікменстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан аумағын қамтыды. Штабы Ташкент қаласында болды. Ал Дала әскери округіне қазіргі ҚР-ның аумағы (штабы Алматы қаласында) енді. 1946 жылы екі әскери округ қосылып, Түркістан әскери округіне бірікті. 1969 жылы Орта Азия әскери округі құрылғанға дейін Қазақстан аумағы Түркістан әскери округіне қарады. 1969 жылдан Түркістан әскери округі құрамында қазіргі Түрікменстан және Өзбекстан Республикалары аумағында орналасқан әскерлер қалды. Округ штабы Ташкент қаласында орналасты. «Фрунзе-вец» атты газет шығарып тұрды. Округті әр жылдары И.П. Белов, М.В.Фрунзе, И.Е.Петров, А.А.Лучинский, Н.Г.Лященко, С.Е.Белоножко, Ю.П.Максимов басқарды. 1968 жылы Түркістан эскери округі Қызыл Ту орденімен марапатталды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Түркістан комитеті''' -Уақытша үкіметтің Түркістан өлкесіндегі жергілікті органы. Уақытша үкіметтің 1917 жылғы сәуірдегі қаулысына сәйкес құрылған бұл органға Түркістан өлкесінде туындаған мәселелерді шешу, орталық билік атынан басқару міндеті жүктелді. адамнан тұратын Түркістан комитетіне кадеттер партиясының белсенді мүшесі Н.Н.Щепкин төраға болып тағайындалды. Түркістан комитеті құрамында Ә.Бөкейханов, М.Тынышбаев, С.Мақсұдов секілді жергілікті халықтардан шыққан көрнекті қайраткерлер болды. Бөкейханов көп ұзамай Торғай облысы комиссары болып тағайындалуына байланысты Түркістан комитеті Құрамынан шығып кетті. Түркістан комитетінің мүшелері қызметке кіріскен бойда Уақытша үкімет жариялаған ұлттар арасындағы теңдік, демократ, принциптердің сақталуы туралы, т.б. қаулыларды жүзеге асыруды қолға алды. Түркістан комитетінің мүшелері Тынышбаев пен О.А.Шкапский Жетісу облысына барып, онда 1916 жылғы көтерілістен соң туындаған ауыртпалықтарды шешуге кірісті. Олар Қытайға ауып кеткен қазақтар мен қырғыздардың елге оралуын қамтамасыз етуде және котерілістен соң ушығып кеткен ұлтаралық қатынасты реттеуге көп еңбек сіңірді. Түркістан комитеті өлкедегі халықты азық-түлікпен қамтамасыз етудің шешімін таба алмай, оны шешуді орталық биліктен күтті. Бұл өз кезегінде жергілікті халықтың Түркістан комитетіне деген наразылығын күшейтті. Оның үстіне өлкедегі еуропалық нәсілдегі солдат депутаттары кеңесі Түркістан комитетітінен өздерімен санасуды талап етіп, жергілікті билік орындарына өз адамдарын қоюға ұмтылды. Мұндай ахуал Түркістан комитетінің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтірді. Соған орай шілдеде Щепкин Түркістан комитетінің төрағасы қызметінен отставкаға кетті. 19 шілдеде Уақытша үкіметтің қаулысымен Түркістан комитетінің төрағасы болып В.П.Наливкин тағайындалды. Түркістан комитеті құрамына Мұстафа Шоқай енгізілді. 12 қыркүйекте Ташкент қаласының жұмысшы және солдат депутаттары кеңесі Түркістан комитетінің колынан бар билікті тартып алу мақсатында бүлік үйымдастырды. Бұл бүлікті басу мақсатында Уақытша үкімет Түркістан өлкесіне генерал П.А.Коровиченко басқарған жазалау экспедициясын аттандырды. Түркістан комитеті Ташкент қаласын әскери жағдайда деп жариялады. Жазалау экспедициясы келгеннен кейін 27 қыркүйекте жұмысшы және солдат депутаттары кеңесі ұйымдастырған ереуіл тоқтады. Уақытша үкімет генералы Коровиченкоға Түркістан комитетінің үстінен билік жүргізетін Түркістан өлкесінің бас комиссары лауазымын берді және оны Түркістан әскери округінің қолбасшысы етіп тағайындады. Қазан төңкерісі жайлы хабар Ташкентке жетісімен өлкелік жұмысшы және солдат депутаттары кеңесі Түркістан комитетін биліктен тайдыру жолына ашық кірісіп, қарулы жасақтар құрды. Осындай жасақтың күшімен қарашада жұмысшы және солдат депутаттар кеңесі Коровиченконы тұтқынға алып, Түркістан комитеті таратылғанын мәлімдеді. Тұтқынға түскісі келмеген Түркістан комитетінің төрағасы Наливкин өзіне- өзі қару жұмсап, атылып өлді. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Түркістандық саперлар көтерілісі''' 1912 жылы Түркістан өлкесіндегі патшалық Ресейдің саперлік батальонының ресми билікке қарсы бой көрсетуі. Оның шығуына осы жылы қаңтарда патша өкіметінің Лена өзені бойында жұмыс істеп жүрген шахтерлерді атуы және әскери адамдар жағдайының нашарлауы түрткі болды. Саперлер Лена қырғынын айыптаған бірнеше митингілер өткізді, осы митингілердің барысында әскерилердің де әл-ауқатын жақсарту мәселелері көтерілді. Осыған байланысты Мервте орналасқан бұл батальон көп ұзамай Ташкентке көшірілді. Бұл жерде де батальон әскерлерінің тұрмыстық жағдайы жақсара қоймады. Соған орай саперлер батальонының әскерлері маусым күні көтеріліске шығып, әскери басшылықты және жергілікті билік орындарының шенеуніктерін жазалауға ұйғарым жасады. Батальон әскерилері революциялық ұрандарымен қала көшесіне шығып, Түркістан әскери округінің штабына карай бет алды. Алайда саперлер батальонының көтеріліске шыққаны жайлы хабар жергілікті әкімшілік орындарына тез жетіп, көтерілісті басу үшін арнайы жасақталған отряд жіберілді. Көтерілісшілер жазалаушы отрядқа қарсы тұра алмай өз еріктерімен берілді. Бұған қарамастан Түркістандық саперлар көтерілісіне қатысушылардың 14-і дарға асу арқылы өлім жазасына кесілді, 208-і Сібірге каторгаға жіберілді. Түркістандық саперлар көтерілісі патшалық Ресейдің билік орындарындағы дағдарыстың күшейіп келе жатқандығын көрсетті. ==Дереккөздер== 
'''Тыңшы, шпион''' (немісше Spion шпион, Spahen ізіне түсу) мемлекеттік немесе әскери құпиялықты құрайтын деректерді шетелге (оның агентурасына) жеткізу мақсатында аңду, тыңшылық ету, ұрлау немесе жинаумен айналысатын адам. Тыңшыларға қойылатын мақсаттар іштей зерттеу, іштен жау табу, оларды оқытып- үйретіп, басын құрау, сөйтіп өз еліне қарсы әрекет еткізу; тапсырма бойынша ішке іріткі салып, бүлік шығару; шетел басқыншыларына қарсы күштерге бөгет жасау; мемлекеттік- әскери маңызы бар нысандарды (зауыт, фабрика, вокзал, аэропорт, су қоймалары, көпірлер, т.б.) істен шығару, жару, қопару, диверсия ұйымдастыру, лауазымды адамдарға қастандық жасау; қарсы қолданбақ іс- әрекеттер мен алға қойған жоспарларды қолға түсіру, істен шығару, беріліп, таратылып жатқан хабар, маңызды әскери деректерді жылдам әрі жасырын өз басшыларына жеткізу. Осындай сұрқия істердің бәрі астыртын, елеусіз, білінбей жасалатындықтан және бүкіл ел тағдырына, мемлекет құрылымына кері әсер ететіндіктен тыңшы әрі тыңшылық қылмыстық құқық бойынша өте қауіпті мемлекеттік қылмысқа жатқызылады. ==Дереккөздер== Санат:Қылмыс 
'''Қожахмет Тышқанбаев''' (1916, Алматы облысы Панфилов ауданы 1943) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант. 1942 жылдың қаңтар айынан майданның алдыңғы шебінде болды. 490-танкіге қарсы артиллериялық полктің (Солтүстік Кавказ майданы, 18-армия) зеңбірек нысанашысы сержант Тышқанбаев Керчь түбегінің Ельтиген кенті (қазіргі Керчь қаласы маңындағы Героевское кенті) маңындағы шайқаста ерекше көзге түсті. 1943 жылы қарашада танк шабуылына тойтарыс беру кезінде, танкіні өзіне жақын келгенше күтіп, танкіні жойды. Осы шайқаста қаза тапты. Ұрыстағы ерлігі үшін Тышқанбаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ленин орденімен, медальдармен марапатталған. Алматы облысы Панфилов ауданы Үшарал ауылында Тышқанбаевқа мемориалдық тақта орнатылған. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Ат әбзелдері''' жылқыны мініс пен шаруашылыққа пайдалануда қолданылатын құрал-жабдық түрлері. Қазақтың ат әбзелдеріне ер, тоқым, өмілдірік, құйысқан, үзеңгі, айыл, пыстан, жүген, ноқта, көпшік, шылбыр, қамшы және т.б. жатады. Сондай-ақ, аттың айылы ердің қаңқасына тағылатын, көбіне қайыстан жасалған ат арқасына ерді берік бекітетін жабдықтар айыл-тұрман тобын құрайды. Айыл-тұрман жасалу ерекшелігіне қарай қайыстан жасалған өрмелі, берік матадан жасалған ызбалы сияқты түрлерге бөлінеді. Ат әбзелдерінің түрлерінің сан алуандығы ертедегі қазақтардың әлеуметтік, экономикалық, қоғамдық жағдайымен тікелей байланысты болды. Ауқатты байлар, ел басқарған хандар, сұлтандар мен билер ат әбзелдерінің түрлі асыл тастар мен бағалы металдармен әшекейлеп жасаған қымбат түрлерін қолданды. Ат әбзелдерінің қатарына сан алуан қамшы түрлері де жатқызылады. Жүйрік ат, алтын жалатылған ер-тұрман, сұлу жар ер-азаматтың ажары. Әсіресе мінген аты мен ер-тұрманына ер адам үлкен мән берген, ауыл-аймақ оны соған қарап бағалаған. Әбзел жасайтын, ер қосатын шеберлер мен өрімшілерді халықта құрметтеп, олардың еңбегіне көп мал төлеген, мысалы, күмістелген бір ер-тоқымға бір ат төлеген. '''Ер-тұрман''' салт мінетін ат тұрманының жалпы атауы. Оған ер, тоқым, жүген, ноқта, айыл, өмілдірік, құйысқан, қамшы, тұсамыс, шідер жатады. '''Ер''' әбзелдің негізгі ағаш тұғыры ''(бөлігі)''. Ол екі қастан ''(алдыңғы және артқы)'', екі қапталдан, белағаштан тұрады. Қазақы ер, құранды ер, шошақ бас ер, үйрек бас ''(құсбас)'' ер, қазық бас ер, қозықұйрық ер сияқты түрлері болады. Рулық белгісіне қарай алтай ер, найман ер, үйсін ер, керей ер, адай ер, қызай ер деп те бөлінеді. Сапасына қарай алтын ер, күміс ер, сондай-ақ еркек және әйел ері де болады. Ағаштан жасалып, тұтас ойылған ерді ойма ер деп атайды. '''Өмілдірік''' ер кейін кетпес үшін аттың омырауына шеттік арқылы тағылатын, әсемделген, шекетулеген өте сәнді әбзел. '''Құйысқан''' ер ат мойнына кетпес үшін ат құйрығы астынан екі жамбас үстімен ер шеттігіне жалғасатын күмістелген әбзел. '''Айыл''' ''(төс айыл, шап айыл)'' ер-тоқымды ат арқасына бекітетін қайыс әбзел, тартпа деп те аталады. '''Құр айыл''' тай, құнан бауырын қиып кетпес үшін ою-өрнекті, түрлі түсті құрдан жасалған айыл. '''Қанжыға''' бөктерген затты байлау үшін қапталдағы қанжығалыққа бекітілген ұзын таспалар. '''Шеттік''' өмілдірік пен құйысқанды бекіту үшін қапталдың алдыңғы және арт жағында болатын тесік. '''Тоқым''' ер астынан келетін, былғарымен қапталып, киізден жасалған әбзел. '''Тебінгі''' атқа үзеңгі тимес үшін және киім ат терімен бүлінбес үшін тоқымға жалғасатын әбзел. '''Терлік''' ат арқасына жұмсақ болу үшін тоқым астына салынатын жұқа киіз. '''Үзеңгі''' жезден, темірден жасалған атқа міну үшін қолданылатын тұрман. '''Таралғы''' үзеңгіні ерге қосатын қайыс. '''Үзеңгілік''' қапталдың таралғы өтетін тесігі. '''Төс бау''' бір ұшы өмілдірікке, бір ұшы төс айылға жалғасатын қайыс бау. '''Салпыншақ''' құйысқанға, шілияға, ершікке сәндік үшін тағылатын шашақ ''(шоқ)''. '''Жүген''' ат басына кигізілетін негізгі әбзелдің бірі. Ол екі жақтаудан, желкеліктен, кекілдіктен, кеңсіріктен, сулықтан, ауыздықтан, сағалдырықтан, шығыршықтан және тізгіннен тұрады. '''Ноқта''' жүген астынан түсетін әбзел. '''Шылбыр''' жылқы ноқтасына тағылатын берік еспе бау. '''Шыбыртқы''' ''(бишік)'' көлікті ат, шана үстінен айдайтын ұзын қамшы. '''Шілия''' атты жеккенде қамыт ілгері кетпес үшін, арба немесе шана ат аяғын соқпас үшін қайыстан жасалатын ''(өрілетін)'' шекетулеген, шашақталған әбзел. '''Қамыт''' ат әбзелі. Құрамы: қамыт, шұжық, көпшік, құлақбау және тамақбау. '''Доға''' атты арбаға (шанаға) жеккенде қамыт пен жетекті қосып тұратын, негізгі күш түсетін доға ағаш. '''Ершік''' жегін ат үстіндегі жетекті қайыс арқылы көтеру үшін пайдаланатын әбзел. '''Қоңырау''' доғаға сәндік және дыбыс беру үшін тағылатын кәдімгі жез қоңырау. '''Сылдырмақ''' ершікке, шілияға сәндік үшін тағылған кішкене қоңыраушалар. '''Божы''' көлікті басқарып ''(бұрып)'' отыратын қайыстан өрген әбзел. '''Желқом''' жауыр аттың жарасына тимеу үшін ер астына салынатын киіз, немесе жауыр атқа салатын ерге ұқсас жеңіл әбзел түрі. '''Атжабу''' жылқы тоңбас үшін жабатын өрнектелген киіз, мата жабынды. '''Тұсамыс''' аттың алдыңғы аяғынан тұсалатын әбзел. '''Өре''' жылқының бір алдыңғы, бір артқы аяғына салынатын әбзел. '''Шідер''' алдыңғы екі аяғын және артқы бір аяғына салынатын әбзел. sayatshy '''Ашамай''' тайға мінетін бала ері. '''Шөлке''' түйенің қамыты. '''Жазы''' жүк артатын, түйе үстіне қойылатын тұрман. '''Мұрындық''' жетектеу ''(байлау)'' үшін түйе мұрнына көлденең өткізілетін кішкене ағаш. Ол мұрындық, екі тығырық, желбұйдадан тұрады. '''Желбұйда''' мұрындыққа байланған қысқа жіп. '''Бұйда''' жетектеу үшін желбұйдаға жалғанған бау. '''Тығырық''' мұрындық шығып кетпес үшін оның екі жағынан кигізілген былғары шығыршық. өгіздің жегін құралы ''(қамыт)''. '''Шүй''' мойынтұрықты бекітетін ағаш ''(темір)''. '''Пар қамыт''' пар өгіз жегетін мойынтұрық. '''Ыңыршақ''' жегін өгіз үстіне салынатын әбзел ''(ершік)''. '''Құр''' жіп орнына қолданатын, термелеп жүннен жасалатын бау. == Дереккөздер == Санат:Жылқы шаруашылығы Санат:Тұрмыстық заттар 
атындағы Тарих және этнография институты''' Қазақстан Республикасының Ғылым Академиясына қарасты ғылыми-зерттеу институты. Инстиутут 1945 жылы құрылған болатын. 1991 жылға дейін Тарих, археология және этнография институты деп аталып келді, бірақ 1991 жылы институт құрамынан археология бөлімі бөлініп шықты. Археология инстиутына тарих және этнография институның дамуына орасан зор үлес қосқан қазақтың көрнекті ғалымы Әлкей Марғұлан есімі берілді. ==Институт тарихы== ===Институт басшылары=== Әлкей Марғұлан ===Институттың әйгілі ==Тағы қараңыз== Археология институты ==Дереккөздер== Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы Санат:Ғылыми институттар 
'''Ат байлар''' қазақтың неке және отбасылық ғұрпында орындалатын рәсім, жаңадан көтерілген жас отауға ағайын-туыстары тарапынан малдай берілетін сый атауы, әлеуметтік қолдау көрсету институтының бір түрі. Жас отауға шашу шашып, «керегесі кең болсын, босағасы берік болсын!» деген тілек айтып келген ет жақын туыстары отаудың белдеуіне жылқы байлайды. Жақын туысқандары шан қатықтық сүт болсын деп сауын сиырын береді, көші-қонына көлік болсын дәулетті аталары түйе сыйлайды. Ғұрыптың атауы ертедегі дәстүрлі ортада ұғымның жұрнағы ретінде үйленген кезде жастарға айтылатын тілектегі «шаңырағы берік болсын, ауылдың, ағайынның атбайлары болсын» деп келетін бата тілекте сақталған. Оның мәні іргелі үй, ас-дастарқаны мол, ырыс-несібесі үйге жолы үлкен қонақтар түсетін түсел (қонақ) түсетін үй, атбайлары мол отау деген сөз орамдарында сақталған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Могул''', мұнда да спортшылар қолдан жасалған тосқауылдар мен кедергілерден өтеді. Жарыстың барысында спортшы кем дегенде екі акробатикалық жаттығуды орындайды. Мұнда секірістің биіктігі (20%), түрі (50%), беткейге түсудің сәттілігі (30%) есепке алынады. Олимпиялық ойындар мен халықаралық жарыстардың барлығында осы түрлердің бәрі енген. Су айдынында өткізетін ф-дың түрі де бар. Мұнда спортшы моторлы қайыққа (катерге), тікұшаққа байланған шылбырдан (арқаннан) ұстап судың бетінде түрлі жасайды. Қазақстанда XXI ғасырдың басында дами бастады. Алматы қаласында 15 және Өскемендегі балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерінде ф-мен айналысатын топтар бар. Тәуелсіз мемлекет ретінде Қазақстан Республикасы біздің заманымыздағы жазғы олимпиялық ойындарға 1996 жылдан бастап (АҚШ, Атланта) қатысып келеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Уәлі Итенұлы''' (1798, қазіргі Қызылорда облысы, Құмкөл өңірі 1881, Қорқытата қорымы) би. Ресей патшасының қазақ жерін отарлау саясатына сай туған жерінен ығыстырылған қазақ ауылдарымен бірге әкесі Итен де балаларын алып, қазіргі Ақтөбе, Қостанай облыстарының жеріне көшкен. Қазір де Қостанай өңірінде «Құлтының қара моласы» деп аталып кеткен жер бар. Ағасы Құлты қайтыс болғаннан кейін Уәлі өзіне қарасты ағайындарымен Сыр бойына қоныс аударып, осы күндері Жайлау, Байзақ, Сүйінқара, Шоңмұрын, Жапырақты, Шақпақты аталатын тоғайларға орналасқан. Уәлі алтын руынан шыққан Тобжан, Әлібай сияқты халыққа қадірменді кісілермен бірігіп, елдің тұтастығын, татулығын сақтауда белсенді қызмет атқарды. Уәлі Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт- азаттық қозғалысын қызу қолдады. Оның өткір де батыл сөздері халық арасында кең тараған. Қарақұмда мал жайылымын игеру мақсатында құдық қаздырып, ол бүгінде «Уәлі құдығы» аталып кеткен. Ақын Асқар Тоқмағамбетов Уәліні жырға қосқан. 1996 жылы ұрпақтары «Уәлі құдығы» басына ескерткіш-белгі орнатты. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар 
'''Скийфинг''', мотоспорт пен шаңғы сүйретілетін спорт үйлестірілетін жарыс түрі. Оның негізінде бұғылармен шаңғышылар жарысы жатыр. Спортшылар бұғылардың орнына мотоциклдерді пайдаланды, сөйтіп қазіргі скийфинг пайда болды. Шаңғышылар бұған бірнеше рет шапшаңдық қоспаққа тырысты. Су спортының шеберлері ұшаққа байланған шаңғымен сырғанады. XX ғасырдың 30-шы жылдарда шабандоздар Мәскеу өзенінің мұзымен мотоциклге жиналған шаңғышыларды сүйреді. Скийфингте слалом шаңғышылары, кубатурасы 125-тен 350 см-ге дейінгі мотоциклдер пайдаланылды. Сүйреу үшін ұзындығы метрлік жіп-сымды жалғастырады. Жарыс жолының ұзындығы км-ге жақын. Қатынасушылар оны үш жарыста 4-5 реттен өтуі тиіс. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Унковский елшілігі-''' Ресей өкіметінің 1722 жылы Жоңғар хандығына жіберген елшілігі. Орыс артиллериясының капитаны И.Унковский басқарған бұл елшілікке жоңғар билеушісінен Ресей бодандығына жөнінде ант қабылдау және Жоңғар хандығы жерін картаға түсіру міндеті жүктелді. Елшілік 1722 жылы 26 қарашада Севан Рабдан қабылдауында болып, оған Ресей патшасы жіберген сыйлықтарды табыс етті. Севан Рабдан Ресей бодандығын қабылдау Цин әскерлерінің Шығыс Түркістанға басып кіруіне тосқауыл қояды деп санады. Бірақ бодандық мәселесін шешу үшін ол жоңғар ақсүйектерімен айдан астам уақыт бойы кеңес жүргізді. Севан Рабданның ұлы Шоно-Лоузан мен лама шіркеуінің ақсүйектері Ресей бодандығын қабылдауды жақтады. Ал әскери жасақтардың басшылары Ресей бодандығын қабылдауға мүлде қарсы шықты. Осыған орай Севан Рабдан Унковский елшілігіне Ресей бодандығын қабылдауға ант беруден бас тартты. 1723 жылы қазанда ештеңе шеше алмаған елшілік Ресейге қайтты. Елшілік барысында капитан Унковский күнделік журнал жүргізді. Онда сол дәуірдегі Орталық Азиядағы саяси жағдай, соның ішінде жоңғар-қазақ қарым-қатынасы жөнінде көптеген деректер қамтылған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
соңғы жылдары көптеген елдерде кең тараған қысқы Олимпиядалық ойындарының бірі, Азия ойындарының бағдарламасына енген қысқы спорт түрлерінің бірі. Қарлы беткейінен құлдилап түсу кезінде әртүрлі бағдарламаларды орындайтын Фристайл: 1) балет, 2) акробатикалық секірістер, 3) могул болып үшке бөлінеді. ''Балет'': түрлі айналыстар мен секірістерден, жүру, акробатикалық, хореографиялық бөліктерден құралатын, спортшының өзі қалап алған музыканың сүйемелдеуімен орындалатын бұл эстетикалық мәні зор көріністердің бірі. Балет орындалатын беткей қарлы, кедір-бұдырсыз, тегіс болуга тиісті. Музыка сөредегі төреші рұқсат бергеннен кейін басталады. Есептелген баллдық 50%-ы композияция мен мәнер үшін есептеледі. Балет жаттығулары орындалатын аумақтың ені құлдилау беткейінің енінен аз болады. == Дереккөздер == Санат:Фристайл 
'''Фальстарт''' "фоле" деген ағылшын сөзінен шыққан. Толығынан жалған, бұрыс, қате, жаңылыс деген мағынаны білдіреді. Фальстарт жасағанда спортшы бәсекені басқа қарсыластарынан бұрын бастап бұл үшін ескерту алады. Екі рет ескерту алған спортшы үшіншіде жарыстан шығарылады. Фальстарт көбінесе спортшының қатты қобалжуынан туатын жағдай, кейде қарсыластарын қалыпты жағдайдан шығару үшін де әдейі жасалады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Уақыт''', кептеген спорт түрлерінде Уақыт маңызды міндет атқарады. Кептеген спорт түрлерінде жүру, жүгіру, жүзу, велосипед спорты, қайық есу т.б. алған орындар көрсеткен уақыты есепке алынады. Уақыт жеке және ұжымдық көрсеткіштер болып бөлінеді. Жеке уақытқа бір спортшының көрсеткен уақыты, ал командалық есепте ұжым мүшелерінің барлығының керсеткен уақыттары қосылып есепке алынады. Рекордтық уақыт деп белгілі бір географиялық аумақта (ауданда), облыста, республикада, құрлықта, әлемдегі ең жоғары уақыттың шегі алынады. Кейбір спорт түрлерінде адамның мүмкіншілігіне қарай шеберлік деңгейі белгіленеді. Мысалы, спорттық дәрежелер СШ-і, ХДСШ-і, еңбек сіңірген СШ-і атану, Олимпиялық ойындарға жолдама алу үшін белгілі бір уақыттың шегін көрсету керек. Барлық спорт ойындарында дерлік бә секе белгілі бір уақыт аралығында өтеді. Мысалы, футбол арасында 15 мин. үзіліс бар 45+45 небері таймнан тұратын 90 мин. уақыт ішінде өтеді. Басқа баскетбол, хоккей, гандбол т.б. өздеріне сәйкес уақыттары бар. Сол сияқты айып ұпайын соғуға (лақтыруға), спортшыларды уақытша ойыннан шығаруға т.б. арнайы уақыт бөлінеді. Бұлар жарыс ережелерінде көрсетілген. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Сергей Кириллович Уфимцев''' (1921, Ресей, Алтай Республикасы Усть-Кан ауданы Черный Ануй селосы 14.4.1944, Днестр өзенінің бойында) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, 387-сапер батальонының бөлім командирі. Орыс. Алматыда құрылыс істеріне қатысты. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1943 жылдың басында майдандық өмірі басталды. 213-атқыштар дивизиясы кескілескен ұрыстар жүргізе отырып, Днепрге жақындай түсті. Уфимцевке қарсы беттегі жағалауды барлауға бұйрық берілді. Саперлер жағалауды минадан шапшаң әрі іскерлікпен тазартып, Кеңес әскерлерінің Днепрге шығуын ойдағыдай қамтамасыз етті. Жаяу әскер мен жауынгерлік техниканы өткелден толассыз өткізудің арқасында дивизияның Днепрдің оң жағалауындағы плацдармды басып алуына мүмкіндік жасалды. Сапер Уфимцевтің Днепрдің оң жағалауындағы ерліктері үшін оған КСРО Жоғарығы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (26.10.1943). Сондай- ақ Уфимцев «Қызыл Жүлдыз» орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Мирослав Тырш''' (1832-1884), филология ғылымдарының докторы жазушы және әдебиет сыншысы Париждің бейнелу өнері университетінің профессоры. 1861 ж. "Қыран" гимнастикалық қоғамын ұйымдастырған жене оның бірінші басқарушысы болған. Тырш "гимнастиканың негіздері" кітабында жарияланған. "Қырандардың" шығармашылық ережесін жазған (1872 ж). Чехтардың гимнастикалық терминологиясын жасаған, 1871 ж. бастап "Қыран" журналын шығарған. Гимнастиканың эстетикалық тербиелік мәні" шығармасын жазған. == Дереккөздер == Санат:Ғылым докторлары Санат:Чехия спортшылары 
'''Тарих-и Қыпшақи''', «Тарих-и Кипчак-хани», «Тарих-и Кыпчак» 15 18 ғасырларда қазақ даласында болған оқиғаларды баяндайтын тарихи шығарма. Оның авторы Қыпшақ хан, әдетте оны Ходжамкули-бек Балхи деп атаған. Еңбек кіріспе мен тараудан (кейбір деректерде тараудан) және қорытындыдан тұрған. Онда бұған дейінгі деректерде қамтылмаған Қазақ хандығының ертедегі тарихы баяндалады. «Тарих-и Қыпшақи» тек қолжазба күйінде сақталған. Оның жекелеген үзінділері «15 18 ғасырлардағы ''Қазақ хандығының'' тарихы туралы материалдар» атты еңбекте жарияланды. «Тарих-и Қыпшақидың» В.Г. Тизенгаузен аударған тараулары жарық көрген жоқ. Ол қазір Шығыс архивінде сақтаулы. ''Әдебиет'': Тагирджанов А., Описание таджикских персидских рукописей, Л., 1962; Материалы по истории казахских ханств XV XVІІІ веков, А.-А., 1969. ==Сілтемелер== Санат:Тарих 
right '''Ущев Борис Петрович''' (31.3. 1915, Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласы 13.3.1996, Ресей, Санкт-Петербург қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, 1-гвардиялық дивизиясы торпедалық катерлер отрядының командирі. Орыс. Орта мектептен кейін 1939 жылы Жоғары әскер-теңіз флоты училищесін бітіріп, 1939-40 жылы Кеңес-фин соғысына қатысты. Ущевтің қол астындағы торпеда катерлері неміс басқыншыларының үрейін алды. Балтық флотының маңызды жауынгерлік операцияларында Ущев басқарған торпеда катерлері звеносы отряды соғыстың аяғына дейін белсенділік танытты. 1941 жылы 28-29 тамызда Кеңес флоты Таллиннен Кронштадтқа бұзып өткен кезінде Ущевтің звеносы «Максим Горький» крейсерін күзетуді сенімді атқарды. 27 қыркүйекте Сарем аралының My шығанағында Ущевтің торпеда катерлері «Кельн» крейсерін және жаудың үш эсминецін суға батырып жіберді. Соғыстың аяқ шенінде капитан Ущев басқарған торпедалық катерлер дивизионы Данциг портына басып кірді. Кеңестік торпеда катерлері осы порттан үздіксіз әрекет жасап, жаудың ең соңғы қатынас жолын істен шығарды. Шығыс Пруссияда жаудың екі ірі транспорты мен екі десант баржасын ержүрек капитан суға батырып жіберді. Осы көрсеткен ерліктері үшін Ущевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (22.8.1944). 3-рет Қызыл Ту, 1-дәрежелі 3-рет Отан соғысы, «Қызыл Жүлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:31 наурызда туғандар Санат:1915 жылы туғандар туғандар Санат:13 наурызда қайтыс болғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1 рангті капитандар (КСРО) Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ушаков орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы теңізшілері зиратында жерленгендер 
кубогының иегері Бақтияр Артаев '''Вел Баркер кубогы''' (''ағыл. Val Barker Trophy'') 1936 жылдан бастап Олимпиада ойындарының ең техникалы боксшысына берілетін жүлде. Кубок ағылғын боксшысы, Халықаралық әуесқой бокс ассоциациясының алғашқы құрметті хатшысы Вел Баркер құрметіне 1920 жылы тағайындалған. Кубок АИБА-ның жекеменшігі болып табылады және Олимпиада ойындарында алған орынына қарамастан ең мықты техника көрсеткен боксшыға табыс етіледі. Жеңімпазға Куботың көшірмесі және АИБА-ның Дипломы беріледі. Кубок жарыстар біткеннен соң, бір күннен кейін, арнайы церемония барысында, АИБА мүшелері және шақырылған қонақтар көзінше табыс етіледі. Церемонияға Кубокқа үміткер болған барлық спортшылар шақырылады. Кубокқа жеңімпаздың есімі, өнер көрсеткен салмағы, елі және Олимпиада өткен қаланың атауы қашалып жазылады. Кубок иегері Кубокты өз елінің Ұлттық бокс федерациясына келесі Олимпиада ойындарына дейін сақтауға өткізеді. Ұлттық бокс федерациясы АИБА-ға Кубокты қауіпсіздікті сақтау жөнінде кепілдеме береді және АИБА-ның есепшотына кепілдік ретінде ақша аударады. Келесі Олимпиада ойындары басталуына кем дегенде жеті күн қалға дейін Кубок Олимпиада өтетін қалаға, АИБА-ның Атқарушы комитетінің мүшелеріне жеткізілуі керек. Кубок иегері АИБА тарапынан келесі Олимпиада ойындарына құрметті қонақ ретінде шақырылып, Кубокті келесі боксшыға табыстау рәсіміне қатысады. Егер Кубок қатарынан үш рет бір елдің бокшылары алса, онда Кубок сол елдің Ұлттық бокс федерациясының меншігіне өтеді. ==Вел Баркер кубогың иеленген қазақстандық спортшылар== АИБА атқарушы директоры Хо Ким және Серік Сәпиев *1996 жылы АҚШ-тың Атланда қаласында өткен Олимпиада ойындарында жартылай орташа салмақта (81 кг) өнер көрсеткен Василий Жиров бокс әлемінде құрметтелетін Вел Баркер кубогын жеңіп алды. *2004 жылы Грекия астанасы Афина қаласында өткен Олимпиада ойындарында 1-ші орташа салмақта (69 кг дейін) өнер көрсеткен Бақтияр Артаев Баркер кубогын жеңіп алды. *2012 жылы Ұлыбритания астанасы Лондон қаласында өткен олимпиада ойындарының нәтижесі бойынашы Серік Сәпиев Баркер кубогына лайық деп танылды. == Вел Баркер кубогының иегерлері == '''Жылы''' '''Қала''' '''Боксшы''' '''Елі''' '''Салмақ дәрежесі''' '''Медаль''' 1936 Берлин Луис Лори ең жеңіл салмақ Қола 1948 Лондон Джордж Хантер 25px ЮАР жартылай ауыр салмақ Алтын 1952 Хельсинки Норвел Ли жартылай ауыр салмақ Алтын 1956 Мельбурн Ричард МакТэггерт жеңіл салмақ Алтын 1960 Рим Нино Бенвенути 2-ші жартылай орташа салмақ Алтын 1964 Токио Валерий Попенченко 2-ші орташа салмақ Алтын 1968 Мехико Филип Варуинге жартылай орташа салмақ Қола 1972 Мюнхен Теофило Стивенсон ауыр салмақ Алтын 1976 Монреаль Говард Дэвис жеңіл салмақ Алтын 1980 Мәскеу Патрицио Олива 1-ші жартылай орташа салмақ Алтын 1984 Лос-Анжелес Пол Гонсалес ең жеңіл салмақ Алтын 1988 Сеул Рой Джонс жартылай орташа салмақ Күміс 1992 Барселона Роберто Баладо ауыр салмақ Алтын 1996 Атланта Василий Жиров жартылай ауыр салмақ Алтын 2000 Сидней Олег Саитов орташа салмақ Алтын 2004 Афины Бақтияр Артаев 1-ші орташа салмақ Алтын 2008 Бейжің Василий Ломаченко жартылай жеңіл салмақ Алтын 2012 Лондон Серік Сәпиев 1-ші орташа салмақ Алтын == Тағы қараңыз == *Бақтияр Артаев *Василий Жиров *Серік Сәпиев == Дереккөздер == Санат:Бокс 
'''Туристік эмблема''' (гр. ''emblema'' қосымша, рельефті әшекей ұғымында), туристік немесе оның кейбір жеке түрлерін сипаттауға арналған нышандар көбінесе қағаз бетіне елде қағаз матаға бейнеленіп салынады. Туристік эмблема белгілері туристік жарыстар мен байқаулардың жеңімпаздарына беріледі; қызмет бабына орай клуб, ұйым мүшелеріне берілетін арнайы белгілер, әдетте киімнің жеңіне тігіледі. Оның сувенирлік түрлері иегердің саяхатқа қатысқанын, кептеген қалалар мен туристік базаларда болғанын, еске салады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Туристер базасы''', туристерге, қызмет көрсетуге, тамақ ішулеріне, оларды орналастыруға арналған құрылыс кешені. Алғашқы туристік база Алматы маңындағы Күйгенсай ("Горельник") Шатқалында 1936 ж. ашылған болатын. 01. 06. 2009 ж. республикада туристік базасы болды. Солардың ішінде Қарағандыда "Қарқаралы", Павлодарда "Баянауыл", Көкшетауда "Алтын қарағайлы орман", Алматы облысы "Алматау", Батыс Қазақстан облысы "Орал", Түркістан облысы "Оңтүстік", Шығыс Қазақстан облысы "Алтай шығанағы", Қостанай облысы "Орманды", Апматы қаласы Алматы туристік базасы демалушыларды қабылдады. Барлық туристік базасында жылына 68 мыңға жақын туристік демалып жорықтарға қатысты. Барлық туристік базасында 677 жаяу жүруге арналған туристік маршруттар 600 сулы, 830 велосипедшілер 680 шақырымдық қайықпен туристік саяхаттарға қатысты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Туристік жарыстар''', осындай жарыс түрлеріне белгілі бір маршрут бойымен табиғи және қолды қойылған, туристік құралдарды пайдаланып сол кедергілерден өту. Арнаулы тәсілдік және әдістік тапсырыстарды орындау. Туристік жарыстардың мақсаты туристердің шеберлігін кетеру. Жарысқа қатысатын туристерді әдістік дайындық деңгейлері және төрешілердің мамандық шеберлігі жарыс дәрежесіне сай болуы қажет. Жарыстардың көлемі арақашықтық белгілі бір қиындықтардың санына, трассаның ұзындығына, биіктіктің деңгейіне, жол бойы кездесетін қиындықтарына қатысты болады. Қиындықтардың көлемі топқа бөлінеді: қарапайым 1-ші, 4-ші, арасында. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ақуыз''' малдың төлдегеннен кейінгі қою, құнары жоғары алғашқы сүті. Төлдегеннен кейінгі алғашқысы «қарауызды» төліне емізіп оттықтырып алады. Онан кейін бірнеше күн қатарынан сауған кездегі қою, майлы құнарлы сүтті қазақ ақуыз деп атаған. Қалыптасқан дағды бойынша барлық көрші-қолаң, ағайын-туысқа ақуыздан түгел дәм татыратын дәстүр бар. Мұндайда уызға қоса көтенішек қосып асады және ол ғұрыпты көтенасар деп атайды. Оның мәні малдың сүті көп болып, желіні ерте суалмасын, ақ мол болып, молшылыққа кенелсін деген өсіп-өну, өркендеу идеясымен байланысты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Туристік жорық''', туристік жорықтар көбінесе ауылды жерлермен немесе тұрғылықты халқы сирек аймақтарда белгілі бір мақсатпен жаяу жүріп саяхат шегу: танып-білу, сауықтыру, спорт, оқулық және жаттықтырушылық мақсатында туристік жорықтар ұзақтық мерзіміне қатысты (1-2 күндік немесе кеп күндік), жүру әдістері туристік түрлеріне, бағытына, мысалы, жаяу немесе шаңғымен жүру, таулы өңірге саяхат, сумен, велосипедпен автомашинамен жүруге арналған саяхаттар, спелеожорықтар, сонымен қатар белгілі қиындық дәрежелері бойынша саяхат жасау. Туристік жорықтың басқапардан айырмашылығы табиғи кедергілерден міндетті түрде өту сипатына қатысты. ҚР-сы аумағында туристік жорықтарын ұйымдастырудың ережесі. ҚР-ның туристік және спорт миннистрлігінің 29.07.93 ж. 6-2 бұйрығына сейкес бекітілген. Қазақстан аумағында спорттық және көпшілікке арналған жорықтар мен экспедицияларды ұйымдастырудың тәртібі бар. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Туристік маршрут''' (немістің ''marschrute'' деген сез мағынасында), туристер жүріп өтетін бағытты күні бұрын жоспарлау арқылы тарихи орындар мен мәдениет ошақтарын аралап танысуға бағытталған сонымен қоса табиғат танысуға байланысты жол. Бағыт қозғалыстарына қарай- тіке бағыттағы, радиалды және шеңберлі бағыттағы жүрудің әдіс амалдарын (жаяу, шаңғымен жүру, су және с.с) қолданып, өту, автобуста отырып, темір жолдармен және т.б. да көлік түрлерімен жүру. Сонымен бірге қай уақытта, жылдың қай мезгілінде, қанша рет осы жерлермен жүріп өтудің түр сипаттарын, топтасып немесе жекешеленіп етуге болатындығын белгілейді. Туристік маршрут жоспарлы түрде (туристік ұйымдардың жолдамаларымен) және ез беттерімен саяхат жасауға болатындығын анықтайды. == Дереккөздер == Санат:Туризм 
'''Туристер клубы''', аудан, қала, облыс көлеміндегі туристерді біріктіретін қоғамдық ұйым, сонымен қатар туристік жұмыстардың әдістемелік тәсілдерін ұйымдастыру орталығы. Туристер клубының негізгі мақсаты туризмнің қай түрі болмасын, оның көпшілік бағытындағы жұмыстарын түсіндіріп, насихаттау. Туристер клубы негізінен өз бетімен жорық ұйымдастырушы адамдарды біріктіріп, түрлі саяхаттарға қатысады. Олардың негізгі мақсаты: өндіріс орындарында дене шынықтыру ұжымдарының туристік секцияларын ұйымдастыру, туристерге нақтылы көмек керсету, оқу орындары мен басқа да мекемелерде демалысты ұйымдастыру. Сонымен қатар жақын және алыс жерлерге туристік саяхаттар, экскурцияларды ұйымдастырып әртүрлі байқаулар мен жарыстарға қатысу, көрмелер ұйымдастырып, лекциялар оқу. Туристік саяхатқа қатысқандармен кездесу ұйымдастыру. Қоғамдық турист мамандарын дайындап, мамандандыру дережелерін көтеру; туристерді өлкелік және қоғамдық пайдалы жұмыстарды зерттеу жұмыстарына ұйымдастыру, табиғат пен медени ескерткіштерді сақтауға атсалысу, туристік ең жақсы тәжірибелерді жинақтауға және өмір жүзінде іске асыруға көмектесу; мектеп пен балалар мекемелеріне, әсіресе балалар туризмін дамыту бағытында аталған мекемелерге көмек көрсету; сонымен бірге кесіпорындар мен жергілікті жерлерде туристік сауықтандыру лагерлерін ұйымдастыру. Жоғары мекеменің тапсырысымен туристік клубтарға туристерді саяхат шегуге дайындауларына мүмкіндік беріледі. Сонымен қоса осы саяхаттарға рұқсат алып беруге көмектеседі. Туристер клубының арнаулы жұмыс орны, туристік жабдықтар мен құралдарды беруге арналган қоры болады. Осымен қоса арнайы кітапханасында туристік саяхаттарға арналған карталар және басқа да оқу құралдары болады. Радио және теледидар арқылы және баспасез бетінде туристік жорықтар мен саяхаттарға арналған түрлі насихаттау жұмысын ұйымдастырады. == Дереккөздер == Санат:Туризм 
'''Туристің күнделігі''', саяхат жұмыстарының есебіне арналған (ауызша немесе жазбаша) күнделікті жүріп өткен жолдардағы (жер жағдайлары, табиғи кедергілер немесе әртүрлі белгілерге қатысты) экскурциялық нышандар жол-жөнекей кепшілікке тиімді жұмыстарға қатысты, жергілікті адамдармен кездесулер және туристік саяхатқа арналған жолбазалар жазылады. Туристік күнделікте қозғалыс және жылдамдықтары туралы нақтылы деректер, сонымен қоса демалатын жерге қай уақытта тоқтағандығы және сол жерден қашан кетіп одан ері қарай туристік саяхатты туралы және саяхат жол бойындағы күрделі жолдар көрсетіледі. Егерде туристік топ ғылыми мекеменің тапсырысы бойынша бақылау жұмыстарын жүргізетін болса, сол істің нәтижелері тіркеледі. == Дереккөздер == Санат:Туризм 
'''Сәуірдің 12''' Григориан күнтізбесінде жылдың 102-ші күні (кібісе жылдарда 103-ші). Жылдың аяғына 263 күн қалады. == Мерекелер == Ғылым қызметкерлері күні Халықаралық адамның ғарышқа ұшу күні FAI: Дүниежүзілік авиация мен ғарыштану күні Ғарыштану күні Ұлттық азат күні (1980). Юрий түні саласы жұмыскерлері күні. == Оқиғалар == 1815 Тамбора жанартауы атқылауы (басы 5-де, кульминациясы 10 сәуірде) нәтижесінде шамамен 10 000 адам бірден қаза болса, 80 мыңы артынан (цунами мен аштық салдарынан) көз жұмған. 1903 Лондонда алғашқы қоғамдық көлік ретінде ішкі жану двигателді автобус маршруты шықты. 1992 Париж түбінде ашылды. 2005 Intel екіядролы процессор Pentium Extreme Edition 840 бұқараға таныстыра бастады. == Туғандар == 1871 жыл Иоаннис Метаксас, гректің әскери және мемлекет қайраткері, генерал, (1936-41) премьер-министр 1899 жыл Қаныш Сәтбаев, қазақ және Кеңес Одағының геологі, қоғам қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясын ұйымдастырушы және оның тұңғыш президенті, Қазақ КСР академиясының академигі, Кеңес Одағының және Қазақстанның металлогения мектебінің негізін қалаушы, қазақтан шыққан тұңғыш академик. 1936 жыл Қазбек Есенжанұлы ғылымдарының докторы (1973), професор (1986). 1980 жыл Мұрат Тілешев, Қазақстан футболшысы == Қайтыс болғандар == 1971 Игорь Евгеньевич Тамм (1895 жылы туған), орыс физигі, Нобель сыйлығы лауреаты (1958). == Сыртқы сілтемелер == Санат:12 сәуір 
'''Тархан'''– 1) әскери атақ. Түркі-моңғол халықтарында Тархан атауы өте ертеде пайда болып ақсүйектерге, әскери адамдарға берілген. Бұл дәрежесі жағынан ханнан кейінгі екінші дәрежелі ақсүйектер. Батырлар да ерекше әскери еңбегі үшін Тархан лауазымын алғаннан кейін салық жинау құқығын иеленген. Қала, уәлаяттарға әкімдікке тағайындалған. Шыңғыс хан атақты әскербасыларға Тархан атағын берген. Олар бас киімдеріне қауырсын (“қылшан тағушылар”) таққан. Шыңғыс хан Тархан, нояндарға ұлыстарды меншікке беріп, Тархан дәрежесін алғандарды жазадан босатқан. Ресей патшасы да көшпелілердің көне дәстүрі бойынша көрсеткен қызметі үшін қазақ батырларына (мысалы, Есет, Жәнібек тархан) Тархан атағын берген. 2) Ресей өкіметінің Кавказ, Орта Азия, Қырым хандықтарынан шыққан әйгілі адамдарға берген атағы. Тархан атанғандар алым-салықтан босатылған болатын. == Дереккөздер == ==Сілтемелер== "Қазақ том Санат:Әскери шендер 
'''Тоңу''' денеміздің тоңып, салқындауы кебінесе суықта ұзақ уақыт болғанымызда, дымқылды жерде көп уақыт тұрып қалғанымызда және қолайсыз ауа райы жағдайында сезіледі. Тоңу ағзаның әлсіреуіне, сууына, қажу, болдыру, шаршау, бір орыннан қимылдап жүрмей ұзақ уақыт түрып қалған жағдайда, әсіресе ашаршылыққа тап бол- ғанында көбірек кездеседі. Дененің тоңазытып әлсіреуі үсуге әкеп соқтырады. Дене тоңазығанында салқындық сезілмей, температурасы төмендей бастайды; қозғалыс қимылдары нашарлайды, сезімталдығы төмендеп әлсіздік, солғындық белгілері пайда болады. Босаңдылығы байқалып, үнемі ұйқысы қанбаған адамдай әлсіреп, үсік пайда болып, есінен танылуы мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Су́кук''' (, сөзі صك Сакк" "заңды құжат, акт, квитанция") Шариғатпен бекітілген заңды құжат, исламдық облигациялардың эквиваленті. == Әлемде == 2007 жылы сукук қаржысының әлемдік көлемі 31 млрд АҚШ доллары көлеміне жетті.. Татарстан республикасы сукук бекітуге шешім қабылдады == Сілттемелер == Сукук деген не? Қаржы мекемелерінің жұмыс істеу негіздері Санат:Исламдық банкинг Санат:Қаржы Санат:Шариғат Санат:Ислам 
'''Лев Борисович Стесин''' (08. 12.1943 Алматы) республикалық мамандандыру комитетінің мүшесі (1977- 2001). К- спорт туристік бірлестігі терағасының орынбасары (1981- 2001 ж). Қазақстан спорт туристік бірлестігі комитетінің терағасы (1977- 2001). Ангрен өзенінде (Өзбекстан) 1983 ж. өткізілген су туристік арналған бүкілодақтық жарыстың қола жүлдегері. Республикалық жарыстардың жеңімпазы (1969, 1974-75, 1977). Шарын өзеніндегі ең жоғаргы қиындық кат-гы су жорығын басшылық еткен және алғашқы кезекте өткен (1969, 1974), Қараоба (1973), үлкен Кемин (1974), Шатқал (1977), Тентек (1991) өзендері арқылы алғаш рет ұйымдастырылған жорықтарды басқарған. Катамаран және қауіпсіздік кеудешесін (жилет) жоспарларының авторы. == Дереккөздер == Санат:Туристер 
'''Олег Геннадьевич Симонович''' (1947 Алматы) СШ-і аға нұсқаушы, төреші. Апматы облысы спорт туристік бірлестігінің қоғамдық мамандар бойынша туристік комиссиясының төрағасы, "Эдельвейс", "Есік келі" (1963-67, 1971-73), туристік базаларының аға нұсқаушысы, Қазақ туристік кеңесінің құтқарушылар қызметінің бастығы (1973-86), Алматы қалалық туристік кпубының директоры (1986-88 ж) қызметін атқарған. 2004 ж. "Алматау" туристік базасының директоры. == Дереккөздер == Санат:Төрешілер Санат:Туристер 
балалар мен жасөспірімдер, сонымен қатар теменгі және орта мектеп жасындағылар туристік саяхаттарға қатысқан уақыттары Осындай серуендер олардың денсаулығын сауықтыру, түсініктерін жақсарту және тәрбиелік мақсатында өткізіледі. 1-3 сынып балаларға арналған туристік серуендерінің узақтығы 1-1,5 сағ. аспауы керек, 4-5 сынып оқушылары үшін сағ. дейінгі көлемде. Серуендеуге шығар алдында оған қатысушыларға арнайы тапсырыс беріледі: демалатын жерлерді жайғастыру, табиғат көріністеріне кеңіл аудару, жайғасқан жерлерін анықтау. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Салт атпен саяхат жасау,''' адамдардың денсаулығына өте пайдалы. Теледидарлардан тумысынан аяғын басып жүрмеген, бір орыннан түра алмай қалған балаларды атқа жайдақ отырғызып жүргізу арқылы сол балалардың денсаулығын көтерулеріне жақсы ықпал бергені көрсетілді. Әсіресе біздің қазақ халқы жылқының қасиетті жануар екендігін жақсы біледі. Атпен салт жүрудің жаяу жүрумен салыстырғанда шапшаң, сағатына 4,5-5 шақырым жолды жүріп өтуге болады. Атты саяхат кезінде бір сет жаяу жүріп демалуына да мүмкіндік беріледі. Атты туристік саяхаттар команда алғашқы кезекте ШҚО-да қолға алынды. Алматы облысы Шілік өзені бойымен Көлсай көліне дейін атты саяхаттарға кептеген туристер қатысты.1999 жылдың тамыз айында Баянкөл, Алатау аймағында атты саяхатқа арналған арнаулы маршрут ашылды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Николай Францевич Рекубратский''' (1947-1995 Теміртау қаласы), CШ-i, (1980). 1970-80 ж.ж. Магнит" туристер клубын басқарған. Жоғары категория жорықтарды, соның ішінде 4-ші категория қиындықтағы жорықтарды басқарған. (1973-74, 1985), 5-ші категория қиындықтағы (1976-79. тау туризмі бойынша Бүкілодақтық жарыстың жеңімпазы (1978), ең жақсы республикалық жарыстардың жүлдегері (1979 ж. Орталық Тянь- Шань). Күміс жүлдегер (1976 ж. Кавказ), қола жүлдегер (1974) Орталық Тянь-Шань. == Дереккөздер == Санат:Туристер 
'''Анатолий Константинович Резников''' (13.04.1937 ж). Қазақстан велотуристік CШ-i. (1976 ж) Республикалық спорт және туристік федерация комитет велотуристік бойынша XX ғ-дың 70-90 ж.ж. төрағасы. Мамандандыру комитетінің орынбасары. Ең жақсы туристік саяхаттарға арналған республикалық жарыстардың жеңімпазы (1973- 74, 1978). Бүкілодақтық жарыстың қола жүлдегері (1977 Кавказ). ҰОС-ына қатысқан. Дивизия ұрыс жүргізген жерлерге туристік экспедициясын (1975-85) ұйымдастыруға басшылық еткен. Туристік кептеген түрлері бойынша тау, жаяу журу, вело жорықтарын басқарған. == Дереккөздер == Санат:Туристер 
==XX ғасырдағы Павлодар облысы== 1901 жылы қазіргі Павлодар облысы аумағында мекен еткен 162,5 мың адамның 90,2% көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан қазақтар болды. Славян тілдес халық (6,5%) көбінесе диқаншылықпен айналысты. Қала тұрғындарының саны 3,7% құрады. Асыл тұқымды дворян 109 адам, мещандар 4,5 мыңға жуық болды. 1901 көлдерден 77 мың тонна тұз алынды. Тұз өндірісінде көбінесе жарлы-қазақтар жұмыс істеді. Жылына 65-тен 308 ц-ге дейін балық ауланды. Шаруашылықты жүргізуге 500 ие (орыстар және көбінесе қазақтар) айналысқан кірешілік кәсіп септігін тигізді. Ертіс бойымен 132 кеме жүзді, олардың кейбірі Павлодар қыстап, жөнделді. Кеме жөндеу 10 тұрақты және 60 маусымдық жұмысшылар жұмыс істеді. Павлодардың Ертіс өзенінде орналасуы сауданың дамуына ықпалын тигізді. XX ғасырдың басында қазақтардың дәстүрлі шаруашылығын қиындатуға әкелетін үйезге көшу күшейді. Олардың көп бөлігі аралас шаруашылық мал шаруашылығы және егін шаруашылығымен айналысуға көшуге мәжбүр болды. Экономикалық өмірмен қоса рухани даму да байқалды. Жетекші орында Құдайға сиыну тұрды. Әрбіп пунктте шіркеу, дұға оқу орындары, мешіттер болды. Мешіттерде мектептер жұмыс істеді, моллалар ауылда мектептер ашты. Екі ғасыр тоғысында ақсүйектік мәдениеттің әсері байқалды. 29 оқу орындарының ішінде 18 казактар, тек ғана қазақтар үшін ауылдық жерлерде (оқу орыс тілінде жүргізілді) жүргізілді. Екі онжылдық ғасырдың басында ауылдарда, көшпелі кенттерде (Михайловка, Федоровка, Ертіс, Галкино және т.б. ), интернатымен орыс-қырғыз училищелері ашылды. Мәдени-ағарту мекемелерінің ішінде қоғамдық кітапхана (1892 ашылды), кинофильмдер, театр қойылымдары қойылатын, дәрістер оқылатын, оқырман залы бар халық үйі болды. Павлодарда «Заря» және «Фурор» кинотеатрлары ашылды. Маусымдық цирк көпшілікке танымал болды. 1906 жылдан баспаға шығару жұмыс істеп келеді. Үйез бен қоршаған әлемді телеграф, кеме қатынасы арқылы қатынасты. ==Азамат соғысы кезеңіндегі Павлодар облысы== Материалдық қиындықтар, әлеуметтік қайшылықтар, патша өкіметінің қысымы, үкіметке қарсы, оппозициялық күштердің ықпалы әлеуметтік қарсыласу қозғалысына әкеп соқты (1903 жылғы Екібастұз шахталарындағы ереуілдер, 1905 ж. желтоқсандағы шығанақ жұмысшыларының ереуілі, қазанда 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысқа Х.Тосчанов, А.Чадарбаев, А.Какобаев басшылығымен мың адамның қатысуы; қымбатшылық деңгейінің өсуі, көпестердің басынуына қарсы 1917 жылы Павлодар қарсылық көрсетілді); саяси күрестің белсенділігі артты бастап монархистерге дейін түрлі саяси бағыттағы үйірмелердің ашылуы); 1906 сәуірі мен 1908 ж. прокламацияның пайда болуы, 1917 жылы тамызда алдымен кадеттік, сосын эсерлік бағыттағы «Еркін дала» газ. шығуы; ұлттық сананың дамуы, ұлттық даму бағдарламасын дайындауға қатысу («Алаш» партиясы қозғалысындағы қызметі), 1905 жылы Қарқаралы петициясын дайындауға О.Мусафыров, Т.Нүрекенов және т.б. қатысуы. Уақытша үкімет Павлодар мен үйез басшылығына комиссар Қайдаловты тағайындады. Сайлау негізінде уақытша атқарушы комитеттер құрылды, олардың құрамына жұмыскерлер, басқарма қызметкерлері, тіпті патша шенеуіктері де кірді. Қуылған полиция орнына милиция құрылды. Уақытша органдарымен қатар белсенді саяси қызметке тартылған массалар Кеңестер құрды (8 наурыздан кешіктірмей Павлодарда, 29 наурызда Екібастұзда жұмысшылар мен жауынгерлер деп., мен 11 мамыр аралығында шаруа және казактар съезді, 10-11 тамызда 2-съезд өтті). Жұмыскерлер, жауынгерлер депутаттары Уақытша Үкімет саясатын қабылдамады, алайда большевиктер бағдарламасын қолдап, қабылдады. Съезд төрағасы П. Косогор мен атқ.комитет В. Шишканов басшылығымен шаруа, казактар деп. съезі Уақытша Үкімет қолдап, эсерлік бағытты қабылдады. «Алаш» партиясының мүшелері Уақытша үкіметтің кадеттік жағымен тарап кетті, ұлттық автономияны құру үшін барлық қазақтардарды бірігуге шақырды. 19.01.1918 ж.уақытша үкімет құлаған соң жергілікті горнизонның қолдауымен жаңа құрылған Қызыл Әскерге сүйеніп, үйездегі билік бейбіт жолмен С.К.Теплов пен П.М.Ширяевтың басшылығымен Кеңесті алды. Биліктен Уақытша үкімет комиссары шектетілді, қала басшысы камауға алынды, қала Думасы, үйездік жер жиналысы таратылды. Екібастұздағы көмірді, бу диірменін ұлттандыру басталды. Казактар басшыларының, байлардың, кулактардың артық жерлері тартып алынды. Көпестердің үйлері ұлттандырылды, көпестерге сан мың салық салынды. Үйездік атқкомитеттің азық-түлік бөлімі нандарды тартып алу, алыпсатарлықпен күрес бойынша шаралар қолданды. Кедейлерге, ауыл оқытушыларына, жұмыс ұжымдарына көмек көрсетілді. Өмірдің жаңа белесі жаңа қайшылықтарды да тудырды.Кеңес үкіметін мойындамаған қазақтар автономиясын құруды көздеген "Алаш-Орда" үкіметі құрыла бастады. Олардың жағына Павлодар Ертіс өңірінің тумалары Ж. Аймауытов, С. Торайғыров (Алаш Орда әнұраны мен маршының авторлары), А.Барлыбаев, К.Бердалин (Алаш үйездік комитетінің төр.) М.Боштаев, А.Сейітов, И.Жанқарин, А.Сатпаев және т.б. Жұмыскерлер, жауынгерлер, қырғыз, татар, шаруа деп. Кеңестерімен қатар пайда болған казактар қоныстарына басшылық ететін казактар деп.Кеңесі (төр. В. Полюдов), жаңа билікке деген бейтараптылығын жариялады. Алайда 4,5 ай өткен соң 1918 мен 26 қараған түні қарулы төңкеріс жасап, сотсыз Кеңес мүшелерін (В.Кузнецов, С.Теплов) жояды. 1918 қарашасына дейін Павлодар үйезінде Уақытша Сібір үкіметінің билігі, сосын комиссар есаул қала коменданты Осицимскийдің, үйездік милиция бастығы П. Барсовтың, Павлодар ү. басқармасы С.С. Зефировтың басшылығымен Колчак үкіметі билігі орнап тұрды. Қала думасы, земство, жер қатынастары, берешектерді күшпен тартып алу, әскерге жұмылдыру, реквизиция қалпына келтірілді. Кеңестер тартып алған барлық мүлік қайтарылды. Колчактық әкімшілері заңсыздық әрекеттерді орын берді. Алаш-Орда ақ гвардиялық режимдермен жұмысын тоқтатты, олар ақырындар Кеңес үкіметін мойындай бастады. 100-ден астам павлодарлықтар Семей және Өскемен түрмелерінде өлтірілді. Павлодардағы (29.11.1919) колчактық режимнің құлауы қарсаңында Кеңес мүшелері түрмеге жабылған еді. Атаман Анненков 40 жорығында Павлодар және Славгород үйездерінде 1667 адамды өлтірді. Кеңес билігін қалпына келтіру биліктің басым күшімен қабаттаса жүрді. Кеңестер сайлауына дейін үйез басшылығына Павлодарды босатқан полк комиссары Г.А.Жигарев басшылығымен төтенше орган ревкомды қойды. Орынбасары болып Казаринов және хатшысы болып Росляков тағайындалды. Үйездік милиция бастығы болып И. Дубовицкий тағайындалды. 1920 жылдың шілдесіне дейін өмір сүрген ревком болыстық ревкомдарды сайлау, олардың жұмысына басшылық ету, Кеңес үкіметі жауларымен күрес бойынша төтенше шаралар, қанаушылықты тоқтату, індетті тоқтату, азық-түлікпен қамтамасыз ету, азық-түлік салғырты секілді шараларды жүзеге асырды. 1920 жылғы шілдеде көлемі өскен азық-түлік салғырты шаруалар арасында тиімді болмады, кейін қате іс-әрекеттерге ұласты, осы жағдайды Кеңес үкіметінің қарсыластары пайдаланды. Есаул Шишкин Павлодарға шын қауіп төндіретін 16 мың қарулы қарсыластарды жинап алды. Тек ерекше міндет жүктелген бөлікті жұмылдарғанан кейін ғана 1920 ж. Шишкин жасағы қирады. Өзі болса шағын жасақпен Қытайға кетті. 1922 жылдың көктеміне дейні подполковник Цветков, Уваров, Л.Найд, К.Зайченко, поручик Дорофеев және т.б.жасақтары Кеңес үкіметімен қарсыласып келді. Өндірістік салада ұжымдық түрге көшу басталды: коммуналар, с-здар ("Червона Украина", "Жаңа өмір", "Жаңа әлем", "Коммунар" және т.б.) құрылды. 1920 жылдың ортасында ұжымдастыру өзіне шаруалардың, ш-лықтардың 30% жұмылдырды. 1925 жылы үйезде 101 орыс және 106 қазақ мектептері жұмыс істеді. Оқушылар саны 1917 жылмен салыстырғанда 2,5 есеге өсті. Қазақ мектептерінде оқу ана тілінде жүргізілді, көшпенділер балалары үшін интернатымен бірге ашылды. (Алғашқысы Павлодарда 1925-26 ұжымдастыру== 1926 жылдан бастап ұжымдастыру басталды. 1927 ж. аяғында жойылған коммуналар мен с-здардың орнына 1920 ж. басында өндірісті іске асыратын түрлі деңгейдегі 34 ұжымдық шаруашылық құрылды. 1928 ж. күзінде 177 колхоз болды. Олардың әрқайсысына 664 рубльды құрайтын ауылшаруашылық техника, оның ішінде 13,5 колхозға трактордан келді. Осындай қамтумен ұжымдық шаруашылықтың жекеден басымдығы көрінбеді. Ұжымдық өмір сүру қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін 1928 жылдан байлардың, казактардың мүліктерін тәркілеу басталды. Ұжымдастыруға өз еркімен кіру деген принцип күштеп енгізу принципіне көшті. Тек 1928 жылдың қазаны мен 1930 жылдың мамыры аралығында қазақтар шаруашылығының саны 15,2 есеге өсті. Күштеп ұжымдастыру, қазақтарды отырықшылыққа ауыстыру 1930 ж. басындағы ашаршылыққа әкеп соқты. Нәтижесінде 1931 жылың күзінде ашаршылық басталады, 1931-32 ж. қысында күшейіп, түрлі ауруларға ұласты. Павлодар ауданы ауылдарын 1932 ж. ақпанда зерттегенде 35% ашаршылықтан қиналды, 10-18% аштан, аурудан қайтыс болды. Халық ашаршылықтан құтылу үшін Сібір, Алтай аудандарына қашты. Ауылдар егін отырғызуға қажет мал, жұмыс қолынан айырылды. 1932 ж. Павлодар үй. халқы 1931-мен салыстырғанда .54,5% азайды. ==Павлодарской облысы үшін 30-жылдар== 1920-30-жылдары жергілікті өнеркәсіп қалрына келтірілді және оның дамуына бастайтын қадамдар жасалды. Тауылжаннан бастап Маралды ст. (1931) дейін теміржол желісі салынды, осы жолмен «Павлодар-тұз» трестінің өнімдерін эшалонмен шығару басталды. Май шайқау, тері, балық зауыттары, элеватор, ұн тарту комбинаттары, электростанция салынды, Алматыға (баст. 1930 ж.) дейін жүк-жолаушы тасымалдайтын рейстер бастаған аэропорт ашылды. 1931 ж. Павлодарда теміржол кадрлары бар паровоз депосы құрылды. 1932 жылы Майқайынның бұталы шахталардың орнында "Майкаинзолото" комбинаты құрылды. Өндірісті "Сельхозмука", "Главмука", "Маслопром" секілді тресттердің пайда болуына әкелді. станциялар құрылды, шаруашылық қалпына келе бастады, шаруалардың өмірі жақсара түсті. 1936 ж. еңбек күніне кг бидай мен 40 тиын ақша, ал 1938 ж. сәйкес 18 және 107 бөлініп отырды. Жағдайдың кейбір тұстарының жақсаруы денсаулық сақтау, ағарту, мәдени-ағарту жұмыстарын қалыпқа келтірді. Егер 1926 ж. үйезде 391 төсек орны, дәрігері және емшінің 51 көмекшісі бар 10 аурухана болса, 1939 ж. 871 төсек орны бар 34 станционарлы емдеу мекемелері жұмыс істеді. Облыста 40 амбулатория, 47 фельдшерлік, акушерлік пункт, безгекке қарсы күрес бойынша қолдау пункті, жедел мед. көмек станциясы (1 автомашина), емдеу- диагностикалық зертхана болды. Облыста (1939) 33 дәрігер болды. Мед. көмек түрлерінің мамандандырылуы басталды. 1938 ж. стационарда 11238 сырқат емделді, амбулаторияда 573672 сырқат қаралды.1938 жылы халықтық білім берудің Павлодар бөлімінде 538 мектеп (97,2%- ауылдарда), оларда 42831 адам (89% ауылдық жерлерде) оқыды. Мектептердің 41,3% оқыту қазақ тілінде жүрді. Мектептерде 1003 оқытушы (90% ауылдық жерлерде) жұмыс істеді. Жалпы мамандық бойынша кадрларды даярлау (1939 ж. басында 696 оқушылар), механизайиялау совхозаралық мектебі, ауданаралық мал шаруашылығы мектебі сынды мекемелер кәсіби білімді оқытты. 1932 ж. 7-жылдық базасы барларды қабылдайтын ФЗО мектебі өз жұмысын бастады. Орта арнайы білімге сүт-май өндірісі техникумы (1932 ж. бастап), техникум, медбикелер мектебі (1935ж. бастап) оқытты. ==Соғыс алдындағы жылдар== Соғыс алдындағы жылдары облысы 133 клуб, кинокөрсеткіш, 98 киноқондырғы (оның ішінде 87 дыбыс киноларына арналған), театр жұмыс істеді. 835 мың дана таралымда (1940) 14 газет (2 облыстық, көп таралымды) шығарылды. Фашизмді жеңу жолында облысы үлесі елеулі. 1941-45 ж. қолданыстағы әскерге 40486 адам жұмылдырылды, ал әскерде болғандар мен әскерде қалғандарды қосқанда 46249 адам., ол 1941 ж. басындағы халық санының 16,4% Жаппай жұмылдыру 1941 ж. екінші жартысында (15194 адам) және 1942 ж. (12404 адам) байқалды. Майданда қаза тапқандар саны 21830 адамды құрады, ол жалпы халықтың 47,2%. Ең ауыр кезеңдер 1942 мен 1943 ж.ж. (59% жуық) тиесілі. Павлодарлық жауынгерлер соғыстың ірі майдандарында қатысты. 10 мың астамы соғыс наградаларымен марапатталды, олардың ішінде 23 Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды, адам Даңқ ордендерінің толық кавалерлері атанды. Павлодар облысы 2448 (Павлодар) және №3604 (Шарбақты) павлодарлықтар соғыста жарақат алғандар денсаулығын толық қалпына келтіру үшін барлық күш-жігерін аямады. Облысы өнеркәсібі жылдам дамыды. Әсіресе 1942 ж. 41 цех пен 41 өндіріс ұйымдасқан кезде осы үдеріс жақсы байқалды. Көп жағдайда халықты тұрмыстық тауарлармен жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындары қамтамасыз етті. Сабаннан қағаз, сіріңке, ағаш табанды аяқ-киім, балшық ыдыс, қатты теріден жасалған шұға, жабынғыш және т.б. өндіру басталды. Өндірілетін өнімнің сұрыпталымы 1000 атауға дейін өсті. Республикалық және одақтық мәні бар өндірістің болуы коп орын алды. Кеме жөндеу шеберханалары дәрежедегі кеме жөндеу зауытына айналды. Соғыс жылдарында 47 кеме, 27 жүзетін жүк көтергіш және т.б. салынды. Өндіріс көлемі бойынша зауыт Жоғары Ертіс бассейнінде екінші зауыт болды. Облыстың жетекші кәсіпорны «Октябрь» зауыты болып танылды, ол 1944 жылы негізгі профильдегі өнімді ауылшаруашылық машиналарға, майдан өнімінің бөлігін шығарды. ==Соғыс жылдарындағы өнеркәсіп== 16.11.1941 Харьковтан жартылай ішік, тұлып, тері кеудешелері, бас киім, Қызыл Армия жауынгерлеріне арналған қолғап өндіру бойынша жоспарды 100-115% -ке орындаған тері фабрикасының жабдығын әкелді. 17.11.1941 Туладан Автокөлік, көп-поезддерді және т.б. жөндеуге арналған қондырғы Павлодарға әкелінді. Қазақстандағы алғашқы сүт консерві зауытының құрылыс басталды. Өндірісті ұлғайтты, кен өндірісі саласы кеңейді. комбинаты ел ішінде үшінші орынға шықты. "Павлодар- соль" тресті, Шөптікөл көмір шахтасы, Екібастұз және Жамантұз көмір орындары даму қарқынын күшейтті. Облысқа көптеген кәсіпорындар көшірілді. Соғыс соңында облысы Аумағында одақтық және республикалық мәні зор 80 кәсіпорын, жергілікті деңгейдегі 700 кәсіпорын тіркелді. ==60-жылдардың басындағы Павлодар облысы == 1962-63 ж. ірі ет комбинаты, зауыты, автожөндеу зауыты салынды. 1964 ж. Кеңес Одағы бойынша ірі салалардың бірі алюм. Зауыты іске қосылды. 1968 ж. машина жасау зауытында сәйкес профильдегі трактор жасап шығарылды. 1970 ж. Екібастұздың ірі «Богатырь» разрезінен көмір алына бастады, онда КСРО-дағы алғашқы роторлық экскаватор СГС(К) 470 жөнделді. 1970 орт. Екібастұз жылына 50 млн т. Көмір берді. 1980 ж. қарай осындай мөлшерді бір «Богатырь» разрезі берді, қатарласа «Восточный» разрезі (жылына 30 млн т. көмір) салынды. Осындай мөлшердегі отынды кайта өндеу үшін КСРО-дағы ең ірі ГРЭС-1 салынды, оның бірінші энергоблогы 1980 ж. іске қосылды. 1987 ж. станцяның блогы да жұмыс істеді. Екібастұздағы ЖЭО өткізілген экономикалық, қондырғыға залал әкелмейтін, жергілікті жоғары козолды көмірді пайдалану бойынша тәжірибелер мен зерттеулер үлкен жолдарға есік ашты. Екібастұз көміріне КСРО-ның 22 көшті (КСРО барлық ЖЭО 12% қуаты). 1980 ж. Павлодар облысы республикаға 60% электроэнергия, 50% жуық көмір берді. Өнеркәсіп дамуын, сан жағынан көбейген халықтың өмір сүру деңгейін жақсарту үшін энергетикалық қуат арта түсті. Павлодар, Екібастұз қ. ЖЭО, Ермакта (қаз. Ақсу)- ГРЭС, Павлодар, Екібастұзда үй құрылыс комбинаттары, темірбетонды өнімдер зауыты және т.б. іске қосылды. 1976 ж. картон-руберод зауыты қуатының іске қосылу үдерісі аяқталды, 1978 ж. қайта өндеу зауыты алғаш өнімін шығарды. Облысы жыл сайын 400 мың м2 жаңа тұрғын үй салу деңгейіне жетті. Бұл көрсеткішті ЖБ-дің комбинаты, зауыты, керамзит, минерал өнімдері зауыты қамтамасыз етті. 1984 ж. трактор зауыты қуатын ұлғайтып жарты миллиондық тракторды шығарды. 1968 ж. Ақсу ферроқорытпа зауытының алғашқы пеші өнім берді, ал 1976 ж. кәсіпорында 17 пеш істеп тұрды. Облыс алдағы техника қолданды, кейде шығарылды да: Екібастұзда 5000 т. көмірді жаңа роторлық экскаватор берді, "Сборочные механизмы" НПО "Нива", "Колос", комбайндарды шығару үшін жинау желілерін құрды. 1974 ж. 458 километрлік Ертіс-Қарағанды каналының құрылысы аяқталды, осы канал арқылы суы жоқ жерге Ертістің 10% суы көшірілді. 22 су сорғыш станциялары суды 453 м-гк көтерді, 13 су қойманы толтырды. Канал жаңа мамандырылған с-здарды қатарға қосты, 100 мың га жерді суландыруға мүмкіндік берді. Облысы ауыл мал өсірушілер жүн-ет бағытындағы (солтүстік қазақстандық меринос) жоғары өнімді аудандық қой түрін шығара алды, ІММ етті түріннің өнімділігін 13% -ке жуық көтерді. Басшылығында тұрған Павлодарлық тәжірибелі ауылш/қ станциясының жұмысы академик А.Н. Бараев тәжірибеге енгізген диқаншылықтың жаңа топырақты қорғау жүйесіне негіз болды. 1960 ж. желтоқсанында Тың игеру өлкесі құрылды, оның құрамына Павлодар облысы Да кірді. 1963 қаңтарында облысы құрамында ауылш/қ аудандары, екі еселенген құрылым құрылды. Тың игеру өлкесі 17.12.1964 жойылды.1955 жылдан КАЗИЗО шығармашылық шеберханалары құрылған кезден бастап станоктік көркем сурет дами бастады. 1960 жылдан бастап В.П. Колмогоров, С.Я. Якубовичтің есеп беру көркемөнер көрмелері және т.б. үнемі өткізіліп тұрды. 1964 ж. ғылыми-зерттеу, ағарту, шығармашылық орталық ретінде өзіндік орын алған көркемөнер мұражайының негізі қаланды. 1983 ж. Павлодарда суретшілер Одағының жергілікті ұйымы жұмыс істеді. ==20-ғасырдың соңындағы мәденет== Жалпы білім беру мектептері мен оқушыларының саны 1991-2001 ж. қатты өзгерген жоқ. Жеке жалпы білім беру мектептері (200-2001 оқ.ж. барлық мектеп санының 3% және оқушылардың 0,4% ), оларда білім берудің ең үздік жағдайлары жасалған (сыныптардың аз толуы, оқытушылардың жоғары білім беру деңгейлері, бір ауысымдық сабақтар және т.б.). 2000-2001 оқ.ж. 768 оқытушылар, оның ішінде 32 доктор мен 252 ғылым кандидаттары жұмыс істеді. Мемлкеттік емес жоо-дары қажеттілікті студенттердің жалпы саны 1970 ж. деңгейде қалды, «беделді» мамандықтар, (заң, экономикалық), сырттай оқу түрі пайда болды және т.б. 1990-ж. экономикалық қиыншылықтарға, әлеум.бағ., меншік түрінің және т.б. өзгеруіне байланысты мемл. мәд.-ағарту мекемелерінің саны күрт азайды. 1995-2000 ж. кіьапханалар саны 483-тен 161-ге, ал клубтардікі 432-ден 112-ге азайды. Театр көрермендерінің саны 29,2%-ке, оқырмандар саны 38,4%-ке, клубқа келушілер саны 65,7%-ке азайды. Өндірістік бірлестік меншігіндегі жеке мәд.-ағарту мекемелері құрыла бастады (2001 басында 23 болды). Төлемақы үшін көрсетілетін қызметтердің көлемі ұлғайды (2002 ж. 55%). Осыған қарамастан, облыста 655 өзіндік бірлестіктер сақталды (7,7 мың қатысушы). Әсіресе көркемсурет ұжымдары белгілі болды. 2001 басында 526 ұжымның 31-і «халықтық» немесе «үлгілі» деген атаққа ие болды: "Лейся, песня" ансамблі, "Рябинушка" (Шарбақты), "Беу, Жігіттер" (Баянаул), "Русские узоры" (Ақсу) фольклор ансамблі, "Сюрприз" (Екібастұз) хореографиялық ансамблі және т.б. мәд.-ағ. жұмыс. түрлері әр түрлі бола бастады айтыстар, концерттер, мерекелік серуендер, фествальдар, конкурстар және т.б. Мәселен, «Балдәурен» балалар облысы фестивалінде мыңға жуық бала қатысты. Мәд.-ағ. мекемелері пайда болған мәд.-ұлт. орталықтармен, Қазақстан халықтары Кіші Ассамблеясы және өзге де қоғамдық ұйымдармен, бірлестіктермен өзара байланыста жұмыс істей бастады. 2002 ж. облысы соңғы онжылдықта ашылған 12 мұражай қызмет етті. Бұл Бұқар жырау атын. әдебиет және өнер мұражайы (1991), С. Торайғыров мұражайы (1993), М.Ж.Көпеев мұражайы (1994), Майра Уәлиқызы Шәмсутдинова ныңән шығармашылығы үйі (2000), Шафер үйі (2001), Ақсу, Шарбақтыдағы (2000), Успенкадағы (2001) тарихи-өлкетану мұражайлары. Осыдан басқа облысы ведомстволық мұражайлардың қатары жұмыс істейді. Жыл сайын мұражайға 250 мың адам келеді. тыс. чел. ==Ескерту== ==Әдебиет== Павлодар. Павлодарская облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі) Санат:Қазақстан тарихы 
'''Аркадий Георгиевич (03.08.1940 Алматы), СШ-і тау туристік нұсқаушысы "Тамга" туристік базасының аға нұсқаушысы (1979). Орта Азия әскери округінің туристік және спорт саласы бөлімі бастығының орынбасары (1985). Журналист, туристік арналған көптеген мақалалар мен кітаптардың авторы. Таулы саяхаттардың 4-5 соның ішінде Солтүстік Тянь-Шань, Теріскей Алатау өңірлеріне ұйымдастырылған жорықтарды басқарған. == Дереккөздер == Санат:1940 жылы туғандар Санат:Туристер 
'''Тархан грамоталары ''' ақсүйектердің артықшылығын көрсететін арнайы құжат. Алтын Орда хандары қоластындағы ықпалды шонжарларды өздеріне тарту үшін Тархан грамоталарын таратқан. Кейін Тархан грамоталарын Қырым, Қазан, Орта Азия хандықтарының билеушілері де кеңінен қолданды. Ресей тарихында Тархан грамоталарына ие болған адамдарды және оның негізгі салықтан босату мақсатында қолданылды. Ресейде Тархан грамоталарын беру 1506 жылы тоқтатылды. Қырым хандығы да 18 ғасырдың басында жойылды. Еділ өңірінде тархандық лауазым 19 ғасырдың 2-жартысына дейін сақталды. ==Сілтемелер== "Қазақ том 
'''Николай Валентинович Пагануццы''' (1899-1989 Қарағанды қаласы), СШ-і туристік нұсқаушысы. Фан таулары мен Памир-Алтай, Тянь-Шань, Кавказ өңірлерін зерттеушілердің бірі. Карағанды облысы өңіріне алғаш туристік жорықтар ұйымдастырған, КСРО жағрапиялық қоғамының мүшесі. Фан тауларына арналған бір- сыпыра кітаптардың авторы. Әртүрлі категориядағы су, тау, шаңғымен жүру жорықтарын басқарған, альпиниадаларға қатысқан. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Туристер 
==XIX XX ғ. Басындағы Павлодар Ертіс өңірі== XIX ғ. қазіргі Павлодар облысы патша билігінің және саяси реформаларына бағынышты болды. XIX ғ. 20 ж. басында Баянауыл аймағы Ресей және Қытай империясы сияқты екі ұлыс тоғысқан жер болды. 1821 ж. Орта жүз қазақтары қытайлармен келіссөз жүргізуге тырысқан Уәлиұлы Ғұбайдолланы хан етіп сайлады. Аймақтық билік Баянауыл тауларына келген қазақтарқытай өкілдерінің, жасақтың келу себебі осы екенін де білді. 1824 ж. Баянауыл ауданы Орыс отряды заң жүзінже сайланған басшыны қамауға алды, ақырында оны дәстүрлі саяс қуғын орны Березов –ке айдады. 1824 ж. Омбы қ. Шоң Едіге би басшылығымен сұлтан Жұма Құдаймендиев иелігінен депутаця келді. Олар шекара басына Сүйіндік руына жеке аймақ ашылуы жайлы өтінішпен келді. Өтініш білдірушілерге Омбы басшысы бекітілген Қарқаралы аумағы құрамына жеке болыс болып кіруге жасаған ұсынысынан қазақ депутаттары бас тартты. ==Баянауыл сыртқы аймағының құрылуы == Баянауыл сыртқы окр. 1826 жылы ғана құрылды. Алайда оны Қарқаралы айм. Қосып жібергісі келген шекара билігі оны 1833 жылға дейін ресм түрде бекітпеді. Округ Омбы облысы Басқаруға бағынды. Аймақ халқы сан алуан көшпелі шаруашылық Арғын руынан құралды. Сібір қазақтары үшін патша үкіметі тартып алған себепті жайылым жерлердің жетіспеуінен бірнеше болыстық аймақтар көрші Томск губерниясының кейбір жерлерін жалға алуға мәжбүр болды. Мәселен Ертістің оң жағасында1000 –нан астам шаруашылықтан тұратын болысы амалсыз қоныстанып отырды. Осындай жағдайды Уақ руының көпшілігі басынан кешірді. Баянауыл сыртқы аймағының алғашқы сұлтаны болып Сүйіндік руының ірі Айдабол тармағына басшылық еткен Шоң Едге би тағайындалды. Аймақтағы ең жоғарғы басшылық орнына сайлау кезінде Сұлтанбеттің ұрпағы Бопы Тәтенов сұлтан да қытысып, жеңіліп қалды. Аға сұлтандыққа «қара сүйек» өкілін қою арқылы орыс үкіметі өзге де «жай адамдарға» билікке жол ашатын тудырды. Болыстық құрылымдағы осы өзгерістер патша үкіметі әмірімен болып отырды, осылай сұлтан әулеті ұрпақтарын биліктен шеттету басталды. ===Павлодар үйезінің болыстары=== ХІХ мен XX ғ.ғ. басындағы облыс пен Ресей губерниясындағы бірлік. 1833 ж. Баянауыл сыртқы аймағында көшпелі болыстар құрылды. XIX ғ. соңында Павлодар үйезінде 16 көшпелі қазақ болыстары болды. 1905 жылдан, Столыпиннің аграрлық реформасына сәйкес, үйезге шаруалардың жаппай көшіп келуі басталды. Қогыс тебушілер өз ауылдарын, өз болыстарын да құра бастады. ==Кенесары Қасымов басшылығымен болған ұлт-азаттық қозғалыс== XIX ғ. Павлодар Ертіс өңіріне аймақтың қазақ халқы 30 ж. Кенесары Қасымов басшылық еткен ұлт-азаттық қозғалысқа қатысуымен есте қалды. Мәселен, сібір казактары шекара басқармасының бастығы полк. Талызиннің 1838 ж. баяндамасында: «Жыртқышқа (Кенесары Қасымовқа Т. И.) Ақмола айм. Сұлтандарының көп бөлігі ғана емес, сонымен қатар Баянауыл, Қарқаралы мен Көкшетаудан да көбі қосылды. Қалған барлық сұлтандар өкіметке сырттай ғана адал болып қалғандар Кенесарымен құпия байланыста болды». 1837 ж. аяғында патша қанаушыларына қарсы күреске Баянауыл айм. Көп руы қосылды: Қозған, Айдабол, Қаржас және т.б. Осы айм. Қазақтары көтерілісінің белсенді ұйымдастырушы Қаржас руынан Сейтен мен Тайжан Азнабаевтар болды. Көптеген мұрағат материалдарында Кенесары ханның жақын жорықтастары ретінде саналады. Белгіленген және жіберліген батырлардың орнына өзгелері келіп отырды. Баянауыл айм. Төртұл болысындағы көтеріліс жетекшісі Таймас Бектасов болды. Ақырында ол ханның әскери мәселелер бойынша кеңесшісіне айналды. Сол кездегі мұрағат құжаттарында ол туралы былай дейді: «оның Кенесарыдан жұбы жазылмайтын, орыс жасақтарына шабуылдаған кезде басты адам болатын, орыстарға қалай соққы беру керектігі жөнінде Кенесарыға кеңес беретін, сол үшін де Кенесары ықыласына бөленді, тіпті бір ыдыстан ас бөлісіп жейтін. Ханның атақты батырларының қатарына Сүйіндік руынан шыққан Жанайдар батыр да кірді. Қозғалыстың белсенділерінің ішінде Олжабай Бәбекі, Шапшақ Кейкі және Тұмат Сайдықовтың да есімдері ұшырайды. Патшалықтың қанауына қарсылық көрсетудің бір түрі қоныс аудару еді. Көтеріліс кезінде Баянауыл айм. Шаңтөрі бмен бірге Айдабол руы, Олжабай старшинасымен бірге Орманшы-Төртұл ауылының жартысы көшіп кетті. Болыстар: Қызылағаш; Железинка; Алқакөл Қараөткел; Павлодар; Ақкөл Алтыбай; Ақбеттау; Шақшанан; Ақсу; Атақозы; Қарамола; Баянауыл; Ақкелін; Қызылтау; Кеңтүбек; Малыбай; Сейтен; Маралды; Ұрық; Тереңкөл; Айғыржал. ==Болыстардың басқарудың «Уақытша ережесі» == Өлке өмірінің басты оқиғасы 1868 ж. 21 қазандағы өкіметтің Орал, Торғай, Ақмола, Семей облыстарын басқарудың «Уақытша ережесі» болып табылды. Соңғы құрамда Павлодар үезі де құрылды. Үйез Семей облысы Солтүстік жағында Қарқаралы үйезінен оңтүстікке Томск губерниясына дейін шығыста және кең аумақта орналасты. Батыста үйез Ақмола облысы, оңтүстік шығыста Семей үйезімен шектесті. Үйез аумағы 103788,2 шаршы шақырым жерді алып жатты, XX ғ. басында 160270 адам, оның ішінде 144160 қазақтар, 8800 казактар, қалғандары шаруалар, мещандар және өзге қабаттың өкілдері болды. XIX екінші жартысында- XX басында Павлодар ү. айм. Ресейдің еуропалық бөлігінен шаруаларды жаппай көшіру негізі түрі көшпенді және жартылай көшпенді мал шаруашылығы еді. Алайда патшалық тұрғылықты халықтың жерлерін тартып алғаннан кейін қоғамның жаңа әлеум.қабаты жасақтар пайда болды. Олар Ертіс бойында төсілген казактарға, үйез және көрші Томск губерниясы шаруаларында еңбек етті. Қазақтардың көп бөлігі казактар мен шаруаларға жерді пайдаланғаны үшін жалға алу төлемін төлеуге мәжбүр болды. Шаруалардың көшіп келуі көшпенділердің ең құнарлы жерлерін жаппай тартып алу үрдісіне әкеп соқты. Өңір тарихындағы жарқын оқиғалардың бірі біздің атақты «Қарқаралы петициясын» құруға ат салысуы еді. 1905 ж. маусымында Ресейдің Ішкі істер Мин. 47 тармақтан тұратын, өзекті де тағдыр шешетін дала қазақтарының мәселелерін өзек еткен өтініш келіп түсті. Бұл нағз заңды құжат авторлары: Павлодар ү. Атақозы болысынан Омархан молла Музафыров, Қарқаралы ү. Едрей болысынан Апық Жолшарин және Семей ү. Сейтен болысынан Темірғал Нұрекенов болды. Сонымен қатар 20.5.1907 қазақ халқының осы мәселелерін Омбы қ. дала ген.-губ. жеке жиналысында 12 құзіретті тұлға да ескере кетті. Оның ішінде Павлодар ү. қазағы Мұхамед Қабір, Ысқақ Бердалин (Павлодар бол. және Ілияс Жанқарин (Тереңкөл бол.) болды. ==Ескертулер== ==Әдебиет== Павлодар. Павлодарская облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодарс Ертіс өңірі). Санат:Қазақстан тарихы 
'''Өзін-өзі бұл әркімнің жеке басына қатысты, топ мүшелерінің көмегінсіз атқарылатын болады. Өзін-өзі қауіпсіздендіру барлық түрлерінде қолданылады. Соның ішінде кең көлемде және әртүрлі мақсатта тау туризмі және спелеологиямен айналысқандар қолданады. Өзін-өзі пассивті түрде сақтандыру оның үстіндегі киімдері, аяқкиімі, әртүрлі қолданыс құралдарының көмегімен туристің өзін жарақат алудан сақтандырады. Өзін-өзі сақтандырудың белсенді түрі көп жағдайда арнаулы құрал жабдықтарды, әдістерді орындау жолымен (туристік арқан, ледоруб, айсбайл, аль-пеншток, темір ілмектер және т.б.) сақтандыруға арналған құралдар спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: ISBN 9965-822-57-3 == Дереккөздер == Санат:Спорт 
==Тың игеру (Павлодар облысы)== 1954 ж. тың игеру басталды. Қазақстанға күллі КСРО-дан құрылыс жиналатын үйлерімен, ауылшаруашылық техникаларымен, жылжымалы жүк автокөлігімен эшелондар ағыла бастады. Тың игеруге механизатор, диканшылармен қоса мұғалімдер, дәрігерлер, инженерлер келді, сол арқылы ауылдың мәдени деңгейі біршама көтерілді. 1954-1956 ж. павлодарлықтар екі миллоннан астам гектар жаңа жерді игерді, жалпы егу ауданын 1953 ж. салыстырғанда төрт есеге кеңейтті, ал егін жнау көлемі сегіз есеге дейін өсті. Осы жылдары жаңа техника арқылы 32 жаңа бидай совхоздары мен МТС құрылып, жаңа техникамен жабдықталды. Бауырлас елдер мен облыстардан мемлекет есебінен Павлодар облысына тұрақты тұруға 50 мың тұрғындар жіберілді. Облыс қамту үшін сан мыңдаған трактор, комбаин, жүкті автомобиль, алуан түрлі ауылшаруашылық машиналары мен жабдықтары берілді. Егін аудандырының кеңеюі мен егіннің мол шығуы колхоздар мен совхоздардың экономикасын біршама көтерді, еңбек етушілердің өмір сүру деңгейі де көтерілді. 1954 жылы 143 колхоздар миллионер болды десек те жеткілікті, тың геруді жаңа бастаған кезде олардың саны небары 17 болды. Осылайша, тың және тыңайған жерлерді игеру Павлодар облысын Қазақстандағы ғана емес, Кеңес Одағындағы ірі бдай шаруашлығы орталығына айналдырды.. ==Ескерту== ==Әдебиет== Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі) Павлодар Ертіс өнірі бойынша. В.Критинин, И.Лагутин, Ю.Юханов Павлодар, 1964 
'''Өзін-өзі кадағалау''', жаттығулар немесе жорық кезінде олардың дене дайындықтарын қадағалап байқауымен анықталады. ''Оның негізгі мақсаты'': әсіресе саяхат кезінде өз ағзасының қалыпты жағдайын аса көңіл аудару. Әсіресе денсаулығына, алаңсыз ұйықтауына, тағамға деген тәбетіне, дене салмағына, жүрек-қан тамырлары жүйесінің жұмысын, тыныс алуын және т.б. жағдайларын үнемі бақылап тексеріп отыруы керек. Ұзақ уақытқа созылған алыс қашықтықта денесіне түскен ауырлыққа қатысты осы жорықтарға бұрын қатыспаған немесе дайындығы төмен адамдардың денсаулықтары нашарлап, тыныс алуы төмендеп қиналуы мүмкін. Сондықтан да, саяхат сәтіндегі әрбір адамның өз денсаулығына кеңіл аударуының орны ерекше. Саяхат барысында алғашқы күндері денесіне түскен салмаққа имкемделіп үйренетін болады. Көтеріңкі көңіл күйі әсем табиғаттың таңғажайып көріністеріне орай қан тамырларының соғуы 10-15 мин. уақыт демалғаннан кейін қалыпты жағдайына оралады. Егер жоғарыда аталған уақыт мөлшерінде қалыпты жағдайына оралмай, кез келген нәрсеге ашуланып, тәбеті темендеп, саяхатқа деген қызығушылығы азайып, жүрген кезде сүріне берсе сонымен бірге, тыныс алуы одан әрі нашарласа, шамадан тыс терлей бастаса сол адамның жүгін жеңілдетіп немесе одан әрі қарай жүрулерін тоқтату қажет. Оны бір орынға жайлы отырғызып, арқасындағы жүгін алып сол қолының білезігін тамырын саусағымен басып жүрек соғуының жиілігін анықтайды. Біраз демалғаннан кейін тағысын сол адамның қан тамырын басып, жағдайын қайтадан білгеннен кейін 10-15 мин соң қалыпты жағдайына оралып жақсы тыныс алса жорықты одан әрі жалғастыруға болады. Тамырларының соғуы 15 сек. 15-20 қағыс болғанында, олардың денсаулықтары қалыпты жағдайда деу керек. Қан тамырларының соғуы шағын кітапшаға жазылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
"Шахмардан Қайдарұлы Әбілев" (23.4.1950, Арбген ауылы, қазіргі Павлодар облысы, Шарбақты ауданы) опералық әнші, педагог, ҚР еңбек сіңірген әртісі (1994). Уақ тайпасынан шыққан. ==Білімі== Құрманғазы атындағы Мемлекеттік консерваторияны тәмамдады (1981). ==Мансабы== Жамбыл атындағы мемлекеттік филармонияның әншісі (1989). 1989-97 дайындау факультетінің деканы, ал 1997 Құрманғазы ат. ән айту кафедрасының меңгерушісі. 2018-2019 жылы Қазақ ұлттық өнер университетінің Вокалдық және хор дирижерлеу кафедрасының менгерушісі. ===Халықаралық сайыстарға қатысуы === Одессадағы Лысенко ат. конкурс және Львовтағы Соломин Крушельницкий атындағы конкурс қазылар алқасының мүшесі. Әнші репертуарында 500-аса шығармалар бар ариялар, романстар мен қазақ және шетел сазгерлерінің әндері. А. Жұбанов пен Л. Хамидидің (Абай), П.. Чайковскийдің "Евгений Онегин" (Онегин), Моцарттың "Колокольчик" (Анибаль) және Фигароның үйлену тойы" (Фигаро), Ғ. Жұбанованың «Еңлік-Кебек» (Абыз. Есен) және т.б. рөлдерінде ойнады. Англия, Түркия, Франция, Иран, Польша, Моңғолия, Корея, Италия және ТМД елдерінде гастрольде болды. Ұлы ақын Абайдың 150-жылдығына орай Мәскеу, Лондон, Париж және республика бойынша жеке концертімен барып шықты. ==Ескертулер== ==Әдебиет== Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі) Санат:1950 жылы туғандар еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан әншілері 
'''Өзін-өзі тоқтату''', дегеніміз кездейсоқта тепе-теңдігін жоғалтып құлаған сетінде, ез қауіпсіздігін сақтауға бағытталған іс-қимылдары. Мысалы, биік еңістен темен қарай құлағанында (немесе сырғанап түскенінде) жылдамдығын азайтып, мүмкіндігінше өзін-өзі тоқтатуға бейімделуіне арналған қауіпсіздік шаралары. Осындай қауіпсіздік шараларын туристік жорыққа қатыспастан бұрын міндетті түрде жаттығулары керек. Әсіресе, жалғыз адам таулы өңірге саяхатқа шыққанында немесе жолдастарымен жүргенде қауіпсіздік ережесін сақтаудың маңызы ерекше. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Дмитрий Поликарпович Багаев''' (5 қыркүйек, 1884, Ресей империясы, Туманы ауылы, қазіргі Киров облысы 23 шілде, 1958, Павлодар қаласы, ҚазКСР) фотограф, өлкетанушы, облыстық өлкетану мұражайының негізін қалаушы әрі алғашқы директоры. ==Білімі== Омбы фотографы Коркиннен сабақ (1901—1903) және Мәскеуден фотосабақтарын алды (1928). ==Мансабы== 1905- фотостудия иесі Тамбов фотографиялық ұйымының мүшесі болып сайланды. (1912). Әскер қатарында болды (Новониколаевск қ., 1915—1918). Қазақстан және Павлодар Ертіс өңірінің көптеген этнографиялық қаысушысы (1928, 1930, 1952,1956). «Қазақстанды зерттеу ұйымы» Павлодар бөліміме тығыз қатынаста болды (1936-42). 1928 ж. Аудандық және облыстық газеттер бетінде мақалалар мен 154 өлке тарихы туралы еселіктер, Корякова көлі, Екібастұз, Баянауыл, Майқайын туралы ірі мақалалар жариялады. 1942-58 Павлодар облыстық өлкетану мұражайының директоры Қала мен облыстың жартығасырлық фотобаянын дайындады, негативтер саны 3000 аса. ==Ескерткіш== Қабір басында тақтасымен бірге ескерткіш, бұрынңы мұражай ғимаратында ғұмырнамалық тақта орнатылды (1990). Оның атымен Павлодарда көше аталады (1991) және Үй мұражай (2001), мүсін орнатылған (мүсінші Қ. Темірғалиев, 2002). == Дереккөздер == Санат:1884 жылы туғандар Санат:Ресейде туғандар Санат:1858 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан фотографтары Санат:Қазақстан өлкетанушылары Санат:Павлодар облысы тұлғалары 
'''Маршруттық мамандыққа баға беретін комиссия (ММК)''' туристік секцияларда, турист клубтарында туристік жорықтарды ұйымға бағытталған спорттық туристердің көмегімен кұрылады; ММК кұрамына тәжірибелі маман туристер енеді. Олар жорықтарға қатысқалы отырған туристермен таңдаған маршрут бойынша арнайы кеңес жургізіп, олардың сұрақтарына жауап береді; т.ж-ға дайындықтарын, жорық- тарға арналған құжаттар есебін қарап тексереді, сонымен бірге спорт атақтары мен туризм разрядтарын беруге байланысты маршруттарды қарайды; ыңғайсыз жағдайларды тиянақты тексеріп, жорық ережелерінің бұзылғанын жергілікті мекеме көмегімен жүргізіп м-ғы қолайсыз жағдайларды ескертіп, одан сақтандырудың жолдарын айтады. Өз бетімен спорт жорықтарын ұйымдастырғалы отырған топты басқарушы маман жорықтың басталуына 15 күн қалғанға дейін бүкіл құжаттарға қатысты м.к-ны ММК-ның қарауына ұсынады. ММК дайындалған маршрутты және топ қозғалысының кестесін негізгі құжат және запас варианттары бойынша тексеру жұмыстарын жүргізеді. Сонымен қатар жорыққа қатысушы туристер мен топ басшысының тәжірибесін, қозғалыс жағдайындағы олардың білімін м-ғы табиғи кедергілерден өтудің негізгі әдіс- амалдарын сұрайды, қауіпсіздікті сақтандыруға бағытталған жұмыстарға көңіл аударып, картографиялық нақтылы материалдар мен маршрут сипатына көңіл бөледі, қажетті азық-түлік көлемін, және т.б. байқап тексереді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Маршрутты таңбалау''' (немістің ''markieren'' сөзінен белгі қою), шартты белгілеу жүйесі көмегімен, туристік жорықтар мен саяхаттардың маршруттарын белгілеу. Бұл негізінен туристер тынығып демалатын, табиғи қиындықтардан және қауіпті жерлерді анықтайтын жол бағытындағы арнаулы белгілер. Олар көбінесе табиғаттың әсем керіністерін, тарихи және мәдениет жетістіктерін көріп тануға арналады. Маршрутты таңбалау саяхат қауіпсіздігін сақтауға туристер мен саяхатшыларды ұйымдастыруға және табиғаттың әсем көріністерін сақтауға мумкіндік береді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тасбөгет''' Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты кент (1948 жылдан), Тасбөгет кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Қызылорда қаласының оңтүстік-шығыс іргесінде, Сырдария өзенінің оң жағалық аңғарында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 16922 адам (8896 ер адам және 8026 әйел адам) болса, 2009 жылы 18875 адамды (9437 ер адам және 9438 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1946 жылы осы жердегі ежелгі Қатынкөл және Тасарық ауылдары орнында Қызылорда су торабын салуға байланысты қаланған. 1956 жылы кент жанына Сырдария су бөгеті салынды. 1959 97 жылдары Сырдария ауданы орталығы болды. 1997 жылы Сырдария мен Тереңөзек аудандары қосылды да аудан орталығы Тереңөзек кентіне ауыстырылды. 1997 жылдан Тасбөгет Қызылорда қалалық әкімдігі құрамында. == Кәсіпорындары == Бұрынғы кәсіпорындар мен мекемелер, т.б. ұйымдар олардың негізінде “КЭЦ”, “КРМТЦ”, т.б. АҚ-тарға және ЖШС-ларға біріктірілді. Тасбөгетте Қызылорда қаласының бірнеше кәсіпорындары мен өнеркәсіп салаларының бөлімшелері, базалары орналасқан. == Инфрақұрылымы == Тасбөгетте орта, орталау мектеп, мектеп, спорт және музыка мектептері, аурухана мен емхана, дәріханалар, спорттық кешендер, мешіттер, сауда орталығы, қонақ үйлер, т.б. нысандар жұмыс істейді. Кент жанынан (6 км) Орынбор-Ташкент темір жолы және Шымкент Қызылорда Ақтөбе автомагистралі өтеді. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
'''Ағартушылар мен академиктардың мүсін аллеясы''', Павлодар қ., (Ломов, 64). С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекетік университеті бас корпусының алдындағы скверде 2003 ж. Павлодар облысы тумалары көрнекті қайраткерлердің мүсіндері орнатылған. Мүсіндер ікбұрыш субүріккішті жағалай екі қатар болып бір-біріне қарамақарсы орнатылған. Оң жақтағы мүсіндер: Бұқар жырау, М. Ж. Көпеев, Ж. Аймауытов, Е. Бекмаханов, Сол жакта академиктердің мүсіндері: Қ. И. Сәтпаев, А. Бектұров, Ә. Марғулан, Ш. Шөкин. Мүсін аллеясының симметриялық композициясын жеке тұрған С. Торайғыровқа арналған мүсін аяқтайды. Скверге кіру жерінде мынадай жазуымен гранитік тумба орын тапқан: Бүгіндегі жастарға оқу міндет, Тек қана оқуменен өнер білмек. Өнер-білім, адалдық, ар-намысты Жоятын надандық қой емсіз індет. Мүсіндер қоладан жасалған, қызыл гранитпен қапталған постаменттерде орнатылған. Мүсін аллеясы шығыс жақын, оның көзге түсер ерекшелігі экспозициялар гармониясы. ==Ескертулер== Әдебиет Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі) Санат:Павлодар сәулеті 
'''Ала қаптың аузын ашты''' қуанышқа кенелген сәтте соның белгісі ретінде ас-тағамның сақталған қорын ортаға салды дегенді, яғни той мен қуанышқа, қысылтаяң күндерге деп сақтап отырган құрт-ірімшігі, мейіз-науат, қарын мен бүйендегі май, жент сияқты тәтті-дәмдісін ортага салды, барын аямады, бәрін төкті, сырын аиіты деген мағынаны білдіреді. Қуаныш кезінде, үй иесінің кұрдастары қуанышымен құттықтай отырып, «ала қаптың аузын аш!» деп әзілдейді. Бұл үрдіс көптеген поэтикалық шығармалардың мәнді сюжеттерінің біріне айналды. Мысалы: Ала қаптық аузын аш, Ішіңе жиып сақтамай, Белгілі байтах, көп кеңес, Тосаңсып әлде қалғапба, Не қылып жатыр қаптамай Сондай-ақ ала қаптың аузын ашты ұғымы адамның ерекше қуанышын білдіретін когнитивтік метафоралық образ да. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды''' ортақ игілікті бөле жарып пайдалануга болмайтындығын меңзеген мәнге ие сөз орамы. Пареманың түптөркіні ала койдың жүнін қыркылған соң түсіне карай белек-белек жинап алу мүмкін емес екенін, шашылып кететінін білдіреді. Яғни қазақ қауымының тіршілігінің бірден бір кепілі ауызбіршілік екендігін білдіретін метафора. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Жетекші''', жорыққа қатысушылардың бастапқы сапын бастаушы әдетте жетекші топты басқаратын басшы адам немесе солардың қатарынан белгіленген тежірибелі туристік болады. Жорық уақытында қозғалыс қарқынын анықтап, қауіп-қатерсіз жол бағытын таңдап, қажет болған жағдайда жүру бағытындағы жолды күні бұрын дайындайды. Жол-жөнекей кедергілерден өтулеріне көмектесіп, демалатын жерлерді іздестіріп, жаяу жүру жорықтарының қашықтығын қадағалап отырады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Еру жасау''', туристік топтың жорық кезіндегі демалысы, түскі тамақ, медициналық көмек көрсетуге қатысты қысқа уақыт көлемінде аялдап демалулары. Маршрут бойынша жүргеніндерінде қысқа уақыт көлемінде тынығып (қиын жолдардан өтіп шаршаған жағдайларында) әрбір 30-50 мин сайын 5-20 мин. аралығында демалуларына мүмкіндік беріледі; тамақ ішуге тоқтаған жағдайда 30 мин-тан 2-3 сағ. көлемде демалыс Қысқа уақыт демалатын жерді жорыққа қатысушыларға ыңғайлы және қауіпсіз жерлерде, ішімдік сулары бар бұлақтар басына, сонымен катар ашық жерлерге тоқтайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Еру''', Белгілі маршрут бойынша саяхатты жалғастыру тапсырысын орындау мақсатындағы бір күндік демалысты ұйымдастыру. Бір күндік демалыс кезінде туристік топ бір орнында қалып, нақтылы жерде орналасқан лагерді ауыстырмайды; егер туристер бір күндік саяхат жасап лагерлерін басқа жерге бұл "жарты күндік" еру деп айтылады. Бір күндік демалысты сапардың қиын-қыстау жолдарына дейінгі немесе одан кейінгі уақыттарында ұйымдастыруға болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Николай Николаевич Енин''' (1936-1984) СШ-і. Теміртау қаласындағы Қаз. Магниткасының металлургі. Жоғарғы категориялы таулы жорықтарды басқарған, соның ішінде 4-ші категориялы қиындықтағы (1965, 1975, 1976 ж), 5-ші категориялы қиындықтағы (1967-68, 1970-72, 1975, 1977, 1979, 1983-84 ж). Ол За және 36 категориялы қиындықтағы 19 асулардан жорықты басқарушы ретінде, соның ішінде асулардан алғаш рет өткен. == Дереккөздер == 
'''Алақан''' дәстүрлі түсінікте кез келген заттың кеңейіп, жалпақтау келген бөлігінің атауы. #Алқаның кейбір салпыншақтардың шынжырмен, топсамен байланысатын бөлек-бөлек күміс пластинка түріндегі негізгі болігі (толығырақ қ. Алқа). #Қамшының сабы мен өрімінің түйіскен жеріндегі жалпақ қайысы, яғни өрімнің басы. #Бұл айылдың ат төсі мен шабын орап түратын бөлігі. Оның бір басына айылбас, бір басына жырым бекітіледі. Ат денесін қажамау үшін алақан жұмсақ қайыстан немесе ызылған құрдан, сондай-ақ ірі қара терісінен тілінген таспадан оріліп жасалады. Ұшына айылбас (тоға) тағылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алақан жаю''' бата бергенде, Құран оқыған сәтте отырған адамдардың оған назар аударып, тыныштық сақтай отырып, кос қолын жайып, алақанын бір-біріне жақындатып, саусақтарын түйістіріп ұстау жосыны. Бұл үрдістің мәні бата мен діни құлшылық ниеттері қабыл болсын деген мағынаны белдіреді. Аят немесе бата айтылып құптаған сәтте «әумин» дей отырып, оқылып болған соң «Аллану акбар!» деп бет сипайды. Қазақтардың дәстүрлі пайымы бойынша қол жайған кезде екі қолдың саусақтарының басы немесе екі алақанның арасы бір-біріне түйісіп тұрғаны абзал. Себебі, дәстүрлі наным-сенім бойынша, ырыс пен береке, жақсылық пен молшылыққа бастайтын құт сол алақанға тұрақтайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алақан соқпақ''' көбіне бозбала мен жас жігіттер жиылып ойнайтын ұлттық ойын түрі. Ойыншылар шеңбер жасай жайғасады да, өз орталарынан бір адамды «хан» сайлап алады. «Хан» қолына арнайы орамалдан немесе ұзыншалап ұстаған киімді «арқан» етіп алып, ортаға шығады да, отырған ойыншылардың біреуіне келіп алаканын көрсетуін талап етеді. Қыз немесе жігіт өз алақанын көрсетеді. Сол кезде хан олардың алақанынан соғып, «Арқан қайда?» деп сұрағанда, жігіт өзі ұнатқан қызды көрсетеді. «Хан» көрсеткен адамға келіп, алақанын көрсетуін сұрағанда ол адам алақанын көрсетеді. «Хан» оны да алаканынан соғып, жоғарыдағы сұрағын қайталайды. Ол өз кезегінен басқа адамды көрсетеді. Сойтіп ойын ары карай жалғаса береді. Кей кездері екі қарсылас бірін- бірі көрсете береді де, «хан» олардың біреуі жеңілгенін мойындағанынша, демек қарсыластың біреуі көрсетуін доғарғанға дейін алақанын кезек-кезек ұра береді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Флюорит '''Тасқайнар Флюорит Кендері'''– Жамбыл облысы Отар ст-ның орналасқан. 1963 ж. ашылған. Тасқайнар Флюорит Кендерін Оңтүстік Тасқайнар, Шығыс Тасқайнар, Аралық Тасқайнар, Өрікті, Ырғайты деп аталатын кендер құрайды. Олар Бесмойнақ синклиналдық белдемінің солтүстік-батыс бөлігі ернеуінің солтүстік-шығыс және меридиандық жарылыстарының қиылысқан жерінен орын алады. Флюорит ордовик пен карбонның арасындағы женттастарда шоғырланған. Т. ф. к-нің алғашқы үшеуінде жайпақ күмбезді кентас денелері бағытталып, ұзындығы 600 1200 м, ені 70 550 м, қалыңд. 43,7 м, флюоритінің орташа мөлшілері 30 34%, ал соңғы екеуіндегі линза пішінді кентас денелері солт.-батыс және меридиандық бағытта созылып, 100 180 тереңдікте және қалыңд. 0,75 18,6 болып келеді. Кендерінің жаралуы герцин кезеңінің аяғындағы магматизм құбылысымен флотациялық әдіспен байытылады. == Дереккөздер == 
'''Итшана жарысы''', ит жеккен шанамен жарысу Сібір жерін мекендеген көптеген халықтарда бұрыннан бар. Арасына уақыт салып барып итшана экипаждары бір күнде сөреге шығады. Белгіленген қашықтықты ең аз уақытта жүріп өткен экипаж жеңіске жетеді. Жол бойында шанаға жегілген иттердің алмастырылуы мүмкін. Мұндай жарыстарда бір ит айдаушы (машер) және бір иттерді үйретуші болады. Кейде осы екі міндетті бір адамның атқаруы мүмкін. Итшанамен жарыс кейде бірнеше жүздеген километр қашықтыққа созылып бәсеке әлденеше күнде өтуі мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қызмет иттерімен өткізілетін көпсайыс'''. Көпсайыс бағдарламасына итпен 600 м-ге жүру. 300 метрлік кедергілер алабынан жеңіл атлетші үшін тосқауыл, тұтас дуал, гранатты нысанаға лақтыру, еңбектеп өтілетін алап, окоп, бум, өту, пневматикалық винтовканы нысанаға ату кіреді. Көпсайыс 1975 жылдан бастап спорттық классификацияға енді. 1978 ж. КСРО чемпионатында Қазақстанның құрама командасы көпшілік күтпеген жағдайда 5-орын алды. Сол уақыттан бастап команданың жоғары өрлеуі басталды: 1979 және 1980 жылдары 3-орын жылдардың таңдаулы спортшыларының қатарына жарыстар арасындағы бүкілодақтық спорт ойындары мен КСРО чемпионатында С. Яковцев абсолюттік чемпионы, В. Филлер 1981 ж. 2-орын алып енді. Үздік ондықтың қатарына Қазақстаннан бірден үш спортшы кірді: В. Филлер, В. Хасанов, М. Причина оларға теңдесетіндер болмады. Осы жылдардың бәрінде құрама команданың жаттықтырушысы В. Приходько болды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тазылар жарысы''', кейде 10 иттің арасында өткізіледі. Жарыс қашықтығы 230-дан 1200 ярдқа дейінгі аралықты құрайды. Иттерді тордан босатқаннан кейін олар тректе тұлыпты қуалай бастайды. Спорттың осы түрінде ұтыс жүйесі қарастырылады, ал жеңімпаздарға жүлделер тапсырылады. Айдаушылар басқаратын иттер командалары арасында өтетін жегілген иттердің шанамен жарысы командалар уақыттың белгілі бір аралығында сөреден шығады. Қашықтықты ең қысқа уақыт ішінде жүгіріп өткен команда жеңіске жетеді. Жарыс өтетін жер мен қашықтыққа байланысты жегілген иттердің санын езгертуге болады. Тізгінді шығыршықпен жалғастыратын карабин сегіздік түрінде иілген жартылай дөңгелек серіппелі болат темірден тұрады. Карабиннің бөлігін оны өздігінен ашылып кетуден сақтайтын, серіппені қысу арқылы ашылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ұлттық намыс''' ар-ож-даннан бастау алатын, отан- сүйгіштікпен ұштас, рухани- құндылық сезім. Ұлттық намыс адамның ұлттық құндылықтарының маңызын түйсінуден туындап, халқының мұң-мұқтажын түсініп, туған елін корғауымен сипатталады. Ұлттық намыс намыстың негізгі көрінісі адамның туған еліне төл мәдениетіне деген кұрметінен байқалады. Намыс адамның өзіне етене жақын дүниесінің, ұлттық рухани мұраларының қадірін білуімен оның құрамдас бөлігі ұлттық намыстың этностың рухани өмірінде өзіндік зор маңызы бар. Ұлттық намыс ұлттың өзіндік менін, өткен тарих тағылымын ұмытпай, ар-ожданын таптатпауы үшін керек. Елдің зиялы қауымының қайғысы күнкөріс тіршілік қамынан аспай қалуы Ұлттық намыстың әлсіреген әлжуаз күйін көрсетеді. Ұлттың ұйтқысы, ақыл-ойы мен нақты айғағы ғылыми және шығармашылық қауымның туындыларынан көрініс береді. Бұл шығармалар халықтың қайратын жанып, ерлігін дәріптеп, елдің еңсесін көтеруге қызмет етеді. Сондықтан ұлттық намыстың қозғаушы күш-қуатын әдеби мұралардан: батырлық жырлардан, тарихи жырлардан, соларды арқау еткен тарихи шығармалардан айқын көреміз. Ұлттық намыс елдің ұлттық тұтастығы, рухани бірлігіне қызмет жасайтын, елдікпен егіз ұғым. Елдікті ардақтаған ерлер есімі ел намысын қорғаушы, сонымен қатар халықтың бірлігі, ел іргесінің бүтіндігі үшін күресуші ретінде ел есінде қалады. Қазақтың көне тарихын айтпағанда қазақ хандығы тарихындағы Қасым хан, Тәуекел хан, Есім хан, Салқам Жәңгір, Абылай хандар ұлттық намыстың жоқтаушысы болған, елін, жерін сүйген ақылға кеніш, ерлікке кемел тұлғалар. Олар ұлт игілігіне қызмет жасап, дұшпаннан қорғап, ұлысының өрісін кеңейтті, тәуелсіздігін қамтамасыз етті. Ұлттық намысты сақтаудың үлгісін елді сыртқы жаулардан қорғаған батырлар да көрсеткен. Кейіннен елдің рухани серпіні көркем сөзден бой көрсетіп, Бұқар жырау, Махамбет бастаған отаршылдыққа қарсылық ұраны, азаттық жыры Дулат, Шортанбай, Мұрат, Әбубәкір жырларына өзек болған. Бодандық ахуал, Абай шақырған жаңғыру, өркениет көшіне ілесу идеясы Ұлттық намыстың айрықша көрінісі, яғни ұлттық тұтастыққа ұмтылған, рухани серпіліс беріп көкірек көзін ашқан қуатты құбылыс еді.Ұлттық тәуелсіздік мәселесін бірінші орынға қойып, саяси күреске толы төңкеріс жылдарында бел шешіп күреске шыққандар Алаш арыстары болды. Ұлттық намысын қорғаған осы күрескерлердің көтерген ұлттық мәселелерінің қай кезенде болсын өзектілігін жоймайтыны бүгінде дәлелденіп отыр. Демек Ұлттық намыс халықтың мәңгілік құндылықтарын сақтаудың кепілі. ==Дереккөздер== Санат:Тарих 
'''Ұлттық рух''' халықтың өзін-өзі тануымен айқындалатын, өскелең сипатталатын, елдік тұтастық идеясымен негізделетін өміршеңдік күш-куаты. Ұлттық рух жалпы ғаламдық рух пен жеке адамдық рухтың дәнекері болғандықтан, кез келген ұлттың, мәдениеттің өкілі өзінің әлемдегі орнын өзіндік ұлттық төлсанасы арқылы бағамдауы заңды құбылыс. Сондықтан жеке адамның таным терезесі ұлттық таным тұрғысынан, әлемдегі жалпы адамзаттық құндылықтарды игеріп, рухани игіліктерге өз үлесін қосады. Қай халықтың болсын бойында өз табиғатына тән өзге де қайталанбас қасиеттері, мінезі, ділі болуы ұлттық рухпен тікелей байланысты. Көзбен көріп, қолмен ұстайтын зат болмағандықтан, Ұлттық рухтың көрініс беруі ұлт өкілдерінің көркем халық даналығынан, ғасырлар бойы сабақтастығын үзбеген рухани мұраларынан көрінеді. Әрбір ұлттың өзіне тән ұлттық рухы бар дегенде, оның өзі жайлы дүниетанымынан, дүниеге көзқарастары мен мінез-құлқынан, даму, өзгеру, кейде әлсіреу, яғни үнемі қозғалыс үстіндегі құбылыс екенін аңғарамыз. Ұлт болып ұюдың өзі этностың мекендік және мезгілдік факторларына байланысты болуымен қатар, оның табиғи, тарихи, рухани бітім-болмысы, ұлттық санасы, ділі, мінезі, мәдениеті, мұрат- мүдделерінің қалыптасып, тұлғалануы үздіксіз процесс және ұлттық рухтың түлеп-толысып отыратын өміршеңдігінің көрінісі. Ұлттық рухтың буырқана бой көрсетер тұсы бодандық бұғауына қарсылық, тәуелсіздік мұратына ұмтылыс сәті болса, сол кезеңдерде қордаланған көркем рухани мұралардың ерлікке, елдікке үндер күш-қуатының маңызы бұғаудан босанып, болашаққа бет түзеген, баянды бағдарын айқындаған ұлттар үшін де зор. ¥лттың рухани тәжірибесін үшін мол мағлұмат беретін басты байлығы оның сөз өнері. «Ақын сөзіне жұрт рухының сәулесі түспей тұрмайды» деп А.Байтүрсынұлы айтқандай, Ұлттық рухтың көркем образдар арқылы бедерленуі қазақ әдебиетінен көрінеді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ этнографиясы 
Кабади Азия елдерінде көп тараған күрес пен регбидің элементтері бар спорт түрлерінің бірі. Оның күрестен айырмашылығы командалық ойын, регбиден айырмашылығы ойын кезінде доп пайдаланбайды. Әр команда жеті спортшыдан тұрады. Алаң екіге бөлініп бір жағы шабуыл жасаушылар, екінші жағы қорғанушылар болып белінеді. Әр командадан бір спортшы рейдер топ жетекшісі белініп шығады. Ойын басталған кезде рейдер алға ұмтылып қорғаныстағы команданың неғұрлым көп ойыншыларына қолын тигізуге ал қорғанушылар рейдерді ұстап алуға тырысады. Егер ұстауға мүмкіншілік бермесе рейдер өз командасына қосылады. Келесі шабуылдау кезегі екінші командаға келеді. Ойын әр тайм 20 минуттан екі таймға созылады. Регбидің қолы тиген спортшы ойыннан шығарылады. Кабадидің екінші түрі уакытты есептемей қашан спортшылардың барлығы алаңнан шығып біткенше ойынды жалғастыра береді. Аламар атты түрінде спортшылар алаңнан шығарылмайды тек ұпай есе береді. Кабади Үндістан мен Пәкістан жерінде шамамен 4000 жылдай бұрын белгілі болыпты. Бұл қызықты спорт түрі 2002 ж. Оңтүстік Кореяның Бусан қаласында өткен XIV Азия ойындарының бағдарламасына енді. == Дереккөздер == Санат:Спорт түрлері 
'''Ермек Елеуханұлы Үкібаев''' (13.07.1965 жыл, Оңтүстік Қазақстан, Кентау қаласы), қазақ, генерал-майор. ==Білімі== И.В.Конев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін (1986 жылы) бітірген. Л.Н.Гумилев атындағы Дипломатиялық академиясын бітірген (2004). ==Өмірбаяны== Германиядағы кеңес әскерлері тобы 2-гвардиялық танк армиясының мотоатқыштар дивизиясы мотоатқыштар полкінің взвод командирі (1986-88); Әскерлердің батыс тобы 2-ші гвардиялық танк армиясының мотоатқыштар дивизиясы мотоатқыштар полкінің рота командирі (1988-91); батальон командирінің орынбасары штаб бастығы (1991-92); Қазақстан Республикасы Ұлан бригадасы шұғыл мақсаттағы батальон командирінің орынбасары штаб бастығы (1992-95); ҚР республикасы Ұлан бригадасының үкімет күзеті батальонының командирі (1995 жылы); ҚР республикасы Ұлан 0112 әскери бөлімі командирінің бірінші орынбасары штаб бастығы (1995- 96); ҚР Президентінің күзет кызметінде әскери қызметте (1996-2002); Президенттің күзет кызметінің бірінші департамент бастығының орынбасары (2002-05); Президенттің күзет қызметі бастығының орынбасары бірінші департамент бастығы (2005-06); 2006 жылғы 23 қаңтардан республика Ұлан қолбасшысының бірінші орынбасары. ==Марапаттары== II дәрежелі «Айбын» ордені, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:13 шілдеде туғандар Санат:Қазақстан Санат:Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесі түлектері Санат:Гумилев атындағы Дипломатиялық академиясы түлектері 
'''Үмбетей Байсейітұлы''' (1717-1814) батыр. Орта жүз ішінде арғын тайпасынан әкесі Бәйсейіт жас кезінде-ақ осы ұлына көп көңіл бөлген. Жастайынан атқа үйретіп, он жасында жарысқа, күреске, көкпарға қатыстырған. Ол ерекше жүректілігімен көзге түскен. Сол уақыттың өзінде көрші тұратын ел бір-біріне шабуыл жасап, тонап, малын айдап кетіп отырған. Бабамыз осындай шайқастарда, ерлігімен көрініп, ел малын талай рет аман сақтап қалып отырған. Сондай шабуылдың бірінде Үмбетей Бабамыз Қалмақтарды да жеңген. Әкесінен үлгі алған, тәрбиесін көрген Үмбетей елінде, көрші халықтардың алдында беделі өсіп, одан тараған ұрпақтар “Үмбетей деген ру атанған. Үмбетейдің әйелінен 29 ұлы болған. Олардан тараған ұрпақтар бүгінде «Үмбетей руы» деп аталады. Үмбетей Ахмет Байтұрсыновтың арғы атасы болып келеді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар 
бүкілодактың алдымен кәсіподақ ұйымдары бар барлық бастауыш дене тәрбиесі ұжымдарында заводтар мен фабрикаларда, кәсіподақтарда, оқу орындарында, мекемелерде кәсіподақ ұйымдарында өткізілді. Бұл жарыстарда барлық ерікті спорт қоғамдарында есепте тұратын спортшылар түгелдей қатысты. Жарыстар 1932 ж. Ленинград (қазіргі қаласында ұйымдастырылған болатын. Кейін күллі елге тарап әрбір төрт жылда қысқы және жазғы спартакиадалар өтіп тұратын болды. КСРО-ның құлауына байланысты бұл өткізу де тоқтатылды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
командапық ойын. Әрқайсысының өз алаңы бар командалар еркек, әйелден тұрады. Қазір Бельгия мен Голландияда ғана алаң үш аумаққа бөлінеді. ''Ойынның мақсаты:'' қарсы жақтың алаңына орналасқан шығыршыққа допты көбірек түсіру. Ойын кезінде қарсы команданың спортшысына жанасуға, соқтығысуға рұқсат етілмейді және допты өз әріптесіне, шығыршыққа дәл тастау жоғары бағаланады. Алаңның көлемі жабық залда 60x30, ашық залда 40x20 м., доптың шеңбері 68- 71 см., салмағы 425-475 гр. Ойын арасында 5-15 мин. үзіліс бар әрқайсысы 30 минуттық таймнан тұрады. Корфболды гандбол мен баскетболдың элементтері бар шапшаң әрі күрделі ойын деп атауға болады. нобай == Дереккөздер == Санат:Спорт түрлері 
'''Тасөткел бөгені''' Жамбыл облысы Шу ауданы жерінде, Ақсу өзенінің Шуға құйылатын тұсында орналасқан. 1963 жылы іске қосылып, 1974 жылы қайта жөнделген. == Гидрологиялық сипаты == Ауданы 78 км2, ұзындығы 18 км, енді жері 8,5 км, орташа тереңдегі 8,0 м, ең терең жері 31,0 м. Шарасы толған кездегі мөлшері 620 млн м3. Су жиналатын алабы 27 мың км2. Бөген арқылы аудан 42,1 мың га жері суарылады. Бөген Қазақстанның маңызды мелиорациялық құрылыстарының бірі. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы гидрографиясы 
'''Михаил (Мамашариф) Гиясович Фаязов''' (15 маусым 1925, Тараз қаласы 30 қазан 1990, Наманған облысы) 2-дүниежүзілік соғыстың қатысушысы, гвардия лейтенанты, взвод командирі. Өзбек ұлтынан шыққан. Орта мектепті бітіргеннен соң малдәрігерлік техникумда оқыды. Кеңес әскері қатарына 1943 жылы Жамбыл (қазіргі Тараз қаласы) ауданы әскери комиссариатынан шақырылды. 1944 жылы Ташкенттегі кіші лейтенаттар дайындайтын училищенің жеделдетілген курсын бітірді. 175-гвардиялық атқыштар полкінің (5-гвардиялық армияның 58-гвардиялық атқыштар дивизиясы) взвод командирі Фаязов 1945 жылдың 23 қаңтарында Одер өзенінен өту кезінде ерлікпен көзге түсті. Бұл кезде ротаны басқарған Фаязов өзеннен өтіп, арғы жағалауға плацдарм құрып, одан әрі жаудың штабы орналасқан екі елді мекенді басып алды. Неміс-фашист басқыншыларымен болған ұрыстарда көрсеткен ерліктері мен батылдығы үшін Фаязовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.06.1945). Соғыстан кейін бірнеше жыл Кеңес әскері қатарында болды. 1948 жылы аға лейтенант Фаязов запасқа шықты. Ташкенттегі Жоғары партия мектебін бітірді. Отставкадан кейін майор Фаязов Өзбекстандағы Наманған облысы Чует қаласында тұрып еңбек етті. Ол сондай-ақ Ленин, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО майорлары Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары 
'''Ферғана көтерілісі''' 1875 жылғы жазда Ферғана өңірінде Ресейдің отаршылдық саясатына қарсы бағытталған халық қозғалысы. Оған Қоқан хандығының соңғы билеушісі Полат хан басшылық етті. Ол көтеріліске бүкіл Түркістан өлкесі халқын тарту мақсатында өзінің сенімді өкілдері арқылы қауырт үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. Нәтижесінде Ферғана өлкесінде тұратын өзбектерге қоса, қырғыздар мен Шымкент және Әулиеата аймағындағы қазақтар да көтеріліске қатысуға ниет білдірді. Қазақтар қырғыздың солты және сарбағыш руларымен бірігіп, өздерінің қолбасшысы етіп Қожа датқаны тағайындады да, Полат ханға келіп қосылды. жалпы саны 50 мың адамнан асты. Көтерілісшілер жасақтары орыс отаршыларының әскери бекіністеріне жиі-жиі шабуыл ұйымдастыруды қолға алды. Түркістан өлкесінің көтерілісті басу мақсатымен Ферғана өңіріне Ташкенттен генерал Головачев пен полковник Скоблев бастаған жазалаушы отрядтарды аттандырды. 22 тамызда Махрам елді мекенінің маңында 2500 адамнан тұратын жазалаушылар шешуші шайқас бастады. Нашар қаруланған көтерілісшілер жеңіліске ұшырап, 1200-дей адамынан айрылды. Жазалаушылардан бар-жоғы адам қаза тапты. Көтерілісшілер оңтүстікке қарай шегініп, тау шатқалдарын паналады. Сол арадан орыс әскерлеріне тұтқиылдан шабуылдар жасауды жалғастыра берді. Алайда көп ұзамай көтеріліс бәсеңдеп, тоқтатылды. Бірақ бұл Ферғана өңірінің отаршылдық саясатқа мойынсұнуын білдірмейтін еді. Бұл өңірдегі осындай кезекті ірі көтеріліс 1898 жылы болып өтті. ==Дереккөздер== Санат:Өзбекстан тарихы 
'''Ат жарыс''' көшпелі ортадағы үлкен жиын, ас, тойларда өткізілетін ат ойынының негізгі түрі, қауымның мәртебесі мен салтанаты сынға түсетін жарыс. Қазақы ортада аламан бәйгемен бірге тай, құнан, жорға жарысы өткізу үрдіске айналған. Ертеректе аламан бәйге күндік жерден салынатын болған. Ол үшін аттар таң сәреден айдалып, ат шабар бала сусын, айран-шалабын ала жүретін болған. Қалыптасқан дағды бойынша, әрбір үлкен жарыс, той, астарда оны ұйымдастыратын арнайы топ алдын ала сайланады және оған әр рудан, атадан өкілдер енгізілген. Бәйге кезінде қарақұрық болмауы үшін білікті бірнеше адам жарыстың әділ өтуін қадағалайды. Сайыстың билігі сыйлы деген екі ақсақалға жүктеледі және оның бірі көмбеге, екіншісі мәреде міндетті жауапкершілігін атқарады. Тағайындалған адамдардың басшысы кіреші бас төрешінің рөлін атқарған. Бәйге атын мінетін баланы атшабар бала немесе шабандоз, сәйгүліктерді айдап, реттілікті сақтатып, мәреден жердей біркелкі жіберушіні aт айдауыш, ұстаушыларды даяғашы дейді. Жарыстың басталатын межесін aт жіберетін жер немесе мәре, ал жарыс аяқталатын, яғни ат ұсталатын межені көмбе деп атайды. Көмбеге ат тосуға ыңғайлы, айнала толық көрінетін биіктеу төбе, қырат, төскей жер таңдалады. Ат жарыс басталар алдында қолдарына, басына қызыл орамал байланған, бақан ұстаған, ат айдаушылар айқайлап, жар салады және мұны ат шығару деп атайды. Бәйгеге қосылатын аттар келіп тізіліп өткеннен кейін, бәйгеге жауап беруші төреші ақсақал қанша ат жиналғанын, бәйгеге тігілген сыйлық мөлшерін, бәйге қашықтығын т.б. хабарлайды. Сол жер көмбе, сөре деп белгіленіп оған қарақшы тәрізді етіп қарауыл тігіледі. Ат жиналып, есепке алынған кейін ат айдаушы барлық сәйгүлік аттарды жиналғандардың алдынан бастап ертіп өтеді. Бәйгенің басталар орнына аттарды шашау шығармай жайлап айдап апарады. Бұл үрдісті ат айдау деп атайды. Аламан бәйгелерде шабандоздар мәреге бәйгеден бір күн бұрын кешкі салқынмен жіберіледі. Олар жол-жөнекей аяқ суытып түстеніп, асықпай жетеді. Аттарды мәреге жеткен сон ат айдаушы шабандоздарды бір сызықтың бойына қатарластырады. Берілген белгіден кейін олар көмбеге қарай лап қойып, шаба жөнеледі. XIX ғасырда орыс жазуына ден қойсақ, аттар көмбеге шауып келгенше, күрес және т.б. ойын-сауық өткізіледі. Әлбетте, алыстан шаң көтерілген соң ат көмбеге жақындайтын шақта қауымның үлкендері арбада, қалғандары атты-жаяулы көмбеге жақын жиналып тамашалайды. Шауып келе жатқан аттың атшабар шабандозын руластары мен бапкерлері қиқулап дем беріп, ұран тастап айқайлап, егер алдын ала келісілген ережеде рұқсат етілсе атының жеңіске жетуіне жәрдемдеседі, яғни басып жетектеп, атпен тартып, мәреге сүйрейді. Н.И.Гродековтың жазуына қарағанда, көмбеге жеткен бала басындағы бөрігін, орамалын көмбеде тұрган төрешіге лақтырады. Ат үстіндегі бала қарауылдан еткенде әрқашан рудың ұранын шақырып атойлап өткен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат кекілін кесу''' қазақы ортадағы әдеттік құқықтық қатынасты реттейтін ғұрыптық мәні бар үрдістің атауы. Адамаралық, тіпті, руаралық қатынастар мүлдем үзілді дегенді білдіретін ғұрыптық шара. Бұндай құбылысқа бірден бір себепкер адам өлімі болды. Құныкер (кісі өлтіруші) жақ пен құн талап етуші (кісісі өлген) жақтың ешбір бітімге, тоқтамға келе алмаса, тараптар екі араларына ұзып ала арқан тастап, бір шетке өлген жігіттің мінген атын әлеміштеп, тұлдап әкеліп байлайды. Егер құн талап етуші жақ құныкердің төлеген құнына келісе алмаса, ат кекілін кесу арқылы «жалға- жан, қанға-қан» деген кек алуға көшкендігі туралы белгі береді. Ол үшін кекілі кесілген аттың шолақ кекілін шоқтап, түбінен буып тастайды. Ат кекілін кесудің тағы бір түрі ағайын-туыс, құда-жегжат, дос-жаран арасында «бетке салық, сүйекке таңба» түссе немесе бір біріне «кешпес жамандық» жасаса, кінәлаушы уәжі орынды жақ қарсы жақтың ішіндегі айыпкердің мініп жүрген атының кекілін кесіп әкетеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат құйрығына тану''' байырғы дәстүрлі құқықтық жазаның ең ауыр түрі, ауыр қылмыс жасаған айыпты деп танылған адамды ат құйырығына байлап өлтіру. Ертеректе мұндай жазаға дәстүрлі ортада қауымның (ру, әулет, ата) абыройына нұқсан келтірген, дәстүрлі қатынас нормаларына жат, өрескел әрекетке барған айыпкерлер кесілді. Мұндай жаза билер сотының шешімімен жүзеге асты. Яғни ат кұйрығына байлап өлтіруге бұйырылған. Осы жазаға сәйкес қылмыскер аяқ-қолы байланып асау аттың құйрығына байланды. Жаза мейлінше ауыр болғанымен, ата-баба жолының ілкімді принциптері мен нормаларының сақтаудың әдеттік құқықтық тиімді тәсілдердің бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат майлау''' атты үнемі баптап, мініске дайын етіп бабында ұстау. Қазақы ортада барымташылар, мал ұрлайтындар ұзақ жүріске шыдайтын етіп ат баптаған. Осы іспен арнайы шұғылданатын адамды aт майлаушы деп атаған. Кейінгі кезеңдегі экономикалық өзгерістерге байланысты ат майлаушы белгілі бір пайда табудың (яғни «мал табарлыққа») айналып, жалға берудің түріне айналған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат ойнату''' дәстүрлі ортада ауылға, біреудің иелігіне атпен шауып келіп, айғай-шу, дау-жанжал шығарып, сес көрсетуді білдіреді. Ат ойнату әдеттік құқық бойынша ауыр қылмыс болып есептелген. Өйткені, мұндай қылық көшпелі ортада атпен жүрудің қалыптасқан этикалық нормалары мен қағидаларын өрескел бұзу болып табылады. Яғни ауылға төтенше атпен шауып кіру, жөнсіз атойлау ауылдың тыныштығын бұзу ретінде бағаланды. Іс насырға шапқанда ауылдың, тіпті, рудың ақсақалдарының ұйғарымымен айыпкер қатаң жазаланған. Яғни айыпкер ат-шапан немесе бір тоғыз деп аталатын айыпқа, тіпті, одан да көп мөлшердегі айыпқа кесілген. Ат ойнатудың ең ауыр қылмыстардың бірі деп есептелетін көшке тию деп аталатын тағы бір түрі бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат ойындары''' атқа байланысты ұлттық ойын түрлері. Яғни aт жарыстыру (бәйге түрлері бірнешеу), жорға жарыстыру, қыз қуар, көкпар тарту, аударыспақ, ат үстінде садақ тарту (жамбы ату), теңге ілу, ат омырауластыру, атты ордан қарғыту, мүше алып қашу, тай жарыс, құнан жарыс, тоқбәйге және тағы басқалар. Қазақтар тойларда өткізілетін әртүрлі ойын-сауықтарда ат үстінде сан алуан өнер көрсеткен. Ат құлағында ойнаған көшпелілерде жылқы негізгі көлік және түрлі шикізат көні болғандықтан, жеке мініс аты жоқ, жылқысы жоқ адам болмаған. Сондықтан, ер қанаты aт демекші, жақсы aт жеті қазынаның біріне саналып, көшпелі өмірде аса маңызды орынға ие болды. Шабандоздардың иесінің ниетін дәл сезетін арнайы көкпар аттары болды. Ал жүйрік пен жорға ұстау үлкен мәртебеге саналды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат ойыншық''' ертеде тастан қашап жасалған бала ойыншығы. Р.Карутц еңбегінде қазақ балаларының жұмсақ жынысты тастың бір кесегін жылқы пошымына келтіріп қашап ойып жасайтыны туралы баяндалады. Атты тастан, саз балшық, сүйектен жасалады. Артқы тұсына аттың құйрығы іспеттес бірнеше қылды топтастырып, ықшамдап бекітеді. Үстіне ат жабуға ұқсастырып мата жабылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақта''' қойшының асы. Ертеде қойшылар далада сиыр сауып ақта істеген. Олар сүтті қарынға құйып оның құрамын ауа шығып тұруы үшін екібасын шапқан жілікті ауыз тұсқа түтік ретінде орналастырады. Содан кейін жеpre көміп, үстіне от жағып пісіреді. Тасты ысытып алып, ко салып дайындалған осыған ұқсас түрі қорықтық деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Таспа''' (''Таспашөп'', ''Сеңгірлек'', () бұршақ тұқымдасына жататын бір не көп жылдық шөптесін, бұта, бұташық өсімдіктер туысы. Солтүстік жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында тараған мыңға жуық түрі бар. Бұдан малдың жеуіне жарайтындары 70 шамалы. Соның ішіндегі бастылары: ақбас жоңышқа, қоңырау, тарбақ, ақтаспа, арам жоңышқа, сиыр жоңышка, түлкімасақ, ақшатай, сортаспа, кендірмасақ, таутаспа, сұлы масақ, қасқыр масақ, тарбақай, леман, жіп таспа, сабын таспа, ақ тікен, ала таспа, май таспа және тағы басқалар. Қазақстанның барлық өңірінде кездесетін 314 түрі белгілі. Қазақстанда Таспаның 75 түрі эндемиктер, 11 түрі өте сирек кездеседі, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Шалғынды далада, шөлді жерлерде, қиыршық тасты тау баурайында, құлама топырақ шөгіндісінде өседі. Биіктігі 15 100 см, сабағы түзу, түкті. Жапырағы сыңар қауырсын пішіндес. Тостағанша жапырақшалары түтік не қоңырау тәрізді. Гүлі сары, қызыл, ақ, кейде сарғыш түсті, олар шашақ, көбінесе масақ немесе шоқпарбас гүлшоғырына топталған. Сәуір тамызда гүлдеп, шілде қыркүйекте жеміс салады. Жемісі бұршақ, екі, кейде бір ұялы. Таспаның көпшілік түрі мал азықтық және дәрілік өсімдіктер, біраз түрі қолдан егіледі. Құрамында алкалоид, глюкозид не сапонин болады, улы түрлері де бар. Геодезияда сызықтың ұзындығын тұрған орнында өлшеуге арналған геодезиялық аспап. Таспаны болаттан немесе ені 15 20 мм, қалыңд. 0,3 0,4 мм және ұзындығы 20 50 м, кейде 100 м-ге дейін жететін инвардан жасайды. Өлшеу дәлдігі жер бетінде тікелей бөлу кезінде 1:1000-нан 1:3000-ға дейін, өлшеудің басқа әдістерінде 1:20000 және одан жоғары болады. == Дереккөздер == Санат:Бұршақтар тұқымдасы 
'''Ат тағалау''' көбінесе мініс және жорық аты тұяғының табанына тағаны шегемен бекіту үрдісі. Яғни тек алыс жолға немесе қыста мінілетін аттарды тағалайды. Қыстыгүні тағалы ат мұз бен тоңда таймайды. Кейде жұт жылдары да тай және құнан сияқты жас жылқыны өзіне шақ тағамен тағалайды. Ат тағалау таулы-тасты күдір жерлерде аттың табанын тас бату, «тасырқаудан» (ат тұяғының желінуден ақсауы) жараланудан сақтайды және аттың нық жүруін қамтамасыз етеді. Яғни тағаланған ат «ет сақтайды» (азбайды), арымай бір қалыпта жүреді, тастақ жерден батыл өтеді. Фольклорлық дәстүрде Мөңке би айтқан екен деген сөз сақталған: ''Арғымақтың аяғы, ''Айдай таға қағылса, ''Кілегей мұздан таяр ма. Қазақ сейсенбі күнді ат тағалауға сәтсіз күн дейді. Сәтті күндер ретінде дүйсенбі, сәрсенбі, сенбі күндерді таңдайды. Осы күндердің дәл түс кезінде тағалағанды жөн көреді. Тағалайтын күні атты суаруға болмайды. Себебі ат тұяғы шеге қаққанда жарылып кетуі мүмкін. Ат аяғын жаңа соғылған немесе бұрын пайдаланылған тағамен де тағалай берген. Ат тағалау үшін ең алдымен аттың тұрасының табаны кедір-бұдыр болса жонып, егер маймақ немесе қаратұяқ өскен болса, жылқының тұяғын шотпен шауып тегістейді. Ал табанның жүрекшесі кесілген болса, тұяғының астына жұмсақ зат салуға да болады. Егер тағаның тесігі сыртына қарай қиғаш бітсе, онда шеге тұяқтың тұрасын тесіп кететіндіктен ол тағалауға жарамсыз деп есептелінеді. Тағаның шегесі сәл имектеу келеді. Сол имек жағын ішіне қаратып қағылады. Шеге дұрыс қағылмаса жарақаттап, ат сүріншек болады. Егер атты жығып тағаласа, алдымен астыңғы екі аяғынан бастаған қолайлы. Алайда, артқы аяғынан бастап тағалайды. Шеге қағудың да өз тәртібі бар: әуелі тағаның маңдай шегесін, онан соң шеткі екі шегсесін, ең соңында ортасындағы шегені қағады. «Тағашы тағашы емес, ұстаушы тағашы» деген сөздің мәні жылқы ұстаушының міндетінің өте жауапты екендігін меңзейді. Жылқыны жығып байлаған соң, ұстаушы адам аттын аяғын тізесіне қойып, табанның жүрекшесінің артынан екі бармақпен тіреп тұрып, буыннын қозғалмайтындай етіп балға мен төске қарсы берік қаусыра ұстайды. Тағалаушы тағаның шетесін балғамен сілки ұрады. Шеге кірген сон басын тістеуікпен қиып тойтарады. Ең соңында мінер жақ аяқтың алдыңғы орта шегесі қағылады. Aт аяғының қасаң таға қалса, тұрада шеге қалды деп оны алып тастайды. Тағалап тұрғызған соң ат денесімен сілкінсе онда тағалаудың баянды болғаны. Содан кейін атты біраз жерге жетектеп жүргізеді. Егер ат аяқтарын ауырсынбай бүгежектемей нық басып жүрсе, оның дұрыс тағаланғаны деп есептеледі. Ат тағалаған кезде тұяқтың тұрасына шегенің тиген-тимегенін жіті бақыламаса, кейін тұрасы іріңдеп ат ақсап қалуы мүмкін. Ондайда шегені суырып, тесікке сақар деп аталатын қара сабын дайындайтын шикізат енгізсе, іріңді айдап шығады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтабан етік''' табанына ақ түсті сапасы төмен ұлтан салынған ер адамның қисық табан аяқкиімнің атауы. Табанындағы ұлтанға байланысты ақтабан етік аталған. ҚР МОМ қорындағы (КП 26300/7) Ақтабан етік қара былғарыдан тігілген қонышы мен өкшесі бірге, ал керсені (басы) жеке пішілген, іші коңыр терімен астарланған. Қонышының алды 36,5 см, арты 32,5 см, табанының тұрқы 30 см, ені 9,5-11,5 см, өкшесі аласа. Өкшесінің ішкі жағына сірі қабатталып салынған. Табанына, өкшесінің жербасарыңа сегіз қабат ұлтан, сондай-ақтемір тақа салынып, шегемен бекітілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтабан сойыл''' көп ұсталып, қолдың табы көп түскендіктен ағарып кеткен ұрыс, әрі қорғаныс қаруы есебінде қолданылды. Әдетте, қайың немесе емен сияқты төзімді де, мықты ағаштан жасалынды. Қамшысы бар білектей, Айбалтасы күректей, Сойылы бар ақтабан, Бәйгесі бар баптаған, Жылқышыға сенеміз. Сонымен бірге, ақтабан сойыл мал шаруашылығының барлық салаларында да қолданыс тапты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аттұмар''' магиялық, мистикалық сенімдерге негізделген, тіл-көзден сақтайтын ат мойнына тағылатын фетиштік зат, тұмар түрі. Құран аяттары жазылған дұға немесе жеті түрлі зат салынған тіл-сұқтан сақтайтын заттар жібек, қымбат матадан, күдері былғарыдан үшкіл пішінде жасалған тұмар қаптың ішіне салынады. Оның ұзындау келген ілетін немесе байлайтын бауы, әсемделген шашақтары, күміс шытыралары болады. Кейде аттұмар қаптары арнайы металдан жасап, күміс қақтаған құты пішінде жасалады. Аттұмарды жүйрік жорға сияқты «жанына балаған» құнды атымен топ адам жиналған жиын-тойға барған кезде ат мойнына таққан. Ауызша мәліметтерге қарағанда аттұмар жүгеннің кекілдігіне, сағалдырығына немесе өмілдірікке тағылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат тұяғын тазалағыш''' мініс атының тұяғын тазалауға арналған теміртектен жасалған құрал. Саз, балшықты қиыршық тасты өңірлерде ат табанына саз балшық жабысып, ол тұраның жүрекшесін, жұмсақ еттерін зақымдамас үшін ат тұяғын тазалайтын құралмен ыршып, сүртіп тазалайды. Көбінесе жазғытұрым және күзге қарай жиі тазаланады. Тазалаған кезде жарақаты болса, сақар тығып, тоңмай жағады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтай құда''' екі адамның әйелдері бір мезгілде екіқабат болып, босанбай тұрып, кұдаласу түрі. Олар «егер сенің әйелің қыз туып, менің әйелім ұл туса немесе керісініие, менің әйелім қыз туып, сенікі ұл туса екеуміз құда болайық» деп сәбилер тумай жатып-ак өзара келісе береді. Мұндай құдаласу түркі қазақ әдеби тілінде ежеғабыл деп аталады. Құдандалықтың бұл түрін бесіккертті құда деп те атайды. Ақтана күмістен жасалған дөңгелек әшекей түйменің түрі, бірақ кәдуілгі түймеден үлкендеу, дөңгелек пішінді, жалтырап тұратын әшекей. Тана көбіне әйел киімдеріне тағылады. Зергерлер әрнектейді ақ тананы, Жақсылар өнеріне мақтанады, деген айтыс жолдары тананың әшекей бұйымдарының ішіндегі бірегейлердің бірі болғандығын айғақтайды. Ақтананың жасалған материалы мен техникасына қарай алтын тана, ортасында тасы барын көзтана, сүйектана немесе сіркелі тана деп атаған Ақтананың бұдан басқа да алуан түрлері болды. Сонымен бірге, бұл бұйым қазақтың дәстүрлі отбасылық мәдениетінде түрлі ғұрыптық инициациялық рәсімдерді атқарудың қажетті атрибуты болды. Мысалы, отбасылық-неке салтында қалындық айттырып, құдандалыққа келісу барысында жігіт жағы қалындық қыз жастау болса, сырға орнына ақтана таққан. Бұл қыздың жас та болса айттырылып қойғандығын айғақтайтын символ. Қазақы ортада осы әшекейдің эстетикалық әсемдігін жоғары бағалағандығы сонша, қыздың жәудіреген көзін «тана көзге» теңеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ат шана''' қысты күні қар, мұз үстінде жүру үшін атқа жегілетін көліктің атауы. Ат шананың сүйегі жеңіл болу үшін қайың, емен, тал тәрізді төзімді, иілгіш, берік ағаштардан құрастырылады. Жерге үйкелетін табан бөліктері темірмен қапталады. Жердегі кедергіге тіке соқтықпас үшін, ат шананың табан ағашының басы иіліңкі, қалған бөлігі түзу болады. Табан ағашқа деңгейлес түзу екі ағаш оған қатарласа үстінен келетіндей етіп, арасына бірнеше тіреу ағаш салып бекітіледі. Дайын болған екі табанның арасы көлденең ағаштармен «тұсаулап» ұстатылады. Үстінен шабақ ағаштар бекітіледі. Табан ағаш тез тозбас үшін темірмен қапталады. Сондай-ақ құрама ағаштардың беріктігін арттыру үшін әртүрлі қосалқы темірлермен бекітіледі. Ат шананың атқа жегілуі арба жегумен бірдей. Ат шана жасалу ерекшелігіне, пайдаланылуына қарай ағаш шана, темір шана, жайдақ шана (жайпақ шана), қос аттық шана, бір аттық шана, күймелі шана, қалқанды (қанатты) шана және т.б. деген түрлерге бөлінеді. Дегенмен кейінгі уакытта бұндай шана түрлері әртүрлі темірлерді дәнекерлеу арқылы да жасалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтал ау''' қазақ ұғымында құтпан малды аталық қуатынан қан шығармай айыру, яғни пішу тәсілі. Малдың аталық қуатынан айыратын ақтау тәсілінің тарту, жаншу, мыту, біздеу деген түрлері бар. Бұлар да өз кезегінде бірнеше түрге бөлінеді. Тарту қозы, лақты пішудің қан шығармай жасалады, яғни ұманың сыртынан ұрықтүтігін тартып үзеді. Қозы-лақты пішуге өте ыңғайлы болғанымен, бұл тәсілді ірі малға қолдану қиынға соғады. Аталық енінің бауын (ұрық түтігін) саусақпен ілмектеп тарту немесе қысқышпен жаншығаннан соң 30-45 күн бойы без құрамындағы гормондар мен биологиялық белсенді заттар төлдің денесіне сіңіп биоактивизатор міндетін атқарады, яғни жас организмнің өсімін жеделдететін маңызы бар, дейді зерттеуші Ш.Әлғалиүлы. Біздеу қан шығармай жасалатын пішу, яғни ақталаудың бір тәсілі. XIX ғ.-дың 20-30 жылдары қазақтар бұқаны «біздеу» тәсілімен ақтаған. Яғни кәдімгі бізді 20-30 мәрте пісіп, уызын (ұрығын) ағызған. Алайда, бұл аса дөрекі тәсіл және оның машақаты да көп болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақторық''' патшалық Ресей кезінде Ертіс жағалауындағы әскерилер есебіне берілген жерлеріндегі қазақтар жалға алып пайдаланатын жайылым атауы. Ақторық үшін қазақ ауылдары түтін басына 40-50 тиын мөлшерінде салым төлеп тұрған. Ақторықты қазақтар көктеу-күздеу үшін пайдаланды. Көптеген ауылдар өз жайлауларына жету үшін әскерилер жерлерінен кесіп өтуге мәжбүр болды. Әскерилер жеріне күндіз тоқтап дем алғаны үшін 20 тиыннан алым төлеп отырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтұйғын''' қаршыға тұқымдастарына жататын жыртқыш құстардың ішіндегі ең қыран құс. Негізігі аты тұйғын, қазақ құсбегілері түсінің аппақ болып бітуіне орай көбінесе "ақтұйғын" деп атайды. Оның жоны ақ, дене бітімі жұп-жұмыр болып келеді. Қазақстанның шөлейт өлкелерінен басқа өңірлерде сирек те болса кездеседі. оңға == Сипаты == Тұйғынның қаршығадан түр-түсінің өзгешелігі болмаса, қанат құйрығының жаратылысы мен сүйек бітімінде айырмашылық шамалы. Алайда, қазақ құсбегілерінің арасында қаршығадан гөрі тұйғын көбірек қадірленеді. Ол қаршығаға қарағанда шалымды келеді. Егер қаршыға мен тұйғынды құсқа қатар жіберсе, қаршыға жер ортаға жеткенше тұйғын нысана еткен құсын бір түйіп үлгереді. Тағы бір ерекшелігі сырт тұлғасы дөңгелектеу және қаршығадан кішілеу, сүйкімділеу болды. Ұясын биік жарқабақтарға, жақпар тас кемерлеріне, ағаш басына салады. Кейде әлі жететін құстардың ұясын да пайдаланады. Көп ретте үш жұмыртқа салып, 28-30 күн дегенде басып шығарады. Салмағы 500-1090 грамм шамасында. Жақсы бап көрген тұйғын үйрек, қаз сияқты құстардан бастап, қарсақ, түлкі, қоян сияқты аңдарды да алады. == Түрлері == Құсбегілер тұйғынды сырт бітіміне орай, түр-түсіне қарай өз ішінде саралап, үш түрге бөліп атайды: тұйғынның сырт жүні мұнтаздай таза, күмістей ақ болса, оны "ақтұнжыр" деп атайды; тұйғынның жоны болмашы қоңырайып, сұрғылт тартып тұратын болады. Оны сонысы үшін "кір тұйғын" дейді; жонынан бастап бой жүніне дейін сұрғылт түс дендеген жоны қоңыр көкшіл тартқан тұйғынды "құл тұйғын" дейді. Осылайша үш түрге бөліп атағанымен, бұл үшеуінің де сыртқы түсінің айырмашылығы болмаса, қырандық қарымында, сүйек бітімінде де, мінезінде де айырмашылық болмайды. Тұйғын қазақ даласында сирек кездескендікте бұл үш түрінің қайсысы қолға түссе қадірі қаршығадан кем түсепеген. == Дереккөздер == 
'''Тастөбе''' сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: == Елді мекен == Тастөбе Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Көлқайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл. Тастөбе Жетісу облысы Қаратал ауданындағы ауыл, Тастөбе ауылдық округі орталығы. == Көне қалалар == Тастөбе Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы Тастөбе ауылының маңындағы көне қала орыны. Тастөбе Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Ақшолақ темір жол бекеті маңындағы көне қорған. Тастөбе Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ынталы ауылы маңындағы көне қала орыны. == Басқа == Тастөбе шайқасы Исатай мен Махамбет бастаған көтерілістің ақырғы шайқасы өткен жер. 
'''Ақтық дем''' қазақ түсінігінде адамның жан тапсыpap алдындағы соңғы демі, соңғы тынысы, кеудеден жаны шығар сәт. Ол қазақ түсінігінде сондай ыстық, ірі, күшті болып кеудені керіп шығатын тыныс. Ақтық дем үстіндегі адамның айтқан тілегі бұлжытпай орындалуға тиіс. Адамның ақтық демі шьққан кезде иман айтып, кәлима оқылады, қол-аяғын түзеп, сіресіп бүгіліп қалмауын қадағалайды. Көз жұмып, иек қаққан соң адамның бой кіретін алдырып, ақ таза киіз төселіп, кеудесіне қара тас қойылады. ''«Кеудеңді қара тac басқыр!»'' деген қарғыс сөз осы жосынға байланысты қалыптасса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ата жау''' дәстүрлі ортадағы әлеуметтік, экономикалық, рухани өмірінде орын алған қайшылықтар барысында пайда болып, кейінгі ұрпаққа жалғасқан өшпенділік, кегі бар, жау дұшпан саналған адамдар. Бұл құбылыс бір-бір әлеуметтік топқа жататын адамдар арасында және билеуші мен бұқара халық арасында орын алды. Дәстүрлі ортадағы құндылықтардың қожырап, ел мүддесі сын тезіне түскен кезден бастап ағайындар арасынан жауласу epic ала бастады. Мысал ретінде Махамбеттің төмендегі әйгілі жыр жолдарын келтіруге болады: ''Хан баласы ақсүйек, ''Ежелден табан аңдысқан. ''Ата дұшпан сен едің, ''Ата жауың мен едім... Ақ патшаның жер реформасынан кейін жер-судан алшақтатылған қазақтар арасында кек қуу, жауласу көрінісі басқаша реңге көшті. Дәстүрлі құқық мен билік орнына аға сұлтандық және билер соты жүйесі енгеннен кейін бұл құбылыс үйреншікті көрініске айналды. Мұны орыс отаршылдығының салдары деуге болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтық қою''' қазақтың дәстүрлі өлік жөнелту, аза тұту салтында орын алатын рәсім мата түрінде үлестірілетін кәде. Дүниеден озған адамның жылдығын бсрген кезде өлікке арнап сойған аттың басын бөлшектемей, сындырмай бүтіндей асып үлкен табақпен тартқан кезде, сүйектің үстіне «ақтық» деп аталатын ақ мата қояды. Омы аят оқыған адамға береді. Бұл ғұрып әсіресе, Алтай қазақтарында таралған жергілікті ерекшелік. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ата жолы''' қазақтың өлікті жөнелту ғұрпында орын алған рәсім, жерлеуге қатысушы ру өкілдеріне немесе үш жүздің үш өкіліне бір-бірден шапан үлестірілу дәстүрінің атауы. Жетісу қазақтарында бұл рәсім марқұмның отбасының жағдайына байланысты шапан, кездеме мата түрінде немесе әртүрлі заттар таратумен атқарылды. Бүгінгі күнде ата жолы рәсімі қазақ ауылдарында әлі де болса сақталған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтылы қой, алалы жылқы''' қазақы салтанат пен байлықты бейнелейтін метафоралық образ, дәстүрлі ұғым. Шұрқырап жатқан бір жылқы Тоғай сайын мың жылқы, Есебі жоқ көп жылқы Жиделі Байсын даласы. Өз алдына бір бөлек, Торысы мен қарасы. Аңдай болып көрінген, Бозысы мен аласы, деп келетін өлең жолдары қазақы ортадағы байлық жөніндегі дәстүрлі ұғымды метафоралық образбен шебер бейнелейді. Расында да, төрт түліктің ішіндегі қазақтың ең ардақ тұтары қой мен жылқы. Мыңғырған қой, үйір-үйір жылқы байлықтың да, бақ-дәулеттің де символы. Ақтылы қой, алалы жылқы деген фразеологизм осындай молшылықтың, мамыражай тоқ тіршіліктің метафоралық образы. Ақтылы қой сөз тіркесі мол байлыққа байланысты әсіресе, көп қолданылатын фразеологизм. Ол көбінесе, жеке адамның байлығын ғана емес, бүтін бір әулеттің дэулетін, яғни мыңғырған қойлы ауыл дегенді білдіреді. Қазақы ортада бай адамдар жылқы түлігін әдетте құла, торы, жирен, боз және т.б. деген сияқты түр-түсіне карай жеке-жеке үйірге боліп бағатын. Алалы жылқы деген сөз тіркесі осы көріністі бейнелейді. ''«Қара көктен екі үйір, теңбіл көктен үш үйір, бір үйір боз, бес үйір құла»'' деген сөз тіркестері де байлықтың салтанаты болып табылатын осындай көрініске байланысты қалыптасса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ата сақал''' ер адамның астыңғы иегінің ортасындагы түк. Дәстүрлі ортада орта жастан асқан ер адамга ата сақалын өсіруіне рұқсат етіледі. Ата сақал қоятын адам өзінің жолы мен жасы үлкен жақындарының келісімін алады. Яғни ата сақал аузына түскен деген сөз орамы қазақы ортадағы қалыптасқан, жас ортасына жетіп, ақыл-ойы кемеліне жеткен шақты білдіретін ұғым ретінде сақталған. Істің жөнін, мән-жайын білмейтін жасы үлкен ер адамның қателігін бетіне басқанда «Ата сақалы аузыңа түскеніне неге білмедің?» деп келетін кінәлаудың дағдылы үрдісі осыған байланысты қалыптасқан. Қазақы ортадағы мұсылмандықта ата сақал қойған адам мұрттың ортасы суағары ашық қалдыруы тиіс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ата-баба''' санатының қазақ этносының дәстүрлі төрт деңгейіне сәйкес төрт түрлі мағынасы бар. Бірінші мағынасы жеті аталық ру-қауым деңгейінде жеті буын рулық-туыстық қатынастар жүйесіне кіретін барлық руластардың ортақ ата тегінің, яғни жетінші атаның атауы. Алайда, бұл ұғым кейде жеті атадан тарайтын бақилық болған ұрпақтардың жалпы атауы ретінде де қолданылды. Екіншісі туыстық-рулық қатынастардың іргелі принциптері мен нормалары бойынша белгілі бір тайпалық құрылымға кіретін жеті аталық рулардың ортақ ата тектерінің атауы. Үшіншісі әрбір жүздің ата тектерінің атауы. Төртіншісі қазақтардың (этнос ретіндегі) ортақ ата тектерінің атауы ретінде қолданылды. Ата-баба көшпелі этностағы көбінесе информациялық идеологиялық сипатты болып келетін вертикалды байланысты қамтамасыз ететін пәрменді институт болды. Сонымен бірге, бұл институт бүкіл этностың ауқымында ру-қауымаралық байланыстарды, ру-қауымаралық байланыстар арқылы ішкі тайпалық және тайпааралық байланыстарды, осы байланыстар арқылы жүздік және жүзаралық байланыстарды, яғни жалпы этникалық байланыстарды қамтамасыз ететін әлеуеттік күшке айналды. Аталмыш ішкі этникалық байланыстардың (горизонтальды) қажетті информациялық өрісі, тығыздыгы мен динамикасы сан алуан шежірелік аңыздар, мифтермен, сондай-ақ, жеті аталық экзогамиялық отбасылық некелік қатынастар, ру-қауымаралық, тайпааралық, жүзаралық ұйымдастыру, басқару және реттеу институттары арқылы қамтамасыз етіліп отырды. Информациялық байланыс () пен информациялық өріс () мәні және олардың функциялары жөнінде мына еңбекте зерттелінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақтігер''' үш-төрт қанатты, екі үзікпен жабылатын киіз үйдің шағын түрі. Осы үй туралы: Арғымақ ару аттар сескенсе, Ақтігердің қарсы алдында жусар ма? Ойда қазақ көп жортса, белдерін Күміспенен құрсар ма? деп ертедегі ақын-жыраулар шығармаларында (Шалкиіз жырау) айтылады. Ақтігер үйді алыс жайылымда, көш жолдарында немесе жорықта пайдаланды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақшелектің майына шақыру''' түйенің тоқпан жілігінен түсетін майлы кәделі асқа шақыру. Бұл кәделі астың түріне жатады, әрі ең сыйлы адамның алдына тарту етеді. Ақшелектің майына шақыру салты Қазақстанның батыс өлкесінде осы кезге дейін жақсы сақталған. Түйенің ақшелегіне жерік болған әйелдер жүректі ұл, қол бастайтын батыр туады дейтін ел арасында ырым бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ата-баба жолы''' қазақтың дәстүрлі дүниетанымында ата-баба жолы көшпелілердің ежелден орныққан өмір салты, оның ілкімді принциптері мен нормаларының бірегей жүйесі. Ата-баба жолының когнитивтік бейнесі немесе кеңістіктік образ-моделі «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман». Яғни «ақ түйенің қарны жарылған» дейтіндей молшылық заман. Сондықтан да адам баласының тіршілік атаулысының ішіндегі жанға жайлысы. Демек, үлгілісі. Осынау «дәулеті асқан, бағы жанған, бақыт қонған» заманның ең басты жасампаз күші, әрине, Өйткені олар тәңірі жарылқағандар, аруақ қолдағандар (аруақтылар). Бүгінгі тіршіліктің де баянды болуы осынау ұлы дәстүр бабалар дәстүрі ата-баба жолын ұстануда жатыр, дегенге саяды әр нұсқалық шежірелік сентенцияның түпкі мәні. Осы себепті көшпелі өмір салтын кешкен жан үшін өткен уақыт, бұрынғы заман, баяғы, бүгінгі заман, қазір ұғымдарының мән-мағынасы ата-баба жолы санатымен байланысты ғана айқындалады. Яғни олар салыстырмалы мәнді санаттар ғана. Ата-баба жолының пайда болған мерзімін ешкім дөп басып айта алмайтын, баяғыда орныққан, еш өзгермеген, яғни мәңгі жасап келе жатқан және мәңгі жасай беретін те. Көшпелілер ұғымында бұл абсолюттік ақиқат. Және осы абсолюттік ақиқаттың қашан дәл уақытын анықтауға ешкім мұқтаж болған жоқ. Өйткені, көшпелілердің қазіргі тыныс-тіршілігі өткендегінің жалғасы ғана емес, ең алдымен мәңгі жасампаз өткендегінің уақыт пен кеңістікті көктей өтіп жеткен бүгінгісі. Ал, болашақ көшпелі ортада қалыптасқан түсінік бойынша, мәңгі үлгі тұтар, сондықтан да өзгеруге тиісті емес, әлгі өткендегінің алдағы сан ұрпақтардың тіршілігіндегі бола беретін және бола беруге тиісті мәңгілік шеруі. Сонымен, дәстүрлі түсінік бойынша, «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заманда» адамдардың арасындағы, һәм адам мен табиғаттың арасындагы үйлесімділікті қамтамасыз еткен ата-баба жолы олардың мамыражай тоқ тіршілігінің себебі де, салдары да ата-баба жолы болды. Ата-баба жолын ұстанудың идеологиялық және тарихнамалық негізі шежірелік дәстүр болды. Шежіренің осы екі мақсатқа негізделуінің себебі де осында. Бір жағынан (тарихнамалық), шежіре осынау мамыражай тоқ тіршіліктің бүгіндері бақилық болған жасампаз күші- ата-бабаның ерлік істері мен ұлы өсиеттерін дәріптеді. Екінші жағынан (идеологиялық), ата-бабаның аруағын үнемі құрметтеу жосынының бұлжымас ұстаным екендігін негіздеді. Түптеп келгенде, көшпелі ортадагы қоғамдық қатынастар жүйесінің барлық салалары мен барлық деңгейлерін реттейтін ілкімді нормалардан, принциптерден, басқару тетіктерінен және сан алуан ғұрыптар мен салттардан, ырымдардан тұратын қатынастардың негізгі функциясы ежелден қалыптасқан әлеуметтік тәртіптің, яғни «ата-баба жолының» қатаң сақталуын қамтамасыз ету болды. Тіпті, көшпелілердің тіршілік циклінде атқарылатын сан алуан салттардан, ғұрыптардан, ырымдар мен бастап, әр түрлі әсіресе, аруақтарга тәу етудің түпкі мәні, леймотиві өткендегіні дәріптеуге, сол арқылы өткендегінің өзгермей «аруақ қолдаган» бүгінгісін әспеттеуге саяды. Дәстүрлі әлеуметтік ортадағы тұлганың пайымдауынша, көсегесі көгерген өткендегі, яғни «ата- бабалар жолы» деп аталатын ұлы дәстүр қай кезеңде ғұмыр кешкен ұрпақ болсын қасиетті үлгі-ұстаным болды. Өйткені, «ата-бабалар жолын» айрықша қастерлеу әрі қатаң ұстану ғана көшпелі қауым-социумның ежелден үйреншікті өмір салтын ілкі қалпында сақтаудың басым кепілі еді. Демек, көшпелілер үшін осы ұстаныммен жүру ең ұлы мұрат болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тастөбе қорғаны''' б.з.б. ғ-лар ескерткіші. Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Ақшолақ бекетінен оңт-ке қарай 5,5 км жерде орналасқан. 1940 ж. Геромин Пацевич, 1946 48 ж. Н.Ф. Федин зерттеген. Сыртқы көрінісі төрт бұрышты, аумағы 45 м, биіктігі жер дуалмен қоршалған. Оңтүстігінде үш мұнараның орны сақталған, биіктігі м. Қазба барысында керсендер, күбі көзелер, жайпақ табақтар, тостағанға ұқсас ыдыстар, мойны тар құмандар табылған. Тұрғындары негізінен мал ш-мен, егіншілікпен айналысқан. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан көне қалалары Санат:Жамбыл облысы қоныстары 
'''Ақшом''' астық алып қайту үшін алые сапар шегетін түйелі керуен. Қазан төңкерісіне дейін, әсіресе, XIX ғасырда көшпелілер арнайы шыққан түйе керуендерін күтіп отырмай, күзгі астық бастыру кезінде алдын ала жасалған келісім бойынша егіншілерге жалданып жұмыс істейтін. Ақысына астық алатын. Сондай-ақ, малдарын астыққа айырбастайтын. Сөйтіп, түйелеріне астық теңдеп қайтатын. Ақшом деп аталуы ең алдымен түйеге астық арту үшін арнайы жасалған шом деп аталатын құрылғыға байланысты болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақы киім''' өлікті жөнелту ғұрпында үлестірілетін кәде киімі. Ақы киімін арулауға, яғни мәйітті жууға қатысқан үш адамға беріледі: басына түскенге тымақ, ортасына түсушіге белбеу, аяқ жағына түсушіге етік беріп, әр қайсысына сырт киімдік пұл немесе дайын шапан, жейде (ақтық пұл) қосады. Төртінші адам мәйітке су құйып берген адамға бір шаршы ақтық беріледі. Бесінші еліктің ақы иесі, яғни жақын жанашыры болғандықтан оған Ақы киім де, ештеңе де берілмейді. Киім әдетте өліктің жетісіне арналған науқанда аят оқылып таратылады. Қазақы ортада қалыптасқан салт бойынша, ақы киімін марқұмның артындағылар дән-дәулеті мен ауқатына қарай берген: қарапайым матадан қымбат кездемеге дейін немесе көн етік былғары, әміркен етіктер де берілген. Алайда, өлік үшін сауапты болады деп ысырапшылықка ұрынуға жол берілмеген. Мүмкіндігіне қарай дайын киім немесе киімдік материалды (тыстық және іштік мата) немесе киімнің құнына татитын мал, мүлік немссе ақша ақы киім ретінде үлестірілген. Ертеден келе жатқана киімі берілмесе, марқұмның мойынына қарыз болып кетеді деп сенген және ондай қарыз адамды тозақ отына түсуіне себепкер болады деп түсінген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Ислам ғылымы 
'''Ақық тас''' қымбат тас, жалтылдап тұратын, түсі әр түрлі (қызғылт күлгін, қызыл, күреңқызыл) түсті асыл тас. Бұл бағалы таспен ақық көзді қапсырма, ақық моншак, ақықтан көзі бар сырға т.б. зергерлік әшекей бұйымдар жасалады. Ақықтың түсі қоңыр қызыл немесе ақ пен қоңыр қызыл түстердің кезектесіп түсетін жолақты, ал кейбіреуінің түсі ақшыл болады (орыс тіліндегі агат, сердолик, халцедон деп аталатын тастардың баламасы ретінде қолданылады). Ақықтан моншақ тізіледі, онымен зергерлік бұйымдар мен ер-тұрман сияқты ат жабдықтары әшекейленеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақыле''' саят құстарында кездесетін буын құрт ауруы. Ақыле болған құстың аяғы мен жіліншіктері немесе саусақтағы буындары ісіп кетеді. Қатты ауырсынған құс жүдеп кетеді. Бұл құрт ауруы асқынғанда кеудеге шауып кетеді. Ақыле болған кұстың іскен аяғын жылы сумен жуып, имиынды қою қылып езіп, іскен жеріне жағады. Үш-төрт күннен кейін қайта жағу керек. Екі жұмадай бақылап, ыстығы басылып, ісігі қайтатын болса, алмасты қайрақка сеіп жағу керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақым''' мәйітті жерлейтін көрдің қуысы. Ақым шығару үшін алдымен кіндікке дейін тік қазады да, кейіннен жанынан жармалап қазады. Жетісу қазақтарында катакомбы қабір көп тараған, ол үш әлементтен: құдық, өтпелі қуыс және жерлеу камерасы ақымнан тұрады. Құдығы төртбұрышты ұзындығы шамамен 1,5x2,30 м, (ұзындығы жағынан солтүстіктен оңтүстікке), тереңдігі 1,5 болып келеді. Қабірдің тереңдігі әйел адам үшін кеудеге дейін, ал ер адамдікі белге дейін қазылады. Ақым көбінесе жср қыртысының жынысына (сары, қара топырақты, тасты), бедеріне (жазық, көлбеу немесе беткей) байланысты қазылады. Әлбетте ақымдау үшін жер керіш болуы керек. Неғұрлым құдығы тереңірек қазылса, ақымы да соғұрлым терең болады. Бұл жерленген адам ақымының төбесі түспей, ұзақ уақыт сақталуын қамтамасыз етеді дегі санайды. Кейбір жерлерде жер асты сулары жақын псмесе тастақ болып келетіндіктен құдығы лоне ақымы таяз жасалады. Халық арасында өліктің жатқан жері жайлы, топырағының жұмсақ болуына да айырықша мән беруі, жерлеп болғаннан кейінгі «оның» жағдайын ойлағандығы болса керек. Кейбір өлкелердің жер жағдайы ақымдап қоюға келмейді. Құдықтың батысында жарты шеңбер тәрізді сатысы немесе еңістеу етіп жасалған өтпелі қуыс болады, ол құдықтың белдеуіне параллель орнатылған күмбез сияқты ақымға ұштасады. Кей жерлерде ыңғайлы болу үшін құдықтың батыс қабырғасын ала терең емес шұңқыр қазылады (саты болмайды). Ақым отырған адамның басы төбеге тимейтіндей етіп жасалады. Бұл конструкция көбінесе қатты топырақты жерлерде жасалатын болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақымар''' шариғат бойынша ерлі-зайыптылар ажырасқан әйелдің пайдасына бөлінетін мал-мүлік, өзі күнделікті өмірде пайдаланған тұрмыстық заттары, яғни әйелдің еншісі. Ақымар малдай, жылжымайтын мүлік немесе ақша түрінде де берілген. Күйеу ақымарды өзінің дүние-мүлкінен басқасын халықтың алдында жазылған тізімсіз бөліп берген. Күйеуі өлген жесір әйел, күйеуінің туыстарымен жақсы қарым-қатынаста болса, мұрагер ақымар орнын алмастыратын басқа нәрсе сыйға берілген және егер күйеуі мен әйелінің арасы мүлдем ушығып кетсе, ол жас әйел алып, бұрынғы әйеліне ақымарымен қоса, баласына енші ретінде үстеме дүние-мүлік беріп, өзінің жанына немесе ағайын-туысының маңына бөлек шығарған. Ал, әйел төркін жағына кеткісі келсе рұқсат берілген, яғни ерікті болған. Сондай-ақ, халық алдында мүлікті бөліскенде әйел қолхат алмайды. Бұл әйелдің отбасылық құкығын материалдық қолдау болып саналған. == Дереккөздер == Санат:Шариғат Санат:Құқық 
'''Ақыр''' малды бордақылауға, суаруға, жем-шөп беруге қолданылатын іші шұңғыл ыдыс. Оны астауға ұқсас етіп тақтайдан қиюластырып жасайды. Ақыр шөптің, жемнің шашылмауына себін тигізеді. Көлемі жем-шөп берілетін малдың байланысты болады: сиыр мен жылқының ақыры үлкен әрі бойлары еркін жететін қалыпта биіктеу орнатылса, қойдың ақыры да өз бойына шақ аласалау қойылады. Кей жерде ақырды шабыра, оқыра деп атайды да оны жем шабыра, шөп шабыра деп екіге бөледі. Жем шабыра немесе жем ақыр тақтайдан шауып жасалады, ал шөп шабыра шыбықтан тоқылады. Қазақ ауыз әдебиеті нұсқаларында «Ат байлаган ақыр тac, Арқаға біткен қолаңшаш» (Қыз Жібек эпосы) деген жолдарда кездесетін астауша тәрізді түрлері болған. Әулиета өңіріндегі Ақыртас ескерткіші (тарихтағы Талас шайқасына дейін салына басталған) үлкен тас қамалды салу (оны ғибадатхана, керуенсарай деп те пайымдайды) үшін тас блоктарды ішін қуыстап, науашаға ұқсатып жасаған. Кейін, бұл тас блоктардың пішінінің ақырга ұқсастығына карай осылай аталған тәрізді. Шынымен-ақ, қоңырқошқыл түсті кұмтас үлкен тастан ойып жасалған үлкен тас астауларға ұқсайтын блок ақырлар делінеді. Сондай-ақ, кез келген өңірлерде әулие жерде, арасан басында су жиналатын ыдыс түріндегі ағаштан, тастан жасалған ақырлар көптеп ұшырасады. Ондай ақырлардың түбінде тазалап тұруға арналған тесігі бар, ол ағаш тығынмен бекітіледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақырет күнi''' (араб, ахирәт соңы, аяғы) діни түсінік бойынша мэңгілік өмір, дүниедегі өмір. Ақырет күні адамдар қайта тіріліп, мэңгі өмір сүреді, жақсы-жаман іс-әрекеттер таразыланып, эділ жаза беріледі. Ақыретте адам Аллаға, пайғамбарға және дініне байланысты сұраққа тартылады. Ақырет ислам іргелі ұғымдардың бірі. Қазақ ұғымында ақырет қиямет-қайым ұғымымен астас. Соған байланысты қимас адамын жерлеген кезде жақындары «Қиямет-қайымда кездесейік!» деп дауыстап айтып өлген адаммен қоштасады. Зираттың тұсынан өтіп бара жатқан жолаушы ішінен күбірлеп, «Қиямет-қайым жолын» деп үш мәрте дауыстап айтса, аруақтар разы болып жатады-мыс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ақырет сандық''' кәрілік жасқа жеткен адамның дүниелік болғанда тұтынылатын, артын атқаруға қажетті ғұрыптық заттарды салып сақтайтын сандықтың атауы. Онда адамның ақырет кебінін, жыртысқа қажетті матаны, арулауға қажетті дүниелер салынады. Ол тек сандықта емес, абажа, абдырада сақталуы мүмкін. Сенімді келіндері мен қыздарына қандай дүниені неге жарату жайын айтып аманаттап қояды. Боқша деп аталатын адамның артында қалған ұрпақтарына мұраға қалдыратын дүниелерді жинастырып салатын сандықты ақырет сандық деп атау кейбір оңірде ұшырасады. Ертеде дәстүрлі ортада қартайған адамдар өзінің шама-шарқына қарай ақыреттік сапарына дүние-мүлік жинайды; астына төсенер ақ киіз, бет перде, шымылдық, киер кебін, оны тігетін ине-жіп, сабын, қалампыр, таза шәйнек, шыны, арулауға қажетті дүниелер әзірлеп, сандыққа салып сақтау орын алған. Өйткені, «өлім жарлының артын ашады, байдың малын шашады» деген қазақ өлімнің ерте-кеш, қай сәтте кімге келетінін болжамаса да, соган әркез сай Ақырет сандықты биіктеу орынға, жүкке жинайды және оған адам аяғын қаратып жатуға болмайды деп ырымдайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Aлa арқан''' ақ пен қара жіптен аралас етіп есілген арқан түрі ғұрыптық және мәнді бұйым. Оның символикалық мәні тоқтаусыз алмасып келіп отыратын күн мен түннің антиномиялық байланысын бейнелейді. Сонымен бірге магиялық күші бар деп есептелді. Қазақта ала арқан мен ала жіпке қатысты өте көп. Аяғы ауыр әйелге арқан естірмеген және ала арқанды аттап өтуіне тыйым салған. Өйткені, баланың кіндігі мойнына оралып тұншығады-мыс. Сондай-ақ, жасөспірім баланың керіліп тұрган ала арқанның астынан өтуіне тыйым салынған. Себебі, бойы тапал болып, өспей қалады деседі. Малды ауылдағы қотан сыртынан бөріден сақтану үшін арқан керіп коятын сақтану шарасы магиялық ырым. Халық ұғымында адам тұтынған заттың (арқанның т.б.) иісін сезген қасқыр арқаннан аттамайды, яғни қорадагы малға шаба алмайды. Жаз жайлауға көшіп, далада қонғанда айналдыра тасталған ала арқанның ішіне жатса жын-шайтан да, жылан да жоламайды-мыс. Өйткені, жылан ала арқаннан аттамаймын деп серт берген деседі. Ала арқанды ұрлауға болмайды, ұрлаган жағдайда мойнына ала арқан түседі деп ырым еткен. Қыз артынан апарған буылған жасаудың да арқанын кеспейді және қайта әкетпейді. Әйтпесе, ұзатқан қыздың «ырыс, берекесі» кетіп қалады-мыс. Біреуге мал сатқанда немесе сыйлағанда «малымның құты қашады» деп, басындағы ала жіпті алып қалатын үрдіс бар. Сондай-ақ, жұқпалы індеттің шыққанын білдіру үшін ауылдың және үйдің кіре берісіне ала арқан керіледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Татищев Василий Никитич '''Василий Никитич Татищев''' (19 сәуір 1686, Псков 15 шілде 1750) Ресейдің саяси қайраткері, тарихшы. Түркі текті помещик отбасында дүниеге келген. Мәскеудегі артиллерия мектебін бітірген. == Өмірбаяны == Солтүстік соғысына (1700 21) қатысып, Петр I-нің түрлі әскери, дипломаттық тапсырмаларын орындады. 1720 22, 1734 37 жылдарда Оралдағы қазына заттарын басқарды, Екатеринбург қ-ның негізін қалады. Татищев 1738 41 ж. Орынбор экспедициясын басқарып, қазақ билеушілерімен (Әбілқайыр, Абылай, т.б.) тікелей байланыс орнатты. 1741 45 ж. Астраханның губернаторы болды. Татищев орыс тарихын зерттеуші және географ ретінде танылды. Ол орыс және шетел деректері негізінде “Ерте заманнан бергі Ресей тарихы” атты еңбек жазды. Бұл еңбек 19 ғ-дың 1-жартысына дейінгі аралықта рет жарық көрді. Татищевтің тарихи көзқарасы Петр Қ-нің реформашылдық қызметінің әсерімен қалыптасты. Мемл. құрылысты монархия, аристократия, демократия сияқты үш түрге бөліп, билік жүргізудің самодержавиелік формасын жақтады. Татищев Ресей тарихын үш кезеңге: жеке биліктің үстемдігі (862 1132) жеке биліктің бұзылуы (1132 1462) жеке биліктің қалпына келтірілуі (1462 жылдан) кезеңдеріне бөлді. Сөйтіп, Ресей тарихын самодержавие тарихы деп түсіндірді. Татищев жұртшылыққа үлкен танымал болды. Ол ескі кәсіпорындардың өнімділігін арттырып, жаңа кәсіпорындар құруға күш салды. Пайдалы қазбалар іздестіруді ұйымдастырды. Оның басшылығымен бастауыш және арнаулы кен мектептері ашылды. Татищев Ресейде алғаш энциклопед. сөздік әзірлеуді қолға алды. Ол “Ресейдің тарихи геогр., саяси және азаматтық лексиконы” сөздігін “К” әрпіне дейін жасады. Бұл еңбек ол қайтыс болғаннан кейін жарық көрді (1793). ==Дереккөздер == Санат:19 сәуірде туғандар Санат:1686 жылы туғандар Санат:26 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1750 жылы қайтыс болғандар Санат:Қоғамдық игілік жазушылары Санат:Псковта туғандар Санат:Мәскеу облысында қайтыс болғандар Санат:Ресей империясы мемлекеттік қайраткерлері Санат:Ресей империясы тарихшылары Санат:Ресей империясы географтары ірге тасын қалаушылар Санат:Астрахан губернаторлары 
'''Ала арқан қию''' ала түс, оның редукцияланған лексикалық формасы ала ежелден ерекше қасиетті ұғымға айналды. Ол тіршілік атаулының ақ пен қарадан тұратындығын және осы екі түстің өзара антиномиялық байланысы тіршіліктің диалектикасы болып табылатындығын ежелгі көшпелілер өздерінің сан алуан ырым-тыйымдары мен ұстанымдары арқылы білдірді. Көне түріктердің жазба мұрасы «Ырым бітікте» адамдарға шарапатын тигізетін ала «Атлы иол тәңірі» деп аталынды. Ол әмбебап космогониялық ұғымға сәйкес жоғарғы әлем мен ортаңғы әлемді өзара байланыстырып ұдайы жол үстінде жүреді екен. Ала ұғымына байланысты көне дәстүрдің сілемдері түркі тілдес халықтардың бәрінде дерлік сақталып отыр. Мысалы, төлеуіттердің дәстүрлі ұғымында жолаушыларды желеп-жебейтін қолдаушысы жол тәңірі ала атқа мініп жүреді екен. Ал хакастардың жаңбыр тілеуге байланысты атқарылатын ғұрпы бойынша қайыңға ала жіпті байлайды. Сөйтіп, әлгі ала жіп Жасаған ие мекендейтін жоғарғы әлем мен адамдарды байланыстыратын дәнекер (медиатор) функциясын атқарады. Жалпы ала ат пен ала жіп жолаушы сапарының оң болуының, сәттіліктің символы болып табылады. Ала арқанды қию рәсімі үш түрлі жағдайда орын алған: біріншіден, ала жіп кесу дауласушы екі жақтың келісімге келіп бітіскенін білдіреді, екіншіден, ру-қауымның демографиялық мөлшері тым артып, осыған байланысты жер (жайылым) тапшылығы айқын сезілгенде сегізінші атадан ары қарай болінетін келесі ру-қауымдықтоп пен бөлетін ру-қауымның екі айырылысуын рәсімдейтін ғұрып; үшіншісі жас баланың жаңадан тәй-тәйлеп жүре бастағанын рәсімдейтін ғұрып сәбидің аяғына байланған ала жіпті кесу оның тіршілігінде жаңа кезеңнің басталғандығын бейнелейді. Қазақтың дәстүрлі құқықтық ғұрпында ала жіп ерекше ғұрыптық мәнге ие. Ел арасында мал, құн, қыз, жесір, жетім, даулары сияқты кикілжің, араздық тудыратын даудың ақ-қарасын анықтап, әділ шешімін беру ауыл ақсақалдарының үлесіне тиетін. Дәстүрлі ортада кез келген дау үлкендердің тоқтамымен түйінделіп, ақсақалдар тарапынан шешімін таппаса, дауласқандар биге жүгінеді. Даушарға төрелік айтып, қазылық құру үшін болған отырысты дау жиынына жиналып, өте маңызды болса, бір мал құрбандыққа шалынып, жиналғандар қолдарын қанға малып дүғалар оқылады. Салт бойынша, дау соңында қарсы жақтар ала жіп керіп отырады. Осы ала жіп орта- сынан шарт кесіледі. Бұл ғұрыптың орындалуы даудың аяқталуын, қарсы жақтардың мэмілеге келуін, қазылыққа разылығын аңғартады. Жетіаталық құрылымның демографиялық мөлшерінің, яғни демографиялық оптимумының дағдарыс күйге снуіне және оның территориялық ресурстарының жетімсіздігі байқалуына байланысты келесі сегізінші атадан кейінгі ұрпақтардың демографиялық, шаруашылық жологиялық, және т.б. жағынан кемелденген тобы бөлініп отырады (ескере катер нәрсе ру-қауымның демографиялық мөлшері он скі, он үш атага дейін жетуі мүмкін). Шаруашылықты жүргізген ауқатты байлары, басқарар биі, ел қорғаны ба¬тыры бар бұл топтың бөліну (еншілеу) рәсіміне шежірелік түрғыдан негізделген тығыз байланыстағы тайпалық үлыстың игі жақсылары тегіс ат салысулары тиіс болды. Олар бөлінетін топқа жаз жайлауын күз күзеуін, қыс қыстауын, көктем көктеуін және көш жүретін бағыттар мен жолдарды енші ретінде белгілеп берді. Яғни ру ақсақалдары келісіп руды екіге бөліп, дербес ру ретінде бір-бірін тануды бастауға рұқсат етіп, бекітетін ғұрыптық шара «ала бие сойып, ала арцан кесу» ғұрпы атқарылады. Мұндай шараға барудың экономикалық, әлеуметтік, қоғамдық және т.б. толып жатқан шарттары бар және ол толық қамтамасыз етілуі ескеріледі. Атап айтсак, ең бастысы рудың адам санының кеп болуы; екіге айрылысар рулас ағайынның кемінде жсті атадан әріге ұрпақ аралық буынның алмасуы жеке ру ретінде өмір сүруіне қажетті экономикалық, өндіріс қатынастарының; ғұрыптық құқықтық қатынасты реттейтін саны толық беделді ақсақалдар мен билердің; шаруашылық қатынастарын жүргізуге ықпалды байларының; этномәдени өмірді қамтамасыз ете алатын өнер адам дары, қатынаста рудың абыройы мен бет-бейнесі бола алатын шешен, ақын, би сияқты көшпелі ел басқаруға араласатын адамдары, батырлары, балуандары сияқты құрамы болуы ескеріледі. Осындай шарттар толық қамтамасыз етілгенде екіге бөлінген ру дербес ру (халық ұғымында ел) ретінде өмір сүруге қабілетті деп танылады. Рәсімді рудың беделді ақсақалдары өзара келіскен соң елдің шаруасы аз, мамыражай жаз маусымының бір күнінде ру өкілдерін жинап, арнайы рәсім откізеді. Алдын ала дайындалған ала жылқының құйрығын екі жақтың беделді адамдары кесіседі. Соңынан әлгі жылқыны сойып, екі жақтың адамдары қолын қанға баты- рады. Мұны айырылысудың ғұрыптық- символикалық айғағы деуге болады. Рәсімнің шарықтау шегі ала арқанды керіп, болінетін рудың беделді окілдері ала арқаннан ары аттайды да, арқанның екінші үшын ұстап тұрған кезде, ғұрыптық рәсім ала арқанды кесу ғұрпы атқарылады. Айырылыс қазан асылып, ас ішіледі. Сөйтіп екіге болінген адамдар екі бағытқа қарай кетеді. Анатіліміздегі мүлдем айырылсуды меңзейтін «ат құйрығын кесісу» (бірақ кесу емес) деген фразеологизм осыдан қалса керек. Бүдан кейін болінген топ жеке рулық құрылым ретінде өз бетімен тіршілік құрды. Бұл бірлестік аталмыш рәсімнен соң өзі енші алып шыққан румен де қыз алысып, қыз беру күкығына ие болды. Сан жағынан жеті ұрпақтың молшерден асқаннан кейінгі жаңа қауымдық құрылымның болініп шығуы, түптеп келгенде көшпелі табиғи-тарихи теп- теңдікті сақтау үшін адам табиги және материалдық ресурстарды қайта боліп отырудың ең тиімді институттанған тәсілі, яғни экосистеманың табиғи және материалдық ресурсын тиімді пайдалануга бағытталған этникалық қауымның өзін-өзі үйымдастыру тэсілі деп бағалауға болады. Ала арқанды аттау көшпелі ортадағы, қоғамдық ортадағы байланыстың тығыздығын пәрменділігін, қуатылығын қамтамасыз етіп отыратын, туысқандық- рулық қатынастардың жеті аталық ауқымнан кейін үзілгендігінің айғағы іспеттес. Тілімізде ала арқанның немесе ала жіптің осындай әлеуметтік семантикасына байланысты «біреудің ала жібінен аттама!» немесе «біреудің ала жібін алма!» деген эвфемистік бітімдегі сақталған. Аталмыш рәсімнің «кері» паралеллі ретінде апыл-тапыл жүре бастаған сәбидің аяғын ала жіппен «тұсап» оны ауылдағы «ұлын ұяга, қызын қияға» қондырған ардақты ананың кесу рәсімін айтуға болады). Осы рәсімнен кейін руаралық қатынастың нормалары мен ережелері олардың арасындағы қатынаста үрдіске енеді. Бұл рәсімнің мәні көшпелі ортадағы этникалық- қоғамдық дамудың динамикасын қамтамасыз етуге және экономикалық, демографиялық шарттарын тиімді үйлестіре отырып, түптеп келгенде этностың қорғаныс тетіктерін күшейтуге бағытталған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ала балта''' басы әшекейлі жауынгерлік балта. Айбалта басын ою-ернекпен эшекейлеу көшпелі халықтарда көнеден келе жатқан дәстүр. Қазақ ұсталары кейбір балталардың бастарын алтын- мен және күміспен бұлау, алтынмен және күміспен қақтау әдістерімен әшекейлеп жасаған. Бұл дәстүрдің негізінде қаруды мифологиялық космостың зоналарын вертикаль бойынша байланыстырып тұратын мифтік әлем ағашының алломорфы ретінде санайтын діни-магиялық ырым жатыр. Сондықтан балта басына қолданылатын орнектің негізгі түрі көне мифологиялық «әлем ағашын» тұспалдайтын өсімдік өрнегінің түрлі варианттары орын алады. Қазақтар әшекейсіз қарапайым балтаны қара балта десе, қаратемірге ақ күміс шабылған әшекейлі балтаны ала балта деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ала басқұр''' терме алаша әдісімен өрнектелім тоқылған басқұр түрі. Бұл басқұр сәндігімен қатар киіз үйдің керегесі мен уығының біріккен жерін тасалау мақсатында жасалады. Ала басқұрдың тоқылу әдісі терме алаша тоқылған дай, ормек құрып, әр түсті жіптерден терме тері, өрнектердің алуан түрін пайдаланады. Басқұрдың қай түрі болса да ұзындығы он-он үш құлаш, ені бір-үш қарыс болған. Ала басқұрдың ұзындығы керегенің қанатының санына, үйдің үлкендігіне, яғни уықтың санына қарай, неше бас киіз үйге түтынуға арналғандығына сай тоқылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Михаил Павлович Фролов ''' (27.9.1916, Ресей, Алтай өлкесі, Поспелиха поселкесі 9.11.1991, Украина, Ялта қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, танк ротасының командирі. Орыс. Алматы қаласында орта мектепті оқып, 1939 жылы Барнаул педагогикалық институтын бітірген. Орта мектептің директоры болған. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1941 жылдың маусымында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы Сталинград танк училищесін бітірді. Осы жылдың жазында, неміс-фашист басқыншыларына қарсы Курск және Орел қалалары түбінде ұрысқа қатысты. Воронеж майданының әскерлері Белгородқа және Харьковтың мен Сумы қаласының қарай шабуылды өрістетті. Фроловтың танк ротасы 10-танк корпусы 178-танк бригадасының жаяу әскерлерімен өзара қимыл біріктіре отырып, Гапоновқа мен Братск елді мекендері үшін ұрыстар жүргізді. 14 тамызда жаудың батальоны 25 танк пен өздігінен жүретін зеңбірекке тосқауыл жасап, артиллерия батареясынан оқ атып, танк бөлімінің жауынгерлік сапына қарсылап қойды. Осы ұрыста Фролов өзінің «отыз төртіншісімен» шебер айла-амал қолдана отырып, жаудың танкісін, 7-Т6 ауыр танкісін, автокөлігін өртеп, зеңбірегін шынжыр табанымен жойды. Соңғы ұрысты тойтарар кезінде ержүрек танкист қатты жараланды. Осы жасаған ерліктері үшін Фроловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (10.1.1944). 2-рет 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1916 жылы туғандар Санат:1991 жылы қайтыс болғандар 
Ортағасырлық мұз үстінде сырғанауға арналған жабдық. Негізі өткір және аяқкиімге бекітілетін екі қосымша аумағы шағын екі мойыннан тұрады. Конькидің ең көне түрлері болып 1948 ж. қазба жұмыстары кезінде Қазақстанның Қостанай облысының (Садчикова селосының маңынан) табылған қола дәуірде жылқының қабырға сүйектерінен жасалған үш жұп конькилер деп есептеледі. Осы байырғы конькилер қазір Финляндияның Турку қаласындағы қысқы спорі түрлері мұражайында сақтаулы тұр. Конькиді әрі қарай жетілдіруге "жүз өзектің елі" Голландия кегі еңбек сіңірді. Мұнда ертедегі конькилер алдымен ағаштан жасалынған, кейін ағаш конькилердің табанына қоладан, темірден жүздер жапсырылған. Таза темірден жасалған конькилер XVII ғасырда пайда болды. Ал XIX ғасырда алғашқы жарыстар өткізген конькилерді норвегиялық өнер тапқыштар К.Вернер мен А. Паульсен ойлап тапкан. Мәнерлеп сырғанауға арналған конькилердің түрі бар.'' 1) Жүгіретін конькилер, табаны ұзын сүйір келген өткір жүзден тұрады. Бұл жүз ортасы қуыс түтікке бекітіледі. Болаттан құйылған мойын аяқкиімнің ұлтанына мықтап қапсырмалы шегемен бекітіледі. Ұлтанның іш жағы қапсырманың беті аяққа батпас үшін ұлтарақпен жабылады. 2) Хоккей ойнайтын конькилер, доптың жене шайбалы хоккейлер ойнау үшін арнайы жасалады. Өзінің қолдануына карай бұл коньки түрлері тағы да үшке: :# шайбалы хоккей, :# допты хоккей және :# шайбалы хоккейдегі қақпашы үшін болып тағы да үш топқа бөлінеді. Жүгіруге арналған конькилерге қарағанда бұлардың жүздері жалпақ әрі қысқа, аяқтың ұшында тұру және мұзға тірелу үшін жүздерінің ұшында кертпелер бар. 3) Мәнерлеп сырғанауға арналған конькилер, аяқкиімнің табанымен бірге құйылатын биік конькилер. Мұнда іші қуыс бөлік болмайды. Мұзға тірелу үшін конькидің ұшында ұсақ кертпелер болады. 4) Бұқаралық сырғанақ тебуге арналған конькилер, Мұнда жоғарыда айтылған коньки түрлерінің кез келгендеріне қоса "Снегурочка", "Поликарпова" және балаларға арналған сырғанайтын екі жүзі бар конькилер де жарай береді. 5) Роликті конькилер, қатты, тегіс асфальт жолдың үстінде жаттығу өткізуге арналған конькилер. Бұлардың бір сызықтың бойына орналасқан төрт роликті немесе екі сызықтың бойына екі қатар болып орналасқан екі түрі бар. Қос қатарлы роликті конькилерде жұптасқан роликтер бірге құйылған. Роликтер резеңкеден, ортасы темірден, болат шариктерден тұрады, ал негізі пластикадан жасалады. Роликті конькилер кейде аяқкиіммен бірге құйылады, кейде бөлек жасалады. == Дереккөздер == Санат:Коньки спорты 
коньки спорты''', XIX ғасырдың аяғынан бастап пайда болды. Түркістан өлкесінің Г. Колпаковский Кіші Алматы өзенінің бойымен жоғары өрлеп барып Көкқабақ төбесінің бауырынан Көкжазық деп аталатын шағын тегіс алаңқайды іздеп табады. Бұл осы жылдары конькимен сырғанау модаға айналған жылдар екен. Санкт-Петербург қаласында оқитын губернатордың ұлы мен қызы да конькимен айналысқан көрінеді. Әрине, олар Верныйда көп тұрақтамай астанаға тезірек қайтқылары келеді. Студент балаларын жанында ұзағырақ ұстағысы келген Герасим Алексеевич әлгі Көкжазықтан мұз айдынын қатырғызады. Сөйтіп қазіргі биік таудағы Медеу мұз айдыны тұрған орын бұрынғы Көкжазықта губернатордың отбасы мен айналасындағы әскерлер, қорғанның ауқатты адамдары бой жазып, таза ауада демалатын сырғанақ пайда болды. thumbБірақ Қазақстандағы коньки спорты XX ғасырдың 20-шы жылдарынан бастап қалыптаса бастайды. Осы жылдары алғашқы үйірме Петропавл қаласында пайда болады, содан кейін Семейде, Өскеменде, Оралда, Ақтөбеде, Қазалыда үйірмелер ашылады. Бірақ 1949 ж. көне Көкжазықта мұз қатырылып ол Медеу мұз айдыны деп аталғаннан кейін коньки спортын дамыту шындап қолға алына бастайды. Медеу спорт кешенін салу үшін алдымен селден қорғайтын бөгет салу қажет болды. ҚР-ның спорт шебері атағын барлық төрт қашықтықтың қорытындысы бойынша межелі ұпай санын орындаған чемпион атағы төрт қашықтықтың қорытындысы бойынша аз ұпай жинаған спортшыға беріледі. Қысқы Азия және Олимпиялық ойында чемпион атағы жеке қашықтықтарда сарапқа салынады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Алма-кезек алға қарай сермелген екі қол қозғалыска екпін береді.''' Қимыл бір қалыпқа түскеннен кейін конькиші қалыпты отырысына келіп сырғанау қарқынын үдете түседі. Осы сәтте екі қолын белінде айқастыра ұстайды. 500, 1000 және 10000 метрге сырғанау кезінде екі қолды кейде бір қолды үнемі алға сермеп отырады. Осы сәтте оң жақтағы аяқ пен қол алға және сол қапталға, ал сол қол кейін және қапталға сермеледі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Халықаралық қарақшылық''' халықаралық сипаттағы қылмыс. Халықаралық құқықта жеке иеліктегі кеме немесе ұшу аппараты экипажының немесе жолаушыларының пайдакүнемдік мақсатпен ашық теңізде немесе қайсыбір мемлекеттің ұлттық хүкіметінен тыс жерде басқа кемеге немесе ұшу аппаратына, олардың бортындағы адамдарға немесе мүлікке қарсы жасалатын оларды ұстау немесе тонау. Әскери кеменің, мемлекеттік кеменің немесе ұшу аппаратының экипажи жасаған Бүлік те қарақшылық әрекетке жатады. Ежелгі халықаралық дәстүрлі құқық ашық теңізде жеке немесе мемлекеттік кемелерге пайдакүнемдік мақсатпен шабуыл жасаушы кез келген тұлғаны қарақшы деп таныған. Рим республикасы дәуірінде-ақ қарақшылық немесе «теңіз қарақшылығы» бір халыққа немесе халықтар тобына ғана емес, бүкіл мәдениетті адамзатқа зиян келтіреді деген пікір басым болды. Қарақшыларға қатысты қабылданған заңды күші жоқ деп есептелді. Қарақшылыққа халықаралық кұқықтық тыйым ұлттық заңдармен қуатталды. Халықаралық ғұрыптар мен жекелеген елдердің заңдары қарақшыларды заңнан тыс деп жариялады; кез келген адам оларды сотсыз жазалауға құқылы болды. Кейінірек жүтенсіздік халықаралық және ұлттық құқықпен шектелді. БҰҰ-ның Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясында (1982) қарақшылыққа қарсы күрес шаралары көзделген. Конвенцияға сәйкес ашық теңізде немесе мемлекеттің хүкіметінен тыс басқа жерде кез келген мемлекет қарақшы кемені немесе ұшу аппаратын, сондай-ақ қарақшылық жолмен басып алынған кемені немесе ұшу аппаратын басып алуына болады және басып алынған кемеге немесе ұшу аппаратына қатысты жаза мен шараларды қолдана алады. Бұл орайда бейкүнә үшінші тұлғалардың құқықтары бұзылмауы тиіс. Қарақшы кемені немесе ұшу аппаратын әскери кемелер немесе әскери ұшу аппараттары, сондай-ақ үкіметтік қызметте жүргенін немесе осы мақсатқа уәкілеттік берілгенін тануға мүмкіндік беретін айқын сыртқы белгілері бар кемелер немесе ұшу аппараттары басып ала алады. Қазақстанның қылмыстық құқығында бөтеннің мүлкін басып алу мақсатымен күш қолдану арқылы немесе күш қолданамын деп қоқан-лоқы жасау арқылы теңіз немесе езен кемесше жасалған шабуыл қоғамдық кауіпсіздікке қарсы қылмыс болып табылады. ==Дереккөздер== 
'''Атажұрт'''- этникалық ұжымның (ру, тайпа, тайпалық одақ, елдің) байырғы ата-бабадан ұрпақтарына мирас болып қалған ежелден өсіп-өнген, өрбіген, ел болып қалыптасқан тарихи мекені. Қоғамдық- әлеуметтік корпоративтік қатынастардың, жер-суға байланысты ұжымдық меншіктің, ру, тайпаралық құқықтық қатынастардың негізінде қалыптасқан бұл институттың этникалық қауымдастыктың бірегейлену үрдісінде ықпалы ерекше болды. Қазақтар өзінің іргелі ел, қабырғалы халық болып қалыптасуын ең алдымен «кеңістікпен» (атажұртпен), белгілі бір «уақытпен» заманмен), көрнекті «тұлгалармен» байланыстырады. Сондықтан ел болып құрылған уақытын қой үстіне бозторғай жұмыртқаланған заманға, ал байырғы жұртын алтын бесікке балайды. Атажұрттан согыс, шапқыншылық, қуаңшылық т.б. себептерге байланысты ауғанда жер-су мен жылап қоштасу, оның аққан бұлағын, өзен-көлдерін, таy-тасын, ел-жұртын жырға қосып айту салты болған. Қазтуған жыраудың Еділден ел ауғандағы қоштасу жырында былай деген екен: ''Алаң да, алаң, алаң жұрт, ''Ақала ордам қонған жұрт, ''Ашаvыз біздің б9 сүйініш ''Күйеу болып барған жұрт, ''Анамыз біздің Бозтуған ''Келіншек болып түскен жұрт, ''Қарғадай мына Қазтуған ''Батыр болып туган жұрт Бұл жырды этникалық санадағы атажұрт ұғымының поэтикалық репрезентациясы деуге де болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атала''' суға ұн немесе талқан шылап жасаған суық көже. Үйде көжек атыққа ет қалмағанда бармақ басындай майды шыжғырып, болмаса қайнаған қара суға ұн немесе диірменге тартылған талқанды шылап, күйіп кетпес үшіп астының отын баяу жағып қайнатып атала жасаған. Ертеректе тісі жоқ қарт кісілер мен тамағынан ас өтпейтін жамап ауру мен ауырғандарға (қылтамаққа) да жүрек жалғау үшін атала қайнатып берген. Атала қазақы ортада құнарсыз, кенеусіз тағам ретінде ғана бағаланды. «Тоқсан көрейін деген жасым ба еді, атала ішейін деген асым ба еді» деген сөз орамы осыған байланысты айтылса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Таукент''' Түркістан облысы Созақ ауданындағы кент, Таукент кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Шолаққорған ауылынан қарай 35 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3575 адам (1721 ер адам және 1854 әйел адам) болса, 2009 жылы 6551 адамды (3194 ер адам және 3357 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 20 ғасырдың 70-жылдары уран кенін өндіруге байланысты қаланған.. == Дереккөздер == Санат:Созақ ауданы елді мекендері 
'''Аталас''' бір атадан тараған, өзара қыз алыспайтып қауым, ру тармағы, ру аталарының ұрпақтары. Қазақтың жеті атаға дейін аталас туысқа саналып, отбасы құруға рұқсат етілмеген. Бұның түйіні тағы да «адамның ана сүйегін, әке қанын, Тәңірі жанын береді» деген өзіндік философиядан туған. Солай дей тура «қыздан туғанның қиығы жоқ» деп жиенді де өзіне икемдеген болады. «Жиен ел болмайды, желке ас болмайды» деген мақалдың астарында «тегі бір емес, қанша бауырға тартсаң да, қысылшанда өз аталасының сойылын соғады» деген мән жатыр. Осыған орай төмендегідей мысалдар келтіруге болады; Сыр өңірінде Есенбай ру тармағынан тараған Кәшей, Жақап, Өмірқүл, Жәмөнтік, Дуана, Қырықрулары бір-бірімен аталас саналғандықтан қыз алыспайды. Ал қыпшақтардан бұлтың, күсілбас, жасыбай аталары өзара қыз алыспайды; коңыраттардан саңғыл мен маңғытай қыз алыспайды, осыған орай «саңғыл мен маңғытай бір туған, жетімдерді кім туған» деген тәмсіл тараған. Теке табындардан бедік пен тоқберлілер де қыз алыспайды. Шежірелік жосынмен негізделген аталас институты ру-қауым ішіндегі және руаралық реттеудің ең тиімді тәсілдерінің бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дәмір Қасымбекұлы Халықов''' (31.8.1958 жылы туған, Қостанай қаласы) әскери қайраткер, генерал-майор (2001). Свердловскідегі (қазіргі Екатеринбург) Суворов әскери училищесін (1975), Челябинск жоғары танк командалық училищесін (1979), Мәскеудегі сауытты танк әскерлері әскери академиясын (1988), РФ ҚК Бас штабыньщ әскери академиясын (2004) бітірген. Әскери қызметін танк взводының командирінен (1979- 83) бастады. Ауғанстанда арнайы іс сапарда (1984—85) болған. Танк әскерлерінің басшылық лауазымдарында қызмет етті (1986-92). Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін оқу орталық бастығының орынбасары, Қорғаныс министрлігінде, Бас штабта жауапты қызметтер аткарды. Оңтүстік әскери округ әскерлері қолбасшысының орынбасары әскери дайындық басқармасының бастығы, Құрғақтағы әскерлер қолбасшысының орынбасары (2000-03), Құрғақтағы әскерлер Бас қолбасшысының 1-орынбасары қызметінде болды. 2005 жылдан Алматы қаласындағы төтенше жағдайлар жөніндегі департаменттің бастығы. Халықов «Қызыл жұлдыз», 1-, 3-дәрежелі «әулие князь Александр Невский» ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Елдер бойынша генералдар Санат:1958 жылы туғандар туғандар 
'''Аталық мал''' үйірге салатын тұқымдық, құтпан мал. Әлбетте көшпелі мал шаруашылығында аталық малға суыққа төзімді, өсімтал, денесі шомбалдау келген кесек сүйектілері іріктелінді. Дәстүрлі халықтық білімге сәйкес суыққа төзімді болады деп аталық малға әдетте, баран түстісін таңдады. Халық мұның мәнін баран түстен суық қашады деп түсіндіреді. Аталық малды жас кезінен таңдайды. Мысалы, қошқар болар қозының маңдай жағы дөң болады, бұқа болар бұзау желкесі жуан келеді, айғыр болар құлынның мүшесінен танылар сияқты сөз орамдары қазақтың аталық мал таңдаудағы дәстүрлі ұстанымдарын білдіреді. Аталық мал «малдың басы құтпан» есебінде де ерекше бағаланды. Өйткені құтпан малдың құты ретінде оларды бәле-жаладан, ауру-сырқаудан сақтайды-мыс. Фольклорлық дәстүрде құтпан малға айырықша қасиет дарытады. Мысалы, құтпан айғыр, құтпан қошқар, құтпан бура қазақтың көптеген қиял-ғажайып ертегілерінің басты образдарының біріне айналды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Биік таудағы мұз айдыны''', теңіз деңгейінен біраз биіктікке орналасқан мұз айдындары. Оның төменде жатқан мұз айдындарынан айырмашылығы айналасын тау қоршап жатқандықтан желсіз, тымық, ауасы таза әрі қысым тығыздығының төмендігіне байланысты сырғанауға жеңіл болады. Бұлардың барлығы атмосфералық қысымға және мұздың сапасына әсер етеді. Мысалы, ғалымдар айдын әрбір 100 м. биіктеген сайын 500 м. сырғанаудағы нәтиже 0,12 секундқа есіп тұратынын есептеп шығарған. Жоғары нәтижелер көрсету мақсатымен шет мемлекеттерде биік тауларда кептеген мұз айдындары салынады. Швейцариядағы Давос-1560, Скво-Велли-1890 м. биіктікте жатыр. Қазақстанда 1951 ж. теңіз деңгейінен 1787 м. биіктікке орналасқан Медеу мұз айдыны салынады. Онда жасалған Әлемдік рекордтардың тізімі осы анықтамалықтың қосымшасында беріліп отыр. Конькимен ең шапшаң сырғанауға қолайлы tQ пен 8q-tbih арасы. Егер t2 109-қа төмендеп кетсе көрсеткіш 0,003- 0004 секундқа азаяды екен. Бұл 500 м. қашықтықта 1,7 секундқа тең болып шығады.Медеу мұз айдынындағы қыс айларындағы орташа t= пен шамасында, атмосфералық қысым бағанасымен 610-630 мм. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Бұрылыста сырғанау''', әдісінің кейбір ерекшеліктері бар. Бұрылу басталар алдында соңғы қадам оң жақтағы конькимен жасалынады да, дененің салмағы сол қапталға ауысады, сол аяқтағы коньки мұзға сол қырымен тіреледі. Күштің негізі салмағы түскен оң аяқтағы коньки мұзға барынша итеріліп, конькиші сол аяқтағы конькиінің қырымен ұзағырақ сырғиды. Содан кейін денесін айналымның ішіне қарай еңкейте түсіп аяқтарын алмастыру үшін оң жақтағы конькиді ішке тарта түседі. Іле оң аяқ алға шығып бір цикл аяқталады да цикл қайта басталады. Қашан бұрылыс аяқталғанша сырғанау әдісі осылай қайталанып отырады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Атанды босағаға байлау''' енші бөлу дәстүрінде орын алған рәсім атауы. Ата-анасынан енші алып шыққан ұл балалары отау болып шығар кезде еншіге наразы болмаса, онда үлкен қара шаңыраққа, кемпір-шалдың батасын алып, алған еншісінен таңдаулы ат немесе атанды босағаға байлап шығуы тиіс. Алған еншісінің көлеміне қарай аты мен атаны болмаса, кілем немесе шапан сияқты бұйымдар қалдырып кеткен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атаукере''' ғұрыптық ас, ауру меңдетіп, ажал төнген, дүниеден озуға жақындаған адамның ең соңғы жеген асы. Қазақстанның шығыс аймақтарында атаукере деп айтылылса, ал басқа өңірлерде атау, атау суы немесе кере деген балама атаулары да бар. Бұл адамның жантәсілім етep алдында «бой жасау» деп аталатын азғана бір сәтке сергіген кезінде арыздасып, бақұлдасқан соң атаукере шартты түрде аталған дәм, сусын беру атқарылған. Мұндай астың арналу мәнін, дайындалуын анықтаудың сәті түспеді. Ең жақын туысы «Қолымнан татқан ең соңғы дәмің болсын», деп, көбінесе су немесе сұйық тағам тамызады. «Атаукерең болсын», «атаукереңді ішкір» деген сияқты тағы басқа соңғы дәм дегенді білдіретін қарғыс мәніндегі сөз орамы құн тартып, басын (жанын) алатын түрлі жазаларды атқарар алдында қылмыскерге берілетін соңғы, ғұрыптық ас атаукере деп аталған деген кейбір дерек берушілердің мәліметі дәйекті деуге болады. Ал, қиналып жатқан жантәсілім етуге жақын қалған адамға иман айту, тілді кәлимаға келтіру кезінде оның ақтық демі шықпас бұрын аузына тамызатын діни ғұрыпқа байланысты туындаған арнайы су имансу деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атауыз''' ағаш шеберінің бұйымды қысып қойып, жонуға, сүргілеуге, кесуге арналған көмекші құралы, қысқы. Аспаптың бұл түрінің затты қысатын бас жағы аттың аузына ұқсаған үлкен, әрі ірі тісті болып келетіндігіне байланысты осылай аталған. Атауыздың жетілдірілген бір нұсқасында онымен жұмыс істегенде оның тепкішегін қос аяқпен шірене теуіп қысып отырады да, екі қолына аспапты ұстап бос болады. Атауыздың қолға ұстап істейтін кішкене түрін іскенже деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Аспаптар Санат:Ағаш өңдеу жабдықтары 
'''Атбәйге''' ат жарысында озып келген атқа берілетін сыйлықтың, жүлденің, марапаттың ең кәделі түрі. Дәстүрлі ортада ат жарысында озып келген бірнеше (ондаған) атқа және көмбеге дейін шапқан ең соңғы атқа (оны көктайынша деп атаған) бәйге берілген. Бәйгеге қатысушылардың барлығы көмбеге келіп жиналғаннан кейін, бәйгенің жүлде бөлісі басталады. Жүлделер ақшалай да, мал басымен есептелген мөлшермен де, ер қаруы бес қару түрінде де, қымбат кілемдер түрінде де, шапан түрінде де берілді. Үлкен астарда аламан бәйгеде озып келген аттың иесіне бас бәйге деп тоғыз тарту, ал кейбір шағындау ас пен басқа да жиын-тойларда атан түйе немесе ат берілген. Атбәйгенің мөлшері басқа ұлттық ойындарға берілетін жүлделерге қарағанда қомақты болып келед. Н.Рычковтың айтуынша, үлкен астардағы аламан жарыста бірінші бас бәйгеге тігілген күң бастатқан «жанды тоғыз» деп аталатын қомақты мал-мүлік тарту етілген. Содан кейінгі жүлделерге сауыт-сайман, түйе, ер-тұрманымен ат белгіленді. Атағы алашқа жайылған үлкен астарда атбәйгесіне аса қомақты жүлделер тігілген. Мысалы, 1860 жылы руы жаппас Құламбаевтың әкесіне ұйымдастырылған ас беруде аламан бәйгеден озып келген 13 аттың иелеріне тоғыз тарту берілгені туралы В.Н.Плотников өз еңбегінде ерекше айтып кетеді. Кейін орыс отаршылдығының қыспағына түскен қазақ социумының әлсіреуіне байланысты атбәйгенің көлемі азайып, мазмұны сұйылды. А.Бремнің 1894 жылы келтірген дерегі бойынша, атбәйгенің бірінші жүлдесі екі-үш мың сомдық күміс ақша көлеміндей болды. Ал ауқатты байлар жүздеген жылқы тіккен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атбілезік''' иесінің орны мен байлығының белгісі ретінде оның тол атының аяғына салынатын құйма білезік түрі. Ертеде сирек кездескен мұндай дәстүрлі ортада аса жоғары құнға ие жорға, жүйрік және салтанат үшін мінілетін аттардың аяғына салынды. Ауыз әдебиеті деректерінде сал мен серілердің әрі әшекей, әрі тұмар ретінде мінген аттарының екі аяғына күміс білезік салатындығы туралы айтылады. Оны қазақтар шұжық білезік деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Сәуірдің 13''' Григориан күнтізбесінде жылдың 103-ші күні (кібісе жылдарда 104-ші). Жылдың аяғына 262 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 2009 жылы Семейде Шәкәрім (1858-1931) жаңа фотосуреті табылды. Фотосурет Қазақ Автономды Кеңес Социалистiк Республикасының Семей губерниялық жер басқару Наркомземның арнайы комиссиясының 1924-1925 жылдары ұйымдастырылған жұмыс туралы есеп берудің қосымшаларынан табылған. == Туғандар == Кенжебай Есенғалиев (1947) Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті ректорының кеңесшісі; Мағзам Қасымов (1947) Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Алматы қаласы бойынша басқарма бастығы Алматы қаласы Тәртіптік кеңесінің төрағасы; Қуандық Медеуов (1948) генерал-майор; Бауыржан Құлжанов (1953) Солтүстік Қазақстан облысы бойынша кедендік бақылау департаменті кинологиялық бөлім бастығының орынбасары, полковник; Шағурашид Мамалинов (1958) Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданының әкімі; Бағлан Қабдікәрімұлы Ыдрысов (1959) Қазақстан сумо қауымдастығының президенті, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы; Ақылбек Күрішбаев (1961) ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, профессор; Асқар Бишіғаев (1964) «Альянс Банкі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары; Асқат Жіткеев (1981) Қазақстан Республикасының дзюдодан ұлттық ерлер құрама командасының бас жаттықтырушысы, қазақша күрестен спорт шебері, дзюдодан, самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанның еңбек сiңiрген спорт шеберi. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:13 сәуір 
'''Тауқұм''' Шу-Іле таулары мен Іле өзенінің төменгі бөлігі аралығындағы құмды алқап. == Географиялық орны == Алматы облысы Жамбыл ауданы жерінде. Батысы Балқаш көлінің жағалық ойпатына, оңтүстігі Күрті өзеніне тіреледі. == Жер бедері == Аумағы 8300 км2, ұзындығы 200 км, ені 60 км. Тауқұм Мойынқұм, Сарытауқұм, Қорғанқұм атты бірнеше шағын құмдардан тұрады. Оңтүстігінде Жусандала даласы, Бозой және Қараой үстірттері жатыр. == Өсімдігі == Құм жүзгін, сексеуілді аласа бұталар, жусан, еркекшөп, изен өсімдіктерімен жақсы бекіген. Іле және оның тармақтарын бойлай қамыс, тал, тораңғы, шеңгел, жиде, т.б. өседі. Тұщы грунт суы 60 м, 2-10 тереңдікте кездеседі. Күздік жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы құмдары 
'''Конькишінің отырысы,''' сырғанау кезіндегі спортшының денесін ұстау қалпы денесі алға қарай еңкейіп, аяғы жамбас және тізе буындарынан бүгіліп ұсталады. Отыру ''төменгі'' және ''жоғары'' қалып болып бөлінеді. Егер аяқ буындары неғұрлым көбірек иілсе, бұл төменгі; ал аз иілсе, жоғары қалып болып есептеледі. Конькишінің отырысы төмен болса мұздан итерілу екпіні күштірек жоғары отырса азырақ. Спортшы көп жаттықса, аяқтары күшті болса соғұрлым отырады. Коньки мұздан итеріліп екінші коньки сырғанағанда спортшының денесі тепе-теңдік қалпын сақтайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Халықтық майдан''' –халықтық фашизм мен соғысқа қарсы, демократия, әлеуметтік прогресс пен ұлттық тәуелсіздік үшін күрестегі халық бұқарасы ұйымының формасы. Халықтық майдан 20 ғасырдың 30-жылдарында пайда болды. Германияда фашистердің өкімет билігін басып алуы (1933), Италиядағы фашистік диктатураның күш жинауы, Францияда, Испанияда, т.б. бірқатар Еуропа елдерінде фашизмнің белсенділік көрсетуі соғыс қаупін бірден күшейтті. Халықтық майдан құру идеясы 1934 жылы ақпан айында Франциядағы фашистік төңкеріс жасау әрекетінен кейін бірінші рет жүзеге асырылды. Онда 1935 жылы әртүрлі саяси партиялардың, ұйымдардың өкілдері енген Халықтық майдан құрылды. Сол жылы Халықтық майдан Испания мен Чилиде де қалыптаса бастады. 1936 жылы сәуір, мамыр айларында Халықтық майдан партиялары Франциядағы парламент сайлауларында жеңіске жетті. Халықтық майданға сүйенген үкімет 1936- 38 жылы Францияда еңбекшілердің жалақысын көтеру, 40 сағаттық жұмыс аптасын, ақылы демалыстар енгізу, кәсіподақтардың құқығын кеңейту, фашистік ұйымдарға тыйым салу, ұсақ қолөнершілер мен саудагерлерге жеңілдікпен несиелер беру, т.б. жөнінде заңдар қабылдады. Халықтық майдан тактикасын жүзеге асыру 1938 жылы социалистер мен радикалдардың кесірінен жікке бөлінгеніне қарамастан, Францияда фашистік диктатураның орнауына бөгет болды. 1936 жылы 16 ақпанда Испаниядағы сайлауда Халықтық майдан жеңіске жетті. Халықтық майданының басшылығымен Испанияның республикалық күштері үш жыл бойы (1936-39) испан фашистері мен неміс-итальян интервенттеріне қарсы шайқасты. Қытайда 1935 жылы елдегі азамат соғысын тоқтату және жапондарға қарсы ұлттық майдан құру жөнінде шаралар жүзеге асырылды. 1937 жылы Гоминьдан үкіметінің басшысы Чан Кайши бұқаралық козғалыстың қысымымен жапондарға қарсы майдан құруға келісті. Чилиде 1939 жылы әртүрлі саяси партиялар Чили еңбекшілері бірге Халықтық майдан құрды. Ол 1938 жылгы муниципалдық және президенттік сайлауларда үлкен табысқа жетті. Ондағы Халықтық майдан үкіметі 1941 жылға дейін өмір сүрді. Халықтық майдан құру үшін күрес бірте-бірте халықаралық көлемде өріс алды. 1939 жылы қыркүйекте Брюссельде халықаралық бейбітшілік конгресі өтіп, оған 35 елдің делегаттары қатысты. Оның негізгі мақсаты бірыңғай антифашистік майдан құру болды. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары Халықтық майдан саясаты одан әрі дамытылып, басып алынған елдер мен фашистік блок елдерінде Қарсыласу қозғалысы өрістеді. Соғыс аяқталып, фашизм талқандалғаннан кейін Халықтық майдан құру саясаты өзінің өзектілігін жоғалтты. ==Дереккөздер== Санат:Соғыс 
'''Константин Юрьевич Коротков''' (18. 06.1961, Өскемен), ХДСШ-і (1982). Қаз КСР- інің ЕСЖ-сы М. Шабалинның басшылығымен Коротков спортымен 10 жасынан бастап айналысты. Республиканың әлденеше мәрте чемпионы әрі рекордшысы. Кейін ж-шы К. Костусенконың басқаруымен 1983-84 жылдары КСРО чемпионы, Еуропа чемпионатының қола, КСРО халықтары қысқы күміс (1986) жүлдегері, чемпионы (1990) атанды. 1984 ж. Сараево (Югославия) өткен қысқы Олимпиялық ойынға қатысты. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша конькишілер Санат:КСРО конькишілері 
'''Атжабу''' ертеректе ерекше статустың, байлық пен барлықтың белгісіне саналған жылқы әбзелі, жамылғы түрі. Дәстүрлі ортада қолы жеткен адам», беделді, ауқаттылар аттарына аңның терісінен де жабу салған. Жолбарыс, албарыс (ілбіс), сілеусін, терісінен жабу салу ерекше мәртебенің көрінісі болған. Соған байланысты қылқұйрық жабу, құндыз құйрық жабу деген атаулар қалыптасқан. Шетін жалпақтау етіп әдіптеген. Жабудың басқа әбзелдерден айырмашылығы оған түрлі аңдардың жылқының құйрығы тағылатын болған. Жаугершілік заманда жеңілген жақтың «Байрағыңды жабу» еттім, «туыңды жабу еттім» деген сөз орамдары осыған байланысты қалыптасты. Атжабу жібек, мақпал, қыжым, биқасап, барқыт, қатипа сиякты қалың да, қымбат маталардан тігілетін немесе кілемдерден арабы кілем, түкті кілем, алашадан әдейілеп пішіліп жасалған. Көз бен тіл тиюден сақтайды деп жарысқа қосылатын аттарды толық қымтауға жететін, яғни мойнынан бастап құйрық түбіне дейін жететін кежім деп аталатын көлемді атжабу түpi матадан жасалып, беті ою-өрнекпен әшекейленіп, жиегіне түрлі-түсті жіптерден айнала шашақ төгіліп жасалады. Атжабудың әлеуметтік дәрежені білдіретін символикалық мәнімен қатар, атты тіл-көзден сақтайтын ғұрыптық функция да атқарды. Сонымен бірге, атжабу суық маусымда, әсіресе бәйге, көкпар және аңшылық пен саятшылыққа арналған аттарды жаратқан кезде де қолданыстық маңызы үлкен болды. Осындай атжабудың ұзындығы шоқтықтан құйрық түбіне дейін жетті, ені екі бүйірін жабатындай көлемде болды, ұштары бір-біріне баумен бекітілді. Атжабудың атты бәйгеге жарату, тер алу, қаражарыс сияқты мұқымды да күрделі шара кезінде тер қатудан және суық тиюден сақтайтын киізден жасалған қалың түрі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
революция''' Еуропа мен Азияның бірқатар елдерінде Екінші дүниежүзілік соғыс жағдайында және одан кейінгі кезеңде болып өткен қоғамдық-саяси процестердің маркстік әдебиетте бейнеленуі. Германия және Италия фашизмі мен жапон милитаризмін талқандау, Бұл елдерді Кеңес армиясының азат етуі жағдайларында онда КСРО-ның көмегімен халықтық демократия деген атқа ие болған саяси жүйе орнатылды. революциясы нәтижесінде Польша ,Чехословакия, Венгрия, ГДР, Болгария, Румыния, т.б. елдерде билікке И.В.Сталиннің тікелей сеніміне ие болған тұлғалар келді. Олар негізінен халықтың кедей топтары мен осы елдерде орналасқан Кеңес армиясы бөлімдеріне сүйенді. Қарсылық білдіргендер қатал жазаланды немесе шетелге кетуге мәжбүр болды. Осыған байланысты көп ұзамай әлем елдері жүйеге (социалистік және капиталистік) бөлініп, екеуінің арасында «қырғи-қабақ соғыс» басталды. жүйенің арасындағы ұзаққа созылған бәсеке 20 ғасырдың 80-жылдарының аяғы және 90-жылдардың бас кезінде болган социалистік жүйенің талқандалып, КСРО-ның ыдырауына алып келді. ==Дереккөздер== 
XX ғ-дың екінші жартысының басында АҚШ-та пайда болған командалық спорт түрі. Әр командада әйел еркек бар небәрі 10 адам болады. Әйелдер әйелдермен, ерлер ерлермен бәсекеге түседі. Жарыс түйетайлығы 309 тректе өтеді. Әр спортшы өз кезегі келгенде 12 минут сырғанайды да бір көште 60 км. қашықтықты өтеді. Осы аралықтың ең аз нәтиже көрсеткен адам жеңіске жетеді. Жарыс кезінде сүріну, құлау, жарақат алу сияқты нәрселер көп ролик-дерби халықтың арасында кең тараған жоқ. Одан бірінші Әлем чемпионаты 1949 ж. өтті. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Түзу жолда сырғанау''', бірден жоғары шапшаңдық (әсіресе қысқа қашықтықтарда) алып кету үшін спортшы сөреден шығу сәтін дұрыс бастауы керек. Сөреге "на страт!" бұйрығы берілгеннен кейін конькиші сызығының бойына оң жағына жартылай бұрылып тұрады. Сөре сызығы мен дененің ара қатынасы 40° шамасында, сол қол алдыңғы жақта, оң қол арт жақта сермелуге дайын тұрады. "Дайындал!", "внимание!" бұйрығынан кейін тізесін тағы да бүгіңкіреп, еңкейе түседі. Қимылсыз тыныш тұрады "Марш!" бұйрығынан кейін сөре сызығынан атыла жөнеледі. Конькишілердің бойлары бір қалыпта түзеліп сырғанақ басталып кетеді. Алғашқы 5-6 қадам қыска болады, қолдар алма-кезек сермеледі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Хан кеңесі''' Бөкей Ордасының ханы Жәңгірдің ұйғарымымен 1827 жылы құрылған билер алқасы. Құрамына әр рудың беделді билері енген. Ресми құжаттарда «Ханның билер кеңесі» деп те аталады. Хан кеңесі жергілікті хандық билік жүйесіндегі ең жоғарғы орган болып саналған. Кеңес мүшелері маңызды саяси мәселелерді талқылап, ханға ақыл-кеңес беріп отырған, ханның кейбір өкім, жарлығының баптарын өзгертуге ұсыныс жасаған. Жергілікті сипаттағы заңдар қабылдау ісіне қатысып, өз пікірлерін білдіруге құқылы болған. Сондай-ақ Хан кеңесінің мүшелері ұрлық жасаған адамдарға жаза тағайындау, зекет, соғым салықтарын төлемегендерге айыппұл салу, т.б. мәселелерді талқылап, хан құзырына жолдап отырған. Кеңес мүшелері бейбіт кезеңде толық құрамда сирек бас қосқан, тек 1835-37 жылы көтеріліс кезінде жылына 3-4 рет мәжіліс құрды. Олардың мүшелік қызметі мен өкілеттілігі тұрақты саналған. ==Дереккөздер== 
'''Кенжеш Садыққызы Сарсекенова''' (17 қазан 1972, Аякөз қаласы, Шығыс Қазақстан облысы) қазақстандық конькиші, жасөспірім қыздар арасындағы Қазақстанның, Әлемнің екі мәрте жеңімпазы, 1994 жылы Лиллехаммерде (Норвегия), 1994 жылы Нагано (Жапония) қысқы Олимпиялық ойынға қатысушы, қысқы Азия ойындарына (1999, Оңтүстік Корея) қатысып 1500 метрге сырғанаудан 8-ші, көпсайыста 9-шы орынға ие болды, Әлем кубогінің кезеңдеріне, Норвегия, Голландия, Германияда өткен т.б. халықаралық турнирлерге қатысты. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Оlympics.com Санат:Алфавит бойынша конькишілер Санат:Қазақстан конькишілері 
жарыстар өтетін мұз айдындарынан басқа да жай адамдардың әсіресе балалардың демалуы, ойнауы үшін сырғанақтар қатырылады. Негізінен осындай сырғанақтардың үш тобы бар: Олар қыс айларында беттері қатқан өзен-көлдердің, су қоймаларының үстіндегі қардан тазаланып жасалатын сырғанақтар; аулаларда, ашық алаңдарда, шағын спорт алаңдары мен стадиондарда қолдан су құйып жасалынатын сырғанақтар; жасанды техникалық және химиялық сырғанақтар. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Таусағыз''' () астралылар тұқымдасына жататын көп, кейде екі жылдық шөптесін өсімдіктер не жартылай бұта. Негізінен Орталығы Еуропадан Шығыс Азияға (оның ішінде Орталық Азия мен Кавказ) дейінгі құрғақ аудандарда өсетін 170-тей түрі бар. Қазақстанда Шығыс Қазақстан, Ақтөбе, Жамбыл, Ақмола облыстарында, Іле, Күнгей, Теріскей, Қырғыз Алатауларында, Кетпен тауында тараған 28 түрі бар. Қиыршық тасты тау баурайында, далалы, сортаң топырақты, шалғынды, құмды жерлерде өседі. Биіктігі 50, кейде 70 90 см. Тамыры жуандап, түйнекке айналған. Сабағы түзу, тықыр не түкті. Жапырақтары таспа тәрізді, ұзын, жиектері бүтін, кезектесіп орналасады. Тілшік тәрізді ірі гүлдерінің түсі сары, кейде қызыл және күлгін болады, жоғары жағы қиықты, тісті, тозаңқаптары түбінде жебе, гүл шоғы цилиндр тәрізді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым шілдеде жеміс салады. Жемісі дәнек. Құрамында каучук бар реликті түр кәдімгі Таусағыз (S. tau-caghys) жойылып бара жатқан эндемик. Хантау Таусағызының (S. chantavіca) түрі де қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. ==Дереккөздер== Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Роликті конькилер''' арнайы жасалған жолдың үстімен (трек, тас жол) сырғанауға арналған аяқ-киім. Роликті конькимен сырғанау XVIII ғасырда пайда болған. Әсіресе XX ғ-дың 30-шы жылдарында онымен көп адамдар әуестенген. Ер адамдар 410 ярдтан мильге (100 м,- 8км.), әйелдер 440 ярдтан- мильге (100 м.-1.612 км) дейінгі ара қашықтарда жарысқан. Роликті конькилермен мәнерлеп сырғанаудан Әлем чемпионаты еркін бағдарлама бойынша 1947 ж. өткізілген және 4-5 минутқа созылған. Мұнда жарыс жекелей және жұптасып өнер керсету мен спорттық биден өтеді. Тақтайдан жасалған тректердің көлемі біркелкі емес, айналымнан тұратын әр айналымы мильден бастап әрі қарай үлкейе береді. Жыл сайын болмағанымен роликті конькилерден қашықтыққа жарысудан хоккейден жиі-жиі жарыстар өтіп тұрады. Роликті конькилер халықаралық бірлестігі 1924 ж. Швейцарияда құрылған. == Дереккөздер == Санат:Спорттық киімдер 
'''Атажұртпен қоштасу''' түрлі тарихи жағдайлага байланысты елге, жерге деген махаббат, әр замандағы оқиғаларды арқау еткен ғибратқа толы жыр айту рәсімі. Тілді, жерді сүюге тәрбиелейтін өнегелік жақтары бар қоштасуда ел мен жердің салтанатты, берекелі кезеңін суреттейді. Бұл отаршылық басталардағы «зар заман ақындарының» шығармаларында басты тақырыпқа айналған. М.Әуезов атажұртпен қоштасу жырын мағыналық жагынан үшке бөледі: жермен қоштасу, елмен қоштасу, өтіп бара жатқан заманмен қоштасу. Кейде осы үрдісті арыздасу деп те атайды. Онда көшпелі қоғамның моральдық нормалары, ерліктің өресі биік ұстанымдары арқау болады. С.Сейфулин «Қарқаралыдан шыққaн ақын Күдері қожаның баласы Құлет ақын айтиы» деген қоштасу жырында ел-жұртпен, туған жермен коштасу сәтін былай суреттейді: ''Әкем күйеу болған жер, ''Шешем бір келін болған жер. ''Ақ бүркеншік салынып, ''Ала берен киген тay. ''Кетейін деп кетпедім, ''Төңірегім толған жау, ''Шулап тұрган бәрің мал. ''Қош, есен бол, туған жер, ''Кіндік кірім, ту5ан жер! XX ғасырдың құғын-сүргін зобалаңы кезінде шетке қарай аууға мәжбүр болған қазақтар арасында бұл дәстүр жалғастығын тапқан. Атажұртпен қоштасу қоштасар сәтте жердің, қоныстың, ата-баба зиратының бір уыс топырагын, арша, адыраспан, жабайы сарымсақ қатарлы қасиетті саналатын хош иісті өсімдік шөптерді шүберекке түйіп алады. Қоштасу жырында жер мен елдің асыл қасиеттерін сипаттап, оны қастерлеудің шексіз парыз екендігін және осы кір жуып, кіндік қаны тамған қасиетті атажұртпен шарасыздықтан қол үзіп бара жатқандығын айтады, жұрттағы қалып бара жатқан туыстарына, дос-жарандарына береке тілейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Мам Унденович Хван''' (1.05. 1930, Владивосток, РФ), Республикадағы КСРО ның тұңғыш еңб.сің СШ-і (1958), ҚазКСР-інің еңб.сің СШ-і (1962). XX ғасырдың 60-шы жылдары О. Шабаров, И. Назаров, В. Гейдрих, В. Троцкий, К. Серегина, Н. Солдатова және атақты конькишілерді дайындады. П.ғ.к-ты, профессор, ғылыми бағыты "Биік таужәне спорт". М.ғ.д., профессор А. Бернатейннің басшылығымен Қазақ дене тәрбиесі институтының жанынан осы аттас лабораторияны ашты. == Дереккөздер == Санат:Коньки 
'''Петр Николаевич Шабалин''' (6.02.1947, Барлымова селосы, Удмурт АССР-і, РФ). Әртүрлі қашықтықтарға сырғанауда республиканың әлденеше мәрте чемпионы және жүлдегері. 1972-77 ж.ж. қазақ дене тәрбиесі институтының аға оқытушысы, 1978-91 ж. республикалық мектеп-интернат директорының орынбасары, 1991-2000 ж.ж. спорт ойындары және қысқы спорт түрлері республикалық жоғары спорт мектебінің директоры, 2000 жылдан ЦСКА спорт клубы спорт ойындары мектебінің директоры. "Еңбек сіңірген спорт қайраткері". == Дереккөздер == Санат:КСРО спортшылары 
'''Виктор Владимирович Шашерин''' (23.10.1962, Алматы), еңбек сіңірген СШ-і. Республиканың әлденеше мәрте чемпионы әрі рекордшысы. КСРОқұрама командасының санында 10 жыл болды. Көптеген халықаралық турнирлердің соның ішінде ҚазКСР Министрлер Кеңесі турнирінің жеңімпазы, Әлемнің рекордшысы (23.03. 1984; 5000 м.-6.49,15; кп. Көп- сайыстан ұп.; 3-4-.01.1981, 161-690 үп.; 18-19.04.1985, 159,566 ұп). КСРО-ның үш дүркін және абсолютті чемпионы (1985), Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1985-86). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша конькишілер Санат:КСРО конькишілері 
XIX ғасырдың соңына таман пайда болған спорттың бір түрі. Шорт-тректен жарыс былайша өтеді. Әйелдер де, ерлер де 1500, 500, 1000 және 3000 метрлік қашықтықтарда күш сынасады. Бірінші орын алған спортшы 5, екінші орын алған спортшы 3, үшінші орын алған спортшы ұпайға ие болады. 1000 және 1500 метрлік қашықтықтарда мәреге алты спортшы шықса, 500 метрлік қашықтықта олардың сандары төртеуден аспайды, ал 3000 метрлік қашықтықтағы бәсекеге алдыңғы үш қашықтық боынша орын алған спортшылар ғана жіберіледі. Ереже бойынша іріктеу және финалдық жарыстар өтеді. Жеңіске төрт қашықтықтың қорытындысында ең көп ұпайға ие болған спортшылар жетеді. Шорт-трек өткен ғасырдың соңғы жылдарында Солтүстік Америкада пайда болса керек. Ағылшындар мұны ойлап шығарған біздер едік, бірақ Англияда өpicтеп кете қоймады да, бір ағылшын онымен канадалықтарды таныстырып сол елде бастау алып кетті дейді. Бірақ канадалықтар бұған келісе қоймайды, ''олар'': біздерге шорт-тректі ешқандай ағылшын үйреткен емес, оны ойлап тапқан да, алғаш рет жарыстар ұйымдастырған да өзіміз дейді. Қазір бұлардың қайсысының дұрыс, қайсысының бұрыс екендігін анықтау қиын, бірақ біздердің білетініміз басқаларға қарағанда шорт-тректі дамыту үшін канадалықтардың көп еңбек сіңіргендігі. Канадада алғаш рет жарыс 1905 жылы ұйымдастырылып, жеңіске Фред Логен деген спортшы жетті. Бір жылдан кейін бұл жаңалықты Канаданың оңтүстік көршілері іліп алып кетті. АҚШ-тағы шорт-тректен алғашқы чемпион Моррис Вуд деген кісі болды. 1915 жылы АҚШ пен Канаданың арасында алғашқы халықаралық жарыс өтті. Мұнда канадалық Рассел Уилер жеңіске жетті. Араға он бір жыл салғаннан кейін осындай жолдастық кездесу қайталанып, содан бері үздіксіз өткен жарыс "Солтүстік Америка құрлығының шорт-тректен чемпионаты" деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Шорт-трек 
'''Мадиғали Абдығалиұлы Қарсыбеков''' (12.02.1956, Алматы облысы, Қаскелең ауылы), Қаз. еңб. сің.СШ-і (1999). 1977 ж. Қазақ мемлекеттік дене тәрбиесі институтын к.с.-ты мамандығы бойынша бітірді. 1979-85 ж. к.с.-нан жаттықтырушы болып қызмет істеп, 1989 жылдан Ақтөбе қаласындағы қысқы спорт түрлері балалар мен жасөспірімдер спорт мектебіне ауысып ш.т..- тен жаттықтыра бастады. Кейін республиканың және ВЦПС құрама командаларының аға жаттықтырушысы болды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан 
'''Елена Владимировна Синицина''' (3.10.1971, Рудный қаласы, Қостанай облысы) қазақстандық шорт-текші, Спорт шебері (1991). Рудный индустриалды институтын бітірген "Горняк" спорт клубында тәрбиеленді. Жасөспірім қыздар арасындағы КСРО біріншілігінің 1000 м. және 3000 м. жарысудағы, КСРО кубогінің күміс жүлдегері. ТМД елдерінің абсолютті чемпионы (1994), Лиллехаммердегі (1994, Норвегия) қысқы Олимпиялық ойынға қатысты. == Дереккөздер == Санат:3 қазанда туғандар Санат:1971 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша шорт-трекшілер Санат:Қазақстан шорт-трекшілері 
'''Қазақстанда конькиді мәнерлеп сырғанау''', өзінің бастауын 1947 жылдан алады. Республиканың алғашқы чемпионаты 1953 ж. өтті. 1970 ж. Алматыда, 1975 ж. Өскеменде алғашқы жасанды мұз айдындары ашылды. Жыл бойы үздіксіз жаттығуға мүмкіншілік туғаннан кейін к.м. с-шылардың шеберліктері күрт өсті. Мәнерлеп сырғанаудың көзге түскен алғашқы шеберлері өсті. Мәнерлеп сырғанаудың көзге түскен алғашқы шеберлері өздерінің мүмкіндіктерін арттыру үшін көптеген шет мемлекеттерде әсіресе АҚШ-та болып біріккен жаттығулар өткізді. 1996 жылдан бастап еліміздің конькиді мәнерлеп сырғанаушылары Ә.ч-тарына, Азия ойындарына қатысып келеді. Аздаған жылдардың арасында республикада Д. Казарлыга, А. Крюков, А. Құанышева, Қ. Тілепалдина, М. Халтурина, Р. Тен сияқты талантты спортшылар дайындалды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Мұз үстіндегі би''', көрініс пен спорттың қатар орындалатын қосындысы. XIX ғасырдың ортасында Англияда мұз үстіндегі театр деген атпен жеке мұз айдындарының біріншілігі ретінде өткізіліп, 1895 жылдарда алғашқы чемпионат өтті. Алғашқыда тек вальс ырғағымен орындалды кейін коньки спорты дамыған барлық мемлекеттерде таралды. Алдымен аралас жұпта ғана өтіліп келсе 1952 ж. бастап мұз үстіндегі жеке биден де жарыстар өте бастады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Шаңғышы ылдилап бұрылу үстінде Шаңғымен өрге көтерілу сәті '''Тау Шаңғы Спорты''' шаңғы спортының бір түрі. Тау шаңғы спорты слалом, алып слалом, жылдам сырғанау болып бөлінеді. Слалом жарысы тапталған қалың қарлы тау бөктерінде өткізіледі. Жарыс жолының қашықт. 500 700 м, көлбеулігі 100 200 м. Жол бойына қызыл не көк жалау ілінген кедергілер қойылады. Олардың арасы м. Жарыс кезінде слаломшылар трассаны екі рет өтеді. Соның орташа уақыт көрсеткішінен қорытынды нәтиже шығарылады. Алып слаломда жолдың көлбеулігі 200 500 м, ұзындығы 800 2000 м, қақпаның ені м, олардың арасы 15 20 м. Жылдамдық сағатына 65 километрге жетеді. Жылдам сырғанауда жолдың көлбеулігі 500 1000 м, ұзындығы 2000 4000 м, жылдамдығы сағатына 90 100 километрге жетеді. Тау шаңғы спортының алғашқы ережесін 1920 жылдары ағылшын А.Лунн құрастырған. Жылдам сырғанаудан 1923 жылы Швейцарияда тұңғыш жарыс өтті. Әлем чемпионаты 1930 жылдан өткізіліп келеді. 1936 жылы олимпиадалық ойындар бағдарламасына енгізілді. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы біріншілігі 1934 жылы басталды. Тау шаңғы спортынан федерация құрылып, ол 1948 жылы халықаралық ұйымға (ФИС) мүше болды. Тау шаңғы спорты 2- дүниежүзілік соғыс жылдарында пайда болды. Республиканың тау шаңғы спортшылары А.Артеменко, Ю.Кабин, В.Митрозаев, Г.Минаев, П.Дельвер, О.Жайшыбеков, В.Духанин, Р.Ақжанов, Н.Еремеева, М.Хусайнов, тағы басқалар спорттың бұл түрін дамытуға зор үлестерін қосты. == Дереккөздер == Санат:Қысқы спорт Санат:Шаңғы спорты 
'''Сальхов секірісі''', бұл секіріс Әлемнің 10 дүркін чемпионы, атақты швед мәнершісі Ульрих Сальховтың есімімен аталған. Мұнда дененің кеңістікте айналуы басқа секірістерге қараганда көбірек және мұздың бетіне тірелетін нық тұрып, жақсы сырғанап, секіруге екпін қосатын бос тұрған аяқтың сілтенуіне жағдай туғызады. Конькимен мәнерлеп сырғанауда қазық баулап (петля), көбелек, Оллер, Валлей, Филипп, Шпагат т.б. секіру түрлері көп. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''"Кімді қалайсың?"''' қазақтың ұлттық ойыны. Алдымен ойын бастаушы және "жазалыға" үкім шығарушы хан тағайындалады. "Кімді қалайсыңның" ескі нұсқасында өзі қалаған кісіні оның көршісінен сұрайды, ол келіспесе хан шешімі бойынша "жазалайды". Жаңа нұсқада бастаушы қыз бен жігіттерді жұптастырып отырғызады да, көршілестердің бірінен "кімді қалайсың?" деп сұрайды. Сонда ол ұнатқан кісінің рет санын дәл тауып, оны қасына алады, не жаңылысса, "жаза" тартады. Жаза түрі ән, би, көркем сөз оқу т.б. болып келеді. "Кімді қалайсыңды" той жиындарда жастар сүйіп ойнайды. Кей жерлерде бұл ойын "қассың ба, доссың ба?", "көрші" деп те аталады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
күресі''', эллиндер мен латындар (гректер мен латындар) заманында пайда болған күрес түрі. Белдесу қарсыластар түрегеліп төрттағанға түскенде аударылып, домалатып әдістер қолдану арқылы өткізіледі. Мұнда балуандардың бір- бірлерін белден төмен ұстауына, аяғынан шалуына, қағуына рұқсат етілмейді. Грек-рим күресінің ''мақсаты'' лақтырған немесе төрттағаннан аударған, домалатқан кезде қарсыласының екі жауырынын бір мезетте немесе бірінен соң бірінің қайтарымынан кілемге тигізу. Мұндай басымдылық таза жеңіс деп есептеледі де белдесу тоқтатылады. 250pxЕгер таза жеңіс болмаған жағдайда, жеңіс ең көп ұпай алған балуанға беріледі. Балуанның киімі лыпа, бандаж, арнаулы трико және былғарыдан тігілген жұмсақ аяқкиімнен тұрады. Грек-рим күресінің жарыс ережесі 1896 ж. шығарылып, содан бергі уақытта талай рет жаңартылып келеді. Ол 1986 ж. -ші Олимпиялық ойындардың бағдарламасына еніп, содан бері (1900, 1904 жылдардан басқа) бағдарламадан басқа олимпиядалық жарыстан түспей келеді. Әлем чемпионаты 1897 ж. Еуропа чемпионаты 1898 жылдан бастап өтіп келеді. Күрес әуесқойларының халықаралық бірлестігі (ФИЛА) 1912 ж. құрылды. ҚР- ның Грек-рим күресінің бірлестігі 1993 жылдан ФИЛА-ға мүше. == Дереккөздер == Санат:Грек-рим күресі 
'''Анатолий Иванович Колесов''' (18 қаңтар 1938, Қарағанды облысы, Осакаров ауданы, Литвинское елді мекені қаңтар 2012) КССРО-лық балуан, еркін күрес шебері. == Өмірбаяны == Қазақстанның тұңғыш чемпионы. Қазақ дене тәрбиесі институтын (1955) бітірген. КСРО халықтары алтын медальға ие болды (1959). Колесов он жыл бойы (1957-66) еліміздің командасы құрамында дүниежүзінің 20 елінде болып, еліміздің спорттық намысын қорғады. == Жетістіктері == Колесов олимпиялық ойындардың (1964, Токио), әлемнің үш дүркін (1962, 63, 65) чемпионы. Ол басқарған КСРО құрама командасы 1966-69 ж. Еуропа мен дүние жүзінің төрт дүркін, олимпиялық ойындардың чемпионы болды. == Марапаттары == Колесов Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен және бірнеше медальдармен марапатталды. == Дереккөздер == Санат:1938 жылы туғандар Санат:Осакаров ауданында туғандар Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:КСРО балуандары Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары 
'''Бастемі қазірет Айтқожаұлы''' (1874, Кеңтүбек ауылы (қазіргі Май ауданы (Павлодар облысы)) 1903) діни қайраткер, қазірет. ==Білімі== Бастемі жыл Бұқарда оқыды, отанына 23 жасында оралды. ==Еңбегі== Кеңтүбек ауылында мешіт ашты, сонда бір мезгілде 80 оқушы оқи алатын медресе салды. Мешіт-медресе ағарту-тәрбие орталығына айналды. Кеңтүбек ауылының үлкен зиратында, Бапи Басарұлы туысқанының жанында жерленген. 1990 ж. ұрпақтары мәрмәрдан ескерткіш орнатты. == Дереккөздер == Санат:1874 жылы туғандар Санат:Май ауданында туғандар Санат:1903 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан қазіреттері 
'''Ахат Сенорович Аширов''' 8.5.1970, Павлодар қ.) дзюдодан халықаралық класстағы спорт шебері (1997). ==Спорт жетістіктері== 1988 жастар арасындағы жасөспірімдер КСРО біріншілігінің қола иегері, Дзюдодан КСРО спорт шебері (1988), КСРО жастар құрамасына енді. 1989 КСРО жастар ойыны, Донецк қ., 3-орын, 1990 Алматы қ. Халықаралық турнирі 2-орын, 1991 КазСРО кубогы, Алматы қ., 1-орын, Қазақстан чемпионаты 3-орын. 1992 ҚР федерациясының кубогы 1-орын, 1995 ҚР Чемпионаты, Павлодар қ., –орын, Германиядағы халықаралық турнир 7-орын, Алматы -орын, Үндістандағы Азия Чемпионаты- орын. 1996 бірнеше халықаралық турнирларда қатысты: Жапония, Венгрия, Алматы орын, Үндістан, Германия, Франция, Италия, 1985 ж. Азия чемпионатында қола және күміс жүлдегер, Атлантадағы Олимпиада ойындарының (АҚШ, 1996) қатысушысы. ==Ескертулер== ==Әдебиет== Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі). Санат:Қазақстан дзюдошылары Санат:1970 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар 
'''Елік Нұрмұханбетұлы Сұлтанғалиев''' (11.02.1947, Алматы қаласы) ХДСШ-і. Республиканың дүркін чемпионы. Көптеген халықаралық жарыстарда, КСРО чемпионатында, КСРО халықтарының республиканың намысын абыроймен қорғады. Бүкілодақтық Спартак ерікті спорт қоғамы біріншілігі, И.Паддубный, Пытлясянский атындағы халықаралық турнирлердің жеңімпазы. Сонымен қатар, ол Еуропа арасындағы чемпионатта жеңіске жетті. 1982 жылдан Алматы қаласындағы №2 дәріхананың меңгерушісі қызметінде, 1995 жылы дәріхана "№2 аптека" ЖШС директоры болды. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == ҚазҰМУ түлектері қауымдастығы Басымды иемін, ПЕТР КУЗЬМИЧ! (бапкері) Санат:11 ақпанда туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Қазақстан чемпиондары атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері 
== Кәсіпқой бокс == Кәсіпқой бокстағы салмақ санаттары. Салмақ дәрежесі, кг (фунт) Бекітілген жыл Санат атауы WBC WBA IBF WBO Boxrec 90,892 (200) дейін 1885 Ауыр салмақ Heavyweight Heavyweight Heavyweight Heavyweight Heavyweight 90,892 (200) дейін 1980 Бірінші ауыр салмақ Cruiserweight Cruiserweight Cruiserweight Junior heavyweight Cruiserweight 79,378 (175) дейін 1913 Жартылай ауыр салмақ Light heavyweight Light heavyweight Light heavyweight Light heavyweight Light heavyweight 76,203 (168) дейін 1984 Екінші орташа салмақ Super middleweight Super middleweight Super middleweight Super middleweight Super middleweight 72,574 (160) дейін 1884 Орташа салмақ Middleweight Middleweight Middleweight Middleweight Middleweight 69,85 (154) дейін 1962 Бірінші орташа салмақ Super welterweight Super welterweight Junior middleweight Junior middleweight Light middleweight 66,678 (147) дейін 1914 Жартылай орташа салмақ Welterweight Welterweight Welterweight Welterweight Welterweight 63,503 (140) дейін 1959 Бірінші жартылай орташа салмақ Super lightweight Super lightweight Junior welterweight Junior welterweight Light welterweight 61,235 (135) дейін 1886 Жеңіл салмақ Lightweight Lightweight Lightweight Lightweight Lightweight 58,967 (130) дейін 1959 Екінші жартылай жеңіл салмақ Super featherweight Super featherweight Junior lightweight Junior lightweight Super featherweight 57,153 (126) дейін 1889 Жартылай орташа салмақ Featherweight Featherweight Featherweight Featherweight Featherweight 55,225 (122 дейін) 1976 Екінші жеңіл салмақ Super bantamweight Super bantamweight Junior featherweight Junior featherweight Super bantamweight 53,525 (118) дейін 1894 Ең жеңіл салмақ Bantamweight Bantamweight Bantamweight Bantamweight Bantamweight 52,163 (115) дейін 1980 Екінші ең жеңіл салмақ Super flyweight Super flyweight Junior bantamweight Junior bantamweight Super flyweight 50,802 (112) дейін 1911 Ең кіші жеңіл салмақ Flyweight Flyweight Flyweight Flyweight Flyweight 48,988 (108) дейін 1975 Бірінші ең кіші жеңіл салмақ Light flyweight Light flyweight Junior flyweight Junior flyweight Light flyweight 47,627 (105) дейін 1987 Минималды салмақ Strawweight Minimumweight Mini flyweight Mini flyweight Minimumweight == Әуесқой бокс == Жазғы Олимпиада ойындарында қолданылатын салмақ санаттары гг бойынша салмақ) Санат атауы Санаттың ағылшынша атауы 91+ Супер ауыр салмақ Super heavyweight 91 Ауыр салмақ Heavyweight 81 Жартылай ауыр салмақ Light heavyweight 75 Орташа салмақ Middleweight 69 Жартылай орташа салмақ Welterweight 64 Бірінші жартылай орташа салмақ Light welterweight 60 Жеңіл салмақ Lightweight 56 Жартылай жеңіл салмақ Featherweight 52 Ең жеңіл салмақ Bantamweight 46 49 Бірінші ең жеңіл салмақ Light flyweight == Тағы қараңыз == *Бокс AIBA World Ranking == Дереккөздер == Санат:Бокс en:Weight class (boxing) de las categorías por peso en el boxeo según cada asociación 
дзю-до күресі''', республикада жетекші спорт түрлерінің бірі болып есептелінеді. Республикалық чемпионаты 1973 ж. бастап өтіп келе жатыр. Алғашқы жылдары М.Әзімбаев, В.Ярославцев, А.Қамқоев, К.Мысықбаев, Б.Жаңбырбаев, И.Вешагуров, ағайынды Жабраил және Исраил Кодзоевтар республиканың атын шығарды. Біраз жылдардан бері республикалық дзю-до күресінің тұңғыш төрағасы С.Жандосов атындағы халықаралық турнир өтуде. 1995 ж. Үндістанның Дели қаласында өткен халықаралық дзю-до бірлестігінің конгресінде қазақстандық жаттықтырушы Р.Байбосынов дүниежүзілік дзю-до бірлестігінің вице- президенті болып сайланды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Алексей Аселдерович Атаев''' (01.03. 1941, Дағыстан, РФ), СШ-і. ҚазКСР інің және КСРО- ның ЕСЖ-сы. 1979-84 жылдары Дзю до күресінен республиканың аға жаттықтырушысы болып қызмет істеді. Ол дайындаған команда КСРО чемпионаттарын да және КСРО халықтарының жүлделі орындарға ие болды. Құрама команда мүшелерін дайындаған үшін Атаев "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:КСРО дзюдо 
'''Таушешек''' () көкендер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер, жартылай бұта. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар) Алатауында кездесетін түрі: алтай Таушешек (S. altaіca), Тарбағатай таушешегі (S. tarbagataіca) және Тянь-Шань Таушешек (S. tіanschanіca) бар. Бұлардың биіктігі 30(40) см. Тамыры жуан, бірнеше бөлікке тарамдалып, тереңге жайылып кетеді. Сабағы бірнешеу, онда қалың, сопақша төрт қалақты жапырақтары кезек орналасады. Гүлдері хош иісті, ақшыл, қызғылт түсті, қос жынысты, аталығының саны 8, аналығы біреу, жатыны бір ұялы, гүлсерігі түтік тәрізді. Көп гүлді (саны 15 20), олар топталып, шоғырбас гүлшоғырын құрайды. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі жаңғақша. Таушешектердің гүлдері әдемі, хош иісті, сәндік үшін өсіріледі. Тарбағатай Таушешегі мен Тянь-Шань Таушешегі Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Көкендер 
'''Бауыржан Шекербекұлы Жаналин''' (01.01.1948, Алматы облысы, Ақсу ауданы, Үлгілі ауылы 18.09.2004, Астана), ҚЕСЖ-сы. Жаттықтырушылық қызметті Балқаш қаласында бастады. 1984-86 жылдары республикалық құрама командасының аға жаттықтырушысы болып қызмет істеді. 1991 96 жылдары самбо күресінен республикалық құрама командасының аға жаттықтырушысы болды. == Дереккөздер == Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:1948 жылы туғандар Санат:Ақсу ауданында туғандар Санат:18 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:2004 жылы қайтыс болғандар Санат:Астанада қайтыс болғандар еңбек сіңірген Санат:Самбодан Қазақстан Ұлттық құрамасының аға 
'''Бостан Оңдашұлы Жаңбырбаев''' (23.04. 1963, Талдықорған облысы Кербұлақ ауданы), ХДСШ-і. ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы. Республиканың бірнеше дүркін чемпионы және КСРО жүлдегері. 2006-2008 жылдары күрес түрлерінен республикалық спорт мектебінің директоры болып қызмет істеді. == Дереккөздер == Санат:23 сәуірде туғандар Санат:1963 жылы туғандар Санат:Кербұлақ ауданында туғандар халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері еңбек сіңірген Санат:Дзюдодан Қазақстан чемпиондары Санат:Дзюдодан Қазақстан 
'''Ермек Әбуұлы Иманбеков''' (24.08.1961, Алматы облысы, Қарасай ауданы) дзюдодан республиканың әлденеше дүркін және бүкілодақтық, "Буревестник" ерікті спорт қоғамының чемпионы. Бірнеше халықаралық турнирлерде жеңіске жетті. Халықаралық дәрежедегі және СШ-ін дайындады. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер== Ермек Иманбеков: «Әлем чемпионатында сәтті өнер көрсетеміз», 27 тамыз 2013 Санат:24 тамызда туғандар Санат:1961 жылы туғандар Санат:Қарасай ауданында туғандар Санат:Дзюдодан Қазақстан чемпиондары Санат:Дзюдодан Қазақстан құрамасы жаттықтырушысы 
Атқы аңшылықта қолданылатын құрал, өзінен-өзі атылатын садаққа ұқсас арнаулы садақ пен жебеден тұратын құрылғы. Атқыны ірі аңдар жүретін жолдарға қаратып, аңның қос өкпе, кеудесіне тиетіндей етіп құрып қояды. Аң жіпті кеудесімен соққанда, оқ атылып аңға қадалады. Атқының садақтан өзгешелігі адамсыз өздігінен атылады және садақтан үлкен серпімі қатты болады. Атқы серіппесі (ағашы), серіппе бауы (қайыс), кергіш ағаш, тиек (бүлдіргелі), жебе, сақина жіп, шыжым және алдыңғы, артқы тіреуіш, қазық қатарлы бөлектерден құралады. Атқы ағашының ұзындығы бір құлаштай серіппелі ағаштан жасалады. Серіппесіне түйенің жөн терісінен тілінген ұзындығы бір құлаштай таспа бау тағылады. Садақ жебені, мылтықтың құндақ ағашы тәрізді ағашқа отырғызып, орналастырып, жіппен тартып қояды. Жебенің мойынына таяу жерінің астында өте сырғанақ қаға берісі жоқ төсеніші болады. Үш сүйемдей кергіш ағаш жасалып, оның үстіңгі бетінде сәл ойылған науашаға бойлай орналастырады. белгілейтін бөлегі кергіштің бір ұшын тіреп тартып отырып, енді бір қол мен тиектің бүлдіргесін кергіш кертігіне іліп, тиекті серіппе бауының үстіне айналдырып әкеліп, тиек түбін серіппе бауына басып тұрып, онан соң тиек үшін сақина жібіне іліндіріп бекітеді. Осылай керіліп тұрған атқыны екі тіреуіш қазықтың үстіне қояды: алдыңғысы атқы қаңқасын көтеріп тұрса, артқысы тепе-теңдігін сақтап тұрады. Жолдың келесі жағына тартылған «кеуде соғар шыжымның» ұшын сақина жіпке тисе болды сақина жіп тиектің басынан сыпырылып, жебе атылады. Атқының ортаңғы доғасының астына жерге қойғанда тепе-теңдігін сақтайтын етіп екі үш аяқты тұғыр бекітеді. Атқыны аң-құстар бармайтын жерге, ауа райының борансыз кезінде өте ептілікпен құрады. Атқының құрылу әдісі аңның түріне және мінез-құлқына байланысты болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Атпа суармалы егіншілікте егістік суаратын, сабы үш аяқты мосыға ілінген, биікке су шығарушы құрал немесе үлкен күрек ожау. Ожаумен арнаулы тоғанға жиналған немесе құйылған су eric алқабына жіберілген. Атпада мосыға екі жағын тең етіп, сырық орнатылады. Оның бір басына күбі шелек, екінші басына ауыр нәрселер (зат) байланады. Ауыр нәрсе байланған жағы жоғары көтерілгенде, күбі шелек төмен түсіп, оған су толады. Ал ауыр зат төмен түскенде, яғни басылғанда шелек жоғары көтеріліп, ішіндегі су арыққа төгіледі. Шығыр болмаған аймақтарда егінді құдықтан немесе көлден суарғанда қазақ егіншілерінің жер суару үшін атпа әдісі қолданылған. Атпаның қолқауға, атпасамар, қолсамар деген түрлері бар. ''Егіннің суаратын құралы атпа, ''Атпа атып, аш адамдар болды қатпа, деген өлең шумақтары атпамен су айдаудын, әлегі мол, машақаты көп әрекет болғандығын көрсетеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атпаз'''- бәйгеге қосылатын жүйрік және жорға аттарды бабына келтіруші, жаратушы, күтуші адам. Атбегінің, атсейістің нұсқауымен бәйгеге алдын ала жаратып, жем-суын үйлестіреді, терін алып бабына келтіреді. Сондай- ақ бәйге жолында балаға атты қалай жүгіртудің жолын үйретеді, мінез-құлығы туралы ақпарат береді. Ал мініс атының бабы үшін жауап беретін адамды атшы атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аламан хан''' асық ойынының түрі. Онда, ойыншылар бір жолда екі адамнан алма-кезек (бірі қалса, екінші) ойнайды. Ойынға қатынасушы әрбір адам әр реткі ойынға жетіден жоғары асық қосады. Сонымен бірге, үлкен, әрі әдемі асықты «хан» сайлайды. Оны ойнаушылардың асығына қосып араластырып, кілем, киіз үстіне шашып жібереді. Асықтың жағдайына қарай отырып онымен бірдей болып түскен жақпен басбармақ немесе сүк саусағымен атып «ханды» алады. «Ханды» атқан асыкпен оның маңайындағы тағы екі асықты атып алады. Мұнан кейін шашылған асықтардың кез-келген жерінен бір-біріне оңай тиетін асықтарды атып үтып отырады. Ойынның шарты ұтқан асықтың саны жетіге жеткенше ойын ережесін бүзуға болмайды. Яғни ойыншының қолы немесе атқан асығы басқа асықтарға тиіп кетсе, ол қолындағы асықтарын ортаға тастайды барлық асық ханталауға түседі. Ойын кезегі екінші адамға тиесілі болады. Бірақ қолындағы асықтың саны «ханды» қосып есептегенде жетіден артық ойыншы әлгі ереженің шарты- на бағынбайды. Яғни қолындағы асығы ханталауға түспей өзінде қала береді. Ондайда ханталауға жерде қалған асықтар түседі. Соңында ұтқан асық саны мен ханның кімнің колында екендігіне қарай қорытынды жасалып, ұтылғандардан тоқинек айып алынады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аттан''' (ұран) жаугершілік заманда тұтқиылдан жау шапқанда дауыстап дабыл беру, яғни елді жауға қарсы дайындалсын деген белгі беру. Сондай-ақ суыт хабарды білдіру үшін айтылатын «атқа мін», «атқа қон» дегенді білдіретін одағай сөз. Бұл көне заманнан келе жатқан, сөзбен айтылатын, дауыспен берілетін әскери дабыл түрі саналған. Жаугершілік заманда, тұтқиылдан жау тигенде, жұртқа хабар беру үшін ұрмалы музыкалық аспаптармен берілетін түрлі дыбыстық дабыл беру құралдарымен бірге, осылай дауыспен айғайлап белгі дабыл түрі ретінде қалыптасты. Осындай төтенше жағдайда ғана айтылатын «белгіні» естіген ер адамдар бөгелместен жедел түрде қару-жарағын асынып, атқа қонып, жауға қарсы шығуға дайын болуы міндеттелген. Барымташы немесе ұрылар мал мен жанның тыныштығын бұзып жылқы қуалаған кезде малшы-қосшылар «Aттaн, Aттaн» деп, айқайлап ауылдағы азаматтарды көмекке шақырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аттарақ''' аттың түгін тарайтын тарақ, жылқыны баптап, күтуге арналған құрал. Ұзақ жол жүру, алысқа шабу, жүк арту т.б. жағдайларда терлеген жылқыдан бөлінген тұз түгіне жабысып, сор болып кеуіп қалған қалдық пен шаң-тозаңды түсіру үшін аттарақпен тарап тазалаған. Оны көбінесе жалпақ қақ сүйектен жасаған. Ол үшін жіліншік сүйекті ортасынан қақ жарып, ағаштың аша бұтағына шегелеп, қырлы қапталына егеумен бедерлеп, тіс тәрізді жүз салады. Аттарақ жүзінің тереңдігі пышақ сыртындай, яғни 3-5 мм шамасында болады. Сондай-ақ аттараққа құстың ұзын тұмсықтарын (айталық бірқазанның) пайдаланса, ат желдей жүйткитін жүйрік болады деп сенген. Ондай аттарақ түрін қырғыш деп те атаған. Ертеде аттарақтың сандал, жаңғақ ағашынан дүзі жиі жасалған пұшты деп аталған түрі болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аттау'''- май, қаймақ шайқайтын аспап. Оны тегене немесе шараға құйылған қанжылым сүтке жартылай малып тұрып, таяқшасын екі алақан арасында ысқылай айналдырып, май шайқайды. Аттау ағаштан жасалады, қазіргі кезде өте сирек кездеседі. Оның ҚР MOM қорында (КП 23986 /15) екі түрі сақталған: бірі басында ағаштың аша бұтақтарының түйісінен белқанжығаның ілгектері тәрізді төрт ілгекті етіп жасалған. Ұзындығы 28 см. Екіншісі сиырдың мүйізінен жасалған піспек түріндегі Аттау. Диаметрі 6,5 см. Пішіні тостаған тәрізді. Екі шеті ашық болып келген мүйіз тәрізді тұсының ортасын тесіп, жіңішке, жұмыр ағаштан ұзындығы 38 см сап орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
(Paeonіa) сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер, бұталар. Қазақстанның шығысындағы таулы, орманды аудандарда кездеседі. Қылқан және аралас жапырақты ормандарда өсетін түрі: кәдімгі Таушымылдық (Р. anomala) және дала Таушымылдығы (кейде оны жаушымылдық деп те атайды) (Р. hybrіda) бар. Бұлардың биіктігі 40 80 см. Тамыры бұтақты әрі жуан, қоңыр түсті, салмағы кг болады. Бұтақсыз сабағы бірнешеу, олар тік өседі. Ірі гүлі бір-бірден сабағының ұшында жетіледі. Үш-үштен шығатын саусақ салалы жапырақтарының шеті тілімделген, сабаққа кезектесіп Хош иісті гүлдері қошқыл, қызыл не қызғылт, ақ түсті, қос жынысты, аталығы көп, аналығының саны 8. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілде тамызда жеміс салады. Жемісі жапырақша, тұқымының сырты жылтыр, қара түсті. Таушымылдықтың тамырында эфир майы, салицин глюкозиді, крахмал, танин және аздаған алколоидтар болады. Халық медицинасында Таушымылдықтың тамырын емдік мақсатта күзде жинайды. Таушымылдықтың тұнбасы тәбет ашады, асқазан сөлінің қышқылын арттырады, астың қорытылуын жақсартады, жүйкені тыныштандырады. Таушымылдық Қытайда өте ерте заманнан бері мәдени өсімдік ретінде өсіріліп келеді. Қазіргі кезде оның бір мыңнан аса сорты бар. ==Дереккөздер== 
'''Аттұяқ'''- үлкен, жылқы тұяғымен барабар алтын немесе күміс құйма. Аттұяқ арнаулы қалыппен жасалады. Қазақта «ат тұяғындай алтын» деген теңеу бар. Аттұяқ жөнінде С.Мұқановтың еңбегінде төмендегідей мәліметтер келтіріледі: «сол сапарында ол қытайлардан және моңголдардан қойтұяқ», «тайтұяқ», «аттұяқ» аталатын алтын жентектеріне қоржынының бір басын толтырып қайтқан». Мұндай алтын, күміс құймасын қазақтар «атбас жамбы» деп те атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атты жығу және байлау''' атты емдеу, тағалау, таңбалау сияқты шараларды жасау үшін қолданатын тәсіл. Атты жығудың кең тараған тәсілі аттың алдыңғы екі аяғын қысқа етіп, тусап байлаған соң арқанмен аттың қамшылар жақ артқы аяғының иіідерлігінен шалып алып, оны қайтадан алдыңғы екі аяқтың ортасынан (бекітілген арқан үстінен) өткізіп, мінер жағына қарай тартқанда аттың үш аяғы бір-біріне қусырыла (жақындай) жығылады. Жығылған аттың бос аяғын осы арқанмен қайта шалып төрт аяғын бір-біріне туқырта байлап бекітеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Атты тарту''' деп ат бәйгесі барысында шалдыққан атты көмбеге таяғанда ердің екі қасынан болмаса шылбырынан немесе қанжығасынан, тіпті, тоқымның екі жағынан демеп көмектесуді айтады. Ат бәйгесі басталардан бұрын бұл рәсімге байланысты шартты алдымен келісіп алады: көмбеге бір шақырым қалғанда, жердің рельефінің ыңғайсыздығына байланысты атты тартуға рұқсат етіледі. Оны ат айдаушылар белгілейді. Келісім бойынша, атты тартатын кісілер бәйгеге көлденеңнен қосыла кетіп, аттың шылбырын қолдарына алады немесе екі атты кісі қанжығаны екі жағынан тартып, атқа демеу көрсетеді. Кейде атты тартуға рұқсат берілмеуі мүмкін. Ондайда атты тарту жасырын жасалып та жатады. Ұсталған адамдар айыпты деп саналып, бәйгеден шығып қалады немесе бәйгедегі шауып келе жатқан аттың реті кейін шегеріледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
дәстүрлі фенологиялық күн іііыру жүйесіндегі амал атауы. Григориан күнтізбесі бойынша көкек айында қар күрт еріп, жер лайсаң болып, шаруашылыққа қолайсыз мерзімді аласапыран деп атайды. Амалдың кейбір жерлерде өзгеше атауы бар. Көкектің орта кезінде діни аш найзағайдың жарқылдап, күн күркірегін кезін яғни үстікте қызырдың қамшысы шартылдады, қыс кетті» деп, Маңғыстауда киіктің күйек кезеңіне дөп келетіндіктен киіктің лақ өргізбесі» деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алаштың бөлінбеген еншісі''' қазақы ортада қалыптасқан әрі әлеуметтік мәнді ұғым. Алаштың бөлінбеген еншісі жалпы қазақтың ортақ ата тегі түп атасы Алаша хан өзінің қартайған шағында малдарының бір бөлігін өзінде қалдырып, қалғанын үш ұлына бөліп берген нтен аңызбен байланысты қалыптасты. Генеологиялық мифке сәйкес, кейін, үш ұл (Ақарыс ұлы жүз, Бекарыс орта жүз, Жанарыс кіші жүз) қазақтың үш жүздік үрылымының негізін қалаушылар болды. Сан алуан енші ішститутының бірі- Алаштың бөлінбеген еншісі. Қазақы ортада ауылга келген кез келген қонактың өзі түстенген үйден тиесілі үлесі ішетін тағамы, оған арнайы төсек- орынның дайындалуы және конақтың көңілін көтеру мен пулауға байланысты әртүрлі шаралар (ойын-сауық, тіпті, үй иесімен бірлесе аңга шығу және т.б.) бөлінбеген енші немесе Алаштың бөлінбеген еншісі деп аталды. Сондай-ақ, келген қонақты немесе конақтарды олар түстенген үйдің иесі ғана күтіп қойған жоқ, оларды көршілері де шақырып, құдайы қонақ еткен. IX ғасырдың аяғында Сырдария облысына саяхат жасаған Н.Н. Гродековтың айтуынша, үйге келген қонақты көршісі іс міндетті түрде қонақасы арнап, үйіне шақырады. Көршісі құдайы беріп және оның қонақтарының саны ойлағаннан көп болса, көмек беру парыз деп санаған. оіітіп, көрші үйге келген қонақтардың біразына қонақасы пісіріп, жатар орнын дайындап, қондырып жібереді. Бірнеше жыл қатарынан көрші отырғандар бір-бірінің да осылай күтеді. Алаштың бөлінбеген еншісі атқарылуы біртүрлі ғұрыптық құқықтың принциптері арқылы реттелініп отырды. Осыған сәйкес, егер, қонақ түстенген үй иесі оны дәстүрге сәйкес күтпесе немесе күте алмаса, әлгі қонақтың биге шағымданып, айып талап етуге құқы болды. Деректерге қарағанда, осындай жағдайда билердің кесімі, көбінесе, қонақтың пайдасына шешілді. Бітімің басқа да түрлері сияқты егер, қонақ түстенген үй иесі оны дәстүрге сәйкес күтпесе немесе күте алмаса, әлгі қонақтың биге шағымданып, айып талап етуге құқы болды де, бір жағынан, іиікі рулық-қауымдық қатынастар жүйесін нығайтудағы маңызы ерекше болды. Екінші жагынан, руаралық байланыстарды ұйымдастырудың және реттеудің пәрменді бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алғадай''' ертеде жаугершілік заманда жетім қалғандарын жинап, тәрбиелеп, бағып-қағып, соғыс өнері ісіне, адал қызмет етуге баулып тәрбиелеген жеткіншектер. Алайда, бұл ұғымды онтологиялық тұрғыдан дәйектейтеу үшін қажетті деректер жоқтың қасы. Алғадай ұғымы қазақтың көне жауынгершілік хабардар етеді. Әдетте екі жақтың қалың қолы жаппай ұрысқа кірісер алдында жекпе-жекке батырлар шығаратын болған. Алғашқы жекпе-жекке елге әйгілі батырлардың алдынан өтіп, баталарын алып, жас жауынгерлер шыққан. Міне, солар алғадайлар деп аталған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүкіләлемдік бокс кеңесі''' (WBC) кәсіпқой бокс ұйымы. 1963 жылы 14 ақпан күні Аргентина, Бразилия, Ұлыбритания, Венесуэла, Мексика, Панама, АҚШ, Филиппин, Чили елдерінің ұлттық бокс ұйымдарымен құрылған. Ұйымға Хосе Сулейман басшылық етеді. Әр жылдары WBC нұсқасы бойынша Мұхаммед Али, Ларри Холмс, Рэй Леонард, Флойд Мейвезер кіші, Рой Джонс кіші, Олег Маскаев, Юрий Арбачаков секілді боксшылар чемпион аталған. Әуесқой боксты AIBA бақылайды, ал кәсіпқой боксты WBA, IBF, WBC, WBO және басқалар бақылайды. Кәсіпқой бокста 17 салмақ бар, әуесқой бокста барлығы 11. Әуесқой бокс әр боксшы қатарынан бірнеше жекпе-жек өткізетін турнирлерден тұрады, ал кәсіпқой жекпе-жектер оларда аз Сондай-ақ, кәсіпқой бокс раундтар, жабдықтар және басқа да маңызды емес айырмашылықтар бойынша әуесқой бокстан ерекшеленеді. ==Қазіргі WBC нұсқасы бойынша әлем чемпиондары== ===Ерлер=== Салмақ санаты: Чемпион: Қай кезден басталды: Минималды салмақ Анықталмаған Бірінші ең аз жеңіл салмақ Буакау Пор Прамук 23 желтоқсан, 2011 Ең аз жеңіл салмақ Тосиюки Игараси 16 шілде, 2012 Екінші ең жеңіл салмақ Йота Сато 27 наурыз, 2012 Ең жеңіл салмақ Шинсуке Яманака қараша, 2011 Екінші жеңіл салмақ Абнер Марес 21 сәуір, 2012 Жартылай орташа салмақ Джонни Гонсалес сәуір, 2011 Екінші жартылай жеңіл салмақ Такахиро Ао 26 қараша, 2010 Жеңіл салмақ Sam-A Kaiyanghadaogym 15 шілде, 2012 Бірінші жартылай орташа салмақ Денни Гарсия 24 наурыз, 2012 Жартылай орташа салмақ кіші Флойд Мейвезер 17 қыркүйек, 2011 Бірінші орташа салмақ Сол Альварес наурыз, 2011 Орташа салмақ Кіші Хулио Сезар Чавес маусым, 2011 Екінші орташа салмақ Андре Уорд 17 желтоқсан, 2011 Жартылай ауыр салмақ Чед Доусон 28 сәуір, 2012 Бірінші ауыр салмақ Кшиштоф Влодарчик 15 мамыр, 2010 Ауыр салмақ Виталий Кличко 11 қазан, 2008 ===Қыздар=== Weight class: Champion: Date won: Atomweight Момо Косеки 11 тамыз, 2008 Минималды салмақ Наоко Фуджиока мамыр, 2011 Бірінші ең кіші жеңіл салмақ Наоми Тогаши 13 шілде, 2008 Ең кіші жеңіл салмақ Марианна Хуарес 11 наурыз, 2011 Екінші ең жеңіл салмақ Ана Мария Торрес 30 тамыз, 2008 Ең жеңіл салмақ Усанакорну Кокитжим қазан, 2009 Екінші жеңіл салмақ Алисса Эшли 23 шілде, 2011 Жартылай орташа салмақ Анықталмаған Екінші жартылай жеңіл салмақ Фрида Уолберг 27 қараша, 2010 Жеңіл салмақ Эрика Анабелла Фариас тамыз, 2011 Бірінші жартылай орташа салмақ Моника Сильвина Акоста 19 маусым, 2009 Жартылай орташа салмақ Сесилия Брекхус 14 наурыз, 2009 Бірінші орташа салмақ Анықталмаған Орташа салмақ Анықталмаған Екінші орташа салмақ Анықталмаған Жартылай ауыр салмақ Анықталмаған Бірінші ауыр салмақ Анықталмаған Ауыр салмақ Анықталмаған == Бокс ұйымдары == === Әлемдік деңгейдегі бокстан негізгі ұйымдар === Бүкіләлемдік бокс кеңесі WBC Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы WBA Халықаралық бокс федерациясы IBF Бүкіләлемдік бокс ұйымы WBO === Әлемдік деңгейдегі маңыздылығы жағынан екінші бокс ұйымдары === Халықаралық бокс ұйымы IBO The Ring Беделді бокс журналы === Басқа да ұйымдар === Дүниежүзілік бокс федерациясы WBF Дүниежүзілік Кәсіби бокс федерациясы WPBF Еуропалық Бокс Одағы EBU == Тағы қараңыз == WBC-тің ресми сайты == Дереккөздер == Санат:Спорт ұйымдары Санат:Кәсіпқой бокс ұйымдары 
'''Алдашы''' қазақтың дәстүрлі түсінігіндегі жанал бейне. Бұл кейіпкер алтайлықтарда бар. Алдашы есте жоқ ерік заманда адамдардың көзіне көрініп келеді де, ажалы жеткен пендені атына мінгестіріп, дүниеге апарып тап сыратын болған екен-мыс. Ол заманда адамдар момын бейуаз, уәдесіне берік болғандықтан маңдайдағы сызығы таусылып, дәм-тұзы біткен соң, Тәңірдің құзырына қайта кете беретін болған деседі. Кейіннен бірін-бірі алдауға үйренген адамдар алдашыға да көне қоймайтын болған. Сол себептен енді алдашы пенденің көзіне көрінбей жасырын келетін болған. Алдашы адам жанын алғалы келіп бауыздаған керегенің үшінші көгіне дейін қан шашырайды-мыс деген аңыз ел арасына таралған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Михаил Терентьевич Харин''' (1923 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Зырянов ауданы Снегирево селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, барлаушы, топ командирі. Соғыстың бас кезінде әкесі майданға аттанды. 1944 жылы әскерге алынды. 1944 жылдың желтоқсанында Дунай өзенінен Эрни (Венгрия) қаласы маңына өту кезіндегі ұрыста ол айрықша көзге түсті. Xарин бастаған бір топ жауынгер өзеннен өткен соң жау траншеясына жетіп, қоян-қолтық ұрыс жасап жаудың пулемет ұясын және миномет батареясын, көптеген жау әскерлерін жойды. Xарин өзі 14 жау әскерін жойып, 8-ін тұтқындады. Плацдармды ешқандай шығынсыз басып алды. Бірақ гитлершілер қайта бас көтеріп, рет қарсы шабуылға шықты. Гвардияшылар оларға тойтарыс беріп отырды. Xарин жолдасымен бір ыңғайлы позицияда жау траншеясына баса-көктеп кіріп, тағы 11 гитлершіні жойды. Күші тең емес ұрысты бір сағаттан артық жүргізді. Нақ осы сәтте плацдармды сақтап қалу үшін көмек келді. Ол езінің барлаушысымен бірге Будапешттің орта шеніне жетіп, өтіп бара жатқан жеңіл машинаны қиратты. Оның ішінде неміс генералы болып шықты. Барлаушылар оны тұтқындап, бөлімге жеткізді. Көрсеткен ерлігі мен тапқырлығы үшін Харинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.3.1945). Соғыстан кейін кіші лейтенанттар училищесін (1954), 1961 жылы М.Фрунзе атындағы Әскери академияны бітірді. X. Молдова Республикасының Тирасполь қаласында тұрады. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Хачин Георгий Андреевич''' (15.3.1915, Ресей, Башқұртстан, Зилаир ауданы Кананикольское селосы 2.5.1978, Қостанай облысы Жітіқара қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, қатардағы жауынгер. Орыс. Кеңес әскері қатарына 1937 жылы шақырылған. 1939 жылы Кеңес-фин соғысына қатысқан. Ұлы Отан соғысы кезінде 1942 жылдың тамыз айынан танкіні жоятын дивизионда өзінің жауынгерлік борышын атқарды. Ұрыс күндерінің бірінде жау Сталинград қаласындағы трактор зауытын басып алмақ болып, бір полк жаяу әскерін жіберді. Оларды орташа және ауыр танкілермен, ал әуеде 53 ұшақпен қорғады. Осы ұрыста Xачин ауыр жараланғанына қарамастан, жаудың танкісін жойды. Ол әскерлерді біріктіріп, қорғаныс құрып, күні бойы бекіністі ұстап тұрды. Тек бригада командирі майор Дурневтің «қоршаудан атыса отырып шық» деген бұйрығынан кейін ғана ол бекіністі тастап шықты. Осындай ерекше қайсарлық жасағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Хачинге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (8.2. 1943). Соғыстан кейін ол Башқортостанда орман шаруашылығында жұмыс істеді. 1971 жылы Қостанай облысы Жітіқара қаласына көшіп келіп, өмірінің соңына дейін Жітіқара асбест комбинатында жұмыс істеді. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:15 наурызда туғандар Санат:1915 жылы туғандар туғандар Санат:2 мамырда қайтыс болғандар Санат:1978 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:КСРО аға сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері ұрыстар қатысушылары Санат:Кеңес-фин соғысы (1939-1940) қатысушылары шайқасы қатысушылары орманшылары жерленгендер 
'''Патшайым Тәжібаева''' (1920 1991) ғылымдарының докторы (1960), профессор. Қазақстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1967). Негізгі ғылыми еңбектері Орталық Қазақстанның шөгінді жыныстары мен кен тастарын зерттеу мәселелеріне арналған. ==Өмірі== Ол 1920 жылы қазіргі Төле би ауданының Қарақия елді мекенінде дүниеге келген. Патшайымның атасы Есенқұл ел басқарған көзіқарақты, дәулетті адам болыпты. Әкесі Тәжібай сол заманның білімді азаматы болып, орыс тілін жетік білгендіктен үкімет жұмыстарына араласқан. Әкесі ерте қайтыс болып, жетімдіктің, жоқшылықтың тақсыретін ерте тартқан Патшайым балалар үйінде тәрбиеленген. Бауыры Лашкер екеуі сонда жүріп сауат ашып, ары қарай жетіжылдық мектепті бітіреді. Табиғатынан қайсар, алғыр мінезді Патшайымды өмірдің ащысы мен суығы шыңдай түседі. ==Білімі== 1936 жылы Алматыдағы педагогикалық училищеге түсіп, оны үш жылда аяқтайды. Бұдан соң Ташкенттегі Орта Азия мемлекеттік университетінің факультетіне түсіп, 1943 жылы бірінші дәрежелі диплом алып шығады. мамандығын алған Патшайым Индустрия университетінің кен-металлургия факультетіне аспирант болып қабылданып, Қазақтың Ғылым Академиясын да бітіреді. Сондай-ақ, 1948 жылы Куйбышев (қазіргі Самара) қаласындағы университеттің факультетін тәмамдайды. ==Еңбек жолы== Бұдан кейін белгілі ғалым, академик Қаныш Сәтбаевпен бірге Қазақстанның пайдалы қазбаларын, жер қойнауындағы байлықтарын ел игілігіне жарату жолында еңбектенеді. «Қарағым, ауыр мамандықты қалаған екенсің, жер қазу, тас жинау тезек теруден ауыр» деген ұстазы Қаныш Сәтбаевтың сөзі оны қаймықтыра алмаса керек. Қиындықтан қашпайтынын жұмыс барысында көрсете біледі. Алғашқы еңбек жолын аймағынан бастапты. Ұстазымен бірге тау-кен орындарын зерттейді. Жастайынан қиындыққа төзе білген Патшайым жұмысқа аса қарап, жер қойнауының литологиясын зерттеп, Қазақстандағы литология ғылымының негізін қалады және ұйымдастыра білді. Геология ғылымына өлшеусіз үлес қосумен қатар, Қазақстандағы мұнай-газ көздерін ашу мәселелері бойынша белсенді де көлемді жұмыстар жүргізеді. Елдегі ең мол мұнай өнімі бар Құмкөл кені туралы ең алғаш Патшайым Тәжібаева болжам жасап, оны ел игілігіне жаратуға бастамашы болған. ==Ғылымдағы орны== 180-нен астам ғылыми еңбек жазған. Рентген лабораториясын ашқан. Ол Қазақстанда ғана емес, АҚШ, Жапония, Канада сияқты ірі мемлекеттерде қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде баяндамалар жасаған танымал ғалымның бірі.. Шөгінді жыныстар мен рудалардың ерекшелігін екшеп, зерделеген. Орталық Қазақстан мен Батыс Қазақстандағы кен орындарын ашқан. Қазақстан мен Орта Азиядан шыққан ең алғашқы ғалым-геолог, литология ғылымының негізін қалаушы. == Ғалым жайлы жазылған кітаптар == «Асыл тастар асқар тауда туады», «Ғылымда дара, өмірде дана», «Патшайым десе Патшайым». Қазақтың біртуар ақыны Жұбан Молдағалиев «Бәйтерегі ғылымның» атты өлеңінде: Жүдемей тағдыр салған сызға жаны, Жетелеп өр мақсатқа ізгі арманы, Жұмбақ әлем ғылымда танытты атын, Қазығұрттың қырмызы қызғалдағы...» деп жыр жолдарын арнапты.. «Ғылымда дара, өмірде дана Патшайым» деп аталатын кітапта ғалымның әріптестері мен шәкірттерінің, достарының Патшайым Тәжібаева туралы жазған пікірлері мен естеліктері, ғалымға арнаған өлең жырлары, топтастырылған. Кітапты құрастырғандар: ҚР еңбек сіңірген қайраткері, белгілі қазақ жазушысы Сәбит Айтмұханұлы Досанов пен Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің оқытушысы, академик, профессор Құралай Қошқарова. Алматы, Шымкент қалаларындағы, Оңтүстіктегі Қазығұрт ауданындағы үлкен көшелер, екі бірдей мектеп Патшайым Тәжібаева есімімен аталады.. ==Марапаттары== Қазақстан Жоғарғы кеңесінің депутаты, Жоғарғы кеңес төрағасының орынбасары лауазымдарын атқарған. Америка, Жапония, Германия, Венгрия сияқты елдердің ғылыми қауымдастығының мүшесі. Ол Халықтар достығы және Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. ==Отбасы== Жолдасы белгілі дипломат Ахмет Аққошқаров. Қыздары Қарлығаш және Құралай. Кіші қызы академик Құралай Аққошқарова, ал күйеу баласы ҚР еңбек сіңірген қайраткері, белгілі қазақ жазушысы Сәбит Досанов. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан геологтары Санат:КСРО геологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары 
'''Благовещенск кафедралы соборы (Павлодар)''' Кафедрасы бар православиелік храм (Павлодар қ., Жағалау шағын ауд) Благовещенск кафедралы соборы. ==Хронология== 1993-99 салынған. 22.10.1999 Астана архиепископы мен Алматылық Алексий храмды аластап, оған кафедралды собор дәрежесін берді, шіркеудің аға попы етіп игумен Иосифті тағайындады (Еременко), Павлодар облысының Аймағының Әдептісі. 02.08.2000 соборға ҚР презденті Н. Назарбаев келіп, соборға арналған сыйлық Иса Құтқарушы иконасын тапсырды. ==Естелік элементтер== Собор үн шығарғышы, жалпы салмағы 1314,5 кг, қоңыраудан тұрады, олар «ЗИЛ» Мәскеу акцонерлік қоғамында құйылған. Паникадило (орталық аспашам) Орыс православиелік Шіркеуіне арналған көркем-өндіріс кәсіпорнында дайындалған, салмағы 2232 кг. 2001 жылы соборда Томск қ. дайындаған витраждар орнатылға. Соборда иконостас қойылған. 2002 жылдан ескерткіш сәулет ескерткіші болып табылады. ==Ескертулер== ==Әдебиет== Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі). Санат:Павлодар 
'''Хименко Андрей Максимович''' (7.12.1915, Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданы Елизаветинка ауылы 6.10.1944, Польша, Магнуш қаласының маңы,Подолье ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы гвардиялық атқыш жауынгер. Украин. 1927 жылы Бішкекке қоныс аударған. Мұнда ол пошташы, «Союзпечать» агенттігінде бухгалтер болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың қазан айында шақырылып, майданға 1942 жылдың ақпан айында келді. Ол Оңтүстік-Батыс, З-Украина, 1-Беларусь майдандарында болды, Холм қаласы (Ресей, Новгород облысы) үшін болған ұрысқа және 1942 жылы Демян гитлер топтамасын қоршауға алып құрту операцияларына, Харьков және Полтава облыстарын азат етуге, сонымен қатар 1943 жылы Запорожье қаласы маңындағы шайқастарға, кейіннен 1944 жылы Никополь плацдармын істен шығару және Апостолов қаласын азат ету, және Брест- Люблин операцияларына қатысты. Әсіресе Висла өзенінен өтіп, Магнуш плацдармын кеңейту операциясында Xименко аса ерлік және батылдық көрсетті. Осы ерліктері үшін Хименкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Петропавловск қаласындағы бір көшеге Xименконың есімі берілген. Ол сондай- ақ Ленин орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Борис Никитович Хитеев ''' (15.6.1909, Батыс Қазақстан облысы Орал қаласы 14.9.1943, Украина, Чернигов облысы Бахмач ауданы Гайворон селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия капитаны, байланысшы. 1942 жылдың қаңтарынан Орталық майдан 60-армия 18-гвардиялық атқыштар корпусы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы Мәскеу Әскери академиясы жанындағы командирлер курсын тәмамдаған. 1943 жылы 14 қыркүйекте Днепрден өтуде көрсеткен ерлігі үшін Хитеевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (17.10.1943). Хитеевке Мәскеу облысы Коломна қаласында бюст орнатылып, Гайворон селосының бір көшесіне есімі берілген. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:15 маусымда туғандар Санат:1909 жылы туғандар Санат:Оралда туғандар Санат:14 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Бахмач ауданында қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Алдынан шығар''' (''күйеу көрді'' (''көру'')) дәстүрлі үйлену салтында күйеу жігіт арнайы келген кезде күйеу тарапынан атқарылуга тиісті жосын атауы. Күйеу жігіттің келгенін естіген қалыңдық әпкесі, жеңгесі және ауылдың бойжеткендері күтіп алып, алдынан шығады.Олар қолдарына құрт, май, бауырсақ және т.б. дәм алып шығады.Содан соң күйеу жігіт қолы-аяғына жеткенше үш peт иіліп сәлем береді. Сәлемді қабыл алғандар «көп жаса», «жасың ұзақ болсын», «тәңір жарылқасын» деп алғысын білдіреді. Бұл жосынның кең таралған атауы күйеу көру (көрді) деп те аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алжапқыш (алжапғыш)'''- тазалық үшін алдына байлап алатын жұмыс адамының қосалқы киімі. Ертеде мал сауғанда, етік тіккенде т.б. жұмыста алға байлап алатын, омырауы бітеу, қолтығы оймалы жұмыс киімнің түрі. Темір ұсталары жұмыс үстінде теріден, көннен кейде кенептен пайдаланады. Алжапқыштың ұзындығы белден байлағанда көйлектің етегінен сәл қысқа тұрады, ені адамның екі санына ілігетіндей, жоғары жағы доғал, етектерінің шетін сүйір етіп пішеді. Астар мен өң беті арасына киіз салып қалыңдатып, формасын сақтайтындай етті. Алжапқыштың бұл түрі суық кезде пайдаланылды. Сондықтан да егделерге арналған түрі тек белден темен шалуға арналған доғал төртбұрыш емес, адамның сауырын, жонын жауып тұратындай қалқанды бөлігі қоса сырылып тігіледі. Алжапқышпен белдемше зер, теңге, күміс түйме, кестелі өрнектермен сәнделеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алқа қотан'''— ақсақалдар кеңесі, билер кеңесі, билер соты сияқты алқалы жиындардың көпшіліктің (яғни белгілі бір жиынның күн тәртібіне тікелей қатысы бар адамдардың) қатысуымен болатын өзіндік ұйымдасу тәртібі. Алқа қотан аталмыш жиындардың белгілі бір өзекті мәселелерді талқылау немесе пысықтау сияқты кезінде кеңейтілген түрлері деп те айтуға болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алқау''' дәстүрлі ортада қалыптасқан, халықтың наным-сенімдік ұстанымдарынан туындаған қауым мүшелері арасындағы қатынас нормаларын белгілейтін атау. Мұнда адамдардың әлеуметтік және экономикалық деңгейіне, қатынас субъектілерінің тараптардың бір-біріне туысқандық жақындығына байланысты қалыптасқан ұғымдар мен атаулар қолданылады. Осыған орай, адамдар бір-бірінің атын атамай, өзара еркелету, сыйлау, құрметтеу мағынасындағы сөздерді қолданды. Мысалы, әйелдер күйеуін би аға, мырза аға, отағасы десе, үлкендер кішілерге айнам, күнім, шырағым, жарқыным, айым, жаным, тентегім, балапаным, жарығым, ботақаным және т.б. деген сияқты. Бұл сөздер көбіне әңгіме барысында немесе әңгімені бастау үшін екінші адамға бағытталған қаратпа сөз ретінде айтылады. Әңгіме барысында әйелдерді сынау мақсатында тергеп айту тәсілі де қолданылды. Мақсаты әйелдердің аталмыш дәстүрге беріктігін сынау. Демек, әйел адамдар өздерін мейлінше абай ұстаулары қажет. Өйткені, абайсызда айтылып кеткен тыйым сөздердің арты жайсыздыққа әкелуі мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алқым шалу''' кимешек пен бой киімдерінің алдыңғы өңіріне әшекейлеу үшін салынған сәндік бөлігінің атауы. Кимешектің ойығының жиегін түрлі-түсті жіппен шалып тігуді алқым шалу деп атайды. ҚР МОМ қорында кимешек бар. Төбесі 18 см; арқа жағының ұзындығы 108 см; өңірі 83x80x80 см; бет ойығы 2x32x32 см. Алдыңғы өңірі мен күләпара бөлігі тұтас пішілген, артқы бөлігі ортадан біріктірілген екі үшбұрыштан құралған. Өңірі мен күләпара тұсына астар салынған. Алқымын бүрмелеп тіккен. Бет ойығы трапеция пішінді, айналдыра қызыл, күміс, зер жіптермен көгеріс өрнек кестеленген. Маңдай тұсы мен жағындағы өрнектің үстіне ұсақ шытырлар қондырған. Кестені айналдыра жағы мен алқымына төрт, маңдайына екі қатар етіп маржан қадалған. Оған қоса, маңдайына алалы қиықша өрнек пен сәдептен көз салған. Өңіріне екі қатар су (өрнегі) «жүгіртіліп», кереге, сағатбау, етегіне екі қатар су, қосарланған гүл, кереге сияқты көркем тігістер қызыл жіппен сырылған. Күйеуі дүниеден озған соң әйел адам киімнің алқымы, кимешектің жағындағы әшекейді алып тастап, аза жолы ретінде оның қарапайым түріне көшеді. Бұл ғұрыпты жақ бұзу деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алқа қотан''' қазақ ауылының қоныстану жүйесіндегі ертедегі дөңгелене қоршау құра орналасу тәртібі. Ертеде көшіп жүрген ру немесе ауыл бір жерге аялдағанда тосын жау шабуылынан сақтану үшін, көшпелі үйлерді шеңбер түрінде орналастырып, оларды айналдыра немесе арасына арба мен күймелер қойылып, шеңбердің ортасында рубасының шатыры немесе киіз үйі орналасқан. Қоныста жылжымалы баспана түрлерінің бұлай орналасуы жау шапқыншылығы кезінде қажет болған жағдайда олардың тасасында қорғаныс ұрысын жүргізуге мүмкіндік берді. Соғыс жағдайында бір қауым ел бір жерге жиналып, осы әдіспен арбалар мен киіз үйлерді бір-біріне байлап, шеңбер құра орналастырып, қотанның сыртына ор қазып, топырақтан жал салып, қамал кұрады. Айдап кетуден сақтау үшін малдар осылайша жасалған жылжымалы бекіністің ішіне кіргізілді. Жаудың тосын шабуылынан сақтану үшін айналдыра көптеген атты жауынгерлер кұзеті орналастырылды. Қотан көптеген түркі тілдерінде ауыл ортасы, мал жусайтын қора деген мағына береді. Қазақта ауылдың алқа қотан отыру қазақ үйі дөңгеленіп орналасуды білдіреді. Ал адамдардың алқа қотан отыруы дөңгелене отыру және отырыстың бұл түрінде тор жақ, төмен жақ деген ұғым болмайды. Сондықтан, белгілі бір әлеуметтік мәні бар мәселені ақылдаса шешуде алқа қотан отырыстың мәні ерекше болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алла жолына көже''' ертедегі метеорологиялық магияға қатысты жасалатын рәсім, жаңбыр тілеп тасаттық жасағанда пісірілетін көже түрі. Оңтүстік Қазақстан аймағы тұрғындары жаңбыр шақыру үшін жүгері немесе бидайдан Алла жолына көжесін әзірлейді. Әркімнің пісіріп әкелген көжелері бір қазанға құйылып, біріктіріледі. Рәсім үлкен жолдың бойында жолаушылар көп жүретін жерде өткізіледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Жабағы Сүлейменұлы Тәкiбаев '''Жабағы Сүлейменұлы Тәкiбаев''' (28.09.1919, Семей 31.10.2016, Алматы) физик, ғылымдарының докторы (1958), Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының академигі (1958), профессор (1959), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1967). ==Өмірбаяны== Ташкенттегі Орта Азия Мемлекеттік Университетін бітірген (1942). 1942–1944 жылы Нүкіс қаласындағы Нүкіс мемлекеттік педагогикалық институтында аға оқытушы. 1944–1949 жылы КСРО Ғылым Академиясының П. Н. Лебедев атындағы физика институтында аспирант. 1949–1951 жылы Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының Астрономия және Физика Институтында аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі. 1951–1957 жылы Қазақ КСР-і Ғылым Академиясы Институтының директоры. 1957–1970 жылы Қазақ КСР-і Ғылым Академиясы Ядролық Физика Институтының директоры, бөлім меңгерушісі. 1970–1981 жылы Қазақ КСР-і Ғылым Академиясы Жоғары Энергия Физикасы Институтының директоры, лаборатория меңгерушісі. 1962–1971 жылы Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының 1981–1991 жылы Қазақ Ұлттық Университетінде ядролық физика кафедрасының меңгерушісі, Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясының кеңесшісі (1992). 1993 жылдан Қазақстан Республикасы Ұлттық Ядролық Орталығының ғылыми жетекшісі. ==Еңбектері== Негізгі ғылыми еңбектері классикалық ғарыштық сәулелер физикасына, жоғары энергия физикасына арналған. ==Дереккөздер== Санат:28 қыркүйекте туғандар Санат:1919 жылы туғандар Санат:Семейде туғандар Санат:31 қазанда қайтыс болғандар Санат:2016 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар ғылымдарының докторлары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:XX ғасыр физиктері Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:Өзбекстан Ұлттық Университеті түлектері Санат:Нүкіс мемлекеттік педагогикалық институты оқытушылары Санат:Лебедев атындағы физика институты қызметкерлері 
'''Алып қарақұс''' қазақ танымындағы мифтік кейіпкер. Жаңа туған нәрестені дүниеге келген күннен бастап қырқынан шыққанша оның жанын алып кетуге әрекет ететін күш. Нәресте қараусыз қалса алып қара құс оның жанын алып кетеді екен. Мұнан кейін отбасының кейінгі нәрестелері де тоқтамайды-мыс. Отбасының бірнеше нәрестесі тоқтамаған жағдайда жаңа туған нәрестені жеті үйдің шаңырағынан немесе ұзақ жасын нәрестеге берсін деген ырыммен егде тартқан жеті адамның бұтының арасынан өткізетін болған. Сондай-ақ атақ-даңқы елге тараған ат үстіндегі батыр адамның ұзеңгі таралғысының астынан жас нәрестені өткізу ғұрпы атқарылды. Ел арасында қалыптасқан тағы да баска ырымдар өте коп. Айталық, осындай жағдайда нәрестені кіндік шешесі үйіне алып кетеді де, оны өзінің әке-шешесі «сатып» алатын болған. Ырымның көне бір түрі босанған әйелдің терезесінің алдына сүт құйылған ыдыс қойса, ол нәрестеге келе жатқан алып қара құстың назарын аударады-мыс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алыпсатар''' дайын өнімдерді алдын ала сатып алып, қайтадан қымбат бағасына сатып пайда табатын саудагер. Ертеректе қазақы ортада мұндай жолмен пайда табатындарды көшпелі ортаның ұстанымдары мен құндылықтары оны кабылдамаған, қырын қараған. XIX ғасырдың 80-жылдарынан бастап, Ресей отаршылығының қазақ даласындағы әсері мейлінше күшеюіне байланысты қазақы ортадағы қоғамдық қатынастар үлкен өзгерістерге ұшырады. Ең алдымен, бұрнағы өндірістік қатынастардың негізгі объектілері жер мен мал сауда-саттық қатынастардың нысанына айналды. Осыған орай,алыпсатар казақы ортадағы әлеуетті әлеуметтік категориялардың біріне айналды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Спандияр Хасенұлы Майбасов''' (08.07.1952 ж.т., Сарқант ауданы, Кеңжыра аулы), еркін күрестен спорт шебері. Қазақстанның ЕСЖ-сы. Қазақстанның (1967-75) тоғыз дүркін чемпионы. КСРО ауыл спортшыларының чемпионы (1971, Ереван), күміс жүлдегері (1972, Кишинев). Жастар арасындағы КСРО біріншілігінің жеңімпазы. Бүкілодақтық "Спартак" ерікті спорт қоғамының үш мәрте чемпионы (1974-76). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:КСРО балуандары 
'''Марид Камилович Муталимов''' (20.02.1980, Солтүстік Осетия, РФ), ресейлік және қазақстандық еркін күресші, Халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Республиканың әлденеше мәрте чемпионы. Азия кубогінің жеңімпазы, Әлем чемпионатына қатысушы. Пекиндегі Олимпиялық ойындардың қола жүлдегері. 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында 4-орын алды. 2005, 2006, 2010 жылдары Азия чемпионы атанды. "Құрмет" орденінің иегері. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Қазақстан балуандары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері 
Бақыт Одынай '''Бақыт Одынай''' (24.12.1954, Моңғолия, Баян-Өлгей аймағы, Сенгүл аулы) Еркін күрестен Монғолияның төрт дүркін чемпионы, Моңғолияның еңбегі сіңген спорт шебері. рет Әлем чемпионатына қатысқан. Әлем кубогінің қола жүлдегері. Көптеген халықаралық жарыстардың жеңімпазы. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер== Бекен Қайратұлы. Атақты балуан Бақыт Однайұлы Санат:24 желтоқсанда туғандар Санат:1954 жылы туғандар аймағында туғандар Санат:Еркін күрестен Моңғолия чемпиондары Санат:Еркін күрестен Әлем біріншілігінің қола жүлдегерлері Санат:Моңғолия қазақтары еңбек сіңірген спорт шеберлері 
'''Сәуле Асылбекқызы Сардарова''' 2001 жылы Апматыда өткен ҚР чемпионатында -орын, Шымкент қаласында Қазақстан халықтарының 1-ші 1-орын алды. 2003 жылы Тараз қаласында ҚР чемпионатында 1-орын. 2004 жылы Корея Азия чемпионатында 3-орын, Шымкент қаласында ересектер арасында ҚР чемпионатында 1-орын. 2005 жылы Испанияда өткен ересектер арасындағы Әлем чемпионатында орын., Алматыда өткен ҚР кубогінде 1-орын, Астана қаласында ересектер арасында ҚР чемпионатында 1-орын, Тегеран қаласында өткен дүниежүзілік ислам ойындарында 2-орын алды. 2006 жылы Шымкент қаласында ҚР чемпионатында -орын, Катар- Доха қаласында Азия ойындарында 3-орын алды. 2007 жылы Тараз қаласында ҚР чемпионатында 1-орын, Алматы қаласында II оқушылар 1-орын, Кореяда өткен халықаралық турнирде З-орынға ие болды. Республиканың және мектеп, колледж оқушылары әлденеше дуркін чемпионы, дүниежүзілік Ислам ойындарының күміс жүлдегері. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша таэквондошылар Санат:Қазақстан тхэквондошылары Санат:Алфавит бойынша тхэквондошылар 
'''Атшабар бала''' ат жарысында атпен жарысқа түскен шабандоз бала. Тақымы қатқан жас балалар ат үстіне әрі жеңіл, әрі икемді болады. Әлбетте денесі толысып, буыны қатып, омыртқалары бекіген соң жеті-сегіз жасар кезінен бастап баланың атқа шабуына рұқсат етіледі. Қыз балалардың атқа шабуы ішінара кездеседі, олар көбінесе жорғаға мінеді. Атшабар бала бастарына орамал байлап, үстілеріне қызыл-жасыл түсті шыт көйлек киеді. Атшабар бала жарыс бойында аттың күшін есептеп отырады. Ол үшін аттың тынысын кеңейтіп отыруын қамтамасыз ету мақсатында желдің бағыты мен күшін есептейді. «Ат шаппайды, бала шабады» деген сөз осындайда айтылса керек. Атшабар балаларды ат иесі өз елінен ала келетін. Бәйгеге шабатын аттардың ер-тоқымы да шағын, үзеңгілері көбінесе ағаштан жасалды. Атшабарлықка ат иесі кейде өз баласын таңдайтын. Немесе ауыл арасынан атқа икемді елгезек бала таңдалынды. Атшабар баланы ат баптау кезінде ат иесі өзімен бірге ертіп жүрген. Бәйгеден жүлделі оралған баланың тиісті үлесі заттай, кейде ақшалай беріліп отырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Саурық Садықов''' (18.05. 1941, Кексу аулы, Каратал ауданы 22.06.1993, Талдықорған қаласы), спортшы, еркін, самбо, дзюдо, қазақша куресінен спорт шебері. Қазақстанның 11, Орта Азия республикалары мен Қазақстанның дуркін чемпионы. 1993 ж. Садықов құрметіне қазақша курестен турнир ұйымдастырылды. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша самбошылар Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:КСРО самбошылары Санат:КСРО дзюдошылары 
Атшы- алыс жол, сапарларда аттардың жем-суын қадағалап, олардың бабына жауап беретін ат бағушы адам. Сондай-ақ атшы сапар барысында жылқының әртүрлі себептерге байланысты туындайтын сырқаттар мен аурулардың алдын алуға қам жасайды. Осыған орай атшы аттың арқасы мен аяғын суытудың шараларын жасайды. Ол үшін айылды босатып, қажет болған жагдайда, ер-тұрманды алып, атты дамылдатады. Бұл аттың аяғына қан немесе жем түсу немесе аяғы ақсау, арқасы кету сияқты сырқаттарға жол бермейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алты таспа жалпақ өрім''' алтау етіп тілінген таспадан жалпақ айыл тәрізді етіп өрім өру әдісінің атауы. Қайысты алты таспа етіп тіліп алған соң ортасынан бастап өреді. Ол үшін ортадағыларын, атап айтсақ үшінші таспаны төртіншінің үстін бастыра, бірінші таспаның астынан шалып, алтыншы таспаны көлденең бастыра оң жаққа тастай отырып бастайды. Содан соң, төртінші таспаны екінші таспаның үстін бастыра, екінші таспаның астынан шалып, екінші таспаның үстін көлденең бастыра, бірінші таспаның астына келтіріп, сол жаққа қарай өреді .Осындай ретпен қайталап өрбітіп өріп жалғастырады, ұшын таспалап бекітеді. Алты таспадан өрілген осындай жалпақ түрін халық шеберлері алтыбасар деп те атайды. Айыл, жырым түрлері осы тәсілмен өріледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тәлімдік жер''' суармалы егіншілік аудандарындағы егісті суармай өсіретін жерлер. Таулы аймақтарда тау етегіндегі ауадан түсетін ылғал мөлшері суарылмайтын егіншілікпен айналысуға мүмкіншілік береді. Бұл аймақтағы жауынның тағы бір ерекшелігі оның басым бөлігінің көктем айларында түсіп, жазға қарай құрғақшылық болуы. Табиғаттың осы ерекшелігін, көктемгі жауынды тиімді пайдаланып, жазға дейін пісіп үлгеретін дақылдар егуді тәлімі егіншілік деп атайды. Тәлімі жерлерде құрғақшылыққа төзімді астық (арпа, бидай, тары), техникалық (күнжіт, мақсары), мал азықтық (қонақжүгері, т.б.) және бақша дақылдары (қарбыз, т.б.), т.б. өсіріледі. Өнім алу мөлшері жауын-шашынның түсу мөлшеріне және уақытына, ауа т.б. жағдайларға байланысты. Мұнда ылғал қорын жинап, сақтау, оны тиімді пайдалану үшін түрлі агротехникалық шаралар (қар тоқтату, топырақ өңдеудің арнайы әдістерін қолдану, егісті қысқа мерзімде аяқтау, кең қатарлы егу әдістері, т.б.) қолданылады. Ауыспалы егіс жүйесінде топырақ құнарын қалпына келтіріп жақсарту үшін мал азықтық дақыл жоңышқа, беде егіледі. Тау етегінің біршама жерлерінде жеміс ағаштары мен жидектер отырғызылады. Тәлімі жерлер егістіктері экономикалық жағынан тиімді (оны суарудың қажеті жоқ), тек агротехникалық шаралар қолданылса жеткілікті. Кавказ маңы, Ауғанстан, Иран, Қытай, Үндістан, т.б. елдерде кездеседі. Қазақстандағы таулы жерлерде орналасқан Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының егіншілік жерлерінің миллион га-ын осы Тәлімі жерлер құрайды. ==Сілтемелер== Санат:Жерлер 
'''Аты теріс''' дәстүрлі неке-отбасылық қатынастарда қалыптасқан әйелдердің сөйлеу мәдениетінде орын алған табудың (тыйымның) баламасы, тұспал атауы. Жасы мен жолы үлкен, көзі тірі, тіптен дүниеден өтіп кеткен ата-апаларының аттарын атамай тұспалдап айтқан. Жанама немесе телінген есімі жоқ адам туралы сөз сөйлеу, баяндау, қажет болған жағдайда әйел әдебі бойынша оның атын атамай «аты теріс» (аттеріс) деп тергейтін болған. Бұл анықтама тіркеске қосымша аты теріс көрші, аты теріс бала, Атайдың аты теріс тамыры, балалардың (отағасының) бұрынғы өткен аты теріс әжелері және т.б. жолдармен білдірген. «Тентегім, сен теріс айтып жатырсың» (М.Әуезов). Халық дәстүрінде адамға құрмет көрсетудің жолдары көп. Соның бірі ат тергеу. Ұлт дәстүрі бойынша әйелдер атасының, қайнаға, қайынсіңлісінің атын атамай, өзіне лайықты ат қойып «мырза қайнаға», «бай атам», «би атам», «жалқы бала», «тентегім», «еркем», әйел болса «шебер шешей», «ақ әже», «сырғалым», «шашбаулым», «күлімкөзім» деп атайды. Жеңгелер жағы небір күлкілі аттар да қоя береді. Мысалы: тапалды «сұңғағым», жайбасарды «жүйрігім» дейді. Мұның бәрі шын мәнінде сыйластық пен құрметтің ерекше белгісі болып табылады. Ер адамдар да ақсақалдар мен өзінен үлкендерді «ата», «әке», Ереке, Аха, Жәке, Сәке деп құрметтеген. Бұл да осы ғұрыптың бір түрі. Ат тергеу біздің халқымыздың адам сыйлау жөніндегі ізеттілік, көргендік, кішіпейілділік қасиеттерінің биік көрінісі. Өзінен үлкен адамның атын тура атау анайылық болып табылады. Халық аузында мынадай қызықты әңгіме бар: Бір келіншек «сарқыраманың ар жағында, сылдыраманың бер жағында маңыраманы ұлыма жеп жатыр! Білемені жанымаға жанып-жанып тез келіңдер!», депті. Сөйтсе ол Өзенбай, Қамысбай, Қойлыбай, Қасқырбай, Қайрақбай, Пышақбай деген қайны, қайнағаларының атын атай алмай тұр екен! Жолаушылар су әкеле жатқан әйелден: «бұл кімнің ауылы» деп жөн сұрапты. Сонда келіншек «өзінде ғана бардай, өзгеде жоқтай атамның ауылы» депті. Сөйтсе бұл Көтібар ауылы екен. «Ат тергеу» басқа жағдайларда да қолданылады. Мысалы, халық қасқырды «ит-құс» деп, қорасан, шешек,қызылша сияқты ауруларды «әулие» деп атайды. Ол осындай пәле-жала бізден аулақ болсын деген ырым. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ тілі Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Мұхамеджан Боқаев''' (1911, Карағанды облысы, ЖаңаАрқа ауданы, Атасу аулы 1988, сол жерде), жас кезінде бойы м. 96 см., салмағы 120 кг. болған. 1936 ж. ҚазКСР- інің құрылғанына 15 жыл толуына байланысты салтанатты мерекеде күреске түсіп чемпион атанған. 1945 ж. Ж.Жабаевтың туғанына 100 жыл толуына байланысты тойда нар балуан атанған. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Қазақстан балуандары 
'''Атыраулық суару тәсілі''' ертедегі егін суару тәсілі. Бұл тәсіл өзен арнасын, жанама суды бөгеп, реттеп, жиналган суды арықтармен егістікке таратып әкету принципіне құрылған. Ол үшін суды қарабурамен буу, тоғанның, шығыр қондырғыларды қолдану және т.б. тәсілдерді пайдаланған. Осылайша жиналған суды оман арық деп аталатын үлкен арықтарға біріктіре отырып, қажеттілігіне қарай суды егістікке жіберген. == Дереккөздер == Санат:Егін шаруашылығы 
'''Еңсеп Досқалиев''', Түйепалуан (т.ж.б. Қаратөбе ауданы 1944. Украина Иваново-Франков облысы Колимин ауданы Печежинск селосы) балуан, қазақша күрестен республикалық тұңғыш абсолюттік чемпионы (1939). == Өмірбаяны== Жастайынан ауылдағы жиын тойларда күресіп, әуелі "ысық балуан", 1937 ж. мамыр мерекесінде Қаратебе ауданының "Сталин жолының" балуаны Сүйесінді жеңгені үшін "түйе балуан" атанды. 1939 ж. Семей қаласында қазақша күрес бойынша өткен республика чемпионатына қатысқан орта салмақтағы Досқалиев барлық салмақ дәрежелері бойынша қарсыластарын жеңіп, республиканың абсолбттік чемпионы атанды. 1940 ж. 21 шілдеде Мәскеудегі Бүкілодақтық шеруіне, 1941 ж. ақпан айында Қырғыз КСР-інің 15 жылдық мерекесіне қатысып, шаршы алаңда белдесуде қарсыластардың барлығын жеңген. Соғыс басталған шақта жергілікті тұтынушылар одағының, кейін "Сәуле" ұжымшарының төрағасы қызметін атқарып жүрді. 1942 ж. өзі сұранып, майданға аттанды, Сегізінші атқыштар дивизиясының 310-полкінің құрамында ерлікпен шайқасып, Украина жерінде қаза табады. == Есте сақтау == Қаратөбе ауданы Музейінде оның майданнан жазған хаттары сақтаулы. Облыс келемінде жыл сайын қазақ күресінен Досқалиев атындағы жарыс өткізіліп тұрады. == Дереккөздер == Санат:Қаратөбе ауданында туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Колимин ауданында қайтыс болғандар Санат:Қазақстан балуандары Санат:Қазақ күресінен Қазақстан чемпиондары Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Ау тоқу''' жібек, кендір т.б. жіптен, сондай ақ жылқы қылынан торшалап ау дайындау тәсілі. Ау тоқығанда төртбұрыш қалып ағашты араларына салып отырып көзін біркелкі етіп тоқиды. Тоқу, жамауға инелік, иінағаш деп аталатын тілшелі тарақ тәрізді агаш құралды пайдаланады. Ол ағаштан жасалған басы сүйір, оған жақын жерде ойып жасалған тілі бар, соңғы жағы қиық құрал. Оны балықшылар қолдан жасаған. Өндірісте тоқылған ауды қазақтар көкіл деп атап, оны үшке бөліп, асты-үстіне сарөшек орнатып, көңге жіппен (пасадка) бекітіп, үш шағын ау жасайды. «Бүтін ау бір ауылды асырар» немесе «саңырау балықшыға сәлем берсең, «ау жамап жатырмын! дер» деген халық мәтелдері үлкен аудың балықшылар қауымы үшін ерекше маңызды болғандығын аңғартады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Қожамқұл Балуан Қабаұлы''' (XIX ғ. өмір сүрген), қырғыз халқының атақты балуаны. Қордай асуы арқылы қазақ жеріне келіп, талай рет күреске түскен. Бір аңызда Қожамқұл балуанның астындағы аты Қордайдан асқан кезде зорығып құлайды. Сонда балуан атын арқалап таудан түскен дейді. 1972 жылдан бері Бішкек қаласында Қожамқұл атындағы халықаралық турнир өтіп келеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Бақытжан Рахбиев''' (10.04. 1946 жыл, Атырау облысы, Жылыой ауданы Ақкиізтоғай ауылы) Қазақша күресінен және Еркін күрестен СШ-і. ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы. Күреспен Түркістан әскери округінде азаматтық борышын өтеп жүрген кезінде айналыса бастады. Кейін Атырау облысында жаттықтырушы болып қызмет істеді. Облыстық Қайрат және Еңбек резервтері ерікті спорт қоғамдарында облыстық спорт комитетінде басшылық қызметтерде болды. == Дереккөздер == Санат:10 сәуірде туғандар Санат:1946 жылы туғандар Санат:Жылыой ауданында туғандар Санат:Қазақ күресінен Қазақстанның еңбегі сіңген спорт шеберлері Санат:Еркін күрестен Қазақстанның еңбегі сіңген спорт шеберлері еңбек сіңірген 
'''Садыр балуан Хушахмәтұлы''' (1798, Шығыс Түркістан, Құлжа қаласы, Молла тоқты қыстағы, 1871, сонда), ұйғырдың халық батыры әрі атақты жырау. Бүкіл өмірін маньчжур-қытай басқыншыларына, жергілікті феодал- бектерге қарсы күреске арнап, бірнеше рет қамалған. Садыр балуан Құлжадағы шаруалар көтерісіне (1864-67) басшылық етушілердің бірі. Ол өз өлеңдерін өзі орындаған. "Садыр атады басқа, Дұшпан атады тасқа", "Жамбылда көп жатып", "Ат міндім күрең қасқа" т.б. өлеңдері халық арасына кең тараған. Садыр балуан өмірінен пьеса (М. Асимов, "Садир балуан", 1958), повесть (И. Мухлисов, "Садир балуан", 1964) жазылды. == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ақындары Санат:Ұйғыр батырлары 
'''Тәжі балуан''' (1856, Сырдария уезді, Аманөткел аулы 1925, Қызылорда облысы Бөген аулы), атақты балуан. 1925 ж. В.Ленин аштыққа ұшыраған Еділ бойы еңбекшілерінен көмек сұрап, Арал алықшыларына хат жазғанда осы қозғалысқа белсене қатысқан адамдардың бірі. Тәжі балуан қара күшке байлығы сондай, 100 кг. тартатын балық салынған қапты оп-оңай көтеріп, вагонға лақтырып сала береді екен. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Шеріпбай балуан''' (1891, Қазалы уезі, Райым аулы 18. 09.1959, Кызылорда облысы Сексеуіл станциясы), XX ғ. басындағы атақты балуандардың бірі. Алғаш рет 1914 ж. Қазалы қаласында Жетес биге ас берілгенде Орынбордан келген цирк балуандарын жығып, көзге түседі. 1915-20 жылдардың арасында Үргеніш, Паровск, Торғай уездерінде өткен үлкен күрестерге қатысады. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
палеолит тұрағы. Жамбыл облысы Қаратау қаласынан қарай 34 км жерде. 1957 58 жылы Ш.Уәлиханов атындағы Тарихи археология және этнография институтының тас ғасыры ескерткіштерін зерттеумен шұғылданған Қаратау отряды (жетекшісі Х.Алпысбаев) ашып, 1961, 1963 жылдары зерттеу жұмыстарын жүргізген. Барлық тас бұйымдары жалпақ төбешіктен жинастырылған. Ғалымдардың пікірінше бұл төбешік төменгі антропоген уақытындағы ежелгі аллювий аңғарымен сай келеді. Тас құралдары км² аумақта бірнеше жерде шоғырланған. 1961, 1963 жылдары тас қарулары шоғырланған төрт жерге 0,75 тереңдікке дейін тікқазба (шурф) түсірілген. Заттардың басым бөлігі, негізінен жоғарғы қабаттан алынған. Бұйымдарды жасауға сұр, қоңыр сұр, сұр қара, қара шақпақ тас пайдаланылған. Көпшілігі сары түсті патина қабаттан жабылған. Тәңірқазғаннан алынған бұйымдар мынадай негізгі топтарға бөлінеді: 1) екі шеті өңделген долбар шапқы құралдары (32 дана); 2) дөңгелек тұрпаттар (7 дана); 3) қол шапқы тәрізді құралдар (6 дана); 4) унифастар (3 дана); 5) тас жаңқадан жасалған бұйымдар (11 дана); 6) өзектастар (26 дана); 7) екінші қайта өңделмеген тас жаңқалары (266 дана). Жинаған заттардың типологиялық және техникалық анықтамасы Тәңірқазған Қазақстан жеріндегі ең көне ескерткіштердің бірі екендігін көрсетеді. Алынған бұйымдарды Еуразия мен Африка құрлығындағы археологиялық кешендермен қатар қоюға болады. Тәңірқазған ежелгі аңшылардың осында келіп қоныстану жолдарын анықтауға мүмкіндік беретін бірегей ескерткіш. Оңтүстік Қазақстан өңірлерінен табылған шелль-ашель уақытына жататын Тәңірқазған секілді археологиялық нысандар республика жерін алғашқы адамдардың кезеңдерінде мекендегенін айғақтайды. ==Сілтемелер== Санат:Тарихи ескерткіштер 
'''Алты таспа жұмыр өрім''' алтау етіп тілінген таспадан жұмырлап өрген өрім түрінің атауы. Оны қазақы ортада өрімнің сыртқы бейнесіне қарай шеберлер жыланбауыр немесе бұзаутіс деп те атайды. «Алты таспа бұзаутіс, былжырамай аттан түс!» деген идиома бұл өрімді қамшының әлеуетті қару да болғандығын аңғартады. Өйткені, таспаны жуандап етіп өріп, өзегіне қорғасын жүгірте жұмырлап өрілген қамшының расында да жау қайтарар қауқары ерекше болды. Өрімнің бұл түрін өру үшін, алақан қалдырып, алты таспа тіліп, жұмырлап сыдырып, сыптығырлап алғаннан кейін ортасындағы таспадан бастайды: төртінші таспаның үстінен көлденең бастыра, екінші таспаның астынан шалып, солға қарай қайырада да, бесінші таспаны үшінші таспаның астынан өткізіп, сол жаққа қарай қайырып, алтыншы таспаны қалған таспалардың астыннан шалып, екінші, төртінші таспаны бірінші, төртінші, алтыншы таспалардың астынан шалып, сол жаққа қарай тастай отырып өреді. Әрі қарай осы тәртіппен өруді қайталап өрбітсе жұмыр өрім шығады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Қоныс Сатыпалдыұлы Жетпісов''', (13.02.1973. бұрынғы Тайпақ ауданы), самбо күресінен ХДСШ-і (1995). 1988 ж. М. Ондағановтың басшылығымен Тайпақ спорт мектебінде самбомен айналыса бастаған. 1994 ж. студенттер арасында Әлем чемпионы болды.1998 ж. Калининградта өткен Әлем біріншілігінде, 1999 ж. Әлем біріншілігінде күміс жүлдегер атанып, Испанияда Әлем кубогін жеңіп алды. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Алты (тоғыз) қатын жортақай''' дәстүрлі неке салтында күйеу жолдас тарапынан берілетін кәде түрінің атауы. Қыз жеңгелерінің күйеу жігіттің қасына еріп келген күйеу жолдастан «жортақайын», яғни кәдесін талап етеді. Күйеу жолдас жортақайын бермесе, алты қатын (шынында онан да көп) жабылып тартып алуға тырысады. Жетісудің кейбір жерлерінде құдандалық салтында ойналатын ойын түрі де алты (тоғыз) қатын жортақай деп аталады. Осы тектес басқа да ойындардың негізгі мәні кәде алу үшін жасалады. Сондықтан тиісті кәдесін беріп құтылады. Мысалы, келген құдаларын күтуші әйелдер кіші құдаларды әжуалап, бетіне айран, ұн жағу кәдесін жасайды. Мұндайда кіші құдалар әйелдерге сыйлықтарын береді. Кәде сыйын бермей бұлтарса, құда жағының біреуін еңбектетіп қойып, алты әйел аттай мінген ишарасын жасайды. Солтүстік өңірде осының параллелі ретінде құданы арбаға жеккен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Амантай Қарақұлы Қарақов''' (28.07.1946 Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы), СШ-і (1970), ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы (1988), Педагогика ғылымдарының кандитаты (1998), Педагогика ғылымдарының докторы, профессор (2009). 1968- 72 жылдардың арасында Қазақ Ұлттық дене тәрбиесі институтын бітірді. Содан кейін Қазақ Ұлттық экономика университетінде дене тәрбиесі кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, кафедра меңгерушісі, факультет деканының орынбасары қызметтерін атқарды. Ал 2007 ж. Бұқаралық спорт түрлері бойынша жоғары республикалық мектептің директоры болып тағайындалды. Қарақов республикадағы дене тәрбиесі мен спорт саласындағы көрнекті ғалымдардың бірі. Оның ашқан және ұсынған ғылыми жаңалықтары жас ұрпақтың дене мәдениеті мен рухани жағынан жан- жақтан жетілуіне игі әсер туғызып орта және жоғары оқу орындарында кеңінен пайдаға асуда. Шығармалары: "Дене тәрбиесінің теориялық негіздері", "Дене тәрбиесінде ұлттық күрес түрлерін пайдалану", "Дене тәрбиесінің үйрету әдістері", "Дене шынықтыру, сауықтыру жүйелерінің ілімі мен тәсілдөрі". == Дереккөздер == 
'''Жарылқасын Керімбекұлы Оңалбек''' (22.03.1950, Жанысата аулы, Созақ ауданы ОҚО), самбо күресінің СШ (1978), ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы (1986), Бүкілодақтық турнирдің жеңімпазы (1978, Бішкек), Педагогика ғылымдарының кандитаты (1996), Педагогика ғылымдарының докторы (2007), "Республика еңбек сіңірген спорт қайраткері" (2000), спорт тарабына арналған монографияның, 68 ғылыми мақалалардың авторы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша самбошылар Санат:КСРО самбошылары 
'''Қошқарбай Төремұратұлы Табынбаев''' (26.01 .1960, Мұқыр аулы, Қызылқоға ауданы, Атырау Атырау қаласы.) СШ-і, ҚР-ның ЕСЖ-сы, Х.Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің профессоры. Жаттықтырушылық қызметінің барысында ол Әлем және Азия Қ.Досқалиев, ағайынды Үсеновтар, А.Жұмағалиев, Н.Алманиязов, Н.Ермұханов, А.Жақсылықов, Б.Салықов, А,Тайжанов, Р.Ерманов, Б.Баймұратова, А.Хатип, М.Оралбеков, Б.Қошқаров сынды республикаға белгілі балуандарды дайындады. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Сумо''', жапондардың ұлттық күресі. Жапондардың арасында кең тараған күрес түрлерінің негізінде дамыған. Негізінен мұнда салмағы өте ауыр балуандар кілемге шығады. Сондықтан да күрескердің бойы ұзын, денелі және ауыр болса сол көбірек жеңіске жетеді. Тарихи құжаттарда 1650 ж. биіктігі 225 см. салмағы 115 кг. келетін Девагтаке есімді балуанның белдескені жазылған. Сумо күресінде мамандар небәрі 48 әдіс бар деп есептейді. Олар 12 лақтырудан, 12 ұстаудан, 12 бұраудан, 12 итеруден тұрады. Сумо күресінде балуандардың шеберлігі 11 дәрежеге белінген. Күрес болатын кундері Кодакан спорт сарайына ондаған мың жанкүйерлер жиналады. Балуандар шеберліктеріне қарай дәрежеге бөлінген. 1-дәреже Макуучи, мұнда 20 балуан бар. 2-дәреже Дзю-ре, мұнда 30 балуанға дейін татамиге шығады. Келесі 3-дәрежеде 80 балуанға дейін күресіп, ең күштілерін анықтайды. Калғандары 700 адамға дейінгі саны бар ең төменгі бұқаралық топ болып есептелінеді. Белдесу көлемі 9x4,5 м. келетін кілем үстінде өтеді. Мұны татами деп атайды. Татами орнатылатын тұғыр еденнен см. биік болуы керек. Күрес басталар алдында "рицзю-рей" және "тиру-тозу" деп аталатын ұлттық рәсімдер орындалады. Сумо күресінен әрбір елде езіндік және халықаралық бірлестіктер бар. Мұнда салмақ дәрежесі бойынша бәсекелер өтеді. Кіші салмақтар 85-115 кг. арасы, ал 115 кг. жоғарылар ауыр салмақ болып есептелінеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
сумо күресі''', 1996 ж. Алматыда өткен күрес фестивалінің бағдарламасына сумо күресі де енген еді. Осы фестивальдің барысында республикалық бірлестік құрылды. Сөйтіп жаттығулар басталып кетnі. Келесі жылы жерлестеріміз Жапонияның Осака қаласында өткен Әлем чемпионатына қатысты. Осында 85 кг. дейінгі салмақ дәрежесінде алғаш рет М.Щепетюк алғашқы наградаға ие болды. С.Рамазанов та қола медаль алды. 1996 ж. республиканың құрама командасы Токиода өткен Әлем чемпионатына қатысты. Өз салмақ дәрежелері бойынша С.Рамазанов пен М.Тәшкенбаев алдынғы сегіздіктің қатарына енді. Ал Азия чемпионатында ауыр салмақты Ю.Мариновский қола медалдың иесі атанды. 1998 ж. Алматыда ҚР-сының ашық чемпионаты өтті. Бұған көршілес Қырғызстанның және сумоның отаны Жапон елінің командалары келді. Жалпыкомандалық есепте 1-орынға Қазақстанның құрамасы шықты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Кэтн''' (ережесіз жекпе-жек аталып жүр), Мұнда барлық күрес түрлерінің, бокстың, шығыс әдіс-айлалары пайдаланылады. Қайтсең де ақша тап деген заң билік жүргізген капиталист дүниеден ережесіз жекпе-жек түрімен айналысу спортшыларға біраз қаржы әкеледі. Осыған бола еріккен қолдары бос қызыққұмар адамдардың ермегіне айналған бұл спорт түрлерін көрсету әлемдік теледидарларда дәстүрге айналған. Кэтн кезінде спортшылар ауыр жарақаттар алады. Бірақ соған қарамастан өмір сүру үшін бірін-бірлерін аямайтын жекпе- жектерге шыға береді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қазіргі бессайыс''', кедергілерден өте салт атпен жүруді, семсер сайысын (бірінші шаншуға дейінгі жекпе-жекті), пистолетпен атуды (4 тізбекпен 20 рет ату), жүзуді (еркін тәсілдермен 300 м-ге) және жеңіл атлетикалық дала жарысы (4 км. қашықтыққа) біріктіретін көпсайысты құрайды. Осындай реттіліктегі жаттығуларды кешенді жарыс ерте заманнан белгілі (мысалы: Ертедегі Грекиядағы ойындардағы Пенттатлон). XIX ғасырдың 1- ші жартысында Швецияда, Кейіннен езге де елдерде офицердің жауынгерлік дайындығының (салт атпен жүру, семсерлесу, ату, жүзу, жүгіру) мәнін бейнелейтін офицерлік бессайыстан жарыстар еткізілді. 1912 ж. Кубертеннің бастамасымен дайындаған офицерлік бессайыс кешені Олимпиялық ойындардың бағдарламасына енгізілді (бастапқыда жеке ал 1952 жылдан командалық есеп). 1948 ж. дейін жарысқа тек ғана қатысты. Кешен қазіргі атауын 1948 жылы Қазіргі бессайыстың және биатлонның халықаралық одағы құрылған Лондонда алды, ол 54 ұлттық федерацияны (1979) біріктіреді. 1949 ж. бастап Әлем чемпионаты, 1974 жылдан Еуропа кубогы өткізілді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
дәстүрлі түркі халқының дүниетаным бастауындағы монотеизмдік еркін ілім, метафизикалық сенім үлгісі болып, оны ежелгі заманда және ортағасырда Еуразия даласындағы көшпенділер, және кейбір осызамандық халықтар мен тұлғалар ұстанады. Тәңіршілдік сенімі көне түркі халықтарының, Ғұндардың, Болғарлардың, моңғолдардың, маньчжур және мадяр халықтарының ұлттық мәдениеті мен болмысына терең ықпал еткен тарихи сенім болды, Көктүрік қағанаты, Батыс Түрік қағанаты, Шығыс Түрік қағанаты, Дунай және Еділ Болғарлары, Моңғол империясы, Хазар қағандығы) қатарлылардың мемлекеттік діні болды. ІХ түркілердің әйгілі туындысы «Ырық бітік» кітабында "Тәңірі Түрік Тәңрісі" (Түріктердің Құдайы) ретінде аталған. Көптеген ғалымдардың пікірінше, империялық деңгейде Тәңіршілдік әсіресе ХІІ ХІІІ ғасырларда монотеизмдік сенім/дін ретінде ұстанылған; қазіргі тәңіршілдердің көбі оны монотеизмдік деп санайды. Орхон-Енисей Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөк тас "Тәңірідей Тәңріден жаралған" деп басталады, әрі "Төбеңнен Тәңірі баспаса, астыңнан қара жер айырылмаса, түркі халқы төріңе кім шыға алады, тәбәрігіңді кім жырта алады" деген сөздер бар. Аббас халифатының елшісі Ибн Фадлан Хғ басында оғыздарға жасаған саяхатында “түріктердің қиын-қыстау кезеңде 'Бір Тәңірі' деп, басын көкке қаратып мінажат ететінін" айтқан. Әртүрлі дін адамдарын пікірталасқа шақырған Мөңке хан: "…Біз тек Бір Тәңіріні медет етеміз" деген ұстанымын еуропалық Марко Поло, Джованни Плано Карпини, Вильгельм Рубрук жазып қалдырған. «Тәңір» ұғымы Шумер сына жазуларында, сондай-ақ ғұндар мәдениетінде “Зингир” (“зеңгір”) түрінде кездеседі. Кеңес одағы ыдыраған 1990 жылдардан бастап Тәңіршілдік Орталық Азиядағы (Қазақстан, Қырғызстан, Ресейдегі Татарстан, Башқұртстан) түркі тілді халықтардың интеллектуалды зиялыларының ұстанымы болған. Ол сондай-ақ Бурятияда, Сахада (Якутияда), Хакасияда, Тывада және басқа да Сібірдегі түркі халықтарында біртіндеп дами бастады. Алтайлық Бурханизм және Чуваштардың Ваттисен йăли қатарлылардың кей элементтері тенгризмге ұқсайды. Моңғолияны кейде оның тұрғындары "''Мәңгілік көк Таңрінің елі''" (Munkh Khukh Tengriin Oron) деп атайды. == "Тәңір" сөзі == Ежелгі және қазіргі түріктер арасында Тәңір (көне түркіше: Täŋri) ұғымының түрлі формалары бар: Тәңірі, Тангара, Тангрі, Танри, Тангре, Тегри, Тингир, Тенкри, Тери, Тер, Туре. Тәңір сөзі көне түркі тілінен шыққан: Тенк ("таң сәрі") немесе Тан ("таң"). Сонымен қатар, Стефан Георгтің болжауынша, түрікше "Тәңірі" сөзі түптеп келгенде Прото-Енисейдің *tɨŋgVr "жоғары құдірет" сөзінен келіп шыққан. == Сенім жүйесі == Тәңіршілдік сенімі бойынша, Тәңірі барша болмыстың арғы құдіретті киесі, әрі негізі. Қазақта "''иттің иесі болса, бөрінің Тәңірісі бар''" деген терең мағыналы сөз бар. Ұлы Тәңірдің “Көк, Ұлы, Нұр”, т.б. сипаттары биіктікті, тұтастықты білдіреді. Тәңір өзін медет етушілердің соғыста жеңуіне де, өмірде өзіне тән өмір жолын тауып, мағыналы, мәнді, табысты, салиқалы, салуалы ғұмыр кешуіне де, биік орын мен мансапқа көтерілуіне де, сондай-ақ халықтардың өркендеп, өсуіне де жол ашады. Ғалам Тәңірінің кітабы; Тәңіріні түсіну сол ғаламды тану мен түсіну арқылы іске асады; Тәңірі сүйген кісі болу сол ғаламда биік мақсаттарға талпына алу арқылы іске асады. Тәңірі ешкімді алаламайды, тек ол берген ерік-жігер мен зердені дұрыс қолдана алу-алмау адамдардың әртүрлі деңгейде болуын белгілейді. Дәстүрлі түркілік дүниетаным бойынша күйзеліске ұшырау халықтың рухани азғындап, өз тамырынан азып, қабілетсіз жалқау, надан және арсыз болғаны үшін Тәңірі оларға жіберген жазасы болып саналады. == Галерея == File:Peak of Khan Tengri at sunset.jpg|Хан Тәңірі шыңының шоқысы File:Tengrist symbol символы File:Burkhan Khaldun Қалдун тауы, Шыңғыс хан осында ылғи тауап етіп тұрған. File:Tengrian кресті "Тәңір" сөзінің жазылуы ханның (Arghun Khan) 1289 жылғы Француз патшасы Филип IV -ке көне Ұйғыр жазуымен жазған хаты. Хатта Тәңіршілдік идеялары сипатталған. File:Guyuk khan's Stamp жылы Папа Иннокентий IV-ке (Pope Innocent IV) Күйік хан (Güyüg Khan) жазған хаттағы мөр. Жазу төбесінен астына қарай, солдан оңға қарай оқылады. Алғашқы төрт сөз "möngke ṭngri-yin küčündür" "''Мөңке Тәңірі-иін күшіндұр''" ("Мөңке тәңірінің ұлы күшімен") делінген. "Тәңрі" (Tngri) және "Зарлық" (zrlg) сөздері дауыссыз дыбысты архаизм сөздер. ==Дереккөздер== Санат:Діндер Санат:Түркі мифологиясы Санат:Философия 
'''Аудармабас етік''' қалыпқа тартылмай-ақ жай кептеліп барып ұлтарылатын етіктің түрі. Етіктің бұл түрі күнделікті жұмыс, шаруаға арналған әшекей, ою-өрнек салынбаған қарапайым болып келеді. Аудармабас етікті дайындаудың ел ішіндегі кең таралған тәсілі аяқкиімнің басы мен керсенін біртұтас пішін алып, оған ұлтару тәсілімен табан қондырады. Сондықтан, мұндай аяқкиімді ұлтарма етік деп те атайды. Аудармабас етікті үлкен де, кіші де кие береді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аужар''' қыз ұзату тойында жөн-жоралғылар аяқталып, қыз аттанар кезде айтылатын өлең түрі. Әлбетте қыз аужар айтып жылап қоштасқанымен, оның мәні қайғы емес, керісінше қимастық пен қуаныштың белгісі болды. Аужарда қыз ауылының жігіттері мен қыздары өздерінің қимастық көңілдерін, жақсы ниетін, достық сезімдерін өлең жырда үстемелей айтып жеткізеді. Аужардың сөзі мен әні біресе «ау- жар», біресе «ай-ау», біресе, «бике-ау», біресе «үкі-ау» деген секілді сөздермен ойнақыланып айтылады. Қазақ фольклорында аужардың мынадай үлгілері бар: ''Буынғаным беліме кісеме еді, аужар-ау, ''Бекем бусам белімнен түсер ме еді, аужар-ау. ''Әкең барып шешеңді aп келмесе, аужар-ау, ''Мұндай азап басыңа түсер ме еді, аужар-ау! ''Мінген де атың боз ғана, бике-ау, ''Күйеуің сенің бозбала, бике-ау. ''Өксігің сенің басылмас бике-ау, ''Әлдилеп бала сүйгенше, бике-ау. ''Мінгенде атың жиренше, үкі-ау, ''Тықыршып тұрар мінгенше, үкі-ау. ''Қыз көңілі басылмас, үкі-ау, ''Әлдилеп бөпе сүйгениіе, үкі-ау! ''Кеттің, кеттің деуші едің, кеттім, aпa, ай-ау, ''Ерттеп қойған атыңа жеттім, aпa, ай-ау. ''Шымылдығын желпе сал, көрсін апам, ай-ау, ''Көзінің жасын қойнына, тәксін апам, ай-ау! Қалыптасқан дәстүр бойынша ол той үстінде де, той тарап, адам аяғы саябырлаған кезде де, тіпті қыз аттанар сәттерде де айтыла береді. '''Ау-жар (салт, айтыс).''' Ұзатылып бара жатқан қыздың '''«сыңсуы», «қоштасуы»''' ұлттық тәрбие мектебінің тамаша үлгісі. Алтын ұяны, тұған ел-жұрттан бөлініуі, жат босаға аттау оңай іс емес. Осының бәрін тәжірибелі де, тәрбиелі халық жылай жүріп ән, жыр түрінде шеберлікпен үйлестіріп жасай білген. Тағы бір қызығы қыз жылап қоштасқанмен ол қайғы емес қуаныш, қимастық сәтінің де белгісі. Дегенмен қыз ауылының қыздары мен жігіттерінің де қимастық көңілдері де көрінбей қалмайды. Олар «жар-жардан» кейін де өлең-жырды үстемелей жүріп айтыс түріндегі «ау-жарды» тағы бастай жөнеледі. Мұнда да ізгі тілектестік, достық көңіл, жаңа бақыт жолында жақсы ниет көрінеді. Оның сөзі де, әні де көркем, ойнақы айтылады. Ол біресе «ау-жар», біресе «ай-ау», біресе, «бике-ау», біресе «үкі-ау» деп те айтыла береді. Олардың мынадай үлгілері бар: == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
қазіргі бессайыс''' 1954 ж. дами бастады. Оның бастамасы және ұйымдастырушысы Қазақ ДТИ жеңіл атлет кафедрасының аға оқытушысы П. Чулок болды. Қазіргі бессайыстың жаңалықтары мен өзіне тән ерекшеліктері спорттың өзге түрлері өкілдерінің назарын аударды. Жаттықтырушы П. Радуенконың басшылығымен "Д" ерікті спорт қоғамының тирінде пистолеттен атумен жүйелі шұғылдану басталды. А. Мысенконың басшылығымен ипподромда ат спортының "әліппесімен" танысу жүрді. 1954 ж. сәуірде республикалық ипподромның, "Д" Ерікті спорт қоғамы тирінің және ДШ-ның бассейнінің базасында Орта Азия республикалары мен Қазақстанның спортына қатысу үшін алғашқы 1955 ж. жазында өткізілді. Оған Алматыдан екі және Шымкент облысынан бар, нәбері үш команда қатысады. Республиканың алғашқы чемпионаты ОҚО-ның өкілі Аттила Кубаев болды. Оның нәтижесі 4052 ұпай. 1955 ж. тамызда Дондағы Ростовта Қазақстанның құрама командасы КСРО біріншілігіне алғаш рет қатысты. КСРО халықтарының 1-спартакиадасы мен VIII бүкіл Қазақстандық спартакиадаға дайындалу кезеңінде қазіргі бессайыс бойынша жұмыстар едәуір жанданды. 1956 ж. наурызында бессайыстың түрлері бойынша байқау және жарыстар жиіледі. Ал сәуірден бастап қ.б-тың толық бағдарламасы бойынша календарлық жарыстың саны да көбейді. Қазақстанның құрама командасы Алматы біріншілігіне, матчының кездесулеріне және VIII Бүкіл Қазақстандық спартакиадаға қатыса бастады. Спортшылардың нәтижелерінде едәуір ілгерушілік болды. Спорттық биіктікті Аттила Кубаев, Василий Коновалов, Анатолий Ким және Б. Елғондиев секілді төрт спортшы бірден бағындырды. Олар алғашқы СШ-лері болды. == Дереккөздер == қазіргі бессайыс 
'''Лада Владимировна (тұрмыс құрғанға дейінгі тегі '''Карпенко'''; 10 сәуір 1970 жылы туған) қазақстандық бессайысшы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. ==Мансабы== 1997 жылдан пентатлонмен айналысады (ертеректен бастап осы спорт түрімен айналыса бастаған, бірақ тарап кеткенен кейін жүзу спортына ауысып кетті). 1997 жылы бірінші Азия чемпионатында жеке біріншілікте де, топтық біріншіліктеде де екінші орын алды. 2002 жылы пентатлон бойынша Азия чемпионаттының жеңімпазы. 2002 жылы Азия ойындарының жеке біріншілігінде бірінші орын алды. Осы жеңістерінің арқасында Азияның үздік пентатлоншысы атанды. Лада Афина Олимпиадасына Мәскеуде өткен әлем чемпионатынан іріктелініп алынды, онда ол 9-шы орында иеленді. Афина олимпиадасында жеке есепте 14-ші орынды иеленді. 2004 жылы Азия чемпионатында жеке және топтық алтынды, сонымен қатар эстафетада қола медальді ұтып алды. Өз жерінде өткен әлем чемпионатында топтық алтынды, ал жеке біріншілікте жеңіске бір табан қалғанда жеңіліске жетті. Токиодағы Азия чемпионатында және Сеулде жеке күмісті жеңіп алады. 2008 жылы Пекиндегі Олимпиадада тек 36-шы орында болды. 2010 жылы Гуанчжоуда өткен Азиада да қазақстан топтық құрамында қола медальді жеңіп алды. Жеке есепте басқа спорт түрлері бойынша, мысалы атқа мінуден 16 қатысушылардың арасында 13-ші орынды иеленді. Әлем кубогының екі кезеңінде де үшінші болды (Пекин-2004 және Каир-2006), екінші орын (Митфилд-2007). Сонымен қатар Әлем кубагы кезеңінің эстафетасында үшінші орынды иеленді (Венгрия). Әлем чемпионатында ең жоғарғы жетістікке жетті орын (Берлин, 2007). ==Отбасы== Тұрмыс құрған. Екі баласы бар. Қызы Арина (1992 ж.т.) 2012 жылы заманауй бессайыс бойынша Азия чемпионы, Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Ұлы Тимур (1996 ж.т.). ==Марапаттары== *«Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атағы (2002). Санат:1970 жылы туғандар Санат:Ташкентте туғандар еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан бессайысшылары Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар 
'''Аузының салымы бар''' жақсы іс, несібе бұйырған адамға қаратыла айтылатын сөз орамы. Көбінесе тамақ дайын болып қалғанда, тамаққа енді отыра бергенде, тамақ ішіп отырғанда келген ауыл үй адамына айтылады. Үй иесі әдетте ондай адамға «мақтап жүреді екенсіз» деп дәмдес болуға шақырады. Сонымен бірге жаңадан мал сойылып жатқан кезде келген қонаққа, жігіт ел ішіндегі мақтаулы қызды алса аузының салымы бар екен деп айтыла береді. Аузының салымы бар деген сөз орамы «несібесі мол екен, несібесіне бұйырып тұр екен» деген мән-мағынаны аңғартады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бақи Телегенұлы Елғондиев''' (16.09.1927, Өзбекстан, Мойнақ ауданы, "Урга" балық зауыты) Жүзу мен қазіргі бессайыстан спорт шебері (1951), ҚазКСР еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1970). ==Өмірбаяны== Қазақ дене тәрбиесі институтын 1951 ж. бітіріп, сонда жұмыс істеді. Ұзақ жылдар бойы жүзу кафедрасын басқарды. Доцент (1981) 27 ғылыми еңбектің, кітапшалар мен әдістемелік оқулықтардың авторы. Олардың арасында "Жүзе білесің бе?" оқулығы (1974). Жүзуден республиканың бірнеше дүркін чемпионы және экс-рекордсмені (еркін тәсілдермен 800, 1500). Қазіргі бессайыс пен жүзуден бүкілодақтық жарыстарға қатысушы. Грек-рим күресінен (1948) ҚазКСР чемпионы. қазақ күресінен (1952) ҚазКСР чемпионы. КСРО халықтарының (1956) командалық есептегі жүлдегері. ==Марапаттары== "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:16 қыркүйекте туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Мойнақ ауданында туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген Санат:Жүзуден Қазақстан чемпиондары Санат:Грек-рим күресінен Қазақстан чемпиондары Санат:Қазақ күресінен Қазақстан чемпиондары Санат:Қазақ дене тәрбиесі және спорт институты түлектері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері 
'''Аузыңа май, астыңа тай!''' жақсы хабар жеткізген, сүйінші сұраған адамға қарата айтылатын этикеттік сөз орамы. Жақсы сөз жарым ырыс бойынша жақсы лебіз білдірген, байқаусыз, жаңылып болса да құттықтау айтып, сүйінші сұрағанға жұғысты болсын деп осы сөз орамын айтады. Керісінше, жаман сөз айтса жаныңа жылан жұмыртқаласын дейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Валерий Иванович Кошельский''' (16.04.1951, РФ Томск, Белобородова елдімекені) бессайысшы, СШ-і (1968), КазКСР ЕСЖ-сы (1982). Бессайыстан Қазақстанның дүркін чемпионы (1968-73), жекелей және командалық есепте КСРО чемпионатыныц қола жүлдегері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1996). 1996 жылдан ҚР құрама командасының бас жаттықтырушысы. == Дереккөздер == Санат:16 сәуірде туғандар Санат:1951 жылы туғандар Санат:Томск облысында туғандар Санат:Қазақстан бессайысшылары Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген Қазақстан чемпиондары КСРО біріншілігінің қола жүлдегерлері еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар 
'''Қайрат Османұлы Қашқынбаев''' (8.09. 1947 Қызылорда облысы Қазалы ст.), СШ-і (1969), Қаз КСР ЕСЖ-сы (1982). ҚР еңбек сіңірген қайраткері (1996). Халықаралық дәрежедегі төреші (1985). Республикалық Олимп. Дайындық орталығының директоры. Еңбек сіңірген СШ-і Т. Досымбетов, А. Парыгин, Д. Ребровты дайындауға қатысты. Қазақ спортының түлегі. Бакуге ауысты. Командалық есепте (И. Новиков, А. Мокеев, В. Минеев-1946) Олимпиялық ойынның чемпионы. Жеке есепте 5-орын (4894 ұпай). == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Батырбек Мұхамедияров''' (20.02.1948, Қызылорда қаласы) бессайысшы, ХДСШ-і (1971). ==Өмірбаяны== 15 жасынан бастап жаттықтырушы В. Тренескиннің басшылығымен қазіргі бессайыспен шұғылданды. Республиканың чемпионы (1969-71) КСРО чемпионатының жүлдегері (1969, Мәскеу) Польшадағы (1971, 3-орын), Чехословакия мен Румыниядағы (1969, 5-орын) халықаралық турнирге қатысушы. Қазіргі бессайыс бойынша ҚР мемлекеттік жаттықтырушысы (1976-81) Армия СК-ның (1981-88) және әскерилердің Оңтүстік тобының аға жаттықтырушысы (1983-85). == Дереккөздер == Санат:20 ақпанда туғандар Санат:1948 жылы туғандар туғандар халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Қазақстан бессайысшылары Қазақстан чемпиондары КСРО біріншілігінің күміс жүлдегерлері Санат:Қазақстан Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар 
'''Сәуірдің 15''' Григориан күнтізбесінде жылдың 105-ші күні (кібісе жылдарда 106-шы). Жылдың аяғына 260 күн қалады. == Мерекелер == Халықаралық мәдениет күні. Қозы Көрпеш пен Баян Сұлу (Махаббат) күні. Армия күні. Махаббат күні. (Батыс Бенгал), Бенгал Жаңа жылы. Күн мейрамы (Ким Ир Сен туған күні) == Оқиғалар == == Туғандар == 1878 жыл Роберт Вальзер, неміс тілді швейцариялық ақын және прозашы. 1912 жыл Ким Ир Сен, КХДР 1948 жылдың басында негізі қаланғаннан бастап 1994 жылы қайтыс болғанға дейін жетекшісі болған саясатшы және әскери қолбасшы. 1931 жыл Томас Транстрёмер, XX ғасырдағы ірі швед ақындарының бірі. == Қайтыс болғандар == 1865 жыл Авраам Линкольн, Америка мемлекет қайраткері, АҚШ-тың 16-шы Президенті (1861-1865) және Республикалық партиядан америкалық құлдарды бірінші азат етуші, америка халқының ұлттық батыры. 1912 жыл Джек Филлипс, «Титаник» бортында болған аға радист және тарихта ең бірінші болып S.O.S. халықаралық құтқару туралы сигналын жіберген оператор. 1956 жыл Эмиль Нольде, неміс графикші және аквалерист. == Сыртқы сілтемелер == Санат:15 сәуір 
'''Ерсайын Қандержанұлы Тәпенов''' (16 қазан 1945 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласы) режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері. == Өмірбаяны == 1968 жылы Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының (қазіргі Ресей театр өнері академиясы) режиссерлік факультетін (педагогтары Н. П. Охлопков, А. В. Эфрос пен В. Д. Дудин) бітірген. 1974—1976 жылы Мәскеудің Сатира театрында тәжірибеден (В. Н. Плучектің жетекшілігімен) өтті. 1968—1974 жылы Семей облысы драма театрының (қазіргі Семей музыкалық драма театры) режиссері 1976—1979 жылы бұрынғы Торғай облыстық музыкалық драма театрының бас режиссері болды. 1979—1990 жылы Қарағанды облыстық драма театрының бас режиссері болды. 1990 жылдан Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас режиссері болды. 1970—2003 жылы Мұхтар Әуезовтің «Айман Шолпан», «Дос Бедел дос», Ғабит Мүсіреповтің «Ақан сері—Ақтоқты», «Қозы Көрпеш—Баян сұлу» («Махаббат туралы поэма» деген атпен), Е. Г. Брусиловский мен Мүсіреповтің «Қыз Жібек», Бейімбет Майлиннің «Шұға», Қалтай Мұхамеджановтың «Бөлтірік бөрік астында», Тахауи Ахтановтың «Махаббат мұңы» мен «Күшік күйеу», Әкім Таразидің «Жақсы кісі», Дулат Исабековтың «Әпке», Олжас Сүлейменов пен Баққожа Мұқайдың «Заманақыр», Мұхтар Шахановтың «Отырар дастаны», Маман Байсеркеұлының хан», Н. В. Гогольдің «Yйлену», Антон Павлович Чеховтың «Шағала», Еврипидтің «Медея», Уильям Шекспирдің «Асауға тұсау», «Король Лир», т.б. авторлардың шығармаларын сахнаға шығарды. Поэзияға, пластикалық және біртұтас сахналық әсерлі шешімге ден қою оның режиссурасына тән қасиет. == Марапаттары == 1986 жылы Сәкен Жүнісовтың «Өліара» спектакльінің қойылымы (1982) үшін «Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты» құрметті атағы берілді. 1995 жылы президент жарлығымен «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағымен марапатталды. 2011 жылы РФ мәдениет министрлігінің бұйрығымен «А.П.Чехов» атындағы алтын медалмен марапатталды. 2015 жылы ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің Құрмет грамотасы; 2015 жылы «Қазақ хандығына 550жыл» медальі; == Дереккөздер == Санат:16 қазанда туғандар Санат:Қазақстан театр режиссёрлері еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Ресей театр өнері академиясы түлектері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері 
'''Борис Аубакирұлы Сариев''' (7.04.1939, Орал қаласы, БҚО), КСШ-і (1966). ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы (1980). Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы (1967-77). КСРО жастар құрама командасының мүшесі "Д." орталық кеңесі біріншілігінің күміс жүлдегері. КСРО халықтары спортының қола (1967, командалық есепте), күміс (1971, командалық есепте) жүлдегері. 1974- 86 ж. БҚО спорт комитетінің төрағасы. == Дереккөздер == Санат:7 сәуірде туғандар Санат:1939 жылы туғандар 
'''Виктор Сватенко''' (1940, РФ), СШ-і. КСРО құрама командасының мүшесі. ҚазКСР-інің бірнеше дүркін чемпионы (1967-77). КСРО халықтары қола, күміс жүлдегері (1967, 1971). А. Имановты еске алу халықаралық турнирінің жеңімпазы (1969-72). 1996 ж. қазіргі бессайыстан АҚШ құрама командасының аға жаттықтырушысы. == Дереккөздер == Санат:1940 жылы туғандар Санат:КСРО спорт шеберлері Қазақстан чемпиондары Санат:Қазақстан бессайысшылары АҚШ құрамасының аға Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар 
'''Ауруды малға көшіру''' магия мен мистикаға негізделген көнеден жеткен бірнеше элементтерден туратын емдеу тәсілі. Ол үшін адастыру және ауырған адамға мал айналдыру сияқты магиялық амалдар қолданылды. Ауруды малға көшіру жөнінде жазба деректер жоқтың қасы. Сондықтан аталмыш мәселеге байланысты мәліметтерді көбінесе, этгнографиялық экспедиция барысында жинауға тура келеді. Моңғолиядағы қазақтар көп шоғырланған Баян-Олгий аймағына ұйымдастырылған бірінде ауруды малға көшіру қолданыс ерекшелігі жөнінде төмендегідей мәліметті жазып алудың сәті түсті: «Мен «ұшынып» жабысқан талма ауруынан малға көшіру жолымен емделіп, айықтым. 1978 жылы жаз ортасында Сұлысай жайлауында отырған кезде ауырдым: үш адам далада отыр едік мен «ұшынып» құладым және күн сайын бірнеше рет есімнен танатын болдым. Құрманғали деген молда қарап, «перінің көлеңкесі емес қанаты тиген екен» дегенді айтып, оны емдеу үшін «пері түсіріп» оқимын деді. Ол үшін үйді саңылау шығармай тұмшалап жауып, төрт жағынан салма салыңдар, малды бір жаққа қарай ықтырып жіберіңдер деді. Күйеуім Жұмабай «өлсе бір қатын өлер, тайпа елді қырмай кет» деді. Дем салып ұшықтап жеті күн емдеген соң аяғгымнан тұрдым. Бірақ емделгеннен кейін де толық айықпай қайта-қайта есімнен танып жығылып қала бердім. Ақыры соя өңірде атағы көпке жайылған көреген сәуегей, құшнаш Әйең кемпірге барып көріндім. Ол кісі жеті күн қатарынан ұшықтады. Ақыры болмаған соң меңсіз қара серкешті сойдырып етін маған бермей, басқаларга жегізіп, терісін де әлгілердің біреуіне бергізді. Ертесінде өзі ала жіпті есіп алып екінші бір қара серкештің аяғын байлап, Құран аяттарын оқып, серкештің белуарынан ала жіппен байлап, көтеріп тұрып белімнен жеті, басымнан жеті рет айналдырды. Онан соң екі адамға 40 шақырым жердегі кентке апарып адастырып жіберуге жұмсады. Сол күні құшнаш үйдің сол жағында Құран оқып, маған арнап оң жаққа ауыстырып төсек салдырып, үстіме жеті түрлі зат қойдырып күнде ұшықтап тұрды. Күн батуға жақындап «күн таласқан» кезде киіз үйдің артына апарып, батар күнге қарсы қаратып қойып, кеседегі тұз араластырылган суды бетіме бүркіп, құрым киізбен қагып ұшықтады. Сонан бастап денсаулығым оңала бастады. Кейін төркінімнен өң-түсін белгілеп, бір қой алдырып соған «табындырды», қолымнан тұз бергізіп, төсімді иіскетті. Бұл әдетті күн сайын кешке мал қораға келген кезде қайталап жүрдім. Сөйтіп кесірлі ауруымнан толық айығып жазылып кеттім. Табынған қойым азып, жүдеп, арықтап кетті. Екі жылдан кейін ол қойды сойып, елге таратып жібердік». Келтірілген мәліметтің құндылығы сонда, ол ауруды малға көшіру қолданыс ерекшелігі жөнінде біршама толыққанды түсінік алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ауыз әдебиетінің деректеріне қарағанда, ауруды малға көшіру тағы бір кең тараған әдісі болған. Бұл әдіс бойынша адамның ауруын арнайы жасалған қуыршақтарға сан алуан арбау, дұға оқу, ұшықтау амалдарымен көшірген. Осыған орай қуыршақтарды көшірме деп атаған. Бұл ауру көшкен дегенді білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аурудың көңілін сұрау''' дәстүрлі этикалық норма бойынша ұзаққа созылған аурудан төсек тартып жатып қалған науқастың жағдайын, халін сұрай бару. Көңіл сұраушы адам науқастың көңіліне медеу болатын «хал-жағдайыңыз қалай?», «шикі ет ауырмаққа, сауығып кетіңіз!», «ауру батпандап кіріп, мысқалдап шығады», «ауырып тұрды не, аунап тұрды не» деген сияқты сөздермен аурудың көңілін аулайды. Анда, сыйлас құда, аталас ағайындар немесе алыс туысқандар және әлеуметтік мәртебесі биік жандар ауру-сырқауға ұшыраған жағдайда олардың қал-жағдайын міндетті түрде сұрайды. Яғни бұл жосынды этикалық мәнді тәсіл деуге болады. Көңілін сұрай келген адам науқасты сергітер әңгіме айтады, бұрынғылардан қалған нақыл, өсиет сөздерді, прецедентті жайттарды еске салып, адамды сабырлы болуға шақырады. Көңіл сұраудың, науқас адамның көңілін аулаудың қазақы классикалық үлгілерінің бірі ретінде әйгілі Байдалы бидің науқастанып қалган Уәли ханға қарата айтқан төмендегідей сөздерін келтіруге болады: ''Ауру көңілін кім ашар? ''Хал сұраған тең ашар. ''Ер жігіт көңілін кім ашар? ''Көркем сүмбіл, сұлу шаш, ''Қара көзді имек қас, ''Жарқырып тұрған жар ашар ''Баланың көңілін кім ашар? ''Алдындағы қаттасы, ''Артындағы панасы, ''Ата менен ана ашар. ''Аттың көңілін кім ашар? ''Күніне жеті қараған. ''Баптап мінген ер ашар ''Жақсылық пен жамандық, ''Бәрі хақтан болған соң, ''Шүкіршілік қылған жарасар. Аурудың көңілін сұрау қазақы ортадағы этикалық мәнді әлеуметтік байланыстың ілкімді принциптері мен нормаларының бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дмитрий Борисович Тюрин''' (1.10. 1968, Алматы) еңбек сіңірген СШ-І (1996). 1985 жылға дейін жүзумен шұғылданды, СШК атағы болды, кейін қазіргі бессайысқа ауысты. XII Азия ойындарының (1994), Азияның (1995-98) чемпионы (бәрі де командалық есепте). Сан-Антонио кубогының күміс (1998 жекелей есепте), қола (1993, 1997 командалық есепте) жүлдегері (1995, АҚШ). Кубогінің күміс жүлдегері (1992, 1997), осы кубоктың қола жүлдегері (1992, 1995). Мексика кубогының жеңімпазы (1996), осы кубоктың, Сеул кубогының (1996, Оңтүстік Корея) күміс жүлдегері. Олимпиялық ойынға (1996 Атланта, АҚШ) қатысушы. == Дереккөздер == Санат:1 қазанда туғандар Санат:1968 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:Қазақстан жүзушілері Санат:Қазақстан бессайысшылары Азия ойындары чемпиондары Азия чемпиондары кубогының күміс жүлдегерлері кубогының қола жүлдегерлері Санат:Мексика кубогының күміс жүлдегерлері Санат:Сеул кубогының күміс жүлдегерлері Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары қатысушылары Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар Санат:Алфавит бойынша жүзушілер 
'''Уимп''', қазіргі бессайыстың халықаралық одағы. Қазіргі бессайыс бойынша жарыстар (салт атпен жүру, семсерлесу, пистолетпен ату, ерікті тәсілмен 300 м- ге жүзу, 4000 м.-ге ойлы-қырлы жерлермен жүгіру) 1912 ж. Олимпиададан бастап барлық Олимпиялық ойындардың бағдарламасына енді. Дегенмен де спорттың осы түрі бойынша халықаралық ұйым жөнінде Лондондағы Олимпиялық ойындары кезінде тек 1948 ж. ғана нақты шешім ресімделді. Одақтың міндеті бүкіләлем бойынша спорттың осы түрін мадақтап, дамыту, бессайыспен бәрінің арасында достық қалыптасуына себебші болу. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ауыз бекіту''' ораза тұтушының таң намазы уақытынан бұрын тамақтанып, ауыз бекітуге ниет еткен діни сүннеті. Ауыз бекітуге байланысты қабылданатын осы таңғы асты сәре, сәре асы, сәресі деп атайды. Ауызашар сияқты ауыз бекітудің атқарылуы да сүннет болып есептелінеді. Адам ұйықтап қалып сәресі ішу уақытын абайсызда өткізіп алса кешіріледі. Сондай-ақ, түнде жатар алдында ниет етіп тамақ ішіп, ауыз бекітіп жатса да ораза қабыл болады. Алайда таң намазын өтеу парыз болғандықтан, оның алдында тұрып сәресі ішу міндетті болып есептелінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Ислам Санат:Араб дін терминдері 
'''Ауыз кергіш''' халықтық мал дәрігерлігінде қолданылады. Ауыз қуысына емдеу шарасын жүргізген кезде малдың ауызын керіп ашып тұруға арналган құрал. Ауыз кергішті көбінесе, шынықтырылған асыл темірден ұсгаларға соқтырған. Жылқы, сиыр, түйе түлігінің аузын керіп ашуға арналган ауыз кергіш жұмыр темірден арасын бір қарыстан астам етіп иіп, олардың арасына екі қатар жұмырланған темір шыбықты көлденең салып дәнекерлейді. Малға ұры тіс шығу, жылқыда сақау деп аталатын бітеу жараны емдеуге байланысты қолданылады. Сондай-ақ таңдай мен көмекейге үшкір зат тұрып қалғанда және селеу, көде, қияқ, ши, бұта-бүргендер көмекей, қолқа, таңдайға қадалып қалған жағдайда емсек адам ауыз кергішпен малдың ауызын керіп ашып тұрып, қадалған затты алып тастап, жараны емдейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ауыз уылу''' көбінесе бес жасқа дейінгі баланың ауыз қуысының шырышты, кілегейлі қабаттарының қабынып, ауыздан сілекей ағып, тамақ жеуге кедергі жасайтын ауру. Ауыз уылуғанда қазақ емшілері ашудас жалатқан, ауызды тұзды сумен шайғызған, аттың жүгенінің ауыздығын тістеткен. Сонымен қатар Алтай, Ерепқабырға тауларында көп кездесетін тастың арасына шығатын ақжол деп аталатын сорды ашудас, можыға араластырып суға езіп, соның суымен баланың ауызын күніне екі рет шайқайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Қазақтың ұлттық спорт түрлері''', дене тәрбиесі және ойындары, ұлттық ат спортынан, кейбір үстел және қимыл-қозғалыс ойындарынан және ұлттық күрес түрлерінен тұрады. ''Ат спортының түрлері -'' аламан бәйге алыс және өте алыс қашықтарға атшабыс, байте ойлы қырлы жерлермен атшабыс, ат жегу тез арада атты дайындау, ат омырауластыру атты итерістіріп шеңберден шығару, аударыспақ ат үстінде алысу, жорға жарыс жорғалар сыны, құнан бәйге, дөнен бәйге, тай жарыс жылқы түліктерінің жарысы, қыз қуу, көкпар командалық ойын, жамбы ату шауып келе жатып нысана көздеу, күміс ілу жерден күміс тиынды ат үстінен іліп әкету, сайыс ат үстінде қарумен жекпе-жек өткізу; ''Ақыл-ой ойындары -'' шатрантаж (шахматтың бір түрі), шатраш (дойбының бір түрі), тоғыз құмалақ домалақ тас ойыны, саяттаушы құстарды аңға салу; ''Күрес түрлері'' қазақ күресі, қатын күрес; ''Жеңіл атлетика'' жаяу жарыс, жігіт жарыс, қатын жарыс; ''Күш өнері'' балуан тас, түйе көтеру, өгіз жығу, асық ойындары және т.б. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тәсбих''', Тәспі (- Аллаһты, Пайғамбарды мадақтау, мойындау, кешірім сұрау) Аллаһты дәріптеу, сыйыну, Пайғамбарға (с.а.у.) мадақ айту дұғаларын оқығанда қолданатын моншақтар тізбесі. Мұсылмандар Тәсбихы 33-тен үшке бөліп Тәсбих тізген. 99 тастан немесе 33 тастан тұруы мүмкін. Кейде 999 тасқа дейін тас тізілген Тәсбих қолданылады. Белгілі бір мөлшерде қайталанатын дұғаларды жаңылмай оқу, Құран аяттарын қайталан оқып жаттау үшін пайдаланылады. Тәсбих тастан, шыныдан, өсімдік дәнінен, ағаштан, металдан, т.б. жасалады. Тәсбих тастары әртүрлі әшекеймен немесе Аллаһтың 99 көркем есімдерін жазып әсемделеді. 33 тастың өзара біріккен жерін ажырататын ерекше пішіндегі тас болады, оны «қожасы» деп атайды. Негізгі біріккен жерінде деп аталатын әшекейлі, шашақты үлкен тас орнатылады. Тәсбих орнына саусақ буындарын санау арқылы 33 сан мөлшерін есептеуге болады. ==Дереккөздер== Санат:Дін Санат:Ислам 
'''Жігіт жарыс немесе жігіт сыны''' байырғы замандардан белгілі Қазақ жастарының әскери дайындығының бір түрі болып есептелінетін жарыс. Ереже бойынша, жандарында сәйгүліктері бар жігіттер төрешілер белгі берісімен, аттарын тез ерттеп, жерде жатқан бес қаруын асынып, шаба жөнеледі. Қашықтық 500-800 метр. Жол бойында шабандоз төрешілер тапсырған жаттығуларды, нысана кездеуді, найза лақтыруды, қылыш шабуды, ат үстінде әртүрлі жаттығуларды орындауға тиісті. Бұлардың әрқайсысына ұпай беріледі, қашықтықты ету уақыты есептелінеді. Жеңімпаздар осы көрсеткіштер бойынша анықталады. Осы талаптарды мүлтіксіз орындағандарды қазақ: "аттың құлағында ойнаған жігіт" деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Күміс ілу''', шабандоздың ептілігін, қаншалықты атты меңгеруін анықтайтын жарыс. Кейде жігіт жарыстың ішіне кіреді. 300 метрлік қашықтықта екпін алатын алғашқы 100 метрден соң арасы 20-30 метрден орамалға түйілген күміс ақша тасталады. Аттың арынын тежемей, әр спортшы әлгі орамалдарды жердей іліп әкетуге тиіс. Ала алмаған орамалдар үшін айып уақыт белгіленеді. Кім қашықтықты тез өтіп, көп орамал алса, жеңіске сол жетеді: Кейде баспасөзде "Күміс алу" деп қате жазылып жүр. Дұрысы "ілу". Бұл сөз асқан ептілікті білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қыз жарыс''', 1600 және 2000 метрлік қашықтықтарға шабандоз қыздардың жарысуы. 1958 жылы маршал С.Буденныйдың ұсынысымен Мәскеуде тұңғыш рет қыз жарыстан біріншілік өткізілді. Осы жарысты Алматы облысынан барған 8-сыныптың оқушысы Райхан Әбілахатова "Бирюза" есімді арғымақпен 2000 метрге жарысуда чемпион атанып, бүкілодақтық рекорд жасады. 1959 жылы қыз жарыс біздің еліміздің ұсынысымен Дүниежүзі студенттері мен жастарының Хельсиньки қаласында өткен фестивалінің бағдарламасына енді. Мұнда да Р.Әбілахатова жеңіске жетті. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Серікбай Тілеубаев''' (5.04. 1940 жыл, Түркістан облысы, Ордабасы ауданы, Көкбұлақ 22.07.2015 жыл, Шымкент) Халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы, Қазақстан спорт қайраткері, ҚР-ның бірнеше дүркін чемпионы. Көптеген халықаралық жарыстардың жеңімпазы. Мәскеу қаласындағы технологиялық институтын (аспирантура) бітіргеннен кейін Жаңатастағы кен-байыту комбинатына инженер болып қызметке келді. Тоғызқұмалақ ойынының тақтасын, оның құмалақтарын жаңа формада ойлап шығарушы. Сарысу ауданының құрметті азаматы. Тоғызқұмалақ тақталары мен цифр нотация кітабының авторы (1974 ж.) Тоғызқұмалақ әліппесі кітабының қос авторы (С. Тілеубаев, С. Бизақов. Алматы: Қағанат, 2008). Шәкірттері Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы, халықаралық спорт шебері, 30 спорт шебері. "Сарысу" газеті, №77-78, 25.07.2015 ж. Серікбай Тілеубаев == Дереккөздер == Санат:5 сәуірде туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:Ордабасы ауданында туғандар Санат:22 шілдеде қайтыс болғандар Санат:2015 жылы қайтыс болғандар Санат:Шымкентте қайтыс болғандар Санат:Қазақстан Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген Санат:Қазақстан спорт қайраткерлері Санат:Сарысу ауданының құрметті азаматтары Санат:Қазақстан чемпиондары Санат:Қазақстан Санат:Алфавит бойынша 
'''Шүген''', көшпелі түркі тайпаларында көне ғасырлардан дамыған ойын. Әр командада адамнан болады. Шабандоздар қолындағы таяқпен кішкене допты қарсы команданың қақпасына өткізуге тиісті. Еуропа елдерінде "Конное поло" деген атпен белгілі. Осы атпен жазғы олимпиялық ойындардың бағдарламасына рет енген. Шүген "Сұлтан Бейбарыс" фильмінде жақсы керсетілген. Біріккен Араб әмірліктеріне бара қалсаңыз, олардың ұлттық телеарнасынан күні-түні түйе жарысын көрер едіңіздер. Арабтар желмаямен жарысып жатады. Жеңгендерге тігетін жүлделері де үлкен. Түйе жарыс олардың ұлттық спорты. Қазақта да түйе жарыс болған. Мұны жаңғыртамыз деп әрекеттер жасадық. Бірақ елімізде түйе түлігі санының азаюы, түйе өсіретін болмауы мұны спорт түрі ретінде дамытуға мүмкіндік бермеді. Мұнда жарысты айыр өркешті түйелермен бір бөлек, жалғыз өркешті нар түйелермен, қоспақ, тайлақ, атан түйелермен бір бөлек өткізген жөн. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Юрий Александрович Хитрин ''' (24.08.1946, Алматы қаласы 18.10.2004, Астана қаласы), Әділет С.М.Киров атындағы ҚазМУ заңгер мамандығы бойынша бітірген (1970). Еңбек жолын станокшы болып баста-ған. Одан кейін Алматы қаласы Калинин аудандық стажері және тергеушісі, Қазақ КСР аса маңызды істер бойынша тергеушісі және Алматы тергеу бөлімінің бастығы болып қызмет атқарған (1970-77). Целиноград облысының прокуроры; еңбекпен түзету колонияларында зандылықтың сақталуын бақылау бөлімінің бастығы, КСРО прокуратурасы коллегиясының мүшесі (1987); Қазақ КСР прокурорының бірінші орынбасары (1990); ҚР мемлекеттік- құқықтық мәселелер бойынша Мемлекеттік кеңесшісі (1990); ҚР Қауіпсіздік Кеңесінің конституциялық құрылымды қорғау комитетінің торағасы (1991); ҚР Бас прокурорының орынбасары әскери прокурор (1992-95); ҚР Бас әскери прокуроры (1995— 97); ҚР Бас прокуроры (1997- 2000); ҚР Конституциялық Кеңесінің төрағасы (2000-04); 2004 жылы 13 шілдесінен ҚР республикалық Ұланы колбасшысының бірінші орынбасары болды. ҚР құрметті қызметкері. «Парасат» ордені, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Хмелев Павел Васильевич''' (1923, Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылы 13.12.1943, Украина, Житомир облысы Радомышль ауданы Будиловка селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, 7-гвардиялық кавалер полкінің танкіге қарсы қару командирі. Орыс. Орта мектептен кейін Самарқандтағы автожол техникумында оқыды. 1942 жылдың наурызында Кеңес әскері қатарына шақырылып, кіші командирлер даярлайтын мектепке жіберілді. 1943 жылы қарашада 1-Украин майданының әскерлері Украинаның астанасын неміс басқыншыларынан азат ету үшін шабуыл жасауға кірісті. Киевті азат еткеннен кейін Кеңес дивизиялары Коростень, Житомир, Фастов қалаларына карай ұмтылды. Житомир түбінде жаудың 50 танкісі мен екі полкке жуық күші қорғаныста жатқан 218-атқыштар дивизиясының бөлімдерін кыспаққа алып, қалаға басып кіруге тырысып бақты. Бердичевск тас жолында жауды 7-гвардиялық кавалер полкі қарсы алды. Көпірге қарай беттеп келе жатқан жау танкілеріне Xмелев өз зеңбірегінен оқ жаудырды. Алғашқы атыстардың өзінде-ақ жетекші танк күйретілді. Осы сәтте жаудың көптеген танкілерін жайратып салды. Ұрыс ұзаққа созылды. Гвардияшылар жаудың тағы да бір шабуылын тойтарды, зеңбірек командирі Xмелев ерлікпен қаза тапты. Осы ерлігі үшін Хмелевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Хоружая Вера Захаровна''' (27.9.1903, Беларусь, Бобруйск қаласы 1942, Витебск, Беларусь) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, партизан. Беларусь. Мозырь қаласы (Беларусь) әйелдер гимназиясын бітіргеннен кейін мектепте мүғалім, ал 1924—32 жылы Батыс Беларусь коммунистік жастар одағы ОК-нің хатшысы қызметтерін атқарған. 1935 жылы Балқаш қаласына келіп, кен-металлургия комбинатын салуға қатысып, аудандық партия комитетінде нұсқаушы болған. 1941 жылдан Витебск облыстық (Беларусь) жасырын коммунистік партия ұйымы басшыларының қатарына кірді. 1942 жылдың күзінде жау тылында қаза тапты. Хоружаяға ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (17.5. 1960). Минск, Брест, Бобруйск, Гродно, Мозырь, Балқаш, Карағанды, т.б. қалалардағы көшелер мен мектептерге Хоружаяның есімі беріліп, мемориалдық тақта орнатылған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:27 қыркүйекте туғандар Санат:1903 жылы туғандар туғандар Санат:1942 жылы қайтыс болғандар Санат:Витебскде қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары 
'''Ахмедияр Дәуленұлы Хұсайынов''' (8.5.1924, Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы Орда ауылы 5.5.1986, Орал қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, минометші, қатардағы жауынгер. Қазақ. == Өмірбаяны == 1943 жылдан 4-Украина майданы 51-армия 116-қорғаныс полкі 167-жеке батальон құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Мелитополь қаласын (Украина) азат етуде Xұсайынов жаудың 40-қа жуық әскерін жойған. Осы ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1.11.1943). Соғыстан кейін Xұсайынов ҚазПИ-ді (қазіргі Қаз¥ПУ) бітірді. 1949- 72 жылы халық ағарту саласында жұмыс істеді. 1972 жылы Батыс Қазақстан облысы Фурманов ауданы (кейіннен Жалпақтал ауданы) атқару комитеті төрағасының орынбасары қызметін атқарды. == Есте қалдыру == Орда атындағы мектепке Хұсайыновтың есімі берілген. == Марапаттары == Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Григорий Григорьевич Черкашин ''' (22.11.1921, Ресей, Красноярск өлкесі, Рыбин ауданы Рыбное селосы 13.11.2006, Ресей, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, ұшқыш-шабуылшы, звено командирі, кейіннен подполковник. 1937 жылы 7-сыныпты бітіргеннен соң Красноярск қаласында паровоз вагонын жөндейтін зауытта жұмыс істеген. Қолы бос кезде аэроклуб үйірмесіне қатысқан. 1940 жылы Алматы қаласына қоныс аударған. Мұнда ол аэроклубтағы оқуын бітірді. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, әуе училищесіне жіберілді. 1943 жылы Чкалов әскери авиация мектебін бітіріп, Р-5 және СБ ұшақтарын игерді. Содан кейін Куйбышев қаласындағы (қазіргі Самара) запастағы 1-авиабригадада «Ил-2» штурмдық ұшақты игеріп, 672-авиаполкке келді. Черкашиннің алғашқы ұшу сапары 1943 жылдың 22 қарашасында болды. Ол Украина, Молдова, Румыния, Болгария, Венгрия және Югославияда әуе ұрыстарына қатысты. 1945 жылдың акпан айына дейінгі 175 ұшу сапарында жаудың тірі күштері мен техникасына шабуыл жасап отырды. Черкашин 18 әуе ұрысында болып, жаудың ұшағын құлатты. 1945 жылдың мамыр айына дейін 240 ұшу сапарына шықты. Неміс басқыншыларына қарсы күресте көрсеткен ерлігі үшін Черкашинге КСРО Жоғарғы Кеңес Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (29.6.1945). 1946 жылы бұрынғы полк тарағаннан кейін әуе-десант әскерінде қызметін жалғастырды. 1948 жылы подполковник Черкашин денсаулығына байланысты запасқа шықты. Қазақстанға келіп, азаматтық авиацияда ұшуын жалғастырды. Ол почта таситын «ПО-2» ұшағын, кейіннен «Ил-2», «Ил-12», «Ил-14» ұшақтарын, ал 1956 жылы алғашқылардың бірі болып «Ту-104» ұшағын жүргізіп, онымен 14 жыл ұшты. 1970 жылы Мәскеуде «Ту-154» ұшағын игерді. Жалпы әуеде Черкашин 23000 сағат болған. КСРО-ның еңбек сіңірген ұшқышы. Ленин, рет Қызыл Ту, рет 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:22 қарашада туғандар Санат:1921 жылы туғандар Санат:Рыбин ауданында (Краснояр өлкесі) туғандар Санат:13 қарашада қайтыс болғандар Санат:2006 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО авиация лейтенанттары Санат:4 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген пилоттары Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:Троекуров зиратында жерленгендер 
'''Тәттімбет Қазанғапұлы''' (1815 жыл, қазіргі Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданында туып, 1862 жыл. қайтыс болған) қазақ домбырашы, шертпе күй орындаушылық мектебінің негізін қалаушылардың бірі, халық күй өнерінің классигі. ==Өмірбаяны== Арғын тайпасы Қаракесек руы Таз Шаншар бөлімінен шыққан. Тәттімбет атқа ерте мініп, ел ісіне ерте араласқан адам. Батыс-Сібір генерал-майор Фон Фридрихс Тәттімбет туралы арнайы жинаған мәліметінде мынандай дерек келтіреді: "Тәттімбет ақ сүйектер әулетінен, бірақ көпестер гильдасына тіркелмеген. Қарқаралы округіндегі Нұрбике-Шаншар болысында 1842 жылдың 20 қаңтарынан 1845 жылдың 25 қаңтарына дейін болыс болды. Бұл жұмыстан өз арызы бойынша 1854 жылдың 29 шілдесіндегі бұйрықтың негізінде босатылды, қылмыс жасамаған, тергеуде, сотта болмаған (ООМА, 3-қор, 3-тізім, 3902 -іс). Тәттімбет Ресей патшасы II Александр-нің таққа отыру салтанатына қатысқан. Сондай-ақ, Шоқан Уәлиханов, Григорий Николаевич Потанин, Адольф Янушкеевич сияқты Алшынбай, Құнанбай, Шорманның Мұсасы, Жайықбайдың Ыбырайы, Кішкентайдың Аққошқары, Сандыбайдың Ердені, Уәлиханның Шыңғысы сияқты дала шонжарларымен, Жанақ, Шөже, Кемпірбай, Біржан-сал, Жаяу Мұса, Орынбай сияқты Тоқа, Ықылас, Итаяк, Шашақ сияқты күйшілермен қадірлес-сыйлас болған. Бұл адамдар Тәттімбет көкірегінен күмбірлеп төгілген әсем күйлердің тұсауын кесіп, талғампаз сарапшысы болып отырған. Оның өнеріне Біржан сал: «Тәттімбет ардагерім, Арғын асқан, Қырық түрлі күй айналған бармағына», деп сүйсінеді. Тәттімбет талай-талай додалы күй айтыстарына түсіп, қарсыласын тосылту үшін, домбырада қалыс, шалыс, теріс, қосақ бұрауларын көп қолданған. Бұл дәстүрдің орнығуына мұрындық болған. Абайдың анасы Ұлжанға апа болып келетін Малқара қыз, Шұбыртпалыдан шыққан Итаяқ, Найман ішіндегі Шашақ сияқты дәулескер домбырашылармен Тәттімбет күй айтысына түскенде домбыраны бірде башпайымен қағып, келесіде ұстарамен тартып, енді бірде пернелерін қиып тастап тартып өнер көрсеткені туралы қызықты әңгімелер ел ішінде күні бүгінге дейін айтылады. Домбырашылық өнер арғы ата-тегінен дарыған. Алғаш домбыра тартуды әкесі Қазанғаптың інісі Әлиден үйреніп, анасы Ақбөпеден тәрбие алған. Тәттімбеттің әр түрлі тақырыпты қамтитын 40-тан астам күйі бар. Тәттімбет күйлері өмірді терең түсінген, ойшыл, қиялшыл жанның сыры мен сезімін аңғартады. Ол негізінен лирикалық композитор. Шығармалары философиялық түйіндерімен астасып жатады, ал музыка тілі көңілге қонымды, тез жатталғанымен орындауға қиын, күрделі болып келеді. Тәттімбет күйлеріндегі лирикадық сарындар, әуен толқындары қазақтың кең даласы мен оның сұлу табиғатын суреттейді. 1855 жылы 24 наурызда Ресей патшасы Александр ҚҚ-нің таққа отыру тойына Тәттімбет өнерпаз ретінде Сарыарқа қазақтарының өкілдерімен бірге барған. Осы сапарында өзінің тамылжыта тартқан күйлері арқылы Ресей астанасының өнер сүйер қауымының назарын аударып, күміс медальға ие болды. Сол медальді Егіндібұлақ ауданы “Қаратау” кеңшарының тұрғыны Тәттімбеттің шөбересі Өзек Кәбішұлында сақтап қалған. Тәттімбет күйлерін насихаттаған өз інісі Жақсымбет, балалары Мұсатай, Исатай, сондай-ақ домбырашылар Н.Шынтеміров, Ғ.Айтбаев, А.Әжібекұлы, С.Қарабаева, Т.Түсіпбеков, Ғ.Кәріпбеков, т.б. күйшінің өзіндік ерекшеліктерін сақтап, күй тарту мектебіне айналдырған. Кеңес дәуірінде Тәттімбет күйлерін Ә.Хасенов, М.Хамзин, У.Бекенов, сондай-ақ М.Тілеуханов, А.Байбосынов, Ж.Нұржауов, т.б. кәсіби күйшілер орындап, насихаттады. Қазақ симфониялық және опералық туындыларында Тәттімбеттің көптеген күйлері пайдаланылды. Мысалы, Евгений Брусиловскийдің “Қыз Жібек” операсында “Былқылдақ”, “Қос басар”; “Жамбыл” фильмінде “Сары жайлау” күйлері орындалады. Мансұр Сағатов Тәттімбеттің “Сылқылдақ” күйін эстрада оркестрінің сүйемелімен трубаға арнап пьеса жазды. Күйшінің туған жерінде Егіндібұлақ халық аспаптар оркестрі, Қарағанды қаласындағы музыкалық училище Тәттімбеттің есімімен, ал Ақтоғай ауданындағы халық ансамблі композитордың есімімен аталады. 1984 жылы Егіндібұлақ ауданында композиторға ескерткіш-белгі (мүсіншісі Ж.Молдабеков, археолог А.П. Малков) қойылды. Алматы мемлекеттік (қазіргі Қазақ ұлттық 1971 жылдан шертпе күй класы жұмыс істейді. Ол Тәттімбет күйлерін негізге ала отырып, Қазақстанның басқа да өңірінің шертпе күй дәстүрлерін жинақтап үйретеді. Тәттімбеттің кең таралған күйлерінің кейбіреулері: ===Сары жайлау=== Композитор “Сары жайлау” күйін Майдасары жайлауына қоныстанған кезінде, күз мезгілінде шығарған. Мұнда табиғаттың әсем суреті, жаз-сайрандағы рахатты шақтар бейнеленеді. Күйдің ішкі философиясы табиғатты суреттеу арқылы жаз думанын бастан кешкен адам өмірінің қайта оралмас бұралаң жолдарын табиғат мезгілімен салыстыруды мегзейді. Күй табиғаты сыршыл, қиялшыл, мөлдір лиризмге толы. Нәзік нюанстар мен әсем ырғақты иірімдер тыңдаушысын бірде желпіндіріп, енді бірде тәтті мұң толқынымен тербетеді. ===Былқылдақ=== Тәттімбет күйлерінде негізінен өмір тартысы, тағдыр тауқыметі, сұлулыққа құштарлық, алыс арман, сарғайған үміт, өкініш сарыны баяндалады. Ал “Былқылдақ” күйі жер атына байланысты (елінде Былқылдақ атты сазды жайлау болған) шыққан. Күйдегі романтика мың бұралған өзен ағысы, бұлақтың қоңыраулы сыңғыры, тоғайдағы құстың әсем үні сұлу табиғат тынысымен ұласып жатыр. ===Көкей кесті=== Тәттімбет шығармаларының ең биік шыңы “Көкей кесті” күйі. Бұл күйді сазгер өмірінің соңғы жылдарында шығарған. Мұнда халық шежіресінің ұлылығы мен ұлағатты ақыл-ойдың парасаты толғанады. Домбыра орындаушылық шеберлігінде кездесе бермейтін екі қолға бірдей вибрациялық діріл толқынын түсіру арқылы және саусақтардың қарымен жоғары қарай орап қағу “Көкей кестінің” өте күрделі туынды екендігін көрсетеді. Күйдегі орындаушылықтың жаңа пошымы, яғни шерту тәсілдерінің сан қырлы өрнегі Тәттімбеттің күйшілік мектебін даралай түседі. 250px ===Сылқылдақ=== Сөйтіп, ол домбыра үніне “жан бітіреді”, күйдің табиғатын, сырын ашады. Тәттімбет лирикасының тағы бір қырын ашатын “Сылқылдақ” күйі. Бүл күйді композитор өзімен күй сайысына түсіп, өнер көрсеткен домбырашы қызға арнап орындаған. “Сылқылдақ” күйінің музыка тіліндегі күміс қоңырау үні, әдемі әуені тыңдаушыға ерекше әсер қалдырады. Күй бойынан жастық жалын мен өмірге құштарлықтың лебі еседі. Күй сарыны Тәттімбетке тән композициялық ерекшелік қолтаңбасын даралап, оның шертпе күйдегі нақышын танытады. ===Қосбасар=== Тәттімбеттің “Қосбасар” күйінің бірнеше түрі бар. Осы аттас күйлер Тоқа, Әбді, т.б. халық күйшілерінде де кең өріс алған. Әр “Қосбасардың” өз тарихы, айтары бар. Тәттімбет “Қосбасарлары” туған жер табиғатын, халық өмірін суреттейді. ===Бес төре=== Тәттімбет тек күйші ғана емес, сөзге ұста, шешен, шыншыл, әділетті көксеген ақын жанды сері адам болған. Композитор “Бес төре” күйін халықты қыспаққа алып, жәбірлеген атқамінерлерге арнап шығарған. Бұл юморға толы туынды. Тәттімбет қоғамдық болмысқа сын көзімен қарап, өзінің шығармалық туындысы арқылы әлеуметтік бағытын аңғартады. Тәттімбеттің жалпы бізге белгілі 40-тан астам күйі бар. ==Дереккөздер== Санат:Қарағанды облысы Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:1815 жылы туғандар Санат:1860 жылы қайтыс болғандар 
'''Николай Власович Черненко ''' (25.12.1924 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы Бөрілі ауданы Келте ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, пулемет расчетінің командирі. Украин. Кеңее әскері қатарына 1942 жылы 10 тамызда шақырылып, 1942 жылдың желтоқсанынан 1-Беларусь майданы 7-гвардиялық атты әскер корпусы 16-гвардиялық атты әскер дивизиясы 60-гвардиялық атты әскер полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылдың 26-28 сәуіріндегі Бранденбург қаласы (Германия) үшін болған ұрыстарда Черненко ерлік пен қаһармандықтың үлгісін көрсетті. 27 сәуірде Черненко басқаратын эскадрон күші басым жаудан кейін шегінбей, олардың қарсы шабуылын тойтарып, 50-ден астам адамын жойды. Черненкоға ерекше ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945). Соғыстан кейін Елек ауылында (Ақтөбе облысы) комсомол-партия саласында әртүрлі қызметтер атқарды. 1987 жылы Ресейге қоныс аударды. Елек атындағы орта мектепке Черненконың есімі берілген. Ленин орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Чигадаев Петр Васильевич''' (1923, Қостанай облысы Қарабалық ауданы Боскөл ауылы 26.2.1982, Меңдіғара ауданы Боровской кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, өздігінен жүретін қарулы қондырғының командирі. Орыс. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылды. Украина, Молдова, кейіннен Румыния, Венгрия, Австрия жерлерін азат етуге қатысты. 1944 жылдың 20 тамызында 2-Украина майданының тобы жау бекінісін Яссы қаласы тұсында бұзып өтті. 6-армияның танкішілері дұшпанның үшінші алаптағы қорғаныс шебіне шықты. Жау ұрысқа өз резервінен үш дивизия қосып, Кеңес әскерлерін Бахлуй өзенінің сырт жағына шығарып тастамақ болды. Бахлуй өзенін кешіп өтушілер сапында Чигадаев та болды. Холл станциясына басып кірген Чигадаев өзінің жауынгер достарымен бірге танкіге қарсы ататын төрт зеңбіректі, алты пулеметті, жүзге тарта жау басқыншыларын жойып жіберді. Келесі бір шайқаста Чигадаев Румыния жеріне бойлап еніп, Текун маңында Серет өзенінен өтті. Чигадаевқа алға өтіп барып көпірді басып алуға бұйрық берілді. Мөлшерлі жылдамдықпен әрі оқты үздіксіз жаудыра отырып, өздігінен жүретін зеңбірек оғының қалқалауымен саперлер көпірді минадан тазарта бастады. Осының нәтижесінде жаудың үш танкісі жойылып, артиллерия мен миномет батареяларының үні өшірілді. 17 автокөлік өртеніп, 100-ден астам жау жойылды. Осындай ерен ерліктері үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Чигадаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қазақтың спорт және туризм академиясы''', дене тәрбиесі мен спорт саласы бойынша ҚР-ындағы ең үлкен жоғары оқу орыны. Бұрынғы аты Қазақ дене тәрбиесі институты, Халық комиссарлар кеңесінің 1944 жылғы 14 қарашадағы қаулысымен ашылған, ал ҚР үкіметінің 28.10.1988 ж. Қаулысымен Қазақ туризм және спорт академиясы (әрі қарай академия) болып өзгертілген. Академия туризм мен спорт саласы бойынша білікті жаттықтырушылар мен валеологтарды, спорт дәрігерлерін, экономистерін, мейманхана қызметкерлерін дайындайды. Академияның оқу корпустары, спорт залдары, жатақханалары, стадионы, Қапшағайда туристік, "Горельник" тау-шаңғы базасы бар. Академияның түлектері тек республикада ғана емес алыс-жақын шет мемлекеттерде де қызмет істейді. Оның түлектері Олимпиялық ойындарда 32 алтын, 22 күміс, қола медальдарға ие болды. Атақтары әлемге танымал спортшылар А. Колесов, В. Резанцев, Д.Тұрлыханов, Ш. Серіков, И. Валетов, Т. Досымбетов, В. Минеев, A. Парыгин, В. Кравченко, О. Антропов, О. Кривошева, Е. Чебукина, А. Ким, В. Люкин, Ж. Сауранбаев, В. Тихоненко, И. Герлиц, О. Шишигина, Е. Ибраймов және т.б. осы академияның түлектері. Оларды академияның П. Матущак, О. Жарылғапов, В. Псарев, Ә. Нурмаханов, В. Байдин,B. Ермаков, Е. Войнов сияқты білікті мамандар дайындаған. ''Академияда мынадай факультеттер бар:'' Олимпиялық спорт түрлері факультеті (ОСТФ); Валеология және спорт медицинасы факультеті; Туризм, туризм және сервис факультеті; Кәсіби спорт және шығыс жекпе-жектері; Академияның ректоры республикалық студенттік спорт одағының президенті және студенттердің одағындағы республиканың өкілі болып табылады. ''Академияның (бұрынғы дене тәрбиесі институты) ректорлары болып мына адамдар қызмет істеді (уақыт мерзіміне сәйкес):'' Шәміл Шәкірұлы Бекбаев; Хамза Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов Қанафия Абдуллаұлы Ахметов Еркін Шалабасұлы Әсенов Асқар Біләлұлы Өтешев Бектілеу Қаражанов Қайрат Хайроллаұлы 3акария == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары 
'''Хамза Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов''' (1. 05. 1911, БҚО 20. 10. 1981, Алматы қаласы), балалар үйінде тәрбиеленген 1935 ж. Мәскеудегі мемлекеттік орталық дене тәрбиесі иститутының аға оқытушысы болып қызмет істеді. Жеңіл атлетикадан республиканың әлденеше мәрте чемпионы әрі рекордшысы. 1939 ж. Алматы дене тәрбиесі техникумының директоры болып тағайындалды. ҰОС-ының ардагері 1942-1946 ж. КСР-і ерікті спорт қоғамының төрағасы, 1952-72 ж. Академияның ректоры. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:КСРО жеңіл атлеттері 
'''Еркін Шалабасұлы Әсенов''' (22.04.1927, Қобда ауданы, Ақтөбе облысы) педагог. Қазақ дене тәрбиесі институтын (қазіргі Қазақтың спорт және туризм академиясы) бітірген. Атырау қапасындағы "Нефтянник" ерікті спорт қоғамының төрағасы. 1956- 64 ж. Атырау облыстық спортшылар одағының төрағасы. 1965-69 ж. Қазақстан Компартиясы орталық комитетінің нұсқаушысы. 1969-78 республикалық спорт комитеті төрағасының орынбасары. 1978- 83 ж.ж. Қазақтың спорт және туризм академиясы ректоры. == Дереккөздер == Санат:22 сәуірде туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Қобда ауданында туғандар Санат:Қазақтың спорт және туризм академиясы түлектері Санат:Қазақтың спорт және туризм академиясының ректорлары 
'''Қайрат Хайроллаұлы 3акария''' (17.12. 1957, Самар ауданы, ШҚО) 1976 ж. ҚазМУ-дің факультетін бітірген. Аспирант, ғылымынын кандидаты (1986), докторы (1996), профессор, академик. 1993- 95 ж. Шығыс Қазақстан Университетінің ректоры, облыс әкімінің орынбасары, 1995-98 ж. ҚР Президенті аппаратының секторы меңгерушісі. 1998 жылдан бастап Қазақ спорт жене туризм академиясының ректоры. Жан-жақты білімді, математикада "Закария теориясын" ашқан, тарихта "Шыңғыс хан баяны" атты тарихи-танымдық кітабының авторы. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Аманша Сейсенұлы Ақпаев''' (12.09. 1937, Владимировка селосы, Астрахан облысы РФ-28.08. 2004 Алматы қаласы), ҚазКСР-інің және КСРО-ның ЕСЖ-сы. ҚазКСР-і Министрлер Кеңесі дене тәрбиесі мен спорт комитетінің (1971 93), Ұлттық Олимпиада комитетінің (1993–2004) төрағасы. ҚазКСР-і Жоғарғы Кеңесі ІХ-ХІ шақыруларының депутаты. "Құрмет". "Халықтар достығы", "Құрмет белгісі", ХОК-інің, ҰОК-тінің, Азия Олимпиада кеңесінің ордендерімен марапатталған. Ол туралы "Жизнь отданная спорту" естеліктер жинағы Б. Ирмуханов, P. Ақпаева) және Ө. Жолымбетовтың "Спортқа бағышталған ғұмыр" деректі хикаяты (повесть) шықты. == Дереккөздер == 
'''Әбді Ержұманұлы Артықов''' (15.10.1911, Қазатком аулы, Еңбекші қазақ ауданы, Алматы облысы 10. 02. 1967 сонда), Алматы мал Абай атындағы педагогикалық институттарын, Москвадағы әскери академияны бітірген. ҰОС-ының ардагері, әскери атағы полковник. 1953-59 жылдардың арасында республикалық ерікті спорт қоғамдары одағының төрағасы. КСРО халықтарының Москвада өткен II (1959) республика құрама командасының басшысы болды. Жергілікті ұлт өкілдерінің арасынан дене тәрбиесі мен спорт мамандарын тәрбиелеуге айрықша еңбек сіңірді. Артықов спорт ұйымдарын басқарған кезде Қазақстанның құрама командалары Халықаралық жарыстарға қатыса бастады. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Қаркен Ахметұлы Ахметов''' (26.04.1930, Краснокут ауданы, Павлодар облысы 25. 11.1975. Мәскеу), көрнекті спорт және мемлекет қайраткері. Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан. Қарағанды облыстық комсомол комитетінің екінші хатшысы (1958-59), ҚазКСР-і ерікті спорт қоғамдары одағының кафедрасында (1959) осы Одақтың төрағасы болып сайланды. Одақ спорт комитеті болып қайтадан құрылғаннан (1965) кейін 1971 жылға дейін осы комитеттің төрағасы қызметіне ауысты, ҚазКСР-і Министрлер Кеңесінің (1971-75) істер басқармасының бастығы болып тағайындалды. Ахметов спортты басқарған кезде Алматыдағы Орталық стадион, Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы, Өскемендегі "Юбилейный" спорт сарайы, Қызылордада Ғ. Мұратбаев атындағы спорт комплексі т.б. құрылыстар салынды. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Леонид Васильевич Головин''' (23.04.1925, Марий АССР-і, РФ-23.03.1999, Алматы қаласы.), "Қаз КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қайраткері". Қазақстан бөлім меңгерушісі, ұзақ жылдар бойы (1951- 72) дене тәрбиесі және спорт комитеті терағасының орынбасары болып қызмет істеді. ҰОС-ының ардагері. "Құрмет белгісі", "1-ші дәрежелі Ұлы Отан соғысы", екі рет "Қызыл Жұлдыз" орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Әбдісағит Шаймұханбетұлы Тәтіғұлов''' (13 наурыз, 1940 жылы туған, Қостанай облысы Федоров ауданы Трактово ауылы) Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген құрылысшысы (1977), архитекторлық ғылымдардың кандидаты (1979), профессор (1992), Шығыс елдері халықаралық архитектор (2001) және Халықаралық архитиктура академияларының (2002) академигі. == Өмірбаяны == Арғын тайпасы Тоқал Арғын руының Төлек бөлімінен шыққан. 1962 жылы Қазақ политехникалық институты институтының (қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) факультетін бітірген. 1962 1975 жылы Ақмоланың (қазіргі Астана) құрылыс орындарында, Қазақ КСР-і Мемлекет құрылыс комитетінде инженер және азаматтық үй құрылысы басқармасында бас маман 1975 жылдан Қазақстанның қала құрылысын жобалау институтының (1993 жылдан “KAZGOR” жобалау академиясы) директоры 2003 жылдан “KAZGOR” жобалау академиясының президенті. == Жобалары == Алматы қаласында “Қазақстан” қонақ үйі (1978, Ю.Г. Ратушный, Н.Л. Матвиец, т.б.; Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлығы, 1980) Орталық мемлекеттік мұражайының ғимараты (1984) Қазақстан Мемлекеттік мұражайының ғимараты (1985, Ратушный, З.М. Мұстафина, т.б.) Ұлттық банктің әкімшілік ғимараты (1994) “Алма” сауда үйі (1999) кешені (2002) Стратегелиялық зерттеулер институтының ғимараты (2002 06) “Жиһаз” бизнес орталығы (2005), т.б. құрылыс ғимараттары салынды. == Кітаптары == Тәтіғұлов басқалармен бірлесіп “Қазақстанның қала құрылысы” (1973) “Жобалау кеңесінен жобалау институттарына дейін” (1980) атты кітапты жазған; Тәтіғұлов Ә.Ш. Өзекті өмір ("Стержень жизни") Алматы, 2000. Тәтіғұлов Ә.Ш. Парыз (Считаю долгом своим. 1-том), Алматы, "Баспақан" 2010. Тәтіғұлов Ә.Ш. Ізгілер ізі (Раздумья современниках, 2-том) Алматы, "Баспақан" 2010. элита Казахстана, Алматы, 2005. сонымен қатар 170 мақала монограммалық еңбектің бірқатар оқулықтардың авторы. == Марапаттары == 1999 жылы Мәдениет қайраткері 2005 жылы Қазақстанның құрметті құрылысшысы атағы. “Парасат” Еңбек Қызыл Ту “Халықтар достығы” “Құрмет белгісі” ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:13 наурызда туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:Федоров ауданында туғандар Санат:Қазақстан құрылысшылары еңбек сіңірген құрылысшылары ғылымдарының кандидаттары Санат:Шығыс елдері халықаралық архитектор академиясының академиктері архитиктура академиясының академиктері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Қазақстан сәулетшілері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері құрметті құрылысшылары 
'''Акешай Жайлаубеков''' (12.02. 1942, Жалаңаш ауылы, Алматы облысы), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1980). 1989-98 жылдары Алматы қалалық спорт басқармасы төрағасының орынбасары, сосын төрағасы. 1998-2004 жылдары Алматы облыстық спорт басқармасының терағасы. Жайлаубеков Алматы облысының спорттағы көрсеткіштерін республикадағы 11-інші орыннан 2-ші орынға дейін көтерді. == Дереккөздер == Санат:1942 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:Алматы облысы спорты 
'''Владимир Андреевич Сорокин''' (12.02.1948, Алматы қаласы), СШ-і, ҚР-ның ЕСЖ-сы (1975). 1975-82 ж. арасында шаңғымен тұғырдан секіруден мемлекеттік жаттықтырушы. 1995-2000 ж. ҚазКСР-інің Министрлер Кабинеті бөлім бастығының орынбасары, сосын республикалық туризм және спорт агенттігінің орынбасары, штаттағы командалар дирекциясының директоры, 2001 жылдан қолданбалы спорт түрлері бойынша республикалық жоғары спорт мектебінің директоры. == Дереккөздер == Санат:13 ақпанда туғандар Санат:1948 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген Санат:Шаңғымен трамплиннан секіруден жаттықтырушылар 
'''Қантай Темірғалиев''' (1911, БҚО 2000 Алматы қаласы), Қазақстанда дене тәрбиесі мен спорт жұмыстарын бірі, ҰОС-ның ардагері, ҚазКСР-іне ерікті спорт қоғамдары одағы төрағасының орынсасары (1946 1957), республикалық "Қ" ерікті спорт қоғамы төрағасының орынбасары, Алматы облыстық "Қ" ерікті спорт қоғамының төрағасы. Темірғалиев республикада ауыл-село спортын, бұқаралық дене тәрбиесін дамытуға үлкен үлес қосқан адам. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Серік Адамұлы Төкиев''' 1957 жылы 28 шілдеде Павлодар облысының Баянауыл ауылында туған. Қазақ. Әкесі Төкиев Адамболсын (1901-2002). Анасы Төкиева Рәзия (1926-2008). Шымкент педагогикалық институтының дене шынықтыру және спорт факультетін (1984) дене шынықтыру және спорт пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Алматы экономикалық университетінің қаржы және несие факультетін (2003) мамандығы бойынша бітірген. Педагогика ғылымдарының кандидаты (1998). Кандидаттық тақырыбы: ≪Мектеп жасындағы және мектеп жасына дейінгі балаларға арналған күрес элементтеріне ие қимыл ойындары≫. Қазақ спорт және туризм академиясының профессоры (2001 жылдан). Халықаралық психология ғылымдары академиясының мүше корреспонденті (2000 жылдан). Қазақ, орыс, неміс және ағылшын тілдерін біледі. ≪Нұр Отан≫ ХДП мүшесі (2005 жылдан). 1989 жылдан Жоғары спорт шеберлігі мектебінің самбо күресі бойынша (Шымкент). 1992 жылдан Шымкент қаласындағы облыстық КОРМБЖМ директоры. 2000 жылдан ҚР Туризм және спорт жөніндегі агенттігінің ≪Штаттық ұлттық командалар дирекциясы≫ РМК директоры. 2006 жылдан «Қ. Мұңайтпасұлы атындағы Спортта дарынды балаларға арналған республикалық MM директоры. Дүниежүзілік қазақша күрес федерациясының президенті (2003 жылдан). Азия чемпионатының мәрте күміс жүлдегері (1995, 1996), самбо күресі бойынша Әлем кубогының қола жүлдегері (1995, 1996, 1999) Тұрымбетов қорғанды; мәрте Азия чемпионы (1993, 1994), Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1993) Сапарғалиев Ғалымжанды; КСРО чемпионы, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1989), Самбо бойынша Әлем кубогының иегері (1992) Волобуев Сергейді; КСРО Халықтары чемпионаы, Әлем кубогының иегері, Әлем чемпионатының жүлдегері Жартыбаев Сәкенді тәрбиелеп шығарған. Дзюдо күресі бойынша КСРО спорт шебері (1982). Самбо күресі (1980) және қазақша күрес бойынша (1982) Қазақ КСР Спорт шебері. Самбо күресі бойынша ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1993). ҚР құрметті спорт қайраткері (2003). ОҚО Жетісай ауданының құрметті азаматы (2008). FILA алтын орденімен (2010); ≪Астананың 10 жылдығы≫ медалімен (2008); «ҚР дене шынықтыру мен спортты дамытуға сіңірген еңбегі үшін≫ белгісімен (1997); Қазақ күресін дамытуға ерекше үлес қосқан үшін Дүниежүзілік «Қазақ күресі≫ федерациясының ≪Алтын алқа≫ төс белгісімен, ҚР ҰОК құрмет грамотасымен марапатталған. Үйленген. Жұбайы Стенина Оксана Анатольевна (1978 ж. т.). Ұлдары Қанат, Қайрат, Алпамыс, Адам, Дәулет; Қызы Меруерт. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Тұрсын Исаұлы Шубаев''' ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы (1971). Республикадағы дене тәрбиесі мен спорттың үлкен бірі. Республикалық "С" ерікті спорт қоғамы төрағасының орынбасары, Алматы облыстық және қалалық дене тәрбиесі және қалалық спорт комитеттерінің төрағасы. Шубаев басқарған жылдары Алматы қаласының спорты республикада жетекшілік орынға нығайды, республикалық кеш бастады, республикалық құрама командасындағы алматылық спортшылардың үлесі 70 пайызға дейін ұлғайды. Алматы қалалық кеңесінің (1975-77) депутаты, "КСРО дене тәрбиесі және спортының үздігі" (1973), "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан депутаттары Санат:Тұлғалар 
'''Қашықтық''', 1. Сөреден мәреге дейінгі аралық. 2. Секіруге байланысты спорт түрлерінде сөреден барып түскен жердің арасы. Автомобиль спортында, қашықтықтар дәрежеге белінеді: А) тас жолмен жарысудағы қашықтықтар-50, 100, 200, 1000 км; Б)тас жолмен айнала жарысуда мұнда ең қысқа қашықтық 50 км. кем болмайды; В) тас жолда өтетін кросста аралары 30-дан 80 км- ге дейін бірнеше айналымнан тұрады; Г) рекорд жасау үшін өтетін 1, 5, 10,50, 100, 200, 500 және 1000, 30000 км арасында 5000 км тұратын демалыс уақыты бар ал 30000 км астам қашықтықта әрбір 10000 км кейін бір демалысы бар қашықтықтардан тұрады. ==Академиялық қайық есудегі қашықтық== Академиялық қайық есуде, мұнда жарыс мына қашықтықта өтеді; 2000 м-ге дейін ер адамдар мен жасөспірімдер арасында; 1000 м-ге дейін қалған жас тобындағылар үшін академиялық қайық есуде қашықтық түзу сызықтың бойымен өтеді. ==Ат спортындағы қашықтық== '''Ат спортында қашықтықтар''' былайша бөлінеді, А) кедергімен жарысуда 2-3 км-дің арасында; В) кросстар-3-8 км; Г) ұзаққа шабу-25-50 және 100 км.; Д) алаңда өнер көрсету және үшсайыста 29450, 32400 және 34850 м; Е) тосқауылдармен өтіп шабуда қашықтықтар жол бойына қойылған тосқауылдардың санына байланысты. ==Байдарка және каноэ есудегі қашықтық== '''Байдарка және каноэ есуде''', қашықтықтар: 500 жас қыздар үшін; 500 және 1000 әйелдер мен жастары үлкендеу қыздар үшін және жастары кіші қыздар үшін; 500, 1000, және 5000 м. жастар үшін; 500, 1000, 10000 және марафондық қашықтық (100 км көп)-ересек ер адамдар үшін. Мұнда 500 және 1000 қашықтықтар түзу сызықтың бойымен ал қалған қашықтықтар айналыммен өтеді. ==Буер спортында қашықтық== Буер спортында, қашықтық 500 м-ден басталады. Бұл аралықты жарыс тузу жолмен өтеді. Бұдан кейін жарыс жолы су айдынының көлеміне байланысты әрқилы өзгерістерге ұшырайды. ==Бокста қашықтық== Бокста, екі спортшының арасындағы арақашықтық жақын, орта және алыс арақашықтық болып үшке бөлінеді. ==Дөңгелек және траншеялық стенд көздеуде== '''Дөңгелек және траншеялық стенд көздеуде''', қашықтық деп серіппеден атып шыққан нысананың және мергеннің тұрған орнының арасындағы қашықтығы есепке алынады. ==Желкен спортында== '''Желкен спортында''', диаметрі мильге тең (3,218 км) кильді қайықтар үшін 1,3 мильге тең (26,092 км) қашықтықтарда өтеді. Желкенді қайықтар үшін, қашықтық 10 кабельтке (1852 м) өтеді. 1960 жылдан бері жарыс багдарламасына 2000 метрлік қашықтық енгізілді. ==Жугірудегі қашықтықтар== '''Жугірудегі қашықтықтар''', төрт дәрежеге бөлінеді: А) қысқа қашықтықтар әйелдер үшін 300 м, ерлер үшін-400 м.; Б) Орта қашықтықтар әйелдер үшін 1000 м, ерлер үшін 2000 м.; В) ұзақ қашықтықтар 1000 және 1500 әйелдер үшін, ерлер үшін 3000-10000 арасында; Г) өте ұзақ қашықтық- 20 км-ден 42 км, 195 марафондық қашықтық әйелдер және ерлер үшін. Бұдан кейін бір күндік жүгіріс бар Мұнда бір күнде спортшы қанша км жүгіріп өтеді, спортшы осы уақыт аралығында қанша км жүгіреді жеңіс соған байланысты. 110 м- ге дейін қашықтықта сөре мен мәренің арасы түзі жолмен өтеді, ал 200 м-лік қашықтықта жүгіру стадион ішінде өтсе бір айналым 400 м-де екі айналым және екі түзу жолмен жарысу бар. Ал қалған қашықтықтарда айналымдар көп мысалы 800 м- де айналым; 1500 м-де 12 1/2 айналым, ал 15 км-ден 42 км. 195 м. аралығындағы қашықтықтар екі түзу жолдан тұрады, яғни жүгірушілер алаңның жартысына дейін түзу жолмен жүгіріп барып кейін оралады. 500 м-ден 15 км арасындағы кросстар бір түзу жолдан немесе төрешілер белгілеген бірнеше айналымдардан тұрады. Спорттық жаяу жүруден жарыс 3-50 км. арасында жүгіру жолымен ал 15- 50 км. арасында тас немесе жай жолдың үстімен өтеді. ==Жүзу спортында== '''Жүзу спортында''', барлық топтар үшін қашықтықтар 50- 1500 м-дің арасында. Брасс, баттерфлей және шалқалап жүзуден жарыс 50, 100 және 200 м-дің арасында өтеді. Мұнда айналымдар бассейннің ұзындығына байланысты (25-50 м). ==Конькимен жарысу спортында== Конькимен жарысу спортында, қыздар мен балалар арасында жарыстар 500-1000 қашықтарда ересек қыздар арасындағы 500-1500 арасында, әйелдер арасында жарыста 500- 3000 арасында; жасөспірімдер арасындағы жарыстар 500-5000 м. қашықтық арасында; ересек арасындағы жарыстар 500- 10000 м. қашықтық арасында етеді. Мұндай жарыстар қысқы стадиондарда ететіндіктен конькишілер 100 м. қашықтықты түзу жолмен өтіп айналымға түседі тағы 100 м-ден кейін айдынның екінші басынан екінші айналым басталады. Айналымдардың саны жарыс өтетін қашықтықтарға байланысты. ==Мотоцикл жарысында== Мотоцикл жарысында, қашықтықтар дәрежеге бөлінеді: А) шоссенің бойымен жарысу-50, 100, 200, 500 және 1000 км.; Б) шоссемен айнала жарысу бір айналымы 50 км-ден кем емес айналымдардан тұрады; В) ер адамдар үшін кросстың қашықтығы 30-60 км., ал әйелдер үшін 20-40 км; Г) тректе жарысу 5- 50 км. қашықтықтан тұрады. Д) рекордтар жасау үшін қашықтықтар-1, 5, 10, 50, 100, 200,500,1000 және 2000 км. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Мүгедектер спорты''', туа немесе түрлі себептермен мүгедек болып қалған адамдардың дене тәрбиесі және спортпен айналысуды олардың қоршаған ортаға үйренісуіне, психикасының түрлі жағдайларға бейімделуіне әсер етеді, денсаулықтарын нығайтады. Жарыстарға қатысу оларды шыңдайды. Белсенді емірге құлшындырады. Көптеген елдерде, оның ішінде Қазақстан Республикасы да мүгедектер спортының халықаралық талаптарға сәйкес нормалары мен ережелері бекітілген. 2001 жылға дейін саңырау адамдардың ойындары өтіп келді. Одан кейін де басқа да кемтар адамдардың спорт ойындары ұйымдастырылды. 2000 жылдан бастап параолимпиялық ойындар өтіп келеді. Қазақстанда мұндай спорт жарыстары 1992 жылдан бастап өте бастады. Осы жылы өткен мүгедек адамдардың республикалық 25 адам ХДШС-інің, 60 адам CШ-нің нормаларын орындады. Мұның өзі республикалық мүгедектер спортытының республикада халықаралақ аренаға шығуына даңғыл жол ашты. Мұндай спортшылар 1998 ж. Қарағандыда, 2001 ж. Астанада өтті. Республиканың мүгедек спортшылары арасында ең таңдаулыларды іріктеу үшін есту органдары тосаң, шектеулі мүгедектер арасын¬да жарыстар өте бастады. 2001 ж. 1-ші параолимпиялық ойындар өтіп, республиканың құрамасы мұнда жақсы өнер көрсетті. Сонымен қатар республиканың мүгедек спортшылары түрлі чемпионаттар мен Азия ойындарында көзге түсіп, түрлі халықаралық бірлестіктерге мүше бола бастады. Республиканың мүгедек шахматшыларын, дойбышыларын, т.б. спорт түрлері өкілдерін ел тани бастады. Бұлардың барлығы халықаралық жарыстардағы табыстарымыздың арқасында болатын. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ольга Сергеевна Бахерева''' (29.07.1954, Алматы), конькиден СШ-і. ҚР-ның және жасөспірімдер арасындағы КСРО біріншілігінің жеңімпазы. ҚазМУ-ді (1976) және Қазақ дене тәрбиесі институтын (1986) бітірген. УФА-ның медицина институтында, Алматының спорт мектептерінде жаттықтырушы болып қызмет істеді. 1990 жылдан республикалық "Снешел Олимпикс" қайырымдылық қорының атқарушы директоры. Мүгедектер спорты бойынша Еуропалық кеңестің мүшесі. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша конькишілер Санат:КСРО конькишілері 
'''Александр Михайлович Вагнер''' (16.12.1946, Көкпекті ауданы, ШҚО 10.07.1997 Алматы), ЕССШ-і (1989). топтағы мүгедек. ТМД елдерін мүгедектер арбасымен аралап өткен, Алматы-Пекин- Сеул-Токио супер марафонына қатысушы, мүгедектер арбасымен Ұлы Қытай қорғаны бойымен жүріп, Балқаш көлін оңтүстіктен солтүстікке жүзіп еткен, 2000 м. биіктіктен парашутпен секірген. "Мужество" (1994), "Құрмет" (1995) ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == 
'''Нұралы Шерманұлы Құлышев''' (25.01.1958, Булаев ауданы, СҚО) ХДШС-і. Жеңіл атллетикадан, жүзуден, волейболдан мүгедектер арасындағы республикалық чемпионы. Әскери борышын өтеу кезінде жарақат алып топтағы мүгедек болып қалған (1991). СҚО-ы мүгедектер спорт қоғамының төрағасы. Волейболдан ТМД елдері біріншілігінің жеңімпазы (ҚР құрамасының сапында). Мүгедектер арасындағы Еуропа кубогіне қатысушы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:КСРО жеңіл атлеттері 
'''Тәтіқара''' (1705, қазіргі Қостанай облысы Сарыкөл ауданы 1780, сонда) ел бастаған көсем,аға батыр, әрі ақын, қазақ жыраулық өнерінің белді өкілі. Абылай ханның ақылшысы ретінде біршама уақыт хан сарайында тұрған. Руы Уақ. Олжабай, Бөгенбай батырлардың қалмаққа қарсы жорықтарына қатысып, олардың ерлік істерін мадақтаған, толғауларында жауынгерлерді табандылыққа, төзімділікке үндеген. 1756 жылғы Цин империясы басқыншылары мен Абылай сарбаздары арасында өткен соғысты сипаттаған жалынды жырлары (“Қамыстың басы майда, түбі сайда”, “Кебеже қарын, кең құрсақ”, т.б.) Тәтіқара есімін халыққа кеңінен танытты. Өткір мінезді Тәтіқара ел билеген ханның осал жақтарын сынап, батыр-бектердің кемшін тұстарын беттеріне айтып отырған. “Кеше тоқыраулы судың бойында” атты толғауында ол “Ат құйрығын күзеңдер, Аллалап атқа мініңдер, Ханталау қылып алыңдар” деп халықты күреске шақырады. Бұдан кейін Абылай мен ақын арасы алшақтап, Тәтіқара сарайдан біржола қуылады. Жасы ұлғая келе жағдайы ауырлап, жоқшылық көреді. Алайда ақын қиыншылыққа мойымаған, ханға бас имеген. Бұған көңілін сұрай келген билерге айтқан жайсаңдар мен қасқалар” дейтін жыры дәлел. == Дереккөздер == Санат:Қазақ ақындары 
'''Максим Васильевич Рожков''' (1969, Минск қаласы, Беларусь) ХДШС-і. Мүгедектер арасында жеңіл атлетикадан (үшсекіріс) республиканың әлденеше дүркін, әлемнің чемпионы. Азия біріншілігінің күміс (2000 Тэйбей; 2004 Малайзия) жүлдегері. Көптеген халықаралық турнирлердің (1991, Германия, 2004, Куала-Лумпур, Малайзия) жүлдегері. Азия біріншілігінің (1996 Куала-Лумпур) қола медалінің иегері. Г.Инит, М.Фролов. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:Тұлғалар 
'''Спешиал олимпикс интернешл (СОИ)''', дене мүшелері кемтар адамдардың спортпен айналысуына, жаттығулар жасауына, жарыстарға қатысуына жағдай жасайтын халықаралық ұйым. Оның дүниежүзіндегі 160 мемлекетте миллионнан астам мүшесі бар. СОИ-ды алғаш рет 1963 жылы Юнис Кеннеди Шрайвер (АҚШ) ұйымдастырды. Мүгедек спортшылар арасындағы алғашқы жарыс 1968 ж. АҚШ-тың Чикаго қаласында өтті. Содан бері АҚШ-та әрбір екі жылда бір рет жазғы және қысқы ойындар өтіп тұрады. Ойындарға жастан асқан мүгедек адамдар қатыса алады. Бағдарламасына спорттың түрі енген. Мүгедектер үшін спорттың пайдасы үлкен. Денсаулығы мықты адам әрқашан өзін-өзі мықты, күшіне сенімді, алдында кездескен қиыншылықтарды оңай жеңіп отырады. Дүниежүзілік СОИ комитетінің қазіргі төрағасы Тимоти Шрайвер және Саржета Шрайвер. == СОИ Еуропа елдерінде== СОИ Еуропа елдерінде, "Спешиал Олимпикс" ойындарының бағдарламасына енетін спорт түрлері Орталық және Шығыс Еуропа елдеріне, ТМД жақсы дамыған. Мұндай ұйым ҚР-ында 1992 жылы ашылды. Оның бірінші президенті болып А.Сарманов сайланды. Содан бері "Спешил Олимпикс" ойындарында, денсаулығы нашар дімкәс адамдардың арасындағы чемпионаттар республиканың мүгедектері 500-ге жуық медальдарға ие болды, халықаралық үлкен жарыстарда жеңістерге жетті. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ату спорты''', XIX ғ.-да пайда бола бастады, тирлер ашылды, атудан жарыстар өткізілді. Дегенмен де нысана көздеушілердің аясы өте шектеулі болатын. Онымен офицерлер және кейбір елдердің сарай алыстан нысана көздеумаңындағы ақсүйектері ғана шұғылданды. Бұқараны алыстан нысана көздеу спортына тартуда 1927 ж. ұйымдастырылған Осоавиахим қорғаныс қоғамы үлкен міндет атқарды. Бірнеше жылдар бойы фабрикаларда, заводтарда, мекемелер мен оқу орындарында Осоавиахимнің басшылығымен мамандар дайындалды, алыстан нысана көздеу мен шұғылдану үшін материалдық база жасалды. Еңбекшілер алыстан нысана көздеуге үйрену үшін үлкен мүмкіндікке ие болды. Осоавиохим ұйымдарында ГТО кешеніне норма тапсыру секілді ату спорты бойынша бұқаралық шаралар жүргізілді, ату кешендегі міндетті спорт түрі болды. Осы кешеннің нормасын тапсыра отырып, жаңадан бастаған спортшы атудан бастапқы білім мен дағдыларды қалыптастырады. Нысана көздеу қозғалмайтын және қозғалмалы нысанға ойықты қарудан- винтовкадан және пистолеттен, ал стенд көздеу спорттық мерген аңшы стволы мылтығынан ұшып келе жатқан нысанға ату жүргізіледі. (Стенд көздеуді қараңыз) Траншейлік стендте спортшы траншеядан лақтырған тарелкаларды атады; дөңгелек стендте бір орыннан екіншісіне ауыса отырып екі әртүрлі нүктелерден лақтырылатын тарелкаларды атады. Ойықты қарудан ату жарысы 1824 ж. Швейцарияда өтті. Оқты қарумен ату бойынша Әлем чемпионаты 1897 ж. бастап, стендтік ату 1935 ж. бастап өткізілді. Оқты қарумен ату барлық Олимпиялық ойындар бағдарламасына (1904 ж. және 1982 ж. басқа), Стенд көздеу 1900 ж. бастап (1904 ,1928-48 бөтен) енді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
оқпен ату''' соғыстан кейінгі жылдары дами бастады. Оқпен атудан Қазақстан чемпионаты 1950 ж. бастап өткізіліп келеді Г.Майлыбаева кіші калибрлі винтовкадан оқпен атудан бірініші СШ-і атанған спортшы қазақ қызы. Одан кейінгі жылдары республикалық даңқын аспандатқандар. В.Вохмянин КСРО құрама командасының құрамында Әлем чемпионаты (1982), В.Поляк КСРО Еуропа чемпионы (1982), В.Гущев жеке және командалық есепте Еуропа чемпионы (1987), С.Беляев кіші калибрлі винтовкадан атудан КСРО чемпионатында алтын медальға, Олимпиялық ойындар (1996, Атланта) екі күміс медальға ие болды, Г.Беляева, Д.Асфендиярова, О.Давгун және т.б. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Юлия Бондарева''' (3.01. 1975, Павлодар), ХДСШ-і (1995), ТМД елдердегі чемпионатының жүлдегері (1992, Минск), XXVI және XXVII Олимпиялық ойындарға қатысушы (1996 Атланта, АҚШ; 2000, Сидней, Австралия), (6-орын). ҚР-сының бірнеше мәрте чемпионы. Әлем кубогінің сатыларының және кейбір халықаралық турнирлердің жеңімпазы, XII жазғы Азия ойындарының күміс жүлдегері (1998, Банкгок). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Винтовкамен ату''', үшін ұзын оқпанды қол мылтығы (оқпен ұңғысында иір ойықтары бар) винтовка қолданылады 50 м. қашықтыққа ату үшін олимпиялық бағдарламада калибрі 5,6 мм-ге дейін болатын үлгідегі: қозғалмайтын нысанаға ату үшін кг-нан (белбеусіз) ауыр болмайтын (оптикалық емес), ал қозғалыстағы "қабан" нысанасы оптикалық қарауылы бар, салмағы кг-нан аспайтын винтовкамен атылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Филипп Васильевич Чижиков ''' (1.9.1923 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы Березовка ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, бөлімше командирі, кейіннен подполковник Орыс. 1934 жылы Петропавл ауданы «Новая жизнь» ұжымшарындағы балалар үйінде тәрбиеленді. Осы ұжымшарда жұмыс істеді. 1942 жылдың 20 мамырында Петропавл аудандық әскери комиссариаты Чижиковты Кеңес әскері қатарына шақырды. Кіші командирлер даярлайтын курсты бітірген соң майданға аттанды. Ол Оңтүстік-Батыс майданы 6-армияның 25-гвардиялық атқыштар дивизиясы 81-гвардиялық атқыштар полкінде ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың 26 қыркүйегінде алғашқылардың бірі болып Днепропетровск облысы Солонян ауданы Войсковое ауылы маңында Днепр өзенінен өтіп, арғы жағаға бекініп, жаудың карсы шабуылына тойтарыс берді. Сөйтіп Кеңес әскерінің басқа бөлімшелерінің өтуіне көмектесті. Ерлік пен батылдық жасағаны үшін Чижиковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1945). Соғыстан кейін лейтенант Чижиков запасқа шықты. Ресейдің Түмен облысы Ишим (Есіл) қаласында, кейіннен ІІМ-нің облыстық қоғамдық тәртіпті корғау басқармасында қызмет істеді. Воронеж қаласында (Ресей) тұрды. Зейнеткерлікке шыққан подполковник Чижиков Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Маршал Х. Чойбалсан кеңес танкистеріне сыйлықтар береді '''Чойбалсан, Дорнод аймағы 26.2.1952, Мәскеу қаласы, Ұланбатырда жерленген) Моңғолияның саяси қайраткері, маршал, мәрте МХР Батыры. 1912 жылы Моңғолияның сол кездегі астанасы Урга қаласындағы (қазіргі Ұланбатыр) аудармашылар мектебіне түсіп, орыс тілін меңгереді. Үздік оқығаны үшін 1914 жылы Иркутск қаласына оқуға жіберіліп, онда 1917 жылға дейін болды. Ресейдегі революциялық оқиғалардан кейін отанына оралған Чойбалсан моңғол жастарының жасырын ұйымын құрды. 1919 жылы күзде революционер әрі екінші бір ұйым бастығы Дамдины Сухэбатормен танысты. 1920 жылы екі ұйым бірігіп, Моңғол халық партиясын құрды. Чойбалсан Сухэбатор екеуі кеңес өкіметі және Қызыл армияның тікелей көмегімен 1921 жылы 11 шілдеде Моңғол халық революциялық төңкерісін жүзеге асырды. 1923 жылы 22 ақпанда Сухэбатор белгісіз жағдайда дүние салып, Коминтерннің және кеңес өкіметінің белсене араласуымен 1924 жылы Чойбалсан билікке келді. Осы жылы құрылған алғашқы парламент Бага хуралды басқарған ол 1924-28 жылы Моңғол халық революциялық армиясының қолбасшысы, 1928-30 жылы Моңғол Халық Республикасы (МХР) Кіші хуралы төралқасының төрағасы болды, 1930-35 жылы түрлі министрліктерді басқарды. 1935— 39 жылы МХР бірінші орынбасары, 1940-52 жылы премьер-министр болды. Чойбалсан Коминтерннің және И.Сталиннің тікелей көмегімен 1926— 28 жылы солшыл 1928-32 жылы революцияшыл оңшылдарға қарсы қуғын-сүргін жүргізді. Нәтижесінде 1922— 49 жылы 71 мың адам саяси куғын-сүргін құрбаны болды. Саяси қуғын-сүргіннен Моңғолиядағы қазақтар да жапа шегіп, әрбір жетінші қазақ қудалауға ұшырады. Чойбалсан үкіметті басқарған жылдары оның жеке басына табынушылық басталды. Дегенмен Чойбалсан Моңғолия үшін зор еңбек атқарды. Ол елді қиын-қыстау кезеңде басқарып, ел экономикасын, мәдениетін, білімін көтерді. 1940 жылы Моңғолияда жеке қазақ аймағын (Баян Өлгий аймағы) кұрды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары Кеңес Одағына көмектесу науқанын басқарды. 1939 жылы жапон соғысқұмарларын талқандаған кеңес және моңғол әскерлерінің бірлескен операциясында Моңғол Халық революциялық армиясының Бас қолбасшысы болды. Чойбалсанның атына қала есімі берілген. Ол Моңғолияның, Кеңес Одағының көптеген марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Егор Сергеевич Чуйков''' (1915, Алматы облысы Кербұлақ ауданы Жайнақ батыр ауылы 18 мамыр 1963, Ресей, қазіргі Санкт-Петербург қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, 95-атқыштар полкінің сарбазы. == Өмірбаяны == Украин. Орта мектептен кейін ұжымшарда жұмыс істеді. 1937 жылы Қызыл армия қатарына шақырылды. 1938 жылы 29 шілде 11 тамыз аралығында Хасан көлінде болған қақтығыстарға қатысты. Осы соғыстағы ерліктері үшін Чуйковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жүлдыз» медалі тапсырылды (25.10.1938). Ленинград (қазіргі қаласындағы Әскери саяси училищені бітірген соң Чуйков Қиыр Шығыстағы әскери қызметін жалғастырды. 1945 жылы ол 1-Қиыр Шығыс майданында батальон командирінің саяси жұмыс жөніндегі орынбасары болды. == Марапаттары == Ленин, және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:КСРО капитандары Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері 
'''Григорий Иванович Чумаев''' (1917, Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы Кирсаново селосы 4.2.1945, Польша, Вроцлав қаласы)- 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы, қатардағы жауынгер. Орыс. 1945 жылы ақпанда Чумаев барлаушылар тобымен Одер (Одра) өзенінің батыс жағалауына өтіп, жаудың техникасы мен адам күшін анықтауға тапсырма алды. Тапсырманы орындау барысында ержүрек жауынгер ауыр жараланды. Осы шайқаста көрсеткен ерекше ерлігі үшін Чумаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). Батыс Қазақстан облысы Зеленов ауданындағы Макарово селосының бір көшесі Чумаевтың есімімен аталады. Ленин орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:1917 жылы туғандар Санат:Бәйтерек ауданында туғандар Санат:4 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Польшада қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО аға сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Вроцлавта жерленгендер 
'''Тәукин Мұхаметқали''' (1814 20.2.1894) сұлтан, Кіші жүздің Батыс бөлігінің правителі (1847 1865). Айшуақ ханның немересі. Орынбордағы Неплюев кадет корпусында оқыған. Корпусты толық бітірместен, 1831 жылы 25 қарашада Кіші жүздің Батыс бөлігі басшысының қарамағына әкімшілік қызметке жіберілді. Исатай Тайманұлы бастаған көтерілісті басуға қатысты. 1839 жылы Ресейдің Хиуаға жіберген әскери экспедицияның құрамына енді. 1847 жылы Кіші жүздің Батыс бөлігінің сұлтаны (правитель) болып тағайындалды. Сұлтан М.Баймұхамедов бастаған Кіші жүз қазақтары өкілдерінің қатарында Петерборға барып, император Николай I-нің қабылдауында болып, “Әулие Владимир” орденімен марапатталды. 1860 жылы екінші рет Мәскеу мен Петерборға Кіші жүз өкілдерімен барды. Осы сапарында Ш.Уәлиханов, П.И. Небольсин, Л.Н. Плотников секілді танысты және императорлық ерікті экон. қоғамға мүше болып қабылданды. Петерборда шығатын “Экономические записки” журналына қазақтардың шаруашылығы туралы мақаласын жариялады. Кіші жүз сұлтандарының шежіресін қағазға түсірумен айналысты. 1865 жылы полковник шенінде отставкаға шықты. 1868 жылы патша өкіметі қабылдаған “Уақытша ережеге” наразылық танытқаны үшін 1870 жылы Архангельскіге жер аударылып, одан 1874 жылы елге оралды. ==Сілтемелер== Санат:Тұлғалар 
right '''Николай Степанович Чуриков''' (23.12.1910, Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Жұмат ауылы 4.6.1997, Орал қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, взвод командирі. Орыс. Ата- анасынан ерте айырылып, балалар үйінде тәрбиеленген. Жұмысшы факультетінде оқыды. Соғысқа дейін Ч. Осоавиахимнің Орал қаласы кеңесінің төрағасы қызметін аткарды. Соғыс басталысымен майданға аттанған. Сталинград шайқасында зеңбірек нысанашысы, сержант Чуриков жаудың 79 әскерін жойды. Осы ұрыстарда ауыр жараланып, госпитальда болды. Кейін офицерлік курсты бітіріп, қайта майданға аттанды. 1944 жылы 27 маусымда 2-Беларусь майданы 49-армия 95-атқыштар дивизиясы құрамындағы Чуриковтың взводына Днепрден (Могилев ауданы Колеснице маңы) өтіп, кейін шегінген жауды талқандау үшін өткелді бұзу тапсырылды. Қараңғылықты жамылған взвод батыс жағалауға өтіп, күтпеген жерден жауға оқ жаудырды. Өткелдегі аз ғана топ шабуылға шығып, тапсырманы орындады. Днепрден өту кезіндегі айрықша ерлігі үшін Чуриковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21. 7.1944). Соғыстан кейін туған жеріне оралып, облыстық өсімдіктер қорғау станциясының бастығы қызметінде болды. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы институтын бітіріп, агроном- энтомолог мамандығын игерді. Ленин орденімен және «Сталинградты қорғағаны үшін», т.б. медальдармен марапаттапған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Алексей Павлович Чурилин ''' (26.12.1917, Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданы Тасқала ауылы 1982, Ресей, Новороссийск қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, майор, эскадрилья командирі. Орыс. 1942 жылы училищені бітіргеннен кейін З-Украина майданы 17-әуе армиясы 288-жойғыш авиациялық дивизия 611- полктің құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылдың қаңтар айында Чурилин Краснодар қаласы үстінде барлау мақсатымен ұшу сапарына шықты. Штурмдық тобымен жаудың 10 ұшағын атып түсірді. 1943 жылы мамырда Миус өзеніндегі жау өткелін жойып, Венгрияны азат етудегі ұрыстарда Чурилин өз ұшағының зеңбірегі мен пулеметінен жаудың қару-жарақ тиелген 24 автокөлігін және 21 ұшағын жойды. Соғыс жылдары 273 әскери тапсырманы орындады. 83 әуе ұрысына қатысып, жеке өзі 12 «Мессершмитті», «Юнкерсті» атып құлатты. Чурилинге ерлігі мен батылдығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.8. 1945). 1972 жылы полк, шенінде запасқа шықты. Ленин, Қызыл Ту, Александр Невский, «Қызыл Жүлдыз», 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Сергей Андреевич Иванов''' (18.06.1924, С-Петербург 17.05.1992, Алматы қаласы) ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы. (1977). ХД-дегі төреші (1977). Богослав ұшқыштар мектебін бітірген (1946). Авиамеханик (1946-60). 1960 ж. ДОСААФ-тың Павлодар спорттық-ату клубының бастығы. Оның арасынан Ахметов пен Кольбром оқпен атудан Қазақстандағы алғашқы СШ-і И-тың басшылығымен Павлодар облысының құрамасы ҚазКСР-інің бірнеше мәрте чемпионы болды. Жасөспірімдер арасындағы облыс құрама командасы жыл қатарынан республикалық чемпионы атанды. Төреші есебінде С.Е.Иванов Олимпиялық ойындарға (1980), "Достық-84", "Ізгі ниет" ойындарына қатысты. == Дереккөздер == Санат:КСРО төрешілері 
'''Валентина Анатольевна Иванова''' (15.02.1949, Сухаровка поселкесі, Татарстан, РФ) СШ-і ЕСЖ-сы (1985). 1965-78-ДОСААФ ОСАК- нің нұсқаушы әдіскері. 1975 ж. облыстық БЖСШ жаттықтырушысы. ҚазКСР білім беру ісінің үздігі. ҚР-ның СШ-ін дайындады (Е.Циренкова, В.Сыч, Е.Дедейко, А.Шишигин, В.Гуща, Н.Зигалова, А,Пекин, А.Иванов, Т.Малышева). == Дереккөздер == Санат:15 ақпанда туғандар Санат:1949 жылы туғандар туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері 
'''Владимир Николаевич Исаченко''' (27.12.1982. Теміртау, Қарағанды облысы), ХДСШ-і жасөспірімдер арасындағы Әлем біріншілігінің жеңімпазы (2002, Лахти, Финляндия), МТ-6 жаттығуында Азия чемпионатының күміс жүлдегері (2004, Куала-Лумпур). Афиныдағы Олимпиялық ойындарға қатынасушы (2004, МП-6, 50 және Pistol-654, ұпай, 6-орын пневматикалық тапанша, 23-орын). == Дереккөздер == Санат:1982 жылы туғандар туғандар Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер Санат:Қазақстан нысана көздеушілері Санат:Нысана көздеуден әлем чемпиондары 
'''Шанбаев Шерімхан Оралханұлы''' (5.12.1958 жылы туған, Түркістан облысы Ленгер қаласы) әскери қайраткер, генерал-майор. Алматы жоғары жалпыкомандалық әскери училищесін (1980), ҚР ҚК әскери академиясын (2001) бітірген. 1980-95 жылы Солтүстік Кавказ, Түркістан, Орта Азия әскери округтерінде қызмет етіп, Ауғанстанда взвод командирі, шабуылдаушы десантшылар ротасы командирінің орынбасары, батальон командирі, Оңтүстік Қазақстан ДОСААФ комитетінің төрағасы болды. 1995 жылдан ҚР ИМ ІӘ қызмет атқарды. Батыс бригаданың (Орал) командирінің орынбасары штаб бастығы (1995-97), полк командирі (1997-2001), Батыс бригаданың (2001-03), Солтүстік бригаданың (Петропавловск, 2003-04) командирі болды. 2004 жылдан Оңтүстік бригаданың (Алматы) командирі. Шанбаев «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызметі үшін» орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''ISSF''', ату спортының Халықаралық одағы. 1907 жылы құрылып және бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты 1915 жылы таратылған ұлттық ату бірлестіктері мен клубтарының халықаралық одағының негізінде қайтадан 1921 ж. құрылды. Одақтың жанында қарудың әртүрі бойынша техникалық, комитет бар. Ату спорты бойынша жарыс 1986 ж. бағдарламасына енді және содан бері өтіп келеді. Нысана көздеу спорты бойынша Әлем чемпионаты жылда бір рет еткізілді. 1955 ж. алғаш рет ерлер, әйелдер және жасөспірімдер үшін Еуропа чемпионаты өткізілді. ISSF қарудың негізгі түрлеріне әлемдік рекордтарды (жеке және командалық тіркейді, онда да рекордтар есебінде Әлем Еуропа чемпионатары мен Олимпиялық ойындарда көрсетілген нәтижелер ғана бекітілді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Галина Николаевна Корчма''' (5.09.1969, Атбасар қаласы, Ақмола облысы) СШ-і (1989), ХДСШ (1990). 1990 ж. бастап ҚР-сы ұлттық штаттағы команданың мүшесі. ҚР-ның бірнеше мәрте чемпионы, Ислам елдері әйелдер арасындағы ойындарының жүлдегері (1998, Тегеран). 1998 ж. Өзбекстан ашық чемпионатында Ташкенте және 3-орын Бішкектегі Орталық Азия кубогінде 1, және 3-орынға ие болды. Ж-шылары: А.Иванов, А.Вохмянин. == Дереккөздер == Санат:5 қыркүйекте туғандар Санат:1969 жылы туғандар Санат:Атбасарда туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Қазақстан чемпиондары 
бір елдің жерін, дүние-мүлкін тартып алып, халқын кұлдыққа түсіру үшін екінші бір елдің жасайтын қарулы шабуылы. Ежелгі және орта ғасырларда үздіксіз жүргізілген соғыстар, бейбіт халықты қырғынға ұшыратып, қалаларды, құрылыстарды қиратты. Мысалы, 17-18 ғасырларда 100 жылдан астам уақыт бойы қазақ жеріне жоңғар басқыншылары шапқыншылық жасады. Екінші дүниежүзілік соғыста Германия мен оның одақтастарының Еуропа, Азия елдеріне, Кеңес Одағына жасаған қанды жорығы шапқыншылықтың айқын түрі. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан тарихы 
'''Иван Леонтьевич Шапшаев''' (1910, Ресей, Хабаровск өлкесі, Новоспасск селосы 2.10. 1967, Ресей, Калинин облысы Тверь қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, полк командирі, подполковник. Орыс. == Өмірбаяны == Орта мектепте оқып, Бурсинск көмір шахтасында жұмыс істеді. 1933 жылы Кеңес әскері катарына шақырылып, 1941 жылдың шілдесінен Ұлы Отан соғысына қатысты. Шапшаевтың бүкіл майдандық өмірі даңқты Панфилов дивизиясымен байланысты. Ол дивизияның барлық шайқасына қатысты, басынан зақымданды, рет жараланып, ротаның саяси жетекшісінен атқыштар полкінің командирлігіне дейінгі жолдардан өтті. Шапшаев тамыз айында 19-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Риганы азат етуге, жаудың Курляндиядағы тобын талқандауға қатысты. 26 наурыз күні таңертең жаудың 15- ке жуық артиллериялық және минометтік батареясы 19- және 30-гвардиялык полктердің жауынгерлік сапына шабуыл жасады, полктер қоршауға түсіп, бір-бірінен бөлініп қалды, дивизия штабымен тек радио арқылы ғана байланыс жасалды. Шапшаев жауынгерлерін бірнеше рет шабуылға бастап, өзі ауыр жараланды. Соңында дивизияның барлық атқыштар полкі өзара күш біріктіріп, жау қоршауын бұзып шықты. == Марапаттары == Сан алуан шайқастарда жеке ерлік көрсеткені үшін Шапщаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5. 1946). Ленин, 3-рет Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жұмабек Ахметұлы Тәшенов''' (20 наурыз 1915 жылы Ақмола облысы Аршалы ауданы Танакөл ауылында (Бабатай қыстауында) туған 18 қараша 1986 жылы Шымкент қаласында дүниеден озған) мемлекет және қоғам қайраткері, экономика ғылымының кандидаты (1962). Ақмола құрылыс техникумын (1932), КОКП ОК жанындағы жоғары партия мектебін (1955) бітірген. == Қызметі == 1934 1939 жылдары Бейнетқор ауданы атқару комитетінің хатшысы, аудан жер бөлімінің меңгерушісі 1939 1943 жылдары Ақмола облысы жер бөлімі бастығының орынбасары 1944 1947 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы партия комитеті хатшысының орынбасары, мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі 1947 1948 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы атқару комитеті төрағасының орынбасары, төрағасы (1948 1952) 1952 1955 жылдары Ақтөбе облысы партия комитетінің 1-хатшысы 1955 –19 60 жылдары Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесі төралқасының төрағасы 1960 1961 жылдары Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесінің төрағасы 1961 1975 жылдары Шымкент облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары Өмірінің соңғы кезеңінде «Қаракөл» ғылыми-зерттеу институтында, Оңтүстік Қазақстан облыстық талдау-есептеу орталығында қызмет атқарған. Тәшенов республиканың саяси, экономикалық, мәдени дамуына басшылық жасаған жылдары қазақ мемлекетінің аумақ тұтастығының сақталуына көп еңбек сіңірді. Маңғыстауды Түрікменстанға қосу жөніндегі ұсыныстарға тойтарыс берді. Тың өлкесіне біріктірілген солтүстік облыстарды Ресейге, Оңтүстік Қазақстанның мақта егетін аудандарын Өзбекстанға беруге қарсы шықты. Қазақстан жерінде ядролық жарылыстар жасауға қарсылық білдірді. Шығармашылық одақтар өкілдеріне үй-пәтер бергендігі үшін Алматының ортасында “қазақ ауылын” құрды деп айыпталды. “Қазақ әдебиеті” газетін жабудан, “Социалистік Қазақстан” газетін “Казправданың” аудармасы етіп шығарылу қаупінен қорғап қалды. “Ұлтшыл” деп айыпталып, Н.Хрущевтің нұсқауымен қызметінен босатылды. 1961 1975 жылдары Шымкент (қазіргі Оңтүстік Қазақстан) облысы атқару комитеті төрағасының орынбасары болды. 1975 жылы одақтық дәрежедегі дербес зейнеткерлікке шықты. Өмірінің соңғы кезеңінде “Қаракөл” институтында, Түркістан облысы талдау-есептеу орталығында қызмет атқарды. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, “Құрмет белгісі” ордендерімен марапатталған. == Марапаттары == «Ленин», «Еңбек», «Қызыл Ту», «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған == Ел есінде қалған істері == Тың игеру кезінде Көкшетау облысында совхоз директоры болған Ф. Моргун 1957 жылы совхоз тұрғындары жер астында тұщы су болса да қажетті құралдың болмағандығынан 20 шақырым жерден суды тасып ішіп қиналып жатқанда Жұмабек Тәшенов келіп бір аптаның ішінде Армениядан скважина арқылы су тартатын компрессор алғызып беріп су мәселесін шешіп бергенін ризалықпен жазады. Жұмабек Тәшенов Шымкент облысында атқару комитеті төрағасының орынбасары кезінде, күзде Түркістан аймағының мақташылары мақта тазарту зауытында су мақтаны кептіруге отын таба алмай қиналып жатқанда сол ауданға уәкіл болып барған Жұмабек Тәшенов Қарағанды облысының басшылығымен хабарласып қажетті 1,5 мың тонна көмірді жеткіздіріп береді. Соның арқасында аудан мақта дайындау жоспарын 102,7 пайыз орындайды. Сонымен қатар Жұмабек Ахметұлы Түркістандағы Қ.А.Яссауи кесенесінің жанында топырақпен көміліп жатқан шығыс моншасын қалпына келтіріп іске жаратуды жүзеге асырады. Кезінде Жұмабек Тәшеновтің іскерлігін, қабілетін Шымкент облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы В.А.Ливенцовтың өзі мойындауға мәжбүр болған. Ол 1964 жылы Мәскеудің өкілі қатысып отырған Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетіндегі мәжілісте: «Н.С.Хрущев Жұмабек Тәшеновтың намысына тиіп, қызметінен төмендетіп бізге облатком төрағасының орынбасары етіп жіберсе де, ол өзінің таңғажайып қабілетінің арқасында Оңтүстік Қазақстандағы ең құрметті адам болып отыр»,- деп мәлімдеген. Экономист, профессор Ғарай Сағымбаевтың Жұмабек Тәшенов республика басшылығында болған жылда Қазақстанның экономикасы мен мәдениеті қарыштап алға басқанын төмендегідей деректермен көрсетеді: электр энергиясы қуатын өндіру есе, мұнай өндіру 1,6 есе, көмір өндіру есе, цемент шығару 15 есе, мақтадан мата тоқу есе, тоқыма сырт киім шығару есе, минералды тыңайтқыш өндіру есе, аяқ киім тігу есе, ет өндіру есе, қант өндіру 1,5 есе, мал майын шығару 1,4 есе, өсімдік майын шығару есе өскен. Егіс көлемі миллионнан 22 миллион гектарға, ірі қара мал саны 5,5 миллион, қой мен ешкі 28,5 миллион басқа дейін өсті. Халық шаруашылығында 125 мың жоғары білімді, 215 мың орта білімді мамандар қызмет етті. Бес жылда 690 мың пәтер салынып, 2,4 мың кәсіпорындар мен мекемелер іске қосылады. 6140 кітапхана, 5140 клуб, 4777 25 музей, 19 облыстық театрлар жұмыс істеп тұрды. Сөйтіп, халықтың әлеуметтік жағдайы, тұрмыс мәдениеті айтарлықтай жақсарды. Жұмабек Тәшенов жоғары қызмет бабына орай бір мезгіл Мәскеуде де басшылық жұмыс атқарып отырған. Сол кездегі тәртіп бойынша КСРО құрамындағы 15 одақтас республика Жоғағы Кеңестерінің төрағалары КСРО Жоғарғы Кеңесі Төрағасының орынбасарлары болып «мәскеулік төраға» демалысқа шыққанда ай бойы Мәскеуге барып, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төрағасының қызметін уақытша атқарған. Мәскеуге барар бір сапары қарсаңында Сәбит Мұқанов пен Ғабит Мүсірепов Жұмабек Тәшеновтен Бауыржан Момышұлының екі рет Батыр атағына ұсынылып өтпей қалғанын, сол атақты алып беруге араласуын өтінеді. Жұмабек Тәшенов Мәскеуге барысымен мұрағаттан Б. Момышұлының құжаттарын алғызып танысады. Батырлыққа екінші рет ұсынылған құжаттың қорытындысында соғыс кезіндегі кейбір қылықтары кеңес офицерлерінің ар-ожданына қайшы келгендіктен Б.Момышұлына мұндай атақты беруге болмайды деп маршал Конев қолын қойыпты. Ж.Тәшенов Жоғарғы Кеңестің атынан маршалды шақырып алып мәселені түсіндіреді. Маршал Конев «Бұл туралы менің пікірімді білмек болсаңыз, мен өз өмірімде ешқашан бір айтқан пікірімді өзгерткен адам емеспін. Бұл жолы да солай қаламын»,-деп көнбей қояды Мәскеудегі кезекті қызметін атқару кезінде украиндық бір ғалымның «қылмысты ісі» алдына келеді. Қарт ғалымға бір жауапты қызметкерді өлтірді деген айып тағылып өлім жазасына кесіліпті, кешірім жасау туралы өтініші де қабылданбапты. «Мәскеулік төраға» К.Е.Ворошилов демалыста болғандықтан орынбасары Жұмабек Тәшенов қол қоюға тиісті болады. Жоғары Кеңес бұл мәселе келісілген деген қарсылықтарына қарамастан, адам тағдыры болғандықтан Жұмабек Тәшенов өлім жазасы туралы үкімге қол қоймай түрмеге өзі барып қарт ғалымға жолығады. Кінәсіз екеніне көзі жеткен соң қайта тергеуге жіберіп ақтап қалады. Кейін кісі өлтірген қылмыскер де анықталып жазасын тартады. Бірінші хатшы Н.Хрущев еліміздің солтүстіктегі облысын (Ақмола, Көкшетау, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан) біріктіріп «Тың өлкесі» деген аймақ құрып оны Ресейге қосуды жоспарлайды. Өлкенің басшылығына Мәскеуден Т.И.Соколов деген өз адамын жібереді. Ол «Тың өлкесін» Ресейге өткізуге бейімдеп, Қазақстан басшылығына бағынудан бас тарта бастайды. Бұл әрекетті білген Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы Жұмабек Тәшенов 1960 жылы күзде «Тың өлкесінің» орталығы болған Целиноград қаласына шұғыл түрде ұшып келіп, республикалық Жоспарлау комитетіне келесі жылдың бюджетіне қажет мәліметтерді әдейі бермей бассыздық жасағаны үшін Т.Соколовты қызметінен алып 24 сағаттың ішінде Қазақстаннан қуып жіберетінін және «Тың өлкесі» ешқашан Ресейге берілмейтінін қадап тұрып айтады. Одан кейін Алматыда Үкімет мәжілісінде келесі жылдың халық шаруашылық жоспары қаралып жатқанда мінбеге көтерілген Тың өлкелік атқару комитетінің төрағасының бірінші орынбасары А.И.Козлов: «Жұмабек Ахметұлы! Біз сіздерден ештеңе сұрамаймыз, тек Мәскеудің бергеніне тимесеңіздер болғаны»,- деп қыр көрсетеді. Мұндай жүгенсіздікке төзбеген Жұмабек Тәшенов оны тоқтатып қойып: «Тың өлкесі Қазақстанның құрамында, ал Қазақстанды оның Орталық партия комитеті мен Үкіметі басқарады. Сіз сол партияның мүшесісіз. Мынадай қыңыр мінез бен істі қоймайтын болсаңыз партиядан шығарып орныңыздан аламыз. Сонан кейін баратын жеріңізге барып арызыңызды айта беріңіз»,- деп қадап айтады. Н.Хрущевтің қырына ілігіп қызметінен төмендетіліп Мәскеуден Қазақстанға жіберілген А.Козлов зәресі ұшып сол жерде кешірім сұрайды. Осылай Жұмабек Тәшенов Мәскеудің жіберген кеудемсоқ адамдарын тәубесіне келтіріп Қазақстаннның бес облысының берілмейтінін ашық мәлімдейді. Еркінбек Тұрысов пен Жолдыбай Базаров былай деп жазады: 1959 жылы қазанда Қытай Халық Республикасының 10 жылдық мерекесіне орай КСРО басшысы Н.С.Хрущев бастаған делегация барады. Делегацияны ҚХР басшысы Мао Цзедун өзі қарсы алады. Әңгіме үстінде Мао Цзедун: «Кеңес Одағы сөз жоқ ұлы ел, ал біз Ұлы Қытаймыз»,- депті. Н.С.Хрущев: «Солайы солай ғой, бірақ КОКП дүнежүзілік коммунистік қозғалыстың авангардында келеді», дейді. Мао Цзедун: «Бірақ Қытайда коммунистер КСРО-ға қарағанда көп қой» дегенде Н.С.Хрущев сөзден тосылып қалады. Сонда Жұмабек Тәшенов «Революцияны Кеңес коммунистері жасады емес пе? Олар кейін қытай коммунистеріне көмектесті ғой», деп тығырықтан жол табады. Бұл уәжге қытай жағы жауап бере алмай қалады. Н.С.Хрущев әңгіме біткен соң риза болып Тәшеновке: «Сен өзің марксист екенсің ғой», депті. Келесі күні Кеңес делегациясының құрметіне қонақасы беріледі. Қонақасы кезінде араққа қызып алған Н.С.Хрущев бәрінен өзін жоғары санап орынсыз лепіреді. Бірге барған Жұмабек Тәшенов ыңғайсызданып Н.С.Хрущевті шынтағынан түртеді. Ол ызғарланып «тише» деп алып лепіруін жалғастыра береді. Мұны байқап қалған Мао Цзедун аудармашыға әлдене деп ақырын тіл қатады. Аудармашы Жұмабек Тәшеновке сыбырлап: «Сіз ұялмай-ақ қойыңыз», депті. Осы жәйіттен кейін Мао Цзедун кеңес делегациясын шығарып салуға келмейді. Қайтар жолда Н.С.Хрущев: «Саған әлгі Мао Цзедун кеше не деді?», деп сұрайды. Сол оқиғаға зығырданы қайнап келе жатқан Ж.Тәшенов: «Мынауыңа айт, көп ойлап, аз сөйлесін деді», деп жауап береді. Н.С.Хрущев қызараңдап Тәшеновке сұқ саусағын безейді. Садықбек Адамбеков пен Жолдыбай Базаров былай деп жазады: 1958 жылы 28 шілдеде ҚКП Орталық Комитетінің бюросында «Қазақ әдебиеті» газетінің саяси коммунистік идеологияға сай келмейтіндігі, «озық ойлылардың» ойлап тапқан пролетариат мәдениетіне, талабына жат дүниелерді аңсап «ауруы», қазақ ұлтшылдарын төңірегіне топтастыру, «адам айтқысыз қателікке ұрындырғандығы» газеттің талқыға түседі. Мінбеге сөйлеуге шығып бара жатқан газеттің бас редакторы Сырбай Мәуленов Қазақстанның бірінші басшысы И.Д. Яковлев бастаған топтың мысынан аяғын сылбыр басып, түсі қашып бара жатқанда, ешкімді көзге ілмей орынсыз ілік тауып «Қазақ әдебиетін» тұқыртып немесе жауып тастағалы келіп отырғандарға ызаланған Жұмабек Ахметұлы: «Тайсақтамай батыл сөйле!» деп жігер береді. Жұмабек Ахметұлының әлгі сөзі С. Мәуленовты сескенбей сөйлеуге итермелеп, қорытынды сөзінде былай дейді: «Қазақ халқының басынан шойындай қара бұлт кетпей-ақ қойды. Арал маңында, Бетпақдалада оба ауруына қарсы бекет бар. Ал, Алматыда ұлтшылдарды қолдан жасайтын «фабрика» жұмыс істейді», дейді. Жұмабек Тәшеновтің бір ауыз сөзі «Қазақ әдебиеті» газетін жақтаушыларды бір көтеріп тастап, мәжіліс залындағы қарсылас топты жеңіп шығуына жол ашып бергендей болады. Жұмабек Ахметұлы бірінші басшыға: «Иван Дмитриевич, қазақ тілінде шығатын «Қазақ әдебиеті» газеті туралы мәселе қаралып жатқанда, осы бөлімде жұмыс істейтін қазақ жолдастар неге бюроға қатыспайды?», дейді. Оның сұрағына жауап беруді И.Д.Яковлев Қ.Оспановқа ысырады. Қ.Оспановтың орнына жауап берген Н.Иванов: «Жандосов демалыста, Ысмағұлов іссапарда, А... Шалабаев...», дейді. И.Д. Яковлев: «Сіз бен біз қазақша білмейміз, сонда бұл мәселені бюроға кім әзірлеген?» деп сұрайды. Н.Иванов: «Басқа сектордағы жолдастарды пайдаландық», дейді. Сәбит Мұқанов: «Сонда Қазақстан Орталық Комитетінде қазақ жігіттеріне сенім жоқ деп түсінеміз бе? Осы жаңа ғана Ысмағұловты да, Шалабаевты да көрдім ғой», дейді. И.Д. Яковлев ойланып қалады. Өз кезегінде Сақтаған Бәйішев газеттің ұлтшылдығын 1913 жылы шыққан «Қазақ» газетімен салыстырып, «Қазақ» газетінің лебі аңқып тұр» деп сөгеді. Осы мәселеге байланысты «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан» С.Д) газетінің редакторы Қасым Шәріпов: «Қазақ әдебиеті» газетін жабу керек, ал басқа қазақ тілді газеттерді аудармаға айналдырмаса болмайды. Егер «Социалистік Қазақстан» газетін «Казахстанская правдадан» аударып, мен редактордың орынбасары болып қол қойсам, өзіме үлкен бақыт санар едім», дейді. Сонда Жұмабек Тәшенов: «Социалистік Қазақстан» газетін ашқан да сен емес, жабатын да сен емессің, не деп отырсың өзің!», деп басып тастайды. Сөйтіп ҚКП Орталық Комитетінің бюросындағы талқылауда «Қазақ әдебиеті» газеті жабылудан аман қалып, газетті жақтаушылардың пайдасына шешіледі. Академик Шапық Шөкиннің айтуынша Жұмабек Тәшенов Үкімет басшысы болған кезінде бірінші қазақ-орыс сөздігін құрастырған филолог-ғалым Хайрулла Махмудов қабылдауына кіріп, өзінің жай-күйін айтып, пәтер алуына көмек сұрайды. Сонда Жұмабек Тәшенов: «Мұндай адам қалай үйсіз жүр, қаладағы салынып жатқан үйлерден қалаған пәтеріңізді алыңыз, сол сіздікі болады»,-дейді. Х.Махмудов қаланың у-шуы аз бұрышынан пәтер алады. Бірақ ол жердегі салынған үйлер екі бөлмелі екен. Екі пәтерді қосуға рұқсат етілмейтін. Ал, Жұмабек Тәшенов: «Қабырғаны бұзып, біріктіріңдер, өзім жауап беремін», деп бұйрық береді. Керімбек Сыздықовтың жазуына қарағанда Жұмабек Тәшеновтың атына сырттай қанық болып жүрген ауыл ақсақалдарының бірі жолы түсіп қалаға келгенінде әдейі өзін көрейін деп іздеп барып, келісті келбетіне қарап тұрып: «Құдайға шүкір, мың қайтара шүкір! Айтса айтқандай-ақ екенсің-ау, байлаулы арыстаным-ай! Елің үшін айдауға түскен, байлауға түскен арыстанның өзі сүйсінген екен. Бір кезде Жолдыбай Базаров мынадай оқиғағаның куәсі болыпты. Журналистің ауылында бір ақсақал соңғы демі бітуге аз ғана уақыт қалғанда көңілін сұрап келуші адамдардың біріне: «Өлсек, өлерміз. Тәшеновтен жанымыз артық па?», деп айтыпты. «Соғыстан кейін Солтүстік Қазақстан облыстық комсомол комитетінің хатшысы қызметін атқарып жүргенмін. Үйленгенмін, жұбайымыз екеуміз қарт әке-шешемізбен тар үйде тұруға мәжбүр болдық. Бұл жағдайды кездейсоқ білген Жұмабек Тәшенов маған жыл соғыста болған майдангер ретінде кезексіз үй бергізді». (профессор Мұқаш Елеусізов) ===Лебіздер=== «Әр уақытта менің жүрегімнің төрінен орын алатын менің ер інім Жұмабек» (Ғабит Мүсірепов, жазушы) «Жұмабек Тәшенов қандай қызметте болса да ең алдымен өз елінің шығатын, халықтың жағдайын ойлайтын, ұлттық мәселелерді КСРО басшыларының алдында тайсалмай қоятын, жүрегі қазақ деп соғатын біртуар азамат еді»(Сағадат Нұрмағанбетов, генерал, Кеңес Одағының Батыры, Қазақстанның Халық Қаһарманы) ===Сөздері=== Біз броньмен соғысқа бармай қалдық қой. Қабылдауымызға келген соғыс ардагерлерінің өтініш-тілегін жерге тастамайық, олар от пен оқтың астынан келді «Никита Сергеевич, егер Жоғарғы Кеңес әр республиканың жерлерін жергілікті органдарынсыз шеше беретін болса КСРО-ның және ұлт Конституциясын жою керек қой. Ал ол баптарында әр ұлт республикасы өзінің тарихи жеріне, ондағы байлығына өз меншігім деп пайдалануға құқы бар. Оны өзгертуге ешкімнің, ешбір органның құқы жоқ». «Социалистік Қазақстан» газетін ашқан да сен емес, жабатын да сен емессің» == Дереккөздер == 
'''Шарабарин Николай (23.3.1907, Өскемен қаласы өлген жылы белгісіз 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, барлаушы. Орыс. Кен шебері курсын бітіріп, Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданындағы Құлынжон (Құлажон) кеніштерінде кен шебері болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарында 1928-30 жылы өз борышын орындады. 1942 жылдың шілдесінен майданда 529- атқыштар полкінде (Воронеж майданы, 38-армия, 163-атқыштар дивизиясы) болып, Сталинград қаласынан Берлинге дейін жетті. Орел Курск доғасындағы ұрыстарға, Днепр өзенінен өту және Киев қаласын азат ету операцияларына қатысты. Соғыс кезінде Шарабарин рет жараланды. Кустарево державасы үшін болған ұрыста жаудың окопына бірінші болып жетіп, граната лақтырды. Кеңес әскері бөлімшелерінің біріне жақын жерден танкіге қарсы оқ атылып жатқанын көріп, оларды гранатамен жойды. Ол әсіресе Днепр өзенінен өту кезінде айрықша көзге түсті. 1943 жылдың қазанында Шарабарин алғашқылардың бірі болып Днепр өзенінен Жуковка аралы маңында (Киев қаласының оңтүстінгі) өтіп, жаудың бір «тілін» алып келді. Бөлімше командирі қатардан шығып қалғаннан кейін оны алмастырып, жаудың шабуылын тойтарды. Шарабаринға жасаған ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.10.1943). Соғыстан кейін туған жеріне оралып, кен шебері, кеніш бастығы болып жұмыс істеді. Ол Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Шатақ Есенбайұлы''' (туған өлген жылы белгісіз) батыр. Орта жүз найман ішінде қаракерей руының жалмамбет аталығынан шыққан. 18 ғасырдың соңында жоңғар басқыншыларынан азат етілген Марқакөл өңірін қоныстанған елін коршілес торғауыт, ойрат, ұранқай шапқыншылығынан қорғап, кейбір төрелердің елді біріктірудегі дәрменсіз істеріне қарсы шыққан. Ел аузындағы әңгімелерге қарағанда дене тұрқы ірі, қызыл шырайлы адам болған. Батырлық шалт қимылына қарап өзінің шын аты ұмытылып «аты шулы Шатақ батыр» аталып кеткен. ¥рпақтары шал, қанжа деп бөлініп, атақонысы Марқакөл өңірінің Ақбұлақ, Күнгей Бөкенбай жерлерін мекендейді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар 
'''Сергей Михайлович Шахворостов ''' (29.8.1924, Алматы қаласы 2001, сонда) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сапер, гвардия кіші сержанты. Орыс. Мектептің 7-сыныбын бітірген соң жұмыс істеп жүріп оқуын ФЗО (фабрика-зауыт оқуы) қабырғасында жалғастырды. 1942 жылдың қыркүйегінде Кеңес әскері қатарына шақырылды. Шахворостов Дала майданы 37-армия 89-гвардиялық атқыштар дивизиясы 273-гвардиялық атқыштар полкінде шайқастарға қатысты. Сталинград шайқасында Шахворостов қойған минаға немістің танкісі жарылып, істен шықты. Осы ерлігі үшін ол «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Шахворостов Днепр өзенінен өту кезінде көзге түсті. Саперлік взводқа Украинаның Полтава облысы Кременчуг ауданы Келебарда селосы маңында Днепр өзенінен өту тапсырылды. Құрамында Шахворостов бар взвод 1943 жылдың 30 қыркүйегінде жаудьың қарша бораған оғына қарамастан, Днепр өзенінен рет өтіп, оң жағалауға 50 жауынгер мен 30 жәшік оқ-дәрі жеткізді. Осы ерлігі үшін Шахворостовқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). Сондай-ақ ол Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталды. 1943 жылдың желтоқсанында ол ауыр жараланып, еліне оралды. 1945 жылы Қазақ дене шынықтыру институтын тәмамдады. «Еңбек резерві» спорт қоғамында жұмыс істеді. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Кенжебек Шәкенұлы Шәкенов''' (1924 жылы 22 ақпан, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы 2001 жылы 30 желтоқсан, Алматы) қазақ Ұлы отан соғысқа қатысушы, сержант. == Өмірбаян == 1924 жылы 22 ақпанда туған. 7-сыныпты бітірген соң «Боко» руднигінде әуелі кара жұмысшы, кейін ауысым шебері болып істеді. 1942 жылдың тамызында Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1943 жылы Ташкенттегі пулемет училищесін бітірген соң майданға аттанды. 62-гвардиялық атқыштар дивизиясы құрылып болысымен, Днепр жағалауына жылжып келді де, 2-Украина майданының 37-армиясы құрамына енгізілді. Днепр бойында кескілескен шайқастар болып жатты. Осы уақыт ішінде 184-гвардиялық атқыштар полкі Днепрдің оң жағалауына етіп, қолайлы бекініске орнықты. Келесі күні таң ата полк шабуылға көшті. Жауынгерлік күзетте болған пулеметші Шәкенов жаудың рет жасаған шабуылын тойтарып, 17 әскері мен офицерін және ірі калибрлі пулеметін жойды. ¥рыс кезінде рет жараланды. Днепрден өтуде көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін Шәкеновке КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). 1944 жылы наурызда Ашхабадтағы жаяу әскер училищесіне оқуға жіберілді. Ленин орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін Тараз қаласындағы құрылыс тресінде қызметте болды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Шәкіров Астанқұл''' (1.4. 1922, Өзбекстан, Әндіжан қаласы 11.1.1945, Украина, Калининград облысы Нестеров ауданы Калинин поселкесі) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы. Қазақ. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы желтоқсан айында шақырылды. 75-гвардиялық атқыштар полкінде (З-Беларусь майданы 11 -гвардиялық армия 26-гвардиялық атқыштар дивизиясы) 111. 1944 жылы 15 шілдеде алғашқылардьщ бірі болып Алитус қаласының оңтүстігінде Неман өзенінен өтті. Оң жағалауда бірден ұрысқа кірісіп, басқа бөлімшелердің өзеннен өтуіне кедергі жасап, үздіксіз оқ атып жатқан жау пулеметін жойды. 1945 жылы ұрыста қаза тапты. Шәкіровке КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, «Қызыл Жүлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. Әндіжан қаласындағы алаңда Шәкіровке бюст қойылды. Осы қаладағы №10 мектепке және көшеге есімі беріліп, мектеп қабырғасына мемориалдық тақта орнатылды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Кідіріс (ату тетіктерінің атылмай қалу нәтижесінде от алмау және өзге себептер. Жарыстарда кідіріс шапшаң атуда ғана және атушының кінәсінен болмаған жағдайларда назарға алынады. Ондай жағдайларда атушының кінәсінен болмаған кідіріске жататындар: отты қарудың оқпанында қалып қойса,патрон атылмай қалса; затворды ашқанда гильза патрон салынатын жерде қалып қойса; патрон қисайса; затвор гильзаны қысып қалса; қарудың деталі немесе тетігі сынып қалса; пистолетті жартылай автоматты түрде қайта оқтаудан кейін кезекті патрон келмей қалса, шүріппе тартып, басылғанымен атылмай қалса. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Шекаралық режім''' шекаралық өңірде адамдардың және көлік құралдарының шекарадан әрі-бері өту, уақытша болу, жүріп-тұру, осы өңірде шаруашылықты жүргізу кәсіпшілік және басқа қызметпен айналысу, мал ұстау және өріске жаю, сондай-ақ шекаралық өңірде бұқаралық қоғамдық-саяси, мәдени және басқа шаралар өткізу ережелері; аумақтық ішкі су жолдарында шекаралық өзендердің, көлдердің, өзге де су бөгендерінің елге тиесілі бөлігінде елдің өздігінен жүзетін және өздігінен жүзбейтін шағын кемелерінің (су көлігі құралдарының) есепке алынуы, ұсталуы, орналасқан жерінен шығуы және оған қайтып оралуы, жүзу ережелері; аталмыш суда кәсіпшілік, зерттеу, іздестіру және басқа қызметті жүргізу ережелері. Шекара өңірінің режімі елдің мемлекеттік шекарасын қорғау үшін қажетті шарт болып табылады. Оны шекара әскерлері қамтамасыз етеді. ==Дереккөздер== 
'''Нысаналардың аумағы''', нысаналарды зоналарға бөлетін дөңгелек немесе сұлба нысаналардың сопақша не шеңбердің топталған шегі. Нысаналардың аумағына олар шектейтін ішкі аймақтың көлемі енді. Сондықтан да нысанадағы тесілген жерге оқ тигенде аз да болса нысананың аумағына тиіп, оның сыртқы шеті болса да бұзылды, ал ондай тию ішкі зона бойынша бағаланады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Нысанадағы ойықтар''', оқ тескен орындар. Нысананың қайсыбір аумағындағы тесіктер атудың сапасын сипаттайды. Аумақ көлемінің сыртқы жағын бұзған нысанадағы ойықтар ластаған деп атайды. Нысана ауқымына жақын маңындағы нысанадағы ойықтар талас деп аталады, оның сапасын төрешілер аспаптардың көмегімен анықтайды. Нысанадағы қабатталған ойық деп екі оқ нысананың бір жерден немесе бір-біріне өте жақын жерден тиюді атайды. Нысанаға бас жағымен емес, біршама бұрышпен немесе жалпағымен тиеген нысанадағы сопақша ойықты қиғаш деп атайды. Көздеу сызығынан темен қарай қаруды бүгу мылтықтың қолданбалылығы үшін жасалады. Сызықты иіу қажеттілігі, мергеннің көз деңгейіне қарағанда дүмнің иыққа тірелу нүктесі едәуір төмен болатындығынан туындайды, иіудің міндетіне жататындар: қаруды алып, дүмді иыққа қойғанда мергеннің көзі мен қарудың көздеу сызығы дәл келетіндей болуы керек. Нысана көздеу спортындағы саңлау қарауылдың жоғары ұшы мен нысананың қара нүктесінің теменгі шетінің арасындағы көзбен көретін аралық. Мергендер әдетте не азғана сызығымен не сызықсыз көздейді, бұл жағдайда қарауылдың жоғарғы ұшын нысана нүктесінің төменгі шетімен ұштастырады. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Әскери өнер 
'''Шелихов Николай Степанович''' (6.12.1920, Шығыс Қазақстан облысы Глубоков ауданы Уварове селосы 23.2.1945, Германия, Берлин қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, 66- гвардиялық атқыштар полкінің рота командирі. Орыс. 8- сыныпты бітірген соң Үлбі МТС-ында трактор жүргізуші болып жұмыс істеді. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1941 жылдың шілдесінде Ұлы Отан соғысына қатысты. Шелихов Мәскеу түбінде, Тула қаласын жаудан қорғау шайқастарында жауынгерлік ерлік көрсетті. Шелихов ауыр жараланып, госпитальдан шыққан соң қайтадан майданға аттанып, Украина, Польшаны азат ету жолындағы ұрыстарға қатысты. 1945 жылы 16 сәуірде лейтенант Шелиховтың басшылығымен 66-гвардиялық атқыштар ротасы Одер плацдармында неміс траншеяларын басып алды. Бір аптадан кейін рота Берлиннің шет жағына кірді. Көшелердегі кескілескен ұрыстарда Шелиховтың ротасы жаудың 15 қарсы шабуылын тойтарды. Осы ұрыстарда алтыншы рет жараланды. Жаудың жаяу әскерлері ротаның позициясына ұмтылған кезде, ержүрек Шелихов гвардияшыларды қолма-қол айқасқа бастады. Берлинді алуда өшпес ерлік жасағаны үшін Шелиховқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасыньщ Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945). Ленин, 1-2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталды. Батырдың атында Алматы мен Өскемен қалаларында көшелер бар. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Тәшенов Болат Төлешұлы''' (11.4.1941 жылы туған, Түркістан облысы Созақ ауданы, Қызылбайрақ ауылы) ғалым, ғылымының докторы (1984), профессор (1995), Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясының академигі (2003). Қазақ мемлекеттік университетін (ҚазҰУ) бітірген (1964). 1964 1984 жылы Қазақ КСР Ғылым Академиясының астрофизика институтында аспирант, кіші, аға ғылым қызметкер, лаборатария меңгерушісі, 1984 2004 жылы осы институттың директоры. Негізгі ғылыми еңбектері атмосфералық оптика мәселелеріне арналған. Тәшенов келешегі зор су буының жолақтарындағы аспан жарықтығына қатысты зерттеулер негізінде жаңа әдісті ұсынды. Ол соңғы кезде атмосфераны лидарлық әдіспен зондтау мәселесін белсенді түрде дамытып келеді. Мұндай әдіс Қазақстанда бірінші рет аэрозоль құрамын зерттеуде қолданылды. Қазіргі кезде Тәшенов Қазақстан аумағында тұрақты Жер атмосферасын оптикалық әдіспен және жасанды жер серіктерінің көмегімен оның экологогиялық күйін қадағалайтын ұялы байланыс стансаларын құру жұмысын белсенді түрде жүргізуде. Медальдармен марапатталған. ==Сілтемелер== Санат:1941 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Қазақ ғалымдары Санат:Қазақстан физиктері Санат:Қазақстан математиктері Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері 
'''Нысаналар тізбегі''' (дөңгелек және траншеялық стендте) уақыттың белгілі бір аралығында атқышқа үзіліссіз беріліп отырылатын Нысаналардың қайсыбір саны. Жарыстың ережесіне, атқыштың разрядына және төрешілер алқасының шешіміне байланысты жарыс бағдарламасында белгіленген нысаналардың жалпы саны бірнеше тізбекке бөлінеді. Ату спортындағы шапшаң ату, винтовкадан немесе пистолеттен (револьверден) бірнеше секундтің ішінде ату немесе ату тізбегі орындалады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Оқ тұтқыш''', тирдің артқы қабырғасын бүлінуден сақтау үшін және қорғасынды жинап алу үшін атыс тирінің нысаналар шеңберіндегі аспап-тетіктер. Оқ алдыңғы қабырғасы жоқ металл жәшік түрінде болады. Жәшіктің қабырғасы оқтың ұшу бағытына қарай бұрыш жасай орнатылады. Қиғаш қабырғаға тиген оқ, кейін серпіліп, шыр айналып барып, шапшаңдығы азайып, Оқ тұтқыштың түбіне құлайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Оқпанның ауызы''' (қондырғы), мылтық оқпанының ауызғы бөлігіне бұралып бекітілетін алмалы-салмалы қосымша қондырғы қарауыл, оқпан ауызының қондырмасына жататындар: 1) алмалы-салмалы чоктер; 2) спириделер; 3) компенсаторлар; 4) оқпан ауызының тежегіші; 5) поличоктар және 6) компенсатормен поличоктар; нысанадағы тесілген жердің сәйкес келмеуі, бұл жағдайда оқтың тиюінің орташа нүктесі нысананың ортасынан бір шетте болады, оның нәтижесінде оқтың осындай шоғырланып тиюінде ұпай саны мүмкіндіктен аз болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Оқтың шоғырланып тиюі -''' нысанадағы тесіктердің көпшілігі бір- біріне өте жақын болуы. Ату спортындағы оқпен Оқтың шоғырланып тиюі патрондардың, қарудың атылуы сапасының және мергеннің бірнеше атуды бірыңғай ату біліктілігінің көрсеткіші болып табылады. Оқтың шоғырланып жақсы тиюінде егер оқтың тескен орындары нысананың ортасынан шамалы ауытқыған болса, қарауылдың орналасуын өзгертіп, дәл тигізуді қамтамасыз ету қиынға соқпайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Константин Константинович Шестаков''' (23.4.1923, Алматы облысы Ескелді ауданы Қарабұлақ кенті 27.6.1944, Ресей, Ленинград облысы Выборг ауданы Лампилия ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы гвардияшы жауынгер. Орыс. 7-сынып бітірген соң МТС-те трактор жүргізуші болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың 27 маусымында шақырылып, майданға аттанды. Шестаков 1944 жылдың жазында Ленинград облысын азат ету кезінде көзге түсті. Шестаков қызмет еткен 129-гвардиялық атқыштар полкі Лампилия ауылы жанындағы отты нүктені алуда жау жағынан қатты қарсылық болды. Гвардияшылар екі рет отты нүктеге шабуыл жасап, ала алмады. Олардың алға жылжуына гранит төбе тастарының қалқасындағы жау пулеметі бөгет болды. Шестаков осы пулеметтің жанына еңбектеп барып, граната лақтырып, жаудың 50-ге жуық әскері мен офицерін жойды. Өшпес ерлік жасағаны үшін Шестаковке КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен қаза тапқаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Сондай-ақ ол Ленин орденімен марапатталды. КСРО Қорғаныс министрлігінің бұйрығымен Ленинградтың гвардиялық мотоатқыштар полкі тізіміне Шестаковтың есімі мәңгі бақи енгізілді. Алматы облысындағы Қарабұлақ кентіндегі мектепке және көшеге, Ленинград облысының Выборг қаласы көшелерінің біріне Шестаковтың есімі берілген. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Тұрып ату''' нысананы ату спортының бір түрі, спортшы түрегеп тұрады. Шынтақ кеудеге қысылып қару қолдың басымен ұсталады, белбеуді пайдалануға рұқсат етілмейді. "Қозғалмалы бұғы" нысанасына атуда, қаруды ұстайтын қолдың шынтағын кеудеге қысып ұстауға болмайды. Винтовкадан шапшаң атуда нысананың көрінуіне немесе "Ат!" командасына дейін дүмді шыққа тіреуге болмайды. Тапанша пен револьверден еркін созылған қолға қаруды ұстап, тұрған қалыптан атады. Шапшаң атуларда жарыс ережесі жаттығудың орындау алдындағы оңтайлануға ерекше талаптар қояды. Қару ұстаған қол ату бағытына қарай 45.0-ден кем болмайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
жаңа туған төлді қолмен көтеріп енесінің бауырына салып емізу. Дәстүрлі ортада мал туа салысымен (егер оны көрген адам болса) төл тұншығып қалмас үшін шарананы қолмен сыпырып, ауызынан, құлағынан үрлейді. Онан кейін енесінің алдына қойып, оның мекіреніп, шаранасын жалауын күтеді. Сәлден кейін төл аяғымен тұруға талпынып, емшек іздей бастайды. Сол уақытта енесінің үрпін сауып, ауыздандырып алуға болады. Егер төл өрісте туып ауа-райы қолайсыз, жер дымқыл болған жагдайда шопандар ат қанжығасындағы кереқапқа салып алып жүрген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ауыздық''' жүгеннің екі сулық арасына бекітілген жылқы аузына кигізілетін бөлшегі. Ол өзара бірдей екі бөлек темірден құрастырылып жасалынады. Ауыздық жылқыны арлы-берлі бұруға, тоқтатуға, яғни басбілгі қызметін атқарады. Ер-тұрманның ішінде ең қажетті тұрманның бірі болып саналатын жүгеннің барлық қасиеті, негізгі міндеті осы ауыздыққа байланысты. Ауыздықты соғу үшін көрікке темірді қыздырып, темір қысқашпен төске қойып балғамен ұрып, жаншып таптап арнайы пішінге келтіреді. Осылайша екі бөлек соғылған темірді бір-біріне ортасынан арлы-берлі қозғалып тұратындай жалғастырады. Екі ұшына жүгеннің жақтаулары өткізіліп, бекітілетін дөңгелек темір шьныршық бекітіледі. Шығыршық темір бос, еркін айналып тұруы тиіс. Әлбетте, ауыздықсыз атқа мінуге болмайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ауыздық''' адамның езуінде пайда болатын жара түрі. Дәстүрлі қазақы ортада ауыздық шьщқан адамды жүген ауыздығын бірнеше күн тілініп тұрған езуіне тигізіп, арлы-берлі ептеп ысып емдейді. Осындай тәсіл мен ауыздықты емдеудің екі мәні бар. Біріншісі жылқының ауыздығын жараға тигізу ауруды тоқтатуды ырымдағаны. Екіншісі халықтық медициналық және мал емдеу тәжірибесіне негізделген. Расында да, жылқы жейтін бетеге және қара андыз тәрізді тағы басқа өсімдіктердің адам ағзасына пайдалы антисептикалық қасиеті мол болғандықтан, жылқының ауыздығының да шипалық әсері болған сияқты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ауызсу сақтау''' ауызсу тапшы жерлерде жазғытұрым уақытта су қорын жинаудың тәсілі және қар суын кәдеге жарату амалы. Ертеде көшпелі ортада қыс бойы жауған қарды шұңқырлау жерге ұю арқылы ауызсу сақтау мен мал суаратын су мәселесін шешіп отырған. Әуелі ауызсу сақтауға лайық, қолайлы жер таңдалады: қалың саз қабатты, тығыз жерде суды сақтау өте тиімді. Себебі су ұзақ сақталады. Су сақтайтын орынды орманнан алыс, жазық далада таңдаған. Құмдауыт жерде сақталған қар мен су тек маусым айына дейін ғана жетті. Ауылға жақын маңдағы желдің жиі соғатын бағытына қарсы дөңес, шоқы жерлерге жел үрлесінің әсерінен жиналған қарға жақын келесі бетіндегі шұнқырлау жерге қыс бойы шанамен қарды тасып үйеді. Қар үйіндісіне қарап, қысқы желдің бағытын анықтауға болады. Егер қар үйіндісі батысқа қарай жиналса, басты желдің шығыстан соққаны, ал қарай болса, желдің болғаны. Борап соққан жел қарды үйінді етеді. Қар ери бастаған шақта қарды домалатып үйіп, үстемелей түседі. Көлемі мая пішінінде немесе киіз үй тәрізді үйілген қардың үстін күн көзінен тасалап, қамыс, бұта, шілікпен жауып қояды. Ойдың ішкі жағына қамыс төсейді, бұл желдің өтпеуіне, қардың еріп кетпеуіне әсер етеді. Күн жылынған уакытта, наурыз айында қар толығымен жауып болғаннан кейін, үстіне сабанды төсеп, оның үстіне топырақ тәрізді үйіндіге айналған шымды салады. Шым қабаттың қалыңдығы адам етігімен басқанда, қардың сықыры естілмейтиндей қалың болуы қажет. 4-5 адам немесе екі атпен шымды нығыздап басады. Осылай тапталған қар біраз уақытқа дейін, кемінде бір-екі ай ауызсу сақтаумен қамтамасыз етуге және мал суаруға мүмкіндік берген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алексей Иванович 1766) тілмаш, елші. Христиан дінін қабылдағанға дейінгі аты-жөні Құтлұғмұхаммед Мамашев. == Өмірбаяны == 1711 жылы Петр I-нің Прут жорығына қатысып, онда тілмаштық қызмет атқарған. 1716 жылы Хиуа мен Бұхарға жасаған экспедициясына қатысқан. 1719 жылы Сыртқы істер коллегиясына тілмаш болып қызметке орналасты. 1720 жылы Аюке ханның қарамағына қалмақ тілін үйренуге жіберіледі. 1722 1723 жылы парсы жорығына Петр I-нің құпия істер жөніндегі аға тілмашы ретінде қатысты. 1730 жылы Әбілқайырдың келген елшілерін қатарында болды және осы елшілікке жауап ретінде патша өкіметінің Кіші жүзге жіберген елшілігін басқарды. Кейіннен И.К. Кирилловтың Орынбор экспедициясына 1735 1736 жылы башқұрт көтерілісін басуға қатысты. Тевкелев басқарған жазалаушы отрядтар 50 деревняны өртеп, мыңдай адамды өлтірді. 1742 жылы бригадалық генерал атағын алды. 1743 жылы Тевкелевтің тікелей қатысуымен Орынбор қаласы мен оның төңірегіндегі бірнеше қамалдың негізі қаланды. 1743 1749 жылы патша өкіметі оны Әбілқайыр басқарған Кіші жүз билеушілері мен Орынбор әкімшілігі арасындағы жанжалды реттеуге пайдаланды. 1751 1759 жылы Орынбор губернаторы И.И. Неплюевтің көмекшісі болып, патша өкіметі жүргізген отаршылдық саясаттың сойылын соқты. 1755 1756 жылы кезекті башқұрт көтерілісін басу кезінде қазақ даласына қашып кеткен башқұрттарды кері қайтару ісіне араласты. 1760 жылы қызметтен біржола босап, демалысқа шықты. Тевкелевтің елшілік қызметі барысында жүргізген мың беттен астам “Күнделігінде” қазақтардың қоғамдық-саяси, мәдени өмірі жайында және ру-тайпалық құрамы туралы көптеген мәліметтер қамтылған. == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Тевкелев елшілігі Тевкелев комиссиясы Санат:1674 жылы туғандар Санат:1766 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей дипломаттары іргетасын қалаушылар 
'''Ауыл ағасы''' туысқандардың, ағайынның, ауылдың арасынан шыққан дау-жанжалды бітістіріп, төрелік айтып отыратын отағасы, қосағасы. Ауыл ағасының әлеуметтік мәртебесі мен беделі үлкенін ел ағасы деп те атайды. Осылардың ішінде үкімінің заңды күші бар, кесіп айтатындары билер дәрежесіне көтерілді. Түптеп келгенде, ауыл ағасы қазақы ортадағы әлеуетті әлеуметтік институт ретінде де қарастыруға болады. Себебі ауыл ағасы әлеуметтік қатынастарды реттеудің қауқарлы тетіктерінің бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ауылдас''' белгілі бір аумақта бір-біріне жақын, қоңсылас қоныстанған, тіршілік қамы мүдделері ортақ қауымның «ауылдық» бөлігі. Ауылдастардың өріс, қонысы жаз жайлауы, қыс қыстауы жапсарлас болғандықтан, күнделікті шаруашылық, тіршілік қарекеті барысында бір-бірімен қоян-қолтық араласып, жәрдемдесіп, қолғабыс жасап, қажетті дүниесімен алмасып тұрған. Шаруашылықты тиімді жүргізудің талаптары бір жердей малдың немесе егін салатын жердің ортақ, іргелес болуы, өндіріс құралдарын (су, өріс, қонысты) кезекпен пайдалануға мүмкіндік берді. Сондай-ақ шағын топтың күші келмейтін істері мен шаруашылық қарекеттерін, айталық мал қырқу, пішен әзірлеу, киіз басу, мал пішу және т.б. ұжымдасып атқарды. Сонымен бірге дәстүрлі ортада адами факторға негізделген өмірдегі қым-қуыт тіршілік қамы ғұрыптары мен салт жоралғыларды ауылдастардың бірге атқаруы заңды. Әсіресе, баланың дүниеге келуі, шілдехана, келін түсіру, қыз ұзату, тұсаукесер, ашамайға мінгізу, сүндет той, өлікті жөнелту сиякты этностың тіршілік циклына байланысты атқарылатын сан алуан салттар, ғұрыптар, жосын-жоралғы үрдістеріне ауылдастар тегіс атсалысады. Аталмыш шаралар және осы құралыптас жосындар қазақы ортадағы әлеуметтік қатынасты реттеп отырудың және нығайтудың механизмі іспеттес болды. Сондықтан ауылдастардың бірлігі мен ынтымағын арттыратын шараларға ерекше мән беріліп, оны ауылдың көшелі ақсақалдары мен жөн білетін беделді адамдары ұйымдастырып отырады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
садақ ату''', республикалық аумағында неолит дәуірінен бері белгілі. Үйсін және Қаңлы тайпаларында, кейінірек Алтын киімді адам және қазақ жерінен табылған өзге де адам қаңқаларынан олардың садақ және жебемен қаруланғаны белгілі болды. Революцияға дейін көшпелі қазақ садақты барлық уақытта пайдаланды. Ат жарысы, қазақ күресі және садақ тарту барлық мерекелердегі жарыстардың негізгі түрі еді. Кұралайды көзден атқан мергендер ең сыйлы адамдар болды, оларды мергендер деп атады. садақ тарту спорт түрі есебінде Қазақстанда 1967 ж. бастап кең тарап келеді. Қазақстандық КСРО құрама командасының сапында А.Кислицын бірнеше мәрте КСРО чемпионы және жүлдегері, КСРО кубогінің иегері, КСРО халықтары VII (1979-1981ж.) жүлдегері. И. Леонова -КСРО (1979 ж.).С.Муранов "Б" құрама командасының сапында КСРО кубогінің жеңімпазы болды. Сондай-ақ республиканың мергендері командалық есепте КСРО чемпионатының алтын медалімен марапатталды. Бүкілодақтық жарыстарда C. Кривашин жоғары жетістіктерге жетті. садақ тартудан алғашқы бапкерлер Львовтан (Украина) шақырылды, КСРО-дағы жалғыз садақ ату кафедрасы сонда ғана болатын. Бұлар жұбайлар ХДСШ-лері К.Безверщук және СШ-і Б.Безверщук 1976 ж. бастап республиканың аға жаттықтырушысы болып Ю.Литус, жаттықтырушысы болып В.Бахман қызмет істеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Максим Епишев''' (20.04.1981, Алматы), ХДСШ-і. Жабық залда жастар арасында Әлемнің мәрте рекордшысы (1999-25м, 60 рет ату 600 мүмкіндіктен 571 ұпай; 18 м., 18 рет ату 180 мүмкіндіктен 175 ұпай. Ақтық матчта 119-дан 118, 36 рет ату 18 метрлік қашықтық финалының қосындысы 380 мүмкіндіктен 377 ұпай. 50 метрге атудан Еуропа Гран-Приінің қола жүлдегері (1998, Номбург, Чехословакия) Жаттықтырушысы: О.Литус. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан спортшылары 
'''Ауырған адамға мал айналдыру''' науқастанған адамның ауруын малға аудару магиялық жосыны. Атқарылу реті: малды (қой немесе ешкі) көтеріп алып, отырған науқасты солдан оңға қарай үш мәрте айналдырып өтеді. Содан кейін «ауру көшкен» малды ауыл арасында сойып, таратады. Адам ауруын емдеуге бағытталған бұл шара байырғы магиялық, мистикалық ұғымдарға байланысты қалыптасқан. Яғни адамға түрлі сырқат пен ауруды әр алуан қаскей күштер мен адам көзіне көрінбейтін тылсым қасиет иелері алып келеді дегі түсінген. Осындай қаскөй, зиянкес күштердің әсерінен пайда болған адам ауруларын түрлі жолдармен малға «көшіріп», оны құрбандыққа шалу науқасты ауруынан ада қылады-мыс. Бұл ғұрып әр өңірде қалыптасқан мәдени үрдістерге байланысты әрқалай аталады. Мысалы, осы жосынды кейбір өңірлерде малға табыну деп атайды. Сондай-ақ кейбір деректерде ауруды құрбандыкқа шалынған малдың бас сүйегіне көшіріп, тоғыз жолдың торабына апарып тастайтындары туралы мәліметтер де кездеседі. Ауырған адамға мал айналдыру тағы бір түрі бас сүйектің ішіне зиянкес күштердің бейнесінің эквиваленті ретінде саналатын матадан жасалған «көшірме» деп аталатын қуыршақтар жасап, солардың көмегімен ауруды емдеуге әрекет жасаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
үлкен ауларды шапқан кезде оларды теңіз түбіне қарай батырып ұстап тұратын әр сүренің аралағына салынатын әрқайсысы 1-3 кг шамасындағы тастар. Бұл құралдың функциясы қалтқылар мен әлгі тастардың ортасында орналасқан бірнеше бөліктерден тұратын әрқайсысы 15-20 құлаш шамасындагы сүре деп аталатын аудың бөлігінің ығып кетпеуін қамтамасыз ету. == Дереккөздер == Санат:Балық аулау 
Ауыт- түйеге жүк артуға арналған құрал, кенеп, киіз, алаша тәрізді материалдан немесе қой, ешкі терісінен, ішіне селеу, қоға салып тіккен үлкен дорбаша көпшік. Ауыт көм орнына жүреді, үстіне тең теңдейді. Қалыңдығы төрт еліден кем болмайды, өлшемі қатептің сәл ғана үлкен болады. Дерек берушілердің айтуына қарағанда, 40-50 кг ауытты әлжуаз адам көтеріп сала алмайды. Екі жағын жеке жасап, 40 см см өлшемдегі қатепке бекітіп, тігіп тастайды. Екі жағынан екі-екіден төрт дана жинаған қиындыны көңмен орап таңып тастайды, ауыттың жуандығының көлемі адам білегінен жіңішке болмайды. Ауыттың бір құлаш шамасында жанағашы болады, оның астына батпас үшін киіз салады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ирина Юрьевна Леонова''' (3 ақпан 1961, Алматы) кеңес, қазақстандық және бельгиялық садақшы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері (1997). 2000 жылы Щепкина М.С атындағы театр училищесін бітірді. ХДСШ-і (1980), ЕССШ-і (1997) жекелей есепте КСРО-ның бірнеше дүркін чемпионы (1979-1987), командалық есепте чемпионаты (Брест). Еуропа Гран-Приінің бірнеше дүркін чемпионы және жүлдегері (1987, Ереван). XIII Азия ойынының қола жүлдегері (1998, Банкгок), жабық ғимаратта еткізілген Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1997, Стамбул, Түркия, Олимпиялық ойындарда 7-орын (1996, Атланта, АҚШ). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша садақ атушылар Санат:Қазақстан садақ атушылары 
'''Яна Артуровна Туниянц''' (1971, Алматы), ХДСШ-і (1989, ЕССШ-і (1997). Әлем чемпионатының қола жүлдегері (1993, Анталья, Түркия), командалық есепте жабық залда өткізілген Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1997, Стамбул, Түркия) Еуропа Гран-Приінің бірнеше мәрте жеңімпазы және жүлдегері (1991, М.) КСРОчемпионаты (1991, Орал). XIII Азия ойындарының қола жүлдегері (команда 1998, Бангкок). Олимпиялық ойындар 8-орын (Атланта, 1996). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша садақ атушылар Санат:Қазақстан садақ атушылары 
әдетте мата, қымбат матаға күміс, зер шытыраларды қадап әшекейленіп безендірілген ат әбзелінің атауы. Қазақы ортада ақсүйектер мен ауқатты бай адамдардың және олардың ұл-қыздары мінетін атының ер-тұрманы әйкел тәрізді безендіруіне байланысты аталған. Сирек те болса кездесетін бұл жағдай әйкелтұрман иесінің жағдайының көрсеткіші, әрі көшпелі ортада қадір-қасиеті жоғары бағаланған жүйрік атқа құрмет белгі (маркер) болып саналады. Әйкелтұрманның бір құрамдас бөлігі ретінде жүйрік аттың мойнына, мандайына тұмар қадайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
оңға '''Тегеран (1943, 28 қараша желтоқсан) халықаралық келісім. Оған 2-дүниежүзілік соғыстағы одақтас үш держава КСРО, АҚШ, Ұлыбританияның мемлекеттерінің басшылары: И.В.Сталин, Ф.Д. Рузвельт, У.Черчилль, сыртқы істер министрлері, штаб бастықтары, т.б. кеңесшілер қатысты. Күн тәртібінде соғыстың барысы мен соғыстан кейінгі бейбітшілік мәселелері талқыланды. Одақтас елдердің Германияға қарсы соғыс қимылдарын бірлесіп жүргізу жоспарын жасау Тегеран басты мәселесі болды. Бұған дейін АҚШ пен Ұлыбритания Еуропада соғыс майданын ашамыз деген уәделерін соғыстың негізгі ауыртпалығын Кеңес Одағы көтерді. Кеңес делегациясының ұсынысы бойынша Еуропада 2-майдан ашу, соғыстың аяқталуын тездету мәселесі қаралды. Черчилль 2-майданды Балқан түбегі арқылы жүргізуді жақтады. Ол әскерін Кеңес Армиясынан бұрын Оңтүстік-Шығыс және Орталық Еуропаға кіргізуді көздеді. Ал Сталин Германия шекарасына неғұрлым жақын жерде Солтүстік Францияда ашуды ұсынды. Оны Рузвельт жақтап, 2-майдан Францияның солтүстігінде 1944 жылы мамырда ашылатын болды. Кеңес Одағы Қызыл Армияның ірі шабуылын осы кезге сәйкестендіруге міндеттенді. Тегеран Түркияның одақтас елдер жағында соғысқа қатысуы қаралды. АҚШ пен Ұлыбританияның өтініштеріне байланысты Кеңес Одағы Еуропадағы соғыс аяқталысымен Жапонияға қарсы соғыс ашуға келісті. Рузвельт Германияны бір-біріне тәуелсіз бес мемлекетке бөлшектеу туралы мәселе көтерді. Черчилль бұл ұсынысты қабылдап, Австрия, Венгрия және Оңтүстік Германияның кейбір аудандарын қамтитын “Дунай федерациясын” құру жөніндегі жоспарды қолдады. Кеңес өкіметінің өкілдері бұл ұсыныстарды қабылдатпады. Тегеран Иранның тәуелсіздігі туралы да сөз болды. Соңғы мәжілісте Польша шекарасы жөнінде біраз мәселе шешілді. Болашақ кеңес-поляк шекарасы мәселесіне келгенде Сталин Кеңес Одағының атынан 1939 жылғы шекараны мойындауды талап етті, бұл негізінен 1920 жылы Керзон ұсынған бағытқа сәйкес келетін еді. Бұл талап қабылданды. Сонымен Польшаның шекарасы шығыста Керзон линиясымен, ал батыста Одер өзені бойымен өтуі жобаланды. Тегеран Германияның, дүние жүзінің соғыстан кейінгі құрылысы, болашақта БҰҰ арқылы қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері талқыланды. Тегеран Конференциясы шешімдері соғыс барысында Кеңес Одағы, АҚШ, Ұлыбританияның өзара әкери-саяси ынтымағын жоғ. сатыға көтеріп, келешектегі қатынастарды нығайтуға жол ашты. ==Сілтемелер== қатынастар Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс 
'''Әкпіш''' екі басы на екі шелек іліп, иыққа салып су тасуға арналған ағаш құрал. Әкпішті бір құлаштай шамасындағы ағаштың орта тұсының екі жағын иыққа батпайтындай етіп жалпайта жонып жасайды. Екі басында шығыршыққа бекітіліп, қозғалып тұратын, ұзындығы бірдей ілмекті темірі болады. Әкпішті пайдалану су тасуды жеңілдетеді. Ел арасында әкпішті иыққа (иінге) салып көтеруге байланысты «иінағаш, иықағаш» деп те атайды, ал одан басқа мойынағаш, күйенте, құрамыс тәрізді атаулары да кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әлдилеу''' баланы ән әуенімен жұбату. Баланы жұбатқан кезде, ұйықтатар алдында арнайы мәтін мен қарапайым сазға іс ұрылған Әлдилеу өлеңін майдақоңыр әуенмен айтып, баланың көңіл-күйін, сезімін жағымды эмоциялық қалыпқа келтіреді. Нәрестені тербету, жұбату, ұйықтату кезіндегі ананың аялаған әлдиі бала бойына тарап, саналы да салиқалы ұрпақ болып қалыптасуына маңызды үлес қосады деген түсінік дәстүрлі ортада берік орнаған. Ана әлдиімен өскен сәби осы үрдісті болашақ ұрпағына жалғастырушы болып қалыптасады. Ана әлдиі бала тәрбиесінің маңызды бір бөлігі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әлдилеу''' дәстүрлі киіз басу технологиясының бір сатысының атауы, білектеу тәсілі. Әзірленіп жатқан киізге ыстық су бүркілгеннен кейін, біріктіру мақсатында шиыршықтала оратылады, яғни, әлдилеу арқылы киіз басудың бір сатысы жасалады. Мұны әйелдер тізерлей отырып, білектерін сыбанып алып жасайды. Сондай-ақ, дәстүрлі қазақы ортада киіз басудағы әлдилеу кезінде «Ақтай Құдай жарылқасын! Киіз жақсы болып шықсын» деп бір қасық сүт немесе айран құяды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әлім ботқа''' егінші қазақтар арасында құдайытамақ беру дәстүрімен байланысты дайындалатын, егіс басында құрбандыққа шалынған малдың етіне тазартылған бидайды қосып жасайтын тағам түрі. Байырғы ортада егіншілікпен айналысқан адамдар Диқан бабаны пір тұтып, егіншілікке байланысты жылдық жұмыстардың маңызды бастамаларында оған үнемі сиынып, жалбарынған. Дәстүр бойынша жаңа астық пен оның пірі Диқан бабаға арнап, елге дәм татқызып, құрмет көрсетіп, соңында дұға бағыштап отырған. Құрбандық малдың етін қырманның жанында үй иесінің әйелі асқан. Осы жерге көршілері мен ауылдастарын қырман тойынан дәм татуға шақырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әлішынар''' диқаншылықта қолданылатын шығырдың иесі, мифологиялық образ. Егіншілікпен айналыскан байырғы қазақ қауымында егісті арық қазу арқылы су тартып және жаңбыр суымен суарған. Сонымен қатар су көтерілмейтін биік жерлерге гидротехникалық құралдар күшімен су шығарып суару жүйесін жолға қойған. Осындай биік жерлерді суару үшін шығыр пайдаланылған. Ертедегі қазақтардың танымында шығырды ойлап табушы мифтік тұлға әлішынар болып табылады. «Бұл мың бір бөлек ағаш беліктерінен құралған, қатар-қатар түзілген, айналатын немесе қозғалатын су көтергіш құрал, қазақтардың айтуынша, есепте жоқ заманда әлішынар деген бір адам жасап, бұл құралдың іс-қозғалысын бір немесе екі өгіздің күшімен жүзеге асырған» деген мәліметтер кездеседі. Сондықтан егіс жұмысы басталатын кезінде егіншілер әлішынар рухына дұға бағыштап, қолдарына кетпен алған. Егістікті еңдеп тұқым сепкеннен кейін, арықты тазалап атпа, қауға, шығырды іске қосады. Онан кейін Жаратушымен диқандардың арасын жалғастырушы әлішынарға арнап құрбандық шалынған. ''Шығырдың шын атасы, Әлішынар, ''Шынарға сиынбаса шығыр сынар ''Әліге Шынар менен құп сиынсам ''Қашан да Тәңірі оңғарып, ісің тынар. Байырғы дүниетанымдық түсінікте жоғаргы және төменгі әлемді байланыстырушы буын діңгек болып табылады. Діңгек құнарлылық пен мол өнімнің кепілі болмақ. Сөйтіп, жер мен көктің арасында дәнекер болуға кектің нұрын, қуатын Жер-Анаға сіңіруге талпынған. Ежелгі уақытта түріктерде мынадай салт болған. Егер билеуші династияның біреуі ағаштың діңіне ең биік секірсе, оған әскери титул шад берілетін. М.Қашғари байыргы түріктердің «тәңірісі» ретінде «үлкен діңңі» айтатынын хабарлайды. Шығырдың иесі Шынар атаның дүниеге келуі қазақтың осындай дүниетанымдық түсінігінен шықса керек. Өйткені халық ұғымында Шынар ағашы киелі де қасиетті болып табылады. Шығырдың пайда болуына мифтік мазмұн беруші және оның пірі әлішынардың атының өзі, оның шығу тегінің ортаазиялық екенін көрсетеді. Себебі шынар ағашы Орта Азияда кездесетін ағаш түрі. Сондай-ақ, ертеде отырықшы халықтар шынар ағашын тек мешіттің күмбездерін, үйдің бағандарын және оймыш есіктер жасауда ғана пайдаланған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әмиян''' ақша, тиын-тебен салып жүруге арналған шағын қалта, шилан. Әмиянның ішін бір не бірнеше қатпарлы, бөлікті етіп көннен, былғарыдан тігеді. аузы қайырмалы немесе қаусырмалы болып келеді. Кейбір әмияндардың аузына темірден жасалған көмкерме бекітіліп, басына домалақ шыртетпе орнатылады. Әмиянды киімнің қалтасына салып жүруге ыңғайлы етіп жасайды, оны жібек матадан да тігіп, бетін өз қалауына қарай кестелеген. Қазақтардың ұлттық ерекшелігі туралы орыс зерттеушісі В.И. Даль: «Қазақ жеріне өттің екен, әмияныңды қалтаңа салып қой. Жылтыраған тиын санап отырғаның бұл елдің әдет-ғұрпына ерсі. Ал үйіне келдің екен, әрдайым асы дайын, шипалы қымызы және бар», деген екен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ән айтысу''' қыздар мен жігіттердің екі топқа бөлініп, кезекпен ән айтып жарысып, көңіл көтеруі. Үйлену салтында қалыңдық ойнауға барған жігітке, ере барған жолдастарына дәм таттырған соң келесі рәсімдерге кезек беріледі. Қалыңдықты көрші ауылдың адамдары алып кетіп жасырады. Қыз-келіншектер киіз үй ішінде қалып, жігіттер киіз үйдің сыртына шығып отырып, ән айту сайысына түседі. Кезектесе әнмен айтысып, қарсы топты сүріндіруге барын салады. Дарын мен қарымы сынға түсер сын сағатта суырып салмалық өлең шумақтарының айшықты үлгілері туады. Жігіт: ''Жар бола гөр Жасаған, ''Үйір ем қызға жасымнан. ''Кездойсоқ тойға келген ем, ''Үлгере алмай басынан. Қыз: ''Құдайым, өзің қолдай гөр, ''Өйткені сенің құлыңмын. ''Жарқырап тәжі тағы тұр, ''Шағшардан хан ұлының. Жігіт: ''Базарда сатып алған күміс құман, ''Ән айтпай мен де босқа қарап тұрман. ''Менімен айтысатын қыздар қайда, ''Күн сайын бола бермес мұндай думан. Қыз: ''Шаршамай, ауқаттанып келіп пе едің? ''Даусыңның жаңылмай-ақ танып тұрмын. ''Көрмегелі мен сені айлар өтті. ''Жүрсің бе аман-есен, бақ-дәулеттің? Әдетте күйеу жігіттің жолдастары қалыңдықты жасырып отырған қыздар тобынан жеңілген сыңай танытып, ән айтысуының соңында қыздар тобына сыйлық кәде беріп аяқтайды. Ән айтысу дәстүрлі этномәдени ортаның ең маңызды бірі болды. Көшпелі социумның қалыпты функциясының алғышарты информациялық байланыс () пен информациялық өрістің 
'''Әңгелек''' қысқа таяқты лақтырып, шыр көбелек айналдырып ойнайтын таяқ ойыны. Бұл ойында қатысушы бала санына шек қойылмайды, олар қол ұстасып, дөңгелене шеңбер бойына тұрады. Ойынды жүргізуші ортаға шығып, балаларды реттік санымен ататқызады, кейін ойыншы кез келген санды айтып, (мәселен, төртінші, оныншы, бесінші) таяқты жоғары қарай лақтырады. Осы кезде реттік саны аталған бала таяқты құлатпай ұстауы керек. Бала жайбасарлық көрсетіп немесе тез жүгіре алмай таяқты құлатып алса, көптің ұйғаруымен өлең айтады не би билеп, домбыра тартып, көпшілік алдында өз өнерін көрсетеді. Егер таяқты құлатпай ұстап алған жагдайда, онда ол ойын жүргізушімен орнын алмастырады. == Дереккөздер == Санат:Ұлттық ойындар 
'''Әңгіме-дүкен құру''' ауыл арасы немесе ауыларалық аралас-құралас адамдардың ақылдасу түрінде өтетін кішігірім жиыны. Әңгіме-дүкен құрудың қандай деңгейде өтетіні жиынның өзегі болатын мәселенің сипаты мен ауқымына байланысты болды. Әдетте айтулы оқиғаға, жесір дауы, жер дауына, шаруашылыктың сан алуан қат мәселелеріне, ғұрыптық және мерекелік шараларды атқаруға байланысты ауылдың беделді адамдарының өтеді. Кішігірім дау-шар немесе ошақ қасы от басы дейтіндей мәселелер ауыл ішінде- ақ қарастырыла береді. Ал көш-қон, қырқым, келім түсіру, қыз ұзату сияқты ауқымды мәселслср ауыларалық деңгейдегі әңгіме-дүкен құрудың барысында шешіліп отырылды. Әңгіме-дүкен құру жылдың жылы мезгілдерінде көктемнің соңғы айында, жаз кезінде және ерте күзде ұйымдастырылды. Әңгіме-дүкен құруға әдетте ауылдың сыртындағы биіктеу келген адамдардың отырып-тұруына ыңғайлы жер таңдалды. Әңгіме-дүкен құруға жастар жағы да жиын барысына тікелей араласпаса да ерекше ықыласпен қатысқан. Әңгіме-дүкен құрудың билер кеңесі немесе ақсақалдар кеңесі сияқты институттардан айырмашылығы сол, мұндағы мәселелердің қаузалуы бейресми сипатта болады. Ондағы мәселелерді талқылауға әркімнің де мүмкіншілігі болды. Ана тілімізде сақталған «әңгіме дүкенін ағытты» және «әңгіме көрігін қыздырды» дейтін белгілі сөз орамдары жиынға қатысушы адамдардың арасындағы әңгіменің еркін желіске құрылатындығына байланысты айтылған. Әлбетте, дәстүрлі ортада орныққан әлеуметтік қатынастардың беделді адамдардың, үлкеннің, кішінің, әйел затының орны сияқты іргелі этикалық нормалары қатаң сақталынды. Әңгіме-дүкен құрудың ұйымдасқан түрде атқарылып отырғандықтары сондықтан. Әңгіме-дүкен құрудың аяғы әзіл-оспақ, ән салу, күй тарту сияқты көңіл көтеру шараларына ұласып отырды. Қазақы ортада дүкен ұғымы ұсталық кәсіппен байланысты болғандықтан ерекше қасиетті деп есептелінді. Яғни кез келген ахуалға байланысты қолданыла бермеген. Соған қарағанда, қазақы ортада әңгіме-дүкен құру үрдісінің ерекше бейресми мәртебесі болды деуге болады. Әңгіме-дүкен құру барысында шешімін таппаған ерекше ауқымды даулы мәселелер билер кеңесі немесе ақсақалдар кеңесі сияқты, тіпті, билер сотына ұсынылып отырды. Бірак, этнографиялық деректерге қарағанда әңгіме-дүкен құру барысында-ақ қаузалған мәселелердің дені «бас жарылса бөрік ішінде, қол сынса жең ішінде» деген принцип бойынша өзінің шешімін тауып отырған. Әңгіме-дүкен құру аталмыш мәселелерді әбжіл әрі тиімді шешудің ерекше тәсілі болды. Сонымен бірге әңгіме-дүкен құру қазақы ортадағы әлеуметтік қатынастарды нығайтып отырудың да құралына айналды. Әсіресе, жастарды ата-баба жолы рухында тәрбиелеудегі, яғни орны мен рөлі айырықша болды. Әңгіме-дүкен құруды дастарқан басында немесе ауыл ішінде жақын адамдар арасында болып тұрған әңгіме-сұхбат сияқты үрдіспен шатастыруға және оған теңеуге болмайды. Дәстүрлі қазақ коғамының бұрынғы әлеуметтік қауқары қожырауына байланысты әңгіме-дүкен құру өзінің бастапқы функциясынан айырылды. Қазір дос-жаран адамдардың өзара шүйіркелескісі келетіндігін білдіретін әңгіме-дүкен құрайық дейтін сөз орамы баяғы қайранға айналған қазақы дәстүрдің жаңғырығы ғана іспеттес. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әңгір''' ересек балалар мен бозбалалардың таяқпен айналып ойнайтын ойыны. Әбден жаттыққандар аяқ-қолымен айнала береді. Бір орында тұрып, шыркөбелек айналу емес, тік тұрып, екі қолды жоғары созады да, бүкіл денесімен не оң жаққа, не сол жаққа қарай кәдімгі дөңгелекше айналу. Бұл спорт әлемінде кең тараған акробатикалық қимылдың бір көрінісі. Ойынға қатысушы шарт бойынша қолын жоғары көтереді. Екі аяғының арасын өзінің шамалауынша ашып, буынын бекіте ұстайды. Өз ыңғайы бойынша не оңға, не солға қарай екі қолымен және екі аяғымен жер тіреп айналады. Екі аяғын бүкпей жазып, дөңгелекше денесінің айналуына көмектеседі. Бұл өте ширақтылықты, ептілікті талап ететін ойын. Алғашқы жаттығу таяққа сүйеніп айналу әдісін игеруден басталады. Сол арқылы үздіксіз қимыл арқылы айналу әдісін игереді. Әр ойыншы өз бойына шақ, айналғанда кедергі жасамайтындай мөлшерде түзу таяқ әзірлеп алады. Таяқтың екі ұшын екі қолын кере көлденең қалпында ұстайды да, ұшын жерге қадап айналады. Таяқ денені игеріп үйренуге демеу болады. Бұл "әңгір", яғни таяқпен айналу ойыны. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Сәуірдің 16''' Григориан күнтізбесінде жылдың 106-шы күні (кібісе жылдарда 107-ші). Жылдың аяғына 259 күн қалады. == Мерекелер == Армения полиция қызметкері күні. «Алғашқы конституция күні», «Заңгер күні». Гренландия, Маргрет патшайымы туған күні. Массачусетс, Мэн, Патриоттар күні. == Оқиғалар == 1863 жыл Францияда «Plongeur» (фр. «Малтушы») XIX ғасыр ең ірі су асты кемесі суға түсірілді. 1871 жыл Берлин Германия астанасы деп жарияланды. 1945 жыл Берлин операциясы басталды. 1947 жыл Оңтүстік Каролина сенатында америкалық саясаткер және қаржыгер Бернард Барух «суық соғыс» сөз тіркесін алғаш рет пайдаланды. 1966 жыл Израильде алғаш рет «Кока-кола» сатыла бастады. == Туғандар == 1889 жыл Чарли Чаплин, америка және ағылшын киноактері, кинорежиссер, сценарийші, композитор әрі продюсер. Оксфорд университетінің құрметті докторы == Қайтыс болғандар == == Дереккөздер == Санат:16 сәуір 
'''Текелі қорғасын-мырыш комбинаты''' Қазақстандағы түсті металлургияның ірі бірі. Алматы облысындағы Жетісу Алатауы сілемдерінің оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. 1933 жылы М. Юдичев пен М. Қадылбековтың зерттеу-барлау жұмыстарының нәтижесінде Текелі өзеннің жағалауынан қорғасын-мырыш кен орны ашылды. Комбинат құрылысы 1937 жылы басталып, кен өндіру және оны өңдеу жұмыстары 1942 жылдан жүргізіліп келді. Комбинат құрамында Текелі, Көксу, Тұйық кеніштері мен кен байыту фабрикасы, бірнеше қосымша цехтар жұмыс істеп келген. Комбинаттың негізгі өнімі қорғасын, мырыш және барит концентраттары еліміздің түсті металлургия зауыттары мен химия, мұнай өндіру қайта өңделіп отырған. 1971 жылы Текелі қорғасын-мырыш комбинаты кен өндірудегі жоғары өнімді технологияны өндіріске енгізгені үшін КСРО халық шаруашылығы көрмесінің алтын және қола медальдарымен марапатталған. 1996 жылы жоғары сапалы (45%) рентабельді кентас қабатының бітуіне байланысты комбинат өз жұмысын тоқтата бастады. 2003 жылдан жиналып қалған клинкерді (қалдықтарды) өңдеумен бір ғана цех жұмыс істеп тұр. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан кәсіпорындары Санат:Алматы облысы 
'''Әңгіртаяқ''' қазақы ортада әңгіртаяқ ойнату деген қолданыс адамның қоқан-лоққы көрсетіп, зобалаң тудыруы мәнінде ұғынылады. Сонымен қатар тілдік қолданысына қарай билеп төстеді, үстемдік етті, әлекке түсірді деген мағынада да колданылады. Осы жайтқа байланысты ана тілімізде әңгіртаяқ ойнату деген тұрақты сөз тіркесі кездеседі. Әңгіртаяқ атауы әңгір терминінен бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әрі-сәрі''' екі немесе үш-төрт айлық қозы терісінің атауы. Қозы туғаннан кейін екіден төрт ай аралығында сойылған қозының терісі елтірі емес, бірақ ол терінің толық сипатына еніп үлгермеген деген мағынаға саяды. Әрі-сәрі қозының терісінен көбіне ішік тігеді. Осы кезде сойылған терінің жүні ұзынды-қысқалы болғандықтан оны біркелкі қырқып тастап, бөрік тігуге, киім жұрындауға пайдаланады. Әрі-сәрі теріден жасалған ішік жеңіл, жұқа болады, бірақ соншалықты жылы болмайтындықтан ондай ішікті қара суық кездері және сәндік үшін киеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Анфилофий Петрович Шилков''' (14.3.1917, Ресей, Түмен облысы Исет ауданы Турушево селосы 1990, Екатеринбург қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, батарея командиpi. Орыс. техникумын бітіріп, Амур облысының Благовещенск қаласында бухгалтер болып жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарында 1938 жылы және 1941 жылдан әскери борышын өтеген. 1938 жылы Хасан көлі маңындағы кақтығысқа қатысқан. Ұлы Отан соғысына 1942 жылдың ақпан айында келді. 624-жаяу әскер полкінің (Беларусь майданы, 42-армия, 137-жаяу әскер дивизиясы) зеңбірекшілер командирі Шилков Беларусьтің Гомель облысы Жлобин ауданы Доброгоща державасы үшін болған шайқаста танкіге қарсы ататын гранатамен батареяға баса көктеп келе жатқан жаудың ауыр танкісін жойды. Жараланған батарея командирінің орнына басшылық жасап, айналдыра қорғаныс ұйымдастырды. Шилков басқарған артиллерия батареясы бекініс шебін үш тәулік бойы қорғап, жаудың тағы екі танкісін жойды. Осы ерлігі үшін оған КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы және Ленин ордені, «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (16.5.1944). Госпитальда ұзақ емделген Шилков 1949 жылы запасқа шығып, Шымкент қаласында жұмыс істеді. Кейіннен Екатеринбург қаласында тұрды. 1- дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жүлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. 2005 жылы мамырда Түмен облысының Исет селосындағы Халықтық өлкетану мұражайында Шилковқа бюст орнатылған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Шиловский Леонид Прокофьевич''' (1919, Ақтөбе облысы Хромтау ауданы Ақжар ауылы 3.11. 1943, Украина, Днепропетровск облысы Кринички ауданы Потоки селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы. Орыс. 1941 жылдың маусымынан 46-армия 236-атқыштар дивизиясы 496- жеке атқыштар рота құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 26 қыркүйекте Днепр өзенінен (Украина, Днепропетровск облысы Верхнеднеировск ауданы Сошиновка маңы) алғашқылардың қатарында өтіп, жеке өзі 11 жау әскерін жойды. Шиловскийге ерекше ерлігі үшін КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (3.11.1943). Ақтөбе облысы Хромтау қаласындағы бір көшеге Шиловский есімі берілген. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Федор Федорович Шиляев ''' (6.4.1900, Ресей, Свердловск облысы Верхотурье қаласы -16.11.1969, Қарағанды қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, бөлімше командирі, старшина. Орыс. == Өмірбаяны == 14 жасынан еңбекке араласып, Азамат соғысына (1918-20) қатысқан. 1939 жылы Алматыға қоныс аударып, Түрксіб басқармасында жұмыс істеген. Қазақстанда жасақталған әскери құраманың қатарына алынып, 1942 жылдан 1-Балтық майданына қарасты 43-армия 5-шабуылдаушы инжылы-саперлер бригадасы батальоны құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы 25 маусымға қараған түні Батыс Двинадан (Даугава) өту үшін Шиляевке 20 минут ішінде сал жасап,өзеннің арғы жағына шығуға бұйрық берілді. Өзеннен өтіп шыққан жаяу әскер взводының қимыл-әрекетін қолдау үшін Шиляев өзінің саперлерін шабуылға бастады. Ұрыс барысында 12 жау әскерін жойды. Соғыстан кейін ол Қарағанды қаласында тұрып, сонда еңбек етті. == Марапаттары == Осы ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін Шиляевке КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1944). Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Геннадий Фадеевич Шляпин ''' (13.8.1912, Қызылорда облысы, Қазалы 13.8.1970, Ташкент қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия полковнигі, полк командирі. Орыс. Аграрлық- индустриялық техникумды бітірген. Қазалы МТС-ында, Осо авиахим облыстық кеңесінде жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарында 1934-36, 1939-40 жылы болды. 1941 жылы Ташкент жаяу әскер училищесін бітірді. 1941 жылдың шілдесінен 1- Прибалтика майданы 6-гвардиялық армия 67-гвардиялық атқыштар дивизиясы 196-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 30 қазан 1944 жылы 13 желтоқсан аралығында полк басқарды. 1944 жылы 23 маусымда Шляпиннің полкі жаудың қорғаныс бекінісіне шабуыл жасап, Заборье ауданынан қуып шықты. Дұшпанның маңызды тірек пункті Сиротиноны басып алып, Витебск-Полоцк торабында жауды бөгеді. Дұшпанды өкшелей қуған полк Батыс Двина (Даугава) өзенінен өтті. Осы шайқастардағы ерлігі үшін майор Шляпинге КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.6.1944). Соғыстан кейін «Выстрел» курсын (1947), Бас штабтың Әскери академиясы жанындағы курсын (1957) бітірді. 1958 жылы запасқа шықты. Қазалы, Ташкент қалаларында жұмыс істеді. Қазалы қаласындағы бір көшеге Шляпин есімі берілген. Ленин, Қызыл Ту, Богдан Хмельницкий, Суворов, l-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:13 тамызда туғандар Санат:1912 жылы туғандар Санат:Қазалыда туғандар Санат:13 тамызда қайтыс болғандар Санат:1970 жылы қайтыс болғандар Санат:Ташкентте қайтыс болғандар Санат:КСРО полковниктері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Богдан Хмельницкий орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:КОКП мүшелері Санат:Ұлы Отан соғысы полк командирлері Боткин зиратында жерленгендер Санат:Ташкент жаяу әскер училищесі түлектері 
'''Асхат Өлмесұлы Шойынбаев''' (10.6.1959 жылы туған, Алматы қаласы) әскери қайраткер, генерал-майор (2000). Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін (1980), М.В.Фрунзе атындағы әскери академияны (1991) бітірген. 1980-93 жылы мотоатқыштар взводы, ротасы, батальонының командирі, полк штабының бастығы болды. 1993— 97 жылы мотоатқыштар полкі командирінің орынбасары, полк командирі, 1997-2000 жылы танк дивизиясы командирінің орынбасары штаб бастығы, мотоатқыштар дивизиясының командирі, 2000-02 жылы Батыс әскери округі әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары штаб бастығы, 2002-03 жылы оқу орталығының бастығы қызметтерін атқарды. 2003-04 жылы АҚШ-та қызмет бабымен больш, 2004- 05 жылы құрама (корпус) командирі болды. 2005 жылдан Ұлттық қорғаныс университетінің бастығы. Бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:10 маусымда туғандар Санат:1959 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Фрунзе атындағы Әскери академия түлектері Санат:Қазақстан 
'''Шоқпар Жауғаштыұлы''', Шоқпар батыр (шамамен 1691 өлген жылы белгісіз) батыр. Шыққан тегі Орта жүз арғын ішінде қаржас руынан.. Сүйіндік- қаржас жасағын басқарып, қазақ-жоңғар арасында болған шайқастарда жаудан Баянаул, Желтау, Қызылтау сілемдерін азат еткен. 1756 жылы қашқан жоңғар әскері Баянауыл мен Ертіс аралығындағы Серектас деген тауға тығылып, қатты қарсылық көрсеткен. Шоқпардың ақылымен Олжабай бастаған қазақ колы жоңғарларды қырға қарай алдап шығарып, қырғынға ұшыратты. Серектас шайқасы өткен жер кейіннен аталып кеткен. Осы жаугершілік кезінде Шоқпардың ұлы жау қолынан қаза болды. Сондықтан Олжабай батырдың шешімімен Қызылтау сілеміндегі Қарадің адырына Шоқпардың аты қойылып, Үшбұлақ өлкесі оған қоныс ретінде берілді. Шоқпардың кейіннен алған қалмақ әйелінен көрген балалары болған. ¥рпақтары 1996 жылы «Шоқпар адырына» белгі тас қойды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар 
'''Иван Илларионович Кривенко''' (1925—2001) танкист, Ұлы Отан соғысына қатысушы, Кеңес Одағының Батыры (1945), Павлодар қаласының құрметті азаматы ==Өмірбаяны== Ермак ауданындағы Марковка (қазір Павлодар облысы, Ақсу ауданының ауылдық аймағы) ауылында 1925 жылғы маусым күні дүниеге келген. Соғысқа дейінгі жылдары тракторшы курсын бітіріп, 1939 жылдан бастап Қашыр ауданындағы «Октябрьский» ауылында тракторшы қызметін атқарды. 1942 жылы (Қашырлық) аудандық военкоматпен майданға шақырылды. 50- гвардиялық танк бригадасы «Т-34» танкінің (1-ші Беларуссия майданы, 2- гвардиялық танк әскері, 9-гвардиялық танктік корпус). ==Ерлігі== 1945 жылы тосқауылда отырған танкистерге жау танкистері шабуыл жасады. Бірақ біздің танкистер ерлікпен шабуылды жеңіп шығып, неміс танкілерін жойды. ==Соғыстан кейінгі жылдар== 1946 жылы старшина Кривенко майданнан оралып, Қашыр ауданындағы «Октябрьский» ауылында тракторист бригадир қызметін атқарды. 1966 жылдан бастап Павлодар трактор зауытында көлік гаражының бастығы және инженер ретінде қызмет етті. 1995 жылы Мәскеуде өткен мерейтойлық шерудің қатысушысы. ==Наградалары мен атақтары== Кеңес Одағының батыры (1945) ордені бар Медальдері бар ==Еске алу== Павлодар қаласындағы көшенің біріне оның аты берілген (1994) Жеңіс алаңында Батыр мүсіні орнатылған (2001). ==Ескертпелер == ==Дереккөздер== Кеңес Одағының Батырлары: Қысқаша өмірбаяндық сөздік Редакторлық алқаның өкілі И. Н. Шкадов. М.: Воениздат, 1988. Т. /Любов Ящук/. 863 с. 100 000 дана ISBN 5-203-00536-2 Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар ертіс өңірі) Санат:1925 жылы туғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары Санат:Қазақстан әскерилері Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Константин Фомич Шувалов ''' (10 қаңтар 1912 жыл, Павлодар наурыз 1999 жыл, Мәскеу) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, подполковник. Орыс. == Өмірбаяны == Ауыл шаруашылығын механикаландыру техникумын бітіргеннен кейін Соликамск (Ресей, Пермь облысы) қаласында автобаза директоры қызметін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы Соликамск қаласы әскери комиссариатынан шақырылып, кіші лейтенанттар курсын бітірген. Орталық майдан 61-армия 81-атқыштар дивизиясы 467-атқыштар полкінің құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Лейтенант Шувалов 1943 жылы 2-3 қазанда өз батальонымен Днепрден (Беларусь, Гомель облысы Лоев ауданы Глушец маңы) өтіп, жаумен қиян-кескі ұрысқа түсті әрі өздері тартып алған плацдармға бекінді. Гитлершілер Бұл плацдармды алу үшін жойқын қарсы шабуылға шықты. Олар авиацияның қолдауымен артиллерия мен минометтен атып, 10-ға жуық қарсы шабуыл жасады. күнде жаудың 22 қарсы шабуылы тойтарылды. Соғыстан кейін офицерлердің кәсіби біліктілігін арттыратын курсты бітірді (1946). 1962 жылы запасқа шығып, Одесса қаласында тұрды. == Марапаттары == Днепрден өту кезінде көрсеткен ерлігі үшін Шуваловқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Ленин, Қызыл Ту, 1- дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1912 жылы туғандар туғандар Санат:1999 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар 
'''Тектұрмас''' ерте орта ғасырдағы қала орны. Жамбыл облысы Талас ауданы Көшек батыр ауылының қарай км жерде орналасқан. Алғаш 1898 жылы В.А. Каллаур ашқан. 1949 жылы Жамбыл облысы тарихи-өлкетану мұражайының экспедициясы (жетекшісі Л.И. Ремпель), 1980 жылы осы экспедициясы (жетекшісі Қ. Байбосынов), 2000 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы (жетекшісі К.Байпақов) зерттеген. Жобасы тікбұрышты келген қала жұртының ауданы 300*200 м2. Қалашықтың солтүстік шетінде орналасқан цитадельдің ауданы 70*70 м2, биіктігі 11 м. Айнала қорғаныс дуалмен қоршалып, сыртынан ор қазылған. Қаланың іші мен сыртында құрылыс қалдықтары байқалады. Қазба барысында табылған қыш ыдыстардың сынықтары мен қалашықтың жобасының сипаты оның 13 ғасырлар аралығында өмір сүргенін білдіреді. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан көне қалалары 
'''Андрей Николаевич Елгин''' (1899—1944) автоматшылар бөлімшесінің командирі, Азаматтық және Ұлы Отан соғысына қатысушы, Кеңес Одағының Батыры (1945) қайтыс болғаннан кейін. ==Өмірбаяны== «Путь Ленина» колхозы төрағасының орынбасары, бригадир болып қызмет еткен. 1941 жылы (Қашырлық) аудандық военкоматпен майданға шақырылды. 3-ші Беларус майданы, 88 атқыштар дивизиясының, 611 атқыштар полкінің атқыштар бөлімшесінің командирі ==Ерлігі== Аға сержант Елгин прусстық Голдап қаласының ауданындағы жау қоршауын жарып шыққанымен ерекшеленді. Полк туын құтқара отырып, қаза тапқан. ==Наградалары мен атақтары== ==Кеңес Одағының Батыры== (1945) қайтыс болғаннан кейін. ==Еске алу== Батыр есімімен Қашыр ауылындағы көше мен орта мектеп аталған. Батыр тұрған үйде ескерткіш тақта орнатылған. Павлодар қаласының көшесіне оның аты берілді (1965) Павлодар қаласындағы Жеңіс алаңында Батырдың мүсіні орнатылған (1979). == Ескерту == == Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарскаое Прииртышье) Санат:1899 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Шулятиков Василий (9.12.1917 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданы Үлкен Нарын ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, аға лейтенант. Орыс. == Өмірбаяны == Семей педагогикалық училищесін бітіргеннен кейін Семей қаласында мектеп директоры қызметін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1939 жылы шақырылып, 1939 жылы Кеңес-фин соғысына қатысқан. 1941 жылдың маусымынан Воронеж майданы 38-армия №бЗ-атқыштар дивизияеы 863-жеке байланыс ротасы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылдың қазанында Днепрден екі рет (Киев қаласының оңтүстік мен солтүстік маңындағы Жуковка және Вышгород селолары маңында) өтіп, өзеннің сол және оң жағалауларына байланыс сымын жүргізген. 1950 жылы Әскери-байланыс академиясын бітірді. 1972 жылы запасқа шықты. == Марапаттары == Днепрден өтуде көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғары Кеңесі Төралкасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.10.1943). Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Ұлы Отан Соғысы жылдарында (1941 45 жылдары) Павлодар Ертіс өңірінен әскер қатарына облыстан 40486 адам жөнелтілді. Ең көп жөнелтілу 1941 жылдың екінші жартысында (15 144 адам) және 1942 жылы (12404 адам) болды. Майдандағы адам шығыны 21830 адам, 47,2% құрады. Ең ауыр кезеңдер 1942 мен 1943 жылына тиесілі (59% жуық). Павлодарлықтар соғыстың ең ауыр майдандарында қатысты. Олардың 10 мыңдайы соғыс наградаларына ие болды. 23 павлодарлықтар Кеңес Одағының Батыры атағын алды, адам Даңқ орденінің толық Кавалері атанды. ==Әскери оқулар== КСРО ГКО қаулысына сәйкес облыста 16-50 жас аралығындағы еркектерді жалпы әскери оқыту жүргізілді, қыздар телфонистер, телеграфистер, радисттер, медбиеклер, саннұсқаушылар курсын оқыды. Әскери оқытуға халықтың көпшілігі тартылды (мыс., "Шакат" совхозы 75%). Павлодар облысында 2448 (Павлодар) пен 3604 (Шарбақты) болды. Оларда қызмет көрсететін павлодарлықтар жарақат алғандар мен сырқаттардан көпшілігі сауығып кетуі үшін бар күш-жігерлерін аямады. Облыстың өндіріс саны артты, әсіресе 41 цех пен өндіріс ұйымдастырылған 1942 жылы көбейе бастады. Жаңа кәсіпорындардың көп бөлігі тұрмыстық бағыттағыхалық тұтынатын тауарларды жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындары еді. Сабаннан қағаз, ағаш тағанды аяқ-киім, саз балшық ыдыс және т.б. өндірісі калпына келтірілді. Тұрмыстық бұйымдар түрі 100 атауға дейін өсті. Республикалық және одақтық маңызы бар кәсіпорындарда елеулі өзгерістер болды. Кеме жөндеу шеберханалары 2-разрядтағы кеме жөндеу Жоғарғы Ертіс бассейнінде көлемі бойынша екінші өндіріс болды. Облыстың жетекші кәсіпорны соғыс қажеттіліктері үшін салынған «Октябрь» зауыты еді, алайда 1944 жылдың өзінде негізгі профиль өнімі ауылшаруашылық машиналарына арналған қосалқы бөлшектер шығара бастады. 1941 ж. Павлодарға 1941 ж. Қысының соңында және 1942 жылы өнім бере бастаған пшеберханалары, жүн фабрикасының жабдыңы әкелінді. Кен кәсіпорындары да дамыды: «Павлодарсоль» тресті, Шөптікөл көмір шахтасы, Екібастұз және Жамантұз көмір орындары. "Майкаинзолото" комбинаты елде үшінші орынға шықты. 1945 ж. Облыста одақтық және республикалық маңызы бар 80 кәсіпорын мен 700 облысы және жергілікті деңгейдегі кәсіпорындар істеп тұрды. Кәсіпорындарға әйелдер, жасөспірімдер келді, олар тапсырмаларды асыра орындап отырды. Әлеуметтік жарыстың жаңа түрлері пайда болды: майдан бригадарының қозғалысы, «екі-жүздік», «үшжүздік», «төртжүздік» және т.б. Соғыс жылдары ауылдар жұмыскерлердің негізгі бөлігінен айырылды. Соғысқа дейінгі ауылшаруашылық деңгейін қалпына келтіру үшін жас ауылдықтар тартылды, еңбек күндері көбейді; Павлодар кәсіпорындары ауылшаруашылық техникасын жөндеуге, жұмыстарға қала тұрғындары жұмылдырылды. (Мысалы, 1942 ж. 17 мыңнан астам адам, 1944 ж. 15,3 адам). Егіннің азаюына қарсы күрес жүргізілді; Қызыл Әскер нан қоры қалыптасты (1942 жылдың алғ.айында жеке қордан 440 ет, 24,4 мың л. сүт, 580 бидай, 325 картофель және т.б.). Гере облысы 1941 ж. Жеткізу жоспарын іске асыра алмаса, 1942 ж. Жақсы көрсеткіш көрсетті. 194243 ж. қатал қысы мал басының 13,6% азаюына әкеп соқты.1944 ж. мал басы тағы да азайды. Бірақ астық мол болды, жеткізу жоспары орындалды, ал 1945 ж. артығымен орындалды. Павлодарлықтар босатылған аудандарға 235 комбайн, 45 трактор, 40 автомобиль, 1235 жұсы жылқыларын және т.б. жіберді. ==Депортация== Соғыс жылдары Павлодар Ертіс өңірі Кавказдың көшіп келген тұрғындарымен (шешендер, ингуштар және т.б.), Поволжья немістерімен толықты. Қиындыққа қарамастан, көшіп келген адамдар облысы өз орнын тапты, жергілікті тұрғындармен тіл табысып кеті. Соғыс техникасын құру үшін мемлекеттік берешекке облыс тұрғындары соғыс жылдары ішінде 202 млн. руб енгізді. Павлодарлықтар майданға жылы киімдері бар 104 вагон жөнелтті, жауынгерлер, қаза болғандар отбасына көмек көрсетті. Ауыр соғыс жылдарында облыс тұрғындары елжандылық пен қайсарлық, адамгершілік пен төзімділік таныты.. == Дереккөздер == Санат:Павлодар облысы 
'''Иван Алексеевич Шепетков ''' (1910, Алматы қаласы 16.11. 1941, Ресей, Мәскеу облысы Волоколам ауданы Дубосеково туған жылы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, атқыш. Орыс. == Өмірбаяны == Мектептің 7-сыныбын бітірген соң Түрксіб темір жолында құрылысшы, кейіннен Сталинград трактор зауытында жұмысшы, соғыс алдындағы жылдарда Алматы қаласындағы циркте артист болды. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың маусымында шақырылды. Майдандағы әскерге 1941 жылдың қыркүйек айында барды. Ол Алматы қаласында құрылған 316-атқыштар дивизиясы 1075-атқыштар полкі 2- батальонының 4-ротасында ұрыстарға қатысты. 1941 жылдың 16 қарашасында саяси жетекші В.Клочков басқарған танкіні жойғыш топ құрамында Дубосеково айырмасы жанында жау танкілерімен бетпе-бет шайқасты. == Марапаттары == Ұлы Отан соғысы кезінде Мәскеу қаласы түбінде тарихта 28 гвардияшы- панфиловшылар атымен белгілі топта болған Шепетковқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.07. 1942). == Есте қалдыру == Волоколам ауданының Нелидово селосында бауырластар зиратында монумент, Алматы қаласында 28 мұражай салынып, мемориал орнатылған. Қаланың бір көшесіне Шепетков есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1910 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
–КЕҢЕС ОДАҒЫНЫҢ БАТЫРЛАРЫ''', Павлодар облысында туған және майдан қатарына аттанғандар. Облыс тарихымен 23 Кеңес Одағының Батыры есімдері байланысты. Облыста туылып, шақыртылған Батырлар: И.В.Бабин, А.Н.Елгин, С.А.Елистратов, М.Қ.Қайырбаев, М.М.Катаев, А.С.Квитков, И.И.Корнев, И.И.Кривенко, И.В.Кутурга, И.Г.Ледовский, М.И.Милевский, С. Муткенов, К. М. Сураганов, Н.И.Кремениш Облыста туған, бірақ басқа қала мен облыстардан шақыртылған Батырлар: А.Ф.Горобец (Одесса облысы), К.Камзин (Алматы қ.), С.И.Маковский (Запорожье қ.), И.А.Скляров (Донецк облысы), В.В.Степаненко (Қырғызстан), С.К.Токарев (Магнитогорск), К.Ф. Шувалов (Соликамск қ., Пермск облысы). Өзге облыстарда туылып, Павлодар облысынан шақыртылған Батырлар: И.Н.Кудин (Павлодар қ.), К.А.Семенченко (Павлодар облысы, Успен ауданы). Павлодар мен Павлодар облысында тұрған және жерленгендер: А.А.Бердников (Аксу ауд, Қазаннның 60-жылдығы ат. совхоз), Д.Н.Потапов (Павлодар қ.), И.И.Суптель (Қалқаман кенті, Ақсу ауд). Әр түрлі кезеңде Павлодар қ. аумағында тұрған, кейін көшіп кеткен Кеңес Одағы Батырлары. Бұл екі рет Кеңес Одағы Батыры атағын алған И.А.Воробьев (Павлодар қ., 1956-60 Н.В.Сухов (Павлодар қ. авиаучилищесі 1957-60 ж.ж.), И.Л.Сиренко (Павлодар қ., 50-жылдар), (Павлодар қ. 1956-65 ж.ж.), В.И.Нортенко (Екібастұз қ., 1958-61 ж.ж.). Тереңкөл ауданымен Г.П.Кравченко есімі байланысты, ол Пахомовкада 1914-24 ж. тұрған, 1938-39 ж.ж. екі рет Кеңес Одағының Батыры атағына ие болған, 1943 ж. қаза болды, Кремль қабырғасында Мәскеуде жерленген.. == Ескерту == == Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарское Прииртышье) Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Тимофей Карпович Щербанов''' (1922 жылы туған, Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы Херсон селосы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, танк-десант ротасы батальонының командирі. Орыс. 1941 жылы Астрахан училищесін бітірген. Кіші лейтенант Щербанов 1941 жылдың желтоқсан айында Батыс майданда гитлершілермен соғысты. Брянск, 4-Украина, 1- және 2-Прибал- тика майдандарында батальонының командирі болды. Төрт рет жараланған. Щербанов Орел Курск ұрыстарына және жаудың Никополь қаласы түбіндегі (Украина) топтамасын жою операцияларына қатысты. Қырымды және Джанкой қаласын азат етуде көрсеткен ерлігі үшін Щербановқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Щербанов Ленин, Қызыл Ту, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Щурихин Александр Автаномович''' (1923, Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы Коловертный селосы 12.9.1944, Румыния, Трансильвания) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы, бөлімше командирі. Орыс. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, сол жылдың тамызынан 2-Украина майданы 40-армия 42-гвардиялық атқыштар дивизиясы 127-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатыскан. 1944 жылдың наурыз сәуір айларында болған шабуылдарда Щурихин барлаушылармен Оңтүстік Буг (Украина, Винница облысы Ладыжин кентінің маңы), Днестр (Украина, маңы) және Прут (Молдова, Липканы кентінің маңы) өзендерінен өтіп, басқармаға мәліметтер жеткізіп отырды. КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Щурихинге көрсеткен ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.9.1944). Орал қаласындағы бір көшеге Щурихин есімі беріліп, №11 мектеп ғимаратына мемориалдық тақта орнатылған. Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Әйткеш Абайұлы Ыбраев''' (1924, Семей қаласы 27.10.1944, Беларусь) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, зеңбірек командирі. Қазақ. Жеті жылдық мектепті бітірген соң «Қызылқұйған» ауыл шаруашылығы артелінде жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, 380-атқыштар дивизиясы 1264-полкі құрамында болды. Ол Калинин, Брянск, 2-Беларусь майдандарында ұрыстарға қатысты. 1944 жылдың тамыз айында Беларусь жерін азат етуде Ыбраев асқан ерлік корсетті. Зеңбірегімен дәлдеп атып, жаудың 200-ге жуық әскері мен офицерін жойды, қару-жарақ тиелген 19 автокөлігі мен 55 зат-арбасын өртеп жіберді, танкіге қарсы ататын зеңбірегі мен 12 пулемет ұясын жойып жіберді. Неміс- фашист басқыншыларына қарсы күресте корсеткен қаһармандық ерлігі үшін Ыбраевқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3. 1945). Сондай-ақ ол Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Ысқақ Ыбыраев ''' (10.5.1911, Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы Қаратал ауылы 13.7.1965, Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы Ыбыраев ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі. Қазақ. Петропавл қаласындағы педагогикалық училищені (1930) бітіргеннен кейін Есіл ауданындағы Орталық, Бірлік, Жарқайың ауандарында 12 жыл мүғалім болды. 1942 жылдьщ шілдесінде Кеңес әскері қатарына шақырылып, Горький (қазіргі Нижний Новгород қаласы) қаласындағы әскери-саяси қызметкерлер курсын тәмамдады. Сол жылдың қазан айында Прибалтика майданына жіберіліп, 50-полктің рота командирінің саяси бөлімі жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. Могилев жаяу әскер училищесін бітіргеннен кейін (1944) 1-Беларусь майданының 5-екпінді армиясына қарасты 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы 177-гвардиялық атқыштар полкінің взводын басқарды. 1945 жылдың қаңтарында Висланың батыс жағалауы плацдармдарынан 1-Беларусь және 1-Украина майдандары, ал оңтүстікке таяу 4-Украина майданының оң жақ қанатының құрамалары шабуылға көшіп, тарихқа Висла Одер операциясы атымен енген ұрыс жолдары басталды. Осы операция барысында Ыбыраевтың взводы жаудың берік ірі қорғаныс тірегін басып алып, ерлік көрсетті. Ыбыраевқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыстан кейін туған жеріне оралды. Жоғары партия мектебін бітіріп (1948), ұзақ жылдар осы салада қызмет етті. Ленин, «Қызыл Жұлдыз», «1941-45 жылы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін», «Варшаваны азат еткені үшін», «Құрмет Белгісі» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қапай Ысқақов ''' (1906, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Қалбатау ауылы 26.9.1973, Жарма ауданы Васильковка ауылы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, бөлімше командирі. 1941 жылдың маусымынан бастап 52-армия 294-атқыштар дивизиясы 861-атқыштар полкінде ұрыстарға қатысты. 1944 жылдың 26 наурызында КСРО-ның мемлекеттік шекарасы жатқан Яссы қаласынан (Румыния) солтүстікке қарай Прут өзеніне шықты. Осы ұрыстарда мыңдаған әскерлер мен офицерлер ерекше көзге түсті. 1944 жылдың 28 наурызында Ысқақов жауынгерлермен Петрешты ауылы маңында (Молдова Республикасы, Унген ауданы) жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс Ысқақовқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.9.1944). Соғыстан кейін Ысқақов өзінің туып-өскен ауылына оралып, жұмыс істеді. Қайтыс болғаннан кейін Жарма ауданындағы Васильковка ауылында жерленді. Қалбатау ауылында батырға обелиск орнатылған, ауылдағы көшенің бірі Ысқақов есімімен аталды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Теледидар''' телехабар бейне мен дыбыстық сүйемелдеудің, радио сигналдарын күшейту мен түрлендіруге арналған теле, радиоқабылдағыш теледидар түрлі түсті, ақаласықара кескінді, стационарлы және тасымалды болып ажыратылады. Теледидардың негізгі ерекшелігі бейне мен сүйемелдеуші дыбыс бір уақытта күшейту және түрлендіруезі теледидар әдетте сұлба бойынша құрастырылады. Оның нұсқалары сүйемелдеуші дыбыс сигналдарын күшейту және бөлу әдістері бойынша бөлінеді. 20 ғасырдың соңында ертеден қолданылып келген кинескопты теледидарлардың орнын сұйық кристалды, плазмалы теледидарлар басты. Сұйық кристалды теледидарлар кескін айқындылығының, сапасының жоғарылығы бойынша қолданыстағы теледидарлардың ең озық түрі болып саналады. ==Кинескоп== ''Кинескоп''' телевизиялық қабылдағыш түтік телевизиялық кескін көрсетуге арналған түтік. Ақ-қара түсті кинескоп та электронды сәуле экранға түсіп, оны беріліп жатқан кескін сигналына байланысты жолма-жол және кадр бойынша жарықтандырады. Түрлі түсті Кинескопта бұл мақсат үшін электронды сәулені пайдаланады. Олар мозаикалық немесе штрихтық экранның люминофорын бір түспен қызыл, жасыл немесе көк түспен жарықтандырады. Біртүсті кескінді беттестіру нәтижесінде қорытынды түрлі түс алынады. Тұрмыстағы теледидарларда әдетте, экранының диогональ өлшемі 16-дан 72 см-ге дейінгі Кинескоп қолданылады (Кинескоп тереңдігі диогональ өлшемімен шамалас). 20 ғ-дың 80-жылдарынан бастап тереңдігі аз, беті жалпақ кинескоп құрастыру қолға алынды. ==Телевизорды жөндеу== Телевизорға ондаған электрондық лампалар және жартылай өткізгіш приборлар, жүздеген резисторлар, конденсаторлар, контурлар, панелдер т. б. орнатылған. Сондықтан телевизорларды жөндеу, әсіресе ақауларды іздеп табу тек арнайы маман адамның немесе жеткілікті дайындығы бар ғана қолынан келеді. Бірақ негізінен телевизорлардың кейбір электрондық лампаларының қорғағыштарының немесе басқадай детальдарының істен шығып қалуының салдарынан болатын қарапайым ақауларды телевизор иелерінің өздері-ақ телевизор нұсқауы мен көпшілік оқырмандарға арналған брошюралардың кеңестері бойынша өндеп алуларына болады. Ақауы бар кинескоп тек кепілдік талоны (телевизор паспортының ішінде болады) болған жағдайда және онда көрсетілген кепілдік мерзім аралығында ғана тегін түрде жаңасымен алмастырылады. Телевизордан бөлек түрде жеке сатып алынған кинескоп істен шыққан жағдайда, кепілдік мерзім ішінде оны сатқан магазин тегін алмастырып береді. Кейбір қалаларда істен шығып қалған кинескоптарды қайта қалпына келтіру шеберханалары бар. Телеателье немесе радиошеберхана тек телевизиалық орталықтың немесе ретрансляциялық станцияның хабарларын сенімді түрде қабылдау аймағында орналасқан телевизорларға ғана қызмет көрсетеді. Телевизорларды жергілікті ерекшеліктерге сәйкес пайдалануға байланысты ауық-ауық жүргізілетін жөндеулер мен басқа да жұмыстарды телеательеден несиеге алатын талондар бойынша іске асыру қызмет көрсетудің қолайлы түрі болып табылады. Егер сіз өзіңіздің бұрыннан пайдаланылып келе жатқан телевизорыңызды осы заманғы жаңа модельді телевизормен ауыстырғыңыз келсе, ескі телевизорыңызды белгіленген баға бойынша жаңа телевизордың құны есебінде тапсыруыңызға болады. Бұлайша алмастырудың тәртібін жақын жердегі радиомагазиннен білуге болады. Телевизорды пайдалану. Ток желісіне қосылып жұмыс істеп тұрған телевизорды бақылаусыз қалдыруға болмайды, себебі бұдан лампалар, кинескоп т. б. детальдар мерзімінен бұрын тозады және уақытысында байқалмаған ақаулық кейіннен елеулі ақауларды тудыруы ықтимал. Қолдан жасалған токқағарды пайдалануға болмайды және ток кернеуі номиналь кернеуден 5%-тен артық болған жағдайда телевизорды желіге қоспау керек. Бұдан детальдардың изоляциясы бүлінеді, лампалар әдеттегіден ертерек тозады. Телевизордың ішіндегі шаң-тозаңдарды тазартқанда ылғал шүберекпен сүртуге болмайды бұл электрлік изоляцияның және детальдардың бүлінуіне әкеп соқтыруы мүмкін. Шаң-тозаңды жылына 1—2 рет шаңсорғышпен және жұмсақ қыл щеткамен, құс қауырсынымен немесе бензинге матырылған жұмсақ шүберекпен тазарту қажет. Күйге келтіру тұтқаларын күштен бұрамау керек, дұрыс тұтқалар жеңіл әрі бірқалыпты бұралуға тиіс. Күйге келтіру винттерін және де контур катушкаларының өзегін бұрауға болмайды, себебі бұларды бұрағаннан телевизор бұзылуы және бүлінуі мүмкін. Жұмыс істеп тұрған телевизордың артқы қақпағын салфеткамен, жапқышпен жауып қоюға болмайды, себебі бұдан оның детальдары қызып бүлінуі мүмкін. Найзағай жарқылда ған кездері телевизорды жұмыс істетпеген жөн; ол кезде сыртқы антеннаны жермен қосып тастау қажет. Хабар біткен соң тек телевизорды ғана емес, кернеу да немесе кернеу реттеуішті де (егер бұлар пайдаланылған болса) ток желісінен ажыратып тастау LCD телевизор. ==Телевизордан нені және қалай көру керек== '''КСРО Орталық телевизиясы''' Мәскеуден 10 программа бойынша хабар таратады, мұның алтауы еліміздің шалғай аудандарына арналған (тәуліктік орташа көлемі 80 сағат). КСРО Орталық телевизиясы «Интервизия» және «Евровизия» жүйелері арқылы Еуропаның көптеген елдерімен телехабарлар алмасады және осы елдерден тікелей телерепортаждар ұйымдастырады. КСРО Орталық телевизиясының хабарлары советтік «Марс» ретрансляциялық космостық байланыс станциялары және «Молния—2» байланыс спутниктері арқылы Америка және Азия құрылықтарына тікелей таратылады. КСРО-тың ұлт республикалары мен облыстары халықтарына қолайлы болу үшін бірқатар телевизиялық орталықтар телехабарларды екі тілде бірдей таратады. Телекөрермендер қосымша арнайы құрылғы арқылы хабарлы өзі қалаған тілде тыңдай алады. Телевизиялық хабардарлық арнайы (информацияның жан-жақтылығы, және көрнекілігі, кез келген шалғай қашықтан хабар көрсетуі, уақиғаға «араласып кетуі» әсерінің және көріністің өзгеруі) болуы әсіресе организмі мен жеке басы әлі қалыптасып бітпеген жасөспірімдерге және балаларға сезімдік және психологиялық үлкен әсер етеді. Егер телевизиялық хабарларды талғамастан немесе бәрін түгелдей (кейбіреулер көп жағдайда осылай істейді), отбасы мүшелерінің құрамын, жас ерекшеліктерін, білім дәрежесін, денсаулық жағдайын, сонымен бірге отбасыныңның пәтер жағдайын еекермей көре бергеннің пайдасынан гөрі зияны көп, оқуға және өз бетінше кітап оқуға кедергі жасайды, спортпен шұғылдану және таза ауада болу уақытын азайтады, тынығу уақытын кемітеді және адамның нерв жүйесіне өте көп күш түсіреді. Балаларға ерекше «телевизиялық режим» орнату керек. Дәрігерлердің жүргізген арнайы зерттеулері''' 14 жасқа толмаған оқушылардың''' күніне көретін телевизиалық хабарларының ұзақтығы '''1 сағаттан аспауы керек''' екенін көрсетеді. Ересек оқушылар хабарларды үзіліссіз '''2 сағаттан артық''' көрмегені жөн. Телевизорды жұмыс және демалыс режимдерін бұзбай, отбасы мүшелерінің ұнататын және талап-тілегіне сай келетін, олардың барлығына пайдасы бар хабарларды алдын-ала таңдап алып, дұрыс пайдалану қажет. Апталық бюллетендерде, орталық және жергілікті газеттерде жарияланатын телевизиалық хабардар программасын пайдалана отырып өз отбасыңыздың көретін телевизиялық жоспарларын жоспарлап, белгілен қойғандарыңыз жөн. Телевизиялық хабарларды ала көлеңке жарақта көрген дұрыс, себебі кескіннің айқындылығы мен бөлменің қараңғылығының арасындағы айырмашылық алшақ болғанда көз тез талады. Экраны үлкен телевизорды 2—3 метрдей қашықтықта отырып көрген дұрыс, себебі бұдан жақын отырған кезде экраннан көрінетін кескіннің айқындылығы нашарлап, көз талады. Телевизор экранының ортасы отырған адамның көз деңгейінің биіктігіндей болуы қажет. Телевизорды жатып көруге болмайды. ==Дереккөздер== Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс Санат:Техника 
'''Нағи Ілиясов ''' (6.11.1920, Қызылорда облысы Тереңөзек ауданы (Сырдария ауданы) "Қызыл коммуна" ауылы 6.5.1987, 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушылар бөлімшесінің командирі, ефрейтор. Қазақ. 1929-36 жылы Арыс және Ташкенттегі балалар үйінде тәрбиеленген. 1936-39 жылы Орта Азия Мемлекеттік университетінде (Ташкент) оқыды. 1939-41 жылы Ташкент маңы Жоғары Шыршық ауданындағы мектепте мұғалім болды. 1941 жылы туған еліне оралып, 37-Жәдігер мектебінде неміс тілі мен тарих пәнінен сабақ берді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың қаңтарында шақырылып, 2- Украина майданына қарасты 46-армия 99-атқыштар дивизиясының 473-артиллерия полкі 2-дивизионы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Элиста, Ростов, Донбасс, Киев, Житомир қалаларын азат етуге катысты. Будапешт қаласын (Венгрия) азат етуде корсеткен ерлігі үшін Ілиясовқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі коса тапсырылды (24. 3.1945). 1945 жылы Мәскеуде Кызыл Алаңда өткен Жеңіс шеруіне қатысты. 1945 жылы әскер қатарынан босады. 1946-50 жылы Қызылорда облысы комитеттерінде хатшы, 1950-52 жылы Алматыдағы Жоғары партия мектебінде оқыды. 1952-56 жылы Шымкент облысы (қазіргі Түркістан облысы) Түлкібас ауданы партия комитетінің хатшысы, облыстық партия комитетінің білім меңгерушісі, 1956-60 жылы Тереңөзек ауданындағы «Қараөзек» кеңшарының директоры, 1960-62 жылы облыстық мал дайындау бірлестігінің бас директоры, 1962- 66 жылы Жалағаш ауданы атқару комитеті төрағасының орынбасары, Сырдария ауданы ауыл шаруашылығы мекемесі бастығының орынбасары қызметтерін атқарды. 1966-72 жылы туған ауылында ашылған 1- күріш кеңшарының алғашқы директорлығына тағайындалды. 1972-76 жылы Сырдария ауданы «Комсомол» кеңшарының директоры, 1976-81 жылы облыстық еңбекке орналастыру және жұмыспен қамтамасыз ету мекемесінде басқарушы болып істеді. Өзі басқарған шаруашылыққа 1992 жылы оның есімі берілді. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, рет Еңбек Кызыл Ту, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Стенд көздеу''', ату спортының түрі, лақтыратын құрылғылар мен лақтырылатын нысана- тарелкелерге тегіс ұңғылы мылтықтан арнайы алаңдарда ату. Стендік ату отаны Англия, кейін ол Францияда, Германияда, Италияда да, АҚШ-та кеңінен тарай бастады. 1900 ж. бастап жыл сайын үлкен америкалық гандикап жасанды ұшатын нысаналарға (тарелкаларға) ату өткізіле бастады. Қазақстандағы Стенд көздеу 1934 ж. тарала басталады (В.Леонтьевтің бастамасымен Алматы), 50 ж. аяғынан бастап, республика астанасында екі стенд алаңы салынғаннан кейін қарқынды дамыды. Қазір Алматыда спорттың кешенді түрлері бойынша Республикалық жоғары спорт шеберлері мектебінде бір стенд бар. Республикада көздеудің дамуына Х.Мұхамеджанов, Ж.Рысбеков үлкен үлес қосты. Қазақстандық стендшісі Ә., Еуропа A. Асанов чемпионы (1977), Еуропа кубогінің иегері (1983), елдің бірнеше мәрте (1979, 1983, 1984,1985,) және КСРО халықтары чемпионы (1983,1979), "Достық-84" халықаралық жарысының жеңімпазы; B. Серов командалық есепте Әлем чемпионы (1971); С.Колос Одақтық және ХТ-де жоғары нәтижелерге ағайынды Владимир және Виктор Скоробогатовтер (1971- 80) А.Мұхамеджанов (1972-78), Л.Иванов (1972-79), А.Шахворостов (1978-83) жетті А.Горун, С.Шахворостов, И.Стручаев, С.Якшин, С.Колос үлкен үлес қосты 1969 ж. Алматы аңшыларының бүкілодақтың әскери қоғамы ұйымдастырылды, онда стенд көздеушілер командасы құрылды. 1979 ж. құрамында СШ-і А.Титенко, В.Скоробогатов, В.Бердов бар қоғамның әскери мергендері траншеялық стенд жаттығуларынан КСРО-ның рекордын (Киевте 600 мүмкіндіктен 582 ұпай) жартылай. Сол жылы құрамында А.Горун, В.Бердов, А.Тритенко, В.Скоробогатов бар КазКСР-ның құрама командасы КСРО чемпионатының күміс медалін иеленді. С.к. жаттығуларында С.Шахворостов, Г.Савулиди (Одесса қ.) құрамы 1980 ж. КСРО-ның рекордын 600 мүмкіндіктен 584 ұпай жинап жаңартты. 1981 ж. траншеялық стендте В.Бердов, В.Скоробогатов, А.Тиртенко құрамы 600 мүмкіндіктен 588 ұпай жинап КСРО-ның (ресми емес әлемдік) және КСРО-нің, өздерінің рекордтарын жаңартты (Свердловск), құрамында А.Асанов, В.Бердов, А.Горун, В.Скоробогатов бар республиканың командасы КСРОкубогін жеңіп алды (1976, 1980, 1982,). 1979 ж. ҚазКСР құрама командасы жалпы командалық есепте КСРО халықтарының спартакияда және кубогінде жеңіске жетті (А.Асанов, А.Тритенко, В.Бердов, В.Зубов, Н.Апимских, В.Серов, Г.Саввулди, С.Шахворостов). == Дереккөздер == Санат:Стенд көздеу 
'''Владимир Георгиевич Бердов''' (21.05.1952, Алматы). Траншеялық стендтен ХДСШ. Қазақстанның бірнеше мәрте чемпионы және жүлдегері, чемпионы (1979). ҚазКСР-і кубогінің жеңімпазы, КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (1981), "Алтын қырғауыл" Бүкілодактық турнирінің қола жүлдегері, КСРО-ның чемпионы және рекордшы (командалық есепте 600 мүмкіндіктен 588 ұпай (А.Титиренко, В.Скоробогатов, В.Чепутусов, В.Бердов). Әлемнің ресми емес рекордшысы. == Дереккөздер == Санат:21 мамырда туғандар Санат:1952 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері стенд бойынша Қазақстан чемпиондары стенд бойынша КСРО чемпиондары стенд бойынша КСРО біріншілігінің күміс жүлдегерлері 
'''Сергей Роальдевич Колос''' (1959, Алматы) ЕССШ-і (1994). ҚР- ның бірнеше мәрте чемпионы және жүлдегері, Азия (1994, Бангкок, Таиланд), командалық есепте С.Шахворстов, А.Понамарев, С.Колос; 2000, Лангкави қаласы, Малайзия, (А.Понамарев, С.Якшин, С.Колос), Азия ойындарыының чемпионы (1994, Хиросима, Жапоония), XVII Азия ойындарының қола жүлдегері (1998, Бангкок, Таиланд). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер Санат:Қазақстан нысана көздеушілері 
'''Нысана көздеу стенд ICS''' (ағылшын ''stand'' шеп, орын), стендтік ату үшін спорт алаңы. Атыс стендісі траншеялық және дөңгелек деп бөледі. Траншеялықта 25 24 м, ату шеберінде ататын орын, 15 лақтыратын машинка бар жертөле және оларды басқарып отыратын пульт болады. Дөңгелек стенді айналасы доғамен (радиусы 19,6 м.) және хордамен (36,8 м.) шектелген алаң, доғада атыс орыны және хорданың ортасында бір орын, лақтыратын машинкалары (сол жақта 3,05 м. биіктікте, оң жақта жерден 1,07 м. биіктікте) болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Валерий Леонидович Серов''' (9.10.1946, Алматы) СШ-і. (1967), ХДСШ (1971). Қазақстандық бірнеше мәрте чемпионы. Дөңгелек стенд бойынша, "дуплетпен" ату бойынша КСРО чемпионы (1970, Каунас, Эстония), КСРО чемпионатының кола жүлдегері (1971), Әлем чемпионатына қатысушы (1970, Фенкес, АҚШ, 12-орын) Әлем чемпионы (1971, Болония, Италия, командалық есепте). "Мәскеудің үлкен жүлдесі" халықаралық турнирінің қола жүлдегері (1972). КСРО чемпионатында 5-орын (1974, дөңгелек стенд). == Дереккөздер == Санат:9 қазанда туғандар Санат:1946 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген спорт шеберлері халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Дөңгелек стенд бойынша Қазақстан чемпиондары Санат:Дөңгелек стенд бойынша КСРО чемпиондары Санат:Дөңгелек стенд бойынша КСРО біріншілігінің қола жүлдегерлері Санат:Дөңгелек стенд бойынша әлем чемпиондары 
'''Виктор Алексеевич Скоробогатов''' (12.08.1934. Қаскелең қаласы. Алматы облысы- 21.04. 1993, Алматы), СШ-І (1962), КазКСР-інің ЕСЖ-сы (1978). Траншеялық және дөңгелек стенд бойынша Қазақстанның бірнеше мәрте чемпионы. Траншеялық стенд "мүлт кеткенге дейінгі" атудан КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (1969). КСРО кубогінің дүркін жеңімпазы (1970-72). КСРО Қазақстан кубогінің иегері (1975) КСРО халықтары VI күміс жүлдегері (1975). Командалық есепте ел чемпионы (1976, Борно қаласы, Чехословакия). Командалық есепте КСРО чемпионы (1980, ҚазКСР-інің командасы: А.Асанов, А.Горун, В.Скоробогатов, А.Тритенко. Ауылшаруашылығы институтын бітірген. "Халық шаруашылығына қосқан үлесі үшін" күміс. "Ерлігі үшін" (1965), КСРО- ның 50 жылдыгы медальдарымен (1978) марапатталған. == Дереккөздер == Санат:12 тамызда туғандар Санат:1934 жылы туғандар туғандар Санат:21 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген және дөңгелек стенд бойынша Қазақстан чемпиондары 
'''Владимир Борисович Стародубцев''' (9.04.1952, Алматы). Қазіргі бессайыспен шұғылданды. Семсерлесуден СШ (1972), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1978). 1980-87 ж. Спорт комитетінің спорттың атыс түрлерінен мемлекеттік жаттықтырушысы. 1991-93 ҚР ҰОК-і экономикалық даму басқармасының бастығы. 1993-97- Қазақстан Қытай бірлескен "Олимпик" кәсіпорын бас директорының орынбасары. 1997-98 "Жастар" ЕСҚ-ның басқарма бастығы. 1998 ж. қазіргі бессайыс бірлестігінің атқарушы директоры. == Дереккөздер == Санат:9 сәуірде туғандар Санат:1952 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген 
'''Сергей Владимирович Шахворостов''' (1958, Алматы), стенд атудан ХДСШ-І (1980) командалық есепте (1981, 1984), ҚК-дің құрама командасы сапында Казақстанның бірнеше мәрте чемпионы, КСРО халықтары IX КСРО кубогінің (1985) күміс жүлдегері (1986). Әлем чемпионы (1981, Apгентина 1982, Италия 1983, Канада), Еуропа кубогінің иегері (1985), Азия (1994, Таиланд), XII Азия ойындарының чемпионы (1994, Жапония). == Дереккөздер == Санат:КСРО нысана көздеушілері Санат:Қазақстан нысана көздеушілері Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер 
'''Сергей Александрович Яшкин''' (9 мамыр1968, Целиноград) Дөңгелек стенд көздеуде бірнеше мәрте чемпионы және жүлдегері. XII Азия ойындарының қола жүлдегері (1998, Бангкок, Таиланд, жеке есепте). Жекелей есепте Азия Азияның және Азия ойындарының чемпионы әрі рекордшысы (150 мүмкіндіктен 149 ұпай). Әлем кубогінің күміс жүлдегері (1999, Кушамото, Жапония), Сиднейдегі Олимпиялық ойындарга қатысушы (2000)-7-орын, 125 мүмкіндіктен 122 ұпай. Жекелей есепте Әлем кубогі ақтық сайысының қола жүлдегері (1999, Кувейт). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша стенд атушылар Санат:Қазақстан стенд атушылары 
''Торонто телемұнарасы Канада''. '''Теледидар мұнарасы''', телемұнара әдетте металдан, темір-бетоннан немесе аралас материалдардан тұрғызылған, ұшар басына телехабар, радиохабарларды таратушы стансалардың, жылжымалы нысандары мен радиорелелі, радиотелефондық байланыс жасау антенналары, кейде метеорологиялық бақылауға арналған аспаптар орнатылатын ғимарат. Теледидар мұнарасы неғұрлым биік болған сайын, теледидар бағдарламаларын қабылдау радиусы да ұлғая түседі. Теледидар мұнарасының биіктігі теледидар станция қуатының әсер ететін радиусымен, таратушы антенналардың өлшемдерімен және санымен анықталады. Дүние жүзіндегі ең биік Теледидар мұнарасы биіктігі 536 болатын Останкино (Мәскеу) және биіктігі 550 болатын Торонто (Канада) мұнаралары. Қазақстандағы ең биік телемұнара Алматы қаласында орналасқан. ұшар басына теледидар, радиохабар тарату, радиотелеграф пен радиореле байланыстарының антенналары орнатылған биік мұнара. Телемұнарада жоғары көтергіш, радиотаратқыш т.б. электрондық жабдықтар болады. Дүниежүзіндегі ең биік телемұнара Мәскеудегі Останкино телемұнарасы. Ол КСРО тұсында Бүкілодақтық телеорталықтың мұнарасы болып тұрды. Оның биіктігі 533 метр. Алматы қаласынан 1080 биіктікте орналасқан Көктөбе жотасында биіктігі 360 метр болатын телемұнара орналасқан. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 == Тағы қараңыз == *Әлемдегі телемұнаралар ==Сілтемелер== Санат:Теледидар мұнарасы 
'''Файзулла Юлдашев ''' (15.9. 1912, Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан қаласы өлген жылы белгісіз) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант. Өзбек. Самарқанд педагогикалық техникумын және Ташкент муғалімдер институтын бітіріп, Бұхара облысында мұғалім, мектеп директоры қызметтерін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың маусымында шақырылып, сол жылдың қазан айынан Воронеж майданына қарасты 38-армия 180-атқыштар дивизиясы 42- атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 27 қыркүйекте аға сержант Юлдашев алғашқы десантшылар құрамында Киев облысы Вышгород ауданы Новые Петровцы селосы маңында Днепрдің оң жағалауына өтіп, қолма-қол ұрыста басып алған плацдармды ұстап қалу үшін өз бөлімшесімен бірге қаһармандықпен шайқасты. Осы шайқастағы ерлігі үшін Юлдашевқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.10.1943). 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірді. 1945 жылы запасқа шығып, 1948 жылы Өзбекстан Коммунистік партиясының жоғары мектебін бітірді. 1980-90 жылы Өзбекстанның Наманган облысы Наманган ауданы Ирвадан ауылында тұрды. Құрметті демалысқа шыққанға дейін орта мектептің директоры қызметінде болды. Ирвадан ауылында жерленген. Ленин, -дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жулдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Арбалеттен нысана көздеу''', XIII-XIV ғасырларда Еуропа елдерінде пайда болған нысана көздеу құралын Арбалет деп атайды. Мұнда жарыстың екі түрі бар: 1. Матчтық кездесу; 2. Далада ату. Арбалет спортының дамуы мен одан жарыстың өткізумен нысана көздеушілердің халықаралық одағы өткізеді. Матчтық кездесулер арнайы жабық залда, ал далада ату таза ауада далада өтеді. Сондықтан да ҚР-да садақ тартушылар мен арбалет атушылардың бірлестігі біреу ғана, олар бірігіп жұмыс жасайды. Арбалет атуда нысаналар (далада) 65, 50, 30 м. қашықтыққа қойылады, оны әр спортшы 30 реттен көздей алады. Жүлдегерлер мен жеңімпаздар ұпай арқылы анықталады. Ұпай санының жоғары шегі 900. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ежелгі Олимпияда ойындары''' (), Олимпиялық ойындардың тарихи тамыры діни дәстүрлерге, грек құдайларына табынуға тым алысқа алып кетеді. Байырғы Элладада жарысқа қатысушылар тек қана жалаңаштанып түседі екен. Жеңімпаздар зәйтүн ағашының жапырақтарынан өрілген алқамен марапатталыпты. Ерте дүниедегі спорт жарыстары, олимпиялық ойында б.э. бұрын 776 жылдан өтеді деп есептелінсе де жарыстар бұдан әлдеқайда ертерек басталған. Ресми түрде ойындар Олимпия қаласында өткізілген және кене грек жұрты үшін ең маңызды оқиға болған. Онда өз уақытындағы ең үздік атлетикалық нәтижелер көрсетілген, сол сияқты оның бағдарламасына күймемен жарысу, жұдырықтасу, күрес, диск лақтыру, жүгіру, секіру түрлері енген. Христиандар заманы басталғанда Олимпиялық ойындар өзінің бұрынғы бағасын жоғалтып жаңа эраның 393 жылы Рим императоры Феодосей 1-дің әмірімен тоқтатылған. == Дереккөздер == Санат:Ежелгі Грекия мәдениеті 
'''Ядролық қарусыз әлем жөніндегі декларация''' 2011 жылы 12 қазанда ҚР-ның Елордасы Астана қаласында қабылданды. Бұдан бұрын Елбасы Н.Назарбаевтың бастамасымен БҰҰ шеңберінде белгіленген ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдың халықаралық күніне арналған шаралар аясында Астана мен Семей қалаларында ядросыз әлем құру мәселесіне арналған екі күндік халықаралық форум өтті. 2011 жылы 12 қазанда Астанадағы Тәуелсіздік сарайында өткен «Ядросыз элем үшін» атты форумға БҰҰ, МАГАТЭ, ЕҚЫ¥, ЯСЖТК¥, ШЫ¥, АӨСШК, ЮНЕСКО, ЕурАзЭҚ сияқты халықаралық және аймақтық ұйым басшылары, өкілдері, АҚШ, Жапония, Норвегия, Бельгия, ¥лыбритания, Франция, РФ, Словакия, Швейцария, Пәкстан, Ирак, Түркия, Корея, Моңғолия, Вьетнам, т.б. елдер депутаттары, мемлекет және қоғам қайраткерлері катысты. Қазақстаннан Президент әкімшілігінің жауапты қызметкерлері, Үкімет мүшелері, депутаттар, қоғам қайраткерлері, саясаткерлер, журналистер болды. Қазақстан Президенті форумда ядросыз әлем жөнінде сөз сөйледі. Елбасы сөзін қорытындылай келе, «Ертең бұрынғы Семей полигонына барасыздар, сынақ жасалған орынды көресіздер», деді. Сондағы мұражайда сынақ сойқанының ізі сайрап тұр. Тіпті үшінші ұрпақтың өзі кемтар болып тууда. Елімізде қатерлі ісіктен ең көп ауырғандар мен өлгендер нақ осы өңірде. Біздің халқымыз ядролық қаруға қарсы қалай көтерілсе, біз бүкіл әлем халықтарын адамзатты ядролық қатер апокалипсисінен құтқару жолындағы күреске дәл солай көтеруге тиіспіз. Жалпыға ортақ декларация кабылдануымен біз XXI ғасырда БҰҰ- ның қатаң бақылауына сүйеніп, жаһандық ядролық қауіпсіздіктің біртұтас жүйесін құруды Ядросыз әлемге жол салу планетаның дұрыс ойлайтын барлық адамдарының күш-жігерін біріктірмей мүмкін емес. Бүгінде мен жоғарыда айтып кеткен беделді де қуатты жаһандық антиядролық қозғалыс құру маңызды. Осы форум аяқталысымен оны планетаның барлық кұрлықтарында ұйымдастыруға кіріссек, ұтарымыз анық, деді. Қазақстан Президенті қозғалыстың басты мақсаты ядролық қатерлермен күресу ғана емес екенін атап өтті. Адам баласының санасында ядроның қандай түріне болса да жиіркеніш сезімін қалыптастыру аса маңызды. Және мен біздің елордамызда өтіп отырған осы форумға үлкен үміт артамын. Ядролық полигонды алғаш жапқан мемлекеттің Президенті ретінде жеке өз басым үшін ядросыз әлем бұл абсолютті саяси аксиома. Кейде тарихи оқиғалар мен жекелеген адам басындағы оқиғалар қайшыласатын сәттер болады. Мен үшін және менің халқым үшін қол жеткізіп, ядролық полигонды жапқан 1991 жыл сондай жыл болды. Тарихтың сабақтары олар болашаққа бағдарланғанда ғана қандай да бір мазмұн иеленеді. Сондықтан өткенді еске ала отырып біз болашақтағы туралы, балаларымыз бен немерелеріміз үшін XXI ғасырдағы ядролық қауіпсіздік туралы ойлауға тиіспіз, деді Елбасы. Сөзінің соңында Нұрсұлтан Назарбаев осы жүзжылдықта біздің планетамыздың ядролық өзін өзі жою қатерінен толықтай арылатынына сенетінін білдірді. Залға жиналған төрткүл дүниедегі өзінің барлық ниеттестері мен пікірлестеріне осы бағытта жемісті еңбек тіледі. Президент сөзінен кейін баяндама жасағандар: Б¥¥ Бас хатшысы Пан Ги Мунның «Ядролық әлем үшін» халықаралық форумына қатысушыларға Жолдауында, АҚШ Президенті Б.Обаманың «Ядролық әлем үшін» атты Астана форумына қатысушыларға Жолдауын оқып берген АҚШ Энергетика министрінің бірінші орынбасары Д.Понеман, МАГАТЭ-нің Бас директоры Ю.Амона, Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт ұйымының (ЯСЖТШ¥) Атқарушы хатшысы Тибор Тот, АҚШ Конгресінің мүшесі Э.Фалеомаваеға, Германияныц экс-канцлері Г.-Д.Геншер Елбасына, сондай-ақ форумға қатысушыларға құттықтау жедел- хатында, негізгі баяндамалардан кейін ядролық қарудан ада бейбітшілікке қол жеткізу тақырыбындағы сессияда ТМД Атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары В.Гаркун, ¥лыбритания Парламенті Лордтар палатасының мүшесі Л.Уэйверли, Ресей саяси зертгеулер орталығының президенті В.Орлов, жаһандық қауіпсіздік институтының Президенті Д.Гранофф (АҚШ), АҚШ-тағы Канзас штатының губернаторы С.Браунбек, ЯҚТЖШ-ның атқарушы хатшысы Т.Тот, АҚШ мемлекеттік хатшысының көмекшісі Р.Готтемеллер, Норвегия Парламентінің депутаты М.Хоглунд, Жапония Парламентінің депутаты Х.Каваути, Жапония Парламентінің тағы бір депутаты Н.Такэмотон, ГФР Үкіметінің қарусыздану мәселелері жөніндегі өкілі К.Айххорн, Франция Сенатының мүшесі Амери де Монтескью, Ипр (Бельгия) қаласы мэрінің орынбасары Ян Брейн, АҚШ өкілі Пол Уокер, Таратпау проблемаларын талдау жөніндегі орталықтың директоры Уильям С.Поттер, Б¥¥-ның Орталық Азия бойынша өңірлік орталығының жетекшісі М.Енча, АӨСШК-нің атқарушы директоры Ч.Алдемир, АҚШ-тың Қазақстандағы бұрынғы елшісі Уильям Х.Кортни, Б¥¥-ның каруды таратпау және карусыздану жөніндегі орталықтың экс-директоры Ц.Исигури, Жапония халықаралық қатынастар институтындагғ орталық директоры Но-буясу Абэ және сессияға қатысушы модераторлар С.Лодгард, Т.Тот және О.Поттер Астана декларациясы жобасымен танысып, құжатты бірауыздан қабылдады. ==Дереккөздер== 
'''Максим Якубович Якубов''' (10.3.1914, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Тастықара ауылы 8.7.1974, Алматы облысы Қарасай ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, старшина, 836-атқыштар полкінің атқышы. Ұйғыр. Орта мектепті бітірген соң 1941 жылы қаңтарда Кеңес әскері қатарына шақырылып, 240-атқыштар дивизиясының құрамында шайқасқа катысты. 1943 жылы қыркүйекте Якубов қызмет ететін дивизия Днепрге шықты. Өзеннен өтіп, плаццармды басып алу міндетін орындау үшін 27 қыркүйекке қараған түнде атқыштар полктерінің алдыңғы қатардағы бөлімшелері өздері жасаған салдарға және кішігірім қайықтарға отырып өзеннен өтуге кірісті. Днепрден бүкіл батальон өтіп шыққанға дейін олар бір тәулік бойы жаудың қысымына төтеп берді. Днепрдің оң жағалауында берік плацдарм жасалынған. Жаудың 12 қазандағы қарсы шабуылы жойқын болды. Якубовтың ротасы ауыр ұрыстарды бастан кешіруіне тура келді. Бұл күні дивизия 200-ден астам ұшақ қатысқан жау 18 шабуылына төтеп берді. Жасаған ерліктері үшін Якубовқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.11.1943). Ленин орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. Алматы қаласында Якубов атында көше және мектеп бар. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Яроцкий Иван Михайлович''' (18.06.1916, Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы Подгорное ауылы 25.7.1980, Ресей, Татарстан, Қазан қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант. Орыс. 8-сыныпты бітірген соң тракторшылар курсын оқып, ұжымшарда 15 жылы жұмыс істеді. 1937 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1938 жылы Хасан көлі маңындағы болған қақтығысқа қатысты. 1939 жылы әскери училищені бітірді. 1940 жылы кіші лейтенант Яроцкий Тынық мұхит флотының 13-ротасында болды. 1945 жылдың 13 тамызында жаудың Тынық мұхит флотының торпедо катерлері Кореяның Сейсин портына басып кірді. Теңіз жол әскерлерінің Яроцкий бастаған автоматшылар ротасы шайқасқа араласып кетті. Жау Кеңес теңізшілеріне қарсы оқ жаудырды. Жапондықтар орасан зор құрбандықтармен Яроцкийдің ротасына тойтарыс берді. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Социалистік еңбек ері''' Өнеркәсіп салалары, көлік, ауылшаруашылық пен мәдениет өкілдері, республика мен облысың шаруашылық пен мәдениет саласында жоғары көрсеткіш көрсеткен, Ленин Ордені мен «Орақ пен Балға» Алтын медалін алған үздіктер. Павлодар мен облыста осы жоғары мәртебеге 69 адам ие болды, оның ішінде 34 адам облыста туған. Осы мәртебеге ие болғандар ауыл шаруашылық жұмыскерлері, соғыстан кейінгі бес жылдықтың ерлері (1946-50): 1948 С. Әбішев (шопан, Баянауыл ауданы), Ж. Әбілқайыров (жылқышы, Тереңкөл ауданы), Н. Әлжанов (жылқышы, Тереңкөл ауданы.), Қ. Жінгілбаев (колхох төрағасы, Баянауыл ауданы), М. Жүсіпов (жылқышы, Баянауыл ауданы), Т.И. Кирпиченко (диханшы, Павлодар ауданы), Е. Қонақов (жылқышы, Баянауыл ауданы), Е.Я. Пожарская (бұзаушы, Павлодар ауданы), М.И. Рудько (диханшы, Успен ауданы); 1949 Е. В. Дроздов (қойшы, Шарбақты ауданы), Қ. Ермағамбетов (жылқышы, Павлодар ауданы), П. Л. Кравец (ферма басқармасы, Ертіс ауданы), М. Шажанқанов (жылқышы, Ертіс ауд), П. А. Шмидт (бригадир, Шарбақты ауданы); 'Тың жерлерді игеру кезеңінде еңбек ерлерінің екінші тобы пайда болды: 1957 П. Т. Антонов (Партия райкомының –хатшысы, Шарбақты ауданы), М. Ф. Ввозный (экскаватор машинист, Екібастұз қ.), Д. С. Козолуп (тракторист, Тереңкөл ауданы), Т. С. Кновалов (совхоз директоры, Ертіс ауданы), М. А. Корзюк (колхоз төрағасы, Шарбақты ауданы), П. Ф. Музыка (комбайншы, Успен ауданы), И. П. Перов (совхоз директоры, Ертіс ауданы), П. Н. Раденко (совхоз директоры, Ертіс ауданы), И. Т. Рахманин (совхоз директоры, Тереңкөл ауданы), К.И. Семерчанский (МТС директоры, Успен ауданы), В. В. Титирко (тракторист, Ертіс ауданы); 1958 Ж. Сыздықов (аға шопан қойшы, Аққулы ауданы); өнеркәсіп айма,ы мен даму барысында еңбек ерлірінің үшінші тобы пайда болды: 1960 З. Ф. Ильюшкина (құрылысшы, Екібастұз қ.); 1964 Б. Оспанов (шопан-қойшы, Аққулы ауданы); 1966 Я. Г. Геринг (колхоз төрағасы, Успен ауданы), Г. С. Гридин (комбинат директоры, Екібастұз қ.), Ж.Жанғожин (шопан-қойшы, Аққулы ауданы), К. Каленов. (жылқышы, Баянауыл ауданы), В. И. Ладыгин (совхоз инженері, Май ауданы), М. Омаров (совхоз директоры, Ақсу ауданы), П. С. Рябова (сауыншы, Тереңкөл ауданы); 1967- И.И, Бекмухамет (комбайншы, Шарбақты ауданы), Т. В. Волкова (трактористер бригадирі, Ертіс ауданы), Т. Жүсіпов (комбайншы, Железинка ауданы); 1971 Ш. Арғынбаев (аға щопан, Ақсу ауд), А. В. Бакланов (алюминий зауытының аға құюшысы, Павлодар қ.), А. Жылқыбаев (аға шопан, Ертіс ауданы), М. Қабылбеков (ұстаз, Ақсу ауданы), С. Қадыров (экскаватор машинисті, Екібастұз қ.); 1972 В. В. Леонов ауданы), И. И. Степьюк Павлодар қ.); 1973 Н. М. Соколов (комбайншы тракторист, Тереңкөл ауданы), Б. Қызғарин (шопан-қойшы, Екібастұз ауданы); 1974 Г. Ф. Есин (құрылысшы, Павлодар қ.), В. К. Литвинов (теміржолшы, Павлодар станциясы); 1976 А. И. Витт (экскаватор машинисті, Екібастұз қ.); 1978 З. А. Жукова (техбілім ұстазы, Тереңкөл ауданы); 1980 А. Ахмединов (механизатор, Актоғай ауданы), К. Жапабаев (авиатехник, Павлодар қ.), С. П. Куржей (бас директор, Екібастұз қ.), Б. Сүтжанов (құбыр қоюшылардың бригадирі, Екібастұз қ.); 1981 А. И. Баранов (механизатор, Ертіс ауданы), С.Ысқақов (механизатор, Баянаулыл ауданы), В. Н. Поздняков Павлодар қ.), М.И. Трусов (бас агроном, Железинка ауданы), К. Шарбақпаев (шопан, Аққулы ауданы); 1984 М. Жунісбеков (аға шопан, Баянауыл ауданы); 1986 Н. Т. Пешков бригадирі, Екібастұз қ.), Н. С. Софьин (құюшы, Павлодар қ.). Павлодар облысында туғандардың ішінде мәртебені Қазақстанның өзге облыстарында алған Социлалистік Еңбек Ерлері де бар: Айдарханов Б. Аққулы ауданының тумасы (Қарағанды облысы, 1961); Баймурзинов К. Г. Ақсу ауданының тумасы (Қарағанды, 1961); Беисов Ж. Ақтоғай ауданының тумасы (Балқаш қ., 1960); Корабицын И. В. Железинка ауданының тумасы (Семей қаласы, 1966); Нуртазина Р. Б. Павлодар ауданының тумасы (Алматы қ., 1968); Омаров К. Баянауыл ауданының тумасы (Қарағанды, 1966); Баймурзинов Х. Г. Май ауданының тумасы (Теміртау қаласы, 1966); Сагинов А. Баянауылдың тумасы (Қарағанды, 1971); Шегебаев Б. Баянаулыл ауданының тумасы (Қарағанды облысы, 1948); Яненко И. Г. Тереңкөл ауданының тумасы облысы, 1966). Біздің облыспен облыс тарихына елеулі үлес қосқан Социалистік Еңбек Ерлерінің есімдері байланысты. Оның ішінде: Бердыгулов Н. —Баянаулыл ауданында 1936-45 ж.ж. (1948), Жалдыба А. А. 1961 жылдан Май ауданында (1949), Инюшин М. В. Ертіс-Қарағанды каналының құрылыснда 1961-65ж.ж. (1958), Клешня М. А. —Павлодар облысында 1914-42 ж.ж. (1957), Мырзашев Р. М. Павлодар облисполкомның төрағасы 1982 −87 ж.ж.(1972), Сергазин Ш. Павлодарда «Білім» қала ұймында 1949 53 ж.ж.(1957); Шулепова М. Я. Тереңкөл ауданының орманшысы 1963 70 ж.ж. (1948); Энгель А. Н. Ақтоғай ауданында бас инженер 1962 86 (1957).. == Ескерту == ==Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарскаое Прииртышье) еңбек ерлері 
'''Николай Иванович Ященко''' (31.10.1919, Ресей, Новосібір қаласы 8.1.2001, Ресей, Челябі қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, генерал, полк командирі. Орыс. 1941 жылы Қазақтау-кен металлургия институтын (қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. Кеңес әскері қатарына Алматы әскери комиссариатынан шақырылған. Алматы жаяу әскер училищесін бітіргеннен кейін (1942) 3-Украина майданы 57-армия 73-гвардиялық атқыштар дивизиясы 214-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Сталинград, Курск доғасы, Днепр, Дунай өзендері бойындағы ірі шайқастарға, сонымен қатар Румыния, Болгария, Венгрия, Югославия және Австрия жерлерін азат ету жорық жолдарынан өтті. 1944 жылы 12 қарашада Дунай өзенінен өтуде Я-ның полкі жаудьщ 12 қарсы шабуылын тойтарды. 13 күнге созылған қиян-кескі соғыста жаудьщ 13 танкісі, 20 мен автокөлігі, 1,5 мыңдай әскері жойылды. Ященкоға Дунайдан өтуде көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). 1948 жылы Мәскеу Әскери академиясын бітірді. 1980 жылы запасқа шыққан. рет Ленин, Қызыл Ту, 1- және 2- дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
КСРО МЕМЛЕКЕТТІК СЫЙЛЫҒЫНЫҢ ИЕГЕРЛЕРІ .''' Ғылым мен техника, әдебиет, мәдениет пен сәулет саласындағы көрнекті жетістіктері, Бүкілодақтық социалистік жарыстағы ерен еңбегі үшін азаматтарға берілетін сыйақы түрі. Жыл сайын Қазақ төңкерісі мерекесінде беріліп отырды. 1966 ж. бекітілді, 1969 ж. қайта бекітілді. Наградаға ие болғандарға дәреже, диплом беріліп, құрмет белгісі тағылды. Құрмет белгісі туралы ереже 1967 ж. бекітілді. Павлодар мен Павлодар облысындағы КСРО Мемлекеттік сыйлығына ие болғандар: 1978 ж. Белик Н. М., өндіріс бойынша директор, техника ғылымдарының кандидаты; Гаврюшин В. Ф., «Центр» разрезінің роторлы эксковатор машинисті; Гусев А. П., аға өндіруші, трестінің Павлодар басқармасының Екібастұз участогының директоры; Шешембеков С., қосудың бас механигі за күрделі құрылымдық тас көмірді аса ірі қуатты роторлық техника арқылы өнім алуды жоғары тиімділікте дамытқаны үшін; 1980 ж. Алыков Ф. А.-Б., зауыттың бас инженері; Берекетов С. С., зауыт директорының орынбасары; Беспавлов Е. Н., зауыттың бұрынғы директоры; Исаве А. И., өндіріс бөлімінің бастығы; Лопатин Б. И., өндіріс бөлімінің бұрынғы бастығы; Прокопов И. В., зауыт директоры; Узких Ю. Ф., цех директоры, техникалық ғылымдардың сапалы глинозем алуға мүмкіндік беретін төмен сортты бокситті қайта өндіру жоғары тиімді сызбасын дайындағаны үшін; 1981 ж. Воловик П. Н., Тыңайту теміржолының Екібастұз поезд елеулі жетістіктері үшін, Бүкілодақтық социалистік жарыста теміржолды пайдалану кезінде тиімділікті арттыруда үлес қосқаны үшін; 1982 ж. Шишлов А. А., «Богатырь» көмір разрезінің экскаватор машинисті еңбектегі елеулі жетістіктері, өндірістің жоғарғы тиімділігі мен жұмыс сапасы, Бүкілодақтық жарыс барысында көмір алу мен қайта өндіру көлемін арттырудағы үлесі үшін; 1983 ж. Котляр И. П., 14 жүнколоннасының Павлодар қ.) экскаватор бригадасының бригадирі— еңбектегі елеулі жетістіктері, өндірістің жоғарғы тиімділігі мен жұмыс сапасы, Бүкілодақтық жарыс барысында тура ағылмалы подряд енгізудегі жеке үлесі үшін; 1984 ж. Курманов С., «Май» совхозының шопаны жамуындағы және еңбек жарысындағы жетістіктері үшін; 1985 ж.— Зеленков А. В., ПО «Северный» көмір разрезінің эксковатор машинисті— еңбектегі елеулі жетістігі, Бүкілодақтық социалистік жарыс барысында көмір өндіру қарқынын жоғарылатуда қосқан үлесі үшін; Абатуров П. Е., Павлодар алюминий зауытының бас инженер орынбасары; Дмитриев Е. Н. Павлодар алюминий зауытының бас механигі балқытып біріктірілген ірі құрал-жабдықтар мен жарылыс арқылы өндірудің жаңа технологиясын енгізгені үшін; 1986 ж.— Проценко Е. А., Екібастұз қ. Жилстрой СУ-1 сыршылар бригадирі Бүкілодақтық социалистік жарыс барысында көрсеткен елеулі жетістіктері үшін; 1987 ж. Иванов В. А., Ақсу ферроспав зауытының қорытушысы мен партгруппоргы; Ввозный В. М., Екібастұз қаласы эксковатор бригадасының бригадирі— Бүкілодақтық социалистік жарыс барысында көрсеткен елеулі жетістіктері үшін; 1989 ж. Оверков В. А., трестінің Павлодар ПМК кешенді бригаданың бригадирі; Карсакпаева Ж. С., 8-Наурыз Павлодар тігін фабрикасының тігіншісі Еңбектегі елеулі жетістіктері және құрылыс нысандарының салу мерзімін қысқартқаны мен халық ттынатын тауарлар сапасын жақсартқаны үшін; 1990 ж.— Колосов А. Ф., СМП-530 тресті жолдарының монтерлар бригадирі; Дудников С. И., Ақсу ГРЭС аға шебері— еңбектегі елеулі жетістіктері үшін. ==Ескерту == == Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарскаое Прииртышье) 
'''Бисопанов Болат Мақұлы''' (20.02.1934. Қарағанды облысы Нұра ауданы Кызылту селосы) спорт журналисі. Журналисттік қызметін 1959 жылы "Спорт" газеті шыққан күннен бастады. Газеттің тілшісі, бөлім меңгерушісі және офис редакциясы бас редакторының орынбасары болып істеді. 1962 жылы КСРО Журналистер одағының мүшесі. Белсенді еңбек үшін ДОСААФ ОК-ның және Спорт комитетінің көптеген Құрмет грамоталарымен марапатталған. Бисопанов Болат Мақұлы творчествосына жоғары кәсібилікпен болып жатқан оқиғаларға сын көзбен қарау тән. == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері 
және граф) 1) телеграф байланысының жалпы қабылданған қысқартылған атауы; 2) қабылдау нүктесінде міндетті түрде жазылатын әріпті-цифрлы хабарларды (телеграмманы) тарату, қабылдау және жеткізуді іске асыратын байланыс кәсіпорны. Қазақстанда телеграф байланысы 20 ғасырдың бас кезінде пайда болып, Морзенің телеграф аппараты қолданылды. Телеграф байланысы сым, оптикалық талшық және эфир (радио арнасы) сияқты байланыс жолын құрушы орта арқылы іске асырылады. Телеграф негізінен ірі қалаларда, облыс орталықтары мен мемлекет астанасында Барлық қалалық бөлімшелермен, ауданы байланыс тораптарымен, мемлекеттегі басқа телеграфтармен тікелей байланысады. Телеграф телеграмма жіберушілерге қызмет көрсететін операция залынан, телеграммаларды беретін техникалық жабдықтардан (телеграф аппараты, телеграф коммутаторы, т.б.), энергетикалық қондырғылардан (аккумулятор батареялары, түзеткіштер, генераторлар, т.б.), сондай-ақ көлік құралдарынан, диспетчерлік қызметтен, т.б. тұрады. 20 ғасырдың 50 60-жылдарынан бастап Т. байланыс құралдары дерек тарату үшін де қолданыла бастады. 20 ғасырдың бас кезінен қолданысқа енген телеграфтың маңызды саласы телеграф желісі қазіргі дерек тарату желісінің негізі. Қазіргі кезде телеграфтың барлық қызметін компьютерлік желі атқарады. Компьютерлік желіні дерек таратушы желі, есептеуші немесе ақпараттық желі деп те атайды. Бұлар компьютер және байланыс технологиялары эволюциясы нәтижесінің туындысы болып саналады. Санат:Байланыс Санат:Ескірген технологиялар 
'''Борис Наумович Болдырев''' (16.02.1952, Алматы қаласы). Спорт ойындары бойынша бапкер 1973 жылы КазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы дене тәрбиесі және спорт комитетінде, Қазақ ҰПУ-де, "Қайрат" футбол клубында, "Караван" АҚ-да істеді. Өзінің қызметін спорттық журналистикамен қоса атқарды. Қазақстандық даңқты спортшылар туралы "Мельбурннен Мәскеуге дейін" деректі кітабын бірі. 2001 жылдан бері ҚазСТА факультеті деканы. Дене тәрбиесі және спорт журналисі мамандығының қалыптасуымен шұғылданады. == Дереккөздер == Санат:16 ақпанда туғандар Санат:1952 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті тұлғалары Санат:Қазақстан спорт журналистері 
'''"Дене тәрбиесінің жаршысы Вестник физической культуры"''' Қазақстан Республикасының Білім және ғылым минстрлігінің, Дене тәрбиесінің ұлттық орталығының журналы (2001 жылы). Журналдың міндеті салауатты өмір салтының қағидаларын қорғауды орнықтыру мен дене тәрбиесі және спортпен үнемі айналысуға тұрғындардың көпшілігін тарту: балалар -жасөспірімдер спортын дамыту, денешынықтыру мен спорт саласындағы ғылыми білімдерді насихаттау. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Дендербай Қажығалиұлы Егізов''' (6.06.1939 Индербор, Атырау облысы 20.02.2007 Алматы) белгілі спорт фотожурнал иесі. Мәскеудегі (1980), Сеулдегі (1988), Барселонадағы (1992), Лиллехаммердегі (1992) және Атлантадағы (1996) О.о-да Қазақстан құрама командасы мүшелерінің көрсеткен енерін жариялап отырды. Еуропа және Әлемнің көптеген чемпионатында, Азия ойындарында тіркелді. "Спорт бейбітшілік елшісі" (1975) фестивалінің лау¬реаты, "Советский спорт" газетінің (1980) Бүкілодақтық конкурсының (1981) лауреаты. КСРО дене тәрбиесінің үздігі (1991). == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері Санат:Индер ауданында туғандар Санат:КСРО журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер 
'''Жәнібеков Рабат Әлібекұлы''' (, Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы Рабат ауылы) ҚазТВ-де редактор (1970-2000), ҚР Білім және ғылым министрлігінің орталығында баспасөз хатшысы (2004 жылдан) қызмет істеді. 1968 жылдан 2003 жылға дейін қазақ телевизиясында қызмет етті. 1973 жылдан бастап спорт бөліміне ауысып, бастаған. Алғаш жүргізген матчы Футболдан КСРО Чемпионатындағы "Қайрат" "Торпедо" (Мәскеу) кездесуі. == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер 
'''Қайрат Мифтахұлы Жантикин''' (29.10.1961, Алматы қаласы.), 1983 жылдан. ҚазТВ-ның әскери-спорттық бағдарламасы Бас редакцияның комментаторы. Спорт журналисі есебінде ірі Бүкілодақ және халықаралық жарыстардан хабар береді. 1990 жылдан бастап ҚазКСР Мемлекеттік спорт ко¬митеті төрағасының көмекшісі, кейін жастар ісі, туризм және спорт министрінің көмекшісі. "Пас от Озерова" футболдан тележурналистер арасындағы ХТ- дің жеңімпазы (1992, М.).1993 жылы бастап хаттама қызметінің жетекшісі, ҚР ҰОК-нің атқарушы директоры О.о-дағы ҚР-сы спорт делегациясының (1996, Атланта, 1994, Лиллехаммер, 1998, Нагано, XXV Азия ойындарының (Хиросима, Жап. Олимпиядалық атташесі 1999 жылдан ҚР-дағы қор жобасының жетекшісі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Азамат келбеті''' очерктер жинағы. «Қазақстан» баспасынан 1967 жылы қазақ тілінде жарық көрген. Авторы С.Хайдаров. Жинақта еңбеккерлердің тұлғасы берілген. Очерктер егінші мен сауыншының, шопан мен жылқышының, ақын мен ғалымның жан дүниесін ашады. Автор Баянауыл баурайының, Қорғалжын және Ереймен атырабының тамаша табиғатын суреттейді. Академик Қаныш Сәтбаевтың жаркын бейнесі, сондай-ақ Социалдық Еңбек Ерлері Қ.Жәниевтің, А.И.Киреевтің тұлғасы, аудандық партия комитетінің хатшысы А.Төлеубаевтың қызметі орамды тілмен жазылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Кітаптар 
'''Азия геологиясының мәселелері''' Мәскеудегі КСРО Ғылым академиясының баспасынан 1955 жылы орыс тілінде жарық көрген ғылыми еңбек. Құрастырушы Н.Н.Долгополов. Кітаптың 2-томы академик В.А.Обручевтің туғанына 90 жыл толуына және оның ғылым қызметінің 65 жылдығына арналған. 73 ғалымның мақаласы енгізіліп, әр мақала соңында Дереккөздер көрсетілген. Ірі бөлімге бөлінген: жалпы және аймақтық тектоника, кентасты кен орындары, төрттік кезеңді зерттеу мәселелері, мәңгі тоң және жер асты сулары, петрография және минералогия, фауна, флора қазбалары және палентология мен жалпы мәселелері. «Кентасты кен орындары» бөлімінде академик Қаныш Сәтбаевтың кендердің қалыптасу теориясының әдістемелік мәселелері, кен орындарының генезисі, Жезқазған рудогенезінің негізгі спецификалық ерекшеліктері, мыс кен орындарының шөгінділері жайындағы тұжырымдамалары берілген. Көлемі 74,3 бет. Таралымы 3500 дана. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Кітаптар 
'''Өмірзақ Шеріпбайұлы Жолымбетов ''' (25 қараша 1939, Қызылорда облысы Арал ауданы Сексеуіл станциясы) ҚР ЕСЖ-сы (1999), профессор (2003), жазушы, спорт журналисі. == Өмірбаяны == === Спорттық === "Б" ЕСҚ РҚ- ның (1962) Қазақстанның атлетикадан құрама командасының мүшесі (1961- 64), Бүкілодақтық студенттер ойынына қатысушы (1962, Тбилиси). ХТ-дің жеңімпазы (1963, Ұланбатыр, МХР). КСРО халықтары III Спартакиадасына қатысушы (1963). Қазақ ДТИ-ның спорт факультеті (1962) мен ҚазМУ-дің журналистика факультетін (1974) бітірген. КЛКЖО Көкшетау және Қызылорда облыстық комитеттерінің спорт және бөлімдерінің меңгерушісі, Қызылорда облыстық спорт комитетінің терағасы, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері В.Моджеиконың және Әлемнің мәрте рекордшысы А.Колдоковтың алғашқы жаттықтырушысы, СШ-ін дайындады. === Журналистика === Республикалық жастар газеті "Лениншіл жаста" (1967-71) ҚазКСР Мемлекеттік телерадио комитетінде спорт редакциясын басқарды (1971- 96), ҚР қаржы министрлігінің аударма бөлімінің бастығы, республикалық қаржы-валюта бақылау комитетінің, жастар ісі, туризм және спорт министрлігінің баспасез хатшысы, Алматы облысы әкімшілігінің спорт жөніндегі бас маманы. Телерадио журналистерінің "Алтын Жүлдыз" республикалық конкурсының Гран-При жүлдегері (1995), "Қазақстан Республикасының таңдаулы спорт журналшысы" (1995), ЮНЕСКО (1995), С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың (2001) лауреаты. == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Қазақстан журналистері 
'''"Қазақстан спорты"''' 25.02. 2000 жылы құрылған ақпараттық агенттік. Бірінші президенті Оразбекова Күләш Айтмолдақызы, профессор ҚР Журналистер одағының мүшесі. Бас директор Оразбеков Ануарбек Айтмолдаұлы. Агенттік 15.04.2000 жылы бастап "Pro Sport KAZAKSTAN" журналды және 13.09.2000 жылдан бастап "Pro Sport KZ" спорт газетін шығарады. Материалдардың негізгі тақырыптық бағыты әлемдік және Қазақстан спортының жетістіктерін, салауатты өмір салтын насихаттау. Журнал Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстанға таралды. "Pro Sport KZ" журналы ай сайын, "Pro Sport KZ" газеті аптасына екі рет шығады. Республика бойынша Агенттіктің меншікті тілшілерінің жеткілікті желісі құрылған. Қазақстан Республикасы мен әлемдегі спорттық оқиғалар жөніндегі ең жедел ақпараттар осы екі басылымының тақырыбы. Қазақстан спорттағы жағдайларға ерекше көңіл бөлінеді. Футболдан ұлттық біріншілік, әлемдік аренада Қазақстан спортшыларының өнер көрсетуі жөнінде белгілі жаттықтырушылар мен Әлем спортының жұлдыздарымен арнайы сұхбаттар, жедел материалдар жүйелі жарияланды. "Pro Sport KZ" газеті мен түрлі түсті "Pro Sport KZ" журналының басылымы кәсіби спортшылардың да, сондай спорт әуесқойларының да сұранысына ие. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Орал Гималұлы Қаймирасов ''' (7.05.1927- 15.05. 2009 Алматы РФ, Башкирия, Салават ауданы) белгілі спорт журналисі, ТААС, ҚазТАГ тілшісі (1963-98). Жас кезінен спортпен шұғылданды, коньки спорты, альпинизм, футболдан түрлі жарыстарда ойдағыдай өнер көрсетті, "С" ҚР-ның жастар құрама командасыныц құрамында ойнады. Тянь-Шань- ның, Памирдің, Кавказдың көптеген шыңдарына шығудың, халықаралық олимпиадалардың қатынасушысы, БД төрешісі. Кептеген очерктердің, келелі мақалалардың, репортаждардың авторы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері 
ғылым мен техниканың қашықтан басқару мақсатындағы ақпаратты (сигналдарды) техникалық құралдары мен әдістерін жасаумен айналысатын саласы. Телемеханика ақпаратты қашықтыққа жеткізумен тікелей байланысты техниканың басқа салаларынан (телефон байланысы, теледидар, т.б.) мынандай ерекшеліктері бар: өлшенетін шамаларды жеткізіп берудің жоғарғы дәлдігінің қажеттілігі; сигналдардың кешігуіне жол берілмеуі; басқару командаларын берудің жоғарғы сенімділігі; ақпаратты жинау мен қайта өңдеу процестерін автоматтандыру дәрежесінің жоғары болуы; Телемеханизация жекелеген немесе аумақта таратылып, басқарылатын нысандарды (мысалы, газ және мұнай құбырларын, энергетика жүйесін, басқаруда) біртұтас өндірістік кешенге біріктірудің қажеттігі, сондай-ақ адамның басқарылатын нысанда болуының қажетсіздігі (нысанда жұмыс істеудің денсаулыққа зиян келтіруі, мысалы, химиялық зауыттарда) немесе адамның онда болу мүмкіндігі жоқ жағдайда (нысанға қатынау мүмкіндігінің болмауы, мысалы, ұшқышсыз ғарыш аппаратын басқару кезінде) қолданылады. Телемеханика құралдары көмегімен басқару мен бақылауды оператор басқару пунктінен жүзеге асырады. Басқару нысандары бір орында немесе үлкен аумақта бір-бірден және топтасып орналасуы мүмкін. Бақылау пункті мен басқару пункті бірнеше метрден (мысалы, құрылыс кранын басқару кезінде) бірнеше мың км-ге (мысалы, автоматтық планетааралық стансаны басқару кезінде) дейін жетуі мүмкін. Телемеханикалық ақпаратты жеткізу үшін байланыс желілерін (сымдық және кабельдік), радиоарналарды, оптикалық және акустик. арналарды, т.б. пайдаланады. Телемеханикалық ақпарат телефон арналарымен де беріледі. Оператордың нысандарды басқаруда және олардың күйін қашықтықтан бақылауда пайдаланылатын құрылғылардың жиынтығы телемеханикалық жүйе деп аталады. Күрделі нысандарды басқару кезінде телемеханикалық сигналдардың үлкен ағындарын жедел өңдеу үшін “кеңесші” режимінде қызмет көрсететін ЭЕМ-дерді қолданады. Мұндай жүйелер телеақпараттық жүйелер деп аталады. Қашықтыққа берілетін сигналдары автоматты түрде (оператордың қатысуынсыз) шығарылатын жүйелер телеавтоматтық басқару жүйелері деп аталады (қаласы Автоматты басқару). Телемеханикалық бақылау кезінде ақпарат нысаннан операторға беріледі. Нысанның күйі туралы ақпарат оның параметрлерінің өзгерісін сезетін өлшеуіш келіп түседі. Мұнда ақпаратты беруді ыңғайлы ету үшін кодтау мен модуляциялауды пайдаланады. Қабылданған ақпарат кейін немесе декодталғаннан кейін оператор қабылдауға ыңғайлы түрде экрандық пульттерде, әр түрлі индикаторлық құрылғыларда бейнеленеді немесе ақпаратты жазу жүйелерінде автоматты түрде тіркеледі. Телемеханикалық жүйе аппаратурасы күрделі техникалық кешен болып табылады. Телемеханиканың бастапқы даму кезеңінде телемеханикалық жүйе аппаратурасы ең алдымен құрылғылар негізінде орындалады. Электрондық аспаптардың даму барысында аппаратура 20 ғасырдың 50-жылдары магниттік және шалаөткізгіш аспаптар негізінде жасалған сенімді, түйіспесіз құрылғылармен ығыстырылды. 20 ғасырдың 70-жылдары микроэлектронды элементтерге және телемеханикалық жүйені агрегаттық құру әдісіне көшу жүзеге асырылды; 20 ғасырдың соңғы жылдары компьютерлік техника мен қарқынды дамуына орай телемеханикалық жүйелерді компьютерлік және телекоммуникац. технологияларға көшіру басталды. Телемеханика жүйелері электр және қосалқы стансаларда, мұнай мен газ құбырларында, тасымалдау химия, металлургия, тау-кен өнеркәсібі ирригация, сумен жабдықтау жүйелерінде, байланыс желілерінде, т.б. кеңінен қолданылады. Телемеханикалық аппаратура көмегімен ғарыш кемелерінің ұшырылуы мен орбитаға шығуы бақыланады, борттық жүйелердің жұмысын сипаттайтын параметрлері өлшенеді, ғарышкерлердің денсаулықтарын үздіксіз бақылау жүргізіледі. Авиация мен ғарышта қолданылатын телемеханикалық басқару жүйелері радиобасқару және радиометрия деп аталады. Қазіргі кезде компьютерлік, қарқынды дамуы Телемеханиканың өзгеруіне ықпал етті; мысалы, соның бірі энергия (электр энегриясы, газ, мұнай, жылу энергиясы, т.б.) тасушыларды бақылау мен есепке алудың жүйесі (ЭБЕАЖ) кеңінен қолданылуда. Алматы энергетика және байланыс ин-тының қызметкерлері осындай жүйелерді кеден саласына, Шардара СЭСіне, Алматы 3-ЖЭО-сына енгізді, олар табысты жұмыс істеуде. ==Сілтемелер== Санат:Техника 
'''Лифинцев Юрий (1.04.1952, Түрікменстан, Мары қаласы. Алматыға 1956 жылы көшіп келді 1975 жылы ҚазМУ- дің журналистика факультетін бітірді. "Дружные ребя¬та", "Спорт", "Казахстанская правда" газеттерінде істеді "Азия-спорт" халықаралық газетінің құрылтайшысы және редакторы болды. Әлемнің, Еуропаның, Азияның, Кеңестер Одағының О.о-дан (Сидней) хабарлар берді. С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты (1996-97). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері 
'''Әміре Дүрманұлы Айтбакин, Дүрмұхаммед''' (1861, Семей губерниясы, Павлодар уезі, Ақбеттау болысының 2-ауылында туған 1919 жылы Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласында қайтыс болды) орысша білім алған қазақ дәрігері. Айтбакин Омбының оқытушылар семинариясын 1882 жылы тәмамдаған соң әскери прогимназияға оқытушы болған. Бір жылдан кейін кеңсесінің тілмашы қызметіне тағайындалады. Одан соң әскери губернатордың бұйрығымен Семейдегі облыс басқармада қазақ және татар тілдерінің тілмашы міндетін атқарады. Мемлекет жұмысын ыждағатпен атқарған азамат уезд бастығының аға көмекшісі болып, Қарқаралыға ауысады. 1888 жылы 20 мамырда Семейге шақырылып, губернатор кеңсесінде жыл аяғына дейін еңбек етеді. 1889 жылы Томск университетінің медицина факультетіне оқуға түседі. Айтбакин университетті күміс медальмен аяқтап, 1894 жылы Қарқаралы уезіне дәрігер болып тағайындалады. Қарқаралыда 1896 жылға дейін істеп, сол күзде Павлодар уезінің 3-теліміне дәрігер болып барады. 1898 жылдың 11 мамырында Өскемен уезінің 3-теліміне ауысады. Сол жылдары ол айналасы 500 шақырым аймақта, яғни қазіргі Қатонқарағай, Үлкен Нарын, Марқакөл, Күршім, Зайсан және Тарбағатай аудандарында мекендеген жергілікті халыққа қызмет көрсеткен. Дәрігерлік міндетін атқарумен бірге білімпаз зиялы қазақ уездеріне тарайтын орыс тіліндегі басылымдарға, «Дала уалаяты» және «Қазақ» газетіне әр түрлі емдеу тәсілдерін, жұқпалы аурулардан сақтану жайында мақалалар жазған. Айтбакин 1918 жылы Өскемен қаласындағы дәрігерлік қосынға ауысады. Уезд орталығына келген соң да ол әлеуметтік жұмыстарға белсене қатысады. Алайда 1919 жылдың күзінде осы өңірде айрықша өршіген жұқпалы індет сүзектен опат болып, Ертістің сол жағалауындағы Ахмер елді мекеніндегі мұсылмандар моласына жерленеді. Қаныш Имантайұлы жас күнінен үздік оқуымен, үлгі боларлық дәрігерлік қызметімен өз қатарынан дараланып алға шыққан Айтбакиннің өзін де, еңбегін де өнеге тұтқаны ауызекі естеліктер арқылы мәлім (мысалы, Халық жазушысы, баянауылдық Дихан Әбілевтің естелігінде бұл жайында кеңірек сөз болған). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Михаил Юрьевич Маркин''' (31.07.1972, Қызылорда облысы Байқоңыр қаласы). 1997- Қазақстан-1 теле арнасында "Футбол әлемі" бағдарламасының редакторы 1998-99 жылы "Гол" газетінің тілшісі. газетінің бөлім меңгерушісі. 2000 жылдан бас¬тап "Pro-Sport Kazakhstan" журналының тілшісі, "Овертайм" агенттігінің шолушысы, "Қайрат" командасының (2002) баспасөз атташесі футбол шолушысы және статист. "Қазақстан футболы: 1913-2003" анықтама серіктес авторы. == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері 
'''Олимпиялық ант''', 1920 жылдан басталатын міндетті дәстүрдің бірі. Олимпиялық ойындардың салтанатты ашылуы кезінде ұйымдастырушы мемлекеттің ең атақты спортшыларының бірі мінберге көтеріліп, сол қолымен олимпиялық тудың бір шетінен ұстап тұрып салтанатты түрде: "Осы олимпиялық ойындарға қатысушылардың атынан осы Олимпиялық ойындардың таза спорттық рухта оның барлық талаптарына сәйкес өтөтіндігіне ант беремін" дейді. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
'''Академик В.Л.Комаров кеңес ғылымының ұйымдастырушысы және басшысы''' Сәтбаевтың мақаласы. Ғалымның 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шықкан шығармалар жинағының 1-томына енген. Бұл мақаласында Сәтбаев екі рет Сталиндік сыйлық алған, КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Кеңестер Одағы Fылым академиясының президенті академик Владимир Леонтьевич Комаров жайында жазады. Оның алдыңғы қатарлы кеңес ғылымының жалпы жұрт таныған ұйымдастырушысы және басшысы екендігі жайлы айта отырып, шын мәнінде ғылым ордасы болып отырған КСРО Ғылым Академиясысын құру, оның жұмысын белгіленген бағыт бойынша жүргізіп отыру міндеті B.Л.Комаровқа жүктелгенін айтады. Ғылым Академиясы: ''«1934 жылы үкімет қарары бойынша Ғылым Академиясы еліміздің астанасы Москваға көшіп келді. 1936 жылы, академик А.П.Карпинский қайтыс болғаннан кейін, В.Л.Комаров бір ауыздан академияның президенттігіне сайланды. КСРО Ғылым Академиясы президенті қызметінде В.Л.Комаров дүние жүзіне атағы шыққан білімпаз, кеңес ғылымының басшысы және сол сияқты көрнекті мемлекет қайраткері екенін айқын көрсетіп, өзінің зор талантын кең өрістетті»'' дей келіп, академик В.Л.Комаровтың «Кеңестер Одағындағы ұлттық республикаларда алдыңғы қатарлы кеңес ғылымының ордаларын құру, өркендету ісіндегі жетекшілігі зор орын алады» деп, оның ғылым саласында атқарған ерен еңбегін жоғары бағалайды. == Дереккөздер == Санат:Ғылым Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
Спортсшы Пааво Нурми алау ойындар ойынның дәстүрінің бірі. Ерте дүниеде Эллада жерінде Олимпиялық ойындар өткен Олимпия қаласының жүртында күн сәул есінен тұтанады. Содан кейін Олимпиядан кезекті олимпиялық ойындар отетін қаладағы стадионға қолдан-қолға ауысып алаулы эстафета өтеді. Бұл эстафетада ұшақтар, кемелер, машиналар, мотоциклдер және т.б. келіктер пайдаланылып, езінің жолын Олимпиялық ойындар ашылатын стадиондағы салтанатта аяқтайды, арнайы жасалған шарада қашан ойындар жабылғанша жанып тұрады. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
'''Академик Қаныш Сәтбаев''' Алматыда 1999 жылы қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жарық көрген суретті альбом. Басылымның демеушісі «Шеврон Мұнайгаз» ИНК. Бас редакторы В.С.Школьник. Қаныш Сәтбаевтың ғұмырнамасы суреттер мен құжаттар негізінде баяндалған. Республиканың мемлекеттік мұрағатындағы, Ғылым Қаныш Сәтбаев атындағы мұражайдағы, оның туыскандарының, шәкірттерінің жеке барлық деректер толық қамтылған, бұл мұрағаттар ғалым ғұмырнамасын бұрын белгісіз болып келген жайттармен толықтырып, байыта түседі. Сәтбаевтың суреттерде бейнеленген қас-қағым сәттері, ол бағалаған, оқыған, өзгертулер енгізген, ескертпелер жасаған, қарарлар жазған құжаттардың фотокөшірмелері арқылы оқырман қауым оның шынайы бейнесін көре алады. Альбом түрлі түсті суреттермен әсем безендірілген. Көлемі 160 бет. Таралымы 1500 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Олимпиялық әдебиет''', Қазақстанда Э. Жолымбетовтың Мәскеу XX Олимпиялық ойындарды шақырады" (1979), "Бес шығыршық" (1993 кітаптарымен басталады. Содан кейін П. Матущактың "Казахстанские спортсмены на Олимпийских играх" (1998), Н. Жүнісбаевтың "Олимпийский маршрут" (1999), "Олимпийский маршрут продолжается" (2002), П. Матущак, Д. Тұрлыханов, Қ. Закарьяновтың "Олимпийская гордость Казахстана" (2004), (Олимпиялық алау Алматыда 2007), Э. Жолымбетов, А. Құлназаровтың "от древный Эллады до Афины" (2004), О. Епубаевтың және т.б. авторлардың еңбектері жарық керді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Академик Қаныш Сәтбаев''' ғалымды еске түсіруге арналған жинақ. 1965 жылы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген. Кітапқа Қаныш Сәтбаевпен бірге қызмет атқарған көрнекті ғалымдардың, оның шәкірттері мен өмірінің әр кезеңінде ғылыми, өндірістік және қоғамдық қызметте болған адамдардың мақалалары енгізілген. Бұл ұлы ғалымның өсу жолы, Қазақстан ғылымының жетекші салаларының басты-басты өркендеу сатылары және оны қалыптастыру ісіндегі Сәтбаевтың рөлі жан-жақты баяндалған. Ғалымның республиканың аса бай минералдық қорларын зерттеу, металлогендік ғылымының күрделі мәселелерін талдау барысындағы жемісті қызметі әр қырынан ашылады. Әсіресе оның аса қымбат Жезқазған мыс кен орындарын ашу, Жезқазған мыс қорыту комбинаты құрылысын салу және Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясының Геологиялық институтын ашып, қалыптастыру жолындағы белсенді еңбегі ерекше атап көрсетілген. Кітапта Сәтбаевтың Жезқазған мыс кен орнын зерттеу мен игерудегі және Жезказған мыс қорыту комбинатының, Қазақ КСР Ғылым Академиясы Геологиялық ғылымдар институтының құрылысын жүргізудегі қызметіне елеулі орын берілген. Жинаққа Ш.Шокин, Ш.Есенов, П.Антропов, П.Тәжібаева, И.Бок, С.Бәйішев, И.Галузо, тағы басқалары көрнекті ғылымдардың мақалалары мен естеліктері енген. Жинақ Сәтбаевтың фотосуретімен ашылып, ғалым өмірінің әр кезеңінен елес беретін суреттермен, деректі құжаттармен, қолжазба көшірмелерімен көркемделген. Көлемі 19,3 баспа табақ, таралымы 5000 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Александр Владимирович Стрельников''' (18.06.1957, Гудермес, Шешенстан) халықаралық спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген жатықтырушысы,, Ұлттық бокс құрама командасының жатықтырушысы, екі дүркін әлем чемпионы, Ұлттық бокс құрама команданың капитаны Серік Сәпиевтің жеке жатықтырушысы. Александр Стрельников бокспен 1969 1980 жылдар аралығында шұғылданған. КСРО-ның бокс бойынша спорт шебері, халықаралық турнирлердің жеңімпазы, КСРО чемпионатының қола жүлдегері (1977, Бішкек) 1980 жылдан бері Абай қаласындағы жасөспірімдер спорт мектебінде жатықтырушы. ==Атақты шәкірттері== Александр Стрельниковтің атақты шәкіртерінің бірі, боксшы, халықаралық спорт шебері, Қазақстанның бокс бойынша еңбек сіңірген спорт шебері, Парасат орденінің кавалері (2008 жыл) Серік Сәпиев. Серік Сәпиевтің бірінші жатықтырушысы, әрі бүгінгі күнге дейін танымал спортшыған тәлім-тәрбие беріп келе жатқан Александр Стрельников: Серік менің алдыма кел­генде 11 жаста еді. Өзі нәзіктеу, тұйық болатын. Бірақ көзіне қарап-ақ тегін бала еместігін аңғардым. Жанарында бір ұш­қын бар. Уақыт оза байқасам, өнері аздап ағасына келіңкірейді. Бақтай да техникалық арсеналы өте бай, жылдам боксшы бола­тын. Сондай қасиеттер Серіктің де бойынан табылды. Сол кезде мен бұл жігіттің шабысы ширақ болатынын байқадым, дейді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:Бокс жатықтырушылары Санат:1957 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары 
Телескоп '''Телескоп''' туралы, ол сыңардүрбі (теле және грекше skopeo қараймын) аспан шырақтарын сәуле арқылы бақылауға арналған астрономиялық құрал. Телескоп гаммалық телескоп, рентген, ультракүлгін, оптикалық, инфрақызыл және радиотелескоп; оптикалық сұлбасы бойынша айналы (рефлектор), линзалы (рефрактор) және айналы-линзалы телескоп болып бөлінеді. Телескоптардың көмегімен фотографиялық, теледидарлық, т.б. сәуле қабылдағыштарды пайдалану арқылы фотографиялық, спектрлік, т.б. бақылаулар жүргізіледі. Телескоптар пайдалану ретіне қарай: астрофизикалық (жұлдыздарды, планеталарды, тұмандықтарды зерттейтін) телескоп, Күн телескопы, астрометрикалық телескоп, серіктік фотокамералар (Жердің жасанды серіктерін бақылайтын), сондай-ақ метеорларды бақылайтын метеор патрульдері мен кометаларды бақылайтын телескоп, т.б. болып бөлінеді. Күн телескопының трубасы қозғалмай не горизонталь не верткаль тұрады. Телескоптың (оптикалық рефрактордың) көмегімен алғашқы астрономиялық бақылауды Г.Галилей жүргізді. == Түрлері == Радиотелескоп *Радиотелескоп жер атмосферасының мөлдірлік терезесі диапазонында космостық обьектілердің кабылдауға және тіркеуге арналған кұрылғы. Күн телескопы *Күн телескопы арнайы күнді және күндегі дақтарды көруге арналған телескоп == Дереккөздер == Қазақ Энциклопедиясы, 8-том Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0 
'''Академик Қаныш Сәтбаев атындағы Екібастұз институты (ЕИТИ)''' 1994 жылдың мамыр айында қаладағы ірі өндірістер «Екібастұз көмір» МАҚ, «Екібастұз энергоқұрылыс» ӨЭҰ, АҚ, ОЭҰ, АҚ-ның өтініштерімен және солардың ұйымдастырылған жоғары оқу орны. Негізгі мақсаты жергілікті жерде жоғары білімді инженер мамандарын дайындау. ғылым доктары, профессор М.П.Марденов. Институт ашылған уақытта күндізгі бөлімге 140 студент, сырттай оқу бөліміне 100 студент қабылданған, сонымен қатар Павлодар индустриялды институтының 2-6-курстарынан Екібастұз бөлімшесінде оқитын 188 студент осы оқу орнына ауысты. Сол кезде институтта ғылым доктары, 15 ғылым кандидаты қызмет етті. Қазіргі кезде институтта 120 жоғары білікті мамандар мен оқытушылар қызмет атқарады. Олардың ішінде ғылым доктарлары Екібастұз институты, профессорлар: М.П.Марденов, Б.Б.Бекетов, А.Кебина, Ө.Р.Жұмашев, С.Қ. Молдабаев, Е.В.Максимов, Б.Ж.Оңайбаев, Д.С.Ахметбаев, ғылым кандидаттары Ж.Қ.Қамбаров, С.И.Иманғожин, тағы басқалары ұстаздық етеді. Оқу үрдісіне Қазақстанның ірі ЖОО ғалымдары: ҰЕА академик, техника ғылым доктары Б.Р.Рақышев, ғылым доктары Т.Қ. Досымбетов, техника ғылым доктары А.Х.Тілеуов, С.Н.Асамбаев, қаладағы кәсіп- орындардың, мекемелердің, банктердің ең білікті мамандары тартылған. Институтта төрт академик жұмыс атқарады (М.П.Марденов, Е.В.Максимов, Б.Ж.Оңайбаев, 2009-10 оқу жылдарында институттың оқытушысы мен қызметкерлері кандидаты және доктары диссиртация қорғады. Қазіргі кезде күндізгі оқу бөлімінде 645 студент, сырттай оқу бөлімінде 1712 студент білім алуда. Мемлекеттік грант бойынша 249 студент оқиды. Институтта мемлекеттік тапсырыспен мамандар дайындалады және грант жыл сайын техника мамандықтарға көп бөлінеді. Соңғы 12 жылда институт 2400 маман дайындап шығарды, қазір олар республикалық әр саласында қызмет атқаруда. Институттың кейбір түлектері Канада, АҚШ, Германияда жұмыс істеуде. 2004 жылдан бастап 14 мамандық бойынша кәсіби мамандар дайындалуда (экономика, менеджмент, автоматтандыру және басқару, ақпараттық жүйе, тау-кен ісі, металлургия, көлік, көлік техникасы мен технологиясы, жылу энергетикасы, электр энергетикасы, технологиялық машиналар мен жабдықтандыру, құрылыс, тасымалдауды, қозғалысты ұйымдастыру және көлікті пайдалану, информатика, кәсіби оқыту). *1998 жылы институтта инженер-техника колледж (ЕКИТИ) ашылды. Колледжде құрылысшы, сонымен қатар бухгалтерлер мен менеджерлерді дайындайды. *1999 жылдан бастап ЕИТИ ҚР-ның Білім мекемесі қауымдастығының мүшесі. *2001 жылы ҚР Білім және ғылым министрінің шешімімен онда аймақтық тестілеу Орталық ұйымдастырылды. Осы Орталық Екібастұз жастарының Республика көлеміндегі ЖОО-ға оқуға түсуіне жол ашты. *Институтта 2001 жылдан бастап дәстүрлі халықаралық ғылым-практика, конференция «Сәтбаев оқулары» өткізіледі. Осы конференцияға Қазақстанның, жақын және алыс шет елдердің ғалымдары қатысып, өз мақалаларын жариялап келеді. Институт ғалымдары Максимов, Оңайбаев Қазақстанның 10 патентін ұтып алды. Марденов, Кебина, Оңайбаев, тағы басқалары ғалымдардың монографиялары басылымға шықты. Институтта жас ғалымдар мен мамандардың кеңесі жұмыс істейді. Студенттер жоғары оқу орындары арасында өткізілетін конференциялар мен олимпиадаларға қатысып, жүлдегерлік сыйлықтармен оралуда. ЕИТИ-дің ғылым-зерттеу жұмысының негізгі бағыты Павлодар мен Екібастұз аймағындағы кен байлықтары мен минералдық шикізаттарын энергетикада, құрылыс саласында, жылу көлікте, металлургияда кешенді түрде пайдалану. Осы аталған ғылым-зерттеу жұмыстарын жүзеге асыру барысында институтта кеңес ережесі» және «Ғылыми-зерттеу жұмысының ережесі» тиімді қолданылуда. Оқу, әдебиеттерге бай (187000 дана кітап) кітапханасы бар. Барлық оқулықтардың электрондық түрлерін алып, қазіргі заманға сай оқу залында пайдалануға мүмкіндік жасалған. Қаланың көптеген мамандары осы кітапханада білімдерін жетілдіреді. Институт жыл сайын оқу зертханасын кеңейтіп, жаңа толықтырып Зертханалық жұмыстар мамандықтар бойынша зертханаларда және өндіріс алаңдарында өткізіледі. Институтта 159 компьютермен жабдықталған компьютерлік сыныптар жұмыс істейді. Барлық пәндерден сабақтар, дипломдық, курстық жұмыстар осы сыныптарда өткізіледі, жазылады, интернетті еркін пайдалануға болады. Институттың жеке сайты бар. Студенттер арасында жыл сайын дәстүрлі мерекелік іс-шаралар өткізіледі. Олар қала, республика деңгейінде өткізілетін және спорттық ойындарға белсенді қатысады. ЕИТИ студенттерінің мамандық бойынша практиканы қаланың ірі өндірістерінде («Богатырь Көмір» ЖШС, «Евразия энергетикалық ассоциациясы», ЖАҚ, тағы басқалары) өткізулеріне мүмкіндіктер жасалған. ЕИТИ Ресей, Германия, Дания мемлекеттерімен серіктестік қатынастар жүргізеді және Еуро Союз «TACIS» грантын алу бағдарламасы байқауына қатысады. ЕИТИ екі деңгейлік жоғары білім беру жүйесінде жұмыс атқарады (бакалавриат, магистратура), мамандарды мемлекеттік және халықаралық стандартен дайындайды. 2004-05 оқу жылында институт несиелік білім беру жүйесіне көшті, бүгінгі күні барлық күндізгі және сырттай оқитын студенттер мамандық бойынша осы жүйемен білім алуда. Техникалық материалдық базалар қазіргі заманға сай жаңа технология материалдармен жабдықталған. 2010 жылы институт Оксфорд (Ұлыбритания) Еуропалық білім беру сапасының белгісіне ие болды. 2011 жылы институт Президенті Марденов Ұлыбританиядағы «ЕВА» әлем ғалымдарының реестріне кіргізілді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жоғарғы оқу орындары 
'''Қаныш Сәтбаев атындағы оқу тәрбие кешені''' алғаш рет Ақкелін болысында 1903 жылы бастауыш орыс-қазақ мектебі ашылды. Әліппе ұстатып, әріп танытқан мұғалімдері: Г.В.Терентьев, Б.Уәлиханов, С.Жуанышбаев. Мектеп табалдырығын алғаш аттаған оқушылары: Ғазиза Имантайқызы Сәтбаева, Ғариф Зәркешұлы, Кәрім Зындаұлы, Ғабдұлғазиз Имантайұлы Сәтбаев, тағы басқалары Қаныш Сәтбаев онда 1905-11 жылы оқыған. *1933 жылы «Теңдік бастауыш мектебі», *1938— 39 жылы Жеті жылдық мектеп құрылды. Осы жылдары мектеп-интернат атанды. *1989 жылы 27 мамырда мектепте Қаныш Сәтбаев мұражайы ашылды. Мұражай ғалымның өмір деректері бойынша құжаттар, заттар, кітаптармен жабдықталған. Онда ғалымның қызы Шәмшиябану Қанышқызының пайдаланған заттары, құжаттары, кітаптары бар бұрыш *2008-09 оқу жылында мектепте 172 оқушы білім алды. Мектепте «Қаныштану» факультативтік сабағы жүргізіледі. Әр жылда дәстүрлі «Сәтбаев оқулары» жинағы шығарылып отырады. Сәтбаев оқыған қарашаңырақ түлектері сан салалы мамандық бойынша еңбек етеді. Қазірде осы мектептен нәр алып, сусындаған түлектердің 24-і ғылым саласында, 215-і мұғалімдік қызмет атқарады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Білім мекемелері 
'''Қаныш Сәтбаев атындағы орта мектеп''' Павлодар облысы Баянауыл аудандық Теңдік ауылында 1992 жылға дейін негізгі орта мектеп ретінде қызмет етіп келді. *1991 жылы академик Қ.Сәтбаев аты берілді. Өз тарихын төңкеріске дейін Ақкелін болысында 1903 жылы ашылған орыс-қазақ мектебінен бастайды. *1933-38 жылы Сарықамыс бастауыш мектебі, *1938-62 жылы Теңдік жетіжылдық мектебі, *1962 жылдан сегізжылдық, кейіннен орта мектеп деп аталды. *2001 жылы жаңа ғимаратка көшіріліп, техника құралдармен және жиһаздармен қамтамасыз етілді. Мектепте компьютерлік сыныптар, мәжіліс және спорт залдары, 60 орындық асхана, еңбек-техника және қызмет көрсету кабинеттері, оргтехника түрлері және спорттық, ауыл шаруашылық жабдықтары бар. Осы мектеп түлектерінің ішінде еліне танымал болған мектеп бітірушілер қатарында Қ.Сәтбаев, Ж.Жандосов, ғалымдары Ақышев, Х.Оспанов, Г.Садықова, Е.Көкенов, тағы басқалары бар. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қаныш Сәтбаев және Қазақстан ғылымы''' Алматыдағы «Ғылым» баспасынан 1999 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Қ.Сәтбаевтың туғанына 100 жыл толуына жариаланған. Бас редакторы академик А.А.Абдулин. бөлімнен тұрады. Кітапта жарияланған мақала, очерк, естеліктердің авторлары академик Сәтбаевтың замандастары, Қазақстан, Ресей, Украина ғылымы мен мәдениетінің қайраткерлері, белгілі адамдар, тұңғыш Қазақ КСР Ғылым Академиясының президентін, академигін жақсы білген, оны ұлы геолог, гуманист деп атаған ғалымдар, оның сан қырлы және қызықты өмірі мен шығармашылық қызметінен сыр шертеді. Сондай-ақ еңбекке академиктің бүгінгі Қазақстан ғылымы мен өндірісі үшін маңызын жоймаған негізгі іргелі мақалалары енгізілген. фотосурет берілген. Көлемі 18,3 баспа табақ. Таралымы 500 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қаныш Сәтбаев жерлестері жадында''' Алматыдағы «Жібек жолы» баспа үйінде 1999 жылы қазақ тілінде жарық көрген жинақ. Құрастырушы Қаныш Сәтбаев атындағы Халықаралық қордың Павлодар бөлімшесінің директоры О.Қожанов. Қазақ КСР Ғылым Академиясының тұңғыш президенті Қаныш Сәтбаевтың 100 жылдық мерейтойына орай жарық көрген естелік кітапта Қаныштың жерлестері, замандастары Ә.Маргұлан, Ш.Шөкин, Ә.Сағынов, Қ.Мақатов, А.Қайыпов, З.Ақышев, Қ.Cабаев, Қ. Жәмінов, Ғ.Бекжанов, О.Қожанов, К.Салықов тағы басқалары оның ғибратты өмірі, азаматтық келбеті, кісілік қадір- қасиеті жайында сыр шертіп, ой бөліседі. Алғы сөзін жазған Сәтбаевтанушы жазушы М.Сәрсеке. фотосурет берілген. Көлемі 6,3 баспа табақ. Таралымы 1000 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қаныш Сәтбаевтың қоғамдық ғылымдар жөніндегі мұрасы''' -1997 жылы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген зерттеу еңбек. Авторы тарих ғылым кандидаты. Ғ.О.Батырбеков. Жауапты редакторы ҚР Ғылым Академиясының академик М.Қ.Қозыбаев, пікір жазғандар: Ғылым Академиясының мүшесі К.Нүрпейісов, тарих ғылым кандидаты. Х.Әбжанов. Бұл ұлы ғалымның қоғамдық ғылымдар саласындағы ғылым қызметінің энциклопедиясын сипатын ашуға талпыныс жасаған тұңғыш ғылыми-зерттеу болып табылады. Кітап «Қ.Сәтбаевтың өмірбаянын зерттеудің жайы», «Қ.Сәтбаев және Қазақстанның Ғылым академиясы. Ғалымның қоғамдық қызметі», «Қ.Сәтбаев еңбектеріндегі Қазақстан экономикасы мәселелері», «Қ.Сәтбаевтың Орталық Қазақстандағы біздің заманымызға дейінгі ескерткіштерге байланысты зерттеулері», «Қ.Сәтбаев фольклор мен әдебиет туралы», «Қаныш Сәтбаев өнер туралы», «Академик Қаныш Сәтбаевтың есімін мәңгі есте сақтау тарихы» деген тараулардан тұрады. Зерттеуші осы аталған өзекті тақырыптар бойынша ұлы ғалымның қызметін нақты деректер мен құжаттарға сүйене отырып, жан-жақты ашуға күш салған. Кітапта ғалым өмірі мен қызметінің әр кезеңдеріне қатысты фото және құжаттық материалдар берілген. Еңбектің көлемі 12,75 бет. Таралымы 500 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Академиктің жастық шағы''' мақала. Авторы Н.Анов. 1965 жылы «Қазақстан» баспасынан «Өмір операциясы» атты очерктер жинағы орыс тілінде жарық көрді. Құрастырушы Жинақта 17 жазушы, журналистің мақалалары топтастырылған. Кітапта Қазақстан ғалымдарының еңбектері, олардың батыл ізденістері тартымды жазылған. Ановтың мақаласы осы жинаққа енген. Оқырман қауым бұл мақаладан Қазақстандағы ғылымның дамуы, Кеңес өкіметі кезіндегі ғалымдардың табыстары жайында мол мағлұмат алады. Мақалада, сондай-ақ Қаныш Сәтбаевтың жастық шағы, студенттік кезеңі, ұстазы М.А.Усов және ауданында атқарған жұмыстары жайлы баяндалады. Жинақ көпшілікке арналған. Көлемі 15,92 бет. Таралымы 50 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қаныш Сәтбаев: хаттар мен Алматыдағы «Атамұра» баспасынан 1998 жылы орыс және қазақ тілдерінде жарық көрген жинақ. Құрастырушы тарих ғылым кандидаты Ғ.О.Батырбеков. Академик Қ.Сәтбаевтың 1920- 60 жылы жазған барлық хаттары, анықтамалары, жазбалары, ескертпелері хронологиялық тәртіппен берілген. Онда ғалымның бай өмір жолы мен қайраткерлік қызметі, қиын кезеңдердегі Қазақстан ғылымының қалыптасуы мен дамуы көрсетілген. Жинаққа Қазақстан Орталық мемлекеттік мұрағатынан алынған құжаттар мен бұрын жарияланбаған материалдар енгізілген. 31 фотосурет қамтылған. Көлемі 10,9 баспа табақ. Таралымы мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қаныш Сәтбаевтың мұражай-үйі''' Қарсақбай қаласында орналасқан. 1926 жылы институтты жаңа бітірген жас инженер- геолог Қаныш Сәтбаев «Атбасцветмет» тресіне жұмысқа орналасады. Бұл Жезқазған аймағының болашағы, әсіресе, барланған мыс кенінің болжамдары дүдәмал жағдайда тұрған кезең еді. Ол Қазақстан Халық Шаруашылық кеңесінің өкілі ретінде трестің геологиялық тобын басқаруға Қарсақбайға келгенде бұл өлке қазынасын қойнына бүгіп жатқан табиғаты қатал аймақ болатын. *1929 жылы Қарсақбай мыс зауыты мен «Атбасцветмет» тресі біріктіріліп, Қарсақбай мемлекеттік мыс комбинаты құрылды. Сәтбаев жаңа өндірістің бас геологы және геология бөлімінің бастығы қызметіне тағайындалды. Қарсақбайға келген үш жылдың ішінде ол Жезқазғанның болашақ мыс қоры кем дегенде миллион тоннадан астам екендігін дәлелдеді. «Жезқазған мүмкіндігі жағынан дүние жүзінің бай мыс аймақтарына жатады және болашақта Американың белгілі мыс орындарын басып озады» деп жазды жас геолог ең алғашқы мақалаларының бірінде. («Қарсақбай ауданы және оның 1928 жылы «Народное хозяйство» журналы, №1). *Шын мәнінде 1938 жылдың өзінде бұл өлкенің барланған мыс миллион тоннадан асты. Ғұлама ғалымның артында қалған ұлы істердің іргетасы Қазақстан түсті қарашаңырағы Қарсақбайда 1926—41 жылы Сәтбаев үй ішімен тұрған қарапайым да қасиетті шаңырақта қаланды. Алғашында ағылшын басқарушысы Бельдонға арнап салынған үй Сәтбаевтар әулетінің құтты ұясы болды. Осы үйде ғалымның балалары дүниеге келіп, ер жетті. Екі пәтерлі үйдің бір басындағы шағын үш бөлмеде сол жылдары Қарсақбай мыс комбинатының бас геологы басқарған геологиялық барлау кеңсесі орналасты. Сөйтіп, бұл шаңырақ Сәтбаев іргесін қалаған геология ғылымының ең алғашқы құтханасы болды. *1930 жылы болашақ Үлкен Жезқазғанның, *1942 жылы Жезді марганец кенішінің тағдырын шешкен еңбек Қазақстанның металлогендік болжам картасының алғашқы жоспар-жобалары осы үйдегі ғалымның жұмыс кабинетінде, бүгінде жәдігерге айналған жазу үстелінде шешілді. Табиғатынан көпшіл, ізгі мәдениетті, ғылымның сан саласынан ұшан- теңіз білімді Имантайұлының шаңырағында жасөспірім баладан ауыл ақсақалдарына дейін небір ғұламалар бас қосқан. Ғалым- инженердің үйінде үнемі бос кереуеттер тұрған. Экспедиясиясы геологтары, зертхана қызметкерлері, бұрғышылар, таяу ауылдардың тұрғындарына дейін осы үйде қона жатып, ұлы тұлғаның шапағатымен шаруаларын бітіріп кетіп жататын. *Қазақ әдебиетінің классигі С.Мұқанов 1928 жылы Қаныштың жанында бір айдай болып, ел аралады. Кейін «Есею жылдары» кітабында «Қоштасарда Қазақстанның жер астындағы бар байлығы осы кісінің басында сияқты көрініп кетті. Расында да солай еді» деп еске алады. *1969 жылы сәуірде Қаныш Сәтбаевтың туғанына 70 жыл толуына орай ұлы ғалым 15 жыл тұрған үй мен бұрынғы кеңсесінің қабырғасы қосылып, мемориалдық мұражай болып ашылды. Осылайша бүкіл қарсақбайлықтар үлкен шаңырақ санайтын киелі орын мәдениет ошағына айналды. Сәтбаевтың жеке мұрағатынан алынған, оның ұрпақтары жинақтап өткізген жәдігерлер мұражай қорының басты құндылығы. Мұражай экспозициясын құруға ғалымның қыздары Ханиса, Шәмшиябану, Мейіз көп еңбек сіңірген. Көрмелерде Сәтбаевтың өмірі мен қызметін жан-жақты көрсететін, өлкенің өндірістік тарихын сипаттайтын деректер, қолжазба құжаттар, минералдар үлгілері, ғалымның еңбектері, ол жайлы әдебиеттер мен әр жылдардағы баспа материалдары жинақталған. Кішігірім залды қамтитын мұражай экспонаттары құндылығы мен мазмұны жағынан ерекше бағалы. Ұлы ғалымның киім- кешектері, күнделікті қолданған, тұтынған заттарына дейін қаз-қалпында сақталған. Ғалымның зайыбы Таисия Алексеевна (Кош-кина) Сәтбаева қысылған сәтте тақтай ретінде геологтың сызба үстеліне қамыр жаяды екен. Үйдің ауласына Қаныш отырғызған көшеттер бәйтерекке айналған. Негізгі қорды құрайтын мыңға жуық жәдігерлердің барлығы дерлік түпнұсқа ретінде бағаланады. Ғалымның мұражай-үйін қатарында алғашкы директоры, қарт ұстаз Ахмет Жұмабаевтың есімі құрметпен аталады. *1983-95 жылы Қаныш Сәтбаевтың мұражай-үйі (қазіргі «Қазақмыс») бірлестігі мұражайының бөлімшесі болып келді. *1995 жылы Жездідегі тау-кен және балқыту ісі тарихы мұражайы мәдени-тарихи кешенінің құрамына енгізілді. Бүгінде ол кенді өңірдің халқы кие тұтатын, саяхатшылар арнайы іздеп келетін тарихи-танымдық орын. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы мұражайлары Санат:Қаныш Сәтбаев 
Ресейдің Сібірлік әкімдері 1833 жылы Баянауыл округін құрар қарсаңында, яғни 1829 жылы Павлодармен аралықта Қалқаман Жамантұз Қайдауыл Жалғызқұдық Қарасор бекеттерін ашады. Павлодардан Қалқаман 40 шақырым ол кезде бір күндік жер. Баянауылға барғандар да, Баянауылдан қайткандар да Қалқаман бекетіне түнемей өте алмайды. Екібастұзды алғаш игере бастаған кепес Артемий Деров Омбыға (Транссібір жолына) көмір жеткізу үшін 1893-95 жылы Ертіске дейін темір жол салғанда Қалқаман бекет міндетін атқарады. Алтай түрлі түсті металдар тресі бұл темір жолды 1924 жылы бұзып, рельстерін Өскемен Ридцер темір жолын салуға пайдаланады да, Қалқаман қайтадан бұрынғы бекеттік міндетін атқарып қала береді. Қазақтар оны Ақбарақ деп атады. Өйткені жазықта ақ шағала жалғыз үй көзге алыстан ұшырасатын. «Ақбарақ көрінгенде болдырып келе жатқан атқа да жан бітеді» деген сөз сол уақытган қалған. Қаныш Ақбарақ табалдырығын тұңғыш рет 1911 жылы аттады. Содан кейін Павлодар Баянауыл, Баянауыл Павлодар аралығына сапар шеккен сайын мұнда екі реттен қонып жүрді. Қаныш Сәтбаев дала күзетшісі Ақбарақ-бекетті соңғы рет 1959 жылы көрген. Машинадан түсіп, төңірегін айналып көп жүріпті. Бүгінде Павлодар Баянауыл аралығында елді мекен жетерлік. Баска бекеттердің іргесі де қалмаған. Ал Ақбарақ-бекет сайын далада, күре жолдардан жырақта әлі түр. == Дереккөздер == Санат:Көлік және коммуникация 
'''Телефильм''' теледидарлық хабар желісінде көрсету үшін (теледидардың техникалық мүмкіндігін және теледидар экранынан қабылдау ерекшелігін ескере отырып) дайындалған арнаулы фильм. Телефильм ұғымына көбіне кино түсіру аппараты мен кинопленкаға түсірілген фильмдер жатқызылады. Қазіргі кезде бұл ұғыммен магниттік видеофонограмма да Мұнда кескін мен дыбыс көмегімен магниттік лентаға жазылады. Телефильм жасау кезінде теледидар экранының бұрыштық өлшемі киноэкранға қарағанда кішірек болатындағыығы ескеріледі. Сондықтан телефильм кинофильмдерден өзінің көркемдігі жөнінен ерекшелеу (ұсақ детальдарының аз болуы, т.б.) болып келеді. Телефильм көбіне көп сериялы және толық метражды фильмдер болып дайындалады. Телефильм 35 мм және 16 мм-лік кинопленкаға түсіріледі. Телефильм түсіруде кескінді магниттік лентадан кинопленкаға көшіру тәсілі де (не керісінше) қолданылады. ==Сілтемелер== Санат:Техника 
'''Анай Теліұлы''' (17 ғасырда өмір сүрген) Қаныш Сәтбаевтың жетінші атасы. Арғын Қаржастың. Құлықе бұтағынан тараған Телі (Телі тентек атанған) әкесінің інісі Бегім ерте өлген соң оның жесірін әмеңгерлік жолмен алып, содан Анай туған. Телінің Анайынан Мырзагүл, Құл, Жәдігер, Нияз, Тоқсан және Құдайқұл туады. ''«Анайдың қалмақ әйелінен Жәдігер, қазақ әйелінен Нияз, ал сарттан алған әйелінен Құл мен Қозған...»'' дейді Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы (Көпейұлының шежіресі, 60 6ет). Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы Мұса Шормановты жоқтаған (1885 жылы) аза жырында: ''«Арғы атасы сұралса ізгі өткен мырза Анайды, Қаржастың қасқа-жайсаңы Анайдан өріп тарайды...»'', дейді. Анай Бұқар жыраудың әкесі Қалқаман батыр Жолымбетұлымен заманы бір әрі үшінші атасында туысады. Ол қазақтың жоңғар жұртымен екі жарым ғасырға созылған азаттық соғысы дәуірінде өмір сүріп, атамекенін жаудан қорғау үшін ғұмырын ат үстінде өткізген ірі тұлға. Өткен ғасырда Мұса Шорманов, Имантай Сәтбаев сияқты көзі қарақты адамдар жазып қалдырған шежірелерінде Қаржас ауылдары Қаратаудың түстік бөктерінен Бұхар хандығының иелігіндегі Елібай деген жерге босып барғанда (жоңғар қонтайшысы Қалдан-Бошоқтың 1681-85 жылы аралығында қазақ қоныстарына тұтқиылдан басып кірген жойқын шабуылынан кейін болса керек) көш бастаушы Қалқаман батырға серік болған рубасы Анай мырза екендігі айтылған. Анайдың үш әйелінен туған алты ұлынан әлденеше әулет өрбіген. Үлкені Мырзағұлдан қаржас руын Баянауылға бастап келген Сәти ер, одан да алты ауыл тарайды, біреуінен Шорман би Күшікұлы (Ш.Уәлихановтың нағашысы). Ортаншысы Жәдігер, оның төрт ауыл қонған ұрпағының бірі Сатай мырза, одан Сәхбаевтар әулеті тарайды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Олимпиялық қалашық''', ойындарға қатысушылар, ресми өкілдер, қызмет көрсетушілер орналасатын кешенді қалашық. Ол ХОК-тың атқару комитеті бекіткен және Олимпиялық хартияның талаптарына сай болуға тиісті. Алғашқы Олимпиялық ойындар өткен кезде әрбір ұлттық Олимпиялық комитет өздерінің құрама командаларының мүшелерін өздері орналастыратын. Ал 1924 жылы Париждегі IX Олимпиялық ойындар өткен кезде спортшылар ағаштан жасалынған шағын үйлерге жайғасты, соған байланысты осындай мекенжайлар кейін" олимпиялық қалашық" деп аталды. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
'''Олимпиялық қозғалыс''', әрбір жылда өтетін ойындардың арасында ХОК және ҰОК-ттер үнемі жұмыс істейді. Олар Олимпиялық ойынды насихаттайды. Оның қаһармандары туралы кітаптар, деректі фильмдер, жарнамалар шығарады. Спорт мектептерінде, секцияларында лекциялар оқылады. ҚР-да Олимпиялық қозғалысты насихаттап, оны ел арасында дәріптеуге күш салып жүрген адамдар бар. Атап айтқанда спорт қайраткері Қ. Әшляев, журналист Н.Жүнісбаев т.б. солардың қатарына жатқызуға болады. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
Олимпиялық ту '''Олимпиялық ту''', жиектері әдіптелмеген ортасына бес түсті олимпиялық белгі (эмблема) салынған үлкен ақ орамал. Оның сәні мен көлемі 1914 жылы Прагада өткен ҰОК-тің конгресінде Пьер Де Кубертен сыйлаған туға сәйкес келуге тиіс. 1920 жылдан бастап барлық Олимпиялық ойындардың салтанатты ашылуларында флагштотқа кетеріліп келеді. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
'''Олимпиялық филателия''', 1-ші Олимпиялық ойындар ашылғаннан кейінгі екінші күні 1896 жылы сәуірде алғашқы почта маркасы айналымға түсті. Ерте дүниедегі Эллин атлеттерінің жарыстарын; жұдырықтасу, диск лақтыру, күймемен жарысу, олимпиядағы стадион, Амфора, Гермес, Ника, Акрополь бейнеленген бұл маркалар тек Олимпиялық ойындар ғана емес, күллі спорттық филателияның бастауы болып саналады. Қазақстанда Ғ. Қосановтың, Б. Артаев, О. Шишигина және т.б. олимпиялық чемпиондар мен жүлдегерлердің құрметіне почта маркалары шығарылды. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары Санат:Пошта 
'''Олимпиялық хартия''' Олимпиялық ойындардың жарғысы осылай деп аталады. Хартияның негізгі қағидалары 1894 жылы Парижде өткен Халықаралық спорт конгресінде бекітілген. Кейін оған түзетулер мен толықтырулар енгізілді. Бірақ жарғының нөгізгі бағыттары сақталды. Хартия ХОК-тың, ҰОК-тың және халықаралық спорт өзара қатынастарын, ХОК-тың мүшелерін сайлаудың атқару комитеттері мүшелерінің сайлану тәртібін, төрағаның міндеттерін, Олимпиялық ойынға құрама командаларды жіберу қағидаларын, жарыстардың бағдарламасын, мәдени шаралардың өткізу ретін, ойындарға қатысушылардың, ресми өкілдерінің санын, ойындардың ашылу және жабылу салтанатын өткізу, марапаттау рәсімдерін белгілейді. Олимпиялық хартия бойынша ойындар мемлекеттердің арасындағы жарыс емес, жеке адамдардың арасындағы жарыстар болып есептелінеді. Бірақ 1908 жылдан бастап, ХОК ойындар туралы мәліметтерде, есептерде, әртүрлі кітаптарда ресми емес командалық есептер шығарылып жүр. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
Олимпиялық (белгі) эмблема '''Олимпиялық (белгі) эмблема''', ХОК бекіткен, өзара айқастырылған түрлі-түсті бес шығыршықтан тұрады. Жоғарғы жағында көк, қара, қызыл үш, төменгі жағында сары, жасыл, екі шығыршық. Олимпиялық белгіге SITIUS, ALTUS, FORTUS! "Тезірек, биігірек, күштірек деген ұран да енді. әрбір ойындардың өзіне тән белгісі болады. Мұнда міндетті түрде белгіленетін бес шығыршықтан басқа ойындардың өтетін жылы, ойындар өтетін қаланың белгісі көрсетіледі. Мысалы, Рим олимпиадасында қаншық қасқырдың емшегін еміп тұрған Ромул мен Рем, Мехико олимпиадасында ацтектердің күнтізбесі бейнеленген. == Дереккөздер == Санат:Олимпиада ойындары 
Азия мемлекеттерінің спорттық ойындары''' бұл спорт шаралары Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея, Индонезия, Үндістан сияқты құрлық бойынша спорт әжептәуір жақсы дамыған елдермен бәсекеге түспей спорт жағынан кейіндеп қалған елдердің халықтары арасында дене тәрбиесін көтеруге байланысты ұйымдастырылған болатын. Мұның тағы да бір басты сылтауларының дамымаған осы мемлекеттердің көбісінің қаржы тапшылығына байланысты спортшыларының Олимпиялық ойындар, тіпті АО-ына да қатыса алмаулары еді. Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттерінің спорттық ойындары алғаш рет 1959 жылы Таиландтың Бангкок қаласында етті. 1961 жылы Рангун қаласында еткен II ойындарға Бирма, Камбоджа, Лаос, Малайзия, Сингапур, Таиланд, Вьетнам мемлекеттерінің құрама командалары қатысты. Бұл ойындар экономикалық даму жағынан кейіндеп қалған Азия құрлығының елдерінде дене тәрбиесі мен спорттық дамуына, осы мемлекеттер құрама командаларының АО-ына, Олимпиялық ойынға қатысуына әжептәуір ықпал жасады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Орталық азия мемлекеттерінің спорттық ойындары''', 1991 жылы КСРО мемлекетінің ыдырауына байланысты бұрын империяның құрамында болған Қазақстан, Өзбекстан, Кырғызстан, Тәжікстан, Түрікмен елдері спортшы- ларының арасында осы елдердің ұлттық Олимпиялық комитеттерінің (ҰОК) үсынысымен Халықаралық Олимпиялық Комитеті (ХОК) бекіткен кешенді спорт жарыстары. Бірінші ойындар 1995 жылы Ташкентте, екінші ойындар 1997 жылы Алматыда, 3-ші ойындар 1999 жылы Бішкекте етті. 4-ші ойындар 2001 жылы Ашхабад қаласында етуге тиісті болатын. Бірақ бұл ұсынысты Түрікмен үкіметінің басшылары қабылдамады да, кезекті ойындар өтпей қалды. 2003 жылы Орта Азия мемлекеттерінің құрама командаларын Душанбе қабылдады. 1997 және 1999 жылдардағы ойындардағыдай 2003 жылгы ойындарда да ҚР-ның құрама 48 алтын, 31 күміс, 31 қола медальдарға ие болып, жалпыкомандалық бірінші орынға ие болды. Душанбеден кейін бұл ойындар өткізілген жоқ. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Марат Өтеғалиұлы''' (10.10. 1960, Махамбет пос. Атырау облысы) ҚР-ның ЕСЖ-сы (2004), Ұлттық Олимпиялық комитетінің мүшесі. 1998-2001 жылдардың арасында облыстық спорт бас- қармасының төрағасы, "ҚР-ның спортына еңбек сіңірген қайраткері". Ол Суворов атындағы (1982-1985) әскери училищесін және Қазақ спорт және туризм академиясын, Атырау мұнай мен газ институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
солға '''Теллур''' (латын. ''Tellurіum''; '''Te''') элементтердің периодтық жүйесінің VI тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 52, атомдық массасы 127,60. Табиғатта орнықты және массалық саны 107-ден 134-ке дейінгі 14 жасанды изотопы бар. Теллурды мажар геологы Ф.Мюллер (1740 1825) ашқан (1782). 1798 жылы неміс ғалымы М.Г. Клапрот (1743 1817) осы жаңалықты бекітіп, (латынша tellurіs Жер) элементке “теллур” атын берді. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 110–7%. Басты минералдары: алтаит, теллурвисмутит, тетрадимит, калаверит, креннерит, гессит, теллурит. Ерітінділері аморфты қоңырқай ұнтақ түрінде тұнады, кристалдық торы элемент химиялық тұрғыда өте маңызды болып табылады. Теллур күмістей сұр түсті, металдық жылтыры бар элемент, тығыздығы 6,24 г/см3, балқу 449,8С, қайнау 990С, Тотығу дәрежесі 2, +4, +6 сирек +2. Галогендермен, концентрлі HNO3, H2SO4-пен, қыздырғанда О2-мен әрекеттеседі. Теллурдың бірнеше әлсіз қышқылдары (H2Te, H2TeO3, H6TeO6) белгілі. Теллурды көбінесе мыс электролитті қоқырлардан алады. Оны шалаөткізгіш ретінде, қорғасынның механикалық қасиетін жақсарту, шойынды ағарту үшін, шыны-керамика өнеркәсібінде, т.б. қолданатыны белгілі. == Физикалық қасиеті == Теллур металл жылтырлығы бар нәзік күмістей ақ зат. Жұқа қабаттарда, жарықта қызыл-қоңыр, жұпта алтын-сары. Қыздырған кезде ол пластикке айналады. Кристалл торы алтыбұрышты. Жылулық кеңею коэффициенті 1,68 10−5 1. Диамагнетик. 0,34 эВ жолақ аралық жартылай өткізгіш, өткізгіштік түрі қалыпты жағдайда және жоғары температурада p, төмен температурада (өту шекарасы тазалығына байланысты -80 C-тан -100 C-қа дейін). Санат:Химиялық элементтер 
'''Талғат Әбенұлы Өмірәлиев''' (13.11.1961, Талғар қаласы), ауыл спортының жанашыры, облыстық волейбол, футбол мүшесі. Сарқант, Талғар аудандарында әкім болды. Облыста мектеп оқушыларының "мың бала" спартакиадасын, футбол чемпионаттарын ұйымдастыруға, жоғары топтағы "Жетісу" әйелдер командасын құруға белсене атсалысты. Әкімнің қолдауымен Нұра, Гүлдала, Панфилов, Тұздыбастау ауылдарындағы мектептерде спорт залдары ашылды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан аудандарының әкімдері 
'''Поуэрлифтинг (күш үшсайысы)''', жеке спорт түрі ретінде 1970 жылдан дами бастады. Оған күш жаттығуларының үш түрі белтемірді иыққа салып зілтемірмен отырып-тұру, ұзынынан жайылған тақтай төсеніштен зілтемірді екі қолмен сығымдай көтеру, бел жазылғанша зілтемірді жерден жоғары тарту. Мұның алдыңғы екеуінен Әлем жарыстары жеке өтеді. Көпсайыс бойынша жеңімпаз үшсайыстың қорытындысымен анықталады. Арқасының немесе баска бір бұлшық еттерінің созылуына (жарақат алуына) байланысты кейде чемпиондар жеке жаттығулар бойынша анықталады. Поуэрлифтингтен жарыста салмақ дәрежелері бойынша сынға түседі. Ер кісілер 52,56,60,67, 5,75, 82, 5, 90, 100,- 125,+125 кг; әйелдер 44, 48, кг салмақ дәрежелеріне белінеді, республикалық, құрлықтық, әлемдік рекордтар есепке алынады. ==Қазақстандағы поуэрлифтинг == поуэрлифтинг''' 1988 жылдан бастап дамыды. Осы жылы желтоқсан айында Алматыда республикалық -чемпионаты өтті. Поуэрлифтинг секциялары Алматыда, Қарағандыда, Павлодар, Қостанай, Қызылорда қалаларында ашылды. Алғаш рет қарағандылықтар В. Боханов пен Ф.Тосуниди КСРОчемпиондары атанды. 1992 ж. Үндістанның Ожамшетлуря қаласында Азия чемпионаты өтіп осында республиканың құрамасы жалпыкомандалық бірінші орынды жеңіп алды. Өз салмақ дәрежелері бойынша Ф.Тосуниди, С.Шевченко, B. Шкирман, С.Рубцовтар Азия чемпионы атанды. Ал абсолютті чемпион атағына теміртаулық А. Сивоконь ие болды. 1993 ж. Швейцарияда өткен Әлем чемпионатында Қазақстанның тек алдарына АҚШ пен Финляндияның командаларын ғана салып үшінші орынға ие болды. Осы жылдары ҚР-ның ECШ- сы атағына C. Коржов (Алматы), К.Жүкенов, М. Кудрявцев, Б.Шейко, А.Никитин (барлықтары да Қарағанды облысынан) К.Жанпейісов (Алматы) ие болды. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Галина Анатольевна Муленкова''' (31.05.1958, Алматы қаласы), альпинизмнен, семсерлесуден, мәнерлеп сырғанаудан СШ-іне кандидат, Іле Алатауына шығушылардың бірі. Памирге (1986- 87), Орталық Тянь-Шаньға (1988 -90,1989-96), Алтайға (2002) жасалған экспедицияларға қатысты. "Хан Тәңірі" фестивалінің және Әлемнің ең жоғарғы биігіне алғашқы көтерілудің 50 жылдығына арналған Эверестке жақын треккингке қатысушысы. Шығармашылығы: "Альпинизм школа мужества" (1987), "Намаете, Эферест!" (1998), "Фестиваль это люди, горы песни" (2000) деректі фильмдерді, "Антрактида" (2002), "Гора сердце Евразий" (2002). Қазақстанның табиғаты туралы "Каньон Чарына", "Изумруды Небесных гор" (2003) фильмдері сценарийлердің ав¬торы. "Хабар Агенттігі" АК-ының тілшісі, спорт комментаторы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар Санат:КСРО мәнерлеп сырғанаушылары Санат:Алфавит бойынша альпинистер Санат:Спорт журналистері 
'''Ғазиз Ақмұрзаұлы Нағыметов''' (21.12.1967, Қарағанды қаласы.), спорт журналисі. ҚазМУ-дің филология факультетін 1994 жылы бітірді. "Новое поколение" газетінде (1995-97), "Хабар-спорт" (1997), "Қазақстан (1998-99), "Қазақстан спорты" ақпараттық агенттігінде (2000) жұмыс жасады. тақырыбы сан алуан спорт әлеміндегі мәселелерден хабардар ету, талдау мақалалары, проектілер, сұхбат және репортаждар. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Қазақстан журналистері 
'''Әуетаяқ''' ертеде балалар қой жаюға шыққанда көктем, күз мезгілдерінде ойнайтын ұлттық ойын түрі. Ойын кең, үлкен алаңда ойналады, оған адамнан 10- 12 адамға дейін қатысуға болады және ойыншылар жұптасып бөлінеді. Жүргізуші бірінші жұпты шақырып, оларға жұмыр таяқ ұстатады, таяқтың ұзындығы 80 см, диаметрі 2-З см. Бірінші ойыншы 3-4 метр жерге ұзақтап, таяқты жоғарылата алға қарай лақтырады. Ал екінші ойыншы іле-шала қолындағы таяғын дәлдеп, ауадағы таяқты нысанаға ала лақтырады. Таяқ лақтыруды және оны көздеуді жеребе бойынша жүргізеді. Екі топқа бөлініп ойнаған ойыншылардың қайсысында дәл тигізгендері көп болса, соған ұпай беріледі де, жеңімпаз болып саналады. Жеңілген топ белгіленген жерге дейін жүгіреді немесе бірнеше өлең айтып, айыбын өтейді. Кейде жеңген топ жеңілгендерді таяқпен ұру арқылы да айып өтеу тәсілін қолданады. Жазық далада, таза ауада ойналатын әуетаяқ ойыны балаларды дәлдік пен шапшаңдыққа, жылдамдыққа баулиды және дене бітімін шыңдайды. Бұл ойын түрі қазақтар арасында кеңінен таралған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әулие ағаш''' мола, бұлақ басына немесе айдалада жалғыз өскен, діңі ерекше үлкен, жуан ағаш. Ондай ағашты киелі санап, басына барып сыйынып, ырымдап ақтық (шүберек, әлем) байлайды. Мұндай ғұрыптық жосын әулие ағаш мифтік үш әлемді аспан әлемін, жерді, жер астын жалғастырып тұратын дәнекер функциясын атқарады деген көне наным-сенімнен бастау алады. Қазақ даласында әулие ағаштар көптеп кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әмин''' дұға оқып, бата қылу үстінде қол жайғанда айтылатын, қабыл болсын дегенді білдіретін діни ғұрыптық сөз. Қазақы ортада ас келгенде үлкен атадан немесе жасы үлкен қариядан бата алу мақсатында жас бала немесе бата тілеген адам қолын жайып ал әмин деп айтады, осы кезде ақсақал асқа, дастарқанға бата жасайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әуіт''' кішігірім өзен, бұлақ, сай, жылға аңғарларында бөгет салу жолымен жасалған, көлемі бір шаршыдан аспайтын суқойма, яғни, су жиналатын шұңқыр. Қазақ егіншілері егістік жерлерін сумен қарапайым тәсіл арқылы қамтамасыз ететін. Мұнда су көтеретін құрал қолмен жұмыс істеп, жақын жатқан бір арықтан екінші арыққа тасымалданатын, тек өздігінен ағып бара алмайтын жағдайда, осыдан су өз ағысымен егістікке баратын. Осындай жолмен қолмен суару ландшафтық аймағына байланысты бірнеше түрге бөлінді. Торғай өңірінде өзен, көлдерден арық арқылы тартылған су егіске жақын орналасқан әуітке жиналатын. Мұндағы су егістікке қарапайым су көтергіш құрал құлқауғаның көмегімен жеткізілетін. Онда жіп ұзын сырықтың екінші ұшына байланатын, ал салмақ екінші басында болады. Сырық мынадай жұмыс істеу тәсілімен орналастырылды: төмен түсіргенде шұқырдағы суды іліп, жоғары көтергенде дайындалған саз астауға құйылады, су егістіктен жоғары орналасқан соң, егіс даласын суғаруга қолайлы атыздарға бөліп су жібереді. Егіншілікті ұйымдастырудың әдіс-тәсілдері, іс-тәжірибелері қандай деген сұрауға жауап ретінде әртүрлі тарихи, археологиялық деректер табуға болады. Бірақ қазылған арық, тартылған тоғандардың іздері көп жағдайда белгі-бедерсіз жоғалып кетіп жатады. Атыз, жап, ыза суы, топырақ суы, қарық суы, орақ суы тәрізді кәсіптік атаулардың қатарында егіншілік ұйымдастыру әдісіне қатысты сөздердің бірі әуіт бұл көне атау жергілікті тілде сақталып қалды. Байырғы Талас өңірінде Шұқырәуіт, Қызыләуіт тәрізді елді мекен атгары бар. Көктемде жиналған қар, жаңбыр, бұлақ суларын үлкен қазан шұңқырға, ойпаңға бөгеп, оны егіндікті, жайылым жер мен шабындықты қолдан суару үшін пайдаланып отырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Полевая Галина Павловна''' (3.09.1958, Алматы қаласы), көркем гимнастика СШ-І (1974). Қазақстанның бірнеше дүркін командалық есепте Әлемнің КСРО құрама командасының мүшесі. КСРО халықтары Спартакиадасына қатысушысы (1979). "ЕР" ЕСҚ- ның бас жаттықтырушысы (1981- 84). 1992 жылдан "Қазақстан" телеарнасының спорт жаңалықтарын жургізушісі. 1997 жылдан "Хабар" агенттігінің спорт комментаторы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша гимнасттар Санат:КСРО гимнастары Санат:Спорт журналистері 
'''Қадырбек Рысбеков''' (16.06. 1962, Ақмола облысы Теңіз ауданы Жанбебек ауылы) спорт журналисі, Республикалық "Жас апаш", "Егемен Қазақстан" газеттерінің спорт шолушысы, "Ер Дәулет" агентігінің директоры (1984-99). 1999 жылы ҚР Туризм және спорт агенттігінің баспасөз хатшысы, республикалық спорт комитетінің орынбасары (2009) Шығармалары: Дәулет (1994), "Сұр- мерген Фервард" (1999), "Қазақ балуандар" (1998), "Казак боксшылары" (2000) жинақтарын құрастырушысы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Қазақстан журналистері 
'''Темір ауданы''' Ақтөбе облысының батыс бөлігіндегі бөлініс. Орталығы Шұбарқұдық кенті. == Географиялық орны == Темір ауданы Мұғалжар, Байғанин, Ойыл, Қобда аудандарымен шектеседі. Аудан Ақтөбе облысының батысында, Мұғалжар тауының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Ең биік жері 355 (Бадамша ауылының тұсында). Оңтүстік-батысы сай-жыралармен тілімделген жазық болып келеді. == Тарихы == Ауданның іргесі 1869 жылы құрамында 17 болысы бар уезд орталығы болып қаланған. Ол қазіргі Мұғалжар, Темір, Ойыл, Байғанин, Қобда аудандарының оңтүстігін қамтыған. 1921 жылы 27 болыс болды және Ақтөбе губерниясындағы аудан орталығы, 1923 жылы Ақтөбе губерниясының іріленуіне байланысты Темір уезі (14 болыс) аталған. 1928 жылы уез таратылып, 1930 жылы ауданға айналды. 1935 жылы одан Жұрын ауданы бөлініп шықты. Қазіргі Темір ауданы 1972 жылы құрылған. == Пайдалы қазбалары == Жер қойнауынан мұнай, тас темір, құрылыс материалдары барланған. 1967 жылы алғаш рет Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орны табылып, 3000 тереңдіктен алғаш рет жоғары дебитті мұнай ағымы алынды. Бұл кен орны 1983 жылдан бері игерілуде. == Климаты, топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық, қуаң. Ауаның орташа жылдық температурасы қаңтар айында –15 17°C, шілдеде 22 24°С. Аудан жерімен Ойыл, Темір, Шилі, Құмды, Бабатай, Шығырлықұмды, т.б. өзендер ағып өтеді. Жер қыртысында негізінен қызғылт қоңыр, бозғылт қоңыр және сортаңды сұр топырақ басым. Оларда боз, бетеге, жусан, изен, сұлыбас, қамыс, құрақ өседі. Аңдардан қасқыр, қарсақ, борсық, жабайы шошқа, ақбөкен, ондатр, сарышұнақ, аламан тышқаны кездеседі. == Халқы == Тұрғынадар саны 37740 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (95,82%), орыстар (2,55%), украиндар (0,25%), немістер (0,05%), татарлар (0,08%), басқалары (0,53%). Тұрғын халықтың басым бөлігі автомобиль және темір жол және ірі өзен бойларында, мұнай өндіретін өңірлерде біршама тығыз қоныстанған. == Ауылдық округтер == Ауданда 25 елді мекен қалалық әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ/қала Халқы (2009) Елді мекендері Ақсай ауылдық округі 940 Ақсай, Бірлік, Шығырлы, Ащысай ауылдары Алтықарасу ауылдық округі 584 Алтықарасу, Еңбекші, Сарытоғай ауылдары Жақсымай ауылдық округі 984 Шұбарқұдық кәсіпшілігі, Жақсымай ауылдары Кеңесту ауылдық округі 526 Қопа, Қалмаққырған, Шитүбек ауылдары Кеңқияқ ауылдық округі 165 Кеңқияқ, Бәшенкөл ауылдары Қайыңды ауылдық округі 284 Құмқұдық, Бабатай, Шибұлақ ауылдары Сарыкөл ауылдық округі 571 Шұбарши кенті, Сарыкөл, Құмсай, Қопа ауылдары Тасқопа ауылдық округі 994 Тасқопа ауылы Темір қалалық әкімдігі 985 Темір қаласы, Жамбыл ауылы Шұбарқұдық ауылдық округі 11 199 Шұбарқұдық кенті == Ауыл шаруашылығы == Ауданда 1996 жылға дейін астық, оған қосымша биязы жүнді қой, етті-сүтті мал, жылқы, көкөніс, бақша өсіруге маманданған кеңшар, мал бордақылау бірлестігі болған. Нарықтық экономикаға өтуге байланысты олар түгелімен дерлік Нәтижесінде ауданның ауыл шаруашылығы саласында ЖШС және 384 шаруа қожалығы ұйымдастырылды (2005). Ауыл шаруашылығына жарамды жердің аумағы 1,261 миллион га, шабандығы 36,1 мың га, жайылымы 1,131 миллион га. Ауданда қой мен ешкінің саны 94,7 мың бас, жылқы 5,5 мың бас, түйе 0,45 мың бас болды (2005). == Өнеркәсібі, инфрақұрылымы == Өнеркәсіп саласында аудан аумағында бірнеше ірі кәсіпорындар бар. Олардың ішіндегі ірілері: “Қарақамыс”, ЖШС, “Көлік” АҚ, “Әлия жолдары”, “Шанс-1”, “Манас”, “Айқап”, “Сагор”, “Тасқұдық”, “Толғанай” ЖШС-лары, т.б. Білім беру, мәдениет мекемелерін жалпы білім беретін 32 мектеп, мәдениет үйі, 14 кітапхана құрайды. аурухана, ауданы аурухана, санэпидстанса, 17 пункт ел денсаулығын сақтауға қызмет етеді. Аудан аумағында археологиялық және табиғат жалпы саны 41. Аудан жерімен Атырау Қандыағаш темір жолы, Ақтөбе автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Темір ауданы 
'''Баған өрнек''' киіз үй есігінің жақтауларына, ағаштан жасалған үй жиһаздарына, қақпаларға, адалбақанға, піспектің сабына, кебеже мен асадалдың аяқтары сияқты шаруашылық және тұрмыстық бұйымдарға ойылып салынады. Бір-біріне тізбектеле жалғасқан біртекті немесе әртүрлі (аралас) мотивтерден тұрады. Яғни бұйымның қолданыстық ерекшелігіне байланысты баған өрнек зооморфтық немесе көгерістік (біртекті), сондай-ақ, әртүрлі болуы мүмкін. Баған өрнек көбінесе бұйымға бойлата салынады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Бағана'''- тұрақты баспананың төбеге жабылған ағашын берік ұстап тұратын ұстын, тіреу (ағаш) діңгек. Қазақ түсінігінде үй тіреусіз, бақансыз болмауы керек. Яғни бағана ғұрыптық функция да аткарады. «Тіреусіз үй көр» деген тұрақты сөз тіркесі осыған байланысты қалыптасса керек. Сондықтан қыстық тұрақты баспана салған қазақтар үйдің төбе жабынына қарай арқалықтың бір жерінен ағаштан тіреу қойған және оны бақанға ұқсатып «бағана» алтыннан, күмістен жасалған бұйымның оймышталған бетіне жалатып, өрнектеп әшекейлейді. Қорытпаны пайдаланып, зергерлік бұйымдарды әшекейлеп безендіру тәсілін бағдар жүргізу, бағдарлау, қарала жүргізу, кавказдау деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бағар көбейсін''' мал басы көбейіп, өсе берсін, бағатын мал мол болсын деген мағынада малшыларға қарата айтылатын тілек. Қазақы салт бойынша өрісте мал бағып жүрген малшымен кездескен кезде бағар көбейсін деп амандасу, сонымен қатар бата беруде бағар көбейсін деп айту игі тілектен туған. Диқанмен амандасқанда Қырман тасысын! Қыдыр дарысын! дейтіні сияқты бұл да малшымен амандасу салтында орныққан тілекті сөз басы. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Николай Дмитриевич Сафьянов''' (18.07. 1937) журналист, спорт фото тілшісі. 12 жастан бастап бокспен шұғылданды. ҚазДТИ-ді (1963), ҚазМУ-ді бітірген. "Ленинская смена" республикалық жастар газетінің фототілшісі болып істеді. Республикалық баспасез беттерінде боксты белсенді насихаттады. Бокс федерациясының президиумына сайланды халықаралық және қазақстандық фотокөрмелерге қатынасушы, суреттері 40-тан астам спорт түрлеріне арналған. Шығармашылығы: "Звезды Казахстанского ринга" (1998). == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер 
'''Бағзама''' жуылған кір суының атауы. Кір суы кез келген жерге төгілмейді. Ол үшін үйден аулағырақ жерден су төгуге арналған шұңқыр қазылады. Бұл кір суы төгілген жер лас және ондай жерге жын-шайтан үйір болады деген түсінікпен байланысты. Сондықтан кір суы төгілген шұңқырдың маңайында бала-шағаның ойнауына және кешқұрым әйел адамға қайталай кір суын төгуге тыйым салынған. Дәстүрлі орта ұғымында әйел адам кешқұрым кір суын төксе және түн мезгілінде кір жайса, оған күл-қоқыс, лас жерлерде жүретін жын-перінің салқыны тиеді-мыс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бағымшы''' той күтушісі, той қызметшісі. Үлкен той өткізу үшін бірер күн бұрын ауыл адамдары шақырылып, мәслихат өткізілген. Сол мәслихатта тойдың басталар, аяқталар уақыты, қонақтарды күтудің тәртібі, тойға сойылар мал саны, қонаққа қанша үй шақырушылар, хабаршылар, соның ішінде бағымшы тағайындау сияқты мәселелер егжей-тегжейіне дейін ойластырылып белгіленеді. Бағымшылар күтіп алушылар, қонақ көліктерін күтушілер, ошақ қазушылар, отыншылар, табақ тасушылар, қолға су құюшылар деген категорияларға бөлінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баданаз''' жаңғақ жемісті өсімдіктерге жататын жеміс ағашы, бұта және сол ағаштың жемісі. Баданаз тау беткейлерінде өседі. Баданазның жемісі ірі, етті, ішінде сүйегі болады. Шыбық күйінде отырғызылган баданазның күтімі жақсы болса, 5-6 жылда биіктігі м-ге дейін жететін ағаш болып жетіледі. Баданазның жемісін жеуге болады, ал тамырынан бұрынғы кезде бояу алған. Баданаз жемісінің үлкендігіне байланысты дөңгелек үлкен көзді адамды баданаз көз, үлкен «көзді» (қасты) жүзікті баданаз көз жүзік, ал кейбір тұрмыстық тұтыныс заттардың көлеміне байланысты оларды баданаздай деген анықтауыш арқылы сипаттаған. Мысалы, баданадай бұршақ, баданадай жүгері деген сияқты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Базарлық''' алыс сапарға, сауда жолына шыққан адамдардың үйіне, көрші-қолаң, сыйлас адамдарына, жас балаларға, жерлестеріне әкелетін ірілі-ұсақты сыйлықтары, Базарлық әдетте өз елінде сирек кездесетін таңсық зат, бұйым түрінде болады. Дәстүрлі ортада базардан келе жатқан кісіден базарлық сұрау салты болған. Ескеріп базарлық әкелу жақсы көрудің, сыйластықтың белгісі, қауым мүшелерінің арасында дәнекер, әлеуметтік, моральдық қатынастарды жүзеге асырудың бір тетігі ретінде де бағамдауға болады. == Дереккөздер == Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Базаршы''' базардан керек-жарағын алушы, яғни базарға сауда жасауға келген адам. Көшпелі тіршілік салтын ұстанған қазақтар әредік қалалар мен уақытша ашылатын базар, жәрмеңкелерге келіп, тұтынуға қажетті керек-жарағын сатып алып тұрған. Мұны дәстүрлі ортада базарлай келу, ал базарлаушы адамды базаршы деп атаған. Базаршы сауда-саттық жасауды кәсіп етпейді, пайда табуды көздемейді. Өзінің және ауылдастарының өндірген шаруашылық өнімдерін керекті бұйымдарға айырбастап, қажетін өтейді. Қазақта базаршыдан базарлық алу салты бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов''' (11 мамыр 1969, Мақаншы селосы, Шығыс Қазақстан облысы 16 тамыз 2021) қазақстандық тележүргізуші, == Өмірбаяны == 1991-1994 жылдары «Спорт» газетінде істеп, 1994 жылы «Қазақстан» «Тұғыр» атты бағдарлама ашып, жүргізушісі болған. Ол телеарнадағы спорт бөлімінде бас редактордың орынбасары қызметін де қатар атқарды. Кейін «Құмсағат» бағдарламасының спорттық ақпараттар бойынша продюсері атанды. 1997 жылы «Хабар» арнасына ауысып, осы күнге дейін аталған агенттікте жұмыс істеп келді. Футболдан 1998 жылы Франциядағы Әлем чемпионатында қазақ тілінде комментатор болды. Одан кейін 1999 жылы Бангкоктегі Азия ойындарын, 2000 жылы Сиднейдегі Олимпия ойындарын, 2002 жылғы ақ Олимпиаданы «Хабар» арнасының эфирінде қазақша сөйлетті. 2019 жылы түсірілген "Бекзат" фильмінде өз-өзін сомдады. 2021 жылы 16 тамызда ауырып көз жұмды. == Марапатттары == 2000 жылы еліміздегі спорт журналистеріне берілетін Сейдахмет Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты атанды. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Фейсбуктегі профилі Санат:Қазақстан Санат:Спорт журналистері 
'''Сәуірдің 17''' Григориан күнтізбесінде жылдың 107-ші күні (кібісе жылдарда 108-ші). Жылдың аяғына 258 күн қалады. == Мерекелер == Дүниежүзілік гемофилия күні. «Ту күні». Өртке қырсы қызмет күні. қарсы жеңіс күні (1961 жылдан). Тәуелсіздік күні (1946 жылдан). Балаларды қорғау күні. == Оқиғалар == == Туғандар == 1894 жыл Никита Сергеевич Хрущёв, КОКП ОК бірінші хатшы, 1958—64 жж. КСРО Министрлер Кеңесі төрағасы, Кеңес Одағы ері, үш рет Социалистік еңбек ері. == Қайтыс болғандар == 1892 жыл Макензи Александр, шотландиядан шыққан канадалық мемлекеттік қайраткер, Либералды партиядан шыққан Канаданың бірінші 1993 жыл Тұрғыт Озал, Түркияның саяси қайраткері == Сыртқы сілтемелер == == Дереккөздер == Санат:17 сәуір 
Қарағанды вокзалы '''Қарағанды темір жол вокзалы''' Қарағанды темір жол стансасының вокзалы. Алдында вокзал алаңы орналасқан. Жолаушыларды қабылдап жөнелтеді және оларға қызмет көрсетеді. Ғимараттың жобасын «Ленгипротранс» институтты жасаған (авторы 1956 жылында вокзалда жолаушылардың күту залы, уақытша тоқтағандар мен балалы әйелдер дем алатын бөлмелері, байланыс бөлімшесі және телефонмен сөйлесетін пункті, анықтама бюросы,Темір жолы билеттерін сататын кассалары, дәрігерлік пункті, кол жүгін сақтайтын қоймалары, шаштаразы, азық-түлік сататын, дәріхана және газет-журнал киоскілері бар. Жолаушыларға арналған зал ішінде қала төңірегіңде қатынайтын поездарға билет сататын АБ-6,теңгелерді ұсактайтын автоматтар орнатылған. Вокзалдың іші және күту залдары мүсінші, ҚазКСР-інің еңбек сіңірген суретшісі барельефтерімен әшекейленген. Жыл сайын вокзал орта есептен 1,5 млн-ға жуық жолаушыға қызмет көрсетеді. ==Дереккөздер== Санат:Қарағанды 
'''"Спорт"''', Республикалық спорт газеті 1959 жылдан бастап қазақ және орыс тілдерінде Алматыдан шығады. Мерзімдігі аптасына рет. 1991 жылға дейін көлемі жарты баспа табақ болып жарыққа шықты да, 1992 жылы көлемі екі есе ұлғайды. Тәуелсіздік жылдары бірнеше жылдай жарық көрді де, жабылып қалды. == Дереккөздер == Санат:КСРО газеттері Санат:Қазақстан газеттері Санат:Спорттық басылымдар 
'''Талапбек Сұлтанбекұлы Сұлтанбеков''' (1.09.1930, Алматы облысы Ақсу селосы) Тоғызқұмалақ ұлттық ойыны бойынша, орыс және халықаралық дойбы бойынша СШ-і, КСРО Журналистер одағының мүшесі, тоғызқұмалақ пен дойбыдан Республика бірлестігінің президенті (1994-75), республикалық спорттық журналистиканың негізін салушылардың бірі. Мәскеудегі бірінші Бүкілодақтық шеруіне қатысушы (1964). Республикалық ғылыми- көпшілік жастар журналы "Білім және еңбекте" бас редакторының орынбасары (1959-62), бас редакторы (1962-69) болып қызмет істеді. Дене тәрбиесі мен спортты белсенді насихаттады. Р.Ақмамбетов секілді тоғызқұмалақтың тамаша ойыншыларының, Абайдың немерелерінің ойын партияларын жазып қалдырды. Халықаралық дойбыдан (1984,1951), тоғызқұмалақтан (1961, Қарағанды) командалық есептегі (Алматы қаласының командасының құрамында Ш.Ибраев, Т.Сұлтанбеков, Р.Кәрімбаев) командалық есепте республиканың қаламын ғылыми фантастика саласында ұштады. Шығармашылығы: "Көшпеліалтын", "Лұқпан Хакім". Спорттық тақырыптағы "Дойбы ойыны" (1954), "Шахмат ойнай білесің бе?" (1959), "Шах¬мат, дойбы, тоғызқұмалақ" (1967) кітаптардың авторы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша Санат:Қазақстан Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері 
'''Бахтияр 1962, Жамбыл облысы Сарысу ауданы Байқадам селосы) спорт журналисі, 1996 жылы бері республикалық жастар газеті "Жас Алашта" бөлім меңгерушісі. Спортшылар туралы көптеген көркем деректер мен келелі мақалалардың авторы. "Қазақ балуандары" және "Қазақ боксшылары" жинағын құрастыруға қатысты ("Ер Даулет" агенттігі). С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты 1991 және 1997). == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері 
'''Сүгірәлі Тайжанов''' (15.11. 1939, Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Кептабан ауылы) дене тәрбиесінің жоғары санатты мұғалімі, ҰД төреші. 5-11 сыныптардың дене тәрбиесі оқулықтарының, олардың әдістемелік, дидактикалық құралдарының, Мемлекеттік стандарт пен оқу бағдарламасының авторы (1998-2008). "Қаз КСР білім ісінің үздігі", "ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері", "ҚР спортының құрметті қайраткері", Ы.Алтынсарин белгісімен марапатталған. 2001 жылдан бері ДТҰҒПО-ның аға ғылыми қызметкері. Шығармашылығы: Бастауыш сыныптардағы дене тәрбиесі (2004), Өмір қауіпсіздігі негіздері (2004), "Мектеп жасына дейін және кіші мектеп жасындағы балалардың дене тәрбиесі" (2008), "Дене тәрбиесін үйрету әдістері" (2008) және басқалар. == Дереккөздер == 
'''Мұратхан Тәнекеев''' (1.01. 1928, Жамбыл облысы Қордай ауданы Талапты ауылы 28.12.2000) педагогика ғылыми докторы, профессор, дене тәрбиесі мен спорт тарихы Бүкіл дүниежүзілік комитетінің корреспондент мүшесі 200-ден астам ғылыми еңбектердің, оның ішінде 28 кітап пен монографияның авторы. Оның жекелеген еңбектері ағылшын, француз, неміс және моңғол тілдерінде жарияланды. Ұзақ жылдар бойы отандық спорт ғылымының ірі өкілі ретінде халықаралық симпозиумдарда, дүниежүзілік конгрестерде өкілі болды. Шығармашылығы: "Қажымұқан", "Бәйгеден Олимпиадаға дейін", "Дене тәрбиесі мен спорт тарихы" және т.б. == Дереккөздер == Санат:Ғылым докторлары 
'''Ғазизбек Тәшімбаев''' (10.05. 1938, Жамбыл облысы Талас ауданы Майтөбе ауылы). 1964- 2001 ж.ж. республикалық "Спорт" газетінің әдеби қызметкері, бөлім меңгерушісі, "Қазақстан" баспасы бас редакторының орынбасары, ҚазТАГ редакциясының меңгерушісі. Президент аппаратының кеңесшісі, Үкімет аппаратының баспасөз секторының меңгерушісі. Шығармашылығы: "Топжарғандар" (очерктер жинағы, 1968), "Күш атасы (1979) және атақты балуан Кажымұқан жөнінде естелік әңгімелердің үш жинағын шығарды", "Тамаша адамдардың өмірі" топтамасынан Сальвадор Алвенде және Геваре туралы деректі повестерді қазақ тіліне аударды. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Қазақстан журналистері Санат:КСРО журналистері Санат:Алфавит бойынша тұлғалар 
'''Виктор Сергеевич Ким''' (1963, Шымкент қаласы) ХДСШ-і. Ауыр атлетикадан және поуэрлифтингтен республиканың (1993-1996) чемпионы. Штангыны екі қолмен көтеруден Азия және Әлем чемпионатының (1996) күміс жүлдегері. == Дереккөздер == Санат:1963 жылы туғандар Санат:Шымкентте туғандар халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Ауыр атлетикадан Қазақстан чемпиондары Қазақстан чемпиондары Санат:Штанга көтеруден Азия біріншілігінің күміс жүлдегерлері Санат:Штанга көтеруден Әлем біріншілігінің күміс жүлдегерлері 
2012 жылғы '''Жазғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарына арналған спорттық нысандардың''' басым көпшілігі Лондон қаласында орналасқан. Бірақ та кейбір спорттық шаралар қаладан тыс жерлерде өтеді. Ойындар өткізіліп болғаннан кейін, белгілі бір нысандар қайта бұзылады, ал қалғандары күрделі жөндеуден өткізіледі. == Нысандар және инфрақұрылым == Сурет:Olympic Stadium, London, 16 April стадионы (Лондон) аренасы Сурет:Wembley Stadium стадионы Желкенді спорт түрінен сайысуға арналған айлақ 2012 жылы Олимпиадалық және Паралимпиадалық ойындар жаңа орындарда, әлдеқашан бар және тарихи нысандардарда, сонымен қатар заманауи құрылыстарда өткізілетін болады, соның ішіндегі ең танымалы Гайд Парк пен Атты Гвардия. Үлкен Лондонның маңында үш аймаққа бөлінген алып спорттық нысандар орналасады: #Олимпиадалық аймақ Олимпиадалық қалашық орналасқан жер; #Өзендік аймақ қала шығысындағы Темза өзінінің айналасы; #Орталық аймақ қаланың орталығы мен батыс аймағы. === Олимпиадалық аймақ === Олимпиада стадионы жеңіл атлетика, ашылу және жабылу салтанаты. Сулы орталық ашық суда жүзуден басқа барлық суға қатыстқы спорт түрлері. Лондондық велопарк велотрек және BMX. Ривербанк арена көгалдағы хоккей. Баскетболдық арена баскетбол, гандбол. Коппер бокс гандбол, қазіргі бессайыс. Олимпиада қалашығы (Лондон) === Өзендік аймақ === Көрме орталығы (Лондон) бокс, семсерлесу, дзюдо, үстел теннисі, таэквондо, ауыр атлетика мен күрес. O2 аренасы мен Гринвич аренасы бадминтон, баскетбол, гимнастиканың барлық түрі. Гринвичтік парк ат спорты және қазіргі бессайыстың кейбір бөліктері. Казармы королевской артиллерии нысана көздеу === Орталық аймақ === Уэмбли футбол. Уэмбли аренасы бадминтон, көркем гимнастика. Лаун-теннис пен крокеттің Бүкілағылшындық клубы теннис. Лордс крикет граунд садақ ату. Риджентс-парк велошоссе. Хорс Гардс Пэред жағажай волейболы. Гайд-парк триатлон мен ашық суда жүзу. Эрлс Корт волейбол. === Лондоннан тыс аймақтар === Қаладан тыс аймақтарда бірнеше спорттық стадиондар орналасады. Ұлыбританияның бес қаласында футбол бойынша іріктеу сындары өткізіледі: Хэмпден Парк, Глазго; Миллениум, Кардифф; Олд Траффорд, Манчестер; Сент-Джеймс Парк, Ньюкасл; Ковентри қаласының стадионы, Ковентри. Сонымен қатар Лондонның сыртында мынадай нысандар орналасады: Броксбурнның ескекпен кедергілер арқылы өту орталығы, Уэлтэм Кросс; Дорни Лейк, Дорни академиялық есу мен байдаркада және каноэде есу; Уэймут пен Портлендтың желкенді спорттының Ұлттық академиясы, Портленд аралы; Хадли қала сыртындағы паркі, Хадли қамалынан алыс емес маунтин-байк. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Olympic Park venues London 2012 сайтында View the Olympic Park Google Maps арнайы картасында Olympic And Paralympic Venues in London accessibility ''Inclusive London'' сайтында Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары 
'''Ғани Қазбекұлы Төлегенов''' (1.05.1962, Қостанай қаласы) КСРО және қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы, спорт журналисі. == Өмірбаяны == ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірді. === Футболшы === "СКИФ", "Монтажник", "Жетісу", "Намыс" шеберлер командасының ойнаған. СҚО "С" құрама командасының қатарында кәсіподақтардың ЕСҚ-да арасындағы КСРО біріншілігінің жеңімпазы (1981). Футболдан журналистердің "Пас от Озерова" халықаралық турнирінің жеңімпазы (1992, Мое.). === Журналистика === 1997 жылдан бастап Қазақ радиосы мен теледидарында "Спорт полюс Планета", "Планета футбол" бағдарламасын бірі, 2000 жылдан бері "Pro Спорт" газеті мен журналының тілшісі, халықаралық футбол бірлестігі (ФИФА) мақұлдаған "Айла- піарғылар" банкін құрудың авторы. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Профилі Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Намыс ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ойыншылары Санат:Яссы ФК ойыншылары Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары 
'''Сайын Сүлейменұлы Тұрсынов''' (25.01.1936, Алматы облысы Жамбыл ауданы Қарғалы селосы) ҚазМУ- дің журналистика факультетін бітірді (1959). 1959 жылдан республикалық "Спорт" газетінде тілші, әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың бірінші орынбасары. "ҚазКСР дене тәрбиесінің еңбек сіңірген қайраткері" (1992). С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты (1999). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері 
Сурет:Osaka Station 2010 темір жол стансасы '''Темір жол стансасы''' темір жол көлігі аялдайтын, темір жол көлігіне және жолаушыларға түрлі қызметтер: жүктерді қабылдайтын, жүк тиеу-түсіру, сақтау және жеткізу жұмыстары жүргізілетін, локомотивтер мен вагондар құрастырылатын, тағы басқа техникалық қызмет көрсетілетін, тасымал үдерісін басқаратын кәсіпорын. Ол жұмыс сипатына қарай тораптық, аралық, бөліктік, сұрыптау, жүк және жолаушыларға арналған темір жол стансасына, атқарылатын жұмыстың көлемі мен сипатына қарай жоғары және сыныпты темір жол стансасынана бөлінеді. Қазақстандағы ірі темір жол стансасыналары Арыс, Шымкент, Тараз, Шу, Алматы-1, Семей, Защита, тағы басқа. ==Дереккөздер== *«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:Транспорт Санат:Темір жол 
'''Борис Константинович Цыбин''' (11 наурыз 1935 жыл, Саратов, РСФСР, КСРО) КСРО-лық волейболшы, футболшы, спорт журналисі. == Өмірбаяны == Волейболдан "Динамо" (Алмаы) командасында ойнаған, республикалық чемпионатының бірнеше дүркін күміс жүлдегері. Саратов университетінің физика жене геофизика факультетін бітірген, Туланың көмір кен орындарында жұмысшы, бұрғылау шебері болып істеді. Волейболдан КСРО жасөспірімдер командасының мүшесі (1954), "Сокол" (Саратов) футбол командасының қақпашысы, "Б" класы командалары арасындағы КСРО чемпионатына қатысушы. КСРО Журналистер одағының мүшесі. Спорт тақырыбы бойынша 12 деректі кинофильмдердің авторы. 1974- 90 жылдары Қазақстан бойынша "Советский спорт" газетінің меншікті тілшісі, Қазақстан халықтары Ассамблеясы кеңесінің мүшесі. ҚР-дағы славян қозғалысының жетекшісі, "Достық" орденінің, "Астана" медалінің иегері. ҚР Ішкі істер министрлігі үздігі, Ішкі істер қызметінің полковнигі. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша волейболшылар Санат:КСРО волейболшылары Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Сокол Саратов ФК ойыншылары Санат:Алфавит бойынша журналистер 
'''Павел Валерьевич Цыбулин''' (8.07.1976, Алматы қаласы) Футболдан СШ-і (1993). ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірген (1997). 1997 жылдан бері теледидардың 31 арнасының спорт шолушысы. Қазақстан Журналистер одағы С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты (1994-97). == Дереккөздер == Санат:8 шілдеде туғандар Санат:1976 жылы туғандар Санат:Футболдан спорт шеберлері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:31 арна журналистері Санат:Қазақстан журналистер одағы сыйлығының иегерлері 
'''Михаил Григорьевич Чекуров''' (27.07.1947, Алматы қаласы.), спорт журналисі ALPS мүшесі (1994). "Вечерний Спорт KZ", "С понедельника", "Немецкая волна", "Футбол", "Советский спорт", "Спортивные игры" газеттері және журналдарында қызмет атқарды. Өз мақалаларында спорт статистикасына көп көңіл аударды. Допты және кегалдағы хоккей, волейбол, баскетбол және регби бойынша спорттық бағдарламаны 1996 жылы спорт бөлімдерінің телевизиялық конкурсын жеңіп алып, Атлантадағы жазғы О.о-ға берілген жалғыз жолдаманың иесі болды. С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты. == Дереккөздер == Санат:Спорт журналистері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер 
'''Совет Оспанқалиұлы Шманбаев''' (28.12.1938, Карағанды облысы Ақтоғай поселкесі 12.03.2000, Алматы қаласы), спорт журналисі. "Социалистік Қазақстан" (1992 жылдан бері "Егемен Қазақстан") республикалық газетінде қырық жыл шамасындай спорт шолушысы болып істеді. Газет беттерінде Қазақстан спортының көкейтесті мәселелерін жиі көтерді, спортшылар туралы очерктердің, суреттемелердің үлкен шебері, Әлемнің түрлі елдеріндегі спорттық жарыстардан жазылған жедел суреттемелері оқырмандардың арасында зор қызығушылығын тудырды "Олимпиада оттары" (Алматы 1978, Т.Жанузақовтың серіктес авторлығымен). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері 
'''"KZ және спорт айдыны"''', аптасына бір рет шығатын республикалық газет. Алғашқы нөмірі Алматыда 1959 жылы желтоқсанда жарық керді. "С." еңбекшілердің денсаулығын жақсарту женіндегі құжаттарды, дене тәрбиесі және спорт мәселелерін насихаттайтын мақалалар әлемі, Азия, Еуропалық чемпионаттар, біріншіліктер, жарыстардан мақалалар жариялайды. спартакиадаға, республикамызда өткізілетін сайыстар мен бәсекелерге газет бетінен кең орын беріледі. Қазақстанда дене тәрбиесі саласындағы көпшілік- ұйымдастыру туралы жазылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорттық бәсеке''', жекпе- жек түрінде (күрестің әртүрінде грек-рим, ерікті, дзюдо және бокс, семсерлесу т.б.) спортшылардың. Оның ішінде спорттық Снарядтарды (теннистен, стол теннисінен, бадминтоннан жекелей кездесу) пайдаланып, сондай-ақ шахмат пен дойбыдан (тақтадағы жүрістер жүйесінде байқалатын идеялардың қарсылығы есебінде) жарысу. С.с.баскетбол, волейбол, қол добы, секілді командалық спорттық жарыстардағы ең негізгі бөліктердің бірі болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорттық биоритм''', қоршаған ортаның өзгеруіне байлаысты адамның мінез-құлқында кездесетін жағдай. Спортшының биоритмі бірқалыпты болған жағдайда оның нәтижелері де біркелкі тұрақты болады. Биоритмнің көтерілу деңгейі әр спорт түрлерінде әрқилы. Шеберлік деңгейі жоғары спортшылар ерлер арасында екінші жылдан үшінші жылға өткенде, әйелдер арасында екінші жылға өткенде бірқалыпқа түседі. Қысқа қашықтыққа жүгіруде 16- 22 жастың теміршар серпу мен балға лақтырудан 22 жастан кейін, тіпті 30-дан аса, жүзуде 13-14, гимнастикада 17-20 жаста биоритм күшті болады және жоғары көрсеткіштерге жетуге ықпал жасайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт ерікті, қоғамдық спорт ұйымдары. Спорт бірлестіктер елімізде жеке спорт түрлерін дамытып, басқарады. Мысалы, республикалық бірлестік өзінің спорт түрі бойынша аудандық, облыстық, өлкелік секцияларын біріктіреді. Біздің елімізде спорттық медицина және баспасөз бен радио және спорттық кино, телевизия, спорт журналистерінің дене тәрбиесі мен спортты насихаттау жөніндегі республикалық бірлестіктері бар. Бірлестікте пленумдар, семинарлар, кеңестер өткізіліп тұрады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Ұпай есептегіш''', ойынның кейбір түрлері (баскетбол, волейбол, теннис және т.б.) бо¬йынша командалық немесе жеке қатысушылық ұтқан ұпай санын керсететін аспап. Ұпай есептегіш механикалық және электрлік болады. Соңғысы, әдетте арақашықтықтан басқарылатын болып шығарылады. Ұпайларды есептейді әдетте керсеткіш қалқандарға орнатады. Сандардың көлемі олардың 100 метрге дейінгі қашықтықтан көрінуін қамтамасыз етеді. Механикалық есептегіштерден ең көп тарағандары теннис пен үстел теннисіне арналған есептегіштер. Электрлі көрсеткіш тақтадағы керсеткіштері терешілер апқасының үстелінде болатын тетік (пульт) арқылы төрешілерді өзгертеді. Есептегіштер 1-ден және 0-ге дейінгі сандардың тиісті үйлесімділігін бейнелейтін электр шамдарының жиынтығы бар, тік бұрышты бірнеше жарық желісінен тұрады. Осындай бірнеше жарық желісі кез келген есепті құрастыруға мүмкіндік береді. Гимнастика, суға секіру және мәнерлеп сырғанау бойынша жарыстардың есебін керсету күрделі болып келеді. Мұнда бірнеше т-ші беретін ұпайларды бір мезгіле көрсету қажет. Бұл жағдайда төрешілер өз сандарын жинақтайды. Бас тілшінің пәрмені бойынша сандар бірнеше жарық желілерінде бір мезгілде жарқырап көрінеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт жарыстары''', дене тәрбиесі жүйесіндегі педагогикалық процестің дене дамуының жан-жақтылығы мен еркі күшті шыныққан адамдарды тәрбиелеуге бағытталған шара. Алдына қойған мақсаты мен жеңімпаздарды анықтауға байланысты Спорт жарыстары былайша жіктеледі: жекелей есеп бойынша Спорт жарыстары қорытындысында қатысқан барлық спортшылардың орындары; есеп бойынша Спорт жарыстары жекелей нәтижелермен қатар, барлық командалардың алған орындары анықталады, командалық есеп бойынша тек қана командалардың алған орындары анықталады. Комплексті Спорт жарыстары бағдарламасына спорттың көптеген түрлері енген спартакиадалар, ойындар, универсиадалар да жатады. Олар: ресми чемпионаттар мен біріншіліктерде ауданның, қаланың, облыстың, республиканың, құрлықтыңжәне Әлемнің чемпионы мен жеңімпаздарының (жас¬тар, жасөспірімдер арасында), жүлдегерлерінің атақтары сарапқа салынады; дәстүрлі Спорт жарыстары, мұнда тағайындалған жүлделер сарапқа салынады. Жолдастық немесе матчтық Спорт жарыстары алдын ала шақырылған командалар мен ұйымдардың құрамалары катысады, Спорт жарыстарына қатысушылардың спорттық дәрежелерін анықтау мақсатында өтеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Қазақ темір жолы басқармасы мен жолдық кәсіподақ комитетінің газеті. Алғашқы саны Алматы қ-нда 1934 ж. қыркүйекте Түрксіб деген атпен жарық көрді. 1935 ж. деп аталды. Екі рет үзілістен кейін (1963 69, 1970 73) 1974 ж. қаңтарынан қайта шыға бастады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан темір жолы Санат:Қазақстан газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер 
'''Картингпен жарысу''', қорабы жоқ ашық кішкентай машиналармен жарысу техниканың дамуына байланысты шыққан спорт түрлерінің бірі. Мұнымен көбінесе балалар мен жасөспірімдер, жастар айналысады. Картингтің құрылысы, басқарылуы автобильге ұқсас, бензиннің жеңу күшімен жүреді, шапшаңдығы баяу. Жарыстар арнайы салынған тректерде, тректе, уақытша тректе және машиналар жүрмейтін асфальт төселген кең алаңдарда өтеді. Картингтің өз алдына жеке бірлестігі (федерация) жоқ, автоспорт бірлестіктеріне немесе техникалық спорт клубтарына бағынады. Жарысқа қатысушыларға сынға түсер алдында бәсеке ететін жолмен танысуға уақыт берілген. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Кептер жарыстыру''', спорттың бұл түрі көптеген елдерде кептер өсіруші әуесқойлардың әсіресе балалар мен арасында тараған. Әр адам өзі бағып отырған кептерді төрешілер белгілеген жерге алып келеді де барлықтары бір мезетте қолдарындағы құстарын ұшырады. Ұшқан кептер иесінің үйін табуға тиісті. Ең аз уақытта өз ұясын тапқан кептер жеңіске жетті деп есептелінеді. Кептерді күтіп алушы оның ұшып келгендігі туралы төрешілер орталығына телефонмен хабарлайды. Дәл осындай ережемен кең далада иесін тез табатын, бүркіт, сұңқар және тағы басқа жарыстарды өткізуге болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жарысқа дайындық''', мұқият жоспарланады. Оның барысында спортшы күн тәртібін қатаң сақтайды. Жарысқа катысу қарсаңында әр адам өзінің мүмкіндігін байқап көреді. Жарыс қарсаңында қатты қобалжымау керек, оның алдында бір күн демалу, салмағын үйреншікті жағдайда бірқалыпты ұстау керек. Ұйқы қанық болуға тиіс. Жарысқа дайындық күндері күн ге қыздырынуға болмайды, тамақтану режимін дұрыс ұстаған жөн. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жарыстық әдіс''', біріншілік немесе жоғары жетістікке жету үшін күрес, жарыс жағдайларында дене жаттығуларын орындау. Жарыс талаптар қояды, кейде дене және рухани күштің қиын да, қатаң сынағы болып табылады. Жарыстың барысында ерік қасиеттері мен сезім айқын көрініс береді. Жарыс өтетін күні, спортшы өзін сергек, қандай қиындық болса да оны жеңуге дайын сезінуге тиіс. Жарыс өтетін жерге барар алдында спорт құрал- жабдықтарын, киімдерін мұқият тексереді, сосын асықпай жарыс басталудан сағат бұрын келеді. Асықпай жеткілікті дәрежеде қыздырынып бәсекеге түседі. Қатты қобалжыған жағдайда психологпен ақылдасады, ауырыңқырып тұрса дәрігерден көмек сұрайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт жабдықтары''', спорт түрлерін жабдықтау үшін құрылғылар: қақпалар, торлар, қалқандар, бағандар, тосқауыл, кедергілер және басқалар. Боксшылардың шаршы алаңы, гимнастикалық және күрес кілемдері, тұғырлар және с.с.; жаттығу сабақтары мен спорт жарыстарына қызмет ететін арнайы техника (мәреде суретке түсіру аспабы, ақпараттық тақтасы, түрліше тренажерлер және т.б. Олимпиялық жарыстар үшін спорттық снарядтар мен жабдықтар ХСФ-ры ережелер мен талаптарға сәйкес дайындалады, оны ХСФ-на сәйкес келетін спорт түрлері бо¬йынша, ресми халықаралық жарыстар үшін, өнімдері мақұлданған фирмалар жасайды. Жеке пайдаланатын спорттық снарядтарды (Мысалы, жеңіл атлетикалық, шаңғылар, қайықтар және т.б.) спортшылар өзінің жеке мүлкі есебінде О.о-ға әкелуге құқылы және төрешілер алқасынан өткізіледі, егер халықаралық стандарттарға сәйкес келсе рұқсат белгісін алады. О.о-дың ұйымдастыру комитеті (ХСФ-мен алдын ала келісім бойынша). Спорттық снарядтар мен жабдықтарды шығаратын белгілі бір фирмаларды бекітіп, осы фирмаларға арнайы жабдықтаушы атағын береді. О.о-ды арнайы арасына төмендегідей ірі шетелдік фирмалар бар: '''"L.F. Adoltt AC"''' көгалдағы хоккей алаңы үшін "Полиграс" синтетикалық жамылғыны; '''"AMPRO Corportlon"''' (АҚШ сырықпен биіктікке секірудегі жерге түсу үшін орынды; '''"Anti Manutactuing СО"''' (АҚШ жүзу үшін толқынды бөлетін жапсарды; '''"Asics Corporation"''' (Жап.) антенналары бар волейбол торларын; '''"ВАТ Taratlex"''' (фр.) волейбол және гандбол алаңдары үшін "тарафлекс" синтетикалық жамылғысын; '''"Ernst Spicth"''' (Герм.) стенд ату үшін жабдықтарды; (Венг.) электронды ақпараттық көрсеткіш тақтаны; ''' Cantabrain eta"''' (Ұлыб.) жеңіл атлетикалық снарядтар мен жабдықтарды; '''"Hans Raj Mahajan Sone PVT, ltd"''' (Үндістан) көгалдағы хоккей үшін доптарды; '''"Carmilli S.P.A."''' (Ит.) өсушілер үшін тренажерлерді; эргометрлерді; '''"The Cooper Group tnc"''' (Канада) өлшейтін рулетка; балуандарды '''"Misuno sporting guds"''' (Жап.) желкенді регата мен олимпиялық алау эстафетасы үшін спорт формасын; '''"Mono Rubber S.P.A."''' (Ит.) мұнара жамылғысын (суға секіру) '''"Motokov"''' (Чехия) газондарды күту үшін машиналарды; '''"Myojyo Rubber Lndastry Co, Ltd"''' (Жап.) волейбол доптарын '''"Wavimor"''' (Польша) көмекші яхталарды, '''"Торнадо"''' катомаранын; (Фр.); гимнастикасы төсеніштерді; '''"Schelde (Нндер.); волейбол мен баскетбол үшін жабдықтарды; '''"Swiss timin Ltd"''' (Швеция); хронометражды '''"Tachikara Со, Ltd"''' (Жап.); баскетбол доптарын; '''"3M Company"''' (АҚШ- Швейцария) жеңіл атлетикалық стадиондар үшін "тартан" синтетикалық жамылғысын. '''"VEB Lehrgerate und Reparturwerk Mittenwalde"''' (Германия); == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спортқа жаттығу''', спортшылардың шеберліктерін шыңдап, бапқа енгізу үшін алдына койған мақсаты, межесі бар күнделікті жүргізілетін спорттық- педагогикалық жұмыс. Ол жеке тұлғаны қалыптастыру оған қажетті білім мен тәжірибе беру өзі таңдаған спорт түрінен жоғары нәтижелер көрсету үшін елімізді жаттығу жасаудың жүйесі Көптеген жаттығушылар ғалымдармен бірлесе отырып спорттың ілімін, тәсілдерін іске асырып қазақстандык жаттығу жүйесін жасаған. Жаттығулар нәтижелі болу үшін жаттығушылар қауымы, педагогтермен, медицина мамандарымен бірлесіп жұмыс істейді. Халықаралық деңгейде жоғары нәтижелерге жетудің жолдары өте күрделі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Футболдан австралиялық жаттықтырушы спорт түрлерінің қыр-сырына мақыштандыратын спорт маманы. Бұрын дене тәрбиесі жоғары оқу орындарындағы спорт жоғары жаттықтырушылар мектептерінде дайындалды. Мұндай факультет Қазақ дене тәрбиесі институтында 1958 жылы ашылды, Мәскеу, Киев, Ленинград қалаларында жоғары жаттықтырушылар мектептері болды. Шеберлік деңгейі жоғары (Ә., Азия О.о- дардың чемпиондарын) тәрбиелеу ұстаздан асқан білімдарлықты, жан-жақтылықты қажет ететін күрделі жұмыстардың бірі. Сондықтан спорт өнеріне үйреткендердің бәрін жаттықтырушы деп атауға болады. Оларды былай жіктеуге болар еді: үйретуші, тәрбиелеуші және жаттықтырушы. Нағыз кемелденген жаттықтырушының адам анатомиясынан, патологиялық физиологиядан, генетикадан, биофизикадан, биохимиядан, психологиядан, дене тәрбиесі мен спорттық ілімнен мол хабары болуы керек. Сонымен қатар ол тәрбиелі, парасатты, білімі жан-жақты, ұлтжанды, тәрбиелі, өз шәкірттерінің арасында, қоғамда беделді де адам болуға тиісті. Кез келген қоғам, мемлекет, үкімет басшылары жас ұрпақтың, саңлақ спортшылардың ұстазы "КСРО-ның еңбек сіңірген "ҚазКСР-інің еңбек сіңірген "Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы" құрмет атақтарды тағайындаған. Атақты чемпиондары мен спорт жұлдыздарын тәрбиелеген көптеген жаттықтырушылар өз мемлекеттерінің жоғары наградаларымен, ордендерімен, медальдарымен басқа да құрметті атақтармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Жаттығулардың максаттары орындалу үшін алдымен мынадай мәселелер шешілуге тиісті: 1. Өзі таңдаған спорт түрінің әдістері мен жаттығу тәсілдерін үйрену. 2. адам ағзасының мүмкіншілігін жетілдіру жолында алға қойған мақсаттарды орындау. 3. психиканы кемелдендіру, дұрыс тәрбие алу, спорт саласындағы озық жетістіктерді үнемі пайдаланып отыру. 4. ілімге сүйене отырып жаттығуларды пайдалы ұйымдастыра білу. 5. жаттығулардың тиімділігін арттыру үнемі жақсы бапта болу. Осы мәселелердің жиынтығы жаттығулардың мазмұнын байытады, жоғары көрсеткіштерген жол ашады. === Жаттығулардың жүйелері=== Жаттығулардың жүйелері, осы жүйелер арқылы әдістік, тәсілдік психологиялық дайындықты дамытуға болады. Оның салалық жүйелері бір- бірлерімен тығыз байланысты. Бұлар былайша жіктеледі: 1. Жарыста өнер көрсететін жаттығуларға, мысалы ауыр атлетикада зілтемірді жұлқи және серпи көтеру, қайық есуде, байдарка, каноэ, академиялық қайық есу, атлетикада секіру, жүгіру түрлері және т.б. Мұны спорттық жаттығулардың яки айналысатын "түрі" деп атауға болады. 2. Арнайы дайындық жаттығулары, мұны белгілі спорт түрлерінен нәтижелерге жетуге дайындық жаттығулары деп атауға болады. 3. Жалпы дайындық жаттығулары, мұны белгілі спорт түрлерінде нәтижелерді жақсартуға көмектесетін жан-жақты жаттығулар тобы. жүйе== жүйе, бұл жүйені пайдаланбай спортта үздік нәтижелерге жетуге болмайды. Олар: спортшының күнделікті режимді сақтауы, жеке басының гигиенасы, спорттық жаттығу орындарының гигиенасы және оларға қойылатын талаптар, тамақтану, биологиялық заттарды, пайдалану, таза ауа (оттегі, иондалған ауа), су процедуралары, физиотерапия, сылау (массаждар, пневмомассаж, гидромассаж, вабомассаж) және т.б. ==Психологиялық әсер ету жүйесі== Психологиялық әсер ету жүйесі, мұның түрлері кептеген идеимоторлық жаттығулар қиялдау арқылы ойда бекіту), бұлшық еттердің реалекциясы), ұйқы, бұлшық еттерде аутогендік жаттығулармен әсер ету, музыка таңдау, көркем және арнайы әдебиеттерден оқу, психоги- гиенаның талаптарын орындау. ==Педагогикалық тәрбие жүйесі== Педагогикалық тәрбие жүйесі, ең алдында спортшының бойында елжандылықты, Отанды сүюге тәрбиелеу. Қазақстан Республикасының Әнұранын жатқа білу, айту, халықтың сақтау, орындау, мемлекеттік мерекелерді, заңдарды қастерлеу, республикада тұратын басқа ұлттар өкілдерін де құрметтеу. жүйе== жүйе, бұған жаттығатын жарыстар ететін спорт құрылыстары, тренажерлер, ақпарат құралдары, киім-кешектер эстетикасы, техникалық, байланыс аппараттары жатады. Кұрылыстар мен құралдардың заман талабына сай, сапасының жоғары болуы, жоғары спорттық нәтижелерге жақсы әсер етеді. Спортшы киген киімдердің, пайдаланатын ыңғайлы, әдемі, жазда терлетпейтін, қыста тоңдырмайтын болуы шарт. Сонымен қатар спортшы өзінің өнерін қайталап көріп, қарсыластарының нәтижелері туралы мәліметтер алып отыруға тиіс. Олардың өнер көрсетуі теледидардан көрсетіліп, газеттерге жарияланып, олардың спорттық жолдары туралы кітаптар жазылып, фотоальбомдар шыгарылып отырса құба-құп. Соңғы уақытта барлық елдерде компьютерлік диагностика кеңінен пайдалана бастады. Бұл арқылы спортшы ішкі дене мүшелерінің қайсысына күш түскенін, спорттық бабының деңгейін біле алады. Сонымен қатар спортшы жасайтын қимылдардың дағдысын қалыптастыруда тренажерлердін де маңызы зор. Мысалы, жүзгіштердің, ауыр атлеттердің, ескекшілердің, жеңіл атлеттердің қимылдарында бұлшық еттерге нағыз жаттығу кезіндегідей күш түсіретін изокенетикалық тренажерлер қазіргі жаттығуларда кеңінен қолданыла бастады. Жаттығу жүйелерін жақсы білу спортшы үшін уақыттың да негізгі талабы. ===Жаттығу қағидалары=== Жаттығу қағидалары, бұл қағидалар спорт саласында бұрыннан қалыптасқан барлық спорт түрлерімен айналысушылар үнемі орындап отыруға тиісті заңдылықтар. Бұл қағидалар талай рет тәжірибеден өткен, олар жаттығуларды өткізудің негізі, талабы, заңдылықтары болып табылады. Бұл қағидалар белгілі педагогикалық қағидалармен бірлесіп, қабысып жатады. Осы негізгі талаптарды өзінің бұлжытпай орындаған жаттығушы ғана үлкен табыстарға жетеді. Бұл қағидаларға мыналар жатады: ==Біртіндеп үйрену қағидасы== Біртіндеп үйрену қағидасы, педагогикада "қарапайымнан күрделіге" деген қағида бар. Бұл спорт жаттығуларында үнемі қолданылады. алғашқы қарапайым түрі бірте-бірте күрделеніп үлкен шеберлікке ұласады. Бұған айлап, жылдап уақыт кетеді, тамшылап талай тер төгеді. Содан барып спортшы Олимп биігіне кетеріледі. ==Жан-жактылық қағидасы== Жан-жактылық қағидасы, адам ағзасы дамуының физиологиялық ерекшеліктеріне сүйене отырып дене және жан дамуының ең жоғары сатысына кетерілу, бұл арада ми мен жүйке тығыз байланысты болады. ==Жекешілдік қағидасы== Жекешілдік қағидасы, үйреткен жаттығуларды спортшылардың барлықтары бірдей қағып алып сол бойда орындап кетеді деп ойлау қате. Бұл әр спортшының бейімділігіне, қабілетіне, дене мүшелерінің ерекшеліктеріне байланысты нәрсе. Жаттығушы үйреткен кезде осы ескеріп әр спортшыға оны бейімдеу керек. Шын мәнінде осы негізгі қағидалардың барлығы өзара байланысып жатады. ==Көзбен көру қағидасы== Көзбені көру қағидасы, ұстаз қандай жаттығулар үйрететінін шәкірттеріне көзбен көрсетуі керек. Мұнда алдымен қажет қимылды өзі орындайды, басқаларға орындатқызады, суреттер, сызбалар, кинопленка арқылы көрсетеді, оның санасында бекуіне жағдай туғызады. ==Қайталау қағидасы== Қайталау қағидасы, бір рет орындағын жаттығу сол күйінде жатталып қатып қалмайды. Әрбір жаттығу санада әбден бекігенше сан мәрте қайталанады. Орындалатын жаттығу неғүрлым жеңіл болса, ол соғүрлым жиі кайталанады, сосын барып әбден бекіп дағдыланғаннан кейін барып басқа одан да күрделірек көшу керек. Қайталаулардың жиілігі мен олардың арасындағы уақыт кеңістігі (демалу) бір- бірлеріне тығыз байланысты. Шеберлік ескен сайын қайталаулар да жиілеп жаттығулар арасындағы уақыт та азая түседі. ==Саналылық қағидасы== Саналылық қағидасы, жаттықтырушы мен спортшылар өздерінің алдарына қойған мақсаттарын айқындай білуге тиіс. Әрбір жаттығуға саналы түрде қарап оны спорттың ілімі мен тәсілдеріне тығыз байланыстыра білген ұстаз жақсы нәтижелерге жетіп езінің тәжірибесін басқаларға үйрете алады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жаттығу жоспарлары''', әрбір ұстаз езінің шәкірттерінің жаттығулары жоспарлай білуге тиіс. Алдымен ең үлкен жоспар жылға жасалады. Бұл Олимпиялық аралық (Олимпиялық цикл) деп аталады. Бұл бір Олимпиядалық ойындар аяқталғаннан кейінгі екінші ойындар басталғанға дейінгі уақыт. Мұнда негізгі мақсат айқындалып оған жетудің жолдары белгіленеді. Осы негізгі жоспарға сәйкес жылдық жоспар жасалынады, одан барып әр тоқсанға, айға, аптаға, әрбір жаттығуға жоспар құрылады. Осы жоспарларда белгіленген межелерді спортшы өзінің жаттығу күнделігіне толтырып отырады. Жаттықтырушы алға қойған мақсаттары мен жоспарларды спортшымен бірігіп отырып жасайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жаттығу кезеңдері''', әрбір үлкен жарыстардан (ел, Олимпиядалық ойындардан) кейін жаттығушы қайтадан жоспар жасайды, онда спортшының қолы жеткен табыстары есепке алынып соның негізде алдағы уақытта шығатын жаңа биіктер белгіленеді. Әр сынның спортшы үшін үлкен куш пен қуатты талап ететіні белгілі. Әрине қалыпқа келу үшін жүйке мен бұлшық еттерді демалдыру қажет. Демалған соң жаттығу кезеңдері басталады. Оның алғашқысы дайындық кезеңі, екіншісі, жарыстарға катысу, үшіншісі ауыспалы кезең. ==Дайындық кезеңі== '''Дайындық кезеңінде''', спортшы үлкен жүктемелерді орындауға бейімделе бастайды, айналысатын спорт түрлерінің әдістері мен тәсілдерін дұрыс орындауды жетілдіреді. Бұл кезең екі жалпы дайындық және арнайы дайындық бөліктерден тұрады. Әр бөліктегі мерзім шамамен 2-2,5 ай. Жарыстарға қатысу айдан 4,5 айға созылады. Осы уақыттар спорт¬шы "спорттық бапқа" бірте-бірте жақындап, жауапты жарыстарға қатысады. Осы кезеңде спорт түрлерінің әдістері мен тәсілдерін үйрену тереңдеп, жаттығулар күрделене түседі. Бұл кезеңдегі жарыстар әр спорт түрі үшін әртүрлі. Мысалы, футболшылар, көгалдағы хоккейшілер үшін негізгі ойындар жаз, күз айларында өтеді. Шаңғы, конькишілер, хоккейшілер жарыстары негізінен қыс айларында. Гимнасттар, ауыр атлеттер, ұзақ қашықтықтарға жүгірушілерге жарыстар жиі қатысу тиімсіз. Осыған байланысты жаттығу кезеңдері толқын тәрізді бірде жоғары көтеріліп, бірде төмен түсіп өзгеріп отырады. ==Ауыспалы кезең== Ауыспалы кезең, бір жылдық жоспарда 1,5 айға, жарты жылдық жоспарды 3-4 аптаға созылады. Бұл негізінен жауапты жарыстардан кейін маусымды аяқтап жаңа жоспарларға көшу уақыты. Мұнда футболдан чемпионат, баскетболдан, волейболдан, гандболдан турлар, спорттың жаздық түрлерінен жаз, қыстық түрлері үшін маусымдар аяқталады. Бұл кезеңде жүктелердің көлемі азаяды, спортшы негізінен белсенді түрде демалуға ауысады. Қайткен жағдайда да спортшы негізінен белсенді түрде демалуға ауысады. Белсенді демалу таза ауада, табиғат аясында етсе өте дұрыс. Жаттығу кезеңдерін дұрыс ұйымдастыру, бірінен екіншісіне дұрыс ауысып жоғары көрсеткіштер мен үздік нәтижелерге жетуге мүмкіндік туғызады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Темірқазық (Alpha Ursae Minoris) Хаббл ғарыштық телескопты көрген. Жетіқарақшы мен Темірқазық Солтүстік жартышардағы жұлдыздар ағыны, ортада Темірқазық Кіші аю шоқжұлдызындағы 2-ші жұлдыздық шамада көрінетін жарық жұлдыз. Ол дүниенің солтүстік полюс нүктесіне өте жақын орналасқан және солтүстік жарты шардан көрінеді. Темірқазық үш жұлдыздан тұрады. Оның ең жарығы айнымалы жұлдыз деп есептеледі. Қазіргі Темірқазық Кіші аю жұлдызы есептеледі. Әдетте ауырлық күштің әсерінде ғаламшардың өз өсінде айналуы кеңістікте өзгеріс туғызады, оны әдетте өстік прецессия (axial precession) деп атайды. Жершарының айналу өсінің өзгеруіне ілесіп оның "темірдей қазығы" (полюс нүктесі) да тарихта түрліше болған, болашақта да түрліше болады. Шамамен 4800 жылдың алдында, Полюс нүктесі жұлдызы Айдаһар жұлдызы болған. Ежелгі грекиялық жазбалар бойынша "темірдей қазық" Кіші аю жұлдызы болғаны анықталған. 2100 жыл өткенде қазіргі Кіші аю мен темірқазық бағытының бұрышы ең кішкене болды (27'38"). Яғни, кезекте осы Кіші аю жұлдызы жер үшін қозғалмайтын полюс жұлдызы есебінде жер шарының "темірдей қазығы" есептеледі, әрі ресми түрде ''Темірқазық жұлдызы'' деп аталады. 31 ғасырдан кейін Цефей жұлдызы жер шарының "темірдей қазығы" болады. 14000 жыл шамасында уақыт өткен соң Лира жұлдызы жер шарының "темірдей қазығы" болады. == Темірқазық жұлдызының маңызы == Темірқазық жұлдызы ежелден тартып ғарыштық жетектеуіш (аспан денелерін күзету арқылы бағытты ажырату) жолбелгісі есептеледі. Онымен алыс сапарға шығушылар, теңізшілер жақсы таныс болған. Қазақта "Темірқазықты білсең жолыңнан адаспайсың" деген мәтел бар. "Компас" секілді бағыт айыру құралдары болмаған замандарда солтүстік жарты шардың адамдары ашық түнде көбінесе Темірқазыққа қарап барар бағытын тапқан. == Қазақ әдебиетінде кездесетін Темірқазық тақырыбы == Темірқазықтың навигациялық жұлдыздар санатына жатуы ғана емес, оның қашанда бір тұстан тұрақты көрінуі де көптеген халықтардың мәдениетінде өзіндік маңызға ие символ белгіге, мәдени білім-тәрбиенің маңызды мазмұнына айналған. Темірқазық жұлдызы төңірегіндегі қозғалыс Қазақ мифологиясында Темірқазық пен жетіқарақшы туралы ертегі айтылады. Аңыз бойынша Темірқазық Тәңірінің құдіретімен аспанға қағылған ат байлайтын алтын қазық болып, ол дүниенің кіндігі есептеледі. Оған Ақбозат пен Көкбозат арқандаулы тұрады, олар түнімен Темірқазықты айнала оттап жүреді. Ал, шөміш пішінді Жетіқарақшы болса олардың соңынан аңдиды да жүреді. Негізі Темірқазықты төңіректеп әр түні бір айналып шығатын Жетіқарақшы (Үлкен Аю, ондағы жеті жұлдыз Үлкен аю α、β、γ、δ、ε、ζ және жұлдыздары) және Қара құрт (Кассиопея шоқжұлдызы, әрібіне ұқсайтын, Темірқазықтың бір шетінде Жетіқарақшыға қарсы орналасқан бес жұлдыз) шоқжұлдыздары орналасқан. Темірқазық төңірегіндегі жұлдыздардың әр түн сайынғы Темірқазықты өзек өс етіп айналуы Жер шарының өз өсінен айналуынан екені белгілі. Ал, сол жұлдыздардың өзіндегі өзгерістер мен қозғалыстар аралықтың тым алыс болуына байланысты жай көзге көрінетіндей шамада емес. Қазақтың жауынгер ақыны Махамбет Өтемісұлының «Ерлердің ісі бітер ме!» деген өлеңінде «Темірқазық жастанбай, қу толағай бастанбай» деген өлең жолдары кездеседі. Мұндағы «Темірқазық жастану» сол жұлдызы самсыған түнде батырлардың далаға түнеуі мағынасын береді. Ондайда адам басы бейне қу толағай секілді қатып қалады дегенді айтса керек. == Физикалық құрылымы == Темірқазық және оның серік жұлдызы, Хаббл ғарыш телескопы түсірген сурет Темірқазық (α Кіші аю жұлдызы) үш жұлдыздың бірлігі. Олардың негізгісі (Кіші аю жұлдызы) болса сары түсті Цефеид жұлдызы, ал келесі Темірқазық жұлдызы сары түсті Ергежейлі болып, ол 2400 AU қашықтықтан орағыта айналып жатыр. Темірқазық жұлдызын 1780 жылы Уильям Гершель байқаған болып, қазіргі кішкентай телескоптармен де көруге болады. 1929 жылы Темірқазық жұлдызының спектрлі қосары бар екені белгілі болды, ол ергежейлі серік есептеледі және Кіші аю Pα, немесе Кіші аю aα жұлдызы деп аталады. 2006 жылы қаңтарда NASA жариялаған Хаббл ғарыш телескопының суретеріне негізделгенде, Темірқазық (Кіші аю жұлдызы) жұлдызындағы осы үш жұлдызды анық ажыратуға болады. Темірқазық жұлдызы Ергежейліге 18.5 AU шамасында жақын орналасқан, бұл шамамен күн мен Уран ғаламшарының арасындағы қашықтық. Осы арқылы Темірқазық жұлдызының жарығы қалай жасырылатынын аңғаруға болады. Темірқазықтың үш жұлдызы Hipparcos спутниктік өлшеуіне негізделгенде, Темірқазық пен Жер шарының шынайы арақашықтығы 434 жарық жылы. Басқа да деректерге негізделгенде, Темірқазық жұлдызы F7 күйіндегі Аса алып жұлдыз （Ib）, немесе жарқыраған алып жұлдыз （II） есептеледі. Екі кішкентай серік жұлдыздары: Темірқазық жұлдызы болса F3V Негізгі тізбекті жұлдызы болып 2,400 AU қашықтықтан өз өсінде орағытып айналады. Таяудағы зерттеу мен күзетулер бойынша Темірқазық және түріндегі тұрақты жұлдыздардан құралған, әлдеқашан күйреп жемірілген галактиканың бөлігі есептеледі. Темірқазық Бірінші Цефеид жұлдызына тән. Цефейд жұлдыздарының жарығы айырықша жойқын болғандықтан, жұлдызара қашықтықты өлшеудің таптырмас орайы есептеледі. Темірқазық бізге жақынырақ ол туралы зерттеу де көбірек қолға алынды. 1900 жылдары оның жарық шамасының өзгеріс периоды 3.97 күн болып, жарық өзгерісі орта есеппен %（шамамен 0.15 магнитуда） болған. Бірақ XX ғасырда оның амплитудасы шұғыл құлдырап, 1990 жылда өзгеріс мөлшері түсті және осы маржаны сақтауда. Дегемнен, осы аралықта жарқырауы 15% артты, периоды да жыл сайын секундқа артты. Таяуда хабарлауынша, Темірқазықтың жарық шамасы Птолемей күзеткен кездегіден 2.5 есе артты (Қазір деңгейлі жұлдыз, ал ол заманда Темірқазық (Кіші аю жұлдызы) деңгейлі жұлдыз болған. Астроном Edward Guinan-ның айтуынша бұл өзгеріс нәтижесі шынында таңғаларлық, "Егер бұл рас болса, бұл ставка жылдамдығының өзгерісі теорияда мөлшерленген жұлдыздар өзгерісінен 100 есе артық болуы мүмкін." == Темірқазықтың солтүстік полюсті көрсетуі == өс етіп Аспанның айналуы Темірқазық (Кіші аю жұлдызы) негізінен жердің өз өсінде айналуының қиыр солтүстік полюсінің аспанында тұрғандығы себепті ол жер бетінен қарағандағы аспанда қозғалмайтын нүкте есептеледі. Ал солтүстік жартышардағы тұрақты жұлдыздар түгелдей оны төңіректеп айналып жүреді. Демек ол Астрономиялық жетектеуіш жұлдыз, және Аспан денелерін өлшеудің таптырмас тұғыр нүктесі есептеледі. Бұған ең ежелгі жазбалардан бері қарай нақты дәлел келтіруге болады. Қазір Темірқазық жұлдызы (Кіші аю жұлдызы) солтүстік полюс нүктесінен бар болғаны 0.7° (ай диаметрінің 1.4 есесіндей) ауытқиды. Ол өз кезегінде екі рет солтүстік полюсті дәл көрсеткен. Қалған уақыттарда ол негізінен солтүстік полюсті меңзейді. Әрине, жер шары полюсінің өзгерісіне орай Кіші аю жұлдызы мәңгі-бақи солтүстік полюсті көрсетіп, Темірқазық болып тұра бермейді. ӨЗ өсінде домалаған Жер шары түмен жылдар бойындағы тербелу мен ауытқу шамасының артуына ілесіп, оның полюс орбитасы бір шеңберді сызады. Осы шеңберге тұспа-тұс келген тұрақты жұлдыздар, мысалы Тубан, Лира секілділер өткенде және болашақта жер шары полюсі бағытталатын Темірқазық бола алады. Болашақта, қазіргі Темірқазық тіпті де полюске туралана түседі, 2100 жылдары шамасында ол полюсті көрсетуі ең төменгі ауытқуға (0.5°-тан кіші) жетеді. Темірқазықтың жаз кешіндегі айналу бағыты Солтүстік жарты шарда Темірқазықты әйгілі Жетіқарақшы арқылы және онымен қарсы жақта параллел жатқан Кассиопея (Қара құрт) шоқжұлдызының пішіні арқылы бірден байқауға болады. Эквадор сызығының оңтүстік бөлігінде негізінен Темірқазық көрінбейді. Кіші аю жұлдызы Темірқазық ретінде кейде аспандағы ең жарық жұлдыз деп те сипаттайтындар болған. Өйткені оның төңірегінде жарық жұлдыздар жоқ болған соң қарағанда біршама жарық есептеледі. Дегенмен оның жарқырау шамасы аспанда 48 орында (өзінен артық 47 жарық жұлдыз бар) тұрады, демек ол соншылық жарық жұлдыз есептелмейді. Аспанда ең жарық жұлдыз (Күнді айтпағанда) әрине әйгілі Сүмбіле жұлдызы екені бастан белгілі. Оңтүстік жарты шардың, Оңтүстік полюстің дәл осылай айырықша бағаланған темірқазық жұлдызы жоқ. Дегенмен бұлдыраңқы Сигма Октанта (σ Octantis) жұлдызын оңтүстік полюс нүктесі бағытына ең жақындеп есептеп, оны оңтүстік жарты шардың Темірқазығы деп атауды ұсынушылар бар. Бірақ оған салыстырғанда Оңтүстік Крест жұлдызы оңтүстік жарты шардың полюс нүктесін тіпті де дәлрек көрсетеді. == Арақашықтық == Темірқазық қашықтығын есептеудің ұқсамаған нәтижесі жыл қашықтықly（pc） түсіндіру 433 ly（133 pc） Hipparcos спутингі 2006 330 ly（101 pc） Тurner 2008 359 ly（110 pc） Usenko Klochkova 2012 323 ly（99 pc） Тurner қатарлылар Көптеген есептеулерді өзара біріктіргенде, Темірқазықтың бізден арақашықтығы 434 жарық жыл (133 секундтық парық) екен. Ол жер шарына ең жақын Цефеид жұлдызы. Цефеид жұлдызы дегеніміз жарқырауы өте күшті, жарық жарқырауының ауытқуы мен пульсациялық циклі арасындағы байланысы айқын жұлдыз болып, ол Құс жолындағы және Құсжолы сыртындағы жұлдыздардың қашықтығын есептеуге қолайлы және сенімді жұлдыз. Темірқазық жұлдызы жерге ең жақын цефеид жұлдызы ретінде тұрақты санасу көрсеткіші етіп, басқа әлемдік қашықтықтарды есептеуге тіке пайдалануға болады. Hipparcos спутингінің 1989-1993 жылдар аралығындағы өлшеуі мен есептеуіне негізделгенде арақашықтықтың дұрыс есептелу дәлдігі 0.97 Milliarcsecond -ке жеткізілді. Бірақ кейбір зерттеулер арақашықтық шамасына күдік туғызады, өйткені аталған жұлдыз Цефеид жұлдызы ғана емес, ол және Қосаржұлдыз есептеледі. == Мәдениет саласында == Мың жылдық астрология картасы *Жұлдызнамада (астрология), балгерлікте Темірқазық жұлдызы 15 Behenian бұлжымас жұлдыздарының (Behenian fixed stars) бірі болып, оның сырлы таңбасы 30px болды. *Үнді мифологиясы бойынша Дхрува ханзада мәңгі өмір сүретін және жарқырай беретін Темірқазыққа айналған. Дхруваның өмірі кешірмелері туралы мифтерге сүйеніп үнділер балаларын қайтпас-қайсар болуға, көңілді де жайдары болуға, істі табандылықпен істеуге, жүректі болуға үйретеді. («The Bhāgavata Purāṇa» 4-ші тарау) Демек бұл қасиеттер өз кезегінде Темірқазықтың дарытатын қасиеті дегенді де білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Кіші Аю шоқжұлдызының жұлдыздары 
'''Жаттығу мазмұны''', дайындық кезеңдері күнделікті жаттығулардан құралады. Әрбір жаттығу үш бөлімнен тұрады: қорытынды бөлім. Бойжазбада бұлшық еттерді қыздырып, буындарды созып спортшы негізгі бөлімге дайындалады. Мұнда негізінен жүктеме кезінде жасалатын жаттығулар өтеді. Спортпен жаңадан айналысушылар үшін бұл ұзағырақ жасалады. Себебі мұнда жан-жақты дайындайтын жаттығулардың саны көп болады. Негізгі бөлімде жаттығудың мазмұны ашылып, алға қойған міндет орындалады, спорт түрінің басты әдістері мен тәсілдері үйретіледі, қажыр-қайрат, күш пен шапшаңдыққа, шыдамдылық, ептілікті дамытуға көңіл белінеді. Қорытынды бөлімде жаттығу барысында қозған организм бірте-бірте бірқалыпқа, жайбарақат жағдайға түсуге тиіс. Содан кейін барып спортшы жуынып, жаттығу киімдерін ауыстырып үйіне қайтады. Жаттығу бөлімдеріне кететін уақыт мынадай: Дайындық бөлімі 20-30 минут Негізгі бөлім 70-80 мин Қорытынды бөлім 10-20 минут Барлығы сағат. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Хан ван Мегерен (1945) ''Меегерен Хан ван''' (шын аты Хенрикус Антониус ван Меегeрен) (Meegeren, Han van Henricus Antonius van Meegeren) (10 қазан 1889 жыл, Девентер, Нидерландия 30 желтоқсан 1947 жыл, Амстердам), голландиялық өнер бұрмалаушысы Кем дегенде бұрынғы 14 шебердің танымал туындыларына көшірме жасап, оларды сату арқылы табыс тапқан; сыншылар оның «Христос ученики Эммаусе» картинасын Ян Вермеердің өнер туындысы ретінде қабылдаған. Екінші Дүниежүзілік Соғыстан кейін нацистік басшылар ұрлап әкеткен өнер туындыларын иелеріне қайтару жөніндегі комиссия құрылған кезде оның қызметі әшкереленді. Г.Геринг жинаған суреттердің ішінен Вермеердің жұмысын тауып алған комиссия Меегреннің ізіне түседі. Оған деген айып тағылып, ол туындыларға көшірме жасағанын мойындады. Меегерен үкім шығарылғанға дейін жүрек талмасынан қайтыс болады. 1889 жылы 10 қазанда католиктер отбасында дүниеге келген. Ол бала күнінен картиналарға әуестенген. Әкесі ұлының коркем онерге махаббаты бар екенін біле тұра, Ханды Дельфтский атындағы техникалық университетке сәулетші мамандығы бойынша оқуға жіберді. Ван Меегерен бейнелеу өнеріне деген махаббаты бар екенін көрсетіп және білімін жетілдірді.Ван Меегеран білімін жетілдіргеніне байланысты көркемөнер және сәулетші бөлімшесіндегі оқытушының көмекшісі болып орналасты. Ол шіркеудің суретін акварельмен салғаны үшін Алтын медальмен марапатталды. == Отбасы жайлы == Меегерен Анне де Вогтқа үйленді. Көп ұзамай екі баланың әкесі атанды: Жак және Паулин.Меегерен өзінің шығармаларын көркем әдебиет көрмелеріне қоя бастады. Содан кейін суретшінің отбасында қиындықтар басталды. Осыған байланысты ол ішімдікке салынды. Ол 1925 жылы ай бойы Италияда саяхаттап жүрді және Итальяндық шеберлердің суреттерін зерттеді. 1922 жылы Библия тақырыбында көрме өткізді және барлығы сатылып кетті. Ол 1923 жылы ресми түрде Анна мен ажырасты. == Дереккөздер == Санат:1889 жылы туғандар Санат:1947 жылы қайтыс болғандар Санат:Голландия суретшілері 
'''Жаттығу гигиенасы''', ішкі, сыртқы ортаның, күнделікті күн тәртібін ұстаудың адам организміне тигізетін әсерін әрбір спортшы жақсы білуге тиісті. Ac қабылдау, үй шаруасымен, оқу, қызмет, демалу, ұйықтау уақыты спортшыда барлығы да белгіленген мезгілде орындалуға тиіс. Күн тәртібін ұстамау, бұзу күшті қалпына келтіруге кері әсерін тигізеді. Сондықтан жаттығу мен демалудың арақатынасын ретке келтіріп отыру спортшы үшін өте пайдалы, оның уақытын қалыпқа түсіріп отырады. Оның әрбір күні гигиеналық процедуралардан таңертеңгілік бойжазбадан, сібізгі (душ) қабылдаудан басталады. Күн сайын әр мезгілде ас ішуге -1,5 сағат уақыт кетеді. Жаттығудың дәл қарсаңында ас қабылдаудың пайдасы жоқ, жаттығу кезінде спортшы өзін ауыр сезінеді. Таңертеңгі ас пен жұмыстың басталуының арасы 30-50 мин. түскі ас пен сәл демалуға 1-1,5 сағат уақыт кетеді. Жаттығу өткізу үшін қолайлы уақыт түске дейін 10-14 сағаттың, кешкісін 18-21 сағаттың арасы. Жаттығу жиындары кезінде спортшылардың көңілін аударып жүйкеге демалыс беру үшін мәдени қызметтерге күн сайын 2-3 сағат бөлу қажет. Спортшыға темекі шегу, құрамында алкоголь бар ішімдіктерді ішуге болмайды. Бұлшық еттердегі қан айналымын жақсарту үшін спортшы үлкен жүктемелерден кейін денесін сылатып (массаж жасатып) өзін өзі сылаумен айналысып отырғаны жөн. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спортшының өзін-өзі бақылауы''', спортшының дене тәрбиесі және спортпен шұғылдануына байланысты өзінің дене жағдайын бақылауы. Спортшының өзін-өзі бақылаудың маңызды толықтырылуы, онымен қатар жүргізіледі. Спортшы түрлі жаттығулар мен жарыстардан кейін өзінің шаршау дәрежесін, спорттық жұмыс қабілетін, тәбетін, ұйқысын, көңіл-күйін қадағалайды. Сондай-ақ дене жағдайының нақты көрсеткіштерін: дене салмағын кезеңдік өзгерістерін, тамыр соғысының жиілігін және өкпенің ауа сыйымдылығының өзгерістерін, қол басының күшін өлшеуді жүйелі анықтап отыру да пайдаланылады. Спортшы қыздар бұдан басқа жаттығу сабақтары және жарыстармен байла-нысты гинекологиялық саладағы өзгерістерді де белгілейді. Тыныштық жағдайда да, сондай-ақ жаттығудан кейін де (қыздырыну, машықтану және басқа) мүмкіндігінше бір жағдайда (бір сағаттарда бір ғана құрамы дене жүктемелерінен кейін бірдей уақыт аралығында өлшеу жүргізіледі. Спортшының өзін-өзі бақылауы мәліметтері өзін-өзі бақылау күнделігінде белгіленеді оны әр спортшы жүйелі және уақытты жүргізуге тиіс. Күнделікте сондай-ақ өткізген жарыстары мен жаттығулары, спорттық нәтижелері, демалудың сипаты мен ұзақтығы туралы жазылуы керек. Спортшының өзін-өзі бақылауы күнделігінде дәрігер белгіленген емдеу-сауықтыру шаралары, оны спортшының орындауы мен нәтижелері де белгіленеді. Спортшының өзін-өзі бақылауы спортшыны өз денсаулығы қадағалауға, жеке гигиена ережелері режимді қатаң сақтауға, шамадан тыс жаттығу мен артық қиналуды болдырмау үшін дене жаттығуларын реттеуге үйретеді, оның мәліметтері дәрігерге спортшының жағдайын толықтай бағдарлауға, ал оның дайындықтың әр сатысындағы жаттығу жүктемесін дұрыс белгілеуге көмектеседі. Қыздыруда, спорттық жеке сабақтарды өткізуде жаяу, шаңғымен серуендеуде де спортшының өзін-өзі бақылауы пайдалы. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт спортшының керсеткіштеріне қарай разрядтар және атақтар беру жүйесі. Қазақстанда спорттың 58 түрінен жасөспірімдер мен ересектер үшін 3, 2, 1-разрядтары, спорт шеберлігіне кандидат, спорт шебері, халықаралық дәрежедегі және еңбек сіңірген спорт шебері, дойбы мен шахматтан гроссмейстер атақтары беріледі. Сонымен қатар Президенттік кепсайысынан спорт шебері және кейбір ұлттық спорт түрлерінен разрядтар мен республикалық спорт шебері атағы беріледі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорттық клубтар''', олардың қайсыбір спорт қоғамына қатыстылығы немесе спорттық қызығушылығы, жас топтары бойынша спортты сүйетіндерді біріктіретін қоғамдық ұжымдар. Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің спорт комитеті 1997 жылы құрылды. Әскери қызметшілердің дене дайындығы, жоғары дәрежелі спортшылардың дайындығы, жоғары дәрежелі спортшылардың дайындығын жеделдіру, жоғары жетістіктер спортын дамыту мәселелерімен айналысады. Барлық кезде де ЦСКА-ның негізгі міндеттері халықаралық жоғары дәрежедегі спортшыларды дайындаудың ілімі мен тәжірибесі болады, кейінгі уақытта таулы-шөлді далалық жерлердің күрделі жағдайларында міндеттерін шешуге қабілетті ҚР Қарулы Күштерінің бүкіл адам құрамы дене дайындығының күн сайынғы жауапты міндеттері де қосылады. Әскердің дене жоғары дәрежедегі спортшыларды дайындау жөніндегі Спорттық клубтар жұмысының сан-салалы, ерекше, өзгеше бөлігі. Қарулы Күштердің дене дайындығын нығайту мен әскер спортшыларының спорттағы табыстарына әртүрлі уақыттарда: А. Красенко, Г. Брушко, М. Бычков, М. Оленин, Н. Попов, Г. Александров, В. Мокроносов, Н. Пуч- канев, В. Гаенко, А. Глухов, Рыбников және өзге де көптеген спортшылар елеулі үлес қосты. Қорғаныс Министрлігінің ЦСКА спорт комитетінде АДК-нің оқу спорттық базасы, тау шаңғы базасы мен қала маңындағы шаңғымен түғырдан секіру кешендері бар, Тамаровский кеңшарында, Баянкөл шатқалында, Атырау қаласы мен Ыстықкөлдегі Тамға поселкесінде де оқу-жаттығу орталықтары бар. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт спорттың әр түрінен жаттығуларды, жарыстарды ұйымдастырып, өткізу үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ететін бұйымдар. Спорттық жабдықтар мен жататындар спорт снарядтары, спорт киімдері, аяқкиімдері, төрешілердің ақпараттар беретін, аппараттар және басқалар. Спорттық снарядтар спорттың кейбір түрлерінің негізгі заттары: доптар, имек таяқтар, спорт ойындары үшін қалақшалар; нысананы көздеп ататын спорттық құралдар (винтовкалар, пистолеттер, мылтықтар), садақтар, семсерлесу (шаншитын, семсерлесетін қылыштар) құралдары, және атлетикалық найза, диск, балға, сырық; гимнастикалық қоссырық, шығыршық, бөрене, белтемір; ауыр атлетикалык штанга, коньки (жүгіретін, мәнерлеп сырғанайтын, хоккей ойнайтын), шаңғылар (жүгіретін, тау спорты, секіру үшін) және басқалар. ерекше топты құрайды: су (академиялық, байдаркалар, каноэлар) және желкенді қайықтар, шаналар (оның ішінде шана-бобслей), велосипедтер және т.б. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Әйелдер '''Әйел заты''' адам баласының ұрғашыға ортақ атауы. Отбасындағы және жалпы қоғамдағы орнының өзіндік байланысты Әйел затының әлеуметтік жағдайы мен жасына, қандастық, некелік туыстыққа қатысты этикалық мәнді әлеуметтік қарым-қатынасты білдіретін ғұрыптық атаулар халық тілінде аса мол кездеседі: әже, ана, шеше, ене, (қайын ене), қыз, абысын, шешей, жеңге, aпa, қарындас, сіңлі, қайын сіңлі, балдыз, бөле, келін, келіншек, нағашы әже, нағашы aпa, нағашы жеңге, нағашы қарындас, жиен aпa, жиен қарындас, құдағи, өкіл шеше, өгей шеше, кіндік шеше, бойжеткен, қалыңдық, бәйбіше, тоқал, жар, жұбай, зайып, жесір, қатын, тамыр, көңілдес, күндес, кемпір, кейуана, т.б. Әйел ғұмыры == Отбасындағы әйел орны == Ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрыпқа байланысты қазақ әйелі әдепті, мейірімді, қамқоршы болуы тиіс, күйеуін әр кез сыйлап, оған қарсы сөйлемеуі керек. Сондай-ақ, ол тек қана күйеуін емес, жалпы қайын жұртындағы адамдарға құрмет көрсетіп, қабақ шытпай, иіліп тұруы керек. Белгілі бір қауымның мүшесіне айналған әйел күйеуінің жақындарымен, яғни, қайын жұртына туысқандық жақын адам ретінде экономикалық, күнделікті қатынаста қат-қабат байланыста болады және оның көшпелі ортада қалыптасқан ұстанымдары мен өзіндік этикалық нормаларын сақтауға міндеттеледі. Атап айтқанда: қайын ата күйеуінің әкесі; қайын ене күйеуінің шешесі, қайын аға күйеуінің ағасы (жақын ағалары); қайын бике күйеуінің әпкесі (жақын әпкелері); қайын інісі күйеуінің інісі (жақын інілері); қайын сіңлі күйеуінің қарындасы (жақын қарындастары); абысын қайын ағасы мен қайын інісінің әйелдері; жезде аға қайынбикесінің күйеуі; күйеу қайынсіңлісінің күйеуі сияқты күйеуінің етене жақын туысқандарымен бірге сол ауылға, әрісі сол төңіректегі қауымға келін болып саналады. Дәстүрлі ортада қалыптасқан нормаларға сай келін жасы мен жолы үлкен көзі тірі туысқандарын ғана емес, дүниеден озған аталарының (кейде әжелерінің) атын атамауға тиіс, олардың атын тергеп, ат қояды. Қазақ әйелдері ертеде күйеулерінің атын тура айтпай мырза, отағасы, үлкен кісі деп атаған. == Әйелге қатысты қазақ ырымдары == Қазақтар ырым-тыйымға қатты мән берген және оған қатысты ғұрыптық наным-сенімдер ел арасында кеңінен орын алған. Мысалы, қазақ әйеліне қатысты төмендегідей ырымдарды кездестіруге болады. Қазақ халқы үш әйел тастаған еркекті жақтырмайды. Оның қолынан балаларына дәм татырмайды. Жамандығы бастарына келеді деп ырымдайды. Сондай-ақ, өлген ер адамның сүйегіне ерлер, әйел адамның сүйегіне әйелдер түседі. Өлген адамды жоқтап жылағанда, әйел адамдар шашын жайып жіберіп жыласа ішіндегі шері тарқайды деп сенеді. Әйел еш уақытта еріне қол жұмсамауы кeрек, күш көрсетіп, таяқ ала жүгірмейді және сес көрсетпеуі тиіс. Ұрысқанда тілдеп, бетке түкірмейді. Бұлай істеген әйелдің ақ некесі бұзылады, өзінен-өзі талақ болады деп есептейді. Жайшылықта ер кісілердің жүресінен отыруын жаман ырымға балайды. Бұл қаралы жағдайды, өлім-жітімді еске түсіреді. Қайғы үстіндегі ерлер, серігінен айырылған кісілер осылай қара тұтып отырады. Сондықтан ер адамдар құйрығын жерге басып отыруға тиіс. Ал әйел адамдардың жүрелеп отыруы жақсы ырым. Әйелдердің биязы түрімен ибалы бейнеде жүрелеп отыруы ерлерге, үлкен кісілерге көрсеткен құрметі болып саналады. Қазақ танымында ер адам жүрелесе ауылға қатер төнеді, әйелдер жүрелесе ауылға ибалық орнайды деп біледі. Әйел еркектің алдында төсін ашып, жарқыратып отырмайды. Бұлай істесе, сұқ көз қадалады, тіл тиеді. Соның салдарынан төсі қарайып, омырауы іседі. Тас емшек болып, омырауынан сүт қашады. Сүт болмаған соң, құт та болмайды, құшағы суық, бауыры тас болады деп жориды. Сондықтан да бала емізгенде де бөгде адамға көрсетпей, етегін жауып отырып емізетін болған. Қазақ әйелдері өзінің басына салып жүрген жаулығын басқаларға бермейді. Олай етсе, басымдағы бақ басқаға көшеді деп ырымдайды. Сонымен қатар, әйел адам кешке, қараңғы түскеннен кейін сыртқа жалаңбас шықпайды, өйткені қараңғы түскен кезде жын-шайтандар әйел адамның шашына жабысып, үйге бірге келеді деп ырымдаған. Жерік болған әйел жерік асын жеуі керек. Жерігі қанбаған әйелдің баласы су ауыз болып туылады, ондай бала суайт болады деген ырым бар. Жаңа босанған әйел үйге кірген итке "шық!" демейді. Бұлай істесе әйелдің тісі түсіп қалады, бойынан қайраты кетеді деп біледі. == Дереккөздер == Санат:Әйел 
'''Спорттық құрылыстар''', спорттың әр түрінен жарыстарды және оқу-жаттығу сабақтарын өткізуді қамтамасыз ететін, әдейі салынып, жабдықтаған құрылыстар. Алғашқы спорттық құрылыстар деп ежелгі грек стадиондарын, палестраларды, стадиодромдары есептелінеді, олар Олимпия, Милет, Афины және өзге де қалаларда б.д.д. VIII гасырда салынған. Таң-ғажайып спорттық құрылыстар. Ежелгі Римде (Колизей, Ипподром және т.б.) өткеннің бұл сәулет ескерткіштерді және қазіргі уақытта да өзінің көлемі мен және әдемілігімен таңдандырады. Мысалы, Колизейдегі тастан жасалған трибуналарға 50 мың шамасындағы адам сыйып келеді, ал екі доңғалақты күймемен жарысуға арналған Ипподромның трибуналары 250 мың адамды сыйғызуы мүмкін. Колизей трибуналарының сопақша болып келуі қазіргі Еуропа стадиондары трибуналарының түп бейнесі секілді. Орта ғасырда католик шіркеуі Олимпиядалық ойындардың өткізілуіне рұқсат бермеді. Спорттық құрылыстар қиратылып және ұзақ уақыт бойы олардың құрылысы тоқтап қалды. Еуропаның әртүрлі елдерінде спорт құрылыстарын салуды қолға алу ісі, халықаралық спорттық байланыстардың дамуымен, қоғамдар мен спорттық құрылыстардың пайда болуымен байланысты, тек XIX ғасырдың аяғында ғана басталды. Спорттық құрылыстардың көбеюі мен жетілдіруі бәрінен бұрын олимпиядалық спорт ғимараттарын салуға әсер етті. Спорт құрылысын спорттың бір ғана түрімен шүғылданып және жарыс өткізу үшін жекелеген түріне және бірнеше спорт түрімен жаттығып және жарыс өткізу үшін қарастырылды. Көлемін жоспарлау құрылымы бойынша ашық және жабық деп бөлінді. Спорттық құрылыстың табиғи және жасанды жарық беру, оңтайлы микроклиматты, тиімді желдету үшін қажетті жабдықтарды болуы тиіс, жаттығу ететін орын мен өзге де бөлме, ғимараттардың санитарлық жағдайда ұсталуы, сондай-ақ құрал- жабдықтарға қойылатын талаптардың сақталуын қарау да қажет. Жүзу үшін судың айналуы, тазаруы және сондай-ақ бөлменің бойынша шаралардың орындалуы ерекше маңызға ие. Бұдан бөтен де дене тәрбиесі және спортпен қызмет көрсететін адамдардың да, жеке гигиенаның ережелерін сақтауы бақылауға алынады. ==Қазіргі спорт стадиондары== Қазіргі спорт стадиондары, сұрыпталуына сәйкес: а) негізгі; ә)қосалқы; б) көрермендер үшін орынға бөлінеді. Негізгі құрылыстарына: 1. Ашық (кешенді және жеке). 2. жабық (кешенді және жеке) стадиондар жатады. -------------- 1. Ашық кешенді спорт құрылысына стадиондар (үлкен, орташа және кіші), спорт алаңдары және жүзу-есу стансалары жатады. Ашық жеке спорт құрылысына футбол алаңы, регби, қашақ,бейсбол, гандбол, ат поласы, допты хоккей, лақтырулар, гольф үшін, дене тәрбиесі шерулері, гимнастикалық өнер керсету және басқалар үшін алаңдар; волейбол, баскетбол, акробатика, бокс, күрес, ауыл атлетика, семсерлесу, атпен шабу, конькимен мәнерлеп сырғанау үшін, шайбалы хоккей, лапта, крикет, бадминтон, медицинбол, теннис және басқалар үшін алаңдар; жеңіл атлетикалық жүгіру жолдары, секірулер мен лақтыру үшін орындар, жүзу үшін жазғы бассейндер (табиғи және жасанды), өсу стансалары яхт-клубтар, жел- кенді және буэр, моторлы су стансалары, велотректер, велостансалар, мотоцикл тректері, автодромдар, атыс орындары, қалқандар, нысананы көздеп атуға арнайы жабдықталған орындар, шаңғы (жаттығу және спорттық), шаңғы базаларын, альпинистік, туристік лагерлер, таудағы паналар, құтқару стансалары, мұз айдындары, коньки тебу жолда¬ры, шанамен сырғанау (скелтон және бобслей) жолы, көпшіліктің конькимен тебу үшін мұз айдын¬дары, шаңғы жолдарын, шаңгышылар үшін таудағы аспалы жолдар жатады. --------- 2. Жабық кешенді спорт құрылыстарына спорт сарайлары мен залдары жатады. Қосалқы құрылыстар мен ғимараттарда дене тәрбиесі мен спорт бойынша жаттығулар, сондай-ақ спортшылар мен көрермендерді қамтамасыз ету жөніндегі шаралар өткізіледі. Сондай ғимараттар мен бөлмелерге жататындар: вестюбильдер, гардеробтар, спортшылар мен нұсқаушылар үшін бөлмелер, спортшылар мен бапкерлер үшін душ бөлмесі мен әжетхана, жалпы көпшілік пайдаланатын, сылап-сипайтын, дәрігерлік кабинеттер, бапкерлер мен нұсқаушылар бөлмесі, төрешілер белмесі, буфеті бар демалу белме¬лері, көрермендер ушін буфеттер мен мейрамханалар, жабдықтарды, снарядтар мен спорттық құралдарды сақтайтын қоймалар, спорт жалға беретін, әкімшілік- шаруашылық ғимараттары, ди¬рекция, комендатура, полиция, кассалар, күзет, шеберханалар, гараждар, қазандықтар, сорғылар, телефон стансасы, радио торабы, тарату үшін ғарышпен байланыс жасау арнасы, монтаждау бөлмесімен байланысқан комментаторлар кабиналары, трансфор¬матор орналасқан, шаруашылық жабдықтарын сақтау үшін бөл¬мелер (жабық жене жартылай жабық) жабдықтар сақталатын қоймалар және басқалар (хлораторлық, фильтрлер, кондиционерлер және т.б.), көрермендер үшін орын (трибуна). Барлық спорт ғимараттары пайдалануы бойынша олар негізгі төмендегідей топтарға бөлінеді: 1. мектеп жасына дейінгі балалар үшін дене тәрбиесі ғимараттары; 2. мектеп спорт құрылысы; 3. жоғары оқу орындарының, колледждердің, гимназиялардың, мектептердің, оқу орындарының; 4. өндірістік гимнастика үшін спорт құрылыстары; 5. 6. жалпы қалалық және муниципальдық; 7. фирмалардың; 8. ар¬найы спорт ғимараттары; 9. емдеу-дене тәрбиесі ғимараттары (жағажайлар, санаторийлер, курорттар, демалыс үйлері және т.б.). Жаңа қаланы жобалап, құрылысын салғанда және ескі қалаларды жаңартқанда жалпы қалалық маңыздағы спорт құрылысын салу қарастырылуға тиіс. Бұрыннан бар және жаңадан салынатын жекелеген барлық адамдарда қарапайым дене шынықтыру және ойын алаңдарын, тұрғынға 0,5 м. келетін есеппен мектепке дейінгі бала¬лар үшін алаңдарды орналастыруды қарастыру талап етіледі. 25-30 мың халық тұратын түрғын аудандарда клубтар мен іргелес етіп стадион, сондай-ақ жүзу үшін ашық жүзу әуездерін салу керек. Әрбір қалалық ауданда, саябақпен көршілес етіп аудандық стадионның, ал ірі аудан¬дарда жүзу үшін жабық жүзу әуезі қарастырылуға тиіс. Балалардың спорт алаңдарын әрбір мектеп пен колледждер немесе аудандық саябақтарда, бауларда және балалар саябақтарында орналастыру қажет. Мектептер жанындағы тиісті мектеп алаңын жасау арнайы нұсқаулармен реттеледі. Осы нұсқауға сәйкес кез келген мектептің жер телімі осы телімнің көлемі мен шамасына байланысты 0,7-га дейін мектеп спорт алаңын оқушылардың өздерінің күшімен жасады. Әрбір осындай мектеп спорт алаңында ұзындығы 175 м-ден 333,33 м-ге дейінгі жеңіл атлетикалық жүгіру жолымен қоршалады доп ойнау үшін (волейбол, бас¬кетбол, футбол, лапта) орын бо¬лады. Осында секіретін және лақтыратын орындар, сондай-ақ гимнастикалық қалашық орналасады. Қыста спорт алаңына су құйылып, мұз айдыны қатырылады, мұздан кішігірім тау тұрғызылып мектептің спортзалы жаңа мектептің ғимаратында тұрғызылады Спорт құрылысын салу үшін орынды таңдауға санитарлық- гигиеналық талаптарды сақтау және олардың дұрыс орналасуы өте маңызды. Әсіресе ашық түрдегі спорт құрылысы үшін ылғалды бойына жеткілікті сіңіре алатын жене қақ тұрмайтын, өзге ғимараттардың көлеңкесінде қалмайтындай, спорт құрылысы шаңнан, түтіннен, өндірістік кәсіпорындардың зиянды көздерінен және атмосфераның өзге де зиянды әсерлерінен қорғай алатын, қажетті санитарлық- қорғаныс аймағы бар телімдерден тұрақты жер таңдалып алынады. Спорт құрылысын салу үшін көгалы, жас көшеттері көп жерлердің артықшылығы бар. Ашық спорт құрылысы шекаралары ағаштардың және бұталардың алап стадион алып жатқан барлық аумақтың 30 -дан кем болмайды. Спорт құрылыстың бағытталуы экваторлық (құрылыстың ұзын белдегі осі батыстан шығысқа қарай өтеді) және меридианға солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді. Жабық спорт құрылысын экваторлық етіп бағыттау ұсынылады. Бұл шұғылданатын негізгі ғимаратқа күн сәулесінің тура түсуіне кедергі келтіреді, көзді қарықтыратын жарықтан, сондай-ақ ауаның шамадан тыс қыздыруынан сақтайды. Бұл ретте солтүстік ендіктен 50° солтүстікке қарай орналасқан ғимараттың жаттығуға арналған негізгі бөлмелерінің терезесін оңтүстікке қарай, солтүстік ендіктен оңтүстікке қарай 50° солтүстікке қарай бағытта орналастырған тиімді, ашық спорт құрылысының (стадиондар, алаңдар) үлкен осі меридианға бағыттаған жөн. Бұл кешкі уақытта шұғылдану мен жарыс өткізуге жақсы жағдай туғызады. Тұрақты жел соғатын жерлерде ашық спорт құрылысы, олардың ұзын осі жел соғатын бағытқа қарай перпендикулярлы болатындай етіп орналастырған тиімді. Спорт құрылысының жарығы организмнің жоғары жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ететін және зақымданып, жарақат алудан сақтандыратын маңызды фактор. Жабық спорт құрылысқа табиғи жарық түсуі тиіс. Бұл ретте жаттығуға арналған негізгі бөлмелер терезелерінің әйнектелген жалпы жоғарғы беті еден аумағының бөлігінен кем болмауы тиіс. Спорт құрылысының жылыту, бәрінен бұрын, оларда шұғылданатын спортшыларды қалыпты температурамен қамтамасыз ететіндей микроклимат туғызу үшін, бөлмені бірқалыпты жене жеткілікті қыздыратындай болуы керек. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Алматыдағы ипподром''', 1930 жылы ашылған. Ат спорты жарыстарын және мейрамдарды ұйымдастырады, желісті және міністі жылқылар сыналады. Аумағы 40 гектардан астам. Міністі және желісті аттар ушін жүрделі және жүріс жолы, түрлі ойындар мен ат спорты жарыстарын өткізу үшін алаң, мың орындық трибунасы бар. Желісті жылқылар үшін жолдардың жасанды жамылғылары бар, бұл жаттығуды жыл бойы жүргізуге мүмкіндік туғызады. Ипподромда аумағындағы 500 орындық атқора, малдәрігерлік емдеу орталығы, аттарды шомылдыратын бассейн, ұстахана, аттарды жалдайтын пункт, "Тұлпар", қонақүйі, жылқы шаруашылығы мұражайы орналасқан. Ипподромда ат спортынан ойындар, Ауыл шаруашылығы министрлігінің жүлдесі үшін ат спортынан дәстүрлі жарыстар мен мерекелер өткізіледі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тентексор мұнай кен орны''' Атырау облысының Мақат ауданындағы Оңтүстік Ембі мұнайлы-газды ауданына жатады. 1945 жылдан пайдаланылады. == Геологиялық құрылымы == Кен орнының геологиялық қимасының табанын төменгі пермьның кунгур ярусының тас тұзы құрайды, оны саз, малтатас, құмтастан тұратын жоғарғы пермь мен триас шөгінділері, құмтас, малтатастан құралған төменгі юра, құм мен сазды орталық юра жыныстары жапқан. == Сипаты, құрамы == Кен қарай созылған тұз күмбезін байланыса келеді. Өндіруге тұрарлық мұнай ортаңғы юраның құмды-сазды свитасының солтүстік-батыс қанатындағы готерив пен төменгі апт шөгінділерінде. Юра мұнайының шайыры аз (5,5%), тығыздығы 840-850кг/м3, жеңіл фракциялар шығымы 200°С-қа дейінгі температурада 3,5-9,0%. Қоры жөнінен шағын кен саналады. Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''Алматы үй құрылысы комбинатының спорт комбинаты''', спорт кешенінің негізінде 1987жылы құрылды, АДК спорт клубының орталығы болып табылады. Аумағы 4,8 га. бола-тын стадионда 10 мың орындық трибуна футбол, баскетбол, волейбол, гандбол алаңдары, теннис корты (7), жеңіл атлетикалық, ядро серпу секторлары, ату тирі, спорт ойындары үшін спорт залдар, гимнастика, ауыр атлетика, дзюдо күресінің залдары, шахмат-дойбы клубы, жүзу бассейні (ұзындығы 25 м.) бар. Мұнда күн сайын 30 денсаулық сақтау тобы шұғылданады, спорттың 21 түрі бойынша секцияларда мыңнан астам адам жаттығады. Жарыстар, қысқы және жазғы спартакиадалар, спорт мерекелері өткізіледі. Стадион -3 БЖСМ-ның спорт гимнастикадан және волейболдан әйелдер олимпиялық ізбасарлар мектебі, кешенді (аралас) базасы болып келеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Атырау спорт комплексі''' Атырау қаласында 1997-1999 жылдар арасында салынған төрт қабатты спорт ғимараты. Жалпы 6160 шаршы м., ғимараттың көлемі 3200 шаршы м. Ғимаратта ойын залы, бассейн, басқа да спорт түрлеріне арналған зал бар. Барлық залдар ERXARD sport каталогына сәйкес еуропалық қамтамасыз етілген. Ғимаратта ауа тазартқыш, су жылыту, өз алдына АТС, VIP-ложа, телестанциямен, радио байланыс жүйесі, кафе, төрешілерге, спортшыларға арнал¬ған бөлмелер, пресс-клуб жұмыс істейді. Мұнда бокстан Азия чемпионаты, волейболдан президент кубогы үшін халықаралық турнир, шағын футболдан, баскетболдан, таэквандодан, күрес түрлерінен республикалық чемпионаттары өтіп келеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Гому Қошанұлы Бәсенов''' (12.09.1909, Ақтөбе облысы Шалқар ауданы 4.05. 1996 Алматы қаласы.) сәулетші, ҚазКСР-інің еңбек сіңірген құрылысшысы (1966), КСРО Сәулет академиясының (1950). Алматы қаласындағы ірі спорт құрылыстарының Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы, "Медеу" спорт кешені архитектурасын дайындауға белсенді түрде атсалысқан. Орталық бассейнде, жүзу айдыны, 1967 жылы салынған кешенді қысқы жүзу бассейні (50 21 метрлік, жолды), жүзу үйретуге арналған балалар бассейні (3,5 м.), секіру трамплині сүңгитін ванна (20 х20 м), қыздырыну залы, ашық ойын алаңы бар, Орталық бассейн жүзуден, суға секіруден, су полосынан, су астына жүзуден, қазіргі бессайыстан республикалық құрама командасын дайындайтын негізгі база. Мұнда халықаралық, республикалық, жарыстар өткізіледі. == Дереккөздер == 
'''Нұрлан Сәкенұлы Ақүрпеков''' (25.11.1966, Тараз қаласы, Жамбыл облысы) бокстан спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы, халықаралық Д. Шопоков турнирінің жеңімпазы (1994 ж.), КСРО-ның қарулы күштерінің біріншілігінің жеңімпазы (1986 ж.). Нұрлан Ақүрпеков бокспен 1983–1994 жылдар аралығында шұғылданған. 1992 жылдан бері Тараз қаласындағы институтында айналысады. ==Атақты шәкірттері== ===Бақтияр Артаев=== Нұрлан Ақүрпеков Афинада өткен Олимпиада чемпионы, Баркер кубогының иегері, Қазақстанның жеті дүркін чемпионы Бақтияр Артаевтың жеке бапкері. Нұрлан Ақүрпеков Бақтияр Артаевты 11 жасынан бастап (1995) бастап жатықтырған. ===Олжас Сәттібаев=== ===Ғани Жайлауов=== == Дереккөздер == Санат:Бокс жатықтырушылары 
'''Тамара Владьевна Падерова''' () ХДСШ-і. Апдымен 15 жасында ауыр атллетикамен, кейін пауэрлифтингпен айналысты. Республиканың, Азияның, зілтемірмен отырып-тұрудан Әлемнің чемпионы (1996-183 кг.) Шсивоконь Пауэрлифтинг маэстросы, жасөспірімдер арасындағы Әлем біріншілігінің екі дүркін (1993- 1994) жеңімпаз. Республиканың, Азияның, Әлемнің чемпионы әрі зілтемірді сығымдап көтерудегі рекордыысы (1993- Джеколинг, Швеция 1994- Финляндия, 1997-Прага, 1998-Черкаск, Украина; Васса,Финн; 1998- Амберг, Германия; 1999-200р Актио, Жапония). Өзінің спорттық жолында Әлем рекордтарын 25 рет жаңартты. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер Санат:Қазақстан ауыр атлеттері Санат:Қазақстан Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпиондары Санат:Ауыр атлетикадан Азия чемпионаты 
'''"Динамо"''', Алматы қаласындағы ашық жүзу бассейні. "Динамо" спорт кешенінің құрамына кіреді. 1963 жылы салынған 25x12,5 метрлік негізгі ваннасын, жүзуге үйрететін (12 м.) балалар ваннасы, қыздырыну залы бар. "Динамо" бассейні су полосы мен жүзгіштер командаларын даярлау базасы болып табылады. 2008 жылы бұзылды "Динамо", Өскемен қаласындағы спорт кешені. Спорт залы 36x18 м. Салынып біткен уақыты 1972 жылы Барлық жас топтары бойынша оқу-жаттығу сабақтарын, спорт- көпшілік шараларын өткізу үшін салынған. Өткізілген жарыстар: rip көтеруден дүниежүзілік 11 чемпионат, көркем гимнастикадан, еркін, самбо, дзюдо күрестерінен, ка¬ратэ, дзюдодан, ҚР чемпионаты, көркем гимнастикадан "Шығыс сұлулары халықаралық және т.б. турнирлер өтті. == Дереккөздер == Санат:Алматы спорт кешендері 
'''"Жасыбай", спорттық- сауықтыру кешені''', Жасыбай кешені Павлодар облысы Екібастүз қаласы.) 1988 жылы пайдалануға берілді. Жасыбай кешенінде электр таблоны 18 дм. балконды, 120 орындық жылжымалы орындар бар, бұдан бөтен де 33 балконы бар, 289 м2 күрес, 207 дзюдо, аумағы 47,3 м2 балконды 508 м2 гимна¬стика, 294 м2 бокс, 190 м2 ауыр атлетикалық залы; аумағы 30 м2 балконы, алты жүзу жолы бар 25 х14 көлеміндегі ваннасымен 516 м2 жүзу бассейні, аумағы 30 м2 балконы, 12,5 х5м көлемінде ваннасы бар 144 м2 балалардың жүзу бассейні бар. Жасыбай кешенінде: 1) Кешенді балалар және жасөспірімдер спорт мектебі (акробатика, бокс, жүзу, атлетика, самбо, дзюдо күрестері); 2) Еркін күрестің арнайы олимпиялық ізбасарлар мектебі; 3) "Этюд" шахмат-дойбы клубы; 4) авиа- техникалық мектеп жұмыс істейді. Спорт кешенінің негізгі міндеті қаланың ересек түрғындарын, жастарды, жеткіншектер мен балаларды дене тәрбиесі және спортпен шұғылдануға тарту және осы арқылы сауықтыру. Спорт кешенінің базасында спорттың әр түрі бойынша халықаралық, республикалық, облыстық және қалалық жарыстар өткізеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Пиндар''', (518 ж.ш., Беотия, 442 не 438 б.з.б.), көне грек ақыны. Ақсүйек семьясында туған. Пиндар мерекелерде айтылатын хор үшін лирикалық өлеңдер жазған. Александрия филологтары жинаған Пиндар шығармалары 17 том болған, қазір оның сақталғандары тек эпиникилер деп аталатын кітап көпшілігі грек халқының діни мерекелеріндегі түрлі жарыс жеңімпаздарына арналған. Сондай-ақ Пиндар шығармаларында құдайдың құдіреті, адамдарға оның рақымы негізгі орын алған. Пиндар ұлы істерді ұрпаққа жеткізуші деп ақын рөлін, поэзияны жоғары бағалады. Өлеңдерінің кепшілігі грек халқының мерекелеріндегі түрлі жарыс жеңімпаздарына арналған. Шығармалары: Оды, "Вестник древней истории", 1973, N2-4. == Дереккөздер == Санат:Ежелгі грек ақындары 
кез келген спорт түрлерінің өздерінің тілеулестері, жанкүйерлері бар. Олар өздері қалаған спорт түрлеріндегі қаһармандарды, жұлдыздарды жақсы біледі, солардың өмірі мен өнерін әңгімелеріне өзек етеді. Мысалы, 2008 ж. ҚХР-дың Пекин қаласында өткен XXIX жазғы Олимпиялық ойындардың бәсекелерін жер шарын мекендеген миллиардқа жуық халықтың 3,5 миллиарды теледидар арқылы тамашалапты. Сол сияқты футболдан, хоккейден, бокстан Әлем чемпионатары мен ірі халықаралық жарыстар еткен кезде миллиондаған адамдар қай уақытта көрсетілсе де дидар- бейне алдына жиналады. Ал жарысты тікелей тамашалаған кезде оның жанкүйерлері стадиондар мен спорт залдарына жалпы жарыс өтетін құрылыстарға барып өзі тілеулес спортшыға қолдау көрсетеді. Мұндай қолдаудың спортшыға тигізетін әсері үлкен. Тіпті қазір Спорт жарыстарын өз командаларын жігерлендіру үшін арнайы топтар құрады. Мұны деп атайды. Жарысқа тікелей қатыспайтын, бірақ қолдау керсететін топтар бар олардың қатарына спортшының отбасы, туған-туыстар; достары мен таныстары; Сол спорт түрінің мен әртүрлі елдердегі жанкүйерлері жатады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спортшыға қарсы көрермендер''' тобы да болады, олар сол спортшының өнер көрсетуіне айқайлап, шулап қарсы әрекеттер жасайды. Кейде ақпарат құралдарында мақалалар жазып оның психологиясына әсер етеді. Жарыс кездерінде көрермендердің ықыласы біржақты болмайды, кейде өзгеріп қарсы команда немесе спортшы жағына ауып кетіп отырады. Мұның себебі спортшының асқан шеберлік қажыр-қайрат көрсете білуіне байланысты. Команданың немесе спортшының тәсілі мен әдіс айласына сүйсінген жанкүйерлер өзі бұрын ниетін танытқан команданы немесе спортшыны емес енді оның қарсыласын жақтайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Түркістан облысы '''Тентек жылы белгісіз) Оңтүстік қазақтарының Қоқан хандығына қарсы 1821 жылғы көтеріліс басшысының лақап есімі. Көтеріліс бүкіл Оңтүстік Қазақстанды қамтып, Шымкент, Сайрам, т. б. мықты бекіністерді басып алды. Қоқандықтар көтерілісті күшпен басты. Тентек төре қазақ сұлтаны; қысқаша Рүстем төре. ==Сілтемелер== Сейітов Сәтбаев Рүстем төре *Қоқан хандығы == Дереккөздер == Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер қозғалыстардың көсемдері Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары Санат:Төрелер 
'''Қателіктерді түзету''', спортшы өзіне жүктелген тапсырманы бірден дұрыс орындап кете алмайды. Әуелі оның қарапайым бөліктері жасалады. Содан кейін 2,3 бөліктері бірте- бірте олардың бастары қосылып белгілі бір жаттығуға айналады. Спортшыны үйрету барысында сол бөліктердің мінсіз орындалып оның үйлесімді жалғасуын қадағалау керек. Дұрыс жасалмаған қимыл-қозғалыс сол бойда көрсетіліп ол әбден дұрыс орындалғанша қайталана береді. Сан мәрте қайталаулар дағдыны қалыптастырады. Мұндай жағдайда спортшыны тоқтатып қателіктерін көрсетіп, түсіндіріп оның дұрыс орындалу жолдарын айтып әбден түзелгенше қимыл- қозғалыстар жасапа береді. Шеберлік осылайша қалыптасады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жеке бастың мінездемесі''', шәкіртін дұрыс үйрету үшін жаттықтырушы олардың әрқайсысының мінездерінің ерекшеліктерін жақсы білуге тиіс. Мұны түсінбей, зерттемей күшті шәкірт дайындаймын деуге болмайды. Ол өзінің жаттығу жоспарларын шәкірттерінің бейімделігіне, мүмкіншілігіне талап- тілегіне сәйкес құруға тиіс. Олардың мінез-құлықтары былайша бөлінеді: 1) Ыңғайлағыш адамдар олар өздерін, іс- әрекеттерін үнемі бақылап, сол жайлы қобалжып, жақсы орындауға тырысып асығып жүреді. 2) Ыңғайланғыш белсенді топ қолына алған іске белсене кіріседі. Оған өте көп қажыр-қайрат жұмсайды. Қандай қиын болса да өзінің дегенін орындауға тырысады. 3) Сақтанғыш топ алға қойған мақсатын жете зерттейді, соны орындау жолындағы іс-әрекеттерін қатаң бақылауға алады. 4) Бейжай топ жаны таза, көңілді, қолға алған ісін орындауға табандылық көрсетпейді, белсенділігі нашар, жан-жағында болып жатқан істерге адамдардың әрекеттеріне, кейде өзіне арнап айтқан сөздерге бейжай жайбарақат қарайды. 5) Ширыққыш топ оған кез келген жаңалық күшті әсер етеді. Басқалардан озық, алда түргысы келеді жүйкесіне күш түскен сәтте сабырсыздық танытып шыдамсыз болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Рекордшы''', спорттың белгілі бір түрінен ең үздік нәтиже көрсеткен спортшы. Рекорд уақыт, салмақ, қашықтық өлшемімен және үпай санымен өлшенеді. Мысалы: коньки, жеңіл атлетиканың жеке қашықтарында уақыт, ал көпсайыста ұпай есептелінеді. Әлемдік, олимпиялық, аймақтық (жеке құрлықтардағы үздік нәтижелер), ұлттық жеке және командалық рекордтар болады. Қазақстанда аумақтық (аудан, облыс, республикалық) рекордтар тіркелген. Қазақстан спортшылары да көптеген құрлықтық, әлемдің рекордтар жасады. Мысалы, 2009 ж. Оңтүстік Кореяда өткен ауыр атлетикадан Әлем чемпионатында республиканың өкілі С.Подобедова бірден әлемдік рекордты жаңартты. 2012 жылы Лондон жазғы олипиадасында Илья Ильин, Зульфия Чиншанло, Светлана Подобедова әлемдік рекордты жаңартты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
рекордтар''', жеке спортшылардың немесе командалардың арнайы жарыстардағы ең жоғары көрсеткіштері. Мысалы, С. Ульянов зілтемір көтеруден (1958-69) 14 рет дүниежүзілік рекордтарды (жеңіл және жартылай жеңіл салмақта), ал В. Дрекслер рет дүниежүзілік рекордтарды (жеңіл салмақта) жаңартты. Қазақстан спортшыларынан жеңіл атлетикадан А. Тұяқов, В. Герасимова, атқыш И. Серов, жүзуден В. Абоимов (командада), конькиден Г. Романова, В. Троицкий, В. Гейдерх, О. Шабаров, В. Барабаш, зілтемір көтеруден П. Ким, А. Колодков, И. Ильин т.б. дүниежүз. және КСРО рекордтарын жасады. Дискі мен ядро лақтырудан Л. Шейдина 26 рет республикалық рекордты жаңартты (1955-71). == Дереккөздер == Санат:Спорт 
жоғарғы спорт мектептері''', ҚР- ның "Білім туралы", "Дене тәрбиесі және спорт туралы" заңдарына сәйкес құрылған спортқа (немесе спорттың белгілі бір түріне" жастардың тәрбие жұмысымен спорттық шеберлікті жетілдіруін қамтамасыз етіп, олардың бойында салауатты өмір салтын қалыптастыратын мектеп. Мектептертің негізгі мақсаты өздеріне бекітілген спорт түрлөрінен құрлықтық чемпионаттар мен Азия, олимпиялық ойындарға қатысып елдің намысын қорғайтын мемлекеттің құрама командалар дайындауы болып табылады. Мұндай мектептер спорттық жоғары шеберлікке қоса өзінде тіркелген жас спортшыларға медицина, психология, физиология, гигиена жайлы білім салаларынан түсініктемелер береді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Сайыс''', ат үстіндегі Қазақтың байырғы әскери ойыны. Найзамен қаруланған, қорғанатын тері немесе киіз қалқандары бар екі салтатты шауып келіп бірін- бірі ер үстінен қағып түсіруге тырысады. Сайыс. (нем. тілінен ''fech- ten'' айысу, төбелесу, алысу), негізіне белгіленгөн тәртіп бойынша спорттық суық қарудың бір түрінен (рапира, қылыш, семсер) жекпе-жек өткізілетін спорт түрі. Сайыс спорттың түрі ретінде пайда болған уақыты 1925 ж. деп айтылып жүр. Бірақ оның тарихы тым әріге біздің дәуірімізден бұрынғы мыңжылдықтарға кетеді. Адамзат қауымдастығынан бері құнарлы жер, малы үшін жақсы жайылымдарды, сулы, нулы аймақтарды иеленгісі көлді. Бұл үшін күресу, таласу, керек болды, қақтығыстар, соғыстар шықты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қазақстанда сайыс''',1939 жылдан бастап дами бастады. Осы жылы алғашқы республикалық чемпионаты өтті. Чемпионаттық атаққа әйелдер арасында Л. Котова (рапира), ерлер арасында И. Столн (қылыш) ие болды. Республиканың II чемпионаты 1947 ж. өтті. Бұл жолы жеңіске В. Алешин (рапира), П. Жүрин (қылыш), В. Рамашков (семсер), Г. Исаков және Г. Кульковалар чемпион атанды. Ал 1950 жылдан бастап жасөспірімдер арасындағы жарыстар өте бастады. 1958 ж. республикалық "Е" спорт қоғамының командасы Болгарияның "Академик" командасымен кездесіп республиканың құрама командасы (А. Кудяков, И. және Г. Исаковтар, А. Күзеков, М. Хисаметдинов, Т. Әбубәкіров Ж. И. Ярмолкевич) төрт қару түрінің үшеуінде жеңіске жетті. 1961 ж. Польшада өткен халықаралық турнирде И. Исаков үш бағдарламада, Н. Рзаева рапирада жеңіске жетті, А. Күзеков қылыштасуда үшінші орынға шықты. 1971 ж. алматылық И. Валетов семсерлесудің Әлем чемпионы (1971), 1972 ж. Мюнхенде өткен XX Олимпиялық ойындарда қола жүлдегер атанды. Республиканың семсершілер командасы КСРО халықтарының VIII (1983) күміс медальға ие болды. ҚР-сы тәуелсіздік алғаннан кейін ұлттық бірлестік және Азия құрлығы сайысшылар қауымдастығына мүше болып ірі жарыстарға өз алдына қатыса бастады. 2002 ж. семсершілер командасы (С. Шабалин, А. Шипилев, А. Аксенов) Оңтүстік Кореяның Бусан қаласында өткен XIV Азия ойындарының чемпионы атанып бүдан жыл бұрынғы Жапонияның Хиросима қаласында 1994 ж. өткен табыстарын (А. Писцов, С. Шабалин, Ю. Цветов, Д. Димов) қайталады. 2003 ж. Азия чемпионатында (Таиланд) қазақ сайыскерлері алтын, күміс, қола медальға ие болды. Жекелей есепте өскемендіктер А.Аксенов және С. Шабалин даңқ тұғырына көтерілді, жігіттер командасы тағы да 3-ші жүлдегер атанды. Республиканың сайысшыларының қатары соңғы жылдары талантты сайыскерлермен толықты. Олардың Қазақстанның үлкен спортына қосар үлестері алда. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қасым Рымбекұлы Иляшев''' (22.04.1 973, ШҚО. Өрлітөбе ауданы Железинка поселкесі), коньки спортынан халықаралық дәрежедегі төреші. ҚазМУ-ді (1961), Ленинград по¬литехникалық институтын бітірген. 1961- 71 жылы С.М.Киров атындағы ААМЗ-ның 1971-74 жылы КСРО Мемлекеттік жабдықтау комитетінің институтының бас инженері. 1974-86 жылы спорт кұрылыстары директорының орынбасары. 1986-2004 жылы спорт күрделі құрылыстарын салу мен пайдалану басқармасының бастығы. "Медеу", "Шымбұлақ" спорт кешендерін, Астанадағы Қажымұқан атындағы стадионды салуға, Алматыдағы және Байқоңырдағы, Қарағандыдағы, Оралдағы жүзу бассейндерін жаңғыртуға қатысты. 64 авторлық, оның ішіндегі лотореялық және ойын бизнесі бойынша кубоктың иегері. "Құрмет белгісі" орденімен (1981), медальдарымен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Төрешілер 
'''Марат Исағалиұлы Жәкиев''' (12.09.1968, Ақтау қаласы, Маңғыстау облысы) жақтықтырушы, Қазақстанның еңбек сіңірген бапкері, Astana Arlans командасының бас жаттықтырушысы. Марат Жәкиев бокспен 1981–1991 жылдар аралығында шұғылданған, жасөспірімдер арасындағы КСРО біріншілігінің жүлдегері (1984), КСРО кубогының жүлдегері (1988), КСРО Чемпионатының жүлдегері (1989), бірқатар халықаралық турнирлердің жеңімпазы. 1992 жылдан бері айналысып келеді.. 2014 жылдың 19 қараша күні Astana Arlans командасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. ==Атақты шәкірттері== ===Ердос Жаңабергенов=== Марат Жәкиев Әуесқой бокстан әлем чемпионы (2005), халықаралық спорт шебері Ердос Жаңабергеновтың жеке бапкері. ===Әділбек Ниязымбетов=== Марат Жәкиев Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (2012), Әуесқой бокстан әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2011) Әділбек Ниязымбетовтың жеке бапкері. == Дереккөздер == Санат:Бокс жатықтырушылары 
'''Всеволод Андреевич Виноградов''' (1989, Алматы қаласы) CШ-i. Республиканың дүркін (1962 63), ВСЕС-тің чемпионы. КСРО Халықтарының I-III қатысушы. 2001 жылға дейін "Е" ерікті спорт қоғамында Қ. Сәтбаев атындағы техникалық университеттің дене тәрбиесі кафедрасында қызмет істеді. == Дереккөздер == Санат:1989 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері Санат:Қазақстан чемпиондары Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті оқытушылары 
немесе '''ТШО''' (, Қазақстандағы мұнай-газ өндіретін бірлескен кәсіпорын. 1993 ж. ҚР Үкіметі мен Шеврон корпорациясы арасында 40 жылға жасалған шарт бойынша құрылған және осы шарт бойынша Теңіз және Королев кен орындарын игеру жөнінде келісімге келген. Қазіргі кезде кәсіпорынға: Шеврон, ЭксонМобил, ҚазМұнайГаз, ЛукАрко компаниялары енеді. == «Теңізшевройл» ЖШС-нің құрылу тарихы. Ғасыр келісім шарты== 1993 жылғы сәуірде Нұрсұлтан Назарбаев пен Кеннет Дерр Алматы қаласында «Теңізшевройл» бірлескен кәсіпорнын құру туралы 40 жылдық келісімге қол қойды. Қазақстан үшін ғана емес, Шеврон корпорациясы үшін де бұл мәміле 1970-ші жылдардың басынан бергі ең ірі халықаралық мәміле еді. Осы мұнай келісім-шартына қол қойылуының бүкіл дүние жүзі үшін экономикалық қана емес, саяси маңызы болды. 1992 жылы Қазақстан, Ресей және Оман үкіметтері Каспий құбыр консорциумын (КҚК) құру туралы құжаттарға қол қойды, ол мұнай құбыры арқылы Теңіз мұнайының әлемдік нарықтарға экспортқа шығарылуын қамтамасыз етуге тиіс болды. Осылайша Қазақстанның орасан зор мұнай алыбының және жалпы ел экономикасы дамуының жаңа кезеңі басталды. == ТШО -ның өндірістік жобалары== «Теңізшевройл» ЖШС сан миллиардтап тартылған инвестицияларды тиімді игерудің арқасында ТШО өндірістің бүкіл инфрақұрылымын түбегейлі қайта құрып өндіріс базасын кеңейтті. 2007 жылдың аяғына қарай компанияның жалпы активтері 10.5 млрд. доллар құрады. 2008 жылда Екінші буын зауытының барлық өндірісінің пайдаланылуға берілуі қазіргі бес технологиялық желіде өндіріліп жатқан өнімді екі еселеуге мүмкіндік берді және шығарындылар көлемін азайтуда өндірістің жоғары тиімділігін қамтамасыз етті. Бүгіндері өндіріліп отырған көмірсутектер шикізатынан ТШО түпкі өнімнің бірнеше түрін шығарады. ТШО-ның тауарлы мұнайы өте «жеңіл», көмірсутектің жеңіл молекулаларынан тұрады. Екінші буын зауытын іске қосқаннан кейін, кәсіпорын тәулігіне мұнай мен газ өндіру көлемін сәйкесінше 540 мың барель және 765 млн текше фут деңгейіне дейін ұлғайтуға мүмкіндік алды. Бұдан басқа, көмірсутектер шикізатының қалған бөлігінен, ілеспе газдардан тауарлы газдар (құрғақ газ бен сұйытылған газдар пропан мен бутан), сондай-ақ Теңіз кен орнының шикі мұнайының құрамында жоғары шоғырланған күкіртсутектен өндірілетін күкірт шығарылады. 2007 жылы еуропалық сападағы пропан мен бутан өндіру көлемі 860 метрикалық тоннаны, ал құрғақ газ сату көлемі 3,7 миллиард текше метрді құрады. Сондай-ақ ТШО 2007 жылы күкірт сатудан жоғары көрсеткішке қол жеткізді, миллион тонна күкірт сатып, 2006 жылғы өзінің көрсеткішін 24 пайызға асыра орындады. 2013 жылы мұнай өндіру көлемі 27,1 миллион тоннаны (216 миллион баррель құрады. == Көлік мүмкіндіктері == 1993 жылдан 2001 жылға дейінгі кезеңде Теңіз кен орнының шикі мұнайы әр түрлі жолдармен, соның ішінде Атырау-Самара құбырымен, темір жолмен және баржалармен тасымалданды. ТШО үшін темір жол мұнай тасымалдаудың негізгі көлік түрі болды. Мұнайдың негізгі барар орындары Қара теңіздегі порттар Одесса, Феодосия (Украина) және Батуми еді. Бірақ кейін компанияның тасымал көлігі жөніндегі басымдықтары өзгерді. 2001 жылғы 25 наурызда КҚК аясын- дағы құбырына мұнайды бірінші сынамалы құю басталды, ұзындығы 1480 километр бұл құбыр кен орнын Ресейдегі Новороссийск қаласының қасындағы Южная Озерейка теңіз терминалымен байланыстырды. 2008 жылы ТШО ұлғайып келе жатқан мұнай көлемін «Оңтүстік бағыт жолы» арқылы экспорттауға мүмкіндік беретін коммерциялық шарттар жасасты. Ол Теңіз мұнайын Ақтау порты арқылы Каспий теңізімен Қазақстаннан Бакуге (Әзірбайжан) және одан әрі Батумиге (Грузия) жеткізіп, одан кейін Қара теңізбен халықаралық нарықтарға экспорттауға мүмкіндік берді. Бұл маршрутпен мұнай тасымалдау 2008 жылдың қазан айында басталды. Қара теңіз терминалдарынан Баку-Джейхан құбыры арқылы алғашқы мұнайды жөнелту 2008 жылдың қараша мен желтоқсан айларында басталды. Бұдан басқа, қазіргі уақытта ТШО өндірген құрғақ (табиғи) газды Қазақстанның газ құбырына тасымалдау үшін Теңіз-Құлсары газ құбырлары пайдаланылуда, 2004 жылы ТШО бұл газ құбырының екінші тармағының құрылысын салып, оны Орта Азия Орталық магистральды газ құбырына жалғады, бұл құбыр Орталық Азиядан, соның ішінде Қазақстаннан, Ресей арқылы батыс елдеріне қарай газ экспортын қамтамасыз етеді. == Күкіртті өндіру және сату == ТШО өндіретін мұнайдың құрамында күкіртті газ бар, оның 14 пайызы күкіртсутектен тұрады. Шикі мұнайдан алынып тасталған күкіртсутек технологиялық қондырғыға жіберіліп, ол жерде ауамен, жылумен және реакцияға түседі, осының нәтижесінде қарапайым сұйық күкірт пен су түзіледі. Күкірт 30 мыңнан астам басқа өнім түрлерін шығару кезінде пайдаланылатын құнды өнім болып табылады. 2006 жылы ТШО 1,570 млн тонна күкірт өндіріп, оны Қытай, Қазақстан, сондай-ақ Жерорта теңізі бассейні елдеріне сатудың көлемі 1,648 мың тоннаны құрады. 2007 жылдың қорытындысы бойынша ТШО миллион тонна күкірт сатты, яғни 2006 жылғымен салыстырғанда 24 пайызға артық. Соңғы жылдары ТШО күкіртке қатысты жобаларға 100 млн. доллар бөлді, және де алдағы үш жылға қосымша қуаттар үшін тағы да 1400 млн.доллар бөлуді жоспарлауда. ТШО күкіртті Қазақстанды қоса 25 елдегі 77 тұтынушыға сатуда. ТШО күкіртті ашық сақтаудың қоршаған ортаға және адам денсаулығына ықпалын, аталған мәселені зерттеуді жалғастырада. Атап айтқанда ауаға, суға, топыраққа күкірттің әсері туралы зерттеу түйіндерін тексеру мақсатында тұрақты түрде мониторинг жүргізуді жалғастыруда. == Әлеуметтік бағдарламалар == ТШО 1993 жылы «Атырау Бонус Қоры» деп аталатын бес жылға арналған бағдарламасын ендіруден бастады. Ол бойынша Атырау мен Теңіз кен орнына іргелес жатқан аудандарда әлеуметтік, мәдени және тұрмыстық сала нысандарын дамытуға 50 млн. доллар мөлшерінде қаржы құю көзделген болатын. Атырау қаласында жылыту қазандығы, нан зауыты мен клиника, сондай-ақ Құлсары кентінде су тасқынынан зардап шеккен адамдарға арналған 20 тұрғын үй және клиника салынды. 1999 жылы аяқталған «Атырау Бонус Қоры» бағдарламасының орнына «Игілік» деп аталатын әлеуметтік жобалар бағдарламасы келді. Жобаны іске асыруда Атырау қаласындағы Жайық өзенінен өтетін бас көпірді қайта жаңғыртты, Атырау университетінің жаңа ғимаратын салуға, қаладағы ғимараттарды жаңартуға және Жайық өзенінің жағасын бекітуге млн. доллар жұмсалды. 2007 жылы ТШО кәсіпорыны Сарықамыста тұрған 374 отбасына (1590 адам) арнап Атырау қаласындағы Лесхоз ықшамауданынан жеке кент тұрғызды. Қалған 377 отбасына (1889 адам) Жылыой ауданындағы Жаңа Қаратон кентінде осыған ұқсас жаңа тұрғын үй кешенін салды. Сонымен қатар, Атырау облысының, Жылыой ауданындағы және Атырау қаласындағы мәдениет мекемелеріне, балалар үйлеріне, интернаттарға, қарттар үйлеріне, ауруханалар мен клиникаларға, мүгедектер ұйымдарына және тұрмыс деңгейі төмен адамдарға демеушілік көмек көрсетуде. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:Қазақстан компаниялары 
'''"Модуль",''' Өскемен қаласының қысқы стадионы, спортзалының көлемі 32 18 м². ОІОБЖСМ-ның меншігінде. Спортзалдың жобасын Б.Мезенцев атындағы ЦНИИЭП дайындаған. Сәулетшілер: В.Давыденко, И.Михаилов, В.Колесник, Л.Грибова, Н.Розина, Инженерлер: М.Глинкин, В.Травун, Д.Леонтев, А.Усанов, Г.Коренцвет, В.Шишков. Денені жалпы дамыту және атлетикалық дайындық үшін, денсаулық тобының шұғылдануы, көркем және ырғақты гимнастика, воллейбол, теннис, бадминтон спорт ойындары үшін, бокстан, жеңіл атлетикадан, ауыр атлетикадан, күрестен және басқа спорт түрлері бойынша оқу-жаттығу жұмыстарын өткізуге арналған. Спорт кешені 1997 жылы қыркүйектен бастап жұмыс істейді. Осы уақыт ішінде: ауыр атлетикадан ҚР чемпионаты, еркін дзюдо, грек-рим күрестерінен жарыстар, бокстар, қала әкімінің жүлдесіне арналған II халықаралық спорт ойындарының бағдарламасы мен мүгедектер арасында жарыс өткізілді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан стадиондары 
'''"Өркен"''', әмбебап спорттық кешен (Талдықорған). Сәулетшісі В.Карагин. 1993 ж. желтоқсанда пайдалануға берілген. Бүгінгі күні "Өркен" спорт кешені Алматы облысындағы таңдаулы спорт базаларының бірі, облыстық, қалалық БЖСМ-рі, Талдықорған қаласының спорт секциялары осында жаттығады. Бір күнде 1400 адам шұғылдана алады. Түрліше тартымды және спорттық шаралар тұрақты өткізіледі. Жылына 307 мың адам шұғылдануға мүмкіндігі бар, олардың 60 -ы мектеп жасындағы балалар мен жеткіншектер 40% -ы Ж.о.о-ры, колледждердің оқушылары және қаланың түрліше мекемелердегі денсаулық топтары. Спорт кешенінде: жан-жақты пайдаланылатын көлемі 36 18 метрлік зал, 18 18 м. арнайы бокс залы, 36 18 м. күрес залы; 25 14 м., 12 м. ванналармен жүзу бассейндері; дайындық жаттығуларын өткізу үшін 18 18 метрлік зал; 21 хб метрлік тренажерлік зал бар. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан спорт кешендері 
'''Дмитрий Валерьевич Димов''' (1969, Алматы) Шпагадан ЕССШ-і. КСРО халықтары күміс жүлдегері (1991, Әлем кубогының финалисі (1997, Таллин), республиканың әлденеше дүркін, Азияның (Сеул, Оңтүстік Корея), Азия ойындарының (1994, Хиросима, Жапония; 2002, Бусан, Оңтүстік Корея). Жаттықтырушысы: В. Димов. == Дереккөздер == Санат:1969 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:КСРО халықтары күміс жүлдегерлері Қазақстан чемпиондары 
'''Геннадий Васильевич Исаков''' (16.01.1928, Щучинск қаласы, СҚО), СШ-і (1958), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1962). 1950 ж. Львов дене тәрбиесі институтын бітірді. 1951-78 ж. республикалық құрама командасының аға жаттықтырушысы, кейін Қажымұқан атындағы спорт интернатында қызмет істеді. 2001 жылдан Мәскеуде тұрады. 2002 ж. Брюссельде (Бельг.) ардагерлер арасында Әлемнің чемпионы атанды. == Дереккөздер == Санат:16 қаңтарда туғандар Санат:1928 жылы туғандар Санат:Щучинскде туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері еңбек сіңірген Санат:Львов дене тәрбиесі институты түлектері арасындағы әлем чемпиондары 
'''"Семей"''', мемлекеттік университетінің спорт ғимараттары, №1 спорт кешені. 1978 жылы пайдалануға берілді. Аумағы 5100 м2 үлкен ойын 36 18,3; гимнастикалық 12 18,2; тренажер залы 12 18,2; күрес залы 60 6. №2 спорт кешені (Семей қаласы) 1979 ж. пайдалануға берілді. Аумағы 3950 м2 Бассейні 25x14; кіші бассейні 12,5x6; ойын залы 30x18; кіші залы 18x12. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Александр Макарович Моисеенко''' (22.01. 1948, Ұлан ауданы ШҚО) семсерлесуден СШ-і, Қаз КСР-інің ЕСЖ-сы. 1967-83 жылдардың арасында КСРО халықтарының қатысушы. Өскемен қаласында жаттықтырушы болып қызмет істеп, езінің ұлы ТМД елдері чемпионы А. Моисеенкоға, КСРО чемпионы, КСРО халықтары VIII күміс жүлдегері В. Скорневскийге үлкен спортқа жолдама берді. Қазір Ресей федерациясы Омбы облысында №12 Олимпиада резервтері спорт мектебінің жоғарғы санаттағы шпагадан жаттықтырушы == Дереккөздер == Санат:КСРО Санат:Қазақстан спорт шеберлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген Санат:Өскемен тұлғалары Санат:Омбы облысы тұлғалары Санат:Алфавит бойынша семсершілер 
'''Облыстық спорт және туризм басқармасының спорт залы''' (Орал қаласы) В.Иванов. 1995 самбо күресінен Азия чемпионаты; әйелдер арасында дзюдодан М.Мәметованы еске алу халықаралық турнирі; 1997 воллейболдан ерлер арасындағы Қазақстан кубогы; 1998 волейболдан ерлер арасындағы ҚР-ның чемпионаты; 2002 самбо күресінен чемпионаты; ҚР Президентінің кубогы үшін во¬лейболдан халықаралық турнир өтті. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Сайысу мерзімі''', минутқа созылады. Жекпе-жектің минуты өткеннен кейін төреші спортшыларға бәсекенің аяқталуына мин. уақыт қалды деп хабарлайды. Егер жекпе-жектің уақыты біткен кезде есеп тең болса, онда сайыскерлерге бірінші шаншуға дейін уақыт беріліп бәсеке жалғаса береді. Қосымша уақытта бірінші шаншып үлгерген спортшы жеңіске жетеді. Кейде қарсыласын бірінші болып 10 рет шаншып үлгерген спортшыға да жеңіс беріледі. Сайысу мерзімін есептеу қарсыласын шаншып өткен, ал қылыштасуда қаруының 2/3 бөлігімен қырынан тиген соққыға ұпай беріледі. Шанышқан немесе қылыштың жүзімен ұрған кезде сайыскер сайыс жолының ішінде болуға тиіс. Жолдан тыс жерде немесе бәсекені бастауға немесе тоқтатуға команда берілгеннен кейін жасалған тию ұпай әпермейді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Орал қаласының спорттық корпусы''' баскетбол, теннис, волейбол мен гимнастикадан жаттығу мен жарыс өткізуге арналған типтік жобамен арнайы салынған. Спорт корпусының тиісті және спортшылар мен төрешілер үшін қажетті барлық жанама және қосымша бөлмелері бар. Спорттық корпусының залдарында волейболдан, баскетболдан, теннистен, гимнастикадан, бокстен, күрестен, жеңіл атлетикадан жаттығулар мен жарыстар өткізілді. == Дереккөздер == Санат:Спорттық ғимараттар Санат:Батыс Қазақстан облысы 
'''Хамитжан Орманбайұлы Юнусбаев''' (23. 12.1956, Алматы қаласы.), СШ-і (1976). Жасөспірімдер арасындағы КСРО біріншілігінің жеке және командалық есептегі жеңімпазы. Республиканың және Бүкілодақтық студенттік ойындардың (1979 Баку) чемпионы, көптеген халықаралық турнирлердің жүлдегері, КСРО халықтарының VII спартакиадасына (1976) қатысушы. Жаттықтырушысы: Д. Тоқтаева. == Дереккөздер == Санат:1956 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері 
'''Теология''' Құдай және ілім, сөз) Құдай жайлы дін ілімі. Теология ұғымын зерттеушілердің дені теистік діни ілімдермен байланыстырады. Теология ұғым ретінде христиан діні келгенге дейінгі Платон еңбектерінде де кездеседі. Платон бұл ұғымды өзінің Құдай жайлы ілімінде қолданбаса да, филос. тұрғыдан талданатын мифологияға байланысты қолданған. Кейіннен теология термині Гомер, Гесиод, Орфейдің поэмаларына қатысты қолданылып, оларды теолог деп атады. Аристотель теология терминімен «Бірінші философиясы» атап, оны Құдайлық мәңгілік заңдылықтарды зерттейтін жоғары дәрежедегі теориялық ілім деп таниды. Стоиктер теологияның үш тегін бөліп көрсетті: ақындықпен байланысты мифологиялық теология, философиямен байланысты физикалық теология, ресми дін өкілдері мен заңгерлерге қатысты саяси теология христиандықтың әртүрлі ағымдарының догматтарында да бұл терминді жиі қолданды. Бірқатар христиан апологеттері антик. философия мен теология арасында қарама-қайшылық жоқ деген пікірде болды. Теология жайлы аристотельдік түсінікті және нанымға негізделген діни сенімді үйлестіруге болады деп білді. Ал қайсыбір апологеттер бұған қарсы болып, осы тақырыптағы пікірталас ұзаққа созылды. XIII ғасырда теология Құдай және оған сенім жайлы жүйелі ілім деген ұғым қалыптаса бастады. Теологияның негізінде метафизикалық күшке, құдіретте сенім жатқандықтан ол априорилы, яғни тәжірибе жасамай сенетін мәселе. Жалпы монотеистік діни кағидалармен сәйкестігіне орай теология терминін қазіргі Исламтануда иллахиат ұғымының баламасы ретінде қолданады. Теология аянға яғни Құдай сөзіне (қалам) негізделіп, Жаратушы болмысын материалдық дүниедегі заттар мен кұбьшыстарды талдау арқылы дәлелдейтін физикалық теология, Құдайлық бұйрық және ерік тұрғысынан адамгершілік моральдық принциптерді таңдап, Аллаһтың болмысын дәлелдейтін догмат. теология, Аллаһтың барлығы мен сипаттарын таяуда адам мүмкіңдігінің шектеулілігін, қолданатын ұғымдарының шарттылығын дәлелдеу арқылы Құдайдан барлығы мен шексіз құдіретін дәлелдеуге тырысатын негативтік теология болып методол. тұрғыда жіктеледі. == Дереккөздер == Санат:Дін 
'''Спорт орталығы''', жеңіл атлетикалық ойындар еткізілетін алаң. Типтік спорттық алаңы үш топқа: қалыпты, мектептік және оқу- жаттығуға арналған болып бөлінеді. Қалыпты үлгідегі спорттық ядро деп ұзындығы 400 метрлік жеңіл атлетикалық жүгіру жолымен қоршалған, оңтүстік және солтүстік жағында жеңіл атлетикалық секторлары бар, 104 69 м. футбол алаңы алады. Қалыпты спорттық ядро стадион аумағына енді және барлық стадиондар мен үлкен спорт алаңдарын салғанда міндетті болып табылады. Қалыпты спорттық ядро құрылымының барлық бөліктері типтік жоба бойынша жасалады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Мектептің Спорт Орталығының''' өзінің негізінде балаларға арналған футбол алаңы, ол жеңіл атлетикалық жүгіру жолдарымен қоршалады. Спорт орталығы жанында волейбол мен баскетбол алаңдары, сондай-ақ секіретін және лақтыратын орындар болады. Мектептің спорт орталығы қалыпты спорттық алаңынан айырмашылығы, оның үлкен осі меридиан бойынша емес, мектептің орналасқан жердің жергілікті жағдайларына бағыт ұстауы мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Саятшылықта жиі орын табатын бүркіттің түлкі ілуі '''Саят (саятшылық)''', жыртқыш құстарды аңға салу, қазақ халқындағы өте ерте замандардан келе жатқан спорттық өнер. Археологиялық қазба жұмыстары Ежелгі Тұранды мекендеген тайпалар құс салуды тіпті қола дәуірі кезінде-ақ меңгергендігін көрсетеді. Тарих пен мәдениет тұрғысынан қарағанда саятшылықтың дамуы өте қызғылықты. Қазақ саятшылары бүркіт, бидайық, сұңқар, қаршыға, бөктергі, ителгі, сапсаң тағы с.с. көптеген алушы құстарды баптап өздері алатын құстарға түсуді үйреткен. Мұндай өнер қырғыз, араб ішінара түркімендердің арасында да дамыған. өнер. Крестшілер жорығынан кейін араб мәдениетімен танысқан еуропалықтар сұңқар салуды үйренген. Саятшылықтың бұл түрі әсіресе XII-XIII ғасырда Еуропа елдерінде кең тараған. Қазақ халқы саятшылықты тұрмыстық пайдасы бар өнер ретінде де, көңіл көтеретін табиғатпен етене араласатын спорт ретінде де қараған. ==Қазақ халқындағы дәстүр== Қыран құстармен аңға шығады. Саятшылықта өнердің бір түрі. Құс салып аңға шығатын адам '''«құсбегі»''' -, деп аталады. Құсбегі де табиғаттан берілген сый. Ол қыран құсты тәрбиелеп, олардың табиғатын түсінеді, қай уақытта аңға шығу керек екендігін біледі. Мұндай адамдар қазір де бар, бірақ аз. Қолға үйрету үшін мына қыран құстар ыңғайлы: бүркіт, сұңқар, қаршыға. Негізінде аңшы адамдар құсбегілер бүркітті қолға үйретіп, аңға салған. Түріне, аңға түсу қабылетіне қарап мына түрлерге бөліп, атаған: т'''астүлек, мұзбұлақ, көк түбіт, май түбіт, барқын, баршын''', т.б. Аңшы құстарды өте жоғары бағалаған. Мұндай құстардың өз жабдықтары болады: '''құндақ, томаға, тұғыр, балақ бау, желі бау –байлауыш.''' Қыран құстарды қолға ұстап, тәрбиелеу үшін өзі бір үлкен ғылыми әдістерді меңгеру керек. Әбден дайын болған бүркітті қыс түскен соң қасқырға, түлкіге, қарсаққа, сайғаққа салған. Жазда, күзде –қазға, үйрекке, қырғауылға, т.б. құстарға салған. Аңшылардың көптен күткен аңға салу күні «сонар» деп аталған. Сонар желсіз, ашық күндері. Бұл күндері аңның ізі қарда анық көрінеді. Сонар үшке бөлінеді: ұзақ сонар, 2- келте сонар, қан сонар. Қан сонарда аңшының жолы болып олжалы қайтқан. Аңшының аңнан табыспен қайтуы ауылы үшін мереке болған. Олар өздерінің аңшыларын мақтанышпен қарсы алып, оларды мақтан тұтқан. Саятшылық тек қызық үшін уақыт өткізу үшін емес. Ол үлкен өнер. == Саят маусымы == Саят уақыты онда пайдаланылатын қыран түріне байланысты әртүрлі болып келеді. Шағын қырандарды құс ілдіруге жыл құстары балапандарын кейін басталып, жыл құстары қайтқанға дейін жалғасады. Әсіресе алғашқы аяз түсіп, құстар көлге топ-тобымен жиналған кезде олжаны молынан түсіруге болады. Ителгімен жыл бойы саят құрады: жазда қаз, үйрек, дуадаққа, күз бен қыста ұсақ аң мен қоянға салады. Қазақтар бүркітті, қарашада теріскей мен Сібірден суык жел соғып, құстар жылы жаққа ауып, жан-жануар қысқы дайындыққа кіріскен кезде бастайды. Бүркітпен саятқа шығу қар түскеннен басталып, қыс аяқталғанға дейін жалғасады. Тәулік ішінде қырандардың ең шабытты кезеңі таңертең ерте және кешқұрымғы уақыт. Саятқа қырандарды аштай алып шығады. == Саятқа дайындық == Саят атын суарып, егер күнұзақ жүретін немесе қонатындай жағдай болса, беретін жем (сұлы) ала шығады. Құрал-жабдық, арқан-жіп, қоржындары мен күнұзақ далада жүргенде талғажау ететін жолазық, ас-су дайындайтын ыдыс, оттықтарын қамдайды. == Саятшылықта қолданылатын құрал-жабдықтар == '''Томаға''' бүркіттің екі көзін саңылаусыз жауып тұратын бас киім. '''Жезтұяқ''' бүркіттің саусақ кемтарлығын толықтыру мақсатымен жезден жасалған тұяқ. '''Аяққап''' бүркітті саусақтарын түлкі шайнап тастаудан сақтау үшін әр саусаққа жеке-жеке кигізілетін теріден жасалған саусаққап. '''Балақ бау''' құстың аяқтарына тағылатын қайыс бау. '''Аяқ бау''' құстың балақ бауына жалғанатын ұзындау жіңішке жіп. '''Ірге бау''' аяқ бауды ұзартуға арналған тиегі бар қайыс. '''Тобаршық''' ірге баудың бір ұшындағы ағаш тиек. '''Шыжым''' құстың қашып кетпеуі үшін жасалған арқан. '''Биялай''' бүркітшінің оң қолына киетін қолғап. '''Балдақ''' құсты ат үстінде алып жүруге арналған тіреу. '''Тұғыр''' құсты қондырып қоятын орын. '''Жемаяқ''' бүркітке жем беретін ыдыс. '''Жемқалта''' аңға шыққанда құстың шақыру жемін салатын қалта. '''Түтік''' құстың ішіне су және басқа сұйық құюға арналып жасалған аспап. '''Ырғақ''' асау құсты көндіруге арналған орнықсыз, ырғақты тұғыр. == Дереккөздер == Санат:Саятшылық 
alt=A.| бүркіттің екі санында бұрқыраған қалың мамық майда жүндер мен елібше талшықтары, өте жұмсақ әрі салалы, әрі тығыз біткен қауырсыншалар. Бұл жүндер құсқа арнайы кигізген шалбар сияқты оны ыстық-суықтан, жел-бораннан, жауын-шашыннан қорғайды. Отырғанда құстың аяғынан басына дейін түгел жабады. Бурют табиғатында балақ жүндер қысқа-ұзын, аз-мол, түстері де әртүрлі бола береді. Құсбегілер балақжүннің әрі ұзын, әрі салалы, әрі мол болғанын ұнатады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
стадиондар''' Қазақстанда алғаш Алматыда, "Динамо" қоғамы XX ғасырдың 30-жылдарында салынады. Содан соң Петропавлда, Семейде салынды. Түрксібті салу уақытында Шымкент, Жамбыл, Қазалы, Қызылорда қалаларында стадиондар тұрғызылды. Республикадағы ең үлкен стадион Алматыдағы Орталық стадион (30 мың орын). Қазір Шымкентте, Қарағандыда, Теміртауда, Павлодар да, Астанада, Ақтөбеде т.б. салынған үлкен стадиондар бар. Республикада 01.06.2003 жылы 155 стадион болды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы стадион (Астана) '''Орналасуы''' '''Салынған''' 1936 жыл '''Ашылған''' 1963 жыл '''Қайта өңдеуден өткені''' 1998 жыл 12 250 '''Торбеті''' '''Иесі''' '''Командасы''' Астана-1964 == Тарихы == 1936 жылы бұл стадионның маңында жартылай қираған бекініс орнын 14-ші Кавалериялық полк әскери бөлімшесі тазалап, дене шынықтыру, дайындықтарын және футбол жаттығуларын жүргізе бастады. 1938 жылы алдымен «СТРЕЛА» спорттық қоғамы құрылды, көп кешікпей ол «ЛОКОМОТИВ» деп атын өзгертіп, темір жол торабы жұмысшыларын біріктірді. Теміржолшылар көп уақыт саланы дамытуға жауапты болған. Стадионның аумағы 10 мың шаршы метрге дейін ағаш шарбақпен қоршалып, мың орындықпен жабдықталған ағаштан батыс мінбе құрастырылып және футбол алаңы айналасында жүгіруге арналған жолдар пайда болған. 1951 1962 ж.ж. аралығында қалалық стадионның көптеген атаулары болды, нақтырақ айтқанда: «ИСКРА», «БУРЕВЕСТНИК», «ЕҢБЕК», «ТОРПЕДО». Өйткені стадион әр-түрлі спорттық кәсіподақ қарамағында болды, кейін «Казахсельмаш» зауыты балансына өтті. Сол жылдары стадионда хоккей ойнайтын корт, киім ауыстыратын орындар және шығыс мінбесі пайда болды (ағаш). Стадионда өткізілген алғашқы ресми ойын 1964 жылы 14 мамырда КСРО чемпионаты «Б» классының ойыны болды, стадионға өз командасына қолдау көрсету үшін 10 мыңнан астам жанкүйер келді. Бұл күні «Динамо» (Целиноград) «Локомотив» (Орынбор) командалары кездесіп, 2:0 есебімен біздің жерлестеріміз жеңіске жетті. 1975 жылы стадион футбол клубымен бірге «Целинэнерго» балансына өтті. Энергетиктер стадион атауын «Энергия» деп, ал футбол командасын «Целинник» деп өзгертті. Шығыс мінбесінің үстіне металдан жасалған күнқағар орнатылды және жеңіл атлетика спортшылары үшін арнайы синтетикалық төсеніштен жүгіруге арналған жолдар салынды. Жарық көзері жаңартылған, электронды көрсеткіш тақтасы орнатылды. 1986 жылы Облыстық атқару комитетінің сұрауы бойынша, Республиканың Советтік министрлігі стадионға атақты спортшы, грек-рим палуаны Қажымұқан Мұңайтпасовтың атын берді. 1998 жылы ай ішінде стадионда халықаралық деңгейдегі жарыстар өткізуге қажетті барлық жағдай жасалды. Жаңа оңтүстік мінбесі салынып, оның үстіне электрондық көрсеткіш тақтасы орнатылды. Барлық үш мінбеге жаңа дербес орындықтар орнатылды, көрермен сыйымдылығы 12 500 адамға дейін жеткізілді. 1998 жылғы маусымның 10 күні стадионда Қазақстан Республикасы астанасының ашылу салтанаты болды. 2000 жылы стадионда алғашқы рет футболдан Қазақстан Кубогының финалы өтті. Ол жылы Алматылық Қайрат пен Петропавлдық кездесіп, 5:0 есебімен Қайрат жеңіске жетті. 2001 жылы стадионда қайтадан футболдан Қазақстан Кубогының финалы болды. Бұл жолы жергілікті Жеңіс командасы мен павлодарлық Ертіс ойнады, нәтижесінде пенальти арқылы Жеңіс 5:4 есебімен ұтты. Стадионның базасында «Достық» Спорткомбинаты» Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорыны құрылды. Жыл сайын стадионда көптеген спорттық іс-шаралар, Президенттік көпсайыстар тапсыру, Астана күні мейрамын мерекелеу және УЕФА халықаралық футбол ойындары өткізіледі. Жазғы маусымда қала тұрғындары стадионға еркін кіріп, дене шынықтырумен шұғылдана алады. Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы стадион өзінің 60 жылдық тарихымен, Қазақстан астанасының халықаралық стадионы мәртебесіне ие болды. == Сыртқы сілтемелер == «Достық» Спорткомбинаты» Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорыны == Қысқаша мәлімет == атындағы стадион''' (Астана қаласы). Қайта жаңартылған қалалық стадион. 15 мың орындық. Қызмет бөлмелері, спортзалдары, ойын алаңдары, тарату орталығы т.б. бар. Мұнда 2001 жылы ҚР халықтарының салтанатты ашылу рәсімі болды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Жеңіс ФК 
'''Жембасар''', бұл саусақтың атқарар қызметі өзінің жембасар (жем басар) атынан-ақ айқын байқалады. Тегеуріннен кейінгі ең әлді, қарулы саусақ та осы. Қырандардың негізгі қорегі ет болғандықтан, кесек етті қылғи саларлықтай бөлшектеуге белгілі дәрежеде күш жұмсау керек. Құс қашан да өз жемін екі аяғына басып тұрып, тұмсығымен тістеп, тебе тартады да, жұлып- үзіп қылғиды. Сонда екі аяқтың ішкі жағына біткен екі саусақ жемнің үлкенінен ұсағына дейін өткір болат тұяқтарымен басып ұстап тұрады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жем қалта''', аңға шыққанда құстың шақыру жемін салатын қалта. Тіленіп ұшқан құс кейде әр жағдаймен аңға түспей, бір қиырға барып қонып қалады. Кейде аңды өзі қағып, өзі аулауға үйретілген бүркіттің иесінен шалғайлап ұшатын кездері де кездесіп тұрады. Осындай жағдайда құсты дереу қолға шақыру керек болса, жем қалтада алып жүрген "қызылды" көрсету арқылы ғана шақырылады. Сондықтан жем қалтада қашан да қойдың толарсақты еті, қоянның бөксесі, кекілік, үйрек, әйтеуір, құсты шақыруға арналған қол басындай "қызыл" болғаны жөн. Құс аңшылығы көбіне қыс маусымында болатындықтан, аязда қызылдың қатпауын еске алып, жем қалта киізден жасалады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''"Өскемен", дене тәрбиесі- сауықтыру кешені''' (1969), бірінші 36x18 м, екінші-үшінші залдары 36x18 м. Қазақ түсті металдар өндірісінің жобасы бойынша салынған. Жалпы дене дайындығы топтарының, спорттың ойындар түрлері, көркем гимнастика бойынша оқу-жаттығу топтарының облыстық және республикалық жарыстар өткізуге арналған. Мұнда еркін күрестен, көркем гимнастикадан. "Шығыс сұлуы" халықаралық турнирлері, ауыл спортшылары арасында ауыр атлетикадан Бүкілодақтық біріншілік (1977), волейболдан, гандболдан, спорттық акробатикадан Қазақстан чемпионаттары өткізіледі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан спорт кешендері Санат:Өскемен 
'''Құс аяқбаулары''', балақ (білезік), бау, шолақ аяқбау, ірге (ортақжелі) бау, шыжым деп жабдықтар қатарында өлшемі мен үлгісі айтылады. Ол жұмсақ қайыс, жарғақ, былғары, хром сияқты ұлпа заттардың бедерсіз, жылтыр өң жағын ішке қаратып астарласа, қозғалғанда аяқ түгін қажамайды (арасына жұқа киіз, жүн, не мақта қойса, тіптен жақсы), сырты мықты, жұмсақ қайыс, не былғары болумен бірге құстың жіліншігіне дәлме- дәл болуы да шарт. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
thumb '''Терек''' () талдар тұқымдасына жататын жапырақ тастайтын ағаштардың тегі. == Таралуы == Қазақстанның барлық аймағында кездеседі. Өзен жайылмасында, далалық жерлерде, тау етегінде, бұта арасында өсетін 15 түрі (ақ терек, көктерек, қара терек, бәйтерек, тораңғы, т.б.) бар. Бұтақ шоғыры пирамида пішіндес. Жапырағы жалпақ, сағақты келген, ромбыға не қандауырға ұқсайды. Гүлі қос үйлі, гүл сырғасы (ұзындығы 15 см), салбырап ілініп тұрады, онда аталығы не аналығы ғана болады, жел арқылы тозаңданады. Негізінен, жапырағы шыққанша гүлдейді. Тұқымынан және атпа тамырынан, шыбығынан көбейтіледі. Гүлінде шырынды дискісі (тор) болады. 150 жылдай тіршілік етеді. Жемісі қорапша, тұқымы ұсақ. Терек әсемдік өсімдік ретінде өсіріледі. Қазақстанда берікқара терегі мен тораңғы өте сирек кездесетін өсімдіктер қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Ағаш туралы == Терек тез өсетін ағаш, биіктігі 45 метрге дейін барады. Көбінесе 60-80 жыл, тек кейбір түрлері 120-150 жыл өмір сүреді. Табиғатта 110-ға жуық түрі бар. Будандастыру арқылы теректің тез өсетін көп түрлері алынған. Тез өсетін қасиетіне байланысты көгалдандыруда кеңінен қолданылады. Аналық терек мамыр-маусым айларында мамық шығарып, жер-көкті ластайды, әрі терек мамығына аллергиясы бар адамдарға қиындық туғызады. Сондықтан көгалдандыруда мамық шығармайтын аталық теректерді пайдаланған жөн. Ерте көктемде жапырағы шықпай тұрып, сырға секілді ақ гүл жарады. Жапырағы жұмыртқа пішіндес, жиектері аратісті. == Қолданылуы == Терек ағашын құрылыста, жиһаз жасауда пайдаланады. Қағаз, сіріңке жасау өндірісінде терек ағашының діңі жұмсақтау, ақшыл түсті түрлері қолданылады. Көгалдандыруда көше бойларына, жол жиектеріне көбірек отырғызылады. Оны тез өсетіндігіне байланысты тұрмыстық мақсатта, отын үшін өсіреді. == Күтімі == Құнарлы топырақта, күн көзінде жақсы өседі. Жазда аптасына бір рет мол суғару керек. Көктем, күз мезгілдерінде көңмен қоректендірген жөн. == Көбейтілуі == Күз кезінде қалемшелеу жолымен оңай көбейтіледі. == Терек туралы тақпақ == Теректер биік өседі, Алатұғындай Ай ұстап. Діңдері жұмсақ бірақ та Сондықтан аздап майысқақ. Жел соққанда ән айтар Жапырақтары “дауыстап”. Дауыл тұрса тербеліп Теректің белі қайыспақ. == Сілтемелер == Остапьюк В.М. Перспективы использования ''Ginkgo biloba'' L. городском озеленении Украины Гүлстан сайты Қазақ энциклопедиясы == Дереккөздер == Санат:Талдар тұқымдасы 
'''"Шымыр", Павлодар қаласының дене тәрбиесі сауықтыру бассейні.''' 1991 жылы қазанында пайдалануға берілді. Бассейннің ұзындығы 25 м, жүзу жолы бар. Әр жол ең аз дегенде (5x8 40 адам), көп болғанда 10 (10х 50 адам) спортшыны өткізуге мүмкіндік бар. Қала бюджетінен есебінен салынды. Атлетикалық гимнастика мен үстел теннисі үшін бейімделген. ДШСБ Шымырды" балалар үйлерінің аз қамтылған отбасыларының балалары, спорт ардагерлері, сондай-ақ жетекші спортшылар жалпы дене дайындығы үшін ақысыз пайдалана алады. 1998 жылы осы бассейнде Президенттік көпсайыс бағдарламасы бойынша чемпионат, қалалық және облыстық деңгейдегі жарыстар өткізілді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қара сұңқар''', қазақ топырағында мекен еткен, яғни осы жердің төл құсы. Осында ұялайды, осында өседі. Сыртқы түсі қою қара сүр. Екі қабағының үстінде аздаған ақ шулан жолағы бар. Кейбірінің көз айналасы сәл ақ сұр таңлақтау, алқымы аздап ақ сұр бөртелеу. Екі шекесінің артын ала және екі самайында қарасұр сағалды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Сұңқарлар''' () отрядының жыртқыш құстар тұқымдасы. Тұқымдаста 11 тек пен 58 биологиялық түрі бар. Ең кішкентайы ергежейлі сұңқар, дене тұрқы 15-19 см. == Таралуы == Антарктидадан басқа жерлерде тундрадан тауға дейін (шөлді аймақтарда да) кең таралған. Қазақстанда (ителгі, бөктергі, тұрымтай, жағалтай, лашын, ақтырнақ, бөктергі, күйкентай) түрі бар. == Сипаттамасы == Жұптасып тірлік етеді. Мекиені үш-төрт жұмыртқа табады. Көбіне тасқа ұялайды. Жұмыртқасын бір ай мөлшерінде басып, балапан шығарады. Балапаны бір жарым ай мөлшерінде ұядан ұшады. Сұңқарлар өз ауын (жемін) күндіз аулайды, ұшқан құстың көбіне қожа. Сұңқар өз жемін көбіне аспанда теуіп түсіреді. Кішігірім құстарды жерге жеткізбей, қайта оралып, іліп әкететін кездері де болады. Қонақтаған құстарды өздері үркітіп барып, теуіп түсіретін сәттері де жиі, Қоян сияқтыларды қашып бара жатқанда-ақ тебеді. == Жіктелуі == Тұқымдаста 11 тек бар: ''Daptrius'' ''Ibycter'' ''Caracara'', бұрын ''Polyborus'' ''Milvago'' ''Micrastur'' ''Polihierax'' ''Microhierax'' ''Falco'' == Дереккөздер == Санат:Сұңқарлар 
'''Мұзбалақ''', бұл жас емес. Мұның дәл түсінігі өзінің әлі жететінінің бәрін құтқармайтын, ертеден кешке дейін алысса да жалықпайтын, аңды көргенде өлермендене жанып түсетін, өжеттігі мен қайраты бойында, талабы мен бақыты маңдайына қатар біткен, қырып сал қыран. '''Мұзбалақ''' бес жасар бүркіт; қыран бүркіт, ақ иық алғыр құс == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''"Юбилейный", Өскемен қаласының спорт сарайы''', 1964- 1968 жылдары салынды Хоккейден, мәнерлеп сырғанаудан, бокстен, кикбоксингтен, күрестен спорт шараларын, концерттер мен көрмелер өткізуге арналған. Спорттық стадион жоғары лигадағы командалар арасында шайбалы хоккейден матчтар, КСРО кубогы, чемпионат, "Алтын шайба" турнирінің ақтық жарыстары, жасөспірімдер арасында хоккейден 1996 жылы Азия мұхиты елдерінің ойындары, кәсібилер арасында кикбоксингтен Әлем чемпионаты, Ресей және Қазақстан командалары арасында матчтар өткізілді. Балалар мен жасөспірімдер командасының біріншілігі, жоғары лигадағы шайбалы хоккейден Қазақстан Республикасы мен чемпионатының ойындары етеді. Спорттық стадионның негізінде "Алтай" спорттық кәсібилер клубы, (шайбалы хоккейден ОІДБЖСМ) жұмыс жасайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт лотореялары''', спортқа қызығушылық түрліше спорт лотореясының әлемде пайда болуына әкеледі. Қазақстанда "Спортлото" спорттық сандық лоторея көбірек кең тарады. Оның алғашқы тиражы 1970 жылы қазанда ойналды. Бұл лотореяның ұраны: "Сіз де ұтасыз спорт та ұтады". Карточкаларды сатудан түскен қаражаттың жартысы ұтыстарды төлеуге, екінші жартысы спорттық, құрылыстарға жұмсалды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тау бүркіті, ой бүркіті''', жұрттың айтуына қарағанда, бүркіт атанған қырандар тау бүркіті, ой бүркіті болып екі топқа бөлінетін көрінеді. Немесе "ой құсы, қыр құсы, түз құсы" деп бөлінеді. Кейде оны "ой бүркіті, орта тау бүркіті, Ұлытау бүркіті" деп те айтушылар бар. Сонымен бірге құсбегілер аузында Алтайдың ақ иығы, Еренқабырғаның алып қарасы, Нарынның сарысы, Дересінің сарысы, Оралдың қара шолағы, Алатау бүркіті, Арқа бүркіті, Боғда бүркіті, Қаратау бүркіті, Хан-Тәңірі бүркіті, Құбыққұм, Қызылқұм, Қарақұм далаларының бүркіті, Бетпақдала бүркіті деп құсқа жер атын қосып айту да көп кезігеді. Осылай айтуларға қарағанда, бүркіт мекен сақтағыш, бір маңнан, бір төңіректен көп ұзамайтын құс көрінеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спортқа мамандану,''' спортқа маманданудың мазмұны спорттың қайсыбір саласынан жоғары жетістіктерге жету үшін қажетті білімдерді, іскерліктерді, дағдыларды білу, сондай-ақ таңдап алынған спорттық түрлерінің талаптарына жауап беретін дене және рухани қасиеттерді, қабілеттерді дамыту болып табылады. Спорт мамандығын қолданылу жоғары спорт жетістіктердің міндетті шарты болып табылатын, спортпен шұғылдану тәсілі. Ол спорттың сан алуан түрлерін, жетілдіруге көп жағдайда басымдылық берілетін қайсыбір спорт түрін таңдап алудан тұрады. (спорттың өзге түрлерімен салыстырғанда); Спортшының уақыты мен күші спорттың таңдап алған түрінде көбірек жетістіктерге жетуге қажеттілердің біріне жаттығуға аударылады. Спорт мамандары спортшыны дайындау процесі, оны спорттық жаттығудың процесі есебінде сипаттайтын кейбір белгілерге ие болады: көптеген жылдар бойы үзбестен, таңдап алынған спорт түрінде, жаттығудың үздіксіз, жоғарылаған жүктемелерді қолдану және басқалар. Спорттық тәжірибеде спорт мамандықты меңгеруге ертерек ұмтылу мүмкіндігі де байқалады. Іс тәжірибесі сондай-ақ кейбір спорт түрлерінде балалық шақтан басталады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Топшы''', адамның иық буыны, құс қанатының топшысы, қамшы ұшындағы өткермелеп тастаған түйін, көген бүршағының бір жақ басындағы арқанның, жіптің, құс ірге бауының бір жақ ұшындағы еткермелеген түйін-түйме, ескі, тозығы жеткен киім-кешектің жыртық-тесігін жамап-жасқап, бүріп-бүріп қалпына жақындатып, лекерлеп тігу сияқты сөздерде де топшы атауы кезігеді. Қолға ұсталмаған, көзге шалынбаған, дәмін, иісін сезбеген, құлақ естіген істі ғана ойша түйіндеу, жорамалдау, ойша бір түйінге келу кездерінде де топшылау сөзі ұшырасады. Құс қанатындағы топшы-түйін, түйме, тобыршық, тоғыз тарау деген мағынада тұр. Құс топшысы құс саусақтарын құрамдап, біріктіріп тұратын буын. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорттық маусым''', спорттың әрбір кез келген түрі бойынша оқу-жаттығу сабақтары мен спорттық жарыстарды климаттық жағдайлары бойынша өткізуге ең көп қолайлы жыл кезеңі. Әдетте жыл биігінде жазғы және қысқы деп екі маусымды айырып қарастырады. Арнайы спорттық ғимараттар мен құрылыстардың (жабық су бассейндерінің, жазғы мұз айдындарының, ерекше сырғанау жамылғылары бар жазғы, шаңғы тұғырларының жене т.б.) саны үнемі өсуіне байланысты, спорттық кейбір түрлерінде Спорттық маусым түсінігі жойылуда, өйткені жаттығулар мен жарыстар бүкіл жыл бойы өткізеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тереңөзек''' Қызылорда облысы Сырдария ауданындағы ауыл, аудан және Тереңөзек кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Қызылорда қаласынан қарай 52 км жерде, Сырдария өзенінің жағалауында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 9408 адам (4708 ер адам және 4700 әйел адам) болса, 2009 жылы 9132 адамды (4604 ер адам және 4528 әйел адам) құрады. == Тарихы, шаруашылықтары == Іргесі 1906 жылы Орынбор Ташкент темір жолының салынуына байланысты қаланған. Кент 1995 жылға дейін өзімен аттас мал бордақылайтын кеңшардың орталығы болған. Одан басқа Жаңадария орман шаруашылығы аудандық тұрмыстық қызмет көрсету комбинатының №10 мектебінің орталығы болды. Нарықтық экономикаға өтуге байланысты бұрынғы шаруашылықтар мен кәсіпорындар Олардың негізінде (заңды тұлғалар бойынша) Т-те 11 ЖШС, шаруа қожалығы, АҚ, өнеркәсіп бағытындағы кәсіпорындар құрылды. Сонымен қатар, аграрлық секторда А. ш. құрылымдары АҚ, 26 ЖШС, серіктестік, ӨК, 30-дан астам біріккен шаруашылықтар бар. == Инфрақұрылымы == Кентте орта, бастауыш, кәсіптік-техн. мектеп, кітапхана, музей, мәдениет үйі, стадион, спортзалы, аудандық аурухана, емхана, пункт, бар. Тереңөзекте қонақүй орналасқан. == Кәсіпорындары == Су құбырларының жалпы ұзындығы 14,5 км. 160-қа жуық шағын кәсіпкершілік нысандар жұмыс істейді. Ірі кәсіпорындарына «КРЭК» АҚ бөлімшесі, «Асар», «Гүл-Дастан» ЖШС-тері, «Тереңөзек мұнай өнімдері», «Тұмар» АҚ-тары, «Қазпошта», «Қазақтелеком», орман ш., су ш., «Қайнар» мемлекеттік коммуналды кәсіпорны, т.б. аудандық бюджеттік мекемелер жатады. Кенттегі темір жол стансасының ғимараты архитектуралық ескерткіштер тізіміне енгізілген. ==Тереңөзек халық театры== Тереңөзек халық театры кәсіпқой мекеме. Сырдария ауданы мәдениет үйі жанынан драма үйірмесі ретінде ашылған. 1988 жылы халық театры атағын алған. Театр ұжымы Ш. Құсайыновтың «Есірген ерке» үш актілі драмасын (1990), Ә.Әбішевтың «Мәди» спектаклін (1992), Абайдың 150 жылдығына және 2-дүниежүзілік соғыстағы жеңістің 50 жылдығына, 90 жылдығына (1995) арналған көріністерді, Т.Ахтановтың «Күшік күйеу» спектаклін (1999) сахналады. 1996 жылы Жаңақорған кентінде өткен облысы халық театрлары байқауында Қ. Мұхамеджановтың «Өзіме де сол керек» спектаклін қойып, жүлделі 2-орынды жеңіп алды. 1998 жылы Қызылорда қаласында өткен Сырдария ауданының мәдениеті мен өнері күндерінде Ә. Ақпанбетовтің «Түнгі көбелектер» спектаклін сахнаға шығарды. == Кент суреттері == Теренозек. Ж.д.станция IMG 20220625 жол стансасы Теренозек. Станция IMG 20220625 145018.jpg |Станса Теренозек. Вид села. IMG 20220625 Теренозек. Вид села. IMG 20220625 Теренозек. Вид села. IMG 20220625 == Дереккөздер == Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) елді мекендері 
''Тілерсек'', құсбегілер бүркіт аяғының кептеген мүшелерінің атауларына назар аударған. Солардың бірі бүркіттің тілерсегі (тобығы). Бүркіт тілерсегі сұқ саусақты бас бармақтың бірінші буынына жеткізіп ұстаған орамына толса немесе орамы одан да артылса, әлділікке, орамы бұдан кемдеу болса, әлсіздікке жатқызылады. Егер бүркіт тілерсегі түлкі тілерсегінің орамынан олқылау соқса, ондай бүркіттің түлкіге шамасы жетпейді деп бағаланады. Тілерсек сынға жататын мүшенің бірі болып саналады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Шәулі''', қытай тіліндегі шяудің қазақша аударма ұғымы бір мағынасы кішкене, ұсақ, уақ, титтей, тинамдай, биттей, битімдей, екінші бөбек, балғын, балдырған, балауса, жас бала, үшінші кенже, кенжелеу, кенжесымақ, шөже, шежелеу, теменгі саты, төменгі балдақ, төртінші төмендету, кішірейту, қораштату, шүмшиту, азайту, бағасын түсіру сияқты мағыналарды ұқтыру үшін де сөз арасында "шяу" сөзі қыстырылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Шүйлеу''', құстың ұзақ уақыт ұшпай, ұшырылмай отырып қалуынан туған селқостық, бейжай, мең-зең, делсалдық, зауықсыздықты "шүйлеу" деп атайды. Шүйлеу дегеніміз ұшпады, ұшырылмады, көптен бері ат тебінінде алып жүрілмеді, аңға салынып арпалысқа түсірілмеді, еркін ұшып-қонып, денесінің қырыс-тырысын жазбады,қанатын қағып, самғап, өз еркімен қалықтап, жебей ұшпады. Көңіл- күйі марғау тартып, топастанып қалды, ұшуға зауқы жоқ, ұшып- қонудан қарайып қалды. Еріксіз омалып, топ қанат болып отыр деген мағыналарды ұқтырады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Салмақты арнай тәртіп бойынша немесе ас қабылдауды айрықша шектеу арқылы спортшы денесінің салмағын қолдан азайту. Салмақты қалыптастыру спортпен айналыса бастаған уақыттан спорттық өмір (спортшының өмірі емес) 15-20 жылға созылады. Бұл белсенді түрде жаттығулар өткізіп, үлкенді-кішілі жарыстарға қатысатын, тер төгіп, еңбек ететін, мүмкін болған үздік нәтижелерге қол жеткізетін уақыт. Спортшы бұған қоса ол өз денесінің салмағын да реттеп бір қалыпта ұстайды. Салмағы 70 кг. келетін 25 жастағы адамның денесінде су 60- 65%, бұлшық ет 25-40%, май 10- 20%. Семіріп кеткен адамда су 35% дейін төмендеп арықтарда дене салмағының 70% үлесін су алады. Спорттық жарыстарда су, ет, майдың арақатынастары біркелкі болуға тиісті. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Серіппе''' немесе '''Батут''' (, «соғу») үстінде секіру үшін арналған болат серіппелер және резеңкемен тартылып кермеге бекітілген серпілмелі тор. Гимнасттар, ғарышкерлер кеңістікте дененің тепе-теңдік қалпын ұстау үшін батутта арнайы жаттығулар өткізеді. Батутта секірушілер жарақат алып қалмас үшін негізгі тордың айналысына қосымша торлар жасалады, батуттің айналысына қосымша жұмсақ маталар төселеді. 1. Батутта секіру және слэмбол серіппелі тор үстінде ойналатын спорттың бір түрі. 2000 жылдан бастап Жазғы Олимпиада ойындарының тізіміне кірген. 2. Циркта акробатикалық нөмерлерінде қолданылады. 3. Жаттығулар снаряды ретінде гимнастикада, суға секіру т.б. спорт түрлерінде пайдаланады. Ғарышкерлерді дайындау орталықтарында 1960 жылдардан бастап қолданады. ==Батутта секіру== Батутта секіру немесе Серіппеден секіру, Қазақстанда керме тордың серпілмелі екпінімен биікке секіріп түрлі қимылдар, айналымдар жасау. Бұл секірістер жеке кейде жұптасып орындалады. Жұптасқан секірістерде екі спортшы орындайтын жаттығулар бір-бірлерінен айнымайтын ұқсас болуға тиіс. Батуттан секіру Қазақстанда 1960 жылдан бастап дами бастады. 1963 жылдан бастап акробатикалық секірістердің бағдарламасына енді, ал 1971 жылдан жеке спорт түрі ретінде дамып келеді. А.Мищенко 1971 жылы КСРО чемпионатында қола, 19 жылы күміс медальға ие болды. Қазақстандық Батут секірушілер КСРО кубогінде және көптеген халықаралық жарыстарда бірқатар табыстарға жетті. Секіру үшін жасалынған серіппелі тор батут деп аталады. Бұл адамның кеңістікте тепе-теңдік қалпын сақтауды дамытатын спорт түрі. Одан жарыс еркін және арнаулы бағдарламалар бойынша жекелей және командалық есепте ұзын саны 10 қимыл көрсетуден өтеді. Спортшының тоқтап, жығылып қалғаны, берілген тапсырманы орындай алмағаны, жеткіліксіздігі үшін терешілер ұпай санын кемітеді. Мұнда берілген ең жоғары ұпай 10. Батуттың серіппелі торы жұмсақ матамен қапталып секіретін аумақтың шаршысы қызыл сызықпен белгіленеді. Top қалыпқа мықтап тартылып оның жан-жағына қалың әрі жұмсақ төсеніш төселеді. Үйлесімді секірулер үшін екі батут қатар қойылады. Батуттан секірушілер арнайы жасалған аяқкиімдер және спорт костюмдерін киеді. Жеке жаттығулар бойынша іріктеу жарыстарынан кейін 10 спортшы анықталып олар финалдық сынға түседі. Ал командалық жарысқа әрқайсысының атқаратын міндеттері белгіленген 3-4 спортшы қатысып олар міндетті және еркін бағдарлама бойынша өнер көрсетеді. Үйлесімді секірісте екі батут үстінде екі спортшы бір уақытта бір-бірлеріне ұқсас біркелкі жаттығуларды орындайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт түрлері 
'''Спорттағы маркетинг''' (ағылшын "market" -сату), яғни шығарған заттарды және көрсеткен қызметтерді сату деген мағынаны білдіреді. Адам өзінің қажеттілігін өндірістен шыққан заттарды және адамдардың қызмет көрсетуі арқылы өтей алады. Демек, маркетинг қажеттілікті өтеудің қоғамдағы бір құбылысы болып табылады. Сондықтан да өмірде оның араласпайтын саласы жоқ. Соның бірі спорт. Спорттағы маркетинг, алғаш рет бұл атау 1978 жылы "Эдвертайзинг Эйдж" журналында пайда болды. Мұнда кез келген спорт түрін, олардан өтетін жарыстарды, спорт киімдерін, спорт қүрылыстарын, спорт арқылы кез келген кәсіпорынның шығарған өнімдерін насихаттау арқылы пайда табуға болады. Маркетинг арқылы балық спорт үлкен шоуға айналды. Сондықтан соңғы 20-30 жылда спорттағы Маркетинг жедел қарқынмен дамыды, оның негізгі бағдарлары анықталды. Олар: бұқарамен тығыз байланыс; ақпарат құралдарымен әсіресе теледидар каналдарымен бірлесе жұмыс істеу; спорт жарыстарын жарнамалау; сыбайластық, демеушілер іздеу. ==Демеушілік және маркетинг== Демеушілік және маркетинг, кез келген спорт түрі бұқаралануы, қызықты жарыс¬тар өткізу үшін олигархтардың, қоғамдық ұйымдардың демеушілігін қажет етеді. Мұның үш саласы бар: қаржылай, жарнамалау жене қолма-қол көмек керсету. Спорт арқылы демеушілік керсетушілер өзінің қызметі мен өнімдерін жан-жақты насихаттай алады. Мысалы, "Адидас", "Найк", "Рибок" және т.б. фирмалар спортқа демеушілік көрсету арқылы өздері шығарған өнімдерді дүниежүзіне тарата білді. Демеушілік көбіне өздерімен бақталас фирмаларды жеңіп шығу үшін де керек. ==Демеушілік және лицензия алу== Демеушілік және лицензия алу (лат. sentia), рұқсат алу, спорт киімдері, белгілері (эмблемалары клубтың, спортшының команданың есімдерін т.б. спорт түріне байланысты шыгарылган өнімдерді пайдаланғаны үшін өнім иесіне қаржы телейді. Мұндай рүқсаттың құқығын көбіне демеушілік керсеткен ұжымдар алып алады, Мысалы, АҚШ-тың бір фирмасы бейсбол баскиімдері мен футбол қуыршақтарын сату лицензиясын алып миллионер атанған. Соңғы уақытта Олимпиядалық ойындарға, Әлем чемпионаттарына қатысу үшін ХОҚ (халықар. Олимпидиялық комитет) кейбір спорт түрлері үшін Л. межені белгіледі. Олимпидиялық ойындарда тек осы межедегі талаптарды орындаған спортшылар ғана қатыса алатын болды. ==Маркетинг және жарнама== Маркетинг және жарнама(жарнама фр. Reclame), өнімдерді өткізудің, спортта оны насихаттатудың қозғаушы күші. Спорт ұжымдары, бірлестіктері, клубтар, командалар өз жұмыстарын насихаттату үшін қыруар қаржы жұмсайды. Мемлекет қаржысымен жұмыс істейтін мекемелер бюджет шығындарын жоспарлау кезінде жарнама жасауға арналған қаржыны қарастырады, оны жоспарға енгізеді. Спортта жарна- малардың мынадай түрлері бар: шыққан өнімдерге спортшының (команданың) есімін, белгісін пайдалану, спорт қүрылыстарына, көшелерге жарнамалар ілу, мақалалар, хабарландырулар беру, теледидардан, радиодан спортшыларды, мамандарды сөйлету, кітаптар, альбомдар шығару жәнет.б. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Сепак такрау''', спорттың түрі. Екі адамнан екі команда ойнайды. Алаңның көлемі мен тордың биіктігі бадминтондағы секілді, ал ережені волейболға ұқсас. Бірақ бұл ойында қарды пайдалануға болмайды, допты аяқпен тебеді, іске бас та, иық та, сан да кіресіп кете алады. Бір ойыншы допқа бір-ақ рет, ал команда ең кеп болғанда үш рет жанаса алады. Сепак такраудағы доп арнайы сабақтардың тоқылады, бірақ ойынға қатысушыларға пластикалық допты пайдалануға рұқсат етіледі. Ол көлемі жағынан қол добынан кіші, 170 гр- нан 190 гр.-ға дейін тартады. Кезеңнен тұратын ойында, 15 ұпайға дейін жинауға барады. Жеңімпаз ұпай санын анықтайды. 500 жыл бұрын бұл ойынды Малайзия патшасының отбасы мүшелері ғана ойнаған. Малайзияда пайда болған. Сепак такрау Оңтүстік Және Шығыс Азияда тараған. "Сепак" Малайзия тілінен аударғанда "соғуды", ал тай сөзі "такару" "допты" білдіреді. Жапонияда осыған ұқсас Кемари ұлттық ойыны бар. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорттық машықтану''', (ағыл. "training") жоғары нәтижеге жету мақсатында спорттық жаттығуларды қайталап орындау. Спорттық машықтану мазмұны біртіндеп кеңейе түсті және XX ғасырдың 30- жылдарынан бері қарай спорттық тәсілге, амалға үйретуді оларды жетілдіруді дене қасиеттерін дамыту, ерікті тәрбиелеуді біріктіретін жоспарланған процесс есебінде түсіндіріліп келеді. Бұл ретте табыстарға жетуге ғана бағытталған. Жүйесі педагогикалық процесс есебінде дене дайындығының (жалпы, арнайы), әдістік және тәсілдік шеберлікті меңгерудің, моральдық және ерік қасиеттерін тәрбиелеудің білімін алудың органикалық үйлесімділігіне құрылады. Спорттық машықтанудың барысында осы негізгі компоненттер бірінен соң бірі, бірыңғай өзара байланысқан процесс есебінде бір мезгілде іске асырылады. Бұл ретте жынысына, жасына жекелеген спорт түрлерінің арнайы дене және спорттық дайындықтың деңгейіне және жаттығу кезеңдеріне байланысты қойылған міндеттерді шешу үшін құралдар мен жаттығулар іріктеп алудың арақатынасының өзгеруі мүмкін. Осы негізгі қағидаларды қолдануға ізденісті тұрғыдан келу бапкердің педагогикалық шеберлігінің негізін құрайды, жоғары шеберліктегі спортшыларды ойдағыдай дайындауды қамтамасыз етеді. Тәрбиелеудің, үйретудің және дене қасиеттерін дамытудың тұтас есебінде, Спорттық машықтануға тән кейбір қағидалар және жалпы педагогикалық принциптер негізінде жүзеге асады. Олардың қатарына жан- жақтылық, саналылық, реттілік, жекелілік сияқты т.б. қағидалар жатады. Спорттық дайындық дене және ерік қасиеттерін, шеберлікті дамытып, жетілдіру жатады. Спорттық машықтанудың басты құралы есебінде қарастырылатын, дене жаттығуларын тұрақты орындаудың арқасында жүріп жатады. Олар төмендегідей үш негізгі топтарға бөлінеді. 1. Спортшы маманданатын спорт түріндегі жаттығулар 2. Спортшының жалпы дене дайындығының мақсаттарында қызмет ететін жан-жақты дамытатын жаттығулар; Таңдап алған спорт түрінде қолдануға келетін дене қасиеттерін дамыту үшін, сондай-ақ әдістер мен тәсілді жақсы меңгеру мақсатындағы арнайы жаттығулар. Спорттық машықтанудың қазіргі жүйесінде арнайы жаттығулар жетекші спортшылардың жаттығу тәжірибесінде кеңірек қолданыла отырып, елеулі орынға ие болуда. Арнайы жаттығулардың жәрдемші "байланысуы" мен жекеле¬ген бөліктері үйретіліп, тұрақталады. Осымен бірге әдістерді қайталауда да дене қасиеттерінің дамуына себепші болады. Спорттық машықтанудың басты әдісі жаттығу, яғни қимылды немесе қозғалысты қайталап орындау моральдық, ерік және ілімдік секілді дайындықтың құралдары мен түрліше міндеттеріне қатысты одан әрі дами түседі. Спортшыны тәрбиелеу, Спорттық машықтану жүйесінде моральдық жене ерік дайындығына маңызды мән беріледі. Ол спортшының барлық жолында оның алғашқы қадамдарынан спорттық шеберліктің шыңын бағындырғанша іске асырылады. Спорттық машықтану жоспарлау бұл болашағы көпжылдық жоспарлау. Онда спорттық машықтану ғылыми негізделген жоспарлауға ерекше мән беріледі. Жас спортшылармен жүргізілетін жұмыстың келешегін жоспарлау өте маңызды, өйткені ол өсіп келе жатқан жас ұрпақтың дамуы мен өсу заңдылықтарын есептей отырып жаттығу барысын соларға ыңғайлап құруға мүмкіндік береді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Скауттар''', ағылшын-бур соғысы кезінде, XIX, XX ғасырдың шебінде туындаған қол балалар ұйымының (барлаушысы балалардың) мүшелері. Ағылшын полковнигі Баден-Паулв бурларда барлау қызметін балалардың атқаратындығын байқап, ағыл- шынның окупациялық әскерінде де қолбалалар отрядын ұйым- дастыра бастады. Скауттарға отрядтар арасындағы байланысты сақтау мен ұрыс болатын жерлерді барлау тапсырылды. Кейінірек мұндай ұйымдар Англияда, шамамен 1907 ж. бастап өзге де елдерде құрыла бастады. Осы ұйымдардың басты мақсаты әскери қызметке жастарды дайындау, оларды ұлттық мақсат- мұраттар рухында тәрбиелеу. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Дене дайындығы''', спортшының жан-жақты және дене мүмкіншілігінің дамуы болып табылады. Осыған байланысты ол жалпы және арнайы деп бөлінеді. Жалпы спортшы өз денесін үйлесімді жетілдіруге ағзаның қозғайтын бұлшық еттерді дамытуға, организмнің барлық мүшелері мен жүйелерін нығайтуға, функционалды және үйлесімді қозғалыстарды жақсартуға, күшті, жылдамдықты, шыдамдылықты, икемділікті және иілгіштікті өсіруге бағытталған. Осы міндөттерді шешу көп жағдайда дененің жан-жақты дамуы мен денсаулық деңгейінің жоғарылауын қамтамасыз етеді. Арнайы дене дайындығы спорттың маманданып жатқан түрінің талаптарына сәйкес спортшы ағзасы барлық дене мүшелері мен жүйелерін жоғары деңгейде дамытуға бағытталған. Жалпы денені дамытатын және арнайы дайындықта пайдаланылатын сан-салалы жаттығулар түрлі тәсілдермен орындалады. Оның негізгі түрлері: қайталау, аралас, аралық, бірқалыпты, екпінді, бақылау, "барынша", өте жоғары қарқындылық, жеделдету, ойындық, жарыстық. Осы тәсілдердің әрқайсысы спорттың әр түрінің ерекшеліктері мен түрліше дене қасиеттерін дамытуға сәйкес көлетін тәртіптері бар. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Сәуірдің 18''' Григориан күнтізбесінде жылдың 108-ші күні (кібісе жылдарда 109-шы). Жылдың аяғына 257 күн қалады. == Мерекелер == Тәуелсіздік күні Халықаралық ескерткіштер мен тарихи орындар күні == Оқиғалар == == Туғандар == 1907 жыл Алфорс Ларс Валериан, Атақты финн және америкалық математик (1996.10.11 қ.б.) 1927 жыл Тадеуш саяси және мемлекеттік қайраткері. 1981 жыл Максим Иглинский, қазақстандық кәсіпқой велошабандоз. == Қайтыс болғандар == 1955 жыл Альберт Эйнштейн, физик-теоретик, қазіргі физиканың негізін салушылардың бірі == Сыртқы сілтемелер == Санат:18 сәуір 
Сүтқоректілер аң және ілім) зоология ғылымының сүтқоректілер мәселесін зерттейтін саласы. таралуы, мекендейтін жерлері мен тіршілігі, ерекшелігі туралы алғашқы деректер 11–12 ғасырлардағы саяхатшылардың күнделіктерінде кездеседі. 15–16 ғасырларда сүтқоректілер туралы алғашқы ғылыми мәліметтер жинақталды. Қазақстан аңдары туралы алғашқы мәліметтерді 18 ғасырда Санкт-Петербург Ғылым академиясының экспедициясының құрамында Қазақстан фаунасын зерттеуге келген орыс ғалымдары ''П.С.Паллас'', ''И.Лепехин, И.Гмелиннің'' еңбектерінен кездестіруге болады. Кең-байтақ республика жеріндегі сүтқоректілер, бұлардың тіршілігі, таралуы, ғылымға беймәлім түрлерінің сипаттамасы жайлы алғашқы мағлұматтар 19 ғасырдағы орыс ғалымдары ''Эверсман, Г.С.Карелин, М.Н.Богданов, Н.А.Северцов, Н.А.Зарудный, Н.Ф.Кащенко, еңбектерінде баяндалған. 20 ғасырдың 20-жылдарында Мәскеу, Ленинград университеттері ұйымдастырған экспедициялар республиканың бірқатар жерлерінде болып, мұндағы түрлерін анықтады, санын есепке алып, таралуы мен шаруашылық мәнін сипаттады. Осы жылдары Қазақстан фаунасы және сүтқоректілер жүйеленімі туралы деректер қорытылды. Қазақстанда Териология саласындағы жүйелі зерттеулер 1932 ж. КСРО Ғылым академиясының Қазақстандық базасы құрамында Зоология бөлімі ашылған соң басталды. Териология саласындағы зерттеулер қорытындыланып, томдық «Қазақстан сүтқоректілері» басылымы жарық көрді (1969–85). Қазір Қазақстанда 180-нен астам түрі белгілі. 
'''Скелетон''' (ағыл. Skeleton, дәлме-дәлі қаңқа, сүлде), арнайы шанамен таудан шапшаң түсу түрінің бірі. Скелетонның құрылымы өте қарапайым: қорғасынды салмақтармен ауырлатылған болаттан жасалған екі табан мен жақтаудан тұрады. Қолмен басқаратын тетік болмайды. Скелетон екі рет (1928, 1948 ж.) Олимпиялық ойындардың бағдарламасына кірді. ФИБТ, бобслей мен тобоганның халықаралық бірлестігі 1923 ж. Парижде құрылды. Бірлестіктің міндеті спорттың түрі есебінде (бобслейдің, тобоганның және Канада шаналарының) таудан түсу мен сырғанауды насихаттау бірыңғай ержені бекіту, спорттың осы түрлері әлі де тарала қоймаған елдерде жаңа ұлттық бірлестіктердің құрылуын қолдау, дүниежүзі мен Еуропаның чемпионатын ұйымдастырып өткізу жатады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спарринг''' жұптасып жаттығу. Серіктестер, бәсекелестікке ынталануы үшін, шеберлігі мен күйі жөнінен тең болуы тиіс. Жүзудегі спаррингте мысалы, серіктестер қатар жолмен жүзе алады және олардың ондаған жаттығу км.- нің бірқалыптығы белгісіз болады. Соңғы уақытта спарринг серіктестің орнына немесе көшбастаушы қолданыла бастады. Спортшының алдында немесе онымен қатар жаттықтырушы белгіленген шапшаңдықпен электр тізбегімен берілетін жарық белгісі немесе ашық түсті жолауша жылжып отырады. Сөйтіп, спортшы жоспарлы түрде белгіленген нәтижеге жақындайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''КСРО халықтарының ірі, дәстүрлі, кешенді жарыс бұрынғы КСРО дене тәрбиесі қозғалысының жетістіктерін бүкілхалықтық байқауы болды. Спартакиада мектеп пен оқу орындағы, фабрикалар мен зауыттардағы, колхоздағы, совхоздағы денешынықтыру ұжымдарында басталатын. Сосын жарыстар аудандарда, қалаларда, облыстарда және одақтас республикаларда жалғасатын. С. ақтық жарыстармен аяқталатын. Одақтас құрама командалары үшін спартакиада халықтардың туысқандық достығы мен моральдық-саяси бірлігінің айқын көрінісіне айналды. 1-спартакиада 11.08. 1928 ж. Мәскеуде өтті. 1956 ж. бастап КСРО халықтарының жазғы, 1962 ж. бастап қысқы спартакиадасы өткізілді. КСРО халықтарының жазғы 9-спартакиадасы 1986 ж. шілдесінде Мәскеуде, Таллинде, Алматыда, Киевте, Вильнюсте, Ташкентте, Минскіде және басқа қалаларда өткізілді. Ақтық жарыстар алдындағы бұқаралық жарыстарға 40 млн.-нан астам адам қатысты. Қазақстан спортшылары 1956 ж. КСРО халықтарының -жазғы жалпы командалық 13-орын алған болса, соңғы төрт спартакиада (1975, 1979, 1983, 1986) жалпы командалық есепте 6-орынға ие болды. 1956-91 жылдар арасында КСРО халықтарының 10- смартакиадасы өткізілді. КСРО тарағаннан кейін спартакиадалар өткізілмеді. == Дереккөздер == Санат:КСРО халықтарының спартакиадасы 
'''Қазақстан республикасы мектеп және колледж оқушыларының жазғы спартакиада 2002 ж. спорттың 34 түрінен, ақтық жарыстар 14 қалада өткізілді. Спартакиаданың барлық кезеңдеріне млн. шамасында адам қатысты. Ашылу салтанаты Қарағанды қаласында, жабылуы Павлодар қаласында болды. қысқы спартакиаданың бағдарламасына спорттың 12 түрі енді. Оның барлық кезеңдеріне 500 мыңдай адам қатысты. Спартакиаданың ашылу және жабылу салтанаты ШҚО-ның Риддер қаласында өтті. "Спорт есірткіге қарсы" ұранымен өткізілген II жазғы спартакиада 2004 ж. спорттың 45 түрінен, ақтық жарыстары 14 қалада өткізілді. Ашылу және жабылуы ОҚО-ның Шымкент қаласында болды. Спартакиаданың барлық кезеңдеріне млн.-нан астам оқушылар қатысты. Спартакиада қарсаңында "Спортшы ұлан", "Спортшы ізбасар" газеттері жарық көрді. Спартакиаданың ұйымдастырушысы ҚР Білім және ғылым министрлігінің Дене тәрбиесінің ұлттық орталығы. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
1896 жылғы Олимпиядалық медальдар '''Спорттық ойындарда, Әлем, Еуропа, Азия чемпионатында және ел чемпионатында 1- 3-орын алған спортшыларды марапаттау үшін үкіметтің, халықаралық ХОК-тің тағайындаған белгілері. Медаль жылтырағы алтынға ұқсас, вермейль ерітіндісінен дайындалады. Мұндай медалдың үстіңгі бөлігі алтынның жұқа қабатымен жабылады. Күміс медальды күмістен, қола медальды коладан жасайды. Спорттың бірнеше түрінен бір мезгілде өнер көрсеткен Норвегияның спортшы қызы Скоу-Нильсонның медальдары өзгелерден өте көп және әртүрлі. Стэнли кубогі Ол XX ғасырдың 30-жылдары Олипиядалық ойындардағы тау шаңғысы спортынан жарыстарда көзге түсті. Өз елінің конь¬ки спортынан, теннистен, қол добынан өнер керсетуден ол 101 рет алтын медальға ие болды. Қазақстанда Спорттық медальдармен марапаттаудың 1992 жылдан мынадай жүйесі енгізілді: Республикалық чемпионаттары мен әлемдік көрсеткіштерден асып түсетін рекорд жасағандарға, еліміздің чемпионы болғандарға, шыңға шығуда жыл бойы жақсы көрсеткішке жеткен альпинистерге 1-дәрежелі (алтынданған, күміс) медаль, 2-орындағыларға үлкен күміс, 3-орындағыларға үлкен қола медаль беріледі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Швейцариядағы грек сөзі "Спелеон" үңгірді білдіреді. Спеология үңгірлерді бағындыру, зерттейтін ғылым. Су астындағы теңіздікті бағындыру, жер қайнауына терең байлау батылдық пен спорттық дайындықты талап етеді. Осы спортпен шұғылданғысы келгендер жорық алдында жалпы дене дайындығын, мұзбен және құзға өрмелеуден талаптарды орындауы, сондай-ақ үңгірдегі салқындықтағы мұзды сарқырама әсерінен ауырып қалмайтындай дәрежеде шынығуы тиіс. Спеологияны бағындыру XX ғасырдың 50- жылдарында Қырымдағы Қызыл үңгірге кіріп, оны аралаудан басталды. Өткен уақыт ішінде жерасты қараңғылығында біршама рекордтық ұмтылыстар жасалынды. Алайда күн сәулесі түспейтін бұл әлемдегі рекордтар тіпті өзгеше еді. Егер әдетте спортшылар оны көтеретін болса, енді Спеология үңгіршілер түсіреді. Мысалы, Кавказ жотасының Алек. біріндегі ең терең үңгірлердің бірі багындырылды және шабуылдаушы топ 400 м. шамасындағы рекордтық межеге жетті, ал дүниежүзілік рекорд бұдан анағұрлым төмен еді (Альпідегі Берже шыңырауындағы 1122 м.). Үңгірлерден соншама аңыз қылып айтып жүргендей ешқашан байлық табылған емес. Оның есесіне адамзаттың өткені женінде көп қызықты жәйттер табылды. Өйткені үңгірлер адамдардың алғашқы үйі, тұрағы. Ал үңгірді бағындырушылар өздерін жеңіске жету үшін көп нәрсеге шыдайтын, нағыз спортшылар деп есептеді. Кейде олардың қатты жерге қысыла ондаған метрді жер бауырлап жылжуына, ауаны сирек жұтуына, үңгірдің төбесі мен дәлізге дейін тек бірнеше см. қалатын жер астындағы су кедергілері арқылы жүруіне тура келеді. Үңгірге түсушілерге тайғанақ баураймен көтеріліп және темен түсуіне, баспалдақтар жасауына, бір-біріне кемектесіп, тура келеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт nk FA|ast}} 
'''Спидбол''', бірнеше спорт, командалық ойындарды, атап айтқанда, америкалық футбол мен баскетболды езіне біріктіреді. Ойыншылар допты лақтырып және ұстап алуына болады. Сондай-ақ оны аяқпен тебе алады, бірақ допты қолға ұстап жүре алмайды. Спидбол ойнаушылар үшін ойыннан тыс ереже болмайды. Ойыншылардың бір-біріне денесін тигізуіне рұқсат етілмейді. Ойынның ерлер және әйелдер командалары арасындағы нұсқасында шамалы ғана өзгешіліктер бар. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
Спидвей. '''Спидвей''' мұзда мотоциклмен жарыс түрі. 1989-90, 1992, 1994 жылдары "Медеу" мұз айдынында мотоциклмен жарысудан жекелей Әлем чемпионатының ақтық сайыстары өткізілді. 1989ж. 4-5 наурызындағы жарысқа Швецария, ГФР, КСРО, Финляндия, Австралия, Чехословакия командалары қатысты. Свенсон (Швец) жеңімпаз болды. 1990 ж. 24-25 ақпанда Финляндия, Швецария, Чехословакия, ГФР, КСРО командалары қатысты. Жекелей есепте Э. Акко (Финляндия) жеңімпаз болды, Спидвей жүлдыздары арасындағы мұзда мотоциклмен жарысудағы халықаралық бәсеке "Медеудің үлкен жүлдесіне" (1992 ж. 29 наурыз) ТМД, Германия, Австралия, Швецария, Финляндия, Италия, АҚШ- нан спортшылар қатысты. Г. Слепухин (ТМД) жеңімпаз болды. Мұзда мотоциклмен жарысудан XXIX Әлемнің жекелей чемпионы "Гран- При" Қазақстанға (1994 20 қпан), Россияның, Германия, Швецария, Финляндия, Нидерлады, Италия, Чехияның, Норвегия және Қазақстанның спортшылары қатысты. В. Фадеев жеңімпаз болды, қазақстандық В. Чербаков (Рудный қ.) 11- нәтиже көрсетті. Жолсыз жерлердегі жарыстар ретінде әйгілі Спидвей мотожарыстың бір түрі болып табылады. Қазіргі заманғы спидвей Австралияда 1920 жылдарындан бастап белгілі болды, ал бірінші әлем чемпионаты 1936 жылы өткізілді. Ашық аспан астында, кәдімгі тас жолдарда өткізілетін скремблирлеу немесе мотокросс сияқты мотожарыстардың басқа да түрлерінен айырмашылығы спидвейде мотоцикл жүргізушілер арнайы сопақша тіректерде жарысады. Төрт мотоцикл жүргізуші қатысатын әр жарыс төрт айналымға созылады.Олар сақтану үшін кейімдері сай болады.Мұзада немесе құрғақ жерде мотоциклмен жарсады. == Дереккөздер == Сұрақ және жауап. Энциклопедия Санат:Спорт 
'''Спорттық медицина Қазақстанда''', дәрігерлік денешынықтыру бойынша ҚР денсаулық сақтау органдарының қызметі 1925 жылға дейін денсаулық сақтау жүйесінде дербес сақ тандыру саласы бола алған жоқ. 1926-27 жылдардан бастап спорттық медицина жеке тарау есебінде бөліне бастады және денсаулық сақтау тәннің жалпы бюджетіне енгізілді. Көрсетілген жылдары қалада (Қызылорда, Семей, Ақтөбе, Алматы, Орал) кабинеттер ашылды. 1927 жылы Қызылордада бірінші Бүкіл қазақстандық өлкелік мәжіліс болып, ол д/т бойынша тәжірибе алмасудың бастамасына айналды. "Дене тәрбиесі қозғалысының жағдайы және алдағы міндеттер" тақырыбындағы бағдарламалық баяндамада өсіп келе жатқан орга¬низм үшін д/т шұғылданудың үлкен маңызды екендігі атап көрсетілді және дәрігерлік денешынықтыру жұмыстарын күшейту, спорттық дәрігерлердің біліктілігін көтеру, губерниялық денсаулық басқармаларында ғана емес, сондай-ақ барлық үздік қалаларда, жұмысшы орталықтары мен ірі дәрігерлік ауруханалардың жанында дәрігерлік- бақылау кабинеттері желісін да¬мыту үшін денсаулық сақтау жүйесін қаржылауды көбейту туралы шешім қабылданды. 1932 жылы БКП(б) өлкелік комитеті д/т және спортпен дәрігерлік бақылаумен толық қамтуға, облыстық денсаулық бөлімдеріне дәрігерлер бөлуде, барлық ірі өндірістік аудандарда басталған бір қызметкер жене оларда жабдықталған дәрігерлік кабинет ұстауға денсаулық сақтау халық комиссариатын міндеттеді. 1933-34 жылы Алматы қалалық денсаулық сақтау бөлімінде балалар мен жеткіншектердің денсаулығын сақтау секторы ұйымдастырылды, оқушыларға дәрігерлік бақылау жүргізу және спорттық шараларды жағынан қамту міндеті жүктелді. Алматы қаласында алғашқы орталығы бірліктегі штамппен 1948 жылы ұйымдастырылды және Денсаулық сақтау Министрлігінің бөлімінің құрамына енді. Орталықтың бас дәрігері Галина Ивановна Акопян болды. Полина Романовна Ечина-Высоцкая Республикалық диспансерін ширек ғасыр (1949-74) басқарды. Оның жұмыс уақытына дәрігерлік бақылау қызметі мен ЕДШ, кейін республиканың облыс диспансердің қалыптасуының білікті кадрлар дайындаудың күрделі кезеңі тап келді. Барлық спортшылар мен диспансерлік есепке алу, кең көлемдегі және ағарту жұмыстары оның тікелей қызметінен байланысты. Тұрақты дәрігерлік бақылау барысында республикалық диспансер диагностикалық және емдеу жәрдемін керсетеді, оқу-әдістемелік материалдарды дайындап, оларды өмірге енгізеді, мамандардың біліктілігін көтеруді жузеге асыруды, дәрігерлік бақылау, допингті бақылау, спортшылардың арнаулы тамағы, оларды қалыпқа келтіру және т.б. мәселелер жөніндегі ғылыми зерттеулерді орындауға қатысады. Республикалық Диспансер 2002 жылы спорттық медицина мен қалыпқа келтірудің республикалық орталығы болып қайта құрылды. Орталық барлық ұлттық құрама командаларды, ішкі және сыртқы спорттық жарыстардың, арнайы олимпиадаларды (мүгедектер, ардагерлер) қоса, дәрігерлік қамтылуын қамтамасыз етеді. Ол спорттық медицинаның халықар. бірлестіктің құрамына енетін ҚР спорттық медицина бірлестігімен ҚР ҰОК медициналық комисиясының негізі мекемесі болып табылады. Орталық қазіргі аппаратуралар және құралдармен жабдықталған, барлық дәрігерлік салалар бойынша іс жүзіндегі арнайы кабинеттер жүйесіне емдеу-қалыпқа келтіру орталығына, тренажер- лык залдарға ие; жұмыста компьютерлік және ультрадыбысты диагностика, инерефлексті те¬рапия және магнитті терапия жене басқалар секілді алдыңғы қатарлы технология қолданылады. Оның құрамында дәрігерлік бақылау бөлімі мен "Медеу" спорт кешеніндегі ЕДШ бар. ҚР Үкіметінің қаулысына сейкес Респ. диспансер ҚР ғылым академиясының тамақтану институтымен бірлесе отырып Орталық Азия айлағында бірінші болып спортшыларды допингтік бақылау зертханасын ұйымдастырды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Марат Әбдіұлы Артықов''' (1939, Алматы), Қазақ ДТИ-ін бітірді (1962), биология ғылымы кандидаты (1967, Мое.), профессор. 1968- 88 биология және биохимия кафедрасының доценті, Қазақ ДТИ-ның жекпе-жек және қысқы спорт түрлері факультетінің деканы. 1988 жылдан А. Байтұрсынов атындағы Қостанай университетінің физиология және морфология кафедрасының меңгерушісі, халық денсаулығын сақтау және қоршаған ортаны қорғау ҒЗИ-ның директоры. == Дереккөздер == Санат:КСРО профессорлары 
Әйкен Ахатұлы (24 Желтоқсан 1920, Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Сергиополь (қазіргі Мамырсу) ауылы 16 Тамыз 1984, Алматы қаласы) медицина ғылымының докторы (1972), профессор (1973). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1974), Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері (1962). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1941, қазіргі Қазақ ұлттық медициналық университеті) бітірген. ''Туберкулез ауруының салдары''. Республикадағы емдеу мекемелерінде қызметкер (1944–1955), «Каменское плато» санаторийінде бас дәрігер (1955–1963), Қазақ туберкулез ғылыми-зерттеу институтының (1963–1982, қазіргі Туберкулез мәселелері ұлттық орталығы) директоры, Алматы мемлекеттік медицина институтында (1983–1984) профессор болды. Негізгі ғылыми еңбектері ''туберкулез клиникасы'' мен арналған. 180-нен астам ғылыми жарияланым мен монографияның авторы. әдістемелік ұсыныстың иегері. Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, «Құрмет Белгісі», Халықтар достығы ордендерімен марапатталған. 
'''Спорттық атақтар мен белгілер''', ҚР-да мынадай спорттық атақтар мен белгілер бар: КСРО-ның (ҚазКСР-інің, ҚР-ның) еңбек сіңірген СШ-і, КСРО- ның (ҚазКСР-інің, ҚР-ның) ЕСЖ- сы "ҚР-ның спортына еңбек сіңірген қайраткер", "Дене тәрбиесінің озаты", "Құрметті спорт шебері", "Білім беру ісінің үздігі", "ҰОК-тің медалі", "ҚР-сы ҰОК-тің құрмет белгісі", "Халықаралық дәрежедегі төреші", "Ұлттық дәрежедегі төреші", "С. Бердіқұлов атындағы жүлденің иегері" (спорт журналистері үшін). == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Аптоллай Буркашев''' (20.01. 1945. Қызылорда облысы Қазалы ауданы К. Маркс селосы), спорт дәрігері, м.г.д. (1984). Ақтөбе медциналық институтын бітірген (1967). 1973-83 АММИ- ның ассистенті, емдеу, дене шынықтыру және спорт, медициналық кафедра меңгерушісі. 1984 жылдан 2000 жылға дейін Қазақ ФКИ- ның ғылым жөніндегі проректоры. Буркашев спортшылардың функционалдық жүйесінің жұмысының ерекшеліктерін зерттеді, олардың денсаулық жағдайын биохимиялық бақылау әдістерін дайындады. Екі жаңалықтың авторы. == Дереккөздер == Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Алфавит бойынша ғалымдар 
'''Ақкелін болысы''' Сәтбай әулетінің өсіп-өнген жерінде патша үкіметі кезінде болған әкімшілік басқару органының атауы. 1833 жылы Баянауыл округі ашылғанда оған қараған халық 15 болысқа бөлінді. Бұл болыстар ру атымен аталды. Мысалы, Сәтбай мен Шорман ұрпақтары Күлік-Қаржас болысына енген. Ал болыс шекаралары белгіленбеді. 1868 жылғы «Жаңа мизам» (заң) бойынша округтер жойылып, Қазақ елінің Орта жүзі облыстарға (Ақмола, Семей), облыстар уездерге (Семей облысында Павлодар, Өскемен, Семей, Көкпекті, Қарқаралы, Зайсан), уездер болыстарға (Павлодар уезіне 14 болыс қараған), болыстар нөмірлермен белгіленген ауылдарға бөлінген. Болыстар бұрынғы ру атауларымен емес, жер атауларымен аталады. Павлодар уезіне қараған болыстардың біріне Ақкелін аты беріледі. Бұл жолы болыстардың шекарасы белгіленеді. Ақкелін болысына шығысында Ащысу өзенінің бас жағы, батысында Шідерті өзенінің бас жағы, оңтүстігінде бүгінгі Қарқаралы Баянауыл аудандарының шекарасы, солтүстігінде Баянауыл кентімен батысқа қарай тартылған параллель сызық арасы қамтылады. 1913 жылғы санақ бойынша осы жерді 1460 адам мекендеген. Болыс 12 ауылға бөлінген. Оның 1-ауылында Сәтбай әулеті өсіп-өнген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Павлодар уезі болыстары 
'''Ақкелін болысындағы орыс-қазақ мектебі''' Павлодар уезі (Семей облысы.) Ақкелін болысының орталығында 1903 жылы ашылған ауыл мектебі. Академик Қаныш Сәтбаев алғаш осы мектепте хат танып, 1905-11 жылдары аралығында оқыған. Оқу орыс тілінде жүреді. Арабша хат тани бастаған соң шәкірттер араб, парсы, түркі (шағатай) әдебиетінің үлгілерімен танысады. Сәтбаевқа бірінші рет орыс тілін үйретуші В.Терентьев болды. Қаныш сабақты өте жақсы оқыған. Онымен бірге оқығандар: ''«Қаныш жеті шақырым жердегі қыстауы Айырықтан салт атпен келіп оқыды. Кері ат мінген, шидем күпілі, саптама етікті, елтірі тымақты шәкірт Қаныштың сол бейнесі көз алдымызда»,'' дейді екен (Ә.Марғұлан. Халықұлы. «Қазақстан әйелдері». №4, 1969, 20-6). Сәтбаев 1905 жылы жасынан бастап, 1911 жылы 12 жасында ағасы Әбікей Керекуге (Павлодар қаласы) апарып, ондағы екі сыныптық орысша-қазақша мектепке орналастырғанға дейін осы Ақкелін болысындағы орыс-қазақ мектебінде оқыған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Майра Мұсақызы Дайырбекова''' (15.07.1932 Ақтұма ауылы Қарабала ауданы Астрахань облысы РФ), м.ғ.к., профессор. 1952 жылы А.Н. Герцен атындағы педагогикалық институттың биология факультетін бітіргеннен кейін Қазақ ұлттық спорт және туризм академиясында аға оқытушы болып қызмет істеді. 1973 жылы "Спортпен айналысудың адамның жүрек-қан тамырлары жүйесіне әсері) деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады (1973), кейін профессор атанды (1979). Спортпен айналысудағы жүктемелердің көлемі мен мөлшері жөніндегі бірнеше әдістемелер мен жаңалықтардың ав-торы. Шығармашылығы: "Адам анатомиясының практикумы" оқу құралы, Алматы 1974 және 1984 ж. "Мектеп"; "Теоритический курс по анатомии физиологии человека" 1992, Алм., 2002. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша ғалымдар 
'''Ақкелін шоқысы''' Қаныш Сәтбаев туып- өскен Баянауыл сілемінің батыс жағындағы жатаған адырлы қыраттардың бірі. Осылар қатарында Ащы (бұл тұстан Ащысу өзені өткендіктен осылай аталған) қорығына біткен шоқы бар. Халық оны Ақкелін шоқысы деп атапты. Шоқының бұлай аталуы жөнінде Шорман есімімен байланысты, жас биді осы жерге бір аққұба қыздың іздеп келгені жөнінде аңыз айтылады. Бірақ уақытына қарағанда аңыз шындықпен байланыспайды. Шорман 1837 жылы Сілеті бойындағы жайлауда қайтыс болады. Баянауыл сілеміндегі Қызылағаш деген орманды қыстайды. Аңыздағы оқиға Ақкеліндегі Шорман әулеті елді мекеніне (қазір мұнда Теңдік деген ауыл бар) меңзеп айтылған. Алайда Мұса бастаған Шорман әулеті бүл тұсқа Ресейдің Сібірлік әкімшілігінің рұқсатымен 1850 жылы ғана иелік етіп, үй-жай сала бастаған. Осыған қарағанда шоқы одан көп бұрын Ақкелін деп аталып келген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
Сурет:Adidas Conductor High Olympics 1988 re-edition Conductor аяқкиімдері''', спорттың әртүрімен шұғылда нуға қажетті аяқ киім. Спорттық аяқкиімді дайындайтын маталар барлық негізгі практикалық және гигиеналық төмендегі талаптарды қанағаттандыруы тиіс: жылуды сыртқа аз шығарады, қуысы мен ылғал тартқыштығы жеткілікті, терді буға айналдыруды қамтамасыз ететіндей және қажетті иілімділігі болуы керек. Спорттық аяқкиім арнайы қалыптарда тігіледі, оның түрі жаттығу уақытында аяқтың басын тығыз қамтуды қамтамасыз етеді. Спорттық аяқкиім жоғары бетін дайындау бөліктердің мүмкіндігінше аз болуы қарастырады, мұның өзі тігістерді азайтады. Ақпен тікелей жанасатын беліктерде тегістелмеген тігістер, кедір-бұдырлар, бедерлер, бүрме-бүгелер болмауы керек. Спорттық аяқкиім баулар, резеңке немесе т.б. көмегімен аяққа тығыз бекітіледі. Спорттық аяқкиімнің тірегіштері мен беліктері ірілері, ішкі диаметрі мм-ден жоғары; баулар әдеттегі аяқкиімге қарағанда қалыптың формасын іріктей алумен қол жеткізілетін, едәуір ұзын және берік болады.Спорттық аяқкиім үстінің аяқкиімнің кейбір түрлерінде ұзартылған ұшы мен қатты сірінің арқасында жоғары қалпын сақтаумен өзгешелөнеді. Табандағы бұдырлар былғарыдан, металдан және пластмассадан жасалуы мүмкін. Олар футболшыларды көгал бетінде, әсіресе дымқыл және жауынды ауа райы жағдайында сырғанап кетуден сақтайды, альпинистерге мұзды және қарлы құлама беткейлермен жүруге, өрмелеуге, ал жеңіл атлеттілерге арнайы жолдарда жүгіруге және т.с.с. мүмкіндік береді. Аяқты сақтау үшін спорт аяқкиім көптеген құрылымдарында теріден, металдан немесе жұмсақ резеңкеден дайындалған арнайы амортизаторлар (супинаторлар) қарастырылған. Спорттық аяқ- киімнің өзге де спорттық керек- жарақтармен: конькимен, шаңғымен және шаңғы бекіткіштермен және т.б. үйлестіре пайдаланса оның құрылымы табан ізінің тиісті сырт пішімі сақталуын қарастырды. Практикалық және гигиеналық түрғыдан алғанда спорт аяқкиімді күнбе-күн пайдалануға да болмайды. Спорт аяқкиімге тиісті күтім керек. Әр жаттығу мен жарыстан кейін оны шаңынан, лас заттардан тазартып, құрғату қажет (ауа райына қарамастан). Шаңғы және альпинистің аяқкиімі құрғатқаннан кейін арнайы матамен сүртіледі, майланады. Пайдалануға берілетін аяқкиімдер (шаңғы, конькидің) құрғақ және жақсы желдетілген белмедегі сөрелерде сақталады. Қазіргі уақытта спорт аяқкиімнің темендегідей түрлері кебірек таралған: Жеңіл атлетикалық туфлилердің екі түрі; Боксшылар мен балуандар бәтеңкелері Футбол бәтеңкелері; Велосипедшілер туфлиі Шайбалы хоккейшілердің бәтеңкелері Биік тауға шығатын альпинистердің бәтеңкелері; == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Дәрігерлік денешынықтыру кабинеті''', дәрігерлік денешынықтыру желісінің бір буыны. Емханалардың, бөлімдердің құрамына кіреді, оқу орындарда, стадиондарда, спорттық базада және т.б. ұйымдастырылуы мүмкін. Дәрігерлік денешынықтыру кабинетінің штатында әдетте 1-2 дәрігер болады. Дәрігерлік денешынықтыру кабинетінің міндетіне денешы- нықтыру және спортпен шұғылданушы, кабинетке бекітілген адамдардың денсаулық жағдайын және дене дамуын, жаттығу және жарыс өтетін орындардың жағдайына бақылау жасау, санитарлық- ағарту жұмыстарын жүргізу, денешынықтыру бойынша әдістемелік жұмыстарға қатынасу, кеңестер беру жатады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Жеңіл атлетикалық туфлилердің екі түрі''': ұлтанында металл тікенектері, ал кейде екше белігінде де бұдырлар болатын және оларсыз түрі туфлилер қысқа, орта және ұзын қашықтыққа жүгіруде пайдаланылады және ол жеңіл аяқкиім болып табылады. Тікенектер тері ұшына бекітіліп және ол ез кезегінде туфлидің табанына тігіледі. Тікенектерді сенімді бекіту және аяқты тікенектің қалпағынан жарақат алып қалмауы үшін олар нәзік металмен немесе фибрагласпен қабатталады. Тікенек туфли резеңке табанымен де немесе жартылай табанымен де шығарылады. Алыс қашықтыққа жүгіруге арнайы туфли каучукті немесе резеңке нәлмен де дайындалады. Секірулер үшін туфлидің былғары нәлге бекітілген, екше белігінде тікенектері болады. Лақтыру үшін (найзадан бетен), дала жарысы мен марафон жүгірісі үшін, сондай-ақ спорттық жүріс туфлилері табанның үйкелісінің орнықтылығы болуы мақсатында тікенексіз жасалады. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат: Спорт аяқкиімдері 
'''Ақылмен және балғамен''' Мәскеудегі саяси әдебиеттер баспасынан 1975 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Авторы жазушы А.И.Брагин. Еңбек шағын тақырыпқа бөлінген. Онда Қаныш Сәтбаевтың өмірі мен шығармашылық жолына кеңінен тоқталған. Жастық шағы, төңкеріс комитеті мен Баянауылдағы халық сотындағы қызметі, омск технология институтындағы студенттік жылдар, ұстазы М.А.Усов, аймағының кен байлығын іздеу, Ұлы Отан соғысы кезіндегі жанқиярлық еңбегі, Қазақ КСР Ғылым Академиясыны құру, КСРО парламент делегациясы құрамында Англияда болуы кітапта жан-жақты баяндалады. Көпшілік оқырман қауымға арналған. Көлемі 5,81 баспа табақ. Таралымы 100 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола, Қостанай, Ұлытау облыстары жерімен ағып өтеді. ==Бастауы == Бастауын Ұлытаудағы Бақаншайыншақ тауы етегіндегі бұлақтардан алып, Көксай ауылы тұсында Есіл өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 334 км, су жиналатын алабы 19500 км2. Аңғарының ені жоғары бөлігінде 3-5 км, төмендегі ағысында кең, жайпақ келеді, жайылмасы жақты, жоғары бөлігіңде арнасы ирелең. Жауын-шашын суынан толысады.Суы тұщы, сәл кермек ауыз суға жарамды. Жылдық орташа су шығыны Балталы ауылы тұсында секундына 8,97 м3. Сағасында топырақтан үлкен тоған салынған.Тоған суы тұщы, жазда шабындық суаруға, елді мекендер мұқтажына пайдаланылады. Өзеннің жоғары және орта өңірі мал жайылымы, шабындық. == Салалары == Терісаққанға жалпы ұзындығы 109 км болатын 25 шағын өзен мен жылғалар құяды. Басты салалары –Майбұлақ, Шолақсай, Талсай, Босағаөзек, Бала Терісаққан, Ащылы, Шабдар, Көкпекті, Қайрақты. == Жағалауындағы елді мекендер == Байжігіт, Балталы, Ковыльное, Матросово, Гагаринский Меңдеш, Шалгай, Молодежное, Целиное, Бектас, Жалғызтал, Терісаққан. == Дереккөздер == Санат:Арқалық қалалық әкімдігі өзендері Санат:Жарқайың ауданы өзендері Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
Боксшылар бәтеңкелерімен шаршы алаңда бокстасуда '''Боксшылар мен балуандар бәтеңкелері''' бауы бар, металл блоксыз, еш жапсырмасыз, алды жұмсақ, сірісінің қаттылығы орташа, табаны иілімді өкшесіз етіліп былғарыдан тігіледі. Балуандар үшін бәтіңкенің жоғарғы жағы биігірек болады. Еркін күрес балуандарының негізгі өзгешелігі пішілген ұлтанның шетін тығыз тартып тұратын айналасының ерекше бекітілуі. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат: Спорт аяқкиімдері 
дәруменге тәуліктік кажеттілігі (мг.)''' Дәрумендердің қалыпты тәуліктік қажеті: дәрумені мг., В1 мг., В2 мг., 50-100 мг., Р-15 мг., 50-1000 ИЕ. Бұл дәрумендерді дәріханадан алуға болады. Олар поливитамин түйіршіктері ерітіліп, препараттар кешені түрінде жиі шығарылады. Жарыстарға дайындық кездерде, сондай-ақ қыстың аяғында және көктемде спортшыларға ұйымдасқан түрде 10 күн бойына дәрумендер қабылдатқан пайдалы. Жаттықтырушылар жас спортшыларды әсірссе, жарыс алдындағы дайындық кезінде ақуызды шамадан тыс пайдаланудан сақтандыру керек. Өйткені мұндайда денеде толық тотықпайтын өнімдер жиналып, ішектердегі іру қызметін күшейтіп бауырдың қызметі қиындайды. Ac қабылдау дәрежесін бақылай отырып, спортшының салмағының өзгеруін тексеріп отырған дұрыс. Жеткіншектер мен жастардың ағзасы жылдам өсетін болғандықтан, олардың салмағы да көбеюі тиіс. Әсіресе, жыныстық қабілеті жетілетін кезеңде салмақ жақсы өседі. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Алаштық ардагер азаматтары''' ғұмырнамалық жинақтар сериясы. Төрт кітаптан тұрады. Қазақстан Республикасының ардагерлер ұйымдары Орталық Кеңесі және «Қазақстан» тарихи-тектану қоры «Ниса» баспасынан соңғы 4- кітабын 1998 жылы шығарган. Серияның негізін салып, ұйымдастырған Халықаралық ақпараттану академиясы мен Қазақстан Гуманитары, ғылымдар академиясының академигі, тарих ғылым доктары, профессор Хамит Маданов (марқұм), серияның толық жарық көруіне басшылық еткен Орталық ардагерлер Кеңесінің төрағасы Мақтай Сағдиев. Жинақта көрнекті мемлекет және қоғам ғалым, жазушы, журналист, педагог, дәрігер мен әскери Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің, өнеркәсіп, ауыл шаруашылық ғалымдардың өмірбаяндары, соның ішінде Қаныш Сәтбаевтың да өмір- баяны берілген. Сондай-ақ «Қаныш Сәтбаев» тұлғалық енген Ө.А.Байқоңыров, Г.Р.Бекжанов, Е.Ә.Бектұров, К.Салықов, Р.Ә.Сәтбаева, тағы басқалары туралы өмірбаяндық мақалалар бар. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Шайбалы хоккейшілердің бәтеңкелері''' сызықты бүктегішті пайдалануға мүмкіндік береді. Олар иілгіш болуы керек, ұлтаны- бір қабатты, майысқақ. Бәтеңкенің өзіне су мен қар түспес үшін байламның астында, ең жоғарғы шетіне дейін кең тілше тігілген. Аласа өкшеге резеңкеден нәл қағылған, былғарыға қарағанда оған қараз жабысады. Сыздық пен ұлтан екі қайтара тігіледі. Бүйір табандары, дөңгелектенбей, тура кесілген болады осы арқылы оның шеттері бекіткіштің тұтқасына тығыз ұстауы қамтамасыз өтіледі. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат: Спорт аяқкиімдері 
'''Биік тауға шығатын альпинистердің бәтеңкелері''', үстіңгі беті де, төменгі жағы да қатты құрылымды болады. Былғарыдан жасалған үстіңгі бетінде олар екі қабатты тоқыма қабаттама болады, ол жылуды сақтау мен қар түспес үшін керек. Аяқкиім салынған төсемнің көмегімен жылынады. Бұл бәтеңкелер оған арнайы металл тікенектерді трикондарды бекітуге және темір тырнақтарды кигізуге есептелген. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат: Спорт аяқкиімдері 
'''Николай Ермилович Алексеев''' (1885- 1977) Қазақ КСР-іне еңбек сіңірген халық мұғалімі, Қаныш Сәтбаевтың ұстазы. Ұсақ қолөнер кәсібімен шұғылданған Павлодар қаласы тұрғынының отбасында дүниеге келген, жас күнінен білімге құштарлық танытып, осы қаладағы сыныпты училищені бітірген соң Павлодар уезінің Тереңкөл болысында 1904 жылы ашылған бастауыш орыс-қазақ мектебіне мұғалім болып ұстаздық жолын бастаған. Ұстаздық қызметті ол алпыс жылдай уақыт үздіксіз атқарған, мұның жарты ғасырға жуық мерзімін қазақ балаларына сабақ берумен өткізген. Негізінен, орыс тілі пәнін жүргізсе де, кейбір ауылдық мектептерде қазақ тілінен де сабақ берген. Ленин орденімен марапатталған. Павлодарда 1911 жылы сыныпты орыс-қазақ училищесі ашылып, ауылдан келетін қазақ балаларын оқытуға жер-жерден ұлт тілін білетін мұғалімдер шақырылған. Сол ағартушылардың алғашқы легінде Песчаное ауылындағы бастауыш мектептен Николай Баянауылдан Әбікей Зейінұлы Сәтбаев Павлодарға ауысып, осы білім ұясында ұстаздық еткен. Сол жылы Ақкелін болысынан Павлодардағы мектепке 12 жасар Қаныш та шәкірт болып қабылданған. Болашақ ғалым сыныпты орыс-қазақ мектебінде 1911- 14 жылы оқыған Николай 70-жылдардың басында академик шәкіртінің Павлодарда оқыған жылдары жайында, өзі жұмыс істеген училищенің сол кездегі өнеге-ұлағаты, сондай-ақ Қаныш Имантайұлымен бірге оқыған балалар туралы көлемі 25 парақ естелік жазып, облысы өлкетану мұражайына табыс еткен. Осы естеліктің көшірмесін алған соң Сәтбаев туралы кітаптартардың авторы, жазушы М.Сәрсеке Николайға жолығып, ауызекі әңгімесін тыңдаған және қарт ұстаздың әңгімесі мен естелігін «Сәтбаев» ғұмырнамасында пайдаланған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Дене жүктемесі''', ағзадағы физиологиялық өзгерістердің деңгейін сипаттайтын бұлшық еттер жұмысының ұзақтығы мен қарқындылығы. Дене жаттығуларының негізгі салмағы қозғалыс-тірек аппаратына түсетін бұлшық еттер жұмысының сипатына байланысты. Дене жаттығуының жекелеген түрлеріндегі дене жаттығуының шамасын организмнің күш-қуаты жұмсауының шамасына қарай жинақтап сипаттауға болады: Дене жаттығуының тыныштық жағдай-мен салыстырганда қуат жұмсау рет артатын; елеулі 10 есеге дейін өсетін; өте көп-10 реттен көп артады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Спорт баспасөзі''', спорттық баспасөздің Халыкаралық ұйымдастығы (АИПС) 1956 жылы құрылды. Жоғарғы басқару органы спорттық баспасөз бен радио секциясының мүше елдерінің өкілдерінен жылға сайланатын кеңес, насихат, очерк және публицистика, халықаралық байланыс, репортаж және т.б. жөніндегі комиссиясы болды. АИПС ДШ мен спортты насихаттап, тарататын өзге де шығармашылық ұйымдармен, баспасез органдарымен, радио, баспалармен, мекемелермен және ведомстволармен тығыз байланыста жұмыс жасайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Әлім Ілиясұлы Анапьянов''' (21.08.1956, Қоғалы аулы, Алматы облысы), спортжурналисі. Мектепте оқыған жылдары Талдықорған облысының жасөспірімдер арасындағы футбол құрама командасында өнер керсетті. Журналистік қызметін 1974 жылы Қарулы күштерінің құрамында жүріп бастады, "На боевом посту" (Новосибирск қаласы) "Спорт" газетінің тілшісі болды. 1977-82 ж. ҚазМУ журналистика факультетінің студенті. Аудандық, облыстық және республикалық газеттерде 20 жыл шамасында жұмыс істеді. 1999-2001 жылдары "Спорт тур" апталық газетті ұйымдастырып, шығарды. 2001 02 жылдары "Рrо-спорт" газеті бас редакторының орынбасары, 2003 жылы "Мегаполис" газетінің спорт шолушысы. Дене тәрбиесімен спорт тақырыбындағы келелі материалдардың авторы. Шығармалары: поле, Путь который ты выбираешь сам (Қ.Иляшөвпен бірге) 2008, Алматы. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Тұлғалар 
'''Лаура Хатиятқызы Барлыбаева''' (28.04. 1955, Алматы қаласы) журналист. 1977-98 ж. Қазақ Мемтелерадио жүйесінде қызмет істеді. Тбилисиде өткен Бүкілодақтық Оқушылар Спартакиаданың арнайы тілшісі, Қазақстан радиосы балалар мен жасөспірімдер хабарларының бас редакторы, "Спорт", "Новое поколение", "Мегаполис" газеттеріндегі көптеген спорт тақырыбындағы авторы. "Столичное обозрение" (2000), "Аян" журналдарының бас редакторы. Бүкілодақтық конкурсы сыйлығының лауреаты (Мәскеу, Томск, Красноярск) ҚР Журналистер одағының (1997), ҚР Парламенті сыйлығының лауреаты (1996), ЮНЕСКО, "Золотая звезда", С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты (1995). Шығармалары: Славные смены Отечество (2004). == Дереккөздер == Санат:1955 жылы туғандар Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер 
'''Терістеу'''– Гегель диалектикасында нысанның дамуы үдерісінің екінші сатысының сипаттамасы, яғни бір заттың басқа затқа айналу үдерісі, осы үдеріс барысында бірінші заттың өзгеріп, екінші заттың құрамындағы тәуелді элемент күйіне көшуі, оның бастапқы күйге шендесуі. '''Терістеу''' (Отрицание; negation) нәтижесі операндтың бульдік мөніне қарама-қарсы бульдік мәнге ие бір орынды бульдік операция; айтылған ойға қарама-қарсы ой, яғни айтылған ойды теріске шығару. '''Терістеу операторы''' (Оператор инвертирования; complementary operator) емес терістеудің логикалық операциясын анықтайтын символ. Not-пен, тұжырым алдандағы '''¬''' немесе '''!''' және '''--''' тұжырым үстінен сызылып белгіленуі мүмкін. ==Дереккөздер == Санат:Бульдік алгебра 
'''Алматының бүгіні мен ертеңі''' Алматыдағы Қазақ мемлекеттік баспасынан 1963 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Авторы Е.Дүйсенов. 28 тараудан тұрады. Кітаппен таныса отырып, Алматы қаласы мен оның төңірегіне қызықты саяхат жасайсыз. Қаланың өткені мен бүгінгісі туралы көптеген қызықты жайлар айтылған. Арнайы бөлім Алматы қаласының болашақ келбетіне арналған. «Республиканың мәдени орталығы» тарауында Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, республикадағы ғылыми ойдың негізгі Орталық Қазақ КСР Ғылым Академиясының қызметі, оның президенті Сәтбаевтың республиканың геологиялық жер қойнауын зерттеудегі еңбектері айтылады. Орталық Қазақстанның металлогендік болжам картасын жасау академик Сәтбаевтың басшылығымен іске асқан ғалымдар ұжымының тамаша ірі жұмыстарының бірі екені атап көрсетілген. Кітап көркем безендірілген, көпшілік оқырман қауымға арналған. Көлемі 11,8 баспа табақ. Таралымы 25 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Алматы. Жол көрсеткіш''' жол «Қазақстан» баспасынан 1974 жылы орыс тілінде жарық көрген. Авторы тарихшы, журналист И.И.Маляр. Бұл Қазақстанның Кеңес өкіметі кезіндегі астанасы Алматы жайындағы еңбек. Әсем кала, оның тарихы, ғылыми мекемелер, мектептер мен жоғары оқу орындары, театрлар мен мұражайлар, өнеркәсіп, сауда кәсіпорындары, көлік байланысы, тағы басқалары сонымен қатар қала мен қала маңы бойынша аралау, танысу бағыттары жайында қысқаша, нақты түрде әңгімеленеді. Кітаптың соңында Алматы қонақтары үшін анықтама бөлімі берілген. Еңбекте Қаныш Сәтбаевтың өмір жолына тоқталған. Алматыдағы қызметі, 1941 жылы қазанда астрономия және физика институтының, 1946 жылы маусымда Қазақ КСР Ғылым Академиясының, 1958 жылы Ядролық физикалық институтының ашылғандығы жайында қысқаша баяндалған. Көпшілік қауымға, қала қонақтарына арналған. Көлемі 6,74 баспа табақ. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Алматы: 100 көше, 1000 дерек''' «Қазақстан» баспасынан 1966 жылы орыс тілінде жарық көрген кітапша. Авторлары журналистер И.Маляр, М.Фельд. Шығарушылар өз еңбектерін шағын тақырыпқа бөлген. Онда Алматы тарихы, негізгі көшелері, театр, кинотеатрлар, Оқушылар сарайы, демалыс орындары мен кітапханалар, Орталық стадион, ғылым мекемелер мен жоғары оқу орындары, туристік бағыттар, шипажайларға, тағы басқалары нақтырақ тоқталған. Қаныш Сәтбаев жайында қысқаша баяндалған. Қазақ КСР Ғылым Академиясын ашудағы еңбегі, Геологиялық институты жайлы, оған 1964 жылы Сәтбаевтың есімі берілгендігі айтылған. Көпшілік қауымға, қала қонақтарына арналып жазылған. Көлемi 6, баспа табақ. Таралымы 50 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Алматы қаласы еңбекшілерінің митингісі''' Қаныш Сәтбаевтың 1956 жылы Алматы қаласында өткен еңбекшілер митингісінде сөйлеген сөзі. Алғаш рет «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1956 жылғы 13 қазандағы санында жарияланған. Сәтбаевтың 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Сәтбаев мемлекет қоймаларына бір миллиард пұт астық өткізу жөнінде республика қабылдаған табысты орындалуымен байланысты Ғылым Академиясының ұжымы және барлық ғылым қызметкерлер атынан республика халқына, әсіресе, ауыл шаруашылық еңбекшілеріне шын жүректен сәлем жолдайды және оларды құттықтайды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Алтай большевигі''' қоғамдық-саяси газет. Шығыс Қазақстан облысы және Өскемен қаласы партия комитеттерінің және еңбекшілер депутаттары облысы Кеңесінің органы ретінде 1941-52 жылы аралығында қазақ тілінде шығып тұрған. Газеттің негізгі бағыты кенді Алтайдың халық шаруашылығы мен өнеркәсіп орындарын өркендету, ұлттық жұмысшы табын қалыптастыру, еңбекшілерді «Бәрі майдан үшін» деген ұранға жұмылдыру, соғыстан кейін халық шаруашылығын қалпына келтіру, тағы басқалары мәселелер. Газеттің 1947 жылғы тамыздағы санында Қаныш Сәтбаевтың «Үлкен Алтай байлығы» деген мақаласы жарияланған. Мақала өлке өндіргіш күштерін зерттеу жөніндегі конференция карсаңында жазылғандықтан, ғалым Алтай кен көздерін ашу және кен өндіру мәселелеріне байланысты ойларын ортаға салады. Құрамынан қорғасын мен мырыштан басқа, бай мыс, асыл және сирек кездесетін металдар табылып отырған Алтай полиметалл кендерін игеріп, халық шаруашылығына пайдаланудың кезек күттірмейтін мемлекеттік міндет екенін ескертеді. Газетте сонымен қатар ғалымның Қазақ КСР Ғылым Академиясының Гурьевте (қазіргі Атырау) өткен көшпелі сессиясын ашардағы сөзі (1949,9 ақпан) және Қазақстан компартиясының 4-съезіндегі жарыссөзде сөйлеген сөзі (1949,2 наурыз) берілген. Оның Гурьевтегі сөзі «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1949 жылғы 28 қаңтардағы санында және облыстық газеттерде, ал съездегі сөзі республикалық және облыстық газеттерде жарияланған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Газеттер‎ 
'''Алтайдағы Лениногор және Зырянов кенді өңірлерінің геологиясы''' Мәскеудегі Мемлекеттік жер қойнауын қорғау және геология жөніндегі әдебиеттер баспасынан 1957 жылы орыс тілінде жарық көрген жинақ. Академик Қаныш Сәтбаевтың редакциялауымен шыққан. Жинаққа үлкен мақала енген: Г.Н.Щербаның «Лениногор кенді өңірінің геологиясы», К.Ф.Ермолаевтың «Лениногор кен орнындағы кентасты заттардың морфологиясы және құрылуы жағдайы жөнінде» және А.Қ. Қайыпов, В.А.Ким, Л.Г.Никитина, Е.А.Флеровтың «Зырянов полиметалл кен орнының геологиясы». Бұл еңбектерде Алтайдың кентасты кен орындарын 15 жыл ішінде жан-жақты зерттеу барысында алынған жаңа деректер келтірілген. Еңбек екі маңызды кенді өңірлер Лениногор және Зырянға қатысты мақалалардан тұрады. Оларды Қазақ КСР Ғылым Академиясының қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институты мен Алтай ғылыми-зерттеу кен-металлургия институтының зерттеуші ғалымдары жазған. Геологиялық зерттеулер 1948-54 жылы жүргізілген. Әр мақалада кендердің қалыптасуына және минерализация генезисіне қорытынды жасалған. Авторлар мен редакция бұл еңбек Кенді Алтайдың ірі пайдалы қазба байлықтарын игеру ісіне және Алтай полиметалл кен орындарын зерттеуге жәрдемін тигізеді деп есептейді. == Дереккөздер == Санат:Орысша кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Дене жаттығуларының дене жаттығуын орындау кезінде күш жұмсаудың әсерімен адамның бүкіл денесінің жеке оның бөліктерінің тепе-теңдігін сақтау жағдайларын зерттейтін, дене жаттығуларының бөлімі. Дене сайысында ширатылған бұлшық еттердің әрекетімен барлық сыртқы күштердің тең қалыпта болу жағдайы қарастырылады; тірелудің барлық жағдайларында (жоғары, төмен, аралас) адам денесінің тепетеңдігі тиісті міндеттерді орындау үшін ең тиімді қалыптар (бастапқы және серелік қалып зерттелуі). Дене жаттығуы сайысы дене жаттығуларының өзгерістерімен тығыз байланыста, өйткені статикалық жағдайдан қимыл-қозғалыс басталады, ал ол бастапқы қалыптың өзгешелігі кеп жағдайда тәуелді; Қозғалыс кезінде дененің кейбір бөліктері тірелу кезінде қозғалыссыз болады. Дене жаттығуы сайысында статикалық қалыпта бұлшық еттердің жүмыс жасау ерекшеліктері, бұл реттегі тыныс алу зерттеледі, сондай-ақ тиісті қалыптарға жалпы баға берілді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Емдік дене шыныктыру (ЕДШ)''', емдеу және қалыпқа келтіру мақсатындағы сақтандыру құралдар кешенін пайдалану жолымен емдеу әдісі ретінде ауруханалар, емханалар, шипажайлар, жүйесінде кеңінен қолданылады. ЕДШ-ын оташылдық, дәрі-дәрмекпен емдеу секілді негізгі әдістердің қосымша емдеу шаралары есебінде қарас- тыру керек, ол медициналық қалыпқа келтіру әдістерінің бәрі болып табылады. ЕДШ-ның негізгі құралдары практикалық медицинада бұрыннан белгілі дене жаттығулары. Яғни, б.д.д. ертедегі Қытай медицинасында тыныс алу жаттығуларына басты назар аударылған медицина- лык гимнастикасы қолданылған және жазба деректері бізге жетіп отыр. Ежелгі Грекияда Гиппократ жаттығуларды олардың сауықтыру және қалыпқа келтіру маңызын атап көрсете отырып физиологиялық процестерді жеделдетудің қүралы деп есептеді. Римдік дәрігер Гален семіргенде, жалпы әлсіздікте, буындардың қозғалысы бүзылғанда спорттың белгілі бір түрлерімен шұғылдануды және гимнастиканы ұсынды. "Дәрігерлік ғылымның қағидаларында" Ибн Сина денсаулықты сақтау үшін дене жаттығуларымен шүғылданудың маңыздылығын атап көрсетті. Меркурали өзінің "Гимнастикалық өнер" ғақлиясында (1959) емдеу гимнастикасы саласындағы ежелгі және орта гасырлық авторлардың зерттеулерін талдап, жинақтады. ТИССО "Медициналық және хирургиялық гим¬настика" деген кітабында (1780) дене жаттыгуларына үлкен маңыз беріп, "Қозгалыс әр-түрлі дәрмектің орнын жиі алмастыра алады, бірақ бірде-бір дәрі қозғалысты алмастыра алмайды" деген қағиданы ұсынды. Түрліше аурулар мен жарақаттарда ЕДШ-ның әдістерін қолданудың тиімділігі, ол адамның физиологиясы үшін табиғи және ең қо- лайлы болатындығымен түсіндіріледі. ЕДШ әдістерінің ма- ңызды ерекшелігі науқастың өзінің емдеу-қалыпқа келтіру процесінө белсенді түрде қатысуы сондықтанда ЕДШ құралдарын белгілегенде дәрігер оның дене белсенділігінің дәрежесін дәл анықтауы тиіс. ЕДШ-да ағзаның негізгі биологиялық қызметі қимыл-қозғалыс кең қолданылады, дене жаттыгула- ры қимылдың ұйымдастырылған түрі есебінде пайдаланылады. Науқастарды емдеуді ұйымдастыруда тыныштық жағдайда болу бір- біріне қарама-қайшы келмей, бір-бірін толықтырып отырады. ЕДШ-на тән әдіс науқасты дене жаттығуларының көмегімен жаттықтыру, ол жалпы және ар¬найы жаттығу деп бөлінеді. ЕДШ-ның негізгі қүралдары дене жаттығулары, олар гимнастикалық, (жүру, жүгіру, жузу, есу, шаңғымен жүру және т.б.), қозғалыс және спорттық ойындарға бөлі- неді. Сондай-ақ ЕДШ-да еңбек ету сипатындағы жаттығуларда пайдаланылады. Дене жаттығуларымен шұғылданғанда күн, ауа, су секілді табиғи факторларды пайдалану олардың тиімділігін арттырады және шыны- ғуға жәрдемдеседі. ЕДШ-ды қолданудың түрлері емдік гимнастика, таңертеңгілік гимнастика, мөлшерленген жүріс пен се- руендеу, терренкур, қатал мөл- шерленген түрдегі спорт жаттығуларымен шұғылдану, ойындар. ЕДШ-тың әрқайсысында жоға- рыда көрсетілген қагидалар жалпы және арнайы жаттыгуды үйлестіру керек. Емдік гимнастика ЕДШ-ның негізгі түрі. Ем¬деу гимнастикасының жаттығулары сүйек бұлшық еттер және тыныс алу жүйесі үшін деп екі топқа бөлінеді. ЕДШ-да деп аталатын судағы дене жаттығулары ерекше орын алады. Мөлшерленген серуендер, таза ауада жүру науқастың жүйке психикалық аясына ерек¬ше жағымды әсер етеді. ==ЕДШ-ның нұсқаушысы== ЕДШ-ның нұсқаушысы (емдеу әдіскері), ЕДШ саласында дайындығы және жоғары немесе арнайы орта білімі бар адам. ЕДШ-ның әдіскері дәрігерлердің басшылыгымен жұмыс істейді, стационарлық емдеу мекемелерінің, емханалардың, санаторийлердің және басқа да мекемелердің штатында болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Амангелдінің батыр бабалары''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енді. Бұл мақаласында Сәтбаев 1916 жылғы халық көтерілісінің ер жүрек көсемі, Орталық Қазақстанда кеңес өкіметін орнатушылардың бірі Амангелді Иманов жайлы жазады. Батырдың Қыпшақ руынан шыққаны, бабаларының жауынгер болтаны туралы айтады. Сәтбаев: ''«Амангелді батыр шыққан Бегімбет тұқымы Қыпшақ руының ең жақсы жауынгерлік салтын тура сақтап, дамытып отырды. 19 ғасырдың 1- жартысында болған Кенесары Қасымов бастаған қазақ халқының патша өкіметіне қарсы ірі көтерілісі кездерінде Бегімбетте екі мыңнан аса үй бар екен. Олар, қазақ халқының көп заманғы тарихының бесігі саналған Ұлытаудың төңірегін, Қараторғай, Сарыторғай өзендерінің сағасын мекендеді. Бегімбет руы езінің көсемі Иманның (Амангелдінің бабасы) басшылығымен Кенесары көтерілісіне алдымен қосылды; патша жендеттерінің, қырғыз манаптарының, қазақтың өз ішіндегі шонжар байларынан шыққан опасыздардың өзара ауыз жаласып, бірлесіп күш жұмсауымен көтеріліс басылған кезіне дейін, Бегімбет тұқымы сол азаттық жолындағы ұлы күрестің маңдай алдындағы жауынгері болды. Амангелдінің бабасы Иман батыр көтерілістің таңдаулы, қайратты көсемінің бірі, көтерілістің қолбасшысы Кенесарының да ең жақын, сенімді серігі еді»,'' деп жазды. Халық аузындағы аңыз әңгімелерге және сол көтеріліске қатынасқан ақындардың қарағанда, Кенесары Иманның жауынгерлік өнері мен тәжірибесін аса жоғары бағалаған. Көтеріліс кезінде Иман бастаған іс пен жорықтар әрқашан абыройлы, жеңісті болған екен. Кенесары көтерілісіне Бегімбет тұқымымен бірге Иманның балалары: Бердалы, Ержан, Балық, Үдербай да (Амангелдінің әкесі) қатынасады. Бердалы мен Ержан Иман батырмен бірге 1847 жылғы көтерілістің соңғы кезіндегі ауыр соғыста ерлікпен қаза табады. Балық пен Үдербай көтеріліс басылып, Кенесары мен Иман тұтқынға түсіп өлгеннен кейін, Бегімбетгің аман қалған аз ғана үйлерімен қаншама апатқа, қорлыққа душар болып, Алатау алабынан өзінің туған мекені Торғай даласына қайтып келеді. Осылардың барлығы жас Амангелдіге көп әсер еткені, жүре келе, оның халық намысын көздеген саяси көсем, айбынды батыр болып шығуына себеп болғаны Сәтбаевтың мақаласында ашып айтылады. Мақалада, бала күнінде Кенесары қозғалысына қатысқан өз әкесі Үдербай мен қарт ағасы Балықтан Кенесарының ерлік жорығы жайында әңгімелерді көп естіп, тыңдаған жас батыр Амангелді өз елінің азаттығы үшін күрескен кемеңгер басшы болып шыққаны жайлы толық мәліметтер беріледі. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Жыныс бойынша бақылау''', жауапты халықаралық жарыстарға қатысатын әйелдер жынысқа қатысты бақылаудан өтеді. Бұл бақылау дені сау әйелдермен салыстырғанда жоғарылаған дене мүмкіндіктері мен гермафродитизм белгілері бар адамдардың әйелдерді арасындағы жарысқа қатыстырмау мақсатында енгізілген. Жарысқа қатысушы әйелдердің жаппай бақылау ауыз қуысының шырышты қабығы клеткасының өзегінде болатын жыныстық хроматинді анықтау әдісімен жүргізіледі. Әйелдерде жыныстық хроматин эпителиальдық клеткалардың көпшілігінде болады, ал ерлерде мұндай клеткалардың саны 5% -дан аспайды. Бақылаудан өткен спортшы қыздар сертифи¬кат алады және келесі жарыстарда қайта тексеруден етеді. Тексерудің қорытындысы мен дененің даму жағдайын жариялауға болмайды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
200px (парс. сүйір төбелі бас киімді) сақтардың негізгі үш тобының бірі. Олар б.з.б. ғасырларда Памир-Алай тауының солтүстігінен бастап, Тянь-Шань тауларын жағалай шығыс Алтай тауының батыс сілемдеріне дейін, солтүстікте Балқаш көліне және Шу өзенінің аяғына дейінгі аймақта тұрған. Ежелгі грек тарихшылары Геродот пен Страбон “азиялық скифтер” деп атап, олардың киізден жасалған, сүйір төбелі бас киім киетіндігін және садақ, қысқа қылыш пен айбалта секілді қаруы болғандығын жазады. Иранның сына жазуларында (Дарий патшаның мазарындағы жазбаларда) сақтардың үш тобын атап, олардың ішінде көне деректерде массагеттер деп аталғаны айтылған. Персеполь сарайы қабырғаларында бедерлеп салынған суреттерде моңғол нәсілдес кейіпте бейнеленген. Ежелгі сақ тайпаларының одағы өз заманында әлеуметтік құрылысы мен шаруашылығы ілгері дамыған ел болған Жетісудағы жағынан өз алдына дербес, өзіндік ерекшелігі болды. Алматыдан 50 км жердегі Есік обасы мен Іле жағасындағы Бесшатыр бұлардың тарихы мен мәдениетінің айғағы. ==Дереккөздер== Санат:Сақтар 
'''Жарысты медициналық жағынан қамту''', ҚР-да өткізілетін жарыстардың ережелеріне сәйкес жергілікті денсаулық сақтау ұйымдары жүзеге асырады және жарысқа дені сау, дайындығы жақсы спортшыларды қатыстыруды көздейді. Жарысты өткізу кезеңіндегі мед. қамту бағдарламасымен жүзеге асқан барлық шаралар жарыстың бас дәрігері қол қойған мед. есепте баяндалады. Жарыстың басталуына бір сағат қалғанға дейін мед. бригада қарамағына жедел жәрдем машинасы келуі тиіс және жарыс аяқталғаннан кейін бір сағаттан кейін кетуі керек. Жарыстың басынан аяғына дейін дәрігер емханамен тұрақты байланыс жасай алатын болуы керек. Жарысты медициналық жағынан қамтуды басқаратын дәрігер жарыс бас төрешісінің мед. қамту жөніндегі орынбасары болып табылады. Ол жарысқа дүрыс жіберілуін (жасына, денсаулық жағдайына, дайындығына қарай) тексереді, қатысушы- лар ағзасына жарыстың эсер етуін жағдайын, сондай-ақ қатынасу- шылардың орналасуы мен тамақтануын бақылайды, мумкін болған жарақаттану мен сырқаттану жағдайында қажетті мед.-лық жәрдемді ұйымдастырады. Дәрігер байқалған жетістіктер женінде төрешілер алқа- сына уақытында хабарлап, оларды жылдамырақ жоюға қол жет- кізуге ұмтылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
қатысу мен оқу-жаттығу процесінде спортшылардың денсаулығын сақтау мен қауіпсіздігін қамтамасыз ететін шаралар жүйесі. Қамсыздандыру бойынша шаралар жүйесі (жарыс барысындағы) ережемен белгіленеді. Төрешілер алқасы қатысушылар мен көрермендердің қауіпсіздікке көзқарасын, жарыс өтетін орынды, көпшілік пайдаланатын құралдар мен жабдықтарды, жарысушылардың қорғаныс аспаптарын тексеруі міндетті. Корғаныс аспаптарымен қамтамасыз етілетін және дәрігердің жазымды қорытындысы жоқтар жарысқа жіберілмейді. Жарыстар оларды өткізу үшін орынның кемшіліктер түзетілгенше немесе дәрігерлік көмектің шаралары қамтамасыз етілмесе, басталмауы керек. Автомобиль, велосипедтік, мотоцикл-су моторы және авиация түрлерінде өмірін қатынасушылар жарысқа жіберілмейді қауіпсіздендіру полисін көрсету керек. Спорттың жекелеген түрлерінде ерекшеліктері де бар. Альпинизмдегі қамсыздандыру жолдарының арқаннан айырылып қалмауының алдын алу қажетті шара. Әдетте, таудағы қамсыздандыру альпинистік арқанның жәрдемімен жүргізіледі, оның шегі келе жатқан адамға (арнайы белбеумен немесе кеуде жіппен) бекітіледі, оның жолдасы орнында тұрып арқанды тартып не жіберіп тұрады ал жүргенде құлап бара жатса, оны ұстауы керек. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Құсманов Асқар Мұсаұлы''' (7.06.1953, Алматы), спорттық дәрігер, футболдан ҚР-ның ЕСЖ-сы (1982). АММИ-ның бітіргеннен кейін (1979) Республикалық Дәрігерлік денешынықтыру диспансерінің функционалдық диагностика және дәрігерлік бақылау бөлімінде спорт дәрігері болып жұмыс жасады. КСРО халықтарының (1982,1986), Еуропа чемпионатында медициналық бақылауды қамтамасыз етуге қатысты. Алматы "Д" көгалдағы хоккей, допты хоккей шеберлерінің командасында жұмыс жасады. 1990 жылы Атырау медициналық институтына жұмысқа жіберілді, спорт, медицина кафедрасын басқарды, ондағы спорт факультетінде қыз балалардың "Шағала" футбол командасын ұйымдастырды, ол кейіннен КСРО-дағы, сосын ТМД-ғы ең күшті командалардың бірі болды. 1991 жылы әйелдер арасындағы КСРО чемпионатына қатыса отырып, "Шағала" командасы 6-орын, 1992 жылы ТМД чемпионатында 3-орын алды. 1992 жылы "Шағала" командасының негізінде ҚР-ның футболдан әйелдер командасы құрылып, оның Құсманов тағайындалды. 1994 жылдан бастап "Намыс" (Алматы), АДК (Алматы), "Мұнайшы" (Ақтау) ерлер футбол командасының болып қызмет істеді. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:Қазақстан футбол Санат:Қазақстан көгалдағы хоккей 
'''Медициналық бақылау''', жарысқа қатысушылардың олимпиадалық ойындарда (О.о) ынталандыратын допингтік заттарды жарысқа қатысушылардың қолдануын (допингтік бақылауды) және әйелдердің жарысына екі жыныс белгісі бар адамдардың қатысуын (жынысын бақылау немесе тек әйелдер ғана ететін сексбақылау) болдырмау мақсатын көздейді. Олимпиадалық хартияның М.к-не сәйкес М.к. тиісті ХСФ-ның спорттың әрбір олимпиадалық түрі үшін бекіткен тәртібімен ХОК-тің медициналық комиссиясы белгілеген ережелерге сәйкес жүзеге асырылады. Допингтік бақылау Олимпиадалық ойындарда алғаш рет 1968 жылы жүргізілді. Әйел спортшылардың жынысына қатыстылығы жөніндегі бақылау (өмірде бір ғана рет) жарыстың басталуына 48 сағат қалғанда дейін олимпиадалық қалашықтың ар¬найы зертханасында жүргізіледі. Талдау ауыз қуысының сілекей қабығын қырып алу бойынша жүргізіледі (Х-Хроматиннің бар, жоғы анықталады). Нәтиже анықталмаса спортшы әйел мед. комиссия төрағасының нұсқауы бойынша медициналық қосымша тексеруге жіберіледі. Медициналық комиссия берген куәлік (суретімен) бақылаудан өтушіге алдағы барлық жарыстарға қатысуға рұқсат етеді. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Меттман''' () Германия жеріндегі аудан. Аудан орталығы -Меттман қаласы. Аудан Северный Рейн Вестфалия жеріне қарайды. Дюссельдорфке бағынышты. Жер аумағы 407 шаршы км. Тұрғыны 495,7 адам. Тығыздығы 1218 адам/ шаршы км. Ресми коды- 05 58. Аудан 10 қауымға бөлінеді. == Қалалар == Ратинген (91 111) Фельберт (84 316) Лангенфельд (59 115) Хильден (55 514) Эркрат (46 063) Монхайм (42 953) Меттман (39 386) Хан (29 160) Хайлигенхаус (26 703) Вюльфрат (21 346) ''(30 маусым 2010)'' == Сілтемелер== Официальная страница Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия аудандары 
'''Рейн-Зиг''' () Германия жеріндегі аудан. Аудан орталығы -Зигбург қаласы. Аудан Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріне қарайды. Кёльнге бағынышты. Жер аумағы 1153 шаршы км. Тұрғыны 599,0 адам. Тығыздығы 519 адам/ шаршы км. Ресми коды-05 82. Аудан 19 қауымға бөлінеді. == Қалалар және қауымдар == Тройсдорф (75 145) Санкт-Августин (55 466) Борнхайм (48 543) Хеннеф (45 945) Кёнигсвинтер (40 785) Зигбург (39 764) Нидеркассель (37 433) Ломар (31 159) Райнбах (27 289) Бад-Хоннеф (25 203) Меккенхайм (24 309) Альфтер (22 847) (20 716) Виндек (20 493) Вахтберг (20 222) Айторф (19 406) Свистталь (18 241) Мух (14 975) Руппихтерот (10 709) ''(30 маусым 2010)'' == Сілтемелер== Санат:Германия аудандары 
'''Медициналық хартияның тарауы, олимпиядалық жарыстың қатысушыларына допингтік заттарды қолдануға рұқсат етпейді, спортшыларды медициналық бақылау жөніндегі ережелерді қамтыған. ХОК-тың Лозаннадағы 1975 жылғы 76-сессиясында бекітілген. Медициналық кодекс сейкес олимпиядалық жарыстарға бәрі ХОК- тың медициналық комиссиясының ережелері бойынша медициналық бақылау мен тексеруден етуі тиіс. Жарысқа қатынасушы әйелдер қай жынысқа жататындығына байланысты бақылаудан өтуі міндетті. Егер спортшы допинг қолданса неме-се медициналық бақылаудан өтуге қарсылық білдірсе Медициналық кодекс жарыстан шеттетуді қарастырады. Командалық есеп жүргізілетін жарыста ко¬манда мүшелерінің бірі допинг қолданғаны үшін осы спортшы қатынасқан жарыста командаға жеңіліс есептелінеді. Медициналық кодексті сақтауды ХОК-тың Медициналық комиссиясы қамтамасыз етеді, оның ұсыныстары бойынша ХОК-тің атқару комитеті Медициналық кодексті бұзған спортшыны жазалау жөнінде шешім қабылдайды (олимпиадалық медальдан айыруға дейін). Мұндай жағдайда ХОК атқару комитетінің шешімі тиісті халықаралық және үлттык спорт бірлестіктері тарапынан спортшыны тәртіпке шақырудан құтқармайды. Рұқсат етілмейтін допингтік заттардың тізімі, медициналық кодекске ресми түсінікте ХОК-тің медициналық бақылау жүргізуі жөніндегі кітапшада баяндалған. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Медициналық қорытынды''', дәрігерлік тексеру, бақылау және өзіне де мәліметтер негізінде жасалынған, денешынықтыру және спортпен шүғылданудың әсеріне қатысты дәрігердің практикалық түжырымы. Алғашқы дәрігерлік тексерістегі қорытындыда тексерілушінің денсаулық жағдайының, дене дамуы мен дайындығының сипаттамасы, жаттығу мен жарысқа жіберу, жібермеу жөніндегі нұсқау, денешынықтыру және спортпен шүғылданудың тәртібі мен әдістері, емдік және сақтандыру мақсатындағы үсыныстар болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Екпін Қасымұлы (26. МЩЬ 06.1935, СҚО, Арықбалық ауданы Мәдениет ауылы 1999 Алматы.), м.ғ.к. (1962), м.ғ.д. (1975), профессор., Қаз СТА-ның спорттық медицина және гигиена кафедрасының меңгерушісі (1979-98. АММИ-ның факультетін 1958 жылы бітіргеннен кейін СҚО-ның Шортанды СЭС-да санитарлық дәрігер болып істеді, кейін өлкелік патология институтының оқыды. 1961-1978 ж. Өлкелік патология институтында кіші ғылыми қызметкер, әлеуметтік гигиена және денсаулықты сақтауды ұйымдастыру бөлімінде меңгеруші болды. Профессор Нұрмағамбетов Е.Қ. 70-тен астам гылыми және оқу-әдістемелік еңбектердің авторы, мамандар мен жас ғалымдардың бір тобын тәрбиелеп шыгарды. == Дереккөздер == 
'''Орнықты жағдай,''' бұл аэробтың тұрақты қуаттылықтығы дене жаттығуларына байланысты жағдай, ол бұлшық еттердің жұмысқа қосылуының басында организмдегі жылдам өзгерістерден (төселгеннен) кейін қалыптастырады. Орнықты жаттығудың дамуының негізгі керсеткіші оттегіні пайдаланудың тұрақтануы болады. Қажығандық жұмыс қабілетінің көрініс беретін ағзаның ұзақ немесе қиналысты функционалды белсенділігінің нәтижесінде туындайтын жагдайы. Ауыр жұмысты адамның сезінуі "шаршау" атауымен белгіленеді. Ақыл-ойдың шаршауы және дененің шаршауы деп айыру қабылданған, бірақ бұлардың арасында айқын байқалатындай шек жоқ. Шаршау тіршілікпен сыйыспайтын функционалдық және биохимиялық өзгерістер туындайтын шектен оның шығып кетуіне жол бермейтін ағзаның езіндік қорғаныс реакциясы болып табылады. Бүл реакцияның жай, жұмысты алда да жалғастыруды қиындататын және жұмыс қабілетін шектеуге әкеп соғатын функциялардың үйлесім- ділігінің бұзылуынан шаршағандықты азайтудың тиімді құрапы функционалдық бірліктердің жұмысын ауыстырып отырып, жұмыс пен демалуды дұрыс кезектестіру. Спортпен шұғылдануда шаршаудың басталуын жаттығудың түрліше құралдарын, әдістері мен түрлерін пайдалана, сондай-ақ олар өткізілетін жағдайды өзгерте отырып қашықтауға болады, бірақ демалу арқылы ғана демалуға болады, оның жаттығулар арасындағы ұзақтығын спортшының жаттыққандық дәрежесінде, жүктемесінің сипаты мен шамасына байланысты белгілейді. Шаршамау болдырмау мен жұмыс қабілетін қалыпқа келтіруге кейбір азықтық стимуляторлар, атап айтқанда витаминдер көмектеседі. Дегенмен де осы мақсатта фармакологиялық заттарды пайдалану адам денсаулығына жағымсыз әсер етуі де мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Тизенгаузен Владимир Густавович''' (1825, Нарва қ., Эстония 2.11.1902, шығыстанушы ғалым, тарихшы, археолог, нумизмат, Ресей ғылым академиясының корреспон- дент мүшесі (1893). 1848 ж. Санкт-Петербург университетінің шығыстану бөлімін бітірген. 1861 ж. жаңадан ашылған Археологиялық комиссияға қызметке орналасып, өмірінің соңына дейін жұмыс істеді. 1873 ж. “Шығыс халифатының теңгелері” деген еңбегі жарық көрді. Нумизматика саласына қосқан елеулі еңбегі үшін оны Орыстың императорлық археологиялық қоғамы күміс медальмен марапаттады. 1876 78 ж. Таман түбегіндегі б.з.б. ғ-ға жататын “Ағайынды жетеу” атты қорғанға археологиялық қазба жұмысын жүргізді. Археологиялық комиссияның төрағасы, граф С.Г. Строгановтың жеке қаржысы есебінен Алтын Орда туралы шығыс деректерін жинастырды. Алтын Орда тарихына қатысты араб деректерінен тұратын материалдар жинағын 1884 ж. жариялап, парсы деректерінен тұратын материалдар жинағын баспаға әзірледі. Бірақ оның бұл еңбегі тек 1941 ж. жарық көрді. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Евгений Тимофеевич Петренко''' (25.09.1946, Золчевск, Украина), Қазақ дене тәрбиесі институтын (1967) және П. Лесгафт атындагы Дене тәрбиесі институтың физиология кафедрасының аспирантурасын (1972) бітірді), биология ғылымының кандидаты (1978), проффессор (2003). ҚР еңбек сіңірген өнертапқышы (1992). 1976 ж. Қазақ дене тәрбиесі институтында ЕДШ-ның, массажбен биомеханика окытушысы. 2003 ж. ЕДШ-ы, массаж және денені қалыпқа келтіру кафедра меңгерушісі. 150-ден астам жарияланымдар мен 100- ден астам жаңалықтардың авторы. Е.Петренконын басшылығымен жас дүниежүзілік Бірінші көрмесінде (Болгария, 1985 "Адам, отбасы, қоғам" мерекелік көрмесінде (АҚШ, 1987) көрсетілген, КСРО ХШЖК-нің (ВДНХ) алтын медаліне ие болған, қозғалыс кедергісіне қарсылықты арттыру үшін "Альфа-ырғақ", сөйтіп наградалар мен жұртшылықтың мақұлдануына ие болды. үшін жеке пайдаланатын портативтік медицина жабдықтардың кешені дайындалып енгізілді, бұлар Қазақстанда көптеп шығарылады. Олар үй жағдайында шаршауды, бас ауруын түсіруге, жүйке-ет аппаратындағы жарақатты емдеуге мүмкіндік жасайды. ТМД елдерінде алғаш рет отандық ЭВМ негізінде ағзадағы және процестерді автоматты түрде талдап, өңдеуге "САЙМБА" жүйесі дайындалды, бұл да КСРО ХШЖК- ның алтын медалі мен 1-дәрежелі дипломына ие болды. Петренко Е.Т. синтетикалық жамылғылардың қасиеттерін биомеханикалық тұрғыдан бағалау үшін құрылымдар кешенін дайындап шығарды. Жаңалықтар денешынықтыру мен спорт, денсаулық сақтау, білім беру және ғылым саласына енгізілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Семен Гевшаевич Резник''' (15.02.1936 Виница қаласы, Украина), жоғары дәрежелі спорт дәрігері, шахматтан ҚР-ның ЕСШ-сы (2005). Омбыдағы әскери-медицина (1957), Ақтөбе мемлекеттік медицина университетін (1975) бітірген. 1961-2002 ж. арасында Ақтөбе облысының дене тәрбиесі диспансерінің бас дәрігері. Ол көптеген республикалық, бүкілодақтық, халықаралық жарыстарда дәрігерлік қызметті басқарды. Ол дәрігерлік қызметке қоса үлкен спортты да қатар алып жүрді. Шахмат пен дойбыдан бірнеше рет республиканың чемпионы, жүлдегері атанды. матчының, (1986-Алматы), Әлем кубогінің (1989-Москва), дойбыдан Азия (2005), Әлем (2006-Москва), Кубогінің КСРО чемпионатының (1991-Азов) атқарушы директоры болды. Қазақстан Республикасының спортына еңбек сіңірген қайраткері (2005). == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша шахматшылар Санат:КСРО шахматшылары 
'''Фирзен''' () Германия жеріндегі аудан. Аудан орталығы Фирзен қаласы. Аудан Солтүстік Рейн Вестфалия жеріне қарайды. Дюссельдорфке бағынышты. Жер аумағы 563 шаршы км. Тұрғыны 301,2 адам. Тығыздығы 535 адам/ шаршы км. Ресми коды- 05 66. Аудан қауымға бөлінеді. == Қалалар және қауымдар == Фирзен (75 421) Виллих (51 963) Неттеталь (41 894) Кемпен (35 963) Тёнисфорст (29 868) Швальмталь (19 033) Брюгген (15 990) Грефрат (15 625) Нидеркрюхтен (15 421) ''(30 маусым 2010)'' == Сілтемелер== Официальная страница Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия аудандары 
'''Олег Викторович Рогозов''' (1.01. 1939, Воронеж қаласы., РФ), 1992 жылдан спорттық медици-на федерациясының Президенті, ҚР ҰОК (НОК) медицина комиссиясының төрагасы. Караганды Медицина институтының емдеу факультетін 1963 ж. бітіргеннен кейін Караганды облысында диспансерінің дәрігерлік бақылау және емдеу денешынықтыру белімінің меңгерушісі. 1969-70 ж.ж. "Қайрат" футбол командасының дәрігері. 1970- 74 ж.ж. Апматы облысындағы дәрігерлік- денешынықтыру диспансерінің дәрігері. 1974-2002 ж.ж. респ. диспансерінің бас дәрігері. Ұлттық олимпиада құрама командасы қүрамында Атланта, Нагано, Лиллихаммер, Барселона қалаларында Олимпиадаға қатысты. "Құрмет белгісі" орденімен, ҚР ЖК 20 грамотасымен, "Денсаулық сақтау ісінің үздігі" және КСРО дене тәрбиесінің үздігі" белгілерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
қадағалау''', дене жаттығуларымен шұғылданатын орындар мен жағдайларды қадағалау дене тәрбиесіндегі дәрігерлік бақылау жөніндегі жүмыстың негізгі бөлімдерінің бірі, жаттығулар мен спорттық жарыстарды өткізудің тиісті жағдайларын қамтамасыз етуге көмектеседі. Дене жаттығуларымен шұғылданатын орынды қадағалауға жұмыс жасап тұрған ережелер негізінде мемлекеттік санитарлық инспекцияның жергілікті органдары жүзеге асыратын спорттық құрылыстарды жобалау мен салудағы сақтандыратын санитарлық қадағалау және жаттығу орнының ұсталуының белгілеген санитарлық ережелерінің орындалуына күнделікті қадағалау жатады. Соңғысы спорттық базаны қамтитын дәрігерлер сондай-ақ жергілікті санэпидстанция қызметкерлері тарапынан жүргізіледі. Тексеруге залдардың, алаңдардың, мұз айдындарының және басқалардың қызмет көрсететін бөлмелердің (шешініп киінетін, шайынатын орындардың және басқалардың) уақытылы тазалау, желдету жағдайы, жарық, жылу, әуіздегі судың тазалығы, жағдайы және басқалары жатады. денсаулығына зиян келтіретіндей, гигиеналық талаптардың бұзылғанын байқағасын дәрігер жаттығу жетекшісі, жарыс төрешісі немесе спорттық базаның әкімшілігі арқылы кемістіктерді тез жоюдың шарасын алуы тиіс. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
халықаралық спорт комитеті''' (; ''CISS'') халықаралық деңгейде саңырауларға арналған спорт түрлерінен жарыстарды ұйымдастыратын (Мысалы, Дефлимпиада ойындары (бұрын ''Саңырауларға арналған дүниежүзілік ойындар'' деп аталған)) жоғарғы ұйым болып табылады. Алғашқы ойындар Париж қаласында 1924 жылы Эжен Рубенс Алкемен ұйымдастырылды және ''Халықаралық үнсіз ойындар'' деп аталған. Қазіргі кезде ұйымның штаб-пәтері АҚШ-тағы Мэриленд қаласында орналасқан. ==Тағы қараңыз== Халықаралық олимпиада комитеті Халықаралық паралимпиада комитеті ==Сыртқы сілтемелер== Комитеттің ресми сайты Санат:Спорт 
'''Шахтёр''' Екiбастұзда орналасқан стадион. Бұл стадионға 300 көрермен сияды. Екiбастұз футбол клубынын стадионы. == Стадионың басты айырмашылықтары == Үш трибунасы бар: Оңтүстiк, Батыс және Солтүстiк Сыйымдылығы: 300 көрермен Орындықтар: пластикалық Өлшемдерi: 104 68 метр Газон: шынайы Электрондық табло: 10 метр ТВ орыны: Комментаторлар орыны: Кассалар: 40 шамы бар мачта бар == Трибуналар == === Онтүстiк === Оңтүстiк трибунада 1, 2, 3, 4, 5, 6, секторлар бар. 3-шi сектор қонақтарға арналған. === Батыс === Батыс трибунада 8, 9, 10, 11, 12 сектор бар. 10-шы секторда табло орналасқан. === Солтүстiк === Солтүстiк трибунада 13, 14, 15, 16, 17 секторлар бар. Санат:Қазақстан стадиондары 
БАЙҚҰТАН қой күзететін жүндес, барақы қазақы иттің атауы. «Иттің құлы байқұтан» мәтелі малшылар арасында жиі айтылады. Мұндай иттерді қотаншыл немесе барақ иттер деп те атайды. Қотаншыл деп аталуы қой қотанына әбден үйренген ит болғандықтан болса керек. Қазақы ортада Б.-ды бесік жырына да қосады. Жылама бөпем, жылама, Жілік шагып берейін, Байқұтанның құйрығын Жіпке тағып берейін, Жыпама бөпем, жылама. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
БАЙЛАМА аңды арнайы тығырыққа қуалап әкеліп қамап, атып алатын аңшылық құрылғы. Ілкі дәуірлерде байлама салуға жан-жағы қүлама жар болып келетін, аузы тар, одан ары көлемі үлғайып жатқан аран тектес жер таңцалады (қ. Аран). Кіреберісінде аң өтетіндей қысаңы бар, жан-жағы доғалана салынған қамал ерекшелігіне сай байлама аталса керек. Қалыңцығы метрге дейін, биікт. Қырлыбас байламасы 2-ден 3,5 м-ге дейін, үз. 50 м-ден км-ге дейін болатын байлама қабырғасының сыртында орналасқан биікт. 2-3 метрлік дөңгелек пішінді мүнара тектес құрылғыдағы атқыштарға қоршаудағы аң алақанға салғандай көрініп тұрады. Бұл аңшыға қажетті аңды жынысына, жасына, қоңына байланысты таңдап атып алуға мүмкіндік берді. Жем бойындағы осындай бір қүрылыс Киік байлама деп аталады. Биікт. 3,5 болатын Қырықкөшек, Қарлыбас Б.-ларының құлан, тарпаң сияқты ірі аңдарды аулауға пайдаланылғаны байқалады. Б.-ны да жасаған. Сондай-ақ оған көлемі 20x40x80 см-ге дейін болатын өңделген үлкен тастарды да пайдаланған. Салынуында нақтылық пен көркемдік жағы ескерілгенін мұнараларының дөп-дөңгелек пішінде жасалуынан байқауға болады. Б. негізінен артқы беті қаратыла салынған. Ол аңшылардың аңға күнгей жағынан қарауының тиімділігін ескергеннен туған тәжірибе болса керек. Қырыцкөшек байламалары. Суреттер А.Еділханов жарияланымынан алынды Көптеген Б.-ларда жергілікті тайпалардың таңбасы салынғанына қарағанда, Б.-лар белгілі бір рудың меншігіндегі иелікке үқсайды. Оғыз-кьіпшақ тайпаларының таңбаларын зерделеу және климатологиялық зерттеулер аталмыш кұрылыстардың IX-XVI ғғ.-да салынғандығын дәлелдейді. Табиғи ортамен үндестікте өмір сүру жүйесін меңгерген көшпелілердің аңцы жылдың белгілі мерзімінде ғана аулау, табындағы аңның жас-жыныс ерекшелігін, ауланатын аң санын ескеру сияқты ғасырлар бойы қалыптасқан мол тәжірибесі Б.-ларды пайдаланудан айқын көрінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
БАЙЛАНСЫН аңшылықта сэлем, ізгі тілек ретінде айтылатын соз, стереотипті формула. Аңшылар ортасында ежелден қалыптасқан мүндай «аңшылық заңы» бүіінгі күнде де аңшылар арасында жалғастығын тауыгі отыр. Мысалы, этнограф С.Қасиманов шығыс қазақстандық эйгілі қүсбегі Мүсілім Бибалановтың аңға шыққан сәтін былайша суреттейді: «- Бәтима, мына «Қүмай мен Бөрібасарды» мыцтап байла, іиешіліп кетіп жүрмесін, деп «Қүс ата» бәйбішесіне әмір беріп жатты. Әдейілеп ацга бара жатып алгыр тазыларды неге цалдырамыз, ата? Қүспен аңга шыщанда ит ертпес болар балам. Ата, оныңыз ескі ырым гой. БІрым емес, шыным. Барқын цолбала қүс. Итке алаңдай береді, жайы келсе түсіп цалуы да ьщтнмал. Екінші бір шатагы ит ізді шатастырады. Орагытып жүріп, түлкіні үркітеді. Ауылдан бес-алты шацырым шыщан соң: Тоцтаңдар. Бәрің мені тыңдаңдар, аңшылъщтың заңын үйретем, деді к,арт. Біріниііден, айцайлап Сөздің бәрі ыммен болады. Оны біліп any керек. Мысалы, «шап», «тоқта», «оң эісагыңда», «сол жагыңда», «қайт», «мені сол орныңда тос», «әне кетті», «адасып қалдым» деген сөздердің тымақпен, қолмен ымдау белгілері мынау, деді де олардыц түрлерін үқтырды. Екітиіден, менен басцаларың бүркітті іиақырмаңдар, түлкіні айырмаңдар. Үшітиіден, бәрің де түгырда түрган менің белгілерімді бащап жүресіңдер. Төртіншіден, бөгде кісімен кездесе цалсаңдар «Байлансын-ақ» дейсіңдер немесе «Байлансын- ац» деп ол бүрын айтса, сендер «Майлы иіүжъщ айлансын- ак,» деп тілектестік білдіресіңдер. Бесіншіден, цазац жол-жорасында олжаны ең жасы үлкеніне байлайды. Бірац үлкендердің ішінде эісастар болса, онда ең жасы кішісіне байлайдың. Бұндай аңшылық қағидаларынан біз аңшылықтағы практикалық іс- шаралармен тығыз сабақтасып жататындығын байқаймыз. «Қанжыгаң майлансын», «Майлы шүжъщ айналсын» деген тілектер соз куатына сенуден тамыр тартып, бүгінге үласқан. Магиялық байлау әрекеттері мен байлау сөзінің байланыстылығын мамандар дәлелдеген. Бүл сөздің «киелі» қуатына сенген бүгінгі аңшылар да кездейсоқ кезіккен жолаушыға «байлансын-ақ» деп бірінші боп амандаса кетеді. Көптен күткен қансонарға шыкканда жолай кезіккен адамның тіл-көзі қолындағы бүркітке тимей аулақ болуын тілеген бүркітші басқа сөзбен емес, «байлансын-ақ» деп айқай сала амандасып, қаскөй рухтарды осы кұдіретті сөзбен «матап» тастауға тырысқан. Сондай-ақ осы соз арқылы аң да буылып, шырмалып қалады-мыс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тимченко Людмила ж.т. Чешенстан, Грозный қ.) архитектор. 1951 ж. Львов политехникалық институтының архитектура факультетін бітірген. 1965 1975 ж. Қазақстан қала құрылысын жобалау және Алматы қала құрылысын жобалау институтының бас архитекторы болды. Оның жобасымен Алматы қаласында Достық үйі (Р.Сейдалин және Х.А. Якупбаевпен бірге; Қазақстан Мемлекет сыйлық 1974) және Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев пен Қабанбай батыр көшелері бұрышындағы тұрғын үй салынды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Байса''' көшпелі халықтардың қағаны тарапынан билік иелері бектерге, әмірлерге, мәмілегер билерге, елшілерге, саудагер үкімет адамдарына берілетін арнайы құқықтық белгі. Байса көбінде алтын, күміс секілді бағалы металдан жасалып, оған иесінің шеніне сәйкес әртүрлі хайуанаттардың (лашын, жолбарыс т.б.) суреттері салынатын болған. Байса қытай- манжүр тілінде белгі деген сөз. Осы белгімен жүрген үкімет адамдары басқа елдердің шекарасына еш кедергісіз өтуге құқылы болып, азық-түлік, мініс-көлікпен қамтамасыз етілетін болған. Бұл дәстүр әлемдік дипломатияның тарихында үлкен қызмет атқарған, қазіргі халықаралық заңнамадағы виза деген ұғым осы негізден қалыптасқан. Байсалардың лауазымдық айырмасы болған, мәселен жүздік, мыңдық ұлығына арыстан басты, күн, ай бейнесі бедерленген байса, түмендік ұлығына арыстан басты байса, мыңдық ұлығына алтын сары байса, өлке билеушісіне сұңқар суреті салынған алтын байса берілген. Ресей музейлерінде Алтын орда ханы өзбектің, Абдулланың, Келдібектің байсалары сақталып отыр. ''Қой дегенде бір шапқан, ''Құястан жап-жас қана Жұмай бар. ''Балаңқылар батпаған, ''Байсасы тудай Мәмбет бар деп жырлаған Шалкиіздің «Ер Шобан» жырынан байсаның Ноғайлы дәуірінде де қолданыста болғанын аңғаруға болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Байтаба''' түйе немесе қой жүнінен тоқылған қалың шұлғау. Көшпелі қазақ үшін ең қажетті киімніңтүрі болып табылады. Байтабаны қонышты етікті немесе киіз байпақты кигенде аяқты орау үшін қолданылады. Байтабаны аяққа ораудың да өзіндік тәсілі бар: алдымен аяқтың ұшын байтабаның шет тұсына сәл жетпейтіндей етіп салып, оның бір шетімен аяқтың ұшын ішке немесе сыртқа қарай орап, аяқтың қалған бөлігін қаусырып орайды. Байтабаны қажет жағдайда үлкен-кіші демей тегіс пайдаланған. Байтабаны пайдалану айырықша ұқыптылықты және күтімді қажет етеді. Дер кезінде тазалап, су болғанда отқа тым жақындатпай кептіріп отырмаса, киіз болып тұтасып, пайдалануға жарамсыз болып қалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Байтал''' қалыңмал беру кезінде негізге алынатын өлшем түрі, байталдың өлшемге алынуы оның өсімтал ұрғашы мал ретінде бағалануымен байланысты. Яғни, қазақтар «басы айырдан көті айыр артық» деп еркек құнанды емес, өсіп-өнетін ұрғашы малды байталды өлшемге негіз етіп алған. Құдалық сөйлескенде қалыңмал көлемі келісіліп, оны байталмен мөлшерлейді. Жетісу қазақтары арасында дүннеге бала келгенде қойшы ма?», «жылқышы ма?» деп сұрайтын салт бар. Бұл көз тимесін деген ниетпен «ұл ма?», «қыз ба?» деген сұраудың жұмбақтап айтылған түрі, яғни табу сөз. Мұндағы қойшы ұл, яғни қой бағатын ұл деген мағынада болса, жылқышы қыз бала. Қыздың қалыңмалына бұрыннан қалыптасқан ғұрып бойынша 47 немесе 37 байтал немесе 27 (әрі қарай 17, болып жалғаса береді) жылқы беріледі. Сонда қыз бала әке-шешесіне жылқы әкелетін жылқышы болып шығады. Бізге жеткен деректерге сүйенсек, қызға берілетін қалыңмал негізінен 7, 17, 27, 37, 47 байтал бірлігімен өлшенген. Соның ішінде, ең көп таралғаны 47 байтал төлемі. Ал ауқаттылар арасында қалыңмал саны 67, 77, 100 байталға дейін барады. Саудамен айналысқан немесе қолында малдан басқа дәулеті бар адамдар қалыңның бір бөлігін ақшалай, күмістей, алтындай беруге де уағдаласқан. Бір кездері қара халық қыздары үшін қалыңмал көлемі 40-тан 100 бас малға дейін, төре қызы үшін 200 бас малға дейін барған. Байтал алым, төлем түрлеріне қолданылатын шартты өлшем бірлігі ретінде мынадай эквивалентте есептеледі: ертеде қазақы ортада атан түйе 5-10 байталға, боталы түйе 10, жақсы ат 5-10 байтал, жүйрік ат 10-15 байтал, жүйрік дүлдүл 25 байталға бағаланған, 100 қой 25 байталға, бір жамбы 15 байталға немесе бір жорғаға, кесек киіз 3-5 байталға теңестіріліп есептелген. Бір байталдың құны бір сиырға тең болған. Бұл шартты түрде белгіленген өлшем болғанымен, келісілген байтал санына осы аталғандар түгел кірмесе де, «барымен базар» принципі бойынша толықтырып өтейді. Кіші жүз қазақтарында байталмен есептелетін қалыңмал өлшемі жиырмамен белгіленіп, бірден алты жиырмаға дейін жеткен. == Дереккөздер == Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Өлшем бірліктері 
'''Байтесе ''' сабының басына өткір жүзді шот орнатылған, ағашты түрегеп тұрып шабуға ыңғайластырылып ұзын саппен сапталған үлкен шот. Байтесені әдетте қабығы аршылған жуан, ұзын теректерді төрт бұрышты етіп, ұзына бойына тоқтатпай қырлап шауып, тегіс, түзу түр беруге қолданған. Байтесемен шаңырақ ағашын беттеп шауып, белгілі бір қалыпқа келтіреді. Тесе шоттың жүзі тегіс немесе қуыс болып жасалуы мүмкін. Бұл шотты ел арасында байтесе, байтеше, деп те атайды. Мұндай үлкен шотпен ағаштан тұтас шапқан қайың астау, науа сияқты ауылшаруашылық бұйымдарын жасаса, жуан ағаштардың бұтақтары мен қабығын алып, шауып өңдеген == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат: этнография 
жылқының бағымы мен мінез-әрекетіне қатысты атау, жусатуға дайындау, қайырып тоқтату дегенді білдіреді. Жаңа қоныс пен өріске келген жылқы толық көндігіп «жатырқап» тұрақтап байыз таппай кетеген, қашаған болып тұрады. Сол тәрізді таңертеңгісін құлынын байлауға айдап келген кезде биебауға және ұстап саууға толық көндікпеген жылкының биебау басына тиянақтап, тұрақтауын, яғни жылқышылар тілімен айтқанда, «байырқалауын» күтеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бақа түйме''' қазақ әйелдерінің ұсақ-түйек әшекейлерінің жалпы атауы. Қазақы ортада өз шеберлері жасаған зергерлік әшекейлермен қатар, көршілес елдерден Ресейден, Бұқардан, Самарқаннан, Қытайдан да сатып алынған әшекей бұйымдарды пайдаланды. Бұл заттарды қазақ ауылдарының арасында бақалшылар деп аталатын саудагерлікті кәсіп еткен адамдар сатып отырды. Бақа түйме атауы саудагердің бақалшы атымен байланысты қалыптасса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бақан мініп мал бауыздау''' дәстүрлі ортаның көне дүниетанымдық ұстанымдарға және өсіп-өну магиясы мен ер азаматты пір тұтуға байланысты қалыптасқан ғұрпы. Үйде еркек кіндікті болмаған жағдайда, әйел адамның бақанға мініп тұрып мал бауыздау үрдісінің атауы. Мал бауыздау қазақ әйелі үшін әбес іс, ер азаматтың жолына, қолына таласқандық болып саналады. Осы тыйымнан аса алмайтын әйел аса бір мұқтаждық туындағанда, «бисмиллә» деп бақанды мініп тұрып, малды бауыздай беретін болған. Мұндай жолмен сойылған мал да адал деп танылып, әйел де кінәлі болып табылмайды. Егер үйде ер адам атаулыдан төрт-бес жастағы ұл ғана болса, оның қолына пышақты ұстатып, оның қолының сыртынан өзі (әйел) ұстап ырымын жасап, малды әйел адамның бауыздауына болады. Мұндай жағдайлар көбінесе жаугершілік, қуғын-сүргін, соғыс кездерінде орын алған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бақана''' түйенің аяғын зақымдайтын ауру. Бақана ауруының жылқыда болатыны аңбас, басқа малдардағысы сарып деп аталады. Бақана болған түйе ақсап, оның бақайы айыр жерінен ісінеді. Оны қариялар ырымдап аша бақанның ұшымен түртіп, ем жасайды. Ерте кезде көбінесе бақайының астынан, 2-3 нүктеден шабақтап қан ағызып емдейтін болған. Ауру қанның ағуымен жүре-жүре басылады. Шабақталған түйеге ауыр жүк артпай, ыстық-суыққа салмай, қалпына келгенше баптайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бақи дүние''' дәстүрлі қазақы дүниетаным бойынша, аруақтардың мәңгілік мекені, яғни дүние. Осы ретте ерекше ескерер жайт күнделікті тілдік байланыста бақи сөзі қолданыла бергенімен негізгі категориялық мәнді ұғым бақи дүние Бақи сөзінің тұрмыста жиі қолданыла беретіндігін тілдік үдерістегі редукционизм зандылығымен түсіндіруге болады. Демек бақи сөзі бақи дүние ұғымының қолданысқа қыскартылған нұсқасы. Бақи ұғымының синонимдері дүние және мәңгілік дүние. Күнделікті тіршілікте ана тілімізде жиі кездесетін «мәңгі бақи» сөз тіркесі «бұ дүнне дүние» немесе «жалған дүние мәңгілік дүние» деп келетін өзара антиномиялық байланыста жұптасқан ұғымдардағы жалған дүниенің немесе бұ дүниенің өтпелілігін (өткінші дүние), яғни жалғандығын дәлелдеуге қолданатын концепт рөлін атқарады (о дүниенің мәңгілігін тікелсй дәлелдеуді қазақ дәстүрі қоспайды). Негізгі аргумент- уәж: бұ дүние адамдардан тұрады. Ондағы әрбір жанның ғұмыры қамшының сабындай қысқа өте шығады. Адамның бұ дүниедегі тіршілігі өте шығатын күйкі тіршілік, яғни пендешілік. Сондықтан оның субьектісі адам бұ дүниеде уақытша қонақтап қана кететін пенде ғана. Бұ дүниенің жалған, өткінші дүние болатындығы сондықтан. Демек әрбір пенденің мәңгілік тұрағы, мекені бақи дүние, мәңгілік дүние. Сонда бұ дүниенің жалғандығын дәлелдеу, түптеп келгенде, бақи дүниенің мәңгілігін, яғни абсолюттік ақиқат екендігін әспеттеуге саяды. Қазақтардың дүниетанымында дүние мен бұ дүииенің қаншалықты маңызды орын алғандығы жөнінде ел аузындағы төмендегідей аңыз іспеттес әңгімені мысал ретінде келтіруге болады. «Қазақ даласын аралап жүрген орыс әкімшілігінің өкілі бірде өзінің бұрыннан танысы қазақтан: Сендердің үйлерің қарапайым, әрі жұпыны, бірақ, молаға тұрғызған күмбездер мен кесенелерің сән-салтанаты тым ерекше ғой. Бұның себебі неліктен? деп сұрайды. Сонда қазақ қысқа ғана жауап берген екен дейді: Қазіргі біздің және сенің де тіршілігің өткінші жаңбыр сияқты. Өтеді де кетеді. Яңни бұ дүниеңіз өткінші, алдамшы, жалған дүние. Нағыз мәңгілік өмір дүниеде басталады. Қазіргі тіршілігіміз дүниеге жүруге дайындық қана. Анау тұрған молалар, оның басындагы салтанатты сарайдай күмбездер дүниеге кірер есік. Қазақтардың молаларға айырықша ден қоятындықтары сондықтан». Жоғарыда айтылғандай, антиномиялық байланыстағы бақилық дүние мен бұ дүние концептілері қазақы ортада ата-баба жолын ұстануда айрықша рөл атқарады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бақұлдасу''' адамның дүниеден озар алдында жақын туысқандарымен қоштасу рәсімі. Төсек тартқан адамның соңғы сәттері жақындаған кезін байқаған туысқандары оның қал-жағдайын сұрап, көңілін аулайды. Ал бақилық боларын сезген адам бауыр-туған, дос-жаран, бала-шағасын шақыртып, тірлікте араз болған, ренжіткен жайлары болса кешірім сұрап, жақындары мен балаларына өсиет қалдырып, біреуден алар алашағын, біреуге берер берешегін, тірлікте құпия ретінде сақтап келген, ерекше арнайы тапсыратын жайттарын айтады. Адамның ақырғы демі үзілгенге дейін оның көңіліне келеді деп кейінге шегеріліп, жасырылып келген біраз жайттардың басы ашылады. Бақұлдасушы адамнан қайда, қалай жерлеу, жаназаға, жуындыруға кімдер қатысуы керектігі, ғұрыптарды қалай өткізу, зираттықалай көтеру туралы сұрайды. Халық ауыз әдебиеті нұсқаларында ақынжанды жандардың өлеңмен бақұлдасқан үлгілері де кездеседі. Одан ары оның артын қалай атқаруды, жерлеу, арулауға сайлайтын адамдарын, біреуге берешегі мен біреуден алашағын айтып, дүниенің алдында баз кешкен ауқатты, қолы ұзын адамдар араздасқан адамы алыста болса да, арнайы ат-көлік жіберіп алдырып, кешірім сұрайды. Жақын ағайын мен көрші-қолаңнан осы жалған тіршілікте артық-ауыс кеткен қылықтары үшін кешірім жасауын өтінеді. Кешірген адам үш мәрте кештім деп бақұлдасушы жанның көзінше дауыстап айтады. Бақұлдасу ғұрпының қазақы ортадағы айрықша әлеуметтік мәні бар. Бақұлдасу бұ дүниеде қалған адамдарға ежелден қалыптаскан этикалық нормалар мен ұстанымдарды сақтап отырудың қажеттілігін ескертеді. Қазақы бақұлдасудың классикалық үлгісі ретінде әйгілі Әсет пен Кемпірбайдың «айтысын» айтуға болады. Бақи дүниеге аттанайын деп жатқан Кемпірбай ақын өзінің үзеңгілес, әрі сырлас жан досы Әсет ақынмен және Әсет арқылы ел-жұртпен, ағайын-туыспен былайша бақұлдасады. Әсет: нар Кемпірбай, :''Насихат аузында сөз бар Кемпірбай, :''Сырқат деп Сарыарқадан естіп келдім, :''Жақсы ма, қандай боп тұр хал, Кемпірбай? :''Аспанда айнала ұшқан сұңқар едің, :''Кез болдың жайған торға бүгін мұндай. :''Науқасың меңдеу тартты дегеннен соң, :''Жыладым бәйіт айтып үш күн ұдай. :''Дауысымды танимысың, атым Әсет, :''Мен келдім әдейі іздеп көңілің сұрай. :''Апырай, жауап қатпай кеткенің бе :''Алашқа атың шыққан қыраным-ай! :''Сәлем ал, басың көтер, кешуіңді айт, :''Адамның бірі емессің әншейін жай... Кемпірбай: :''Көңілді Әсет келді-ау көтергелі, :''Болмайды кеуде шіркін жөтелгелі, :''Артыма бір-екі ауыз сөз тастайын, :''Басымды жастықпенен көтер бері. :''Өлсем де «Көккептерге» бір басайын, :''Қу тақтай қос ішекті әпер бері, :''Аузыма өлерімде сөз салмасаң, :''Қонғанын өлең шіркін бекер ме еді?! ... :''Ей, Әсет осы аурудан өлем білем, :''Алланың аманатын берем білем, :''Кеудемнен көк ала үйрек «қош!» деп ұшты, :''Сол шіркін кәрі жолдас өлең білем. :''Кеудемде біраз тұрды қимай тоқтап, :''Кете алмай бөтен жаққа айналсоқтап, :''«Серігім, қош-аман бол, Кемпірбай» деп :''Жылады бұрынғы өткен күнді жоқтап. ... :''Сәлем де Арқадағы хан, қараға :''Қара Ертіс, Қарқаралы жандаралға, :''Атығай, қарауыл мен өрдегі үйсін, :''Қараөткел таныс едім екі араға. :''Семейде топырағым қалды менің, :''Дұға қыл Кемпірбайдай бейшараға, деп Кемпірбай ақын көз жұмыпты деседі. Бұл жерде ақынның өлең деп отырғаны оның шығар жаны, ал ұшқалы отырған көкала үйрек өлең-жанның символы іспеттес. == Дереккөздер == Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Ислам мәдениеті 
солға '''Титан''' (лат. ''Tіtanіum''; '''Tі''') элементтердің периодтық жүйесінің IV тобындағы хим. элемент, атомдық нөмірі 22, атомдық массасы 47,88. Табиғатта массалық саны 46 50 болатын тұрақты және жасанды жолмен алынған радиоактивті изотоптары бар. Титанды алғаш ТіО2 түрінде ағылшындық У.Грегор ашқан (1790). 1795 ж. неміс химигі М.Г. Клапрот (1743 1817) Грегор тапқан “менакит” элементі металдың табиғи тотығы ТіО2 екендігін анықтады, ал таза күйіндегі титанды нидерландық зерттеушілер А. ван Аркел мен де Бур алды (1925). Бос күйінде кездеспейді, тек оксидтер түрінде болады. Титан кең тараған элемент, жер қыртысындағы салмақ мөлшері 0,57%. Құрамында титаны бар 70-тен астам минералдардың ішіндегі ең маңыздылары: рутил (оның түрөзгерістері анатаз бен буркит), ильменит, титаномагнетит, перовскит, лопарит, титанит (сфен), лейкоксен. Түсі күмістей ақ, созылғыш және берік; 882°С-тан төмен температурада кристалдық торы гексагональды тығыз жинақталған (°-Ті), одан жоғары кубтық көлемді (°-Ті); тығызд. 4,505 г/см3 (°-Ті) және 4,32 г/см3 (°-Ті), балқу 1668°С, қайнау 3330°С. Титан химиялық активті ауыспалы элемент, тотығу дәрежесі +4, сирек +3, +2. 500 550°С-қа дейінгі температурада металл бетінде оксид қабаты пайда болатындықтан ауада, теңіз суында, ылғал хлорда, хлоридтер мен азот қышқылы күкірт қышқылы мен сілтілердің сұйытылған ерітінділерінде коррозияға тұрақты. Бөлме HCl, H2SO4, CCl3COOH, HCOOH, қыздырғанда оттек (400 500°С), азот (600°С-тан жоғары), көміртек және кремниймен (1800°С-тан жоғары) әрекеттесіп, сутек және басқа да ауа газдарын өзіне сіңіреді. Фтормен 150°С-та, хлормен 300°С-та, иодпен 550°С-та әрекеттесіп, сәйкес галогенидтерін түзеді. Бор, көміртек, селен, кремниймен әрекеттесіп, металға ұқсас қосылыстар түзеді. Титан қосылыстарының балқуы қиын, өте қатты, түстері әр түрлі болып келеді. Титанды өндірісте кентас концентраттарын хлорлап, алынған TіCl4-ті магниймен (кейде натриймен) титан кірмесін (губка) алады. Оны вакуумдық доғалы пештерде балқытып, кесек металл алынады. Титан авиация, зымыран, кеме, автомобиль жасауда қолданылатын беріктігі жоғары титан құймаларын (Al, V, Mo, Mn, Cr, Sі, Fe, Sn, Zr, Nb, т.б.) дайындауға және тамақ, шарап, қағаз, бояу өнеркәсіптеріне қажетті аспаптар мен қондырғылар жасауда кеңінен қолданылады. Титан табиғатта таралуы бойынша 10-шы орында. Жер қабатындағы құрамы салмағы бойынша 0,57%, теңіз суындағы мөлшері 0,001 мг/л5. Жер қыртысында титан әрдайым төрт валентті және тек оттегі қосылыстарында кездеседі. Еркін түрде кездеседі. Титанның желдену және тұндыру жағдайында Al2O3-пен геохимиялық ұқсастығы бар. Ол жел қабығының бокситтерінде және теңіз сазды шөгінділерінде шоғырланады. Титанды тасымалдау минералдардың механикалық сынықтары түрінде және коллоид түрінде жүзеге асырылады. Салмағы бойынша 30% TiO2 дейін кейбір балшық жиналады. Титан минералдары желденуге төзімді және шашылған жерлерде ірі концентрациялар құрайды. Құрамында титан бар 100 минералдар бар. Олардың ішіндегі ең маңыздысы: рутил TiO2, ильменит FeTiO3, титаномагнетит FeTiO3 Fe3O4, перовскит CaTiO3, титанит (сфен) catisio5. Санат:Химиялық элементтер 
БАҚЫР ШАЙҚАУ күрамында алтыны бар кснді бақырға салып шайқау. Алтын ксніп бакырга салғаи сод, оган су құйып, үн елегеп сияқты слеп, іпайқан, жайлап суын төгіп отырады. Кенді осылай сумен бірнеше рет шайып алғанда, төгілген сумен бірге үсақ кұм т.б. сыртқа шығады да, одан ірірегі, эрі ауыр алтынды түйіршіктер (шлихтар) ыдыс түбіне шөгіп қалады. Бүл тәсілді қазақ арасынан шыққан алтын іздеушілер ертеректе алтын кендері мол жерлерді анықтау үшін де қолданған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бала күтімі''' нәрестені кіндігі түскеннен кейін 40 күнге дейін кезек-кезек тұзды су мен сабын суда (аз ғана тұз салынған жылы су, су міндетті түрде қайнатылған болуы керек) шомылдырады. Шомылдырып болған соң анасы қойдың майымен аз мөлшерде ғана қолын шылап алып, белгілі бір тәртіппен баланың аяқ-қолын созып, сылап-сипайды. Егер баланың жауырыны жабысса, бала шыңғырып жылап, ұйықтай алмайды. Мұндайда қолы епті әжелер ем жасап, баланың жабысқан жауырынын ажыратады. Нәрестенің (қыз, ұл) омырауына жиналған сары суды сығып шығарады. Тәжірибелі әжелердің айтуынша, осы сары су сығылмай денесіне тарап кетсе, бала ересек болғанда бойынан қолаңса иіс шығады. Сондықтан баланы шомылдырғанда міндетті түрде осы әдетті қайталап отырады. Бұл кезде бала қатты жылайды, кейде баланың бұлай жылауы да баланың тыныс мүшелеріне және миының демалуына жақсы әсер етеді. Бала есейе келе оны ұзақ уақыт күлдіріп ойнатқанның да дәл осындай пайдасы бар екенін байырғы орта ескеріп отырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Бала тілеу перзентсіз ата-ананың, бала көтере алмай жүрген әйелдің әулие, қасиетті адамның зиратының басына барып, тілеуханаға түнеп, мал сойып, құдайы таратып, бала тілеп, мінәжат ету рәсімі. Дәстүрлі қазақ қоғамында әйелдер Бибәтимаға жалбарынып: «Пірім, бибі Бәтима, өзің қолдай гөр, сақтай гөр» деп сыйынады. Бибі Бәтима Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың қызы, халық ұғымында қысылғанда жәрдем, қиналғанда көмек берер әулие адам. Қазақтың халық ауыз әдебиеті үлгілерінде, оның ішінде байырғы эпостық жырларда ата-анасының осындай басына мал атап, қорасанға қой атап, сыйынып жалбарынудың нәтижесінде ел қорғаны болған батырлардың, еңселі ерлердің дүниеге келгендігі баяндалады. Бала сұраушы әйел жақсы нышанды түс көрсе ниеті қабыл болады деп ырымдайды. Қызылорда облысындағы экспедициялық ізденіс барысында төмендегідей мәліметті кездестірдік. Жаңақорған ауданындағы Қорасан ата бейітінің басында түнеген бір әйелдің түсінде сақалды, ақ киімді шал келіп үстіне құндыз шапан жауып кеткен. Көп ұзамай, бір ұлды, бір қызды болып, үй-іші берекеге толған деседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балакіс''' сулы жерді, өзенді мекендейтін бұлғын тәріздес жәндіктің жұмсақ түбітті ұлпасы. Оны аңның түсіне байланысты қаракіс деп те атаған. Бұрынғы кезде ауқатты адамдар кіс ұлпасын жөргек орнына пайдаланған. Осы үрдіс жөнінде халық ауыз әдебиетінде біраз мәліметтер кездеседі. Әйгілі Ш.Уәлиханов нұсқасындағы Едіге жырында балакіске байланысты төмендегідей жолдар бар: ''Сен туғанда, Нұрадын, ''Қара кіске бөлеттім. ''Ал қара кіс батад деп, ''Бала кіске бөлеттім. ''Алтыннан шүмек ойдырттым, ''Күмістен түбек қойдырттым. ''Хан қасында туды деп, ''Атыңды Нұрадын қойдырттым... (Едіге жыры) == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балақ''' шалбардың, сымның, дамбалдың тізеден төменгі жағы, аузы. Атқа мініп түскенде қолайлы болу үшін шалбар, сым балағының сыртқы жағынан жырық салады. Осы жырық пен балақ шеттері айнала әдіптеліп, сәнделеді. Жарғақтан, теріден тігілген шалбарлардың балақтары кең тігіліп етік сыртынан келсе, сымның (матадан тігіледі) балағы етік қонышының ішіне салынады. Балағы үлкен шалбар түрін кеңбалақ деп атаған. Іштеннің (жылылық үшін шалбар, сым ішінен киетін дамбал түрі) балағы тарлау болып, кейде баулы да болып келеді. Антропоморфизм қағидасы бойынша киімнің үштік сипатқа байланысты бас, орта, аяқ жақ деп бөлінетіні мәлім. Осы ретте аяқ киім, киімнің етегі, балақ, жең сияқты бөліктері мифологияда төменгі әлемге қатысты деп мәртебесі жоғары емес. «Балақтағы бит басқа шықты» деген тұрақты сөз тіркесі бұрын ісі түсіп тәуелді болған біреудің, әсіресе, жақсылық көрген адамның жақсылық жасаған адамға байланысты бассыздыққа барып, өрескел әрекетке баруын білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
alt=A.| ''Бүркіт''. Сурет:Northern Goshawk ad M2.jpg|thumb| alt=A.| ''Қаршыға''. '''Балақбау''' (''Аяқбау'') қыран құстардың жіліншіктеріне тағылатын тері, былғары, жарғақ немесе қыжымнан құстың балағын ұстамай, еркін айналып тұратындай етіп жасалатын білезік (тұсамыс) пішінді арнаулы қайыс бау. Балақбауды бүлдіргеге өткермелеп құс аяғына тағады. Бүркіт балақбауының ұзындығы құстың дене бітіміне, тұлғасына сай бір-бір жарым қарыстай, жалпақтығы екі елі, ал ұсақ құстардың балақбауының білезік тұсының диаметрі екі еліден аспайды, желі бауының ұзындығы бүркіт желі бауының жартысындай ғана болады. Балақбаудың құс жіліншігін орап тұратын тұсын алақан деп атайды. Алақанның жалпақтығы екі елідей, іші жіліншікке батпайтындай астарланып, сырт жағына күміс құйма орнатады. Алақанға тағылған жұмсақ қайыстан өрілген жіңішке шолақ балақбау үнемі қыран құстың аяғында болады. Оның ұшындағы шығыршықта түйісіп, онан бір-екі құлаштай іргебау деп аталатын бау тағылады. Іргебаудың ұшындағы тобыршық (ол сүйек, мүйіз немесе қатты ағаштан жасалады) балақбаудың екі ұшындағы жез шығаршыққа өткізіліп тиектеледі. Саят кезінде аңға саларда іргебауды тобыршығынан тартып, шығыршықтан оп-оңай әрі жылдам суырып алады. Қолбала құсты аң аулауға баулу кезінде, шырға салғанда құс «қайта көтеріліп» (қашып) ұшып кетпес үшін ұзындығы оншақты құлаш шыжымды іргебауға қосып байлайды. Шыжым көбінесе жаз маусымында үй маңында ұстағанда, асау бүркітті шырғаға түсуге үйреткенде тағылады. Аттың тұсамысы тәрізді балақбау мен шолақбау құсты тұғырға қондырғанда, атпен алып жүргенде, жем тарттырған кезде құстың аяқтарының еркін қозғалуына, құсбегінің ұстап отыруына жағдай жасайды. Саятқа шыққан кезде іргебауды шешіп алады да, беліне тағады, суық кездері тақымын, етегін буып алады. Аңға жіберген кезде міндетті түрде шешіп алады. Себебі саят құсы аңға шүйліккенде, жер бауырлай ұшқанда жартастың жақпарына, ағаштың айырына ілінсе құс қимылына кедергі жасайды, тіптен оны мерт етуі кәдік. Аңға да осы баумен ұшады, қашып кеткен жағдайда аяғында байланып жүрген балақбау арқылы тұз бүркітінен оңай ажыратады және оны қайтадан оңай-ақ ұстап алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы атқа мінгізу''' ата-аналардың баласының алғаш атқа міну қуанышына жасайтын тойы. Қозы жаю сияқты т.б. ұсақ шаруашылыққа қолқабыс ете бастауын айқындайтын тіршілік цикліне байланысты атқарылатын ғұрыптардың бірі. Ата-ана үшін жеткіншегінің жетілуі, әр кезеңі жаңаша қуаныш, келер күннің жақсы үміті. Баланы атқа мінгізетін күні ауыл адамдары түгел жиналады. Атқа мінгізу жоралғысы бала 5-6 жасқа келгенде жасалады. Аттың жал-құйрығына, бастан-аяқ жаңа киім киген баланың баскиіміне, шапанына арқасына шоқтап үкі тағылады. Үкі қазақ ұғымында «зиянды күштердің залалын қағатын құс». Балаға арнайы дайындаған ашамай ер атқа ерттеледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы ауыздандыру''' жаңа туған жас нәрестені емуге үйрету. Кіндік шеше қойдың піскен құйрық майын таспалап тіліп, бір ұшын нәрестенің аузына салып, екінші бір ұшын өзі ұстап отырып, баланы соруға, емуге үйретеді. Алғашында баланың құйрық майды екі-үш рет соруға ғана шамасы келетіндіктен, кіндік шеше құйрық майды сорпаға дамыл-дамыл салып алып, аузына қайта салады. Осындай жолмен баланы соруға үйретеді. Мұның екінші бір пайдасы құйрықпен ауызданған баланың ішінде жел болмайды. Қазақта жас нәрестені міндетті түрде шешесі емізеді, бірақ шешесінің сүті жетпей жатқан жағдайда баланы осылайша жасанды жолмен емізеді. Бұдан басқа жасанды жолмен баланы емізу жолы мынадай: сойылған ешкі емшегінің үрпін немесе ішек пен қарынды кесіп алып, оны сиыр мүйізінің сүйір ұшына кигізеді. Осындай жолмен жасалған емізікке қайнатылған сиыр немесе қой сүті құйылады. Бұл жағдайда да балаға емшек бермес бұрын, баланың аузына май береді, аузын қойдың құйрық майымен майлайды. Қазақ салтында жаңа туған баланы ауыздандырарда жеті жұрттың тілін білсін деп сауысқанның тілімен, күйші болсын деп домбыраның құлағымен, қойшы болсын деп қойдың құйрығымен, жауырыншы болсын деп жауырынмен ауыздандырады (кейін мойын омыртқа сияқты сол жауырынды іліп қояды). Дәстүрлі ортада ана баланы емізгенде етегін көтеріп емізбеген, әйел адам үй шаруасымен көбірек етегін көтеріп емізуді адалдыққа жатқызбаған. Қазақы ортада «адал сүт емген», «ана сүтінен дарыған» деген сөз тіркестері халқына адал қызмет еткен азаматтарға қарата айтылып жатады. Баласының адал азамат болып жетілуі ата-ананың арманы, сондықтан да баланы емізгенде анасы ғұсылсыз болмауы тиіс деген қағида байырғы қазақ қауымында берік орнаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Адам азықтануы 
'''Баланы сынау''' баланың физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, оның өскенде қандай адам болатынын болжау, жорамалдау; баланың болмысына баға беру. Қазақ адамның адамгершілігін, кісілік мәдениетін оның әрбір іс-қимылынан, емеурінінен байқаған. Адамның жүріс-тұрыс, бет-бейнесі, қимыл-қылығы, аман-сәлемі, әдеп-ибасы, қонақ күтуі т.б. қасиеттеріне қарап, оның қандай адам, қандай ниет-мақсаттағы жан екенін аңғара білген. Тіпті бесікте жатқан сәбилерді бағадарлап, оның болашақта қандай адам дейін алдын ала жорамалдап, өз бағаларын беріп отырған. Мәселен, емгенде анасының бос емшегін тас қылып ұстап алып емген баланы «есейгенде сараң болады» десе, омырауға жабыспай емген баланы қолы ашық, жомарт болады» деп жорамалдайды. Ал ұйықтағанда көзін толық жұмбай ұйықтайтын ер балаларды «есейгенде сұлу жар құшады» десе, көзін толық жұмбай ұйықтайтын қыз балалардың «серігі сері болады» деп тұспалдайды. Үнемі жастықтың үстіне шығып алып, жастықты басып ұйықтайтын бала есейгенде «бай-бақытты»; басын бүркеп алып ұйықтайтын баланы «бұйығы, сылбыр, ынжық»; бүк түсіп, қол-аяғын бауырына басып жататын баланы «уайымшыл, тұйық, бір тоға»; етбетінен жататын баланы «қызғаншақ»; қол-аяғын жан-жаққа керіп тастап, шалқалай ұйықтайтын баланы «төрт түлігі сай, ақыл-ойы терең адам» болады деп тұжырымдайды. Ал кейбір сыншылар: «Кісі болар баланы кісесінен білерсің, aт болатын құлынды мүшесінен білерсің» деп балалардың сыртқы қарап та сынай білген. Мәселен, бала дөң жауырынды, сом денелі келсе батыр, балуан; мандайы кең болса білімді, жайдары; құлағы үлкен әрі қалқиған болса бақ-талайлы, домбырашы; саусақтары сүйрік әрі нәзік болса ісмер, күйші, биші; маңдайы тар болса ашушаң, күйгелек, қызғаншақ; аузы мен құлағының арасы жақын болса аузына сөз тұрмас өсекші, ал алыс болса сөзге сараң, іске шөгел; желкесі шұңқыр болса жалқау, жайбасар т.б. деген сияқты болжамдар жасаған. == Балаға қатысты ырым-тыйымдар мен әдет-ғұрыптар == Баланың дүниеге келуін қамтамасыз ету, аман-есен өсіріп, бағып-қағуға байланысты ұстанымдар мәні жағынан тіршілік цикліндегі әлеуметтік мәртебені айқындаушы әдет- ғұрыптардан құралады. Баланы басты байлық санайтын қазақтың балаға деген ықылас-ниеті, бағым күтімі, басы әйел бала көтергеннен басталады. Бала бойға біткеннен басталатын құрсақ той (құрсақ шашу) баланың дүниеге келуі мен өсу кезеңіне, жасына байланысты ғұрыптарға жалғасып, жарыс қазан, көген құру, көтеріп алу, кіндік кесу, құйрық ботқа, сүндеттеу, атқа мінгізу, тоқымқағар сияқты атқарылады. Анасына баланы көтеру мерзімі ұзаққа созылады деп түйе етін, баланың ерні қоянжырық болады деп қоянның етін, сақау болады деп балық етін жеуге тыйым салған. Баланың денесіне бөртпе шығады деп кіндігі түспей тұрғанда үйден күл шығармай, қапқа салып отырады. Баланың кіндігін аттай жүйрік болсын деп жылқының жалына байлап қояды. Бала қырқынан шыққанға дейін қасқырдай қайратты болсын деп қасқырдың аузынан өткізу (езуін айналдыра бүтіндей кесіп алып сақтап қояды) рәсімдерін жасаған. Аяғы ауыр келінге ырымдатып отқа май құйғызғанда, от ағарып ұзын жанса ұл бала болғаны, қызарып жанса қыз бала болады деп ұғынған. Толғақ жетпей тұрса, май ұзарып жанады. Баланың жолдасына асық ойнайтын бала жалғассын деген тілекпен екі асық қосып, табалдырық астына көмеді. Тіл-көз тимеу үшін босағаға жеті түрлі шүберек байлап, ине шаншып қояды. Толғақ басталғанда есікке, терезеге пышақ, ине шаншып қояды. Бала туған үйде баланы бесікке салушы әйел бесіктің барлық жабдығын орын-орнына қойып, әбден жасап алған соң, шашуға әкелген құрт, май, бауырсақ, қант-кәмпит, күміс ақшаны уыстап алып бесіктің түбек байланатын тесігінен төмен өткізігі, бесік астынан қолын тосқан әйелдерге береді, жиналған бала-шаға, отырған әйелдер оны өзара үлесіп алады, осылайша тышты ма салтын орындайды. Балалы болғысы келген жас әйелдер, әлі бала таппаған жас келіншектер ырым етіп, үлкен сеніммен шашудан дәм татады. Алматы облысынан жиналған кейбір деректерде кіндікті кейде өздері араласатын, жақсы көретін бала тумаған әйелдерге беретіндігі туралы мәліметтер кездеседі. Х. Арғынбаевтың еңбегінде кейбір ырымшыл кемпірлердің кіндікті етпен қоса қуырып, бала таппай жүрген әйелдерге жегізетіні туралы айтылады. Бала таппай жүрген әйелдерге баланың кіндігін ғана емес, сүндетке отырғызғанда алынатын кесіндіңі жегізу (білдіртпей, көрсетпей) Ташкент облысы қазақтарында көптеп кездеседі екен. Баланы қырқынан шығарып ит көйлегін ауыстырғанда оны бойына бала бітпей жүрген әйелдер арнайы сұрап алатын дәстүр бар. Оларға баланың анасы ит көйлекті бүтіндей бере салмай, жыртып береді. Бір ғана бала тісіне және аяғына қатысты жосындардың өзі біршама: шілдехана, aт қою, бесікке салу, шаш aлy, қырқынан шығару, тұсау кесер, шідерге енгізу, бала тістей бастағанда түскен тісін кесек ет, май немесе бауырсаққа тығып, тісі иттің тісіндей өткір, мықты болсын деп итке асатады. Сондай-ақ көктей өссін деп жеміс ағашының түбіне көмеді, таудай бол деп тауға қарата лақтырады. Бала тісі періште бұйымы ретінде есіктен кіретін түрлі пәле-жала, қасқой күштерден қағып тұрады делініп, есік жақтауы арасына да қыстырылады. Кішкентай бала табаққа аяғын салса тоқшылық белгісі (қолын салса, керісінше) деп түсініледі. Баланың алғашқы нақтылап айтқан сөзі үшін де сүйінші сұрап, көршілері, дос-жарандары тана тағып, дастарқан жайып, атап өтеді. Еңбектей бастағанда бауырын жерден тез көтерсін деп бауырынан табақ өткізіп алу, аяғын апыл-тапыл баса бастаған кезде де жүйрік болсын деп сирақ асып, бұтының арасынан өткізіп алу (бауыр аяқ) сияқты т.б. ырымдар көптеп саналады. Бала отырып бастағанда: ''Отырсын, балам отырсын, ''Құшағын гүлге толтырсын. Ұйқысын алып кетеді деп нәрестені бөлеп болғанша үйден кісі шығармайды. Нәрестені тіл-кезден сақтау үшін оның бесігіне, киіміне тұмар ретінде жылан басын, үкі, тоғыз моншақ, күміс тиындарды іліп қояды. Егер көз тиді деп секем алған жағдайда күдіктенген адамының киімінен өзіне білдірмей кішкене қиынды қиып алып түтетеді. Нәрестенің ата-анасы әлдебіреудің нәрестеге сұқтана қарағанын байқап қалса, балаң балпанақтай екен деген сөзін көңіліне алған жағдайда, іле-шала оған түкірту ырымын жасатады. «Көзінде қалы бар адамның қарағы тегін жібермейді» деп, үйге осындай белгісі бар адамның келуінен қатты сақтанады. Нәресте сұлқ түсіп, қатты ауырып қалған кезде, осының көзі тиді-ау деген адамды таптырып алып, оған түкіртеді. Басқа сан түрлі ұшықтау ырымдарын жасайды. Нәрестеге жұрттың назары түспеуі үшін оны көзден тасалап, оған көбінесе жаман-жәутік, ескі-кұсқы кигізіп, бет-аузына әдейі күйе жағып қояды. == Төрге аунату ырымы == Баланы төрге аунату ырымның бір түрі. Дәстүрлі ортада бала босағадан кіріп келе жатып, сүрініп кетсе, «олжа келді, олжа келді, олжасын көтере алмай келе жатыр, төрге аунат, олжа төрге жұқсын» деп үлкендер баланы төрге апарып аунатады. Баланы періштеге санайтындықтан үйге баламен бірге құт кірді деп ырымдап, құтты төрге, яғни үйге орнықтыруды меңзейтін магиялық ырым. == Оң аяқ көтеру ырымы == Баланың он аяғын көтеруі қандай да бір істің білу үшін балаға «аяғыңды көтерші» деп сұрап болжам жасау ырымы. Бала айтқан бойда өзінше гуілдеп, күліп, оң аяғын көтере қалса, өтінуші тілегім орындалатын болды деп қуанады, ісім оңынан, асығым алшысынан түсетін болды деп ырымдайды. == Баланың жол қарау (жол ашу) ырымы== Бір-екі жастағы кішкентай баланың екі қолымен жер тіреп, басын еңкейтіп, екі аяғының арасымен қарап тоңқаюы. Баланың осы қимылын жол қарады, қонақ келеді деп ырымдайды. == Тілін шығару ырымы == Баланың тілін шығаруы сәбидің өздігінен қайта-қайта еркінен тыс тілін шығара беруін алыстан хат не хабар келеді деп ырым қылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы қиып емдеу''' баланың тамырларын күміс теңгемен баса отырып, қиып емдеу. Балаға шыр бітпей, ыстығы біресе көтеріліп, біресе түсіп, іші өтіп мазасызданады. Баланың ұйқысы бұзылғандықтан, тәбеті де нашарлайды. Көз арасындағы, білектеріндегі, алақан, жауырын, бел омыртқаларының екі жанындағы, тобық асты және өкше тамырлары нәрестенің нәзік терісінен шодырайып көрініп тұрады. Қазақы ортада қариялар бұлай ауырған баланы «қой ауруына» шалдыққан деседі. Мұндай ауруға көбінесе бір жас пен үш жас аралығындағы балалар шалдығады. Дәстүрлі ортада «қой ауруын» жоғарыда айтылғандай, күміс теңгенің көмегімен тамырларды баса отырып, қиып емдейді. Ем жел тимейтіндей жылы үйде, бір жақ қыры аздап егелген күміс теңгенің көмегімен жасалады. Баланы жөргегіне етбетінен жатқызып, жауырын омыртқаларының екі жағын жағалай және өкше тамырларын, содан соң шалқасынан жатқызып, екі көз аралық, алақан, тобық үстіндегі тамырларына күміс теңгені батыра басып шығады. Ем жасалып болғаннан соң, жел тисе жел ауруына ұласуы мүмкін болғандықтан, тез арада жылы орап, терлетуге тырысады. Егер бала терлесе, ауруынан тез айығып кетеді. Баланы қиып емдеу жаз айларында, күннің ыстық кездерінде жасалады. Мұндай емді емшіліктің қыр-сырын жақсы меңгерген, емшілік қасиеті бар дәстүрлі емшілер жасайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Валерий Алексеевич Тихоненко''' (19 тамыз 1964 жыл ӨзКСР-інің Ангрен қаласында туған) кеңес ресей баскетболшысы. == Фактілер == Бойы 207 см. 1988 жылдан бастап КСРО еңбегі сіңген спорт шебері. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген, 2011 жылдан бастап «Астана» қазақ баскетбол клубының бас менеджері. Украин. Әкесі Тихоненко Алексей Михайлович, марқұм, монтажшы болып жұмыс істеген. Анасы Тихоненко Валентина Михайловна, үй шаруасымен айналысады. == Жетістіктері == *2000 жылдан «ЦСКА» (Мәскеу), «Динамо» (Мәскеу), ӘӘК ОСК (Самара) командаларының баскетбол бойынша аға жаттықтырушысы. *2002 жылдан Филадельфиядағы Сан-Джозеф университетінде және «Даллас Маверикее» NBA баскетбол клубында машықтанушы. Қайтып келгеннен кейін «Динамо» (Мәскеу), «Самара» ӘӘК ЦСКА(Самара) баскетбол клубтарына басшылық еткен. *2009 жылдан бері Ресейдің баскетбол бойынша әйелдер құрамасының бас жаттықтырушысы. *«ЦСКА» (Мәскеу, 1985-1987, 1997-2000), ӘСК (Алматы, 1988-1990), *«Фелателико форумы» (Вальядолит, Испания, 1990-1991), *«Каха де Ронда» (Испания, 1991-1992), «Аргал Хуэска» (Испания, 1992-1993), *«Спартак» (Мәскеу, Ресей, 1993-1994), *«Арсенал» (Тула, Ресей), ӘӘК ОСК (Самара, РФ) командаларының атынан жарыстарға қатысқан. *1986 жылы «Атланте Хоукс» NBА клубының драфтында болған (АҚШ). *Олимпиада чемпионы (Сеул, 1988); *Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1986, 1990, 1998); *Еуропа чемпионы (1985); *Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері (1987); *Еуропа чемпионатының қола жүлдегері (1989); *«Достық-84» халықаралық турнирінің жеңімпазы, КСРО, Ресей чемпионы (1997-1998, 1998-1999, 1999-2000). *КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері (1988). == Марапаттары == Үш мәрте РФ үздік баскетболшысы ретінде мойындалған. «Достық», «Құрмет белгісі», Халықтар достығы ордендерімен; «Еңбектегі озаттығы үшін» медалімен марапатталған. Әскери атағы подполковник. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы Тихоненко Виктория Львовна (1975 ж. т.). Ұлдары Иван (1992 ж. т.), Марк(1998 ж. т.), Клим (2001 ж. т.), Глеб (2003 ж. т.). ==Дереккөздер== Санат:Алфавит бойынша баскетболшылар Санат:КСРО баскетболшылары Санат:Ресей баскетболшылары Санат:Қазақстан баскетболшылары Санат:19 тамызда туғандар Санат:1964 жылы туғандар Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:Ангренде туғандар Санат:Достық орденінің (Ресей) иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері Олимпиада чемпиондары Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының баскетболшылары Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының баскетболшылары Еуропа чемпиондары Санат:ЦСКА БК (Алматы) ойыншылары Санат:ЦСКА БК (Мәскеу) ойыншылары БК ойыншылары Санат:Уникаха Малага БК ойыншылары Санат:Хуэска БК ойыншылары Санат:Арсенал БК (Тула) ойыншылары Ресей Санат:ЦСКА БК (Мәскеу) Санат:Динамо БК (Мәскеу) Санат:Самара БК Ресей әйелдер құрамасының Санат:Қазақтың спорт және туризм академиясы түлектері Еуропа біріншілігінің күміс жүлдегерлері Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары 
'''Баланы құндақтау''' қол-аяғы түзу, қалыпты жетілуі үшін баланы шыттан тігілген матамен жөргектеу. Бала дүниеге келгеннен соң, кіндігі түспей тұрып-ақ, баланы шыт матадан тігілген жөргекпен құндақтайды. Шыт мата пайдаланатын себебі ол салқын, баланың денесін терлетпейді. Құндақтау туралы қысқаша: ені де, ұзындығы да бір жарым метр болатын шыт матадан тігілген жөргектер пайдалалынады. Бесікте жатып үйренген бала құндақсыз ұйықтамайды. Ұзақ жолға шыққанда, қонақта болғанда баланы бесіксіз-ақ құндақтап жатқызып ұйықтатуға болады. Бұрынғы дәстүрлі ортада баланы құндақтағанда екі аяғының ортасына әдейілеп мақта, кейде жұмсақ шыт мата койған, себебі, осылай құндақтаса баланың аяғы талтақтау болып жетіледі де, өскенде атқа мінгенде ыңғайлы болады деп білген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы қырқынан шығару''' тіршілік цикліне қатысты атқарылатын рәсімнің бірі. Дәстүрлі ортада бала дүниеге келгеннен кырқынан шыққанға дейінгі алғашқы қырық күндік «өтпелі кезеңді» қауіпті, қатерлі санап, жаңа туған нәрестені шырақ жағып күзетіп, қасынан адам үзілмей бағады. Бала қырқынан шыққанша «сүт тырнағын», «қарын шашын» алмайды. Қырық күннен аман өткен нәрестені деп қуанып, «қырқынан шығару» тойын жасайды. Баланы қырқынан шығарарда шомылдыратын ыдыстың түбіне күміс жүзік, күміс білезік, күміс сөлкебай сияқты заттар салып, 40 қасық таза су құяды. Қазақ ұғымында күміс адалдықтың белгісі, күміс салыпған су ең таза су (арам су, уланған ас құйылса күміс ыдыс қараяды) боп есептелінеді және оған жын-шайтан жоламайды. Қырық шелпек пісіріп, келген қауымға таратады. Кейбір өңірлерде оның бірнешеуін бесікке тізеді, оны қасқой кемпір шымшысын деп ырымдайтын болғандықтан, шымшыма нан деп атайды. Баланы қырқынан шығарған әйелдер білезік, сөлкебайларды бөлісіп алады. Баланы шомылдырып болған соң, «қарын шашын» алып, ақ шүберекке түйіп, тұмарша етіп, баланың оң жақ иығына немесе бесігіне қадап қояды, ал «сүт тырнағын» адам баспайтын жерге немесе «ұрпағы көп болсын», деп жеміс ағашының түбіне көміп тастайды. Осы күні баланың ит көйлегі шешіледі. Ит көйлегіне әр алуан тәтті түйіп, бір иттің мойнына байлап қоя береді. Ауыл балалары сол итті қуып жүріп ұстап алып, тәттіні бөліп жейді. Баланың ит жейдесін киелі санап, ақсақалдар алыс жолға шыққанда, дауға барғанда қойындарына тығып алып жүрген. Бала таппаған, үнемі түсік тастаған әйелдер оны басына жастап жатады екен. Байырғы орта түсінігінде берілетін әшекейлер баланың денсаулығы мен өмірінің ақысы болып баланың анасы немесе әжесі «қырқынан шығару» мерекесіне келген әйелдерді, кіндік шешені ренжітпей, риза қылып, қалауын беріп аттандырған. == Баланың қырқынан шығаруда орындалатын салт-дәстүрлер == === Ұл баланы қырқынан шығару мерзімі === Ұл баланы қырқынан 37, 39 күнде шығарады. Бұл ұл баланың қызға төлейтін қалың малы аз болсын деген ниетте істеледі. Ұлбаланы ерте жетіледі, жылдам өседі деген түсінікпен 40 күн толмай жатып қырқынан шығарған. === Қыз баланы қырқынан шығару мерзімі === Қыз баланы қырық күннен асырып 42-44 күнде қырқынан шығарады. Қыз бала, жеңілтек болып кетпесін, байсалды, ибалы да инабатты, орнықты болсын деп анық қырық күн (жұп санда 40, 42, 44) толғаннан кейін қырқынан шығару рәсімін орындаған. === Баланы шомылдыру === Бұл кәдеге жиналған ауыл әйелдері ыдысқа 40 қасық су құйып теңгелер салған суға баланы шомылдырады. === Сүт тырнағын алу === Баланың тырнағын алғаннан соң адам баспайтын жерге көміп тастайды. === Қарын шашын алу === Бұл шашты шүберекке түйіп, тұмарша етіп тігіп баланың оң иығына қадайды. Жалпы баланың шашын еш уақытта ашық-шашық жерге тастамайды. Адам аяғы баспайтын жерге көміп отырады. "Қарын шаштың қарғысы қатты болады" деген мақал да осы салтқа байланысты. === Ит көйлегін ауыстыру === Баланың қырқынан шыққанша киетін "ит көйлегіне" сәбиді қырқынан шығару үстінде түлі тәттілерді түйіп бір иттің мойнына Байлап қоя береді. Жас балалар итті қуып жетіп тәттілерді өзара бөлісіп алады. Бойына бала бітпей жүрген әйелдер қалап алатын дәстүр бар. Баланың анасы ит көйлекті жыртып береді. == Дереккөздер == Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Баланы сылау''' баланың денесіне қой майын жағып сылап-сипау. Қазақ жас нәрестенің күтіміне ерекше назар аударып, оның өмірге қалыптасу барысына жете мән берген. «Қар қылаумен, бала сылаумен өседі» деп, бала өздігінен талпынып жүргенге дейін ауық-ауық қой майымен сылап отырған. Нәресте дүниеге келмей тұрып-ақ ана оған қажетті керек- жарақты біртіндеп дайындап қояды. Соның бірі сылаумай. Сылаумайды әртүрлі жолмен дайындайды. Тортасынан айырған майды таза ыдысқа құйып, салқын жерге қойып тоңазытады. Одан соң ыдыстың бетін жауып, шаң-тозаң түсірмей сақтайды. Кейде қой кұйрығының күнтимес деп аталатын ішкі жағын қуыру арқылы да сылақ майын алады. Ал кейбірде жылқының тұздалмаған қазы майымен де сылайды. Нәрестені сумен жуындырған соң, жылытылған сылақ маймен жайлап сылайды. Май баланың денесіне әбден сіңіп болған соң баланы шалқасынан жатқызып, «менің қолым емес, пірім бибі Бәтима, Ұмай ананың қолы» деп бастап, «маңдайың жазық болсын» деп маңдайын жоғары қарай, «қасың қалың болсын» деп екі қастың үстінен бас бармағын жүргізе отырып сипайды, «қыр мұрынды, жігіттің сұлтаны бол, құлыным» деп екі көздің арасынан бастап, мұрынның ұшына дейін екі саусағын сипап жүргізеді. Денесінің құрыстырысын жазып, дене мүшелерін, мысалы, оң аяғын, оң қолын солға, сол аяқ, сол қолын оңға қарай «өс, өс, балам, өс» деп, еппен тартып созады. «Бір мойын болмасын» (мойны мен иығы қысыңқы болса, оны бір мойын деп атайды), «мойны ұзын болсын» деп, баласының екі жағының астынан алақанымен ұстайды. Сонан соң етбетінен жатқызып «омыртқаң тік, аяғың түзу болсын» деп омыртқа тұсы мен белінен төмен қарай аяғының ұшына дейін ұзына бойлата сылайды. «Саусақтарың салалы болсын» деп саусақтарын бір-бірлеп сипай отырып сылайды. Бір аяқ және бір қолынан ұстап «өс, өс» деп жайлап созып тартып: ''Өс-өс, өс! ''Үйден пәле көш! ''Тәу-тәу, тәу! ''Сыламақ менен, ''Шираң сенен! ''Менің қолым емес, ''Бибәтима пірімнің қолы! ''Тастай мық бол! ''Темірдей төзімді бол! ''Сүттен ақ бол! ''Судан пәк бол! ''Дерт атаулы кірмесін ''Ақ бөпеме тимесін! ''Өс-өс, өс! ''Үйден пәле көш! деп игі тілектерін білдіреді. Кейде: ''Бет-аузың сопаң болмасын, ''Aт жақты бол! ''Мұрның қырдай болсын! ''Маңдайың жазық болсын! ''Мойның құрықтай болсын! ''Бойың сырықтай болсын! ''Қолдарың салалы болсын! ''Құлағың бүрік болмасын, түрік болсын! деп тілек білдіреді. Ал енді бірде әжелер былай дейді: ''... Сыламақ менен, ''Мықты болмақ сенен! ''Жауырының жабыспасын, ''Қабырғаң қабыспасын, ''Өс-өс, өс! Кейде екі қолын екі жаққа созып «қаздың қанатын берсін», екі аяғын соза сілкілеп «тырнаның аяғын берсін» деп тілек әрі жұбату айтып, бала денесінің қырыс-тырысын жазып, тамыры мен буын-сіңірін жетілдіріп, биологиялық белсенді нүктелерін оятып сергітеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы тақымнан өткізу''' жақсылығы жұғысты болсын деген ниетпен жас баланы елге елеулі бай-бағлан, би-шешен, батыр-балуан адамдардың үзеңгісінің астынан өткізіп алу ырымы. Ырыс жұғысты болады деп байырғы орта перзентіне ұлық адамның құты жұғады деп түсінген әрі бұл рәсім белгілі дәрежеде ырым бойынша «қайта туу» тұспалын білдіреді. Сондай-ақ баласы тоқтамай жүрген жағдайда жаңа туған нәрестені көп балалы кемпірдің тақымынан өткізіп алатын да ғұрып бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы ұшықтау''' аластап емдеудің түрі. Көз тиіп не суық тиіп, астан ұшынып ауырған баланы, көнекөз қариялардың айтуынша, ұшықтап емдеудің бірнеше түрі бар. Балаға көздің тиюі де екі түрлі деседі. Егер ер адамның көзі тисе, баланың денесі суып, өзінен-өзі мазасызданым, кіші дәретке жиі-жиі отырады, қолға тұрмай шалқалап жылайды. Егер әйел адамның көзі тисе, керісінше, баланың денесі қызып, шырқырап жылап, тәбеті нашарлап, мүлдем емшек ембей қояды. Мұндай жағдайда әжелер немерелерін тезірек ұшықтауға кіріседі. Кесеге су құйып, оның ішіне жеті тал қара бұрыш салып, анасы баланы сыртқа шығарып ұстап тұрады немесе өзі отыра алатын бала болса өзін отырғызады да, баланы айнала жүріп, бұрыш салынған суды ұрттап балаға бүрку арқылы ұшықтайды. Ұшықтай жүріп «көзі тигеннің көзі шықсын, тілі тигеннің тілі кесілсін» деп көзі тиген адамға қарғыс сөздерін бағыштап айта жүреді. Әбден кеседегі су таусылғанша осылай бірнеше қайталап ұшықтап, содан соң «ауруды саттың ба?» деп сұрайды, баланың анасы «саттық, саттық» деп тез арада үйге кіреді. «Ауруын сатты» деп бапаны жеңсізінің етегімен қағып-қағып жіберіп, кесені жерге төңкеріп тастайды. Баланы жатқызып үстіне жеті киім жабады. Біраздан соң бала терлеп, ауруынан айығып кетеді. Бала астан ұшынып, тәбеті болмай ауырса, әжесі баланы «сәрсенбінің сәтті күні, сәтін бере гөр» деп, баланы таңертең ерте киіндіріп алып шығып, көк шөптің үстінде жүргізеді. Біраз жүргізген соң жерге домапата аунатады. «Жер ана өзің шипа бере гөр, пірім бибі Бәтима» деп тәу ете жүріп, ұшықтауды бірнеше рет қайталайды. Ұшықтап болған соң баланың үстіне жеті киім жауып жатқызады. Бала біраздан кейін өзі-ақ қарнының ашқанын білдіреді. Бала бірдеңеден шошынғанда да осылай ұшықтайды. Ұшықтауды да кез келген қариялар жасай бермейді. Арғы ата тегінде емшілік қасиеті бар кісі ғана ұшықтайды. Қарт әжелердің айтуынша, егер кісі өз-өзіне сенімсіз қалыпта бала ұшықтаса, оның аяқ-қолы сырқырап, өзінен- өзі қысылып, көздері жасаурап, дел-сал халіне түседі. Мұндай жағдайда тез арада жеті шелпек нан пісіріп, ата-бабаларының аруағына бағыштап Құран оқытады. Әлденеден ұшынып сескенген жаңа туған баланы ұшықтауда «тіл-сұңқа» қарсы тұз, пышақтан ұшынса пышақ, бір уыс топырақ алып, осы үш затпен сәбиді ұшықтап, үстінен айналдырып, түкіртіп, күре жолға апарып, оң жақтан басынан асыра: «Мына баланың ұшығын кетір, ғұмырын ұзақ қыл» деп, жол айырығына лақтырады. Абайсызда құлаған баланы шошынудан, пәле жабысудан сақтау үшін баланың құлаған жеріне алақанын тигізіп, сонан соң «ұшық, ұшық, тәңірім, бәледен сақтай гөр, көзге пәледен сақтай гөр» деп, алақанын баланың ауырсынған жеріне тигізеді. Осылай үш рет қайталайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланы шомылдыру''' баланы қырқынан шыққанша күн сайын суға түсіру. Әу баста шыр етіп дүниеге келген кезде кіндік шешесі баланы жылы суға шомылдырып, құлақ, мұрынын, денесіндегі бала жолдасының шырышынан тазартады. Осы жұмыстар атқарылып болғанша анасы да тазаланып, таза киімдерін киіп, баласын емуге үйретеді. Бала дүниеге келген күннен бастап қыркынан шыққанша күн сайын шомылдырып, сылап-сипайды. Ертеде бала туа салысымен ерніне қойдың құйрық майын жағып, күш-қуат береді, қан толтырады деп қалжаға сойылған қойдың алғашқы қан көбігіне шомылдырған. Баланы қыркынан шыққанша тұзды және сабынды суға кезек-кезек шомылдырады. Анасы немесе әжесі баланы арқасынан демеп тегенеге отырғызып, баланы жуындыруды маңдайынан бастайды. Көзін жуғанда сұқ саусағының жұмсақ басымен көздің сыртқы қиығынан ішке қарай сипай жуады. Себебі, баланың көзіне жиналған былшық, баланың көз алмасына кедергісін тигізбей, сыртқатез шығады. Баланы баптауда тәжірибесі мол аналар баланың көзін керісінше, ішінен сыртқы қиығына қаратып жууға тыйым салады. Өйткені, баланың көзіне жиналған былшық көзінің алмасына кедергісін тигізіп, батуы мүмкін. Баланың бетін жуғанда да алақанын сыртқа қарай жүргізеді, яғни, танауының жанынан бастап құлақ тұсына дейін сипай жуады. Әсіресе, баланың танауын, құлағын жуғанда ептілік керек, себебі нәрестенің танау, құлақ шеміршектері өте қатты болады. Танауын екі жағынан қысып жуса, жылап жібереді. Сондықтан баланың танауы бітелсе анасының сүтін тамызу арқылы тазалайды. Баланың қолтығын, шабын, қол-аяғының саусақтарынығ араларын ашып әбден жуу керек. Себебі, баланың қолтығы, шабы, саусақтарының арасы тез қызарып, қиылғыш келеді. Баланың арқасын жуарда анасы сол қолымен баланың көкірек тұсынан демеп екпсітегеді. Екі тізесімен отырғызып аяқтарын артқа қаратып, аяғының бастарын сыртқа қаратады. Бұлай отырғызу баланың омыртқа және жамбас сүйектеріне өте пайдалы, баланың буындарының, бұлшық еттерінің жақсы жетілуіне септігін тигізеді. Жуындырып болған соң құлағын, кіндігін қайта тазалап, кіндігінің түбіне қойдың майынан аз мөлшерде жағып қояды. Себебі, қойдың майы кіндіктің желденуінен сақтайды. Әбден жуындырып болған соң баланы сылап-сипауға кіріседі. Баланы дұрыс жуындыра, сылай білу, оның дене тұрқының дұрыс, сымбатты болып жетілуіне бірден-бір септігін тигізеді. «Баланы сылау әсіреді, қарды қылау өсіреді» деген мәтел осыдан шыққан. Бала қыркынан шыққанда қырық қасық суға күміс теңгелер және күміс сөлкебай салып, кей өңірлерде «бала өскенде бай болсын», деп қойдың кепкен құмалағын, «ұрпағы шөптей көп болсын», деп көк шөп қосып шомылдырады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланың екінші есімге ие болуы''' баланың лақап ат иеленуі. Ежелгі дүниетанымда баланың аты-жөні оның жанымен тікелей байланыста деп түсіндірілген. Егер оның ныспысын қаской күштер біліп қойса, оны дуалауы мүмкін деген ұғым болған. Баланың азан шақырып қойған атын айтпай, оны еркелетіп басқаша атау қалыптасқан. Мысалы, Абай Ибраһим, Қабанбай Ерасыл, Шоқан Мұқағали Мұхаммедқали т.б. Бала ержеткен күннің өзінде, оған өзгеше лақап аттар тағылатын болған. Басқаша айтқанда, ол кәмелеттік сынақтан өтіп, «алғашқы ерлігін» жасап, жұрттың көзіне түскенде оған «титул» ат таңылатын. Мәселен, Әбілмансұр Сабалақ деген есіммен ержетеді де, жекпе-жекте Шарышты өлтірген соң Абылай деген мәртебелі есім қойылады. Көбінесе бала «өтпелі кезеңдерде» (іште, шілдехана, қырқынан шығу қарсаңында, сүндет) тұрғанда сырт көзден оқшаулап, оның атын, жынысын жасырып, тұспал сөздермен жеткізеді. Үлкен адамдардың ішінде баласы бар жас келіншектің қалпын тура айтпай, «ішінде өкпесі бар», «бойында тікені бар» деп тұспалдап сөйлейтін әдеті, сәбиді «шикі өкпе», «тұя», «күл шашар», «төре» деп тергеу салты да осы негізде туған. Ұл бала туса «құрық ұстар» (шырақ жағар), қыз бала туса «кесте тігер» (ат байлар) деп ишарамен жеткізіп, жыныстық белгісін тура айтпайтын болған. Адам қайтыс болганда оның шын атын айтып, жаназасын шығарады. Яғни пәни дүниеде адам жалған аттарымен жүреді де, бақилық болғанда алғашқы өмірге келгенде қойылған шын атымен аттанатын болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланың шашын алу''' сәбидің ана құрсағында жатқанда шыкқан шашын қию, алу. Жас нәрестенің ана құрсағында жатқанда өскен шашын қарын шаш дейді. Қарын шаш алу мерзімі ата-ананың ұстанған әдетіне орай әртүрлі болады. Көптеген ата-аналар қарын шашты бір жыл ішінде алады. Баланың тілі шығып, есейген соң тілек айтып, той жасап алатындар да бар. Ата-ана баласының шашын алатынын ауыл үй-ағайындарына жариялап, мал сойып, дәм татқызады. Кейбір ауқатты адамдар ұзақ уакыт жүріп көрген немесе ұңғышының әлде кенжесінің, яки болмаса жалғыз ұлының шашын ат шаптырып, думанды той жасап алған. Қарын шашты баланың әкесі немесе сыйлы ақсақалдардың бірі таза, өткір ұстарамен қырып алып, кекіл немесе тұлым қояды. Мандай тұсқа қойылған селдір шаш кекіл, екі шекеге қойылатын шоқ тал шаш тұлым, төбеге қойылған шаш айдар деп аталады. Жас баланың алынған шашын аяқ астына тастамай, аулаққа, таза жерге көмеді. Шашты суға салуға, отқа жағуға болмайды. Баласының қарын шашын кейбір ата-аналар наным, сеніміне, ұстанған әдетіне байланысты сақтап та қояды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баланың мойны қату''' баланың өмірге келуіне байланысты атқарылатын ғұрыптардың бірі. Дәстүрлі ортада қалжаға сойылған малдың мойын омыртқасын сындырып алмай, тұтастай жіпке тізіп босағаға іледі. Етпен бірге асылған мойын омыртқаны жиналған әйелдер тістерімен емес, қолмен етінен арылтып тазалап, тесігінен ши өткізіп, шидің екі ұшынан жіппен қосып байлап, кіре берістегі есіктің маңдайшасына немесе оң жақтағы керегенің басына іліп, «баланың мойны қатсын» деп ырымдайды. Осы омыртка нәрестенің мойны қатқанға дейін тұрады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балбасы''' бал аштырған адамның балшыға берер төлемі. Балбасының нақты бағасы болмайды. Кедей адамдардың білдірген тілегіне де, берген батасына да риза пейілмен, «құдай үшін» деп, ақысыз бал ашып берген. Бұрын ел ішінде болашақты, адам өмірін болжайтын көріпкелдер, әулие-әнбие, балгер, емші, құмалақшылар, жауырыншылар көп болған. Мұндай қасиетті адамдар қазір де бар. Әр адам оларға келіп бал аштырады. Олар жоғалған малды, затты, алыстан келетін жолаушыларды, реніш қуаныштарды болжап айтатын болған және олардың көпшілігі шындыққа айналған. Бал аштыруға өтінішпен келгендер кітап ашып, құмалақ салушыларға, көріпкелдерге еңбегі үшін төлем беруі керек. Оны сыпайылап балбасы деп атайды. "Балбасының" нақты бағасы немесе өлшемі болмайды. Әркім қолда барын береді. Кедей, нашар адамдарға көріпкелдер "құдай үшін", яғни тегін бал аша берген. Бұл үшін олар батаға да риза болған. Кейбір әулие адамдар тіпті ештеңе де алмаған. Егер бал ашушы белгілі мөлшерде ақша, мал сұраса халық ондай кісілерге бармаған, құрмет көрсетпеген және сенбеген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мәдениеті 
'''Тишин полиметалл кен орны''' Шығыс Қазақстан облысындағы Риддер қаласынан қарай 18 км жерде. 1958 жылы ашылған. Кен орнын А.А. Малыгин, В.В. Попов, Б.В. Беспаев, Э.С. Төлеубаев, т.б. ғалымдар зерттеген. == Геологиялық құрылымы == Кен орны Кенді Алтайдың солтүстік-шығыс мыжылу белдемінің батыс тармағы саналатын Кедров-Бутачиха жаншылу белдемінің ендік Лениногор қиылысқан жерінде орналасқан. Ол девон кезеңінің кентас сыйыстырушы тау жыныстары көптеген дайкаларымен қиылған жанартаутекті тау жыныстарынан қалыптасқан. Кен денесі ендік бағыттағы мыжылу белдемдерімен көмкерілген. == Жатыс сипаты == Негізгі кен шоғыры ильинск және сокольный подсвиталарының жанасқан жерінде пайда болған ұзындығы км-ден жоғары, ені 200 м-ге созылып жатқан гидротермалдық өзгерген тау жыныстары белдемінен орын алған. Екі (Негізгі және телімге бөлінген. == Минералдануы, құрамы == Минералдары: сфалерит, галенит, халькопирит, пирит. Мысалы, қорғасын, мырыш металдарының өзара қатынасы 1:2,6:12. Пайдалы қоспалары алтын, күміс, кадмий, селен, теллур. Кентас ашық және шахта әдістері бойынша өндіріледі. Аса ірі кендерге жатқызылады. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары кендері 
'''Балберкі''' ауға байланған қалтқылар. Оны кейбір өңірдегі балықшылар лапылдауық деп те атайды. Пішімі төртбұрышты, көлемі 10-15x7 см келген, екі жақ шетінде жіп өткізетін тесігі бар, ол ауды немесе желіні су түбіне батырмай, бірқалыпты ұстап тұрады. Осыған қатысты «Құмсыз жер болмас, балберкісіз ау болмас» деген тұрақты сөз тіркесі қалыптасқан. Бірнеше балберкі қосындысын бүйек (буек) дейді және оны қорытпа тәрізді ірі балықтарға құрған ауға, желіге салады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балгер''' адамның алдағы өміріне қатысты жайттарды болжап, сәуегейлік жасайтын тұлға. Тәжіктер балшыны фолвин деп атаған, атаудың тегі сол сөзге қатысты қалыптасуы ықтимал. Оңтүстік және Сыр бойындағы қазақтарда пал, палшы, пал ашу деген атаулар кездеседі. Атау әртүрлі болғанмен сәуегейлік және технологиясы тұрғысынан мазмұны бірыңғай. Ел кезіп жүретін балгерді ақши деп атау да кездеседі. Балгер қазақы ортада тәуіп деп те аталады. Яғни балгерның да, тәуіптің де атқарар функциясы, түптеп келгенде, бірдей. == Тағы қараңыз == Бақсы == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балға''' металл дайындамаларды қысыммен өңдеуге арналған машина. Ол жетегінің түріне қарай: булы-ауалы (будың не сығылған ауаның әсерімен жұмыс істейді), пневматикалық (жұмыстық және компрессорлық поршеньдердің арасындағы ауаның сиреуі мен сығылуы нәтижесінде қосылады), механикалық (жылжымалы бөлігі қозғалтқышқа мех. жолмен гидравликалық (жоғары қысымды сұйықтықтардың әсерімен қозғалады), т.б. болып бөлінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйелдің отбасындағы орны.''' Қазақ әйелдерінің шаруашылыққа араласуы бала кезінен, 6-7 жасынан басталған. Бұл жасқа келген қыз бала отын-суға араласып, шөпшек жимап, бесік тербетіп, шелекпен су тасыған. 8-9 жасынан кесте тігіп, кілем тоқыған. Ұзатыларда берілетін жасауын дайындауға қатыса бастаған, қоржын, бау тоқыған, үй жабдықтарын өрнектеген. Қыз баланың ұзатыларға дейінгі орны оң жақ болған. Қазақтар арасында қыз балаға ерекше көзқарас қалыптасқан, сондай-ақ, бойжеткен қызға сол әулеттің тең құқықты мүшесі ретінде қарап құрметтелді. Қыздың күйеуге шыққаннан кейінгі әлеуметтік орны мен оған деген көзқарас ерекше мәнге ие болады, яғни, ол бүкіл үй ішіндегі жұмысқа жауапты әйел, бала тәрбиесімен айналысатын шешеге айналады. Қазақ қыздары 15-16 жаеында-ақ күйеуте шыққан. Қазақтар қыздарын ерте күйеуге беруін «тұзды көп сақтама су бұзар, қызды көп сақтама сөз бұзар» деген ел арасында тараған мақалмен түсіндіреді. Сондай-ақ, әйел тәртібінің межеден тым асып кетпеуіне енесі қатты коқіл белген. Келін ата-енесі тұратын үлкен үйдің торіне шықпаған, тосегіне отырмаған. Қыз күйеуге шыққан соң, снссініқ қатал тәртібіне түсіп, ысыла түскен және ене келіннің ақылшысы әрі кеңесшісі болған. Қазақтың «қайын енесінің топырағынан жаралған» деген келінге қатысты сөзініқ астарында, ене тәрбиесін жалғастырған келіннің мінез-құлқы жатыр. Келін күйеуінің туыстарының үлкен-кішісіне қарамай, ат тергеп, аттарын атамаған, тіпті күйеуінің де атын атамаған. Ері үйіне кіріп келгенде, әйел орнынан тұруы керек, қонақпен бірге отырып дамылдауды білмей, ошақ басында тамақтың бабында болуын кадағалап, ыдыс-аяқты реттеп отырған. Ата- енесінің көзінше өзінің күйеуіне қарсы қарап отырмай, бір қырындап отырған, бетіне тік қарамаған. Күйеуінің еліне әбден сіңіп кеткенше келін төркініне бара алмаған, сондай-ақ, жас келін атасының көзіне түспеуге тырысқан. Қазақ әйелдері, қыздары ер адамдардың алдын кесіп өтпеген. Әйелге ерлер тарапынан «қалың малын төлеп алғанмын» деген де көзқарастың болғаны рас. Kөп әйелі бар үйлерде бәйбішенің орны тоқалға қарағанда салмақтырақ болған. Бәйбішенің үйі ерінің үйімен бір саналған. Бәйбіше үйіне тоқал тек шақырумен кірген және рұқсатымен отырған. Көп әйел болғанда бәйбіше үй шаруасының басшысы саналған, үй шаруасы тоқалдың мойнына артылған. Тоқал үйі бәйбіше үйінен 2-3 үйден кейін тігілген. Егер бәйбіше қызғаншақ, шайпау болған жағдайда тоқал үйі 15 шақырымдай ілгері жерден тігілетін). Үй ішінің көптеген тіршілігі әйел әрекеті мен еңбегіне байланысты жүрді. Үй іші мәселесінде өздерін еркін ұстайтын, өзбетімен жұмыстарын атқарды. Қазақ дәстүрінде әйелдің үй ішіндегі еркіндігі өз отбасының атына нұсқан келтірмей, қайта намысын қорғап, ел аузына ілініп, өзгеге үлгі ретінде айтылып, үлкен мадақ пен сыйга бөленетін. Ертедегі шаруаның негізі мал өсіру, егін салу болғандықтан осыған қатысты сыртқы жұмыстарды ер адамдар атқарса, тамақ дайындау, киім тігу, жүн сабау, киіз басу, жіп иіріп алаша, кілем тоқу тәрізді әртүрлі тұрмысқа қажетті бұйымдарды тігу, мал сауу, кір жуып үй жинау, көшіп қонған кезде тең буып, оны шешу, үй жығып, оны тігу және жас балалар мен қартайған ана-енесіне қарау сияқты үй ішінің ұсақ-түйек шаруасы түгелдей әйелдер мойнында болады. Әсіресе, ақылды, парасатты, тәрбиесі жоғары әйел тек еріне ғана емес, сонымен бірге бүкіл ауылға да өзінің ықпалын тигізген. Ері үйде жоқ кезде есті әйел оны жоқтатпай, барлық жұмысқа өзі басшылық ететін. Мұндай әйелдер тарапынан еш уақытта ұрыс-жанжал шықпайтын. Үлкен-кішіні бірдей сыйлап, қажет жерінде жарасымды әзіл айтып, барлық шаруаны атқарады. Қазақ отбасында ең алдымен әйел салтанатына көп көңіл бөлген. Әлеуметтік жағдайына қарай отбасында киімнің асылы, алтын-күмістен жасалатын қымбат та, әрі сәнді әшекейлер әйелге арналған, сонымен қатар әдемі, бағалы ер-тұрмандар мен жүрісі жайлы жорғаларды, сәйгүліктерді әйелдер мінген. Алайда аты аңызға айналған ақылды да, тапқыр аналардың ісін кейінгі үрпаққа үлгі ретінде эңгіме-жыр еткен туындылар халық ауыз әдебиетінде өте жиі кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйелдердің қоғамдағы орны'''. Дәстүрлі дала мәдениетінде қазақ әйелдері өздерінің отбасылық қана емес, қоғам мүшесі ретіндегі әлеуетін өнер-білім саласында, сондай-ақ, қоғам кайраткерлері ретінде көрсетіп, өзін-өзі дамытуға мүмкіндігі болды. Қазақы ортада каракан бастан гөрі отбасылық мүдденің жоғары тұруы әйелдердің белсенділігіне кедергі болған жоқ: өнер саласында атағы жалпақ жұртқа жайылған белгілі әншілер, ақындар, майталман күйшілер болды. Тарихта болған Болған ана, Домалақ ана, Дарабоз ана, Қарқабат ана, Қызай ана, Найман ана, Ұлпан аналар рулы елдің бүтіндігіне қызмет еткен қайраткер тұлғалар болса, Қарқабат, Абақ, Қызай т.б. аналар рулы елдің ұранына айналып (Е.Мүсірепов), сол рудың атына негіз болды. Бәйдібек биге тұрмыска шыққан Нұрила өзінің әдептілігі, ізеттілігі, даналығымен ерекше көзге түсіп ел анасы аталған. Қара Хайдар деген кісі оны «Диһнат мама» (парсы сөзі, қазақ тілінде Әулие ана дегенді білдіреді) деп атапты. Уақыт өте келе «Диһнат мама» дыбыс әсерісіне ұшырап «Домалақ ана» деп аталып кеткен. Ру-тайпа бірлігін, ел тұтастығын сақтаған Баршын атымен Сыр бойындағы қала Барышкент (Қыз қала) деп аталған; Сарысу бойында Болған ана, Белең ана, Жұбан аналарға күмбез орнатылған (Ә.Марғұлан). Әйелдердің пірісі Бибі Бәтима мен Бибі Зухраны баланы сылағанда, жаңа іс бастағанда, пір тұтып солардың атымен бастаған. Мәселен, баланы төмендегідей ғұрыптық жырды айтып барып майлап сылаған: Тәу, тәу, тәу Сыламақ менен Мықты болмақ сенен Менің қолым емес Бибі Бәтима, Бибі Зухра қолы, Ұмай ана, Қамбар ана қолы Тастай қып Темірдей қыл Дерт үйге кірмесін. Балаға тимесін, Өс, өс, өс. Дәстүрлі дала мәдениетінде сыйынып, пір тұту, дұға, құран бағыштау сияқты наным- сенімнен туған ғұрыптық дәстүрлері әлі де болса көрініс табуда. Қазақтың байырғы нанымы бойынша әйелдердің пірі жыр жолдарында да кездеседі. Мәселен: Алпыста анам аналық Бибі Бәтимаға тапсырдым Шырағым сені Қарлығаш Қарашаш ханымға тапсырдым. (Қобыланды батыр) Сонымен бірге қазақ даласында әскер басқару, қол жию, майданда қан төгу қазақ қыздарының бойына біткен қасиет болса керек. Отаршылдық дәуірде Көктемір деген лақап атқа ие болған Сапар қол бастады. Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа Кенесарының қарындасы Сәмеке ханнық жары Бопай өзінің ұлын ертіп барып қосылады. Оның қозғалыс кезінде 600 адамдық жасақты басқарып, Аманқарағай дуанына шабуыл жасаған. Азамат соғысында Айғыз Көшкімбайқызы Аякөз шебінде соғысып, Колчак әскері қолынан қаза тапты. Сондай-ақ, ақылды әйелдің тоқтамды сөзіне ерлер де тоқтаған. «Айман-Шолпан» оқиғасында Айманның ғашығы Әлібектің Көтібардың елін шауып, араз болғандығы аян. Кейін Айманның: «екеуің екі елдің батырысыңдар, ер шекіспей бекіспейді, бір-біріңе шаққан малдарыңды қайтарып, енді дос болыңдар», деген сөзіне тоқтап, Көтібар Айманды Әлібекке өз қызындай ұзатып салып, той жасап берген. Байырғы қазақ қоғамында қазақ әйелінің әлеуметтік еркіндігі де болды. Қазақ әйелдері ұзын жең, кең етекті көйлек киіп денелерін жасырғанымен, бет-жүзін ашық ұстаған. «Қазақ әйелі», «қазақ қызы» деген ұғымның мазмұны қазақы болмыс, қазақы тұрмыстың көрінісі, ежел- ден қалыптасқан салт-дәстүрі т.б жайттарды қамтиды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйел құқығы'''. Қазақтың байырғы әдет-ғұрыптық заңы бойынша әйел адамның әлеуметтік ортадағы орны мен міндетін білдіретін және мүліктік меншікті иеленудегі үлесін білдіретін құқықтық нормалар жиынтығы. Байырғы заңдар жүйесі бойынша, ер азаматтың бірнеше әйелі болса, ең бірінші әйелі бәйбіше деп аталған. Отағасы оны сыйлауға міндетті, алайда қанша әйелі болса да барлығы бірдей бәйбішеге бағынған. Әйелдердің жасауларының араласып кетуіне жол берілмейді, бұл анасының мүлкі тек балаларына тиесілі болсын деген түсініктен шыкқан. Дәстүрлі ортаның әйел құны мен құқығы жайлы ұстанымдарында отбасы мүшелерін материалдық игілікпен қамтамасыз ету ер адамға әйел адамға құқықтық, материалдық артық міндеттеме жүктемейді. Этномәдени дәстүрдегі талап пен діни ұстанымдарға байланысты санадағы түсінік бойынша әйелдің міндеті дүниеге ұрпақ әкелу, ұрпақ тәрбиелеу. Л.Фукстың деректері бойынша, байырғы ортада қазақ әйелдері үй шаруашылығын толық басқарған және төркінінен келген барлық мал-мүлік, тұрмыстық заттарды өз қарауына алып, шаруашылығын көбейтіп, оны күнделікті әлеуметтік қажеттілігіне жаратып отырған. Ертеде қазақ байлары бірнеше әйел алғанымен, әр әйелдің өзіндік құқығы мен атқаратын міндеті болған. Сондай-ақ, бәйбіше күйеуінің әйелдеріне қалай көңіл бөлетіндігіне байланысты күйеуінің малынан тоқалдарға енші бөліп берген, ал бәйбішеде еншіленген шаруашылық болмайды, себебі оған күйеуінің малын басқаруға, күйеуімен бірдей дәрежеде құқық берілгендіктен, бәйбіше де мал-мүліктің толық иесі болып саналған. Қазақ арасында көп әйел алудың бірнеше жолдары болған. Байырғы ортада байлыққа мастанған байлар төсек жаңғырту мақсатымен әйел үстіне қалыңмалын төлеп қыз айттыру арқылы бірнеше әйел алған. Халықтың ғұрыптық салты бойынша әйел саны шектелмеген, ал шариғат заңы бойынша төрт әйел алуға ғана рұқсат етілген. Орыс зерттеушісі Н.Гродековтың деректері бойынша төрт әйелден артық әйелі бар ерлер соңғы төртеуімен ғана ерлі-зайыптылық ғұрпымен тұруға құқылы болған, ал қалған әйелдері софылық жолға түсіп, шариғат бойынша ерлерімен ажырасқан. Қазақ отбасында әйел құқығы болмаған деген біржақты пікір тумауы керек. Әйел ақылды болса, бағына орай ері де ақылды, сабырлы болар болса, ол тек еріне ғана емес, онымен бірге бүкіл ауылға да өзінің ықпалын тигізген. Н.Изразқовтің деректері бойынша қазақтардың ғұрыптық дәстүрінде күйеуі қайтыс болып, артында кәмелет жасына толмаған балалары қалса, әйел қайтадан тұрмысқа шықпаған жағдайда күйеуінен қалған барлық мүлікке иелік еткен. Ертеде қазақтардың бірнеше әйелі болғандықтан, мүлікті бөлісу кезінде алдымен бәйбішеден туған балаларына, ал одан кейін ғана тоқалдан туған балаларына үлестері берілген. Сонымен қатар қазақтың әдет-ғұрыптық заңы бойынша бәйбішеден бала болмаған жағдайда мүлік бірден тоқалдан туған балаларына еншіленген. Байырғы ортада ерлі-зайыпты адамдардың ажырасуы некен-саяқ болған, алайда ер азамат белсіз болған жағдайда, оның сыркаты толық нақты дәлелдермен анықталғаннан кейін ғана ажырасуға рұқсат берілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйел құны'''. Дәстүрлі ғұрыптық құқықтағы әдеттік құқық пен шариғат белгілеп берген сәйкес «әйел құны, ерлер құнының жартысына тең» болды (ер адамның құны өлімі үшін 100 жылқы, төмендегідей бес жақсы: құл мен күң, қаранар, ақсауыт, түзу мылтық, қарашолақ ат, қалы кілем берілді). Ал әйел құны осының жартысы: елу жылқы, қара нар, қара шолақ ат, қалы кілем. 50 жылқының үшеуі ілуге, яғни, жағалы киімге ауыстырылып, 47 бас төленді. Сондай-ақ, әйелдің қолын, аяғын сындырған, көзін ағызған жағдайда да ер адамға төленетін құнның жартысы төленеді. Әйелді өлтірген адамға жаза тағайындауда ол өнерлі болса, еркекпен бірдей тең дәрежеде өнер құны қарастырылады, алайда байырғы ортада өнер құны әйел мен еркекке бірдей саналады. Әйелдің төркінінің жақындарын келеке қылса, ондай еркекті айыпты деп санап, басқа айыптарының үстіне қосымша түрде әдет-ғұрыптық құқықта сүйек сындырған құнын белгілеген. Егер жазым болған немесе қасақана өлтірілген әйел өнерлі, атақ даңқы шыққан адам болса ондай жағдайда билер соты аталған өнер құнын артықша белгілейді. М.Ж. Көпейдің жазбаларында ақын Ұлбикені өлтірген күйеуі Бойтан серіні халықтық сотқа салып, билердің ақылдасуынан («қанға кан дейтін» билер соты ескірген, орыс соты жарамайды деп мұсылмандық жолмен жазалайды) кейін, Ұлбикенің өкпесін алып көрсе, өкпесі жыбырлап тұрған жазу екен, Мұны көрген билер Жаратқаннан ақындық берілген Ұлбикеге өнер құнын тағайындау орынды деп тауып, өнер құнына елу жылқы, алты жақсы тағайындайды, Бойтан серіні бас жетім (айыптың ең жоғарғысы) құнына беріпті. Қара құны үшін тоқал құн деп тоғыз жақсы беріпті (М.Ж.Көпейұлы). Ежелгі әдет-ғұрыптық құқық бойынша әйел кұнын бірнеше жолдармен төлеп отырған. Мәселен, егер күйеуі әйел басынан ұрып, есінен тандырып екесті күйге шалдықтырса, айыпкер шариғат бойынша 100 түйе айып төлеген, сондай-ақ, әйелдің екі кеудесі үшін 100 түйе, екі бір кеудесіне 50 түйе құн төлеген. Егер жүкті әйелді ұрғаннан баласы өліп қалса, 100 сом, егер бала тірі туып біраз уақыттан кейін қайтыс болса, онда 100 түйе кұн, ал бала өліп, кейін анасы қайтқан жағдайда 100 түйе және 100 сом төлеген. Кейде әр адам басына 200 түйеден төлеттірген. Осындай құн төлемдері билердің алқа шешімімен бұйырылған. Қазақтың жеті жарғысында әйел құны туралы былай делінген. Егер әйелі ерін өлтірсе, өлім жазасына кесіледі, (егер ағайындары кешірім жасаса, құн төлеумен ғана құтылады, ал мұндай қылмысты екі қабат әйел жасаса жазадан босатылады), егер ері әйелін өлтірсе, ол әйелінің ққнын төлейді. Сондай-ақ, екі қабат әйелді атты кісі қағып кетіп, одан өлі бала туса, бес айлық бала үшін бес ат, бес айдан тоғыз айға дейінгі балаға әр айына бір түйеден жүз түйе, үш жүз атқа немесе мың қойға тең құн толейді. Әйел қорлау кісі өлтірумен бірдей қылмыс болып табылады. Мұндай қылмыс үшін еріне немесе қыздың ата-анасына құн төлеуге тиіс, егер жігіт өзі зорлаған қызға қалың төлеп үйленсе, жазадан босатылады. Әйелі ерінің көзіне шөп салу үстінде ұсталса, ері оны өлтіруге құқылы, бірақ қылмысты сол кезінде жария етуге тиіс, алайда әйелінен сезіктенген еркектің сөзін төрт сенімді адам дәлелдеп олар теріске шығарса, әйел жазадан босатылады. Сондай- ақ, біреудің әйелін күйеуінен алып қашқан адам өлімге бұйырылады немесе ердің құнын төлейді, егер әйелдің келісімімен әкетсе, күйеуіне қалың төлеп, қосымшасына қалыңсыз қыз беруге тиіс, әйелді ренжіткен одан кешірім сұрамаса, арсыздығы үшін айып салынады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйел әдебі'''. Дәстүрлі қоғамда әйел адамға қатысты талаптарды көрсететін ұғым. Әйел әдебіне үлкенді сыйлау, сәлем беру, қоңақ күту мен сыйлау, ат тергеу және т.б. жосындар жатады. Қазақтар арасында үлкенді сыйлау әдебінің маңызы ерекше. Мәселен, қазақтарда үстелге отырарда үлкен адамдардан бұрын әйелдер отырмайды және олардан бұрын тамақ жемейді. Сондай-ақ, әйел адам үлкен кісі сөйлеп отырғанда ешқашан сөзін болмейді. Бұлардың барлығы үлкенді сыйлаудағы басты талабы болып табылады. Сонымен қатар дастарқан басында алты жасар ұл бала отырса да әйел адам бата қайтармайды. Бұл қазақтың ер адамды сыйлаудағы маңызды ғұрыптық дәстүрі болып табылады. Егер үлкен адамдардан бұрын аталған әрекеттер жасалса, ол әйел адамның әдепсіздігін көрсетеді және оған үлкен сын болып есептелінеді. Әйел адам ешқашан үлкендердің сондай-ақ, өтіп бара жатқан адамның жолын кесіп өтпейді, мұндай тәрбиелік мәні бар жосынды қазақтар балаларына бала кезден үйретеді. Сонымен қатар сыйлау этикасы кез келген жерде көрініс табады. Сыйлау сыйластықтың белгісі. Осыған қатысты қазақта «Өз өзіңді сыйласаң, жат жанынан түңілер» деген мақал бар. Сәлем беру де сыйласудың бір көрінісі. «Алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы қарт сәлем береді», деген халық даналығы сәлем беру ғұрпының адам өмірінде маңызды рөл атқаратындығын көрсетеді. Сондай-ақ, бұл қазақы ортадағы тәлім-тәрбиенің тереңдігін астарлайды. Қазақ әйелдері үйге кіргенде міндетті түрде сәлем беріп кіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
адамның келген қонаққа деген ілтипат пен әзетпен қарауы. Әр ұлтта өз мәдениетіне сай әр түрлі әдет ғұрыппен сипатталады. Қазақтардың қанына ана сүтімен даритын қазақ ұлтына ғана тән асыл қасиет. Сондықтан да қонақты сыйлау, құрметтеу, қонаққа деген ілтипат көрсету бала кезден қалыптасады. Шақырылған қонақты әйел адамның жылы жүзбен бетіне күле қарсы алуы, хал ақуалын сұрап төрге отыргызып, дайындаған ас тағамдарын беріп, ренжітпей қайтаруы қонақты сыйлау мен оған көрсетілетін құрмет болып саналады. Егер шақырылған қонақтардың ішінде келе алмағаны болса, әйелі сарқыт салып беріп, оған өз тарапынан сәлем айтады. Жоғарыда аталған құрмет тек қана шақырылған қонаққа көрсетілетін сый-сыяпат емес, ол кез келген уақытта келген қонаққа корсетіледі. Егер келген қонақ асығыс болса, онда әйелі ауыз тию жосынын жасайды. Қонақты күту, сыйлау көбінесе әйел адамға қатысты болады. Сондықтан қазақ әйелдері қонақты сыйлау, күту мәселесін терең меңгерген және оны бала тәрбиесінде катаң ұстанады, егер үйде ата-анасы болмаған жағдайда баласы келген қонақты үйге кіргізіп, қонаққа шай береді. Қазақтар арасында келген қонақты үйге кіргізбей сырттан қайтару ұят болып есептелініп, ата-анасына сын болған. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» деген халық даналығында отбасында алған тәрбиенің кез келген уақытта көрініс табатындығын меңзейді. Сондай- ақ, әйел адам қонақ келген кезде бала тәрбиесіне көп көңіл бөледі, қонақ отырғанда баласына ұрыспайды немесе дауысын көтеріп сойлемейді. «Қонағын сүймеген, баласын ұрады, не үйін сыпырады» деген мақал осыған қатысты айтылған. Ертеде әйелдер ат тергеу мәселесіне өте абай болған, егер қайын ата, қайын аға, қайын ене, қайынапасымен аттас, көрші-қолаң, әріптес, таныс адамдары болса, олардың атын атамай аттеріс көрші, аттеріс бала, аттеріс аға, аттеріс апа деген атауларды жиі пайдаланады. Осыған қатысты қазақтар арасында аттеріс ұғымы кең қолданысқа ие. == Қазақ салт-дәстүрлері == === Қонақасы === Қазақ үйіне келген қонақты құрметпен қарсы алып, мал сойып, табақ тартады. Бұл қонақасы. Ол жомарттықтың, елдіктің үлкен белгісі. Үйіне қонақ түскенін мәртебе, бақытқа балаған қазақтар семіз қойын, басқа да малдарының қадірлі мүшелерін, тәтті тағамдарын «қонаққа» деп әдейі сақтап қоятын-ды. Яғни, қонақасы қонаққа арналған дәм, мәзір. Дәстүрлі қазақ қоғамында үйге тосын келген құдайы қонаққа, қалап шақырылған арнайы қонаққа жас мөлшеріне, туыстық жақындығына, қарай сойылған мүшелерінен сыбағалы табақ тартады. ===Қонақ кәде=== Қонақпен бірге дастарқан басында отырған адамдар көңілді дем алсын деген ниетпен үй иесінің қонағына «қонақ кәде» айтыңыз деп өтініш жасайтыны бар. Бұл қонақтың өнерін сынайтын, ортаға салуды сұрайтын салт. Қонақ «қонақ кәдеге» өлең айтады немесе күй тартады. Егерде ол әнші, жыршы болса, ауыл адамдары оны 2-3 күн қонақ етіп, өнерін тамашалап көңіл көтереді. Барған жерінде қонақ кәдеге өнерін көрсете алмай, ұятты болып қалмасы үшін қазақтар балаларына жастайынан ән, күй, жырды үйретіп, өнерге баулып өсірген. === Қазан шегелеу === Бірін-бірі жақсы танитын, әзіл-қалжыңы жарасқан, өзара сыйласатын адамдар бас қосып, бірінің үйіне барып: «Осы үйдің қазанын шегелей келдік», дейді. Үй иесі: «Жақсы болды ғой, қазан шегелейтін шебер таба алмай отыр едік» деп қонақжайлылық танытады, әйелі қазанға ет салады, қонақасы береді. «Қазан шегелеу» қонақ бола келдік деген ұғымды білдіреді. Құрмысы шешен өле-рінде балалары: «Әке, бізге не айтасыз?» деп сұрапты. Сонда ол: «Мен не айтайын, есім дұрыс кезінде айтқан сөздерімді ұмытпасаңдар, сол жетеді. Әйтсе де бір сөз айтайын: «Есіктен қонақ келсе –тоқтатпа, өлген мені боқтатпа», депті. Лайым, үйімізге құдайы қонақ келе бергей, олармен бірге отбасымызға ырыс-құт та ене бергей! === Қонақ күтіп алу әдебі === Қонақты үй иесі, қарсы алып, есікті өзі ашып, үйге енгізіп, соңынан өзі кіріп есікті жабады. Бұл қонақпен еріп келген «құт» бірге кірсін дегені Ал қонақты шығарып саларда, есікті қонақтарға аштырып, соңынан өзі жауып шығатын болған. Осы күнгідей қонақтарға есікті ашып, іштен жауап алу деген болған. Қазақ халқы қонақтарды «арнайы қонақ» (қонақ) «құдайы қонақ» (жолаушылар келе жатып түстеніп не бір күн түнеп шығатын қонақ) «қыдырма қонақ» (алыстан ағайын, туған туыстарын арнайы іздеп келіп, бір немес бірнеше күн олардың сый-құрметін көріп қайтатын қонақ), «қылғыма қонақ» (қай үйден түтін шықса, қай үйге қонақ келсе, соны аңдып жүріп кеп қалатын сүйкімсіз қонақ) деп бөлген. Келген қонақтармен жөн сұрасқаннан кейін үй иесі қонағына ең жақсы тамақтарын беріп, риза етуге тырысады. Ең алдымен қонақтарға сусын, қымыз, шұбат, және т.б. беріледі. Содан кейін шай ішіледі. Шайды дәмділеп құю, қонақтарға орнымен сый-сиапат көрсету сол үйдегі әйелдер мен бойжеткен қызға үлкен сын болған. Шайды дәмділеп құйып бере алмаған бойжеткен қыз тәрбиесіз саналып, әңгімеге ұшыраған. Шай ішілген соң асқа дейін қонақтардың көңілді отыруына, яғни олардың бабын табуға үй иесі бар жағдайын жасайды. Ол үшін үй иесі әңгіме дүкен құрып, қонақпен бірге отырады. Реті келсе ауылдағы әнші, күйшілерді шақыртып, әңгіме арасында қонақтардың көңілін көтереді. Үй иесінің балалары да аяғынан тік тұрып қонақтарға қызмет көрсетеді. Қонақ күту халқымыздың ең жауапты ісі. Қонақ шақырудағы ескерту. Қазақ дәстүрінде, әсіресе, қазіргі кезде қонақты көбінесе үй иесі өзі барып шақыруы немесе арнайы шақыру қағазын жіберуі тиіс. Қонақты бір жұма бұрын шақыру бұл күндері әдетке айналған, өйткені әркімнің алдағы уақытқа жоспарлап қойған әр түрлі жұмыстары болады. Егер қонақ шақырылған жерге бара алмайтын болса, себебін бірден айтқан жөн. «Көрермін, мүмкін барып қалармын» бара алмасам, ренжіме» деген сөздер шақырушыға жайсыз тиеді. Шама келсе халықтың көнеден келе жатқан дәстүрі бойынша «Шақырған жерден қал ма, шақырмаған жерге бар ма» деген мақал сөзін берік ұстаған жөн. Бұрыннан таныс немесе жақын туыстары болмаса, сыйлы қонақтарды телефонмен шақыру ыңғайсыз. === Дастарқан басындағы әдеп === Дастарқан басында қалай өзін ұстау керектігін білу керек Ондаған, жүздеген жылдар бойы атадан балаға мирас болып келе жатқан, дастарқан басында әркімнің өзін дұрыс ұстай білу ережесінің қажеттілігі сонда оның негізінде адамдардың қысылмай, өзара көңілді отыруында, тазалық сыпайылық талаптарын үйлесімді дұрыс сақтауында маңызы зор. Мысалы: үй иесі оның жұбайы дастарқан басына отырмас бұрын қонақтарды бір-бірімен таныстырады, оның тәртібі, жасы кішілерді үлкендерді, ер кісілерді әйелдерге таныстырады. Үй иесі әйел қонақтарды шақырып, алдымен өзі отырады. Ер кісілер алдымен әйелдерге орын босатып, сонан соң ғана өздері отырады. Үй иесі тамақты тез жемеуі керек, ал қонақтардың да тамақты тез жеуіне мәжбүр етеді, берекесін алады. Дастарқан басынан қонақтар үй иесі тұрған соң ғана тұрады. Ер кісілер орындықтарын жылжытып, әйелдерге стол басынан тұруға көмектеседі. Қалыптасқан дәстүр бойынша ер кісілер оң жағында отырған әйелге қызмет етеді. Алайда сол жақта отырған әйелді де ұмытпаған жөн, әсересе оған жанында қызмет көрсететін ер кісі болғаны жөн. Дастарқан басында отырғанда қатты сөйлеудің, қатты күлудің қажеті жоқ, амандасу үшін стол үстінен қол созу да дұрыс емес, көршіге жаныңды беріп отырыңыз. Кейде мерекелік дастарқанда, басқа да жиын-той дастарқанында көз тұнады, кейбіреулер қайсысын аларын білмей сасып қалады. Саспай, мұхият зерттеп қарасаңыз, бәрінің де қолданатын орны бар. Көпшілікке арналып, ортаға қойылған басытқыны сондағы ортақ қалақ, қасықпен алып, әркім өз тарелкасына салады. Май, уылдырық т.б. тағамдарды осып өз пышағымен нанға жағады. Естеріңізде болсын алдыңыздағы тамақты тауысып жемей, сыпайылықты көрсету, ешқандай сыпайылыққа жатпайды, керек десеңіз, тамақтың ұнамағандығын көрсетіп, үй иесін ренжітесіз. Одан да тамақты өз салып асыңыз, не балмаса кейбір тағамнан мүлдем бас тартыңыз, бірақ дәмсіз екен жарамайды дегенді айтпай-ақ қойсаңыз да болады. Ал үй иесіне де ескертер жай, тағамдарды қонақтардың аузына тықпалай берудің қасиеті жоқ. Дастарқан басында тіс шұқу, тістің арасында тұрып қалған тағамды қолмен алу әдептілікке жатпайды. Дыбыс шығармай, сораптамай ішіп-жеу дастарқан басында әдеп сақтаудың бірден-бір түрі. Тамақты қасықтың, шанышқының, пиаланың ұшынан ұстап сорып ішпеңіз. Сұйық тамақты ыстықтай ішуге де болмайды. Аузыңызды тамаққа толтырып алып сөйлеуге тырыспаңыз, тамақты алдыңғы тістеріңізбен шайнамаңыз, сондай-ақ екі ұртты толтырып шайнамаңыз адамға тіпті де жараспайды. Өзіңізден алысырақ тұрған бір тғамды затты аламын деп қол созып, алдыңыздағы тарелкаға (көршіңіздің тарелкасына да) төнбеңіз. Одан да жақын отырған біреуге қол созып жіберуді өтініңіз. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйел адамның ақырет киімдері''' қайтыс болған әйелге кигізілетін кебіннің шартты атауы. Қазақтың ғұрыптық дәстүрі бойынша қайтыс болған әйелге бестен жеті қабатқа дейін кебін (киім) кигізіледі. Әйел адамның ақырет киімдеріне: шапан, көйлек, бешпент, белдемше, ақтық (төменгі аяқкиім), кимешек, шұлауыш жатады. Ақырет киімді қайтыс болған адамды жуындырғаннан кейін кигізеді. Әйел қайтыс болғанда жаназаға қатысып отырған туысқандарынан молда: «Төркіндеп барып тиісті еншісін алып па еді» деп сұрайды. Егер әйел төрікіндеп барып еншіеін алмаса туған-туыетары ол жерде ақшалай береді немесе мал атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Сәуірдің 19''' Григориан күнтізбесінде жылдың 109-шы күні (кібісе жылдарда 110-шы). Жылдың аяғына 256 күн қалады. == Мерекелер == Бәйшешек күні. Тәуелсіздік күні (1810). Республика күні (1971). 33 жылдар экспедиция күні. == Оқиғалар == 1529 Рейхстагта Шпейерде неміс католиктері мен толықтай бөлінуі орын алды. 1627 Франция кардиналы Ришелье Ста ассоциаций компаниясына Канаданы зерттеуге патент берді. 1810 Каракаста халық көтерілісі. Венесуэланың Испаниядан тәуелсіздігі үшін соғыс басталды. 1839 Лондон келісім-шарты бойынша Бельгия Нидерландтан тәуелсіздігі танылды. 1850 Англия мен АҚШ Панама каналын бірлесіп салу келісімге келді (артынша АҚШ өз күшімен салуды жөн көреді). 1941 АҚШ сенаты Израильде жебірей мемлекетін құру идеясын қолдау резолюциясын қабылдайды. 1947 «Үнді ұлттық конгрессі» партиясы елді екіге Үндістан және Пәкістанға бөлуге келіседі. == Туғандар == 1875 жыл Тихов Гавриил Адрианович, Қазақстан астрономы 1907 жыл Афрасияб Бадалбек оглы Бадалбейли, әзірбайжан сазгері, дирижер, музыкатанушы және публицист, Әзірбайжан КСР-інің халық әртісі (1976 жылы қ.б.) 1949 жыл Төлеген Тілекұлы Жүкеев, Қазақстан мемлекет және қоғам қайраткері == Қайтыс болғандар == 1875 жыл Джордж Байрон, ағылшын ақыны, романтизм бағытының көрнекті өкілі, 6-шы барон Байрон, лорд. ХІХ ғасырдағы еуропа әдебиетінің көрнекті өкілі (1788 жылы т.) 1882 жыл Чарлз Дарвин, ағылшын натуралисті, қарама-қайшы биологиялық эволюциялық теорияны қалаушы 1906 жыл Пьер Кюри, француз физигi, радиоактивтiлiк туралы ғылымның негiзiн құраушылардың бiрi, Нобель сыйлығының иегері (1859 жылы т.) 1998 жыл Октавио Пас (1914 жылы т.), мексикалық ақын, Нобель сыйлығының 1990 жылғы лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:19 сәуір 
'''Тиын''' Қазақстанның ұсақ ақша өлшемі. Ұлттық валюта теңгенің жүзден бір бөлігіне тең. 1993 жылдың 15 қарашасынан 1, 2, 3, 5, 10, 20, 50 тиындық ұсақ ақша түрінде айналысқа енгізілді. Кейін бұл тиындар айналыстан шығып қалды. == Банкноталар == Бейнесі (тиын) Өлшемі(мм) Негізгітүстері Сипаттамасы Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы 105px 105px 105×65 жасыл белгіленген бағасы Қазақстан бағасы 30 желтоқсан1995 105px 105px көгілдір 105px 105px күлгін 105px 105px 10 қызғылт 105px 105px 20 көгілдір 105px 105px 50 қоңыр Кескін масштабы миллиметрде 1,0 пикселді құрайды. == Шақалары == Бейнесі (тиын) Материалы Диаметрі(мм) Жуандығы(мм) Салмағы(г) Қыры Айналымдағы уақыты 120px жез Л-80 17,27 1,3 2,26 тегіс наурыз 1994 —31 желтоқсан 2012 120px 120px 10 19,56 1,6 3,48 120px 20 21,87 1,7 4,71 120px 50 25 7,43 ==Дереккөздер== Санат:Ақша Санат:Ұсақ ақшалар 
'''Әйел сәні''' әйелдің бой түзеп, сән-салтанатпен жүруі үшін қолданылатын сәндік заттар. Қазақ әйелдері ежелден киімнің тәуірін киіп, әшекейдің асылын таққан. Орыс зерттеушісі И.Г.Андреев былай деп жазады: «Қазақ әйелдері әшекейлерді кеудесіне де тағады. Бастарына жаулық салып, оның үстінен маңдайға дейін түсетін жамылғы киеді де, оған жіпке тізілген маржан, інжу қадап қояды. Оның үстінен ақ жаулық салады. Арқа жағындағы жаулықтың ұшы жерге тие жаздап тұрады. Кейбіреулері мұрнына кішкентай күміс сырға тағып жүреді, осы арқылы әкесінің ең сүйікті қызы екенін аңғарасың. Саусақтарына жүзікті молынан салады; ал құлақтарына көбіне інжу қадаған ұзынша сырғалар тағады». Қыз бала 4-5 жасынан бастап-ақ сәнмен бой тұзеп, қолына бала білезіктер, құлағына сырға, камзолына жиектей күміс құймалар таккан. Әйел әшекейлері тек сән-салтанат үшін ғана емес, әдет-ғұрып, наным-сенімге де тікелей қатысты болғандықтан, кез келген әлеуметтік ортаның өкілі өз хал-қадірінше әртүрлі әшекейлер татуға тырысқан. Сондай-ақ, таққан әшекейінс қарай әйелдің жасын, әлеуметтік тобын, қай аймақтап екендігін ажыратуға болады. Мәселен, ауқатты отбасынан шыққан әйелде бағалы тастардан көз салынған, алтынмен апталған әшекейлер мол болады. Олар күрделі көркемдік шеберлікпен, техникалық жағынан мінсіз орындалуымен ерекшеленеді. Қазақтың бай әйелдері зергерге бірыңғай нақышта жасалған әшекей бұйымдарынық толық жинағына тапсырыс берген және ауқатты отбасынан шыққан қыздар салмағы үш келіден кем түспейтін күміс шолпылар таққан. Зергерлік әшекейлердің саны мен сипаты әйел жасына орайлас келеді. Мәселен, пішіні жағынан кіші, қарапайым әшекейлерді жасөспірім қыздар тақса, ал қыз бойжеткен сайын ол таққан әшекейлер өзгеріп, көркемдік нақыштары күрделене, көбейе түскен. Ал тұрмысқа шыққаннан кейін әйел әшекейі біртіндеп азайып, жасына қарай басқа накыштарга ауысады. Қазақ жүзік, сақина, балдақ, құстұмсық жүзік, отау жүзік, білезік, жұмыр білезік, сырға, некелік, шашқап, шолпы, шашбау сияқты әшекей бұйымдарын таққан. Қазақ әйелдері шашына шашбау, шашқап, шолпы, шаштеңге таққан. Мұндай әшекей бұйымдардың әйелдер үшін тәрбиелік мәні зор. Күміс немесе алтын теңгелер, тиындар қадалған шашбауды шолпы деп те атайды. Мәселен, шолпыны сән-әшекей ретінде, әрі оның салмағынан шаш ұзын болып өседі деп тақкан. Кеудесіне өңіржиек, шашына шолпы таққан қыздың мойны құрықтай болып өскен, бойын тік ұстаған дене бітіміне көңіл бөлген. Қазақы ортадағы қыз тәрбиесінде шолпының маңызы зор. Алайда, анасы қашанда қызына қатты жүгірме, оқыс қозғалма, шолпың қатты сыңғырласа сені әдепсіз қыз дейді деп отырған. Сондай-ақ, қазақтар арасында шашқа тағатын әшекей бұйымдарга қатысты коптеген наным-сенімдер бар. Шашқапты бойжеткен қыздар мен келіншектер үй шаруасын істеген кезде киген, ол бұрымды шаң-тозаңнан, күн көзінен қорғайтын арнайы тігілген сәнді бұйым. Оны жас келіндер жүн сабау, киіз басу, ши тарту, мал сауу т.б. жұмыстарга араласқан кезде, тазалық сақтау мақсатында да киген. Ол мақпал, шұға, барқыт, мауыты сияқты көк, қызыл, қара түсті маталардан тігіліп, желкеден белге жететін етіп бұрымның жуандығына қарай пішіліп тігіледі, кестеленеді. Жоғары және төменгі жағынан ою-өрнекпен безендіріліп, зер, оқа, моншақпен әшекейленеді. Бір-біріне ұқсас болғанымен өзіндік айырмашылықтары бар: асыл тастардан көз қондырылғанын жүзік деп, тасы жоқ тек алтын, күмістің өзінен ғана көз шығарғанын сақина, көзі жоқ шығыр түріндегісін балдақ деп атайды. Сақина мен жүзіктердің киелілігі мен қасиетін бағалауға қатысты қазақтар арасында кең тараған түсініктер жиі кездеседі. Ертеде қазақтар әйелдің қолында не жүзігі, не сақинасы болуы керек деп санаған, ол болмаған жағдайда дайындаған тағамын арам деп білген. Күмістен сақина, жүзік салған әйел қолынан ішкен сусынды қонақ адал деп, сүйсініп ішкен. Қазақта жүзіктің жасалу мәнеріне қарай немесе сөздеріндегі тастардың материалы мен түр-түсіне қарай құдағи жүзік, құстұмсық жүзік, күмбезді жүзік, шытыралы жүзік, алтын жүзік, күміс жүзік десе, сақиналар құсмұрын, түйетабан, тасты, кавказ, құсмұрын, ырғақ, моншақты, бұрамалы, топсапы, жүрекше көзді жүзік т.б. түрлерге белінеді. Қазақ дәстүрінде келін болып түскен қызға енесі арнайы тіккен отауың биік болсын, деп отаужүзік соқтырған. Бойжеткен қыздар таққан құстұмсық жүзік бақыттылықтың, тәуелсіздіктің, еркіндіктің белгісі саналған. Әсіресе жүзік арқылы түрлі этномәдени ақпараттар беріліп отырған: топсалы жүзік сәлемдеме ретінде туыстар арасында дәнекер қызметін атқарған. Қазақ әйелдердің киім-кешегінің сәнді кешеніне әртүрлі тана, моншақ, түйме, түйреуіш, опадалап салатын сәнді бөгіре т.б. әшекей түрлері жатады. Моншақ мойынға тағылатын сәнді бұйым. Моншақ үсак, түрлі түсті. Әртүрлі пішінде (шар тәрізді, сопакша қырлы) болады. Әйелдердің сәндік үшін киіміне тағатын әшекейдің бір түрі тана. Тананы сәндік үшін жағаға, бас киімге, омырауға тағады. Алайда, тана түйме сияқты, бірақ одан үлкендеу, дөңгелек пішінді, жалтырап тұратын әшекей. Әрі әшекей, әрі киімнің алдын, өңірін айқастырып жабу үшін қолданылатын әшекейдің бірі түйме. Ертеде түйме тұмардың қызметін атқарған және кемпірлер омырау әшекейі ретінде таққан. Әйелдер үшін зергерлердің көп жасайтын әшекейлерінің бірі үлкенді-кішілі түймелер. Оны көбінесе ішін қуыстап, әртүрлі кескін беретін күмістен жасайды, сыртына зер салады. Мұндай түймелерді торсылдақ түймелер деп атайды. Қазақ әйелдерінің мойнына, омырауына тағатын әшекейлі, сәнді бұйым алқа. Алғашында алқа дөңгелек әшекей ретінде тағылғанымен бертін келе оның түр-сипаты өзгеріп, тұмарша түрінде, әртүрлі үзбелі салпыншақты кейіпке ауысқан. Ол кейде меруерт, маржан, үзбелі моншақтар тізбегі тігілген асыл тастардан кейде алтын, күмістен соғылып, бетіне асыл тас қондырылып, ою- өрнектелініп, салпыншақты етіп жасалынады. Алқаның жергілікті тілде әйкел, көкірекіие, қаза, омырауша, өңіржиек т.б. атаулары да кездеседі. Мойынға салатын зергерлік әшекей бұйымның бір түрі тұмар. Тұмар көбінесе үшбұрыш, төртбұрыш етіп жасалады, ішіне молданың қағазға жазған дұғасы, ұлутас, үкі қауырсыны, сондай-ақ, киелі деп есептелетін заттар салынады. Тұмар тек әшекей ретінде ғана емес, пәле-жаладан, ауру-сырқаудан, көзтиюден сақтайды деген наным-сенімге қатысты да тағылады. Қазақтың жасы егде әйелдері кимешек шылауыштың бүктемесі ажырап кетпес үшін түйреуіш таққан. Оның ай түйреуіш, құсмұрын түйреуіш, шашақты ай түйреуіш, тас жүгіртілген ұзыншақ (төртбұрышты, сопақ) түйреуіш, төбеге тағатын шолпылы түйреуіш деген түрлері бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйелдердің сәндік әрлеуіш заттары'''. Қазақ әйелдерінің сәндік мақсатта қолданатын әрлеуіш заттары мен тұтыныс бұйымдарының жиынтығы. Байырғы ортада қазақ сәндену, әдемілену үшін опа, далап, қына, әтір, еңлік, сүрме сияқты әрлеуіш заттарын пайдаланған және оларды әртүрлі жолдармен жасап, күнделікті тұрмыста қолданған. Кейбір деректер бойынша ертеде қазақ әйелдері бидай мен күріш ұнтағынан опа жасап, беттерін әрлеген, қынамен тырнағын бояған, қатық жағып, шашқа оң кіргізген, осма жағып қасын карайтқан, сондай-ақ, ләйлік деген қызыл мақта сатып алып, бояуын шығарып, бетінің ұшын қызартқан, сүрмені үгітіп қабаққа жаккан. Алайда кейбір әрлеуіш заттарын Ташкент, Бұқарадан келген саудагерлерден қолма-қол ақшаға немесе айырбас саудамен алып отырған. Орыс деректері бойынша қазақ әйелдері мынадай табиғи әрлеуіш заттарын тұтынған: оспа, опа, далап, еңлік, қына, сүрме т.б. және олардың ел арасында таралған халықтық атауы опа-далап. Осы тақырыпта жарияланған мақаласында И.Краузе (1873 ж.) оның жергілікті өсімдіктерден алынатындығын айтқан, ал кейбірін Орта Азиялық елдерден әкелетіндігін жазады. Сондай-ақ, олардың қалыптасқан тұрақты бағасы жоқ, себебі бұл өңірдегі әйелдердің көбіне қажетті опа-далапты өздері дайындап алатындығымен байланысты. Бакта өсетін кара түсті оспаны алып, оның бояуымен қасын бояған. Қыз- келіншектер оспаның жаңа жапырақтарын алып, қысып сөлін шығарып, шыққан сөлге май қосып дайындаған. Сондай-ақ, оспаны барлық жастағы әйелдер пайдаланған. Ал сүрме өсімдігінің ұнтағынап жасалған қара түсті бояуды ертеде қыздар мен келіншектер қас пен кірпігін бояуға қолданған. Сүрмені қыз- келіншектер саудагерлерден алатын болған. Қазақ арасында кеңінен тараған сәндік заттың бірі еңлік. Табиғи бояу беретін еңлік өсімдігі тау жоталарында, тастақ, тақырда өседі, оның тамырын қазып алып, қабығын ашып суға шылағанда қызыл бояу шығады. Әйелдер оны бет ұшына жағу арқылы әдемілікті, сұлулықты паш еткен. Мұндай бояуды қыздар сен үшін еріндеріне жақса, ер азаматтар далада аңызақ жел өтінде беттері жарылмасын деген мақсатта бетке жакқан. Байырғы ортада қыздардың ерні қызыл болса «еңлік жегенсің бе?» деп әзілдеген. Қазақ әйелдері қынаны тырнақтарын бояу үшін пайдаланған, алдымен қына жапырақтары мен тамырын суға салып, бояу жасайды да, содан кейін тырнағына жағады. Бірнеше сағаттан кейін тырнақтары сары қызыл түсті өңге боялған. Бұлай пайдалану бір жағынан сәндік үшін болса, екінші жағынан тырнақтың сынбауына көмектеседі. Ертеде қазақ әйелдері шашты нығайту үшін қатықты қолданған, себебі қатықпен жуылған шаш қалың әрі ұзын, жұмсақ болады екен. Байырғы ортада еркектер мен әйелдер қалампыр гүлінен жасалған ұнтаққа хош иісті өсімдік жапырақтарын қосу арқылы әтір жасаған. Сонымен қатар мұндай хош иісті ұнтақты әйелдер сандықтағы киімдерінің арасына да салған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әйелдердің киім-кешегі.''' Ғұрыптық салтқа негізделген, ұлттық нақыштағы ою-өрнектермен әшекейленген, әлеуметтік дәрежені көрсететін әйелдердің киімдері. Қазақ әйелдер киім-кешегі көшпелі тұрмыс пен ауа райына бейімделіп, шаруашылық пен мәдени ғұрыптық негізде болған. Әйел киімдерінің қазақ елінің бәріне мәлім ортақ түрлері: көйлек, кимешек, жаулық, сәукеле, желек, тақия, қамзол, көзекей, кебіс, мәсі, кәкірекше сияқты киімдер. Сондай-ақ, әшекей, ажар жағынан қыз киімдері, келіншек киімдері, орта жастағы әйелдер мен қарт бәйбішелердің киімдері деп жас ерекшеліктеріне қарай тігіледі. Қазақ қолөнер шеберлері киімге катысты әртүрлі әшекейді зерделей білген. Маусымдық, өлкелік, әлеуметтік және жас ерекшеліктеріне байланысты, сонымен қатар күнделікті тұрмыстық және сән-салтанатты киім-кешек түрлерін тігуде мата, басқа да қажетті заттарға үлкен мән берілген. Қазақтың ұлттық киімін сипатына қарай іштік, сырттық, сулық, бір киер, сәндік және кейбірінде салтанат ғұрып киімі деп бөледі. Бір киер киім деп қымбат маталардан әшекейлеп тігілген, той-думандарға, жиын топтарға барғанда, жат елге сапарға шыққанда киетін сәнді киімдерді атайды. Әйелдердің іштік киімдеріне көйлек, дамбал, желетке, қамзол, кәзекей; сырттық киімдеріне читан, күпі, кеудеше, тон, шидем; сулық киімдеріне қаптал шапан, кебенек, кенеп, сырттық жатады. Мереке, той-думандарда, аста, дүбірлі жиындарда әжелер бастарына ақ кимешек, шылауыш, күндіктерін салып, үстілеріне ақ шағидан жалбырлы көйлек, жалаң бешпет, сыртынан оқалы шапан, түлкі ішіктерін киіп, белін жібек белбеумен буып, оюлы кебіс мәсі киіп төрден орын алған. Ал келіншектер, әйелдер бастарына кестелі кимешек шылауыш, түйреуіштерін тағып, сәукеле, қызыл желектерін салады, үстілеріне желбір көйлек, кестелі көйлек, кәзекей кестелі жекет, кестелі кәмзол, жанат ішіктерін киеді, жібек, кемер белбеу тағынады, құлақтарына алтын сырга, мойындарына алтын-күміс алқа тағып, білегіне білезік, саусақтарына жүзік салып, кестелі тізе қап, биік өкшелі көксауыр етік, қызыл етік, шеттік етік киеді. Сондай-ақ, қазақ қыздары мен бойжеткендері шаштарына шашбау тағып, құлаққа сырга, қолға білезік, сақина салып, мойындарына алтын- күміс алқалар тағып, қос етекті алты қиық, төрт қиық койлектерін киіп, кестелі тізе қап, аяқтарына оюлы қызыл, көк, қара былғары етік киеді. Қазақ әйелдерінің бас киімдері өзіндік ерекшелік- терімен өзгешеленеді және жасалуының өзіндік ғұрыптық, салттық негізі бар. Әйелдердің бас киімдері: бергек, бөрік, жаулық, желек, жырға, кимешек, күндік, орамал, қарқара, сәукеле, тақия, шәлі (жібек, шілтер, оюлы түрі бар) қасаба, бүркеніш, шылауыш және т.б. Қазақ әйелдерінің бас киімдері олардың жасы мен отбасыдағы жағдайына байланысты ерекшеленеді. Жаздыгүні қыздар түрлі-түсті жібек, барқыт, мақпалдан тігілген, төбесі жайпақ дөңгелек тақыя (тебетей) кисе, қыс маусымында ауқаттылар камшат бөрік киген. Бойжеткендер мен қыздар зере, тақия, төбетай, қарқара бөріктерінің төбесіне үкі таққан, себебі қазақ наным-сенімінде үкі құсы киелі саналады. Қыздардың тақиясы қызыл, күлгін, жасыл, т.б. бір түсті шұға, барқыт, мауыты сияқты кездемелерден, өңді маталардан қабатталып сырылып тігіледі. ӘЙЕЛДІҢ СЫРТ КИІМІ Белдемше той-думандарда көйлек үстінен киетін сәнді сырт киім үлгідерінің бірі. Той киімі ретінде жаңа түскен келінге да арнап тігіледі. Келеме жібектен тігілген, сәнді киер сырт киім. Кеудеше кеудеге киетін сырма, жұқа жеңіл киім. Кәзекей жеңсіз, жағасы кеңірек ойылған, етегі белден төменірек түсетін, бағалы матадан тігілген жеңіл киім. Қамзол көйлек сыртынан киетін жеңсіз не шолақ жең жеңіл сәндік әрі жұмыс киімі. Кіреуке алтын тінді зерлі жіппен тігілген, аса қымбатты, сәнді жібек шапан. Сатипа жеңіл шолақ сырт киім. Тізеқап суықта, аязды күндері екі бұтқа ғана киетін, ауы, ышқары жоқ екі балақ. Қырмызы тон арналып қызыл масатыдан тігілген қаптал шапан. Қамқа тон иі қандырылып өңделген жұмсақ қой терісінен, қамқадан, өзге де әдемі аң терісінен жаға салып тігілген, қаусырмамен түймеленетін бағалы киім. Қыздар мен әйелдердің өздеріне лайықтап сәндеп тіккен шапандары, шекпендері, тайжақылары, тондары, ішіктері, т.б. сырт киімдері бар. Олардың үлгілері, нақыштары ерлердің сырт киімдернен өзгеше, жатық тігісті, кестелі, зерлі-оқалы, пішімі сыпайы, сәнді келеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ашабақан''' көлемі қарабақаннан кіші, аша сырықтан үлкен, басы ашалы, одан төменде бірлі жарымды бұтағы бар, бақаннан жуан емес, сидам келген тұрмыс бұйымы. Ашабақанның көшпелі ортада қолданысы ауқымды: оны жауынды күндері киіз үйдің ішінен көлденең сырықты тіреу етіп салады; мал сойғанда ашалы басын уықтың қарына байлап, одан төменгі бұтағына немесе тұйық жіпке қойды іліп, ішек-қарынын шығарады, бұтарлап жіліктерді бүзады, оң жақ босағаға қадап мал әбзелдері мен жабдықтарын іліп қояды, қазан жаққа Ашабақанды тіреп байлап оған қымыз, май сабалардың бауын жоғары тартып байлайды. Орыс деректерінде ашабақандарды мектеп пен медреседе діни дәріс беруші, яғни адамдарды діннен хабардар етуші ұстаз немесе молданың қызметін атқарушы діндар адам ретінде қарастырған. Мұндай Ашабақанның өн бойында азық-түлік, ыдыс ілуге ыңғайлы бұтақша салалары болады. Ашабақанның қызметі уыққа таяныш ретінде оның майысып немесе сынбауын қамтамасыз ету, әрі ілгіш ретінде қолданылды. Төрт ашабақанды шұңқыр қазып, үйдің маңына орнатып олардың басындағы ашасына көлденең сырық салып үстіне ши төсеп өре жасайды. Қарабақан болмаған жағдайда ашабақанмен шаңырақ көтереді, жауынды күндері ашабақанның сидам жағымен түндікті тіреп ашып қоюға пайдаланады. Ашабақан бақанның орнына қолданыла беретіндіктен, бақанға байланысты ырым-тыйым оған да қатысты болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ашақай''' малдың тіл етінің артқы жағындағы көмекей бездеріне аралас тұрған жеріндегі тіл сүйегінің шықшытқа байланар тұсындағы орта кесіндісі (бунағы), тілдің түбіндегі аша сүйек. Халық бұл сүйекті балалардың ойын-ермегіне пайдаланды. Үлкен адамның бірі ет желініп, сүйек мүжілген соң, Ашақай сүйектің екі ашасының бірін әке, бірін ана деп іштей белгілеп алады да, балаға «Қайсысын жақсы көресің?» деп, сұрап, біреуін ұстауын талап етеді. Бала «ана» деп белгілеген жақты алдымен ұстаса, онда шешеңді жақсы көреді екенсің дейді, керісінше болса, әкеңді жақсы көреді екенсің деп мақтайды. Бұл жораның наным-сенімдік қыры туралы эзірге дерек жоқ. Дегенмен тәрбиелік мәнін жоққа шығаруға болмайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ашамайға мінгізу''' қазақы ортада жастық- жыныстық жіктелуді айғақтайтын этностың тіршілік цикліне қатысты ғұрыптардың бірі. Қазақ салтында сәбилер балалық шақтың бірінші сатысына жеткен кезде ер бала мен қыз бала ретінде алғаш рет жыныстық жағынан жіктеледі қыз балаға тұлым қою, құлақ тесу рәсімдері өткізіліп, қызша киіндіріледі. Сондай-ақ, ер балаларды сүндетке отырғызып, айдар қойған, соның ішінде алғаш рет жеке атқа мінгізу рәсімін өткізген. Бұл рәсімде откізілетін шараны «Ашамайға мінгізу» немесе «Ашамай тойы» деп атаған. Бұл бала үшін де, ата-ана туысқандары үшін де ерекше оқиға, үлкен қуанышқа саналатындықтан ауқаттылар той жасап, ат шаптырып, көкпар тартқызған. Жас бала есі кіріп 4-5 жасқа келгенде оған бәсіре тай тарту етіледі. Егер балаға арналған бәсіре аты үйретіліп, мінуге жарап тұрса, онда баланы соған мінгізеді. Салтанатты түрде үйретілген бәсіре тайға ашамай ерттелінеді. Кейде бәсіре тай белгілі бір себептерге байланысты мінуге жарамаса, баланың өзімен шамалас жуас, жүрісі жайлы, әрі сыр-сымбаты жарасқан кұнан не дөнен таңдалады. Баланың ашамайға мінгізілуі оның өмірінде тіршіліктің жаңа кезеңі басталғандығын білдіреді. Баланың рәсіміне ауыл адамдары жиналып, бала мінген аттың жал-құйрығына, баланың шапанына және баскиіміне шоқтап үкі тағады. Бұл «үкінің қасиеті жын-шайтаннан қағады» дегенді білдіреді. Капаны атқа мінгізу құрметі шабандоз, желтақым жігіттерге жүктеледі. Баланы атқа мінгізіп, аяғын ісикішекке сұғып, белін айналдыра жұқа көрпешемен орап, қолтырмаш ағаштармен денесін ауыртпайтындай ғып тартып таңады. Осы тұста: Мықтап тарт ашамайдың қолтырмайын, Жас бала жол үстінде болдырмасын,' деген өлең түрінде ескертпе бата айтылады. Ат үстіндегі бала алақанын жайып, ауылдың батагөй ақсақалдарынан бата сұрайды. Ондайда ауыл ақсақалдары төмендегідей бата береді: Ал, ақ тілек, ақ тілек, Атқа тоқым сал білек, Атқа да жақсы шаба біл, Жасыңнан малды баға біл, Өнеге, өнер таба біл, Аймағыңа жаға біл, Атқа міндің, ақжол болсын, немесе: Асқар-асқар таудан өт, Ағыны қатты судан өт. Ит тұмсығы батпайтын, Іргесі биік нудан өт. Айдын-шалқар көлден өтіп, Жеті қылым елден өт. Құс қанатын талдырған, Қу мекиен шөлден өт! Жолсыз жерде жол баста, Жаугерлік болса қол баста. Сәйгүлігің сай болсын, Тілегім осы әу баста Әмин, аллаху әкпар! Бата берілген соң, баланың қолына аттың тізгінін, оң қолына қамшы ұстатады, аналар шашу шашып, тілектер айтады. Баланы атқа мінгізгсн жігіт атты ерттеп, көрші-колаң, ауылды аралатады. Есігінің алдына ашамайға мінгізу рәсімін өткізген бала келген үйдің бәрі шашу шашып, баланың киіміне үкі, шашақ, теңге, моншақ қадайды. Бала шаршады-ау деген кезде үсті-басы әлем-жәлемге, әшекейге толып ауылға қайтып оралады. Сол күні мал сойылып, ат шаптырылып, той жасалады. Ашамайға баланы мінгізіп, аттың басын жетектеген жігітке, бата берген ақсақалға әке-шешесі сыйлық береді. Бірте-бірте атпен баланың өзі жүреді, бір-екі күннен соң аяғын байламайды, сонымен бір жеті ішінде ашамайды тастап ерге отырады. Байлар ашамайға мінген балаларын көштің алдынан салтанатпен жүргізген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ашқұрсақ''' малдың артқы санының жамбас тұсындағы ойыстау келген тұсы. Ашқұрсақ әсіресе сиыр мен жылқыда жақсы байқалады. Жайылымда жем-шөпке тойған малды ашқұрсағы толып түр деп мал жайған шөпанға қошемет корсетіледі. Мал тойынып семірген кезде ашқұрсағы толып, білінбей кетеді. Жылқыны, әсіресе сиырды сояр алдында бір күн ашықтырып, ашқұрсағы ойыстанып білінген кезде «жын-тоғы» басылды деп санап союға кіріседі. Сонда еті жінікпейді, дәмді болады деп есептейді. Халықтық ветеринарияда ашқұрсақ арқылы уланған малдың месқарынын бізбен тесетін тұсып анықтайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ащы (термин)''' жер бетіне шығып жатқан сордың тұзды сор топырақ аралас минералдың атауы. Организмде қажетті минералдық заттар жетіспеген мал (қой, сиыр, ешкі) ащыны аңсайды. Ащыны жеңсік деп атауға да болады. Малды ащыға жаюды ащылату деп атайды. Оны малды көптеген аурулардан сақтаудың қамы, әрі қоңдандырудың алғышарттарының бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алтынмен аптап, күміспен күптеу''' (''алтынмен булау'') зергерлік тәсілінің атауы. Атаудың түптөркіні парсы тілінде «аб» су деген мағынаны білдіретін сөзінен шыққан деп пайымдайды зерттеушілер. Зергерліктегі бұл техниканың кұпиясы «алтынды сынапқа сындыр» деген сөз орамында сақталған: металдардың ішінде сұйық металл сынапқа алтынды сіңіріп, сынық алтын, су алтын деп аталатын (ғылыми атауы амальгама) қоспа алып, оны күміс немесе мыс бұйымның бетіне қалады. Оны көмірдің қозына қыздырғанда, сынап буға айналып, алтын металдың бетіне қалады. «Алтынның буына ұсталған бұйым» деген сөз осы аптау тәсілін алтын жалатуды қазақ зергерлері қысқартып аптау дейді. Алтынмен апталғанда сынаптың буының улы болуына байланысты өте абайлап жасайды. Кейде аптауда бұйымның бетін түгел аптамай, белгілі жерлеріне ғана жұқалап алтын жалатады және ол үшін бұйымның апталмайтын жеріне тіркеу» деп аталатын қоспа жағады. Шіркеу дегеніміз өлшем қарағай шайыры, өлшем балауыз, өлшем өсімдік майын қосып қайнатылған қоспа. Шіркеу жағылатын жерге алтын жұқпайды, «бетке шіркеу түсірме», «бетке шіркеу салма деген сөз тіркесі осыдан кір келтірме, абыройыңды сақта деген мағынада бұйымның бетін түртпемен, безеуішпен, нақыш салғыштармен өрнектеп безендіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ащы от''' құрамында күшті әсер ететін минералдық заттары мол, ащы, кермек дәмі бар, мал аңсап жейтін шөптердің ерекше түрлері. Ащы отқа қазақтар баялық, жусан, ермен, қарабатқыл, қызылша, кекіре, итсигек, усойқы, ақ мия, ақбас, бұйырғын, қоянот, жуа, қымыздық, сексеуіл, қара барқын, қара сораң, жантақ, күйреуік, жыңғыл, тал, жиде, тораңғы, торғаш оты, балық көз, кекіре, ала бота, боз бота, жалмаңқұлақ, бозды бас, кекпек, шыртылдақ, шытыр, қызғалдақ, теріскен, дүзген, ақ бас, текесақал, бөргек, шайыр, шағыр, құрғақ сияқты өсімдіктерді жатқызған. Ащы оттар негізінен шөлейіт, шөлді жерлерде көп еседі. Өсімдіктер әлемінің жергілікті жағдайына сай жантақ, жеңгел, жусан сияқты ащы от өскен жайылымды түйе түлігі ұнатады. Қой және жылқы ащы отты өрісте жайылса қоң жинап, семіреді. «Жылқың болса суға сал, сиыр болса шымға сал, қой мен түйеңді құмға сал» деген қағида әр малдың қандай жайылымды қалайтындығын меңзейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тобыл-обаған артезиан алабы''', Қостанай облысының солтүстігінде, Тобыл ойысында орналасқан. Оңтүстігінде Қостанай құрылымдық белдемімен, батысы Орал тауымен, шығысы Орталық Қазақстан қыраттарымен, солтүстік бөлігі Ресей жерімен шектеседі. Қалыңдығы 30 40 негізгі сулы горизонттар палеогеннің және жоғарғы бордың құмды шөгінділерінде шоғырланған. Грунт сулары олигоценнің қалыңдығы 35 құмды қабаттарында кездеседі. Минералдылығы г/л-ден аспайтын тұщы грунт сулары Тобыл, Тоғызақ, Әйет, Үй өзендерінің аңғарларындағы қалыңдығы 10 20 құмды шөгінділердің қабаттарында тараған. Обаған өзен аңғарында құмайт, саздақ қабаттарындағы судың минералдылығы 10 г/л. Нақты артезиандық арынды сулар бор қабаттарында қалыңдығы 50 130 құм, құмтас, құмайт шөгінділерінде қалыптасқан. Олардың қойнауындағы тұщы сулар Рудный қаласының Әйет, Тоғызақ, Тобыл өзендерінің аңғарларында, Әулиекөл көлі мен Қостанай қаласы аралығында, ұзындығы 60 80 км, ені 12 км-ге жететін кең жолақта таралған. Тереңде жатқан юра, триас сулы кешендерінде жер асты суларының тұздылығы 10 г/л-ден 60 г/л-ге дейін жетеді. Палеоген ұңғымалардың өнімділігі 10 л/с, бор горизонттарында л/с-қа жетеді. Тұщы және шамалы тұзды сулардың пайдаланылатын қоры 10 м³/с. Алап Оңтүстік Орал бөктерлерінен қоректенеді. ==Дереккөздер== Санат:Артезиан алабы 
'''Алтындау''' зергерлік өнердегі тәсілдің атауы. Алтындаудың бірнеше түрлері бар: алтын жалату, аптау, алтынмен әшекейлеу, алтын ерітіндісіне батырып алу немесе заттың бетін түгелдей алтынмен көмкеру деген сияқты. Сондай-ақ, алтыннан сызық жүргізу; алтын бояуын жарыстыра салуды алтын жүргізу деп атайды. Алайда, заттың сап-сары боп жылтырап, әрі таттанбай тұруы үшін оған жұқалап алтын ерітіндісін (суын) жалату, яғни алтынмен бояу ұзаққа шыдамайды. Ол туралы халық арасында «Жалатқан алтын көшер, қара шойын қалар» деп келетін мақал қалыптасты. Алтынды отта балқытып, сұйық күйге келтірген соң ерітіндіге затты малып алғанда, бұйым алтын жалатылған, апталған болып шығады. Алтынды қоспасынан айыру үшін де ерітеді. Алтындау халық зергерлері арасында өте шеберлікті қажет ететін тәсіл. Осыған орай, халық арасында алтынды еріте білмеген күл етеді, жібекті түте білмеген жүн етеді; алтынды еріте білмеген ірітер, теріні илей білмеген шірітер; алтынды еріткенмен жез болмайды, жібекті жуғанмен бөз болмайды деген нақыл сөздер қалыптасқан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ащы толғақ''' аяғы ауыр әйелдің босанар алдындағы толғақтық ауыр, жанға бататын түрі. Екіқабат әйел белі қақсап, ашығандай болады. Біраздан кейін бұл белгі ауық-ауық қайталана береді. Ащы толғақтың басталғанда қазақы ырымда ащы толғақ «белден кеміріп жеп» (қатты ауыруы), қуықтың басына қарай тартып ауыртса ұл табады деп ырымдайды. Ал бала қыз боларда толғақ керісінше, төменнен басталып белге қарай ауысады деп топшылаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ащылату''' дәстүрлі мал мал бағымына қажетті технологиялық шара малды семірту, қоңын сақтау үшін сорлы, тұзды жайылымға жаю. Жайылымдык шөптер өлең, жасық (ақ от) болса, малдың семіріп қондьшық алуы төмендейтінді. Сондықтан ащы немесе табиғи тұз шығып жатқан жерлерге малды жіберіп алады, яғни ащылатады. Ащылатпастан бұрын малды алдымен суарып алады. Ащысы аз жерлерде малшылар табиғи тұз шығатын жерден «тұздық» тасып әкеліп, ащы науа мен ақырға салып береді. Малды арнайы айдап апарып Ащылату кезінде өте абай болу есксріледі: үнемі ащыламайтын (тұз жаламайтын) мал бірден көп уақыт ащыласа өліп кетуі де мүмкін. Сондықтан алдымен малды суарып жайып барып, ащыға апарған дұрыс деп саналады. Ел ішіндегі ауызша мәліметгерге қарағанда, ащылауды әр айда бір мәрте қайталап тұрған жөн саналады. Ал жаздың соңы мен күздің бас кезінде мал қонданып, етейіп, шүйленген шақта айына екі-үш мәрте ащылатады. Бұл малдың әбден шүйленуіне сеп болады. Жұт жылдары жайылымға жақын жерде ащы, сорлы жер болса жиірек ащылатып тұрады. Жұт қатты болған кезде ашылаған қоңыр андар ауылға жақын жерге келіп ащы науаға салынған сор, тұз, ащыдан жалайтын болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ащылау''' тіл-көз тиген баланы емдеу тәсілінің бірі. Магиялық байланысты туындаған бұл шараны күл, тұз, жұмыртқа, кебек немесе нан сияқты заттар арқылы атқарылады. Көз тиген жағдайда бала құсады, көзі кіртиеді, іші өтеді, денесі қызады. Кесеге толтыра жылылау күл салып, оның үстіне кішкене нан және бір шымшым тұз қосып, бетін орамалмен жауып, түбін бунай төңкеріп ұстап, баланың басынан аяғына дейін «аш-аш!» деп денесінің әр жеріне тигізеді. Әбден болғаннан кейін аштаушы әйел балаға қарап «тфу-тфу, жаман!» деп түкіру ишарасын жасайды. Сонан соң кесе бетін ашып ішіндегі күлді көреді. Егер балаға аш тиген болса, күл шеті әжептәуір «ойсырап» төмен түсіп ойылып қалады. Емшілер кебекті бір кесеге салып, үстіне үш шымшым тұз қосады. Оның бәрін орамалмен орап: Баламды бер, ақыңды ал. Ақың асқар-асқар таумен кетсін, Үшқан желмен кетсін, Аққан сумен кетсін, деп үш рет денесін қалдырмаіі «ақтау», яғни баланың басынан бақайына дейін денесіне тигізіп шығады, тіпті табанына, алақанына, басы-көзі, мұрнына дейін қалдырмай ащылайды. Содан соң баланың басынан айналдырып «Алас, алас, пәлекеттен қалас, тілдегеннің көзіне!» және «бисмилла» деп оны не итке, не құсқа, не малға береді болмаса адам аяғы баспайтын жерге апарып төгеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алтындалған жіп''' (''зерліжіп'')- дәстүрлі ортада құнды металл жіп талшықтарымен араластырып жасаған жіп түрінің атауы. Бұл тәсіл шығыс елдерінде мәдени алмасу, технология түрлерін шеттен алып пайдалану арқылы көптеген елдерге ортақ игілікке айналды. Алтындалған жіп жасау үшін ең алдымен алтынды мейлінше жұқартып, таптап алған соң құстың қауырсынын бір-біріне үйкеп, өңдегеннен кейін кұбылысқа негізделген) алтын пластинканы іліп алады да, оны алмас жүзді өткір кездікпен жіңішке етіп ұзыннан тіледі. Осылайша тілініп дайын болған жұқа алтын пластинка тізбегін жібек жіп талшықтарымен біріктіріп иіріп, алтындалған жіп жасайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013''' тарихта 1992 жылы құрылған Премьер-лиганың 21 ұтыс ойыны болды. Турнир күнтiзбесінiң жеребе тастауы 2012 жылдың 18 маусым айында өтті. Турнир маусымы 2012 жылдың 18 тамыз айында басталып, 2013 жылдың 19 мамыр аында аяқталады. Турнирда 20 құрамалар ат салысады. Жүлдегер лауазымын Манчестер Сити клубы қорғайды. Премьер-лиганың жаңа қатысушылары болып, «Рединг», «Саутгемптон» және «Вест Хэм Юнайтед» клубтары қатысады. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Футбол лигасына шығып қалған клубтар '''18''' '''Болтон Уондерерс''' '''19''' '''Блэкберн Роверс''' '''20''' Уондерерс''' Орны өткен клубтар '''1''' '''Рединг''' '''2''' '''3''' '''Вест Хэм Юнайтед''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== Премьер-лига 2012/13 маусымында Лондоннан қатысатын клубтардың рекордты саны болмақ 6. Ливерпуль және Манчестер қалаларының әрқайсысынан екі клубтар өнерін көрсетеді. Сонымен қатар чемпионатта Уэльстан «Суонси Сити» клубы қатысатын болады. === Стадиондар === Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Арсенал Лондон Эмирейтс 60 361 Астон Вилла Бирмингем Вилла Парк 42 785 Вест Бромвич Альбион Уэст-Бромидж Хоторнс 26 360 Вест Хэм Юнайтед Лондон Болейн Граунд 35 303 Куинз Парк Рейнджерс Лондон Лофтус Роуд 18 439 Ливерпуль Ливерпуль Энфилд 45 276 Манчестер Сити Манчестер Этихад 47 405 Манчестер Юнайтед Манчестер Олд Траффорд 75 811 Норвич Сити Норидж Карроу Роуд 27 010 Ньюкасл Юнайтед Сент-Джеймс Парк 52 409 Рединг Рединг Мадейски 24 161 Сандерленд Сандерленд Стэдиум оф Лайт 48 707 Саутгемптон Саутгемптон Сент-Мэрис 32 689 Сток Сити Сток-он-Трент Британия 27 740 Суонси Сити Суонси Либерти 20 520 Тоттенхэм Хотспур Лондон Уайт Харт Лейн 36 230 Уиган Атлетик Уиган Ди Дабл 25 133 Фулхэм Лондон Крейвен Коттедж 25 700 Челси Лондон Стэмфорд Бридж 42 449 Эвертон Ливерпуль Гудисон Парк 40 157 Стадиондар суреті 185px 185px 185px 185px 185px '''Эмирейтс, Лондон (Арсенал)''' '''Вилла Парк, Бирмингем (Астон Вилла)''' '''Хоторнс, Уэст-Бромидж (Вест Бромвич Альбион)''' '''Болейн Граунд, Лондон (Вест Хэм Юнайтед)''' '''Лофтус Роуд, Лондон (Куинз Парк Рейнджерс)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Энфилд, Ливерпуль (Ливерпуль)''' '''Этихад, Манчестер (Манчестер Сити)''' '''Олд Траффорд, Манчестер (Манчестер Юнайтед)''' '''Карроу Роуд, Норидж (Норвич Сити)''' '''Сент-Джеймс Парк, (Ньюкасл Юнайтед)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Мадейски, Рединг (Рединг)''' '''Стэдиум оф Лайт, Сандерленд (Сандерленд)''' '''Сент-Мэрис, Саутгемптон '''Британия, Сток-он-Трент (Сток Сити)''' '''Либерти, Суонси (Суонси Сити)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Уайт Харт Лейн, Лондон (Тоттенхэм Хотспур)''' '''Ди Дабл Ю, Уиган (Уиган Атлетик)''' '''Крейвен Коттедж, Лондон (Фулхэм)''' '''Стэмфорд Бридж, Лондон (Челси)''' '''Гудисон Парк, Ливерпуль (Эвертон)''' === капитандар, форма жабдықтаушы және демеушілер === Клуб Бас жаттықтырушы Капитан Форма жабдықтаушы Бас демеуші Арсенал Nike Emirates Астон Вилла Macron Genting Casinos Вест Бромвич Альбион adidas Zoopla Вест Хэм Юнайтед Macron SBOBET Куинз Парк Рейнджерс Пак Чи Сон Lotto AirAsia Ливерпуль Warrior Standard Chartered Манчестер Сити Umbro Etihad Airways Манчестер Юнайтед Nike Aon Норвич Сити Erreà Aviva Ньюкасл Юнайтед Puma Virgin Money Рединг Puma Waitrose Сандерленд adidas Invest In Africa Саутгемптон Umbro aap3 Сток Сити adidas Bet365 Суонси Сити adidas 32Red Тоттенхэм Хотспур Under Armour Autonomy Уиган Атлетик MiFit 12BET Фулхэм Kappa FxPro Челси adidas Samsung Эвертон Nike Chang Beer === Жаттықтырушылар өзгерісі === Клуб Кеткен жаттықтырушы Кетудің себебі Бос қызмет орны Кестедегi орын Жаңа жаттықтырушы Тағайындалу күні Вест Бромвич Альбион Рой Ходжсон Англия құрамасын басқарды 14 мамыр 2012 бастап Маусым алдындағы мерзiм Стив Кларк маусым 2012 бастап Астон Вилла Алекс Маклиш Қызметінен босатылды 14 мамыр 2012 бастап Пол Ламберт маусым 2012 бастап Ливерпуль Кенни Далглиш 16 мамыр 2012 бастап Брендан Роджерс маусым 2012 бастап Суонси Сити Брендан Роджерс «Ливерпуль» клубын басқарды маусым 2012 бастап 15 маусым 2012 бастап Норвич Сити Пол Ламберт «Астон Вилла» клубын басқарды маусым 2012 бастап Крис Хьютон маусым 2012 бастап Тоттенхэм Хотспур Қызметінен босатылды 13 маусым 2012 бастап Андре Виллаш-Боаш маусым 2012 бастап Челси 21 қараша 2012 бастап 3-ші орын Рафаэль Бенитес 21 қараша 2012 бастап Куинз Парк Рейнджерс 23 қараша 2012 бастап 20-шы орын Гарри Рэднапп 23 қараша 2012 бастап == Чемпионат көшбасылары == ImageSize width:959 height:80 PlotArea left:3 right:30 bottom:40 top:0 Period from:1 till:38.9 ScaleMajor unit:year increment:1 start:1 TimeAxis Colors id:Fulham value:black id:Swansea value:White id:Chelsea value:Blue id:ManUtd value:red id:ManCity PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:1 till:2 shift:(0,19) text:"ФУЛ" color:Fulham from:2 till:2.9 shift:(0,19) text:"СУО" color:Swansea from:3 till:9.99 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:10 till:11.99 shift:(0,19) text:"МЮ" color:ManUtd from:12 till:12.99 shift:(0,19) text:"МС" color:ManCity from:13 till:38.9 shift:(0,19) text:"Манчестер Юнайтед" color:ManUtd == Матчтар қорытындысы == == Маусым статистикасы== == Дереккөздер == Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2012 жылғы футбол Санат:2013 жылғы футбол 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012''' 1992 жылы құрылған Премьер-лигасы жоғарғы дивизионының 20 ұтыс ойыны болды. Турнирда 20 құрамалар ат салысты. Жүлдегер лауазымын «Манчестер Юнайтед» клубы қорғады. Премьер-лиганың жаңа қатысушылары болып, «Куинз Парк Рейнджерс» (Лондон), «Норвич Сити» (Норидж) клубтарымен бірге, Премьер-лиганың негізделгенінен кейінгі тарихындағы ең бірінші Уэльс клубы болып, «Суонси Сити» (Суонси) клубы қатысады. Өз тарихында соңғы титулын 44 жыл бұрын ұтқаннан кейінгі, үшінші рет жеңімпаз атағына иеленіп, «Манчестер Юнайтед» клубын тек қана соққан және өткізген голдардың жоғарғы көрсеткішінің арқасында озған клуб «Манчестер Сити» болды. Маусымның қорытындылары нәтижесінде Премьер-лигадан «Болтон Уондерерс», «Блэкберн Роверс» және «Вулверхэмптон Уондерерс» клубтары шығып қалды. Турнир күнтiзбесінiң жеребе тастауы 2011 жылдың 17 маусым айы британ уақытына сәйкес сағат 9.00 өтті. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Футбол лигасына шығып қалған клубтар '''18''' '''Бирмингем Сити''' '''19''' '''Блэкпул''' '''20''' '''Вест Хэм Юнайтед''' Орны өткен клубтар '''1''' '''Куинз Парк Рейнджерс''' '''2''' '''Норвич Сити''' '''3''' '''Суонси Сити''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== Премьер-лига 2011/12 маусымында Англияның бес аймағының футбол клубтары өнерін көрсетті. Сонымен қатар Уэльс бір клубы: '''Лондон''' Арсенал Куинз Парк Рейнджерс Тоттенхэм Хотспур Фулхэм Челси Англия''' Ньюкасл Юнайтед Сандерленд Англия''' Блэкберн Роверс Болтон Уондерерс Ливерпуль Манчестер Сити Манчестер Юнайтед Уиган Атлетик Эвертон '''Батыс Мидленд''' Астон Вилла Вест Бромвич Альбион Вулверхэмптон Уондерерс Сток Сити '''Шығыс Англия''' Норвич Сити '''Уэльс''' Суонси Сити === Стадиондар === Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Арсенал Лондон Эмирейтс 60 361 Астон Вилла Бирмингем Вилла Парк 42 785 Блэкберн Роверс Блэкберн Ивуд Парк 31 154 Болтон Уондерерс Болтон Рибок 28 100 Вест Бромвич Альбион Уэст-Бромидж Хоторнс 26 360 Вулверхэмптон Уондерерс Вулвергемптон Молинью 27 828 Куинз Парк Рейнджерс Лондон Лофтус Роуд 18 439 Ливерпуль Ливерпуль Энфилд 45 276 Манчестер Сити Манчестер Этихад 47 405 Манчестер Юнайтед Манчестер Олд Траффорд 75 811 Норвич Сити Норидж Карроу Роуд 27 010 Ньюкасл Юнайтед Сент-Джеймс Парк 52 409 Сандерленд Сандерленд Стэдиум оф Лайт 48 707 Сток Сити Сток-он-Трент Британия 27 740 Суонси Сити Суонси Либерти 20 520 Тоттенхэм Хотспур Лондон Уайт Харт Лейн 36 230 Уиган Атлетик Уиган Ди Дабл 25 133 Фулхэм Лондон Крейвен Коттедж 25 700 Челси Лондон Стэмфорд Бридж 42 449 Эвертон Ливерпуль Гудисон Парк 40 157 Стадиондар суреті 185px 185px 185px 185px 185px '''Эмирейтс, Лондон (Арсенал)''' '''Вилла Парк, Бирмингем (Астон Вилла)''' '''Ивуд Парк, Блэкберн (Блэкберн Роверс)''' '''Рибок, Болтон (Болтон Уондерерс)''' '''Хоторнс, Уэст-Бромидж (Вест Бромвич Альбион)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Молинью, Вулвергемптон (Вулверхэмптон Уондерерс)''' '''Лофтус Роуд, Лондон (Куинз Парк Рейнджерс)''' '''Энфилд, Ливерпуль (Ливерпуль)''' '''Этихад, Манчестер (Манчестер Сити)''' '''Олд Траффорд, Манчестер (Манчестер Юнайтед)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Карроу Роуд, Норидж (Норвич Сити)''' '''Сент-Джеймс Парк, (Ньюкасл Юнайтед)''' '''Стэдиум оф Лайт, Сандерленд (Сандерленд)''' '''Британия, Сток-он-Трент (Сток Сити)''' '''Либерти, Суонси (Суонси Сити)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Уайт Харт Лейн, Лондон (Тоттенхэм Хотспур)''' '''Ди Дабл Ю, Уиган (Уиган Атлетик)''' '''Крейвен Коттедж, Лондон (Фулхэм)''' '''Стэмфорд Бридж, Лондон (Челси)''' '''Гудисон Парк, Ливерпуль (Эвертон)''' === капитандар, форма жабдықтаушы және демеушілер === Клуб Бас жаттықтырушы Капитан Форма жабдықтаушы Бас демеуші Арсенал Nike Emirates Астон Вилла Nike Genting Casinos Блэкберн Роверс Umbro The Prince’s Trust Болтон Уондерерс Reebok 188BET Вест Бромвич Альбион Adidas Bodog Вулверхэмптон Уондерерс BURRDA Sportingbet Куинз Парк Рейнджерс Lotto Malaysia Ливерпуль Adidas Standard Chartered Манчестер Сити Umbro Etihad Airways Манчестер Юнайтед Nike Aon Норвич Сити Erreà Aviva Ньюкасл Юнайтед Puma Virgin Money Сандерленд Umbro Tombola Сток Сити Adidas Britannia Суонси Сити Adidas 32Red Тоттенхэм Хотспур Puma Aurasma Уиган Атлетик MiFit Фулхэм Kappa FxPro Челси () Adidas Samsung Эвертон Le Coq Sportif Chang Beer Nike компаниясы 2011/12 маусымға ''Nike T90 Seitiro'' атты добының жаңа дизайнын жетілдірді. === Жаттықтырушылар өзгерісі === Клуб Кеткен жаттықтырушы Кетудің себебі Бос қызмет орны Кестедегi орын Жаңа жаттықтырушы Тағайындалу күні Челси Карло Анчелотти Қызметінен босатылды 22 мамыр 2011 бастап Маусым алдындағы мерзiм Андре Виллаш-Боаш 22 маусым 2011 бастап Астон Вилла Жерар Улье Өзара келісім арқылы маусым 2011 бастап Алекс Маклиш 17 маусым 2011 бастап Фулхэм Марк Хьюз Қызметін босатты маусым 2011 бастап Мартин Йол маусым 2011 бастап Сандерленд Стив Брюс Қызметінен босатылды 30 қараша 2011 бастап 16-шы орын Мартин О’Нил желтоқсан 2011 бастап Куинз Парк Рейнджерс Нил Уорнок қантар 2012 бастап 17-ші орын Марк Хьюз 10 қаңтар 2012 бастап Вулверхэмптон Уондерерс Мик Маккарти 13 ақпан 2012 бастап 18-ші орын Терри Коннор 24 ақпан 2012 бастап Челси Андре Виллаш-Боаш наурыз 2012 бастап 5-ші орын Роберто Ди Маттео () наурыз 2012 бастап == Чемпионат көшбасылары == ImageSize width:959 height:80 PlotArea left:3 right:30 bottom:40 top:0 Period from:1 till:38.9 ScaleMajor unit:year increment:1 start:1 TimeAxis Colors id:Bolton value:Blue id:ManCity id:ManUtd value:red PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:1 till:2 shift:(0,19) text:"БОЛ" color:Bolton from:2 till:3 shift:(0,19) text:"МС" color:ManCity from:3 till:8 shift:(0,19) text:"Манчестер Юнайтед" color:ManUtd from:8 till:28 shift:(0,19) text:"Манчестер Сити" color:ManCity from:28 till:36 shift:(0,19) text:"Манчестер Юнайтед" color:ManUtd from:36 till:38.9 shift:(0,19) text:"МС" color:ManCity == Матчтар қорытындысы== == Маусым статистикасы == === Бомбардирлер === Орын Ойыншы Клуб Голдар Робин ван Перси Арсенал 30 Уэйн Руни Манчестер Юнайтед 27 Серхио Агуэро Манчестер Сити 23 Якубу Айегбени Блэкберн Роверс 17 Эммануэль Адебайор Тоттенхэм Хотспур Клинт Демпси Фулхэм Демба Ба Ньюкасл Юнайтед 16 Грант Холт Норвич Сити 15 Эдин Джеко Манчестер Сити 14 10 Марио Балотелли Манчестер Сити 13 Паписс Сиссе Ньюкасл Юнайтед === Голдық доп шығару === Орын Ойыншы Клуб Давид Сильва Манчестер Сити 15 Антонио Валенсия Манчестер Юнайтед 13 Хуан Мата Челси Эммануэль Адебайор Тоттенхэм Хотспур 11 Алекс Сонг Арсенал Гарет Бейл Тоттенхэм Хотспур 10 Луиш Нани Манчестер Юнайтед === Хет-триктер === Түсініктеме Ойыншы гол соқты Ойыншы Мемлекет Клуб Қарсыласы Есебі Мезгілі Манчестер Сити Тоттенхэм Хотспур 1:5 Манчестер Юнайтед Арсенал 8:2 Манчестер Сити Уиган Атлетик 3:0 Манчестер Юнайтед Болтон Уондерерс 0:5 Ньюкасл Юнайтед Блэкберн Роверс 3:1 Челси Болтон Уондерерс 1:5 Фулхэм Куинз Парк Рейнджерс 6:0 Арсенал Челси 3:5 Ньюкасл Юнайтед Сток Сити 1:3 Блэкберн Роверс Суонси Сити 4:2 Манчестер Юнайтед Уиган Атлетик 5:0 Фулхэм Ньюкасл Юнайтед 5:2 Арсенал Блэкберн Роверс 7:1 Вест Бромвич Альбион Вулверхэмптон Уондерерс 1:5 Фулхэм Вулверхэмптон Уондерерс 5:0 Ливерпуль Эвертон 3:0 Манчестер Сити Норвич Сити 1:6 Ливерпуль Норвич Сити 0:3 Челси Куинз Парк Рейнджерс 6:1 === Голдар === Алаң иелерінің ең ірі жеңісі: '''+6''' :* «Манчестер Юнайтед» '''8:2''' «Арсенал» (28 тамыз 2011) :* «Фулхэм» '''6:0''' «Куинз Парк Рейнджерс» (2 қазан 2011) :* «Арсенал» '''7:1''' «Блэкберн Роверс» (4 ақпан 2012) Қонақтардың ең ірі жеңісі: '''+5''' :* «Болтон Уондерерс» '''0:5''' «Манчестер Юнайтед» (10 қырқүйек 2011) :* «Манчестер Юнайтед» '''1:6''' «Манчестер Сити» (23 қазан 2011) :* «Фулхэм» '''0:5''' «Манчестер Юнайтед» (21 желтоқсан 2011) :* «Вулверхэмптон Уондерерс» '''0:5''' «Манчестер Юнайтед» (18 наурыз2012) :* «Норвич Сити» '''1:6''' «Манчестер Сити» (14 сәуір 2012) Бір ойында бір құраманың ең көп соққан голдары: '''8''' :* «Манчестер Юнайтед» '''8:2''' «Арсенал» (28 тамыз 2011) Бір оцында ең көп соғылған голдар: '''10''' :* «Манчестер Юнайтед» '''8:2''' «Арсенал» (28 тамыз 2011) Бір ойында жеңілген құраманың ең көп соққан голдары: '''3''' :* «Блэкберн Роверс» '''4:3''' «Арсенал» (17 қыркүйек 2011) :* «Челси» '''3:5''' «Арсенал» (29 қазан 2011) === Көрермендер келу көрсеткіші=== Ең аз келген көрермендер саны: '''15 195''' «Куинз Парк Рейнджерс» «Болтонға» қарсы (13 тамыз 2011) Ортақ көрсеткіш: '''11 946 915''' көрермендер Орташа көрсеткіш: '''34 628''' көрермендер === Жеңілмеген матчтар === Ең көп жеңілмеген матчтар көрсеткіші: '''20''' «Манчестер Юнайтед» Ең аз жеңілмеген матчтар көрсеткіші: '''2''' «Норвич Сити» === Сериялар === Қатарынан ең көп жеңіс саны: '''8''' «Манчестер Юнайтед» (11 ақпан 2012-ден наурыз 2012-ге дейін) Қатарынан ең көп жеңілмеген матчтар саны: '''14''' «Манчестер Сити» (15 тамыз 2011-ден желтоқсан 2011-ге дейін) Қатарынан ең көп жеңбеген матчтар саны: '''11''' «Вулверхэмптон» (12 ақпаннан бүгінгі күнге дейін) Қатарынан ең көп жеңілу саны: '''8''' «Уиган Атлетик» (10 қыркүйек 2011-ден қараша 2011-ге дейін) == 20-мыңдық гол == «Астон Вилла» жартылай қорғаушысы Марк Олбрайтон Премьер-лиганың тарихындағы 20 000-шы голын соқты. Бұл оқиға 21 желтоқсан 2011 жылы «Вилла Паркта» «Арсеналға» қарсы 17-ші турында болды. == Жүлделер == === Айлық жүлделер === Ай Ай жаттықтырушысы Ай ойыншысы Жаттықтырушы Клуб Ойыншы Клуб Тамыз сэр Алекс Фергюсон Манчестер Юнайтед Эдин Джеко Манчестер Сити Қыркүйек Гарри Реднапп Тоттенхэм Хотспур Давид Сильва Манчестер Сити Қазан Роберто Манчини Манчестер Сити Робин ван Перси Арсенал Қараша Гарри Реднапп Тоттенхэм Хотспур Скотт Паркер Тоттенхэм Хотспур Желтоқсан Мартин О’Нил Сандерленд Демба Ба Ньюкасл Юнайтед Қаңтар Брендан Роджерс Суонси Сити Гарет Бейл Тоттенхэм Хотспур Ақпан Арсен Венгер Арсенал Питер Одемвингие Вест Бромвич Альбион Наурыз Оуэн Койл Болтон Уондерерс Гильфи Сигурдссон Суонси Сити Сәуір Роберто Мартинес Уиган Атлетик Никица Елавич Эвертон == Дереккөздер == == Сілтемелер == Турнирдің ресми сайты сайтындағы статистикасы Санат:Ағылшын маусымдары 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011''' 1992 жылы құрылған Премьер-лигасы жоғарғы дивизионының 19 ұтыс ойыны болды. Турнир күнтiзбесінiң жеребе тастауы 2010 жылдың 17 маусым айы британ уақытына сәйкес сағат 9.00 өтті. Турнирда 20 құрамалар ат салысты. Жүлдегер лауазымын Премьер-лига тарихында 12-ші рет «Манчестер Юнайтед» клубы ұтып алды. Сонымен қатар «Манчестер Юнайтед» Англия футбол тарихындағы чемпиондық титул санына қарай рекорд орнатты (Англия чемпионатының жоғарғы дивизионының 19 мәрте жүлдегері). Маусымның қорытындылары нәтижесінде Премьер-лигадан «Вест Хэм Юнайтед», «Блэкпул» және «Бирмингем Сити» клубтары шығып қалды. Маусым 14 тамыз 2010 жылы басталып, 22 мамыр 2011 жылы аяқталды. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Футбол лигасына шығып қалған клубтар '''18''' '''Халл Сити''' '''19''' '''Бернли''' '''20''' '''Портсмут''' Орны өткен клубтар '''1''' '''Ньюкасл Юнайтед''' '''2''' '''Вест Бромвич Альбион''' '''3''' '''Блэкпул''' === Турнир регламентінің өзгеруі === Ағылшын Премьер-лигасы клуб құрамасынның ойыншылар санына шектеу қойды. 2010/11 маусымынан бастап, клубтар чемпионатта өз құрамасында қатысатын ойыншылар саны 25 ойыншыдан көп болмауы керек. 21 жаста және одан да жас футболистер бұл шектеу тізіміне енбей, клубтар өз құрамасында жас ойыншылардың санын 25 ойыншы шектеуінен тыс тіркей алады. Сонымен қатар осындан маусымнан бастап, Премьер-лиганың клубтарындағы жас ойыншылардың үлкен дамуына үлес қосу үшін, «''үйінде өсірілген ойыншылар''» ережесі іске кіреді (''home-grown players''). Ережеге сәйкес, клуб құрамасы тізімінде кем дегенде клубта өсірілген ойыншылар болуы тиіс. Клубта өсірілген деп, Англия футбол ассоциациясында немесе Уэльс футбол ассоциациясында қатарындағы клубтарда тіркеген және 21 жасына жетер алдында үш толық маусымын өткізген (немесе 36 ай), ұлтына немесе жасына тәуелді емес жас ойыншылар кіреді. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы === Премьер-лига 2010/11 маусымында Англияның төрт аймағының футбол клубтары өнерін көрсетті. '''Үлкен Лондон''' Арсенал Вест Хэм Юнайтед Тоттенхэм Хотспур Фулхэм Челси Англия''' Ньюкасл Юнайтед Сандерленд Англия''' Блэкберн Роверс Блэкпул Болтон Уондерерс Ливерпуль Манчестер Сити Манчестер Юнайтед Уиган Атлетик Эвертон '''Батыс Мидленд''' Астон Вилла Бирмингем Сити Вест Бромвич Альбион Вулверхэмптон Уондерерс Сток Сити Премьер-лига 2010/11 маусымында Йоркшир және Хамбер, Шығыс Мидленд, Шығыс Англия, Оңтүстік-Шығыс Англия және Оңтүстік-Батыс Англия аймақтарының клубтары қатыспайды. === Стадиондар === Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Арсенал Лондон Эмирейтс 60 355 Астон Вилла Бирмингем Вилла Парк 42 788 Бирмингем Сити Бирмингем Сент-Эндрюс 30 079 Блэкберн Роверс Блэкберн Ивуд Парк 31 367 Блэкпул Блэкпул Блумфилд Роуд 16 220 Болтон Уондерерс Болтон Рибок 28 723 Вест Бромвич Альбион Уэст-Бромидж Хоторнс 26 500 Вест Хэм Юнайтед Лондон Болейн Граунд 35 303 Вулверхэмптон Уондерерс Вулвергемптон Молинью 29 303 Ливерпуль Ливерпуль Энфилд 45 362 Манчестер Сити Манчестер Сити оф Манчестер 47 726 Манчестер Юнайтед Манчестер Олд Траффорд 76 212 Ньюкасл Юнайтед Сент-Джеймс Парк 52 387 Сандерленд Сандерленд Стэдиум оф Лайт 49 000 Сток Сити Сток-он-Трент Британия 28 383 Тоттенхэм Хотспур Лондон Уайт Харт Лейн 36 240 Уиган Атлетик Уиган Ди Дабл 25 138 Фулхэм Лондон Крейвен Коттедж 26 500 Челси Лондон Стэмфорд Бридж 42 055 Эвертон Ливерпуль Гудисон Парк 40 157 Стадиондар суреті 185px 185px 185px 185px 185px '''Эмирейтс, Лондон (Арсенал)''' '''Вилла Парк, Бирмингем (Астон Вилла)''' '''Сент-Эндрюс, Бирмингем (Бирмингем Сити)''' '''Ивуд Парк, Блэкберн (Блэкберн Роверс)''' ''' Блумфилд Роуд, Блэкпул Блэкпул''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Рибок, Болтон (Болтон Уондерерс)''' '''Хоторнс, Уэст-Бромидж (Вест Бромвич Альбион)''' '''Болейн Граунд, Лондон (Вест Хэм Юнайтед)''' '''Молинью, Вулвергемптон (Вулверхэмптон Уондерерс)''' '''Энфилд, Ливерпуль (Ливерпуль)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Сити оф Манчестер, Манчестер (Манчестер Сити)''' '''Олд Траффорд, Манчестер (Манчестер Юнайтед)''' '''Сент-Джеймс Парк, (Ньюкасл Юнайтед)''' '''Стэдиум оф Лайт, Сандерленд (Сандерленд)''' '''Британия, Сток-он-Трент (Сток Сити)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Уайт Харт Лейн, Лондон (Тоттенхэм Хотспур)''' '''Ди Дабл Ю, Уиган (Уиган Атлетик)''' '''Крейвен Коттедж, Лондон (Фулхэм)''' '''Стэмфорд Бридж, Лондон (Челси)''' '''Гудисон Парк, Ливерпуль (Эвертон)''' === капитандар, форма жабдықтаушы және демеушілер === Клуб Бас жаттықтырушы Капитан Форма жабдықтаушы Бас демеуші Арсенал Nike Emirates Астон Вилла Nike FxPro Бирмингем Сити Xtep F&C Investments Блэкберн Роверс Umbro Crown Paints Блэкпул Carbrini Wonga.com Болтон Уондерерс Reebok 188BET Вест Бромвич Альбион Umbro Homeserve Вест Хэм Юнайтед Macron SBOBET Вулверхэмптон Уондерерс BURRDA Sportingbet Ливерпуль adidas Standard Chartered Bank Манчестер Сити Umbro Etihad Airways Манчестер Юнайтед Nike Aon Ньюкасл Юнайтед Puma Northern Rock Сандерленд Umbro Tombola Сток Сити adidas Britannia Тоттенхэм Хотспур Puma Autonomy Уиган Атлетик MiFit 188BET Фулхэм Kappa FxPro Челси adidas Samsung Эвертон Le Coq Sportif Chang Beer Nike компаниясы 2010/11 маусымға ''T90 TRACER'' атты добының жаңа дизайнын жетілдірді. Қыс мерзіміне алаңда көтеріңкі айырушылық арналған арнайы түске ие добы шығарылды. ''Umbro'' компаниясы футбол төрешілеріне жаңа формасын таныстырды: жейделер қара, жасыл лайм, көгілдір түстеріне ие. === Жаттықтырушылар өзгерісі === Клуб Кеткен жаттықтырушы Кетудің себебі Бос қызмет орны Кестедегi орын Жаңа жаттықтырушы Тағайындалу күні Вест Хэм Юнайтед Джанфранко Дзола Қызметінен босатылды 11 мамыр 2010 бастап Маусым алдындағы мерзiм Аврам Грант маусым 2010 бастап Ливерпуль Рафаэль Бенитес Өзара келісім арқылы маусым 2010 бастап Рой Ходжсон маусым 2010 бастап Фулхэм Рой Ходжсон «Ливерпуль» клубын басқарды маусым 2010 бастап Марк Хьюз 29 маусым 2010 бастап Астон Вилла Мартин О’Нил Қызметін босатты тамыз 2010 бастап Жерар Улье қыркүйек 2010 бастап Ньюкасл Юнайтед Крис Хьютон Қызметінен босатылды желтоқсан 2010 бастап 11-шы Алан Пардью желтоқсан 2010 бастап Блэкберн Роверс Сэм Эллардайс 13 желтоқсан 2010 бастап 13-ші Стив Кин 22 желтоқсан 2010 бастап Ливерпуль Рой Ходжсон Өзара келісім арқылы қаңтар 2011 бастап 12-ші Кенни Далглиш қаңтар 2011 бастап Вест Бромвич Альбион Роберто Ди Маттео Қызметінен босатылды ақпан 2011 бастап 16-шы Рой Ходжсон 11 ақпан 2011 бастап Вест Хэм Юнайтед Аврам Грант 15 мамыр 2011 бастап 20-шы Кевин Кин () 16 мамыр 2011 бастап === Клуб иелерінің ауысуы === Клуб Жаңа иесі Бұрынғы иесі Дата Ливерпуль New England Sports Ventures Том Хикс және Джордж Джиллет Блэкберн Роверс Venky's (India) Limited Jack Walker Trust == Чемпионат көшбасылары == ImageSize width:959 height:80 PlotArea left:3 right:30 bottom:40 top:0 Period from:1 till:38.9 ScaleMajor unit:year increment:1 start:1 TimeAxis Colors id:Chelsea value:Blue id:ManUtd value:red PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:1 till:14 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:14 till:38.9 shift:(0,19) text:"Манчестер Юнайтед" color:ManUtd == Матчтар қорытындысы == == Маусым статистикасы == === Бомбардирлер === Орын Ойыншы Клуб Голдар Димитр Бербатов Манчестер Юнайтед 20 Карлос Тевес Манчестер Сити Робин ван Перси Арсенал 18 Даррен Бент Вилла 17 Питер Одемвингие Вест Бромвич Альбион 15 Дадли Кэмпбелл Блэкпул 13 Энди Кэрролл Ньюкасл Хавьер Эрнандес Манчестер Юнайтед Дирк Кёйт Ливерпуль Флоран Малуда Челси Рафаэл ван дер Варт Тоттенхэм Хотспур === Голдық доп шығару === Орын Ойыншы Клуб Луиш Нани Манчестер Юнайтед 18 Дидье Дрогба Челси 15 Сеск Фабрегас Арсенал 14 Андрей Аршавин Арсенал 11 Лейтон Бейнс Эвертон Крис Брант Вест Бромвич Альбион Уэйн Руни Манчестер Юнайтед Эшли Янг Астон Вилла Питер Крауч Тоттенхэм Хотспур Стюарт Даунинг Астон Вилла Чарли Адам Блэкпул Джоуи Бартон Ньюкасл Юнайтед Питер Одемвигие Вест Бромвич Альбион Давид Сильва Манчестер Сити Рафаэл ван дер Варт Тоттенхэм Хотспур === Хет-триктер === Түсініктеме Ойыншы гол соқты Ойыншы гол соқты Ойыншы Мемлекет Клуб Қарсыласы Есебі Мезгілі Челси Вест Бромвич Альбион 6:0 Арсенал Блэкпул 6:0 Ньюкасл Юнайтед Астон Вилла 6:0 Манчестер Юнайтед Ливерпуль 3:2 Ньюкасл Юнайтед Сандерленд 5:1 Манчестер Юнайтед Блэкберн Роверс 7:1 Манчестер Сити Астон Вилла 4:0 Ньюкасл Юнайтед Вест Хэм Юнайтед 5:0 Манчестер Юнайтед Бирмингем Сити 5:0 Арсенал Уиган Атлетик 3:0 Эвертон Блэкпул 5:3 Манчестер Сити Вест Бромвич Альбион 3:0 Ливерпуль Манчестер Юнайтед 3:1 Манчестер Юнайтед Вест Хэм Юнайтед 4:2 Ливерпуль Бирмингем Сити 5:0 Ливерпуль Фулхэм 5:2 Вест Бромвич Альбион Ньюкасл Юнайтед 3:3 === Голдар === Маусымның бірінші голы: Стюарт Даунинг «Астон Вилла» құрамасың қатарында «Вест Хэм Юнайтед» клубына қарсы ойынында (''14 тамыз 2010'') Маусымның ең тез голы: '''30 секунд''' Макси Родригес «Ливерпуль» құрамасың қатарында «Фулхэма» клубына қарсы ойынында (''9 мамыр 2011'') Ойындағы голдардың ең үлкен айырмашылығы: '''6''' ** Челси 6:0 Вест Бромвич Альбион (''14 тамыз 2010'') ** Арсенал 6:0 Блэкпул (''21 тамыз 2010'') ** Уиган Атлетик 0:6 Челси (''21 тамыз 2010'') ** Ньюкасл Юнайтед 6:0 Астон Вилла (''22 тамыз 2010'') ** Манчестер Юнайтед 7:1 Блэкберн Роверс (''27 қараша 2010'') Ойындағы ең көп соғылған голдар саны: '''8''' ** Манчестер Юнайтед 7:1 Блэкберн Роверс (''27 қараша 2010'') ** Эвертон 5:3 Блэкпул (''5 ақпан 2011'') ** Ньюкасл Юнайтед 4:4 Арсенал (''5 ақпан 2011'') Ойындағы бір құрамының ең көп соққан голдар саны: '''7''' Манчестер Юнайтед 7:1 Блэкберн Роверс (''27 қараша 2010'') Қатарынан ең аз гол соға алмаған ойындар саны: '''5''' Манчестер Юнайтед Қатарынан ең көп гол соға алмаған ойындар саны: '''13''' Уиган Атлетик === Тәртіп === Ең нашар тәртіп (сары қағаз балл, қызыл 3): ** Манчестер Сити '''89 балл''' (74 сары және қызыл қағаздары) Таңдаулы тәртіп: ** Блэкпул '''53 балл''' (47 сары және қызыл қағаздары) Ең көп сары қағаздар саны (клуб): '''76''' Ньюкасл Юнайтед Ең көп сары қағаздар саны (ойыншы): '''14''' Шейк Тьоте (Ньюкасл Юнайтед) Ең көп қызыл қағаздар саны (клуб): '''7''' Вест Бромвич Альбион Ең көп қызыл қағаздар саны (ойыншы): '''2''' ** Ли Каттермол (Сандерленд) ** Крейг Гарднер (Бирмингем Сити) ** Лоран Косельни (Арсенал) ** Юсуф Мулумбу (Вест Бромвич Альбион) ** Райан Шоукросс (Сток Сити) Ең көп бұзушылық жасаған ойыншы: '''114''' Кевин Дэвис (Болтон Уондерерс) === Жеңілмеген матчтар === Ең көп жеңілмеген матчтар көрсеткіші: '''18''' Манчестер Сити Ең аз жеңілмеген матчтар көрсеткіші: '''2''' Вест Бромвич Альбион == Дереккөздер == Санат:Ағылшын маусымдары 
'''Аю қақпан''' аю ұстауға арналған көлемі үлкен қақпан түрі. Аю қақпанының тісі екі түрлі: бірі ара тісті, екіншісі айқаспалы қабан тісті. Мұндай қақпанның серперіне айталсоқ салынып, шығырығына шынжыр, ұшына үлкен тоқпақ байланады. Өр Алтайда тұратын аңшы Қ.Өздепбайұлы туралы деректі хикаяда аюға қақпан құруды былай суреттейді: «Құрастыру үшін, алдымен бір жаң серперге шынжыр іліп, онан соң серпердің ұңғылы басын шаппа жақтауына кигізіп тұрып, жақтаудың тесігінен бақай қарғашасының іш жағына салып мұрындықтап, онан соң мұрындықтың басын мықты етіп тойтарып тастайды. Серпер басының жақтауға киіліп тұрған шығырыңша ұңғысы қашан құрылып шақанда іркіліссіз жоғары-төмен сырғитын болады. Ең соңғы мұрындық бекітілген соң қақпан құрастырылып болды деген сөз». Аю қақпанын құрған кезде қауіпсіздік үшін құлып деп аталатын қосымша құрылғыны пайдаланады. Ол кұлыпқа онша ұқсамайды, керісінше, сабы және ұңғысы бар. Серпер бүктелген кезде құлыптың ұңғысын сыртынан кигізіп, серпердің түбіне дейін сыналап апарады. Содан кейін тиекті әбден бекітіп, қакпанды құрып алғаннан кейін ғана кұлыпты серперден алып тастайды. Аю қақпанды аю ізі түскен жерге апарып кұрады. Аю ұстаған аңын қашықтау жерге апарып көміп, үстіне бастырып, жан-жағын шөп-шаламмен көміп ізін жасыратын әдеті бар. Ондайда қақпан құратын аңшы алдымен жемтіктің үстіне қарағай бұтақтарынан күркеше жасайды. Жығылған ағашты қақпанның шынжырын байлайтын тоқпақ етіп бекітеді. Алыстан бақылағанда күркеше бұзылса қақпанға аю түскенін білдіреді. Қақпанды сүйретіп кетеді де, көбінесе әлсіреген кезде қақпанның шынжырлы тоқпағы өсіп тұрған ағаштарға ілінеді. Кейде, қақпанды сүйретіп, жығылған ағаштың жерге тиген бауырына шынжыры қыстырылып, арқандалып қалады. Бұрын қақпанға түсіп кұтылған аю болса темірдің исін және қақпанның шабылатынын біліп, серперінен ұстап сырғытып қоятындары да болады дейді мәлімет беруші аңшылар. Қақпанға түскен аю маңайындағы ағаш, шілік, шөптің барлығын жапырып тастайды. Аю қақпанға түскенін анықтаған соң оншақты мықты жігіт жиналып, қолына мылтық немесе сойыл мен балта ұстап, соғуға барады. Мұндайда, аю айбар көрсетіп, тік шапшып, адамды көрген кезде ашуланып бұлқынып, шынжырындағы тоқпақты аю өзі тартып суырып алып, адамдарға қарсы ұмтылуы да мүмкін. Бір-бірлеп оңтайлы бір жерді таңдап алып, аюға жақындап, қарсы ұмтылып тұрған аюды сойылмен ұрып, өткір айбалтамен шауып жібереді. Осылайша құлаған аюды сойып, ет, майын бөліп алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аюбасқы''' аю аулаудағы сирек кездесетін амал-айлалардың бірі. Алтай, Тарбағатай, Жоңғар, Іле Алатауында көп кездесетін аю алудағы қауіпті тәсіліне саналады, әрі оның әлегіде көп болады. Басқы қүру күздің соңында немесе қар түсе бастаған шақта нссіз жұртқа немесе аю апандарының маңына құрылады. Себебі азықсыраған аю иесіз жұртты төңіректейді. Басқы құру үшін коп борене, бірнеше ауыр доңбек дайындап, биіктігі кісі бойындай үйшік тәрізді етіп кішігірім үй қалайды. Босағаға екі мықты діңгек тұрғызылып, оған құлаштай борененің бір жақ басын түйістіріп қалайды. Ал үйшіктің түкпіріне қарай колденең тиек ілгіш тақтай сала отырып, үйшіктің екі қабырғасы тұрғызылады. Оған сүймен тәрізді етіп тиек міндетін атқаратын ағашты бістіріп, оның төменгі жағы (тиек ілгіш дейді) тақтайға, жоғарғы жағы сүйменнің тіліне ілінеді. Сүймен үйшік үстіне көлденең қойылған берік мәткелердің үстіне келеді. Сүйменнің екінші басының үстіне екі үш бөрене салынады. Үйшіктің аузында тағы бір қос есік пішінді қақпа орнатылып, табалдырық жасалады, босағасына екі ағаш сүйеледі. Басқы кұру үшін боренелерді шынжырмен байлап, жалған қалқа жасап, басын ортасындағы деңбекке өбістіріп тұрғызады. Ал баспаның тиегіне, яғни дөңбектердің біріне шырға немесе «алдамшы жем» байлайды. Шырғаға аю жақсы көретін, иістеніп, борси бастаған малдың өлексесі, өкпе- бауыры шаншылады. Алтай өңірінде осы тәсілмен бірнеше аю соққан кэнігі аңшы Қазыханның айтуына қарағанда: «Аю үйшіктің ішіне басын сұғып тиекке байланған жемді тартқанда тиек ағытылып, сүйменнің басы шыгып кетеді де үстіндегі бос бөренелер екпінмен құлап, ңақуа мен үйшік босағасының арасына түседі, яғни астындағы табалдырық ағаштың үстіне түседі. Аю осы табалдырық пен үстінен құлаған ағаштың арасында белінен жаншылады». == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тобыл титанды кенқайраңдар тобы''', Қостанай облысы аумағындағы Шығыс Орал антиклинорийі мен Торғай ойпаңының аралығында орналасқан. Бұл ауданда кендену шелекті свитасының шалқарнұра қабатына кіретін алевритті жұқа қабатты алювийлік фацияға жататын құмдар және көне көл жағалауларында болған ұсақ түйіршікті кварцты құмдар қабаттарымен ұштасқан. Шалқарнұра құмдарындағы ауыр минералдардың мөлшері барлық қабаттарда бірдей емес. Оларда ильменит пен цирконий көп тараған. Шашылымдар түпкі кристалдық тау жыныстары іргетасының таяз қабаттарына орналасқан қалыңдығы болатын линза тәрізді денелер. Жеке кен денелерінің таралу көлемі неоген-төрттік кезеңдерінде шайылуға ұшырағандықтан аса үлкен емес. Олар жер бетіне жақын (3 м), бір-бірінен км қашықтықта топтасып, 35 40 км² аумақты қамтиды. Тобыл титанды кенқайраңдар тобындағы минералдардың мөлшері: ильменит 33,8 кг/м3, рутил 5,3 кг/м3, цирконий 3,7 кг/м3. Кендегі ТіО2-нің барланған қоры 419 мың т. ==Дереккөздер== Санат:Кенқайраң 
'''Аяғы ауыр әйел''' құрсағына бала біткен әйел дегенді білдіреді. Аяғы ауыр әйел эвфемизм. Яғни Аяғы ауыр әйелдің күйін тура атауға тыйым салынғанды білдіреді. Бұл ұғымның екіқабат, жүкті, аяғы ауыр, құрсақ көтерді, іші білінді, көжеге тойды деген балама атаулары бар. Дәстүрлі ортада аяғы ауыр әйелге катысты сан алуан тыйым, ырым, ұстанымдар қалыптасты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы шығармашылығы. 1-кітап Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы, әдебиет, шығарма, кітап, жазушы 
'''Аяқ''' (термин) ағаштан ойылып жасалған, сұйық, сусын ас ішуге арналған, көлемі шағын, кеседен үлкен шұңғыл, дөңгелек ыдыс. Сыйымдылығы бір литрдей, оны пошымы мен өңделуіне қарай саптыаяқ, сырлы аяқ, қолдануына карай кесе-аяқ, қымыз аяқ деп атай береді. Оның түбі орнықты, жиегі тік, жұқа болады. Көбінесе қымыз, шұбат құйылып, сыйлы кісілерге ұсынады. Сыртын оюлап түрлі-түсті сырмен сырлайды. Балаларға лайықталған шағын түрін тостаған дейді. Шеберлер ағаш ыдыстарын көбінесе аршадан жасаған, ойткені, аршадан жасалған ыдысқа шыбын-шіркей әуес болмайды дейді. Бұрып ағаштан ойып аяқ жасаушыларды ел ішінде қырғыйды деп атаған. Бұл атау ыдысты ағаштан қырып жасайтынын білдіреді. Ерекше бір түрі қымыз ішуге арналған қымыз аяқ, оған қосымша қымыз ожау, қымыз тегене, керсен сияқты ыдыстар қымыз ыдысының кешенін құрайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аяқ жүгірту''' күйеу жігіттің қалыңдық жаққа жаяу ат жетектеп келгенде әзілдесіп көңіл көтерген қыз жеңгелеріне беретін кәдесі. Ауылға бір шақырымдай калғанда күйеу баланы қалдырып, ауылға келген аткосшылардан күйеу келгенін естіген қыздың жеңгелері дәм салынған табақпен алдынан шығып күтіп алған. Күйеудің қасына келген әйелдер ас салынған табақты оған үш рет ұсынып, үш рет кері тартып алғаннан соң, тек төртінші ретте дәм татқызған. Ас-тұз әкеліп, күтіп алғандарына риза болған жаңа күйеу әкелген кәдесін әйелдерге таратып беру рәсімін істейді. Қыздың үйіне келгеннен кейін де қымыз қүйып беріп отырған әйел қолын жеңіне тығып алып, жігіт ыдысты ала бергенде тартып қалады. Осылайша үш рет қайталайды. Үшінші мәртеде ғана ыдысты ұстатады. Бұл үшін де жігіт «аяқ жүгіртер» кәдесін береді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
1.'''Аяқбау''' уықтың керегеге бекітіп байлайтын жіптің немесе әшекейленген жіңіке таспаның атауы. Сондай-ақ аяқбау көшкен кезде уықтың «аяқтарын» бірі біріне қосып, буып байлау үшін де қолданылады. Үйдегі уыққа байланған аяқбауға адамның басы тимеу керек. Әйтпесе адамның жолы кесіледі, жамандыққа ұшырайды-мыс. 2.'''Аяқбау''' аушы құстардың аяғына байланатын былғары, қыжым немесе теріден өріліп жасалған «жіп». Мұндай жіпті бүркітті қолға үйретуге және ұстап алып жүруге және тұғырға отырғызғанда байлап қоюға колданады. 3.'''Аяқбау''' балық аулайтын аудың (жылымның) әрбір стек тасын жеке-жеке байлайтын бау. 4.'''Аяқбау''' қайықтың діңгегін төменгі жағынан бекітетін арқан. Аяқбауды мықтап байламаса, діңгек босап кетеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Аяқжақсы''' тоғыз түрінде берілген сыйдың құрамындағы мәртебесі мен құндылығы тұрғысынан «тоғызыншы» кәделі заттың атауы. Қазақта айыпқа, сыйға, қалыңмалға, бәйгеге, балуан күреске және т.б. берілген сыйдың жанды тоғыз, жансыз тоғыз, түйе бастаған тоғыз, жамбы, бие бастаған тоғыз тәрізді тоғыздың бас жақсысына сәйкес Аяқжақсысы әрқалай болып келеді. Мысалы, тоғыздың басжақсысы күң болса, Аяқжақсысы құлынды бие, ал басжақсысы түйе болса, аяқжақсысы қымбат шапан болады. Демек аяқжақсының таңдалуы басжақсыға байланысты болады. Қазақтың неке салтында күйеу жігіт қалыңдықтың ауылына алғашқы рет келгенде аяқжақсы алып келген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аяқжол''' ертедегі ордамен сарайлардың кіреберісіне төселетін ұзын төсеніш. Аяқжол алаша, кілемдерден, соңдай-ақ кестелі асыл қалың кездемелермен қапталып киізден де жасалған. Аяқжолды төрелер мен бай-билердің келін түсіру, қыз ұзату тойларына арнап та жасаған. Келін отауына дейінгі аралыққа, тіпті, одан да ұзақ кашықтыққа торғын-торқа, жібек кездемелерден жасалған аяқжол төселген. Аяқжол оюлы, кестелі етіп сәнді жасалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тұрсынғали Нұржақыпұлы Еділов''' (10 қаңтар 1959 жыл Тасқарасу ауылы, Алматы облысы) жаттықтырушы, Қазақстан құрама командасының Бас бапкері (), Алматы облысы құрама командасының Бас бапкері (), Алматы облысы әуесқой бокс федерациясының вице-президенті бокстан спорт шебері (1984), Республиканың үш дүркін чемпионы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1996), Қазақстанның еңбек сіңірген. қайраткері (1996). == Сілтемелер == Жүрекпен тыңдай білсең, жұдырықта да тіл бар == Дереккөздер== Санат:Қазақстан боксшылары Санат:Қазақстан бапкерлері 
'''Аяққа жығылу''' дәстүрлі ортада қалыптасқан моральдық, этикалық қатынасты реттеуде қолданылатын жоралғы, кешірім сұраудың, яғни «кішіреюдің» ең жоғарғы түрі. Дәстүрлі әдет-ғұрыптык күкыкта айыпты болған адам жанына беделді адамдарды ертіп, тиісті үйге барып кешірім сүрайды. Кешірім өтіне келген тараптың бас адамы отағасының аяғын кұшу ишарасын жасап, басын иеді. Кобінесе, қарсы жақ ондай жағдайға кешірім беретін сыңайлы болса, кешірім сұраған адамды басын тізеге дейін еңкейтпей кетеріп алады да, кешірім беретінін айтады. Егер іс қиындап кетсе, айыпкер қарсы адамның алдына жығылып, аяғын құшып, жылап кешірім сұрауы мүмкін. Кешірім сұраудың ең шегі кінәлі адам баскиімін қарсы жақтың кінәласкан адамның аяғына тастайды. Алдыңа келсе атаңнық қүнын кеш дегендей мұндайда кешірім етіледі. Аяққа жығылу да жазамен бірдей болып есептеледі. Ел ішінде қыз алып қанып кеткен жігіттің қыз төркініне кешірім сұрай келген кезде, оның әке-шешесі ренжіп, кейде қатты ашуға басса, келгендердің бас көтерер адамы баскиімін алып құданың аяғының астына тастайды. Құда көнбесе жігіт жағынан әкесі бас болып елшілер келіп, құдаларының аяғына жығылады, яғни кешірім өтінеді, бітім сұрайды. Оның аяғы татулықка ұласады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аяққа қан түсу''' атты мініске пайдалану ережесі бұзылудан болатын аяқтағы кінарат ауру түрі. Аяққа қан түсу қатты болдырған атты терін баспай, суытпай ыстықтай байлау сияқты себептерден болады. Қазақы тәжірибеге сәйкес шауып келген атты сағат жарым уақыт бойы желге қарсы жетелеп, терін әбден кептіріп, ентігін басқан соң байлау қажет. Бұл үрдісті кездіру немесе aт аяғын суыту деп атайды. Аяққа қан түсіп кеткен аттың аяқтарында мынадай белгі болады: буындары ісініп, қан тамыры одырайып тұрады, салмагын алма кезек оң, сол аягына салады. Сойтіп, ат жүргенде басын темен салып изектеп ақсайды. Біраз жер жүріп денесі қызғаннан кейін ұйыған қан тарап аяғының сылтуы басылады. Тұяқтың қыртысын және табанын ұстап көргенде ыстық табы білінеді, әрі ауырсынып тұрады. Аурудың асқынған түрі тобанаяқ деп аталады. Мұндай жағдайда ат аяғынан айырылады. Халықтың мал емдеу тәжірибесінде аяғына қан түскен атты бауырына дейін келетін ағын суға байлап, таластырады, яғни түскі аптап басылғаннан кеш батқанға дейін қояды. Онан кейін аяғын сорботқа (тұзды қара шай) сіңірген шүберекпен орап тастайды. Соңынан ысқылап, уқалайды. Аттың тобығының екі жағындағы тамыр мен шашаның барлау тамырынан өткір бәкімен шауып едәуір мөлшерде (1-2 шыны кеседей) қан ағызған. Егер артқы аяғына қан түскені белгілі болса, толарсақ басынан төрт елі темен оны бойлай қиғаш кеткен тамырға қандауырды жарты елідей сұғып, сэл-пәл қан шығарады. Бұл тәсілді толарсақ басын қанату деп атайды. Аяққа қан түсу. оңай жазылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аяққұр''' киіз үйдің құрылымдық бөліктерін ұстап тұратын сүйемел таңғыш бау. Екінші жағынан аяққұр үйдің ішкі интерьеріне сән береді, эстетикалық қызмет атқарады. Жіңішке, әрі жұқа етіп жасалған құрдың ерекше сәнді түрі уықтың иілген тұсынан жоғарылау, яғни уықтың аяғына қарай тағылатындықтан оны ерекшелеп Аяққұр деп те атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Ғаббас Сәдуақасұлы Тоғжанов ''' (1900, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы Жарқын ауылы– 1937) қоғам қайраткері, әдебиет сыншысы, публицист. Омбы гимназиясын (1917) бітіріп, Ташкенттегі Орта Азия университетінде (1922– 23), Мәскеудегі В.Г. Плеханов атындағы халық ш. институтында (1923– 24) оқыған. Жас кезінде Омбы қаласында құрылған «Бірлік», «Жас азамат» қазақ жастарының ұйымдарына қатысқан. 1919 22 жылдары Ресей коммунистік жастар одағы Сібір бюросы жанындағы қазақтатар секциясының хатшысы, «Еңбекші жастар» газетінің редакторы, Ақмола губерниясы төтенше комиссиясының хатшысы, Ақмола жалпы білім комитетінің алқа мүшесі, 1922 23 жылдары Ташкентте шыққан «Жас алаш» газетінің жауапты хатшысы, 1923 24 жылдары КСРО ұлт істері жөніндегі халық комиссариаты Орталық Күншығыс баспасы қазақ секциясының хатшысы қызметтерін атқарды. 1924 26 жылдары БК(б)П ОК баспасөз бөлімінің нұсқаушысы, 1926 28 ж. Қазақстан өлкелік партия комитеті баспасөз бөлімінің меңгерушісі, 1926 32 ж. «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің редакторы, 1935 36 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының төрағасы, 1936 37 жылдары Қазақ КСР ХКК жанындағы көркемөнер істері жөніндегі басқарма бастығы қызметтерін атқарды. 1937 жылдары репрессияға ұшыраған. ==Абай туралы еңбектері== Тоғжанов Абай туралы алғашқы ауқымды еңбегі «Абай» атты моногр. очеркінен (1935) сол кезде үстем болған тұрпайы социологизмнің және соған байланысты туған «Абай үстем таптан шықты, сондықтан да ол сол таптың өкілі» деген ағат пікірдің сілемі байқалады. Тоғжанов таптық тұрғыдан Абай «қазақтың капиталдасқан феодалдарының жоқшысы» деген тұжырым жасайды. «Абайдың тілейтін арманы жақсы бай, өнерлі, епті бай» кедей-бұқараның қамын ойламады, «орыстың дворяндар бастаған ультрасын үлгі қылады» деген солақай сын көрініс береді. Таптық тұрғыдан осылай дей тұрғанмен де, очеркте Абайдың ақындық шеберлігіне байланысты соны ойлар айтқан. Ол Абай реализмін жоғары бағалаған. Абай «қазақтың жазба ұлт әдебиетін жасауға бас болды», «орыс әдебиетінің үлгілерін алды», «жаңа әдебиет түрлерін жасады», «қазақтың тіл байлығын ұқсата білді», «Сөз патшасы өлең тілін әдемілеп сырлап, құндызша құлпыртқан Абай болатын» (128-6.), дей келіп, оның ақындығын «таусылмайтын бұлаққа» теңейді. Ақын туралы ойларын «Абай самородок, қарадан оқымай шыққан талант» (137-6.), -деп түйіндейді. ==Дереккөздер== Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:1900 жылы туғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары 
'''Аяқшы''' үй толы қонақтарға қымыз құйып таратушы. Аяқшы қолға су кұю, кеселерін жаңалау, қымыз сапыру, сусын әперу сияқты қызмет атқарады. Әдетте, үлкен жиын-той дастарқанының басына қызмет ету үшін бір-бірден аяқшы ретінде жасөспірімдер мен жас жігіттер белгіленген. Сонымен бірге халық арасында тамақ құюшы, ас тасушы адамды да аяқшы деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әбжылан''' ертедегі аңыздарда, жырларда кездесетін мифологиялық образ. Ежелгі дәуірде жылан тотем болып саналған. Яғни ғажайып тылсым қасиеттердің иесі. Сондықтан жылан қазақи ғұрыптар мен және негізгі нысандарының бірі болды. Әсіресе, қазақтың фольклорлық дәстүрінде әбжыланды жағымды мифопоэтикапық образға айналды. Мысалы, «Әбжылан қабықты жігіт» қиял-ғажайып ертегісінде сәби жылан киімінде туады да, алапат күшке, сиқыршылықка ие болады. Сондай-ақ, батырдың кереметтігін, әйелдің таңгажайып сұлулығын да әбжыланға теңеген тұрақты теңеулер мен сөз орамдары эпикалық жырларда жиі кездеседі. Мысалы, Әбжыландай толғанып, Шұбарға қарғып мінеді (Алпамыс). Алтында қамшы қолға алып, Әбжыландай толғанып, Буралып кетіп барады (Қыз Жібек). Түркі халықтарының дәстүрлі мифологиялық түсінігінде жылан төменгі әлемнің өкілі болып саналады, ол алтынды қорып күзетеді, темір мен ұсталық кәсіпті жебеуші рухқа ие. Ертөстік ертегісінде бас кейіпкер жылан Бапыханның еліне саяхат шегеді, оның қызына үйленеді. Жер астындагы жылан патшалығын Шаһмаранның елі деп те атайды. Арбауда мары-мары жылан деген сөз бар, мұндағы мары парсыша «жылан» деген мағынаны береді. Ал әбжылан «үлкен алып жылан» дегенді аңғартады. Сонымен бірге аңыздар мен мифтік әңгімелерде жердің белдеуін әбжылан орап тұрады деген түсінік бар. Тотемдік танымның көмескіленуіне байланысты кейінгі замандарда әбжылан «қаскөй күш» ретінде көрінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әбзелхана''' әбзелхананың екі түрі болды. Біріншісі, жазда, ерте күзде және көктемде көші-қонда пайдаланатын арнайы киіз үйден жасалған түрі. Екіншісі қыстаулар мен жатақ ауылда шағын етіп жасалған бастырма түріндегі орынжай. Әбзелхана күнделікті тұрмыста қолданатын әбзелдер мен сактауға арналған. Бастырма түрінде жасалған орынжайдың төбесі жабық, есігінен басқа жағындағы қабырғалары бітеу болып келеді. Оның ішіне әбзелдерді ілетін және қоятын арнайы сөре, ілгіш, ашабақан, арса, тұғыр орнатылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әбзелші''' төрт түлік малга қатысты әбзел- жабдықтарды жасаумен айналысатын шебер. Дәстүрлі ортада әбзелші деп көбінесе қайыстан немесе теріден малды айдау, байлау, бекіту, арқандау, жетектеу, үстауга арналған кұралдар мен жабдықтарды жасаумен айналысатын адамдарды атаған. Ертедегі малшылар өздеріне қажетті әбзелдерді өз қалауынша дайындап алатын болған. Еңбек болінісінің жіктелуі және сауда-саттық үрдісінің дамуына байланысты мал шаруашылығына кажетті тұрман, жабдық, құрал, әбзелдерді дайындау, жасау ісімен арнайы шұғылданатын кәсіп иесі Әбзелшілер пайда болды. Әбзелші әбзел жасауға қажетті қайыс, тері, көн, былғары сияқты материалдарды өзі дайындап, терінің түгін жидіту, иге салып оидеу, оны ұқсату секілді жұмыстарын өзі атқарған. Кейбір материалды арнайы тапсырыс беріп, жұрымшы, ишіге жасатып та алатын болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әбілет''' жын, сайтан, марту, албасты тәрізді зиянды күш иесі. Мұндай зиянды күш иелері байырғы қазақ қоғамында қара деген жалпы атаумен аталған. Мысалы, әбілет басты, Ә. басқыр дегеннің орнына қара басты, қара басқыр деген қарғыс сөздер қолданыла береді. Байыргы мифологиялық санада әбілет, албасты, марту т.б. сыртқы күш иелері көбіне басты, ұрды, соқты деген әрекеттермен байланысты айтылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әбілхаят''' () мәңгі өмір дарытатын қасиетті су. Мұндағы әб су, хаят өмір деген мағынаны білдіреді. Оны Қызыр пайғамбар тапқан, ол суды ішкендіктен, мәңгі өмір сүреді деген эпсана бар. Осылай кие дарыған Қызыр пайғамбар елсіз шел далада қиындыкқа душар болған жолаушыны желеп-жебеп жүреді. Әсіресе байырғы өлең жырларда Қызыр мен Ілияс аталардың аты қатар аталады. Әдетте Қызыр-Ілияс деп қатар Қызыр құрлықта, Ілияс теңіз сапарында жүрген жолаушыларды қолдап, жебеп жүреді деген сенім бар. Сондай-ақ, ел арасында мынандай әпсана бар: Ескендір патша тірі суды іздейді. Оған перілер көмектесіп, аңсаған арманы орындалады. Патша өмір суын ішпес бұрын ойға кетеді. «Егер мұны ішсем мың жасайды екенмін, болашақта мені не күтіп тұрғапы да Бұлдыр, одан да құдайдың өзі берген жасын жасап, олшеулі күнін кешейін деп бас тартады да, қасиетті су толтырылған торсықты балқарағайдың бұтағына іле салады. Сол торсықты карға шоқып, тесіп жібереді. Содан қарға мен әлгі балқарағай ағашы мың жасайтын болған екен деседі. Бұл мифтің тағы бір нұсқасында Ескендір патша тірі суды торсыққа құйып әкеле жатып, қарағайдың түбінде демалып жатқанда құзғын шоқып, тесіп жібереді де, киелі су қарағайға, аршаға төгілгендіктен ол ағаштар жап-жасыл болып, мәңгі жасайтын болады. Судың жердегі қалдығын түлкі жалап, жүні ағарғанша, тұмсығы тиіп құзғын да ұзақ жасайтын болғандығы айтылады. Жалпы түркі-моңғол халықтары, соның ішінде қазақтар мәңгі суды Тәңірдің сыйы, адамның жанын мәңгілік жасарту үшін жасалған шипалы су деп ұғады. Мәңгі су ұғымымен мәндес зәмзәм (Меккеде), кәусар (Жұмақта) деп аталатын қасиетті сулар бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әдеп-иба''' қазақы дәстүрлі ортада тұрақтанып қалыптасқан моралдық нормалар мен ережелерден туындайтын қауым мүшелерінің мінез-қүлқына қойылатын этикалық талап. Ол бағзыдағы адамдардың дүниетанымдық пайымдаулары мен дәстүрлі ортадағы рухани, моральдік қүндылықтарынан туындап, тарихи- мәдени даму барысында орныққан қоғам мүшелері арасындағы (түрлі деңгейдегі жеке адам, ата, ру, қауым, этнос) қатынас нормаларын реттеу қызметін атқарады, яғни, тіршілік қамы мәдениетінде өзіндік реттеуші «тетік» ретінде қарастырылады. Қазақы түсінікте Әдеп-иба сақтау адамның жеке басының моральдік қасиеттерін таныта білуі ғана емес, оның қоғамдағы орнын, абыройы мен беделінің көрінісі. Әсіресе әдептілік, ибалық қасиет қазақ әйелінің, жастардың табиғатына тән, олардың санасында берік қалыптасуы, оның ізгі, яғни, жағымды деп қабылданған дәстүрлі құндылықтарға сай болуы талап етіледі. Қазақ әйелдсрі үлкеннің алдын кесіп өтпеу, дауыс көтеріп сөйлемеу, қайын жұртындағы үлкен, әрі сыйлы адамдардың атын атамау, ат тергеу сияқты әдептілікке қатысты ережелерді қатаң сақтаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әдірәм қалғыр''' қазақ әйелдерінің сөз саптауында ренжіген кезде айтылатын кейіс сөз. Негізгі сөз әдірәм адыра сезінен бастау алады. Оның мәні бос, құр бекер дегенді білдіреді. Адырам қалғыр қолданыстық түрі негізінен қарғыс мәнінде айтылған. Бұл ноғайлы ақындары шығармаларында көптеп қолданылады. Сонымен қатар Әдірәм қалғыр зілсіз әжуа немесе ойын-қалжың түрінде де қолданыла береді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әзбарақ''' борсықтың баласының атауы. Қазақтарда ешқандай қолданыстық маңызы болған жоқ. Өйткені, ересек борсықтың майын емдікке Әзбарақты өлтіруге қазақы дәстүр қоспайды. Мұндай ұстаным, (бәлкім, борсықтың баласының атауына да негіз болуы. Себебі қасиетті тіршілік иесін қазақ әдетте барақ сөзін косып атайды. Борсықтың баласының Әзбарақ деп аталуына қарағанда қазақы ортада оның әлдебір тылсым қасиеттің иесі ретінде қастерленуі де мүмкін. Алайда айтылған уәжді дәйектейтіндей материалдар жоқтың қасы. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әзірет Әлі''' Мұхаммед пайғамбардың күйеу баласы, мұсылмандардың аты аңызға айналған батыры, ислам дініндегі әділ халифалардың төртіншісі. Алайда тарихи тұлга болған Әлі 661 жылы қаза болғаннан кейін, исламда оның бейнесі аңыз-әпсанаға айнала бастады. Шығыс бейнелеу өнерінде Әзірет Әлі қасиетін көрсететін белгілері басының сыртын коршаған жалынмен, қолындағы Мұхаммед пайғамбардан мұраға қалған ұшы айыр қылыш Зұлпықармен, жауынгерлік аты Дүлдүлімен бейнеленеді. Аңызға айналған ерліктеріне байланысты мұсылман мифологиясының мифтік кейіпкеріне айналған Әзірет Әлі қазақтардың ислам дінін қабылдауымен қазақ ортасында батырлардың қолдаушы киелі піріне айналған. Қазақ батырлары жорықта, соғыста, шайқас алдындағы жекпе- жекке шыққанда басқа пірлерімен бірге Әзірет Әлінің де есімін атап, сыйынып қолдау сұрайтын болған. Әзірет Әлінің қылышы- Зұлпықар қазақтарда асыл қылыштың бейнесіне, эпитетіне айналды. Оның жауынгерлік аты Дүлдүл батырдың тұлпарының эпитеті ретінде қолданылады. Әзірет Әлі қазақтың халық ауыз әдебиетінде Алланың Шері, Арыстан, Шер Әлі, Әлі Шер деген бірнеше лақап аттарымен де аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
alt=A. (; ғылым) медицинаның удың қасиеттерін, организмге тигізетін әсерін, улану салдарынан туатын өзгерістерді, уланған адамды емдеу әдістерін зерттейтін саласы. Токсикологияның бірнеше саласы бар. Мысалы: әр түрлі жануарлар мен өсімдіктердің химиялық заттарға қайтаратын жауабының ерекшеліктерін токсикология; ауыл шаруашылығы жануарлары мен кәсіптік аңдардағы осындай ерекшеліктерді зерттейді. Әскери және сот токсикологиясы клиникалық токсикология мен патологиялық анатомияның мәліметтерін негізге алады. Өнеркәсіп, өндіріс, әсіресе, химия өнеркәсібінің дамуына байланысты токсикологияның ''кәсіптік улану'' немесе ''өндірістік улану'' деген жаңа салалары пайда болды. Токсикологияның ең маңызды саласы ''медициналық токсикология''. Ол жалпы, және болып бөлінеді. Жалпы: токсикологияның міндеті химиялық заттардың токсикология әсерінің жалпы механизмін; клиникалық токсикология уланған адамдарға диагностика қойып, оларды емдеу әдісін; профилактикалық токсикология улануды болдырмау үшін алдын ала сақтандыру шараларын зерттейді. Улы заттар туралы алғашқы деректер ежелгі Рим дәрігерлері Диоскорид, Үлкен Плиний, Платон, т.б. ғалымдардың еңбектерінде жазылды. жеке ғылым саласы ретінде 20 ғасырдың ортасында қалыптасты. Республикада токсикологиялық зерттеулер 20 ғасырдың 50-жылдары Қазақстан Ғылым академиясының Өлкелік паталогия институты (қазіргі Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығы) жанынан гигиена және кәсіби патологиялық сектор ашылғаннан кейін басталды. Қазақстанда токсикология ғылымының қалыптасып, дамуына үлес қосқан ғалымдар: ''О.С.Глозман, Б.Атшабаров, Т.Х.Айтбаев, А.А.Мәмбеева, В.П.Чемакина, Н.П.Касаткина, И.Т.Төлеев, Э.Л.Бейсебаева, Е.А.Біртанов'', т.б. ==Дереккөздер== 
'''Әзірет жалман''' астық жинау кезінде көрінетін орақ пен орақшының Әзірет жалманның пайғамбар салық деген ұғымға қатысы бар. Егін орып, қырман басты рып жатқан кезде диқан баба әртүрлі кейіпте, мәселен, жылан, жалман, кедей-кепшік бейнесінде көрінуі мүмкін. Сол себептен де жылан үйілген бидайдың астына кіріп кетсе, жақсылыққа балап, тығылған жыланға ақ құйып шығарып салған. Халық жыланды ырыс, байлық әкелуші деп есептеген. Осындай әртүрлі нышандарды ескеріп, Диқан баба немесе Қыдыр қырманға келеді деп жорыған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Лондондық Олимпиада және Паралимпиада ойындарының Ұйымдастыру комитеті''' (''LOCOG'') 2012 жылғы Жазғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарының өткізілуі мен ұйымдастырылуын қамтамасыз ететін, сонымен қатар іс-шараларға жауап беретін ұйым болып табылады. Оны жауапкершілігі шектеулі компания ретінде Ұлыбритания Үкіметінің мәдениет, БАҚ және спорт ісі жағындағы Департаменті және Лондон мэрі мен Британиялық Олимпиада ассоциациясы мақұлдады. == Тағы қараңыз == *2012 Жазғы Олимпиада ойындары *2012 Жазғы Паралимпиада ойындары *Олимпиадалық Тасымал ұйымы == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == London 2012: LOCOG formally established at the official website of the Olympic Movement Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Санат:Олимпиада ойындары 
'''Балдыз қалың''' қалыңмалы төленгеннен соң қалыңдық қайтыс болған жағдайда қазақ дәстүрі бойынша қалыңдықтың сіңлісін (балдызын) алу кезінде төленетін қосымша қалыңмал. Алайда, бұл ақы күйеу қайтыс болған қалыңдығына ұрын барған болса ғана төленеді. Егер бұрынғы қалыңдығына ұрын келмеген болса балдыз қалың төленбейді. Балдыз қалың күйеудің балдызын алу үшін бұрынғы қалыңмал үстіне түйе бастаған тоғыздан тағы да қалыңмал төлеуінің атауы. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балиғатқа жету''' дәстүрлі ортада қыз бала он үш жаста, ұл бала он төрт-он бес жаста балиғатқа, яғни кәмелетке толады деп есептелген. Қазақтар он үш жасқа толған қыз балаға он үште отау иeci деп есейіп бойжеткен ретінде қараған. Сөйтіп қыз баланы күйеуге беру қамына кіріскен. Қазақ ортасында өлген адамның жаназасын шығарып, дәуір айналдыру, ысхат түсіру балиғатқа толған адамға ғана қатысты орындалады. Балиғатқа жеткен күннен бастап қаза болған намазы, ораза күндері үшін туыстары күнәсін алу рәсімін орындайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Байқалмақ''' қаймақты қайнату арқылы дайындалатын, тез әзірленетін тәтті тағамның түрі. Сүт бетіне түскен қаймақты жинап алған соң, қайнату кезінде аздап бал, ұн сеуіп араластыра отырып қоюландырады. Байқалмақты жаңа сауылған түйе сүтін әбден қоюланғанша бірқалыпты жайлап қайнатып та пісіреді. Байқалмақ алыс сапарға алып жүруге жарайтын, сапасы ұзақ уақытқа дейін бұзылмайтын, нәрлі азық. Сонымен қатар асқазан, өкпе, жөтел т.б. ауруларына да дәрулік қасиеті бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Сабат''' (''Балқаш'') көктемде су тасып, өзен-көлдердің маңайындағы ойпаңға су жайылғанда пайда болатын үлкенді-кішілі көлшіктер. Олардың жағасы ну қамыс, қалың қоға, көкорай шалғын болып келеді. Сабат, балқашты көбінесе қобы немесе қобы су деп те атайды. «Қозы Көрпеш Баян Сұлу» жырында Қарабай жетім ұлға қыз бермеймін деп, түйелерге артып келе жатқан сабаларын жарып, қымызын қобы суға ағызып жібереді. ''Бір жерде келе жатып бөгеледі, ''Өзі ақымақ нәлеті кім көреді? ''Тоқсан нарда сабаны жарып тacтaп, ''Бір қобыны қымыз қып жөнеледі. Қобы, қобы су атауларының дыбыстық өзгеріске түскен тағы бір нұсқасы жыраулар мұраларында кездесіп отырады. XV ғасырда өмір сүрген Доспамбет жырау: ''Қоғалы көлдер, көлі сулар, ''Қоныстар қонған өкінбес. ''Арыстандай екі бұтын алшайтып, ''Арғымақ мінген өкінбес, дейді. Осындағы қом су тіркесі қобы су дегенмен төркіндес екендігі байқалады. Қобы, қомы су тәрізді байырғы сөз саха (якут) тілінде де сақталған. Сахаларша холю шығанақ деген мағынаны білдіреді. Қазақ тіліндегі қобы (су) мен қом (су) дегендердің түбірлес екендігін екі түрлі тарихи дыбыстық құбылыс арқылы түсіндіруге болады. Бұл сөздерде „б“ мен „м“ дыбысы алмасқан. Мұндай алмасулар қазақ тіліндегі кейбір сөздердің дыбыстық құрамында кездесіп отырады: төбешік төмпешік, топар (тобар) томар көлшік, құрбандық құрмалдық, жабылды жамылды т.б. Екіншіден, ұяң дауыссыздың үндіге алмасуы соңғы буындағы „ы“ дауыстысының көмескіленіп «түсіп қалуына» эсер еткен. Сонымен, қом суы мен қобы судың (ықшамдалған түрі қобы) шығу негізі, түп-төркіні бір. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балта''' ағашпен жұмыс істегенде шабуға, жаруға қолданылатын өткір жүзді, металдан жасалған ағаш сапты шапқыш құрал. Жұмыстың ыңғайына, пайдаланылуына қарай балтаның да бірнеше түрі бар: жуан дөңбектерді жаруға арналған балтаны шой балта (шүй балта); шеберлер ұстайтын жүзі өткір ақ балта; отын жаруға пайдаланылатын қарапайым қара балта; шотбалта бір жағы шот, бір жағы балта сияқты жасалған, шабуға, жаруға және ұсақтап, жұқалап шабуға болатын құрал; ағашты оя шабуға арналған жүзі қобылай куыс соғылған қуыс балта. Шеберлер тілінде балта, балға, шот сияқты құралдардың ортақ атауы ретінде балта шот, балға шот тәрізді сөздер қолданылады. Балтамен ерге қажетті ағаш дайындау барысында сына деп аталатын көмекші құрал да қолданылады. Сына жуан ағашты жаруға, яғни желімделген ағаш бөліктерін қысып тұруға арналған көмекші құрал. Оны қайың, қарағай, емен сияқты қатты ағаштардан кесіп-жонып немесе темірден де жасайды. Сынамен дөңбекті жару үшін алдын ала балтамен із салып алады. Одан соң ағаш сынаның жүзін сол із-жарыққа қадап, оны балтаның шүйдесімен емес, қапталымен жайлап ұрады. Сынаны балтаның шүйдесімен ұрса, ағаш сына жарылып кетуі мүмкін. Сондықтан сынамен, балтамен жұмыс істегенде осы әдіс қолданылады. Шеберлер кейде жарылмасын деген мақсатпен сына жүзінің қарсы жағын темірмен құрсаулап қояды. Ол сынаның мойнағы деп аталады. Қазақы ортада ағаш ұсталарын балташы деп те атаған. Балташылық өзіндік дәстүр мен қалыптасқан тәсілдері бар кәсіптің түрі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балта''' шабу арқылы зақым салатын жауынгерлік қару. Жауынгерлік балта екі функционалдық бөліктен тұрады: қарудың металдан жасалып, жарақат салуға арналған негізгі бөлігі «басы», қолға ұстайтын бөлігі «сабы». Жауынгерлік балтада жүзінің жалпақтығы орташа болып, жоғары ұшы тіктеу, төменгі ұшы сағағына қарай сәл дөңгеленіп келеді. Алғашқы балталар тас дәуірінде пайда болғанмен, тікелей жауынгерлік қару ретінде жауынгерлік балта көшпелі халықтарда біздің заманымызға дейінгі II мыңжылдықтан қолданыла бастаған, бұл кездердегі балта бастары қоладан арнаулы қалыптарда құйылып жасалған. Жауынгерлік балта ерте заманнан ғұрыптық мәнге ие болған, сондықтан көне заманда жауынгерлік балтаның ғұрыптық нұсқалары да жасалып, олардың жүзінің беттері, шүйдесі, сабы әртүрлі өрнекпен, тотемдік жануарлар мен аңдар бейнелерімен керкемделді. Темір рудасын игеру барысында орта ғасырда жауынгерлік балта басының көптеген жаңа түрлері жасалына бастады. Көшпелі түркі-моңғол халықтарында жауынгерлік балта салтатты жауынгердің басты қаруының бірі болды, соғыста жауынгерлер балтаны негізінен қоян-қолтық айқаста пайдаланды. Жауынгерлік балта ер қаруы-бес қарудың құрамына кіріп, айқас алдындағы батырлардың жауынгерлік жекпе- жегі мен әртүрлі тойларда өткізілетін сайыстарда басқа жауынгерлік қарулармен бірге балтамен шабысу сайысы да өткізілген. Қазіргі замандағыдай, бұрынғы кездерде де көшпелі халықтардың әскерінің құрамы қару түрлеріне қарай бөлініп, айқаста жауынгерлік балтаны қолдануды жетік меңгерген жауынгерлерден жеке әскери беліктер, қосындар құрылған. Қазақтарда балтаны жауынгерлік қару ретінде қолдапу XIX ғасырдың аяғына дейін сақталып келді. Жауынгерлік балталардың басы болаттан, темірден соғылып, сабы қатты ағаштан жасалып, шығып кетпес үшін басы сабына қосымша екі темір бекітпелер арқылы ұстатылды. Сыртындағы темір бекітпеге күміспен қақталып ою салынып, ал алдыңғы жағындағы бекітпе қарсыластың қаруын кесуге арналған өткір жүз түрінде жасалды. Кейбір балта саптары берік болу үшін баспалау әдісімен өрнектелген күміс қаңылтырмен, ал кейбірі терімен қапталып, металл жапсырмалармен көркемделді. Кейбір балталардың шүйдесі төртбұрышты немесе дөңгелек келген балға түрінде жасалып, қосымша ұру, соғу арқылы зақым салуға қолданылды. Қазақ балталарының жүзінің беттері әдетте күміс қақтау, алтынмен, күміспен булау, қырнау әдістері арқылы, ал металмен қапталған саптары баспалау әдісі арқылы өсімдік өрнекпен әшекейленді. Көшпелі түркі халықтарының көне мифологиялық дүниетанымында жауынгерлік қару әлемнің үш сегментін байланыстырып тұратын «әлем ағашының» алломорфы ретінде бейнеленеді. Сондықтан қазақтардың балталарының бастары мен саптарында қолданылатын өрнек түрлері көбінесе «әлем ағашы» өрнегінің әртүрлі вариантары болып келеді. Бұл өрнектердің қолданылуы балтаның көне замандағы ғұрыптық сипатының қазақтарда көркемдік дәстүр ретінде сақталып келгенін айғақтайды. Сәнді балталардың саптары асыл тастармен де әшекейленді, кейде балта бастарында киелі сөздер немесе арнау сөздер жазылды. Қазақтардың жауынгерлік балталары сабының ұзындығына қарай қысқа, орташа және ұзын сапты болып келеді. Қыска сапты балта (балташық) сиректеу қолданылды да, ең көп қолданылғаны сабы орташа ұзындықты балта, ең аз қолданылған ұзын сапты балта болды. Дәстүрлі мәдениетте жауынгерлік балта әскери құрал ретіндегі утилитарлық қызметінен басқа түрлі символдық, белгілік және ғұрыптық мақсаттарда да қолданылды. Көне заманда жауынгерлік балта көп халықтарда оны ұстаушылардың сакральдық рөлін көрсететін символдарының бірі болды. Осы ерекшелігіне сәйкес қасиетті мүлік, жоғары құндылығы бар зат ретінде балта көшпелі қоғамдағы түрлі әлеуметтік және мемлекетаралық қатынастарды белгілейтін әртүрлі ресми сыйлардың құрамына кірді. Көне магиялық сенімдерге сәйкес ерте заманнан айбалтаның зұлым күштерден, рухтардан қорғау, сақтау күші бар деп түсінілді де, апотропеикалық (қорғау, сақтау) магиялық ырымдарда қолданылды. Түркі халықтарында зұлым рухтармен айқасуға, күресуге көмектестін құралы ретінде балта олардың ғұрыптық қаруларының бірі болған. Қазақ бақсылары да жауынгерлік балтаны зікір салғанда пайдаланды. Батыс Қазақстандағы қазақтардың жауынгерлік символ ретінде бейнеленген әртүрлі жауынгерлік балта бейнелерін көруге болады. Жауынгерлік балтаның символдық, магиялық мәніне байланысты қазақтарда ер адамның есімдері ретінде ер балаларға Балта, Балтабай, Қарабалта деген сияқты есімдер де қойылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балтам тап!''' жастар ойнайтын ұлттық ойын. Қазақы ұғымда бір жұмысты аяғына дейін тындырмай, бір-біріне сілтеп, тиянақ таппағанда «балтам тaп ойнағандай» деп кейіс білдіретін сөз бар. "Балтам тап!" жастардың бір-бірін қыжыртып ойнайтын ойыны. Ойынға жиырма-отыз адам қатысады. Ойыншылар малдас құра шеңбер жасап, дөңгелене отырады да, қолдарын артына ұстап, жасырын түрде ұсақ затты (сақина, асық) бір-бірінің қолына береді. Шеңбер ортасындағы ойыншы қолдан-қолға берілген заттың кімде екенін табуы керек. Егер тапса, шеңбер құрған ойыншылардың арасына кіреді де, шеңбер ортасына басқа ойыншы шығады. "Балтам тап!" ойынына ұқсас "сақина тастамақ" ойыны да бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балташы''' ағаш ұстасы, ағаш шебері. Қазақы ортада орыс отаршылдығының қазақ даласына үстемдігі толық орнаған кезінен бастап балташылық деп аталатын кәсіптің түрі қалыптасты. Қазақ балташылары бөренеден қиып, қиюластырып үй салған, яғни оның шатырынан бастап есік-терезесін жасаған және еденін салған. Сондай-ақ арба мен шана сияқты шаруашылыққа қажетті құралдар мен тұрмыстық бұйымдарды да жасады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тоқал''' сөзінің мағынасы түсіндірме сөздікте қатын үстіне алған әйел. «Нұртаза әлгі әзірде тоқалының үйінен шығып, ...екі шақырымдай жердегі қойлы ауылға келген» (С. Жүнісов, Ақан сері.). Біздің байқауымызша, мына «тоқал» тұлғасының «мүйізсіз» ұғымын беретін «тоқал» сөзімен мағына жағынан ешбір байланысы болу мүмкіндігі жоқ. Сондықтан сөз төркінін басқаша іздестірген жөн болмақ. Парсы тілінде біздегі «екі» мағынасын «до» тұлғалы сөз берсе, «екілік», «екінші» ұғымдарын «дохал» сөзі түсіндіреді. «Дохал» сөзі кейбір түркі тілдеріне ауысып, «тоқал әйел» тіркесі пайда болып, кейін «әйел» сөзі түсіріліп, «тоқал» қалыптасуы ғажап емес. Бұл тұрғыдан қарағанда «тоқал әйел» біздің қазіргі түсінігімізге аударғанда «екінші әйел» болады. Бәйбішеден (қараңыз «бәйбіше» сөзінің төркінін) кейінгі алған әйелдің «екінші» болып аталуы да дағдыдан тыс керінбесе керек. ==Дереккөздер== 
'''Балшық бастыру''' кірпіш жасау немесе үй сылау үшін сары топырақтан лай, батпақ жасау, илеу. Балшық бастыру үшін су құйылған топыраққа сабан, қурай шөп қосып, кетпенмен араластырып, дайындалған лайды бірер күн бұрын иін қандырады. Иін қандыру үшін жалаңаяқтанған жігіттер аяғымен басады, кейде ат пен өгіз күшін де пайдаланады, яғни лай үстінде арлы-берлі жүріп, ат, өгіз тұяғымен балшықты араластырып басады. Сонан сон біртегіс етіп жаймалай дөңгелектеп, оның кенересін кетпенмен көтеріңкіреп қояды да, күнге кеуіп, тобарсып қалмау үшін бетіне су сеуіп бұқтырады. Үстін сабан не шеппен жауып қояды. Дайын болған батпақты ішіне жұқалап сабанның үгіндісі немесе құм себілген қалыпқа құйып, тегіс, құрғақ, дөңес жерге төңкеріп, қалыпты босатып алады. Дайын болған кірпіш бірнеше күн кептіріледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балшық үй''' қазақтың ертедегі дәстүрлі баспанасының бірі. Балшық үй салудың әртүрлі тәсілдері бар. Қабырға қалып жасап, ортасына лай құйып, бітеу қабырға тұрғызып жасалатын үй түрін «балшық бітеу үй» деп атайды. Балшық үйдің қабырғалары жарылып кетпеу үшін, құрым киізді сұйық батпаққа малып, қабырғаларын ысып шығады. Мұндай үйлер жаз мезгілінде салқын болып, қыс маусымында жылы болатындығымен ерекшеленеді. Негізінде осындай құрылысты қазақтар қыстау, қыстақтарға салған. Оңтүстік өңір қазақтары қазіргі кезде де осы әдіспен Балшық үйлер тұрғызу ісін әлі де жалғастыруда. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балық айдау''' балығы мол өңірлерде көпшілік бірге ұжымдасып атқаратын шаруашылық іс-әрекеті. Көп адамның тізе косып қимылдауы қажет болатын мұндай әлеуметтік науқан, әдетте балық аулауды кәсіп ететін өңірлерде жыл сайын бір рет, қазан айында Бұрын Ертістің саласы Қалжыр бойын мекендеген ауылдар бес-оннан бірігетін болган. Балық айдауды ұйымдастырудың өзіндік ережесі бар. Әуелі сәрсенбінің сәтті күні таңдалып, маңайдағы ауылдарға түгел хабарланып, басқарушы адам сайланады. Қолында бар құрал-жабдығын сайлап, еркектер түгел қатысады. Ал әйел қауымы балық айдаған еркектерге өз аулының тұсынан өткен кезде сусын беріп, өзге де қажетті дүниелермен қамтамасыз етіп, көмек көрсетеді. Ол туралы жазушы М.Юсупов былай деген еді: «...Әр ауылдан төрт жігітті сал бууға, төртеуін аба тоқуға шығарады. Олар әуелі кепкен қу бөренені су жағасына жеткізіп, жуан, жіңішке бастарын айқастырып тізеді де, кендір арқанмен матап, сал буады. Оны суға түсіріп, арқанмен жағадағы ағашқа таңып қояды. Екінші топ тал мен қаданы дайындап алған соң, айырықтың суын бөгеп, шарбақ тоқиды. Мал қораның шарбағы тәріздес етіп аба салады. Абаның шарбағынан кесек балық тосылып, ұсақ балық бөгелмей өтіп кететін болу керек. Тым тығыз тоқылса, судың алдын да бөгейді. Осылайша дайындық жұмыстары аяқталған соң, «балық айдауы басталады. Жігіттер қолдарына ағашпен саптаған сере ұстап, қатарласқан caл үстінде тұрады. Сал екі қатар болып жүреді. Алдыңғы қатардағылар иірімде тығылып жатқан балықтарды үркітіп, алға салып айдаса, екінші қатардағылар жарылып кері қашқан балықты қайырып, топқа қосады. Тіпті қайыру бермей кеткен қашаған балықтарды қайырықшылар тобы иіріп, үйірге айдап тығады не болмаса серемен, шаппа қармақпен шаншып алады. Ал су жағалай ілесе жүрген әйелдер мен балалар қолдарына сере, шаппа қармақ ұстап көмек көрсетіп, темір шелек, легендерін даңғырлатып судағы балықты үркітеді». == Дереккөздер == Санат:Балық аулау 
Кептірілген балық '''Балық кептіру''' тұздалған балықты көлеңкеде желес қақтап кептіру. Балық кептіру үшін су құйылған науаға тұзды мол етіп салып, балықты тұзды суда бір күн, салқым жер болса екі күнге салып қояды. Таңдалған балық сазан болса, ішек-қарнын тазалап, ал торталарды сол күйінде салады. Тұз сіңген соң ірі сазан балықтарды арасы жел қағатындай егіп қақтайды, ал торталарды екі-үштен бір-біріне қосып, желбезегінен сым өткізіп тізіп, суын сорғытады. Суы сорғыған балықтар тез кеуіп қақталады. Көлеңкеде кепкен балықтың майы бүкіл денесіне тарап, дәмі кіреді. Кептірілген балықтарды дәмді болу үшін әрі ұзаққа сақталу үшін түтінге ыстайды. Ыстау үшін жерошақ қазып, үстіне балық ілінген мосыны қойып, ошаққа қамыс немесе ағаш жаңқасын бықсытып жағып, мосы үстінен балық жақсы ысталу үшін ағаш бөшке жауып қойып, түтінге исі сіңгенше ұстайды. Балық кептіру күз уақытында жиі жасалады. Ысталған балықты көлеңке жерде сақтайды. == Дереккөздер == Санат:Балық аулау 
'''Балық қуырдақ''' балық етін қуырып дайындайтын тағам түрі. Дәмді әрі жеңсік ас болатын мұндай тағам тәнге қуат беріп, дертке дауа болады. Балық қуырдағын жеген адамның өңі қарақошқылданып толады, денсаулығы да жақсара түседі. Бұрынғы емшілер жас балаларды балық майымен, ересек адамдардағы кейбір ауру түрлерін балық қуырдағымен де емдеп жазған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балық өлең''' қайымдасып айтатын стереотиптік жұмбақ айтыстың бір түрі. Айтысушы екі адамның бірі балықтың тегі, түрі, аты туралы өлеңмен сұрақ қойып, екіншісі шешімін табады. ''-Айтайын айт дегенің емен екен, ''Мен көрдім емен жолы төмен екен. ''Көсілген қөмекейің ақын болса, ''Балықтың ең үлкені немене екен? ''-Балықтың ең үлкені жайын екен, ''Бір жұрты ер жігіттің қайын екен. ''Қылығың ел жұртыңа жағып өтсе, ''Алдыңда халал жарың дайын екен. ''-Айтайын айт дегенің емен екен, ''Мен көрдім емен жолы төмен екен. ''Жасыңнан жұмбақ қуған дана болсаң, ''Балықтың екіншісі немене екен? ''-Біреуі онан кейін шортан балық, ''Қонады түйелі бай сортаңды алып. ''Атадан артық туған асыл болсаң, ''Балықты мен ұстаған жүр таңдалық. Қарсыласының білігін, білімін, тапқырлығын сынау мақсатында берілген балыққа қатысты сан қырлы сұрақтарға екінші ақын өз пайымымен жауап береді, сұрақ-жауап түріндегі өлең осылайша жалғасады. Халық арасында мал, жан-жануар, табиғат көрінісі сияқты тақырыптар арқау болған тay өлең, су өлең, жер өлең, агаш өлең тәрізді айтыс түрлері де кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Уха '''Балық сорпасы''' балық етін қайнатып дайындалады. Пияз, бұрыш қосып ішсе, шаршап, қалжырағанға әл беріп, көптеген дертке шипа болады, шаршауды шығарады, сүйекті күшейтеді делінеді. Қазақтың ежелгі тәжірибесі бойынша, аяқ-қолдың буыны ауырса, құрқұлақ сырқаты кезінде шортанның сорпасы ем саналады. Дәстүрлі ортада балық етін жегеннен ісейін ақ тағам ішпеген жөн деп санайды. Себебі «алапес» тәрізді қауіпті ауруларға душар болады деген. Үлкен өзен- көлдер жағасында тұратын қазақтар үшін Балық сорпасы күнделікті азық емес, тек емдік үшін қолданылған тағам болған. Бұл тағамға қатысты қазақы ортада «Құданың құдасы балықтың сорпасы» деген сөз орамы жиі айтылады және ол балық сорпасының зәрушілікте емдік қасиеті болғанымен, мал етінің сорпасынан кенеуі кемшін, қуаты аз екендігін меңзейді. Ал бұл жердегі құданың құдасы дегені оның алыс туыс екендігін көрсеткені. Сонда аталмыш мақал құданың құдасы қаншалықты алыс туыс болса, балықтың сорпасы да қазақ дастарқаны үшін соншалықты зэру тамақ емес дегенді білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Балық аулау Санат:Балықтар 
'''Балық уылдырығы''' (''Балық тарысы'') балықтар мезгіліне қарай көшеді, қыс түсіп, мұз қалыңдағанда тармақ өзендегі балықтар ұлы өзенге, тереңге қарай тартады, ал көктемнен жазға дейін ағынды өзендерден уылдырықтың дамуына қолайлы тармақ өзендерге, суы жылы, ағыны баяу, таяз жерге жүзіп барып, уылдырық шашады. Балық уылдырығы тарыға ұқсайтындықтан опы балық тарысы деп те атайды. Балықтың құнарлы, нәрлі болатын уылдырығын ұнға аунатып алып қуырып та жейді. Ал бекіре, қызыл балық уылдырығын сүзгіден өткізіп, шырыш ажыратып, шикілей сақтау арқылы тағам ретінде пайдалапады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балықты кие тұту''' балық мифологиялық түсінікте төменгі су әлемінің өкілі болып саналады. Ежелгі түсінік бойынша, жерді балық көтеріп тұрады екен. Байырғы қазақ ортасында балыққа қатысты ырым-тыйымдарды қатаң ұстанған. «Аяғы ауыр әйел балық жесе, мылқау бала туады», «балықтың құйрығын ұстасаң, қармағыңды балық қаппайтын болады», «балық же» деп мәзірет жасауға болмайды, олай істесе, айтумен балық жеген адам балық қылқанына қақалып қалады деседі. Арал өңірінде «Сазан пейіш көрген балық, сондықтан оныңмың басын мүжісең, пейішке барасың» деген ұғым бар. Осы өңірде жайын балықтың арқасы неге шұбар болғаны туралы мынадай миф бар. «Адамата мен Хауана пейіштен қуылып жерге түскенде адасып қалып, ұзақ уақыт бір-бірін аңсап, бейнетпен тірлік кешкен деседі. Екеуі бірін-бірі ғаламат сағынады. Бұны жайын балық сезіп, екі мұңлықтың кездесуін тілеп, күтіп жүреді-міс. Суық күннің бірінде, жер бетіндегі судың бәрі қатып жатқан кезде, ақырьі екеуі табысып, мұз үстінде қауышып, төс түйістірген деседі. Әйел адамның бөксесі суық болатыны Хауа мұзға шалқайып жатқандықтан, ал еркектің тізесі суық болатыны Адам атаның тізесі алғаш мұзға тигендіктен деседі. Дәл осы сәтте жайын ол екеуінің астына келіп, жонын төсеп тұрады. Сол кезде махаббат нұры мол Адамата мен Хауананың жүрек оты тоң-мұзды ерітіп те жібереді. Ал Адамата тұқымы тасып-төгіліп мұз бетіне шашырал, жайынның жона жұғып та қалады, содан жайынның арқасы шұбар болып, ол ерекше күшке ие балыққа айналған» деседі. Асқа, аруаққа арнап сойылған малдың сүйегін толық мүжіп болған соң, түгел қалпында терең суға ағызып жібереді, себебі марқұмның артындағы ұрпағы балықтай молайып, тұқымы жайылады деп түсінген. Міне, осындай ырым-тыйым, мифтерден балықтың киелі екендігі тұспалданады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Балықшы әулие''' -Түркістан ауданындағы Теріскейден Түркістанға асатын жолдағы Суындық деген жерде орналасқан киелі әулиелі орын. Басында үлкен бұлағы бар, ішінде толған балық, суы суық, емдік қасиеті мол. Бұлақ басы тоғайлы-тасты жер, балығына ешкім тиіспейді. Әулиеге түнеп сиынушылар балықтарға жем тастап, ырым қылады. Балығын ұстаған адам жаманшылыққа кезігеді деседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
''Химия''. '''Тоқмұрзин Қыдырма Хамитұлы'''(25 Наурыз 1938 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Ғ.Мүсірепов ауданы Қараағаш ауылы 2016) химия ғылымының докторы (1990), профессор (1993), Қазақстан Ғылым академиясының академигі (2003). ==Қысқаша өмірбаяны:== 1963 жылы ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1963–1970 жылдары ҚазМУ-да аспирант, ғылыми қызметкер. 1970–1975 жылдары Қазіргі Атырау мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі. 1975–1988 жылдары Қазақстан Ғылым академиясының Мұнай химиясы және табиғи тұздар институтында лаборатория меңгерушісі, директор болды. 1988 жылдан ҚазҰУ-да кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. ==Еңбектері:== «Синтез нуклеофильные реакции шестичленных азот серосодержащих соединений карбональной группой» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Негізгі ғылыми еңбектері гетероқұрлықтық қосылыстар химиясына, стереохимияға, органикалық қосылыстардың реакциялық қабілетіне арналған. 100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы, оның ішінде 30 авторлық куәлік пен өнертабыстың иегері. 
'''Балықшылар пірі''' Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Сырдария жағасында орналасқан әулиелі орын. Ел аузында тараған аңыз бойынша әулие Қармақшы ата (шамамен 1630-1710 жылдарда өмір сүрген, шын есімі Жүсіп, кейде Дәулен деп те аталады). Сыр бойының жағасынан жеркепе қазып, сонда тұрған, қармақ құрып, балықшылықты кәсіп еткен. Тапқан балығымен бүкіл ауыл-аймақты асырап, еліне қорған болған, жүргіншілерге қол ұшын берген қайырымды адам болған. Ел аузындағы аңыз әулиенің Қармақшы ата атануын балыққа қармақ салуды кәсіп еткендігімен байланыстырады. Қармақшы ата кейін балықшылар піріне айналып, әулие атаның шапағатына бөленген елді мекен кейін Қармақшы ауданы деп, осы кісінің атымен аталып кеткен. Әулие қабірінің басына кезінде мазар салынып, белгі тұрғызылған. Қармақшы ата Найман тайпасының Бағаналы руынан шыққан деседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
өзен-судың бойын мекендейтін елдердің айналысатын кәсібі. Ертеде қазақтар арасында кең тарамаған, тек балығы мол су бойына жүт не болмаса басқа себептермен көшіп, тіршілік қамымен тұрақтап қалған жұрттың ғана айналысатын тіршілігі болған. Балық аулау ерте кезеңде қарапайым түрде болды. Әуелі балықты тұйық жерге қуып қамап, қолмен және шанышқы түйреп ұстаса, соңынан қайық пайдаланып, кармақпен аулады. Балықшылар балық аулауға қажет жабдық, аспаптарды жасап алуды үйренді, балық аулаудың тиімді мезгілдерін, орындарын, әдіс-тәсілдерін меңгерді. Қазақ жерінде орыс қоныстанушылары санының өсуіне және Ресеймен байланыстардың кеңінен өрістеуіне байланысты балық және балық өнімдеріне сүраныс өсе бастады, сол себепті балықшылық XIX г.-дың аягы XX г.-дың бас кезінде көптеген адамдардың күнкөріс кәсібіне айналды. Каспий теңізі жагалауында, Шалқар, Имантау, Щучье, Чебачье, Зайсан, Алакөл, Балқаш көлі, Арал теңізі, Жайық, Сырдария, Қара Ертіс, Іле, Шу озендері жагалауында Б.-ты кәсіп еткен қазақ қауымдары пайда болды. Б.-пен негізінен ер адамдар айналысты. Б.-пен қазақтар қосалқы кәсіп ретінде айналысты десек те, Сырдың төменгі ағысы бойында XIX г.-дың екінші жартысы XX ғ.-дың бас кезінде кәсіптің бір түрі ретінде дамып, Сырдың Арал теңізіне қүяр түсында балықшы ауылдары қалыптасып, өңірде Б. кэсібі қазақтардың тіршілігінде айтарлықтар мэнге ие бола бастады. Орынбор-Ташкент темір жолының салынуы Арал теңізі және Сыр өңірінде балық шаруашылығының одан эрі дамуына эсер етті. Арал теңізінде балықты «аханша» деп аталатын тормен және ширатылган жіппен тоқылган аумен аулады. Аханшаның үз. сажын, ені сажын, ал аудың үз. сажын болды. Бүл жерде балық түсімі балық аулаумен айналысатын қауымдастықтар бойынша есептелінді. XIX г.-дың аяғында Аралда балық аулаумен айналысатын 20 кауымдастықгың әрқайсысында 80-нен аханша болган, ягни Арал теңізінің шыгыс бөлігінде күніне 800-ге жуық аханша құрылған. Торлар мен аулар бір жіптің бойына керіліп, сырғауылга бекітілді. Балықты күніне үш мезгіл: таңертең, түсқайта, кешке жинап отырган. Ұсталған балыкты түздап, мата үстіне жайып қойып әбден суы ағып болғаннан кейін сатады. Ірі балықтьің арқа сіңірін белек алып, сығып, күнге кептіреді. Балықшылар баспанасы шалаш деп аталды. Шалаш дарбазалары қамыстан соғылды. Top, ay, қайықты көбінесе балыкшылар өздері даярлады. Бальщты кейде орыс көпестеріне ұн, түз сияқты тағамдарға да айырбастап отырды. Ертедегі қазақтар мал шаруашылығымен қатар қосымша кіріс көзі ретінде тіршілік қамы үшін Б.-пен де айналыса бастаған. Н.Гаврилов: дело Туркестанском крае» аттъі еңбегінде Перовск уезіндегі Б. жайында былай деп эісазды: «бальщ шаруашылыгы цазацтар үшін де, орыстар үшін де маңызды кәсіптің бірі болды. Балшық көлдерде мүз цатцан кезде ауланады. Балық сату ісімен алыпсатарлар айналысады. Балық кәсібімен айналысатын отбасылар бір цыста 200-450 сомнан пайда табады». Б.-ты кәсіп етуге көшкен қазақтар қыстауларын Сырдария, Қуаңдария өзендерінің жағасына сала бастады. Балықшы қазақтар негізінен Қазалы уезінің Шыбынды болысында коптеп кездесті. Статистердің зерттеуі бойынша 1910 жылы Қазалы түргындарының 34,4%-ы Б.-ты кәсіп еткен, жалпы саны 5010 балықшы тіркелген. Қазалы уезінде Перовск уезіне қарағанда Б. кәсібі жоғары дамыған, бүл жерде Б.-тың өркендеуі Арал теңізінің жақын болуы, теміржол бекетінің болуы, эрі Орынбор және Ырғыз жақтан балық оніміне сүраныстың коп болуы да эсер етті. Қазалы қазақтары балықты сүзекі, ау, қармақпен аулаған. Сүзекі үзын ағашқа бекітіліп жасалды, үстауға ыңғайлы жеңіл, шортанға салуға ыңғайлы болды. Сүзекімен күз, қыс кезінде де балық аулаған. Балық аулау кезеңі Сырдария суының көтерілуіне де байланысты болды. Дарияның суы көбейсе, өзенге су көп кұйылып, балық та көлге көп гүседі. Дариядан балык аулау кезеңі сэуірдің соңынан кыркүйекке дейінгі кезде жүзеге асты. Күзгі кезең қазан айынан басталған. Теңізден балық аулауға ау қолданылды. Аханша, тор, қармақ теңізге өте сирек салынған. Теңізден балық аулау сэуір мен маусым аралығында тиімді болды. Көлден балық аулауға қыркүйек пен казан айының бірінші жартысы тиімді кез саналды. Жаз мезгіліне қарағанда, қыста ауланган балық табысты көбірек әкелген. Қыста балықты мүзда сақтап, түздап, түтінге ыстаған. Балық қыс пен жазда екі түрлі бағаланған. Балық кәсіпшілігінің бағзыдан дамығандығы фольклор пүсқалары мен сенім-нанымға қатысты паремаларда сақталған. Сырдария жағасында түратын қазақтардың арасында Б.-тың кәсіп ретінде дамығандығын балықшы пірі Қармақшы атаның мазары сол өңірде болғандығы дэлелдейді. Ноғайлы заманы жырларындағы «балыгы тайдай тулаган» немесе «балыгының көптігі суга жылцы жаптырмас» деп келетін жыр жолдарынан Арал, Сыр, Жайық бойын мекендеген отырықшы қазақтар арасында ертеден-ақ балық еті мен сорпасы «жеңсік асқа» саналғандығын аңғарамыз. Балық өнімдерін дайындау, үқсагу. Қызыл балықтың ішінен шығатын жарамсыз калдыгын жалцаяцца араластырмай уылдырығын боліп алады. Лл коксерке тәрізді жыртқыш балықтардың жүтқыныі іда (карі.ш І.І уса балықтар болса айырып алады. Қазақтароны уақы оіс м'нг үн өнімдерімен араластырып, царма жасаған. Жайын тэрізді ірі балықтардың семіз, майлы жои СІІІІ болек кесіп алады, оны «жаңса» деп, бекірспіц жоп СІІІІ «белкеспе» деп бөлек сақтайды. «Балықтың патшасы» саналатын бекіренің еті өте дэмді, эрі кесімі дс үлісен. Кейбір ірі бекірелерді (Ертісте) түйеге теңдегенде оныц басы мен қүйрығы түйенің шом ағашынан асып тұрады деседі. Қазақтар «бальщтың алтыны цаяз» деп қаяз етін ерекше әспеттеген. Ірі балыктардың жүлын жүйесін «безегесін» түтынар алдында алып тастап отырған. Балық аулау кең өрістеген шақта үлттық тагам түрлеріне балықты бітеу пісіру, цацтау (көктал), қайнатқан соң етіне араластырып бөкпен, бөрек, цалцы, мипалау, «түйір» (оның цос цайырма, үш қайьірма түйір (двойная, тройная уха) деп аталатын жаңаша дэм, тагам түрлері қосыла бастады. Қуырып дайындайтын царма, майкуырдац сияқты тамақтар орын алды. Балықты түзды суга салып, салқын жерде бір күн қалдырады. Түздалған балықты шала тобарсыған соң дымқыл бүта-шілік, қарагай, емен, жаңғақ жаңқаларын бықсытып жагып, оның түтініне исі сіңгенше ыстайды. Онан соң кептіреді. Кептіру үшін көлденең орнатылган соре немесе арса агашца іледі немесе жайып қақтайды. Түз сіңген ірі балықтарды алып арасы жел кағатындай етіп, ал торталарды екі-үштен бір-біріне қосып, балыкты желбезегінен сыммен тесіп откізіп қояды. Күннің жылуына кепкен балықтың майы бүкіл денесіне тарап, дэмі кіреді. Онан көлеңкеге сақтап айырбас саудаға немесе үлкен қалалардагы жэрмеңкеге апарган. Балықты тоңазыту тэеілі көп таралмаган. Айталық, 1925 жылы Арал теңізі бекетінен 0,9 пайыз балық тоңазытылган, қалган 99,1 пайызы түздалган күйде жонелтілген. Аққайран мен тортаның қарнын тілмей түздап сегіз күн шаңга салып кояды. Егер кептіру қажет болса 6-8 сагат суга салып шыгарып, 6-8 талдан байлап 12-15 күн кептіреді. Ыстау (агаш мүгінінің түтініне) қажет болса үш күн гана кептіреді, ондай да салмагының жартысын жогалтады. Көктемдс балыққатүзды аз салады. Өңделген балықтарды қанар, ағаш ыдыс, түйеқанар, жәшіктерге салып жөнелтеді. Ертеде түрікмендер орыстардан балықшылықтың түрлі қыр-сырын үйренгенге дейін балықты өз майына қуырып, ішегіне сақтаган «гаурдацты» Хиуага сатуга апарган. Екі жылга дейін сақталатын мүндай өнімді (А.Джикисв) қазақтардың жасағандығы туралы мэлімет жоқ. Әуслі бүрыннан эмпирикалық практикасынан белгілі балық майын емшілікке (күйік, жара, сынық, денені сылау, ысқылау, ем дэрітүрлеріне араластыру) пайдалана бастайды. Кейін келе балық майын жинап шыжгырып, бауырсақ, тамақ қуыруга пайдаланган. Бір футқаяз балыгынап 4-5 фунт май алынады екен, оны Хиуаның сабын, тері зауыттарына жіберіп тұрған. Іілмай (шип) балықтан ағаш желім алынады, ол өте қымбат бағаланған. == Дереккөздер == Санат:Балық аулау Санат:Ауыл шаруашылығы Санат:Балық 
'''Балықшылық құралдары''' балық аулауға қажетті *Қабадан аудың бір түрі, ағаш шыбықтан жасалған бірнеше шеңбердің сыртын тормен қаптап, түбі бітеу, ауыз жағы ашық етіп үлкен ыдыс кейпінде жасалады. *Сылауыш қайықтың қапталына іліп, шеті суға малынып тұратын жадырасынан істелген қол жуғыш. *Абақ аудың ортасында болатын, кірген балық шыға алмайтын үлкен қанар. *Ау балық ұстау үшін тоқылған тор. Оның қабадан, мардан, жылым, шонтай, қаза сияқты түрлері бар. Ауды әртүрлі жіптерден тоқиды. Ағаштан да балық аулайтын ау тоқып алатын болған. Талдан, шіліктен тоқып алған шағын ауларды қазақтар шөміш ау деп атап келген. Шөміш аумен таяз, арнасы қысыңқы сулардан балық аулайды. Балыққа арналған аудың мөлшері әртүрлі, яғни 1-2 құлаштан 8-10 құлашқа дейін барады. Үлкен аудың су беті жағындагы жиегіне торды суға батырмас үшін жүзбелер жасап, астыңғы жиегіне ауыр тас, қорғасындар байлайды. Тордың екі шетіне ұзын сырықты тірей, сырықтың бас жағын шалқайта зырғытып жүргізеді. Аудың тор көздері аулайтын балықтың айқұлағынан ілінетіндей, балықтың басы өтпейтіндей болады. Құрма ау теңіз ауы; ұзындығы төрт-бес шақырымға созылатын теңізге құрылатын ау. Сере балық аулайтын шанышқы. Шанышқыларды бір қырлап, кейде екі қырлап, қармақ шығарып, темірден соғып, оны ұзын ағашқа сырыққа бекітіп алады. Сере бір не бірнеше салалы болады. Шыжым таққан серелерді шыжымды сере дейді. Шыжымды серені ірі балықтарға қолданады. Көбінесе ат үстінен лақтырады. Жұтпа қармақ балық жұтатын жем шаншылған қармақ. Балық аулайтын жұтпаны темірден, тебен инеден отқа қыздырып жасытып, қармақ, ілгек шығарып иіп алады да, суға суарып бекітеді. Бұлай жасап алған жұтпаны кейде қармақ деп те атайды. Жұтпаны ұзын жіпке байлап, қармақты суға батырып тұру үшін жұтпадан аздап алып қорғасын тағып, судың тереңіне сай қалтқы тағады. Қалтқыны ағаштан, қабықтан, жеңіл, суға батпайтын заттардан істеп алады. Ол балықтың жұтқанының белгісін береді. Балық жұтатын құралды жұтпа деп атайды. Көбінесе жұтпаға жауынқұрт, қарақұрт, су шаяны, шегіртке, инеліктерді балық жемі ретінде шаншиды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Барақ''' асыл текті ит тұқымының бейнелі атауы. Ілкі дәуірлерге тән археологиялық қазбаларда итті адам мүрдесінің жанына жерлегені мәлім. Бұл итті жеті қазынаға жатқызатын наным-сенімнің көне бастауы болса керек. Ежелгі түсінікте барақ пен бөрінің жігі ажыратыла бермеген, екеуі де тотемдік ұғыммен байланысты болғандықтан, көне рәміздерде, нышандық белгілерде ит-қасқыр бейнелері түркі-моңғол халықтарында кеңінен көрініс тапқан. Мәселен, «Моңғолдың құпия шежіресінде» Шыңғысханның арғы анасы Алунғуаның жатырына түнде шаңырақтан сары нұр түсіп, ол таң бозаландағанда есіктен сары ит түрінде сағымданып шығып ананың жүкті болып қалғаны айтылады. Сонымен бірге, қырғыз халқының арғы тегі қыз бен қызыл иттің жұптасуынан таралған деген аңыз бар. Түркі халықтары балаларына барақ деген атты көп қойған. Батырларын Бараққа теңеген. Дүрегей деген ит тұқымының еркегі барақ деп аталатыны жөнінде де біршама деректер сақталған. == Дереккөздер == Санат:Ит тұқымдары 
'''Бармағын басу''' сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: *Бармағын басу (қолын қою) құжатты растау, куәландыру үшін сияға батырылған бас бармақ ұшын қағазға басу (қазіргі қол қою). *Бармағын басу (белгі беру) ілкіде саудаласқан кезде дәстүрлі шапанның ұзын жеңі ұшынан басқаларға көрсетпей саудагермен қол алысып тұрып, жең ішінен бармақ, саусақтарымен жасырын белгі беру үрдісі 
'''Бармағын басу''' құжатты растау, куәландыру үшін сияға батырылған бас бармақ ұшын қағазға басу (қазіргі қол қою), қандай бір маңызды салтты заңдастыру үшін жасалатын көне рәсім. Дәстүрлі қазақы ортада бармағын басу ресми қатынаста, соның ішінде Ресейдің қазақ даласындағы жергілікті әкімшілігі өкілдерімен жасалған әртүрлі ресми құжаттарды куәландыру үрдісінде қолданылды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бармағын басу''' ілкіде саудаласқан кезде дәстүрлі шапанның ұзын жеңі ұшынан басқаларға көрсетпей саудагермен қол алысып тұрып, жең ішінен бармақ, саусақтарымен жасырын белгі беру үрдісі. Ол тауарын қаншалықты түсіріп саудалағанын, қаншаға беріп жатқанын тек алушы мен саудагер ғана білуін қамтамасыз етуді білдіреді. Сондай-ақ, тамыр-таныстық немесе пара беру арқылы іс тындыруды да бармақ бастылық жасау деп атаған. Жең ұшынан жалғасу; Бармақ басты, көз қысты ұғымдары «ымы-жымы бір болу» дегенді білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баршын ''' қартайып, шау тартқан бүркіт атауы. Қазақ саятшылары жас бүркітті аққұс, сарықұс деп бөле атаған. Себебі, жас бүркіттің қанат құйрығының түп жүні ақала болып келеді де, жасы ұлғайған сайын қоңыр, не қарақоңыр түске еніп, содан әрбір түлеген сайын түстің қылаңдары мүлде азайып, шымқай қаратүске ауысады. Бұл құстың баршын тартқан кезі болып саналады. == Дереккөздер == 
'''Бас алу''' Орта Азия (Бұхара, Хиуа және т.б.) хандықтарында ертеден қалыптасқан өлім жазасына кесілген үкімдерді орындаудың түрі. Өлім жазасының бұл түрі көбінесе халық көп жиналған базар күндері орындалатын болған. Онын негізгі мақсаты қалың бұқара халыққа жазалаудың осындай тұрпайы түрі арқылы сес көрсету болса керек. Бас алу үкімінің орындалуын қаттақорған маңында көрген орыс офицері былай деп жазады: «Жендет «қатаң кесік алғандардың» бірнешеуін қатарластыра тізе бүктіре отырғызып қойып, бір-бірлеп арттан тізесінің арасыпа қысып алады да, өзіне келісті белгі берілген соң, қанды ісіне кіріседі. Ол өлім алдында жалма-жан күбірлеп аят оқып жатқан байғұстың басын кері қайырып алып кеңірдек пен мойын омыртқаның екі ортасынан өткір және ұшы ұзын пышақты сұғып осып жібереді де ілгері қарай итеріп тастайды. Жазаға кесілген қалғандары да осы аянышты халді бастан кешеді. Айта кетерлік жайт, бұл оқиганың ең сұмдығы, әлгі бақи болғандардың туыстары мен жақын жолдастары жендетке тарту жасайды, себебі пенденің жаны қиналмасын деп жалғыз малын беруге дейін барады екен. Өйткені жендеттің әрекетінен соң кейбір байғұстардың бірнеше сағат, тіпті тәулік бойы жаны үзілмей қиналып жатады екен». Ертедегі қазақ қоғамында жазалаудың бас алу түрі кездескені жайында деректер жоқ. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бас арқан''' керегесі керіліп, есігі салынған киіз үйдің дөңгелек қалпын сол күйінде сақтап, керегенің шалқайып кетпеуі үшін киіз үй керегесі шеңберінің бастарын айналдыра тартып сыртынан байлайтын арқан. Есік ергенек босағасының арқан өткізетін тесіктері болады. Арқанның бір ұшын алдымен қазанжақ босағаның көзінен өткізіп, керегенің ішкі жағынан мықтап байлап, арқанды «сауа тартып», керегенің шеңбер басын айналдыра оң жақ босағаның көзінен ішке қарай өткізіп, керегені тартып байлайды. Бұл арқан басқұр келетін тұстан төменірек ұсталатын болғандықган, басқұр арқан деп те аталады. Мұндай арқанның ұзындығы алты қанат үйлер үшін 13-16 құлаш етіп есіледі. Әлбетте бас арқан жіңішкелеу етіп ақ пен қара немесе шымқай қара түсті қылдан есіледі. Арқанның қай түрі болса да киіз үйге қатысты қолданылғанда, үй бөлшектерін бекітуге, үйдің өзін қозғалмайтындай орнықты етуге жұмсалған. Бас арқан тартылған соң үзік-туырлық жабылып, ту сыртынан белдеу арқан тартылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Сәт Бесімбайұлы Тоқпақбаев''' (7 қыркүйек 1939 жыл Алматы облысы Іле ауданы ҚазЦИК ауылы) Қазақстан мемлекеттік қайраткері. == Өмірбаяны == С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1963) заңгер мамандығы бойынша; КСРО МҚК №302 Минск мектебін; КСРО СІМ Жоғары дипломатиялық мектебін (1971) бітірген. 1956 жылдан Алматы облысы Іле ауданының «Комсомол» үжымшарында жұмысшы. 1957 жылдан Алматы облысындағы Боралдай кірпіш зауытының 1958 жылдан С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 1963 жылдың шілде айынан -Алматы облыстық тергеушісі. 1963 жылдың қыркүйек айынан КСРО МҚК №302 Минск мектебінің курсанты; КСРО МҚК кадрлық офицері, жедел өкілден ҚазКСР МҚК Басқармасының бастығы лауазымына дейінгі қызмет жолын өткен. 1991 жылдың қараша айынан Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша ҚР МҚК Басқармасының бастығы. 1993 жылдың маусым айынан ҚР ҰҚК төрағасының бірінші орынбасары. 1993 жылдың желтоқсан айынан ҚР ҰҚК төрағасы. 1995 жылдың қараша айынан ҚР Президенті Күзет қызметінің бастығы ҚР Республикалық гвардиясының қолбасшысы міндетін атқарушы. 1997 жылдың наурыз айынан ҚР Республикалық гвардиясының қолбасшысы. 1999 жылдың қазан айынан ҚР қорғаныс министрі. 2001 жылдың желтоқсан айынан ҚР Президентінің кеңесшісі Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және ҚР мемлекеттік қызмет әдебін сақтауы жөніндегі комиссияның төрағасы ҚР Президеті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы. 2002 жылдың қыркүйек айынан «Еуро-Азия Эйр Интернэшнл» ААҚ Халықаралық еуразиялық әуе компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы. 2007 жылдан бері ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. ҚР Қауіпсіздік кеңесінің мүшесі (2002 жылға дейін). == Марапаттары == «Даңқ» (1997) «Барыс» (2008) ордендерімен; 14 медальмен марапатталған. «Жылдың әскери адамы» номинациясы бойынша Жыл адамы (Алтын Адам) (2000, 2001). == Отбасы == Үйленген. Жұбайы Сәуле Досжан. Қызы Гүлмира; ұлы Дәулет. Немерелері Әміржан, Дәужан, Камилла, Іслем, Селима. == Дереккөздер == Санат:17 қыркүйекте туғандар Санат:1939 жылы туғандар Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстан ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағалары Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері Санат:Қазақстан Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Барыс орденінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:КСРО Қарулы күштерінің ардагері медалінің иегерлері Санат:Қалтқысыз қызметі үшін медалінің иегерлері Санат:Іле ауданында туғандар 
'''Бас ат''' еншіге берілген малдың ішіндегі ең мықты, асыл тұқымды жылқы. Асыл тұқымды жылқыны тай кезінен бастап-ақ бас ат деп атағаны Қыз Жібек жырында айтылады. ''Көк бурыл тұлпар бар, ''Былтыр құлын биыл тай, ''Мінетұғын бас атың, ''Қарағым саған сайма-сай. Бас атқа үй иесінің өзінің тума малынан таңдалады, біреуден сатып алған, тарту етілген ат бас ат бола алмайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бас балуан''' бірнеше балуанның ішіндегі жеңімпазы, топтағы балуандардың маңдайалдысы. Күрескен адамын үнемі жығатын, ерен күш, қайрат пен әдіс-айла иесі. Денесі аса ірі балуанды түйе балуан, өгіз палуан деп те дәріптейді. Бас балуан үлкен жиын, астарда ру мен қауымның беделі мен абыройы сынға түсетін шақтарда олардың намысын қорғаушы ретінде саналады. Көршілес халықтармен этномәдени байланыстарда бас балуан үлкен жиындарда елдің, жұрттың, ұлыстың намысы үшін сайысқа түскен. Қазақпен көршілес халықтарда Бас балуанды сайысқа шығарарда оның айбынын асыру үшін «ноқталап», арқандап шығару, денесін қайыспен орау, арнайы киім кигізу дәстүрі болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бас ию''' басын еңкейте ию арқылы жасалатын ғұрыптық ишара. Мифологиялық түсінікте адамның басы аспандағы Тәңір әлеміне жақын тұрған ардақты мүше. Бас қимылдарымен әртүрлі ишарат, тұспалдарды білдіруге мүмкіндік мол. Мысалы, бас изеуден мақұлдау ишаратын аңғарсақ, бір адамнан кешірім сұрағанда, мәселен, қыз алып қашқан жағдайда кешірім сұрап барушы (жаушы) құдаларға барып, тымағын (бөркін) шешіп, ұмсынып жерге қойып, бас иіп, кешірім өтінеді. Сондай-ақ жеңілген жақ тымағын шешіп, тізе бүгіп, басын иіп, жауға берілгендігін мойыпдайды. Көне түрік жазуындағы «мойны бардың басын игіздім, тобығы бардың тізесін бүктірдім» деген сөздер осыны дәлелдейді. Көшпелілер қылмыскер адамды жазалағанда баскиімін шешіп алатын болған. Демек адамның өз еркімен баскиімін шешуі немесе зорлап шешіндіру, басын июі адамның кінәлі, яғни күнәлі, айыпты екендігін, кейде шарасыз халге түскендігін, кішірейгендігін білдіреді. Сол себептен де дәстүрлі мәдениетте адамның жалаңбас жүруіне тыйым салынды. Бөріктің көктегі рухтарға жақын рәміз екендігі «Едіге батыр» жырында былай баяндалады: Үлкендер бала Едігеден төрелік сұрап келгенде, келген адамдарды анадай жерге отырғызып қойып, баланың өзі оңаша шығып, таяғын жерге қадап, таяқтың басына бөркін кигізіп, күбір-күбір сөйлеп: «Екеуі болса бірі аға, біреуі болса бөркі аға» деген екен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бас құда''' бір-бірімен қыз алысып, қыз беріскен құдалардың ішіндегі әулеттің үлкені, күйеу жігіттің әкесі, қалыңдық әкесі немесе аталары, яғии құдалардың үлкені. Сондай-ақ сөз тізгінін ұстаушы адамды да бас құда дейді. Кейде құдалық үрдістері барысындағы көп барыс-келістің бірінде келгендердің іініндегі ең жақын туысы немесе ең үлкені де сол сәтте бас құда болып санала береді. Қазақтың ғұрыптық салтында құда түскенде киіт кигізіледі. Әлеуметтік жағдайына қарай киіт те әртүрлі болады. Бас құдаға ат, түйе берілсе, ал кейінгі құдаларға дәрежесіне, туыстығының жақындығына қарай орамал шаршы берілген. Киіт киген құдалықты бекіткеннің белгісі болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Туыстық 
200px '''Бас тарту''' кәде, жиын-той, аста, қонақ күткенде сойылған малдың басын қадірлі адамға сыбағалы, кәделі, сыйлы мүше ретінде тарту. Бас мүшесін дүниенің, жаратылыстың, әлемнің бастаушы күші деген ежелгі наным-сенімге байланысты оны жасы үлкен, сыйлы қонаққа немесе мәртебесі жоғары адамға Бас тарту байырғы ортада ежелден орныққан. Үйтілген қойдың басын піскен соң мандайынан айқастыра тіліп, табаққа салып әкеліп тарту ырымы қазақ арасында біркелкі атқарылады. Шығыс Қазақстан, Моңғолия, Қытайдағы қазақтар мұны бастың жолын ашу деп атайды. Онысы тігінен түскен біздің жол, көлденең түскен сіздің жол дегенді ырымдағаны. Бұл қонаққа жасаған құрметтің белгісі болып табылады. Қазақ арасында қой басының құйқасын тілуді қасқалдақтау деп те атайды. Айқас тілу немесе қасқалдақтау (қас таңбасы) ұқыптылықты қажет етеді. Яғни бас сүйегі құйқа арасынан ырсиып көрінбеуі тиіс. Бас тартудың аймақтық ерекшеліктері қалыптасқан. Сырдың төменгі ағысы бойындағы Қазалы өңірінде, Арал бойында қазақтар қонаққа бас тартқанда оң жақ құлағын кесіп алып, оны үйдің кішікене баласына береді де, қонаққа оң құлақсыз тартады. Бұл ырысым, несібем өз үйімде, өз босағамда қалсын дегенді ырымдағаны. Бұл жоралғы көршілес қарақалпақтарда да дәл солай атқарылады және этномәдени байланыс барысында олардың Қазалы өңіріне ықпалы болғанға ұқсайды. Оң құлақтың орнын жілік толтырады. Яғни басқа асық, ортан жілік сияқты кәделі жілік қосылады. Солтүстік, Орталық және Оңтүстік, Батыс қазақтарында қандай малдың басы болса да, тісі қағылмаған бас тарту «арам» деп саналады. Ал Жетісу, Шығыс, Моңғолия, Қытай қазақтары мал басының тісін қақпай, арасын шимен мұқият тазалап жуып асады. Осы өлкенің қазақтары бас тартылған қонақ тісіне қарап, «жас мал сойылды ма, кәрі мал сойылды ма, соны аңғарады» деп түсіндіреді және малдың тісін қағу, жалпы сүйек шағу мал басын кемітеді деп санайды. Бас тартылған адам әуелі бастың тұмсығын өзіне қарата ұстап, тұмсық ұшын Меккенің топырағын иіскеген деп кесіп алып отқа салып, одан кейін езуімізден май кетпесін деген ырым бойынша бастың оң жақ езуі құйқасынан бастап кесіп алдымен өзі ауыз тиіп, табақтастарына құйқадан жағалай ауыз тигізеді. «Құлағың сақ, жақсылыққа үйір болсын» деп, құлағын сол үйдің баласына немесе келініне береді. Көзін көзімдей бол деп жақын тартқап адамына, таңдайын сөзге шебер деген адамға немесе дәм татып отырған үйдің қызының алақанына жезтаңдай әнші бол, таңдайың тақылдаған шешен бол немесе таңдай өрнегіндей кестеші бол деп алақанына ұрып береді. Сосын басты тұмсығын ілгері қарата үй иесіне қайтарады. Ол келесі табаққа ұсынады. Адамның және малдың басын қадірлеу көшпелі түркі моңғол халықтарында көптеген айқындалады. Ер баланың жаны, құты, қуаты төбесіндегі орайы мен еңбегінде болады деген ырым бойынша оған қайшы, пышақ, ұстара тигізуге болмайды. Қонаққа тартылатын бастың төбе құйқасын қазақтар бастың жолын ашу деп маңдайынан қасқалап сара тілсе, моңғол жұрты төбе құйқаны дөңгелектей тіліп, жолаушының жолын ашу тәрізді астастырады. Қазақ арасында қасқалдақталған құйқаның үстіне екі немесе бір жапырақ майлы ет қойып бас тарту салты әлі орындалып келеді. Меркі өңірінде екі жапырақ еттің бірін бас ұстаған адам үй иесіне немесе бас табақты тартушы жігітке беріп, келесісін өзі жесе, Жаркент өңірінде тілінген құйқа үстіне қойылған бір жапырақ етті табақ тартушыға береді. Мұндағы ас иесіне ұсынудағы мән ырыс басқаға кетпесін деген ырымнан туындаған. Бас кесуші осы маңдай құйқасынан «маңдайыңнан бақ кетпесін» деген ырыммен табақтас біреуіне ұсынады. Қазақта әкесі тірі адам бас ұстамайды деген ырым бар. Бұл жөнінде Ә.Диваев: «...қазақтарда қойдың әрбір сүйегін қызметіне қарай болу әдеті қалыптасқан. Осындай бөлініс кезінде бас үлкен адамға тиеді. Әкесі бар адам алдында өз әкесі сияқты үлкен адам болғандықтан, басты пайдалана алмайды», дейді. Бұл үлкенді сыйлау әдебін көрсетеді, әкең тұрғанда әкеңнен үлкенсіп бас ұстау әдепсіздікті танытады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бас сирақ ұйту''' дәстүрлі ас тағам мәдениетіндегі мал өнімдерін өңдеу, кәдеге жаратуға лайықтау тәсілі. Сойылған мал басын, сирағын жүнінен, қылшық түгінен тазарту үшін от жалынына қақтау. Ол үшін отты шақтан маздатып жағады. Басты арнайы даярланған ағаш таяққа бауыздау өңеш тұсынан түйрей шаншып алып, оттың жалынына ұстай отырып, күйген түктері мен терісінің кездік немесе ағаш жаңқасы сияқты қырлы затпен әлсін-әлсін тазартып, қайталай отқа ұстап отырады. Ал сирақтарын жанып жатқан оттың үстіне тастап, не болмаса темір істікке буын жақ терісінен түйрей шаншып жалынға қақтайды. Сирақ буынынан жоғары қаратып отқа кақтаса, сирақ түзу қалыпқа енеді. Үйтіп жатқан мезетте бастың мүйізі болған жағдайда мүйізінен, сирақтарды тұяқ қабығынан, қолаңсасы мен оның ортасындағы қылшықтарынан тазартады. Бас, сирақ біркелкі жақсы үйтілу үшін жалынға тым көп ұстап, құйқаның күйіп, жанып, яғни тілініп, айырылып кетпеуін қадағалайды. Үйткен кезде от жалыны дұрыс тимейтін тұстарының түгін отқа қыздырылған істікпен қарып арылтады. Үйтіліп болған бастың екі езуін жақ сүйекке жеткізе тіліп бастан астыңғы жақ сүйекті ажыратып алады да мұқият жуып тазартады. Басты сонымен қатар тандырға (ішіне толтыра сабан, қурай жағып) үйтетін тәсіл де бар. Үйтіліп болған соң сумен жақсылап жуып, қырып тазартылады. Үйтілген қой, ешкі сирағын балалар мен әйелдердің табағына салады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бас тоғыз''' бәйге, қалыңмал және айыпқа байланысты берілетін тоғыздардың ішіндегі ең көрнектісі. Кез келген тоғыздың құрамы, көбінесе Бас тоғыздың құрамына байланысты болады. Мысалы, түйе бастаған тоғыз түйе, құлынды бие, қос ат, жамбы, жағалы киім, тұтас құндыз, қылыш, кіреуке бастаған тоғыздар деген сияқты. Яғни бас тоғыздан кейінгі тоғыздар өзінің құндылығы мен құрамы жағынан төмендей береді. Бас тоғызды кейде қасқа тоғыз деп те атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
Басар қатты жел тұрған кезде киіз үйдің үстінен бастырылып салынатын арқан түрі. Ұзын арқанның тұйығын киіз үйдің керегесінің оң немесе сол жақ босағасынан ішке қарай өткізіп алады да, ұшын үйдің артына қарай асырып, іргеде қағылған қазықтарға байланады. Қазыққа байланған тұсына салма деп аталатын үлкен қапқа салынған ауыр затты (тасты) бастырып қояды. Соған байланысты кей жерлерде оны салма арқан деп те атайды. Жел көп тұратын өңірлердегі ауылдар, әсіресе күзге қарай жел күшейетін уақытында басар арқанын тартып, салма салып қояды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Басбақ''' малдың танау кеужіріне енген балпақ бөртпе құрттардың кесірінен өршитін және бөгелек, сәйгел, сона қоздыратын мал ауруының атауы. Шілдеде сары бөгелек жұқтыратын бұл ауру асқынса, танаудан ірің ағады, мал басын сілкілеп тынышсызданады. Егер құрт миға шапса, ауру малдың аяғы шалынысып, шалқақтап, бір орында айналып қалатын ауруға ұшырайды, мұны қойда айналма деп атаған. Қазақ емсектері мұндай ауру түрлерін емдеу, дауалау үшін күйдірілген тотияйын ертіндісін, қорғасын қайнатындысын танауға құйып, меңдуана түтінімен ыстауды қатар жасайды. Қыста қорада ұзақ тұрған мал басбаққа көп қораның көңін алмастырып, аударыстырып тұрған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Басқалдақ''' өзен суына қойылған бөгеттің қамыстан тоқылған түрі. Басқалдаққа балық көп жиналады. Кезінде Сырдарияға басқалдақ құрып, жиналған балықты шөміш аумен сүзіп алған екен. Бір түнде балық жиналған басқалдақтан бір- екі мың аққайран аулаған кездер болған. Сонымен бірге көл, теңіз жағасынан қыста балық аулау үшін үкі салуға сайланған орынды да басқалдақ дейді. Мұндай басқалдақты екі-үш түйе қамыс пен топырақты араластырып жасаған. Үкі салатын жерде басқалдақ болмаса, ол жердің иесі жоқ дегенді білдірген. Басқаша айтқанда, басқалдақ балық аулау жұмысын реттеу құралы ретінде де қолданылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Асқар Тоқпанов''' (Әлиасқар) (13 қазан, 1915 жылы Алматы облысы, Іле ауданы, Шилікемер ауылы 22 қараша, 1994 жылы Алматы) Қазақтың тұңғыш кәсіби режиссері, педагог профессор. Қазақ КСРнің Халық артисі (1975). ==Толығырақ== 1932 -1933 ж. ҚазҰПУ-да оқыды. 1939 ж. Мәскеу қаласындағы Театр өнері институтын (проф. В.Г. Сахновскийдің жетекшілігімен) бітірді. 1939 -1944 және 1948 1951 ж. Қазақ академия драма театрында қоюшы режиссер болып, М.Әуезов пен Л.С. Соболевтің "Абай" (1940), Ш.Құсайыновтың "Марабай" Әуезовтің Сын сағаттасы" (екеуі де 1941) мен "Еңлік Кебек" (1944), С.Мұқановтың "Жеңіс жыры" (1942), Ғ.Мустафиннің "Миллионер" (1950), А.П. Штейннің "Намыс соты", Д.Гоу мен А.Д. Юссоның "Терең тамырлары" (екеуі де 1948) секілді спектакльдерді сахнаға шығарды. 1951 1953 ж. қазіргі Қазақ академялық балалар мен жас өспірімдер театрында, сондай-ақ, Қарағанды (1945-1946), Атырау (бұрынғы Гурьев; 1955, 1959), Жамбыл (1969 -1971) облысы қазақ драма театрларының көркемдік жағын басқарып, спектакльдер қойды. Олардың қатарында: М.Ақынжановтың "Ыбырай Алтынсарин" (1951, 1956; Балалар мен жасөспірімдер театрының Бүкілодақтық фестивалінің 2-дәрежелі дипломы, 1958), Құсайыновтың "Нұрлы тас" (1951), "Көктем желі" мен "Алдар көсесі" (1953 1954, бәрі де Қазақтың балалар мен жасөспірімдер театрында), Ғ.Мүсіреповтің "Ақан сері Ақтоқтысы", Н.В. Гогольдің "Ревизоры" (1945 1946, Қарағанды облысы драма театры) Әуезовтің "Абайы" (инсценировка бойынша, 1955) мен "Қарагөзі" (1959), Мүсіреповтің "Амангелдісі" (1955, қазіргі Атырау облысы драма театры), Т.Ахтановтың "Махаббат мұңы" (1969), Н.Ф. Погодиннің "Кремль куранттары" (1970, Жамбыл облысы драма театры); Ә.Тәжібаевтың "Майрасы" (1957, өзі Ақаевтың рөлін орындады), Б.Майлиннің "Майданы" (1965), А.Үйғын мен И.Сұлтановтың "Әлішер Науаиы" (1983, үшеуі де Қазақ академия драма театрында), т.б. спектакльдері бар. Тоқпанов спектакльдерді қоюмен қатар, кейбір басты рольдерді өзі сомдады: Ыбырай (Ақынжановтың "Ыбырай Ленин (Погодиннің "Кремль куранттарында"; Республика театрлар байқауының лауреаты, 1970) т.б. Ол сахна өнерінің өзекті мәселелері туралы мақалалар мен пьесалар ("Тазша бала", "Тасыған төгілер") жазып, қазақ тіліне Г.Ибсеннің ("Нора"), А.Н. Островскішдің ("Шьшдық қатты бақыт тәтгі"), А.П. Чеховтың ("Шағала" мен "Иванов"), А.В. Софроновтың ("аспаз әйел", "Күйеуге сенген аспаз", М.Горькийдің ("Форма Гордеев", инсңенировка) туындыларын аударды. Алматыдағы театр училищесінде (1939 -1944) жөне Өнер институтында (қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы, 1955 1963 ж. кафедра меңгерушісі; 1975 жылдан професор) пед. қызметпен шұғылданды. 1955 ж. Алматыда ол тұрған үйге мемориалды тақта орнатылды. ==Мемлекеттік марапаттары== 1957 жылы «Қазақ КСР Еңбегі сіңген өнер қайраткері» құрметті атағы берілді. 1975 жылы «Қазақ КСР Халық артисі» құрметті атақтарымен марапатталған. 1975 жылдан профессор (құрметті ғылыми атағы берілген); Еңбек Қызыл Ту Ордені Халықтар Достығы Ордені Құрмет белгісі Ордені Еңбек ардагері медалімен және көптеген медалдармен марапатталған. ==Шығармалары== Сахна сазы, А. 1969; Кешеден бүгінге дейіп, А., 1976; Іңкәр дүние, А., 1991. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан театр педагогтары Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақстан театр режиссёрлері Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері 
'''Басқы ат''' бәйгеде мәреге ең бірінші келіп жеткен сәйгүлік ат. Басқы аттың бәйгесі басқа аттардың бәйгесінен анағұрлым артықша болған. Мәселен, Қозы Көрпеш Баян Сұлу жырында басқы аттың бәйгесіне байланысты: ...Өтірік айтса, ақынның жаны шықсын, Басқы аттың бес жүз жылқы бәйгесі бар, деген жыр жолдары кездеседі. Кейбір өңірлерде бірінші келген ат ''бас aт'', мәреге дейін шауып келген ең соңңы ат ''көктайынша aң'' деп аталады. Бәйгеден озып бірінші келген аттың бәйгесі ас пен жиынның дәрежесіне қарай қомақты болған. Озған атты көз, тіл тиюден сақтандыру үшін келе сала жабулап, кежімдеп жұрт көзінен тасалап, алып кеткен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баспа тігіс''' тігістің бір түрі. Бұл тігіс көбінесе өңіржиектің астына астар салып баспалап тіккенде қолданылады. Сондай-ақ кең етекті көйлектің етегі астар салынып бастырмаланып тігілсе, біртегіс және салмақтылау болады да, көйлектің етегі төгіліп, дөңгеленіп тұрады. Сонымен қатар әжелер жаулықтарының немесе кимешектерінің жағын, өңірін қиғаштап кестелегенде баспа тігіс әдісімен тігеді. Шебер баспа тігіспен іс тігу барысында инені бас бармақ және сұқ саусағының көмегімен ұстай отырып, ортаңғы саусағының бірінші буынына жатқызып, яғни инені оңға қарай аздап қисайта отырып тігеді. Тігістің арасы жиі болғандықтан, мықты да болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бастырғы арқан''' шаруашылықта қолданылатын арқан түрінің атауы. Жүк артқанда мықтап байлауға, жүктің үстіне жеңіл жабдықтарды бастыруға пайдаланады. Жасалуы басқа арқан түрлерінен өзгешелігі жоқ. Байырғы арқандар көбінесе қылдан ұзын да берік есілген. Қыл су тиген сайын ширығып қатая түседі. Тоғанақ басы иір келетін бастырғы арқан босаған кезде ширықтыру үшін қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Басы қаралы''' жесір әйел, қазақ әйелдері жоқтау айтқан кезде басым қаралы, бетім жаралы дейді. Бұл сонау ғұндар, көне түркілер заманынан жалғасып келе жатқан салт. Мысалы, қытай деректерінде ғұндардың дәстүрі бойынша Тәңірқұттың алдына бетін тіліп кіретіндігі, тіпті басқа елдің елшілері де бұл дәстүрге мойынсұнбаса, Тәңіркұтқа бетін тілу жақсы көру, құрметтеудің белгісі екендігі туралы, сол сияқты түріктерде қайтыс болған адамның туыс-туғандары, жақындары түгелдей мәйіт қойылған үйдің қасына жиналып, ас беретіндігі, онан соң мәйіт қойылған киіз үйді жеті рет айналатындығы, айналып есік алдына келген сайын пышақпен беттерін тіліп, қанды жастарын ағыза дауыс салып жылайтындығы жайлы айтылады. Осыған қарап бетін тілу, бетін жырту сонау ғұндар мен көне түркілерден бастау алған, жақсы көру, адалдығын білдіру үшін істелетін дәстүр болғанын болжауға болады. Бетін жырту салтының қазақ арасында бар екені туралы бертінгі зерттеушілер (Н.И. Гродеков, А.И. Левшин, Ы.Алтынсарин т.б.) еңбектерінде де айтылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Басына түнеу''' «тілегім орындалса екен» деген ниетпен қайтыс болған ата-анасының, туысының немесе атақты, аруақты кісінің, әулиенің зиратына қонып, құрбандық шалып, игі тілек тілеу. Халық ауыз әдебиетінде перзент көрмей жүрген адамдардың киелі орындарға барып зиярат еткеннен кейін балалы болғандығы туралы көптеп айтылады. Осыған орай Қобланды батыр жырынан төмендегідей жолдар келтіруге болады. Тоқтарбай шал сексенге дейін бала көрмей бармаған жері, баспаған тауы қалмайды: ''Сексенге жас келгенше, ''Бір бала көрмей Тоқтарбай, ''Қайғыменен қан жұтып, ''Ақылынан адасқан. ''... Әулие қоймай қыдырын, ''Етегін шеңгел сыдырын, ''Жеті пірге танысқан. ''Әулиеге aт қойын, ''Қорасанға қой айтып, ''Қабыл болган тілегі, ''Жарылғандай жүрегі. ''Аналықтай бәйбіше ''Қабырғасы майысқан. ''Елу жасқа келгенде, ''Көзім ашпай дүниеден, ''Өтемін бе дегенде ''Сонда көрген арыстан. ''Бір ұл, бір қыз атадан, ''Қыздың аты Қарлығаш, ''Қобландыға қарындас... Осындай оқиғадан кейін Тоқтарбай мен Аналықтын, ақ тілегі орындалып, Жасаған ие Қобландыдай ұл, Қарлығаштай қыз сыйлаған екен. Жыр жолдарындағы Әулие қоймай қыдырып, Етегін шеңгел сыдырып, Жеті пірге танысқан. Әулиеге aт қойып, Қорасанға қой айтып... дегені шал мен кемпірдің басына барып түнеп, құрбандық шалғандығын бейнелейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бата асы''' өлік жөнелту ғұрпында адам қайтыс болған күні берілетін астың, яғни қонақасының бір атауы. жазбаларына қарағанда, егер сүйек адам өлгеннен кейін екі-үш күннен кейін жерленетін болса, онда бата асы бірінші күні берілген, өйткені өлген адамның отбасының ашығуына болмайды. Жерлеуге қатысқан ер азаматтар ауылға келген соң марқұмның жақын туыс әйелдері дауыс шығарып, көріседі. Кейін ер адамдар да, әйелдер де жуынып-шайынып, дәрет алып бата асына отырады, жаназа шығарған молда марқұмға Құран бағыштайды. Бата асынан соң марқұмның жақын туыстары мен құда-жекжаттары қалып, қайтатын адамдар қаралы үй мүшелері мен марқұмның жақындарына жұбату айтады. Қайтыс болған адамды еске алу төрт-бес жылға дейін жалғасады. Бата асына келген туыс ағайындар мен құда-жекжаттар жағдайларына қарай аза малын ала келеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бата оқыр''' қайтыс болған адамды жерлеген уақытта келе алмаған жақын-жуықтар мен ауылдас, артынан арнайы жұбатып келіп көңіл айтуы, бата қылуы, өліктің артынан жақсы сөз айтуы, Құран, дұға оқу рәсімі. Бата оқушылар адамы қайтқан үй иелерімен құшақтаса көрісіп, әйелдер жоқтау айтысады. Бата оқырға келген ер адамдар кейде үндемей отырады. Жоқтау айтқан әйелдерді сырттан келгендер басу айтып, жұбатқан соң, Құран бағышталып, бата айтылады. Соңыра сәлем, жөн-сұрау басталып, қазаға «қайырлы болсын» айтысып (қасына бармай, қашықтау отырып), қайғыға ортақ екенін білдіреді. Алыста тұратын ағайын, дос-жаран, тамыр-таныстар қаза туралы хабарды ести сала келуге тырысады. Келген адамдар жағдайларына және марқұммен жақындығына қарай екі-үштен, кейде жетіден онға дейін жылқы немесе түйе жетектеп келеді. Жақындары сауын сиыр, байлайтын бие, сойыс малын айдай келіп, өліктің артына салмақ салмай, даяшылық қызметті өздері атқарады. Бұл ысқат пен жерлеуге кеткен малдың орны толсын деген ағайынның көмегі ретінде саналады. Бата оқырға келген топ сойыстың ұсақ малы мен ірі қара, дастарқан дәмі, ас-су, саба қымыз т.б. көмекке деп ала келеді. Мұны иіс деп атайды. Бата оқып, көңіл айтпаған адамды адамы қайтқан үй адамдары күтіп отырады. Қазақы дәстүрде жақын-жуығы қайтыс болған адамды кездейсоқ кездестіріп қалып көңіл айту ұят саналады, сондықтан арнайы барып көңіл айтуға тырысады. Қазіргі кезде көңіл айта келгендер марқұмның балаларына, әйеліне, жақындарына бата оқырға деп ақша береді. Шығыс Қазақстанның Катонқарағай ауданында ауылдастарының ақша жинап табыс етуін береке деп атайды. Ал, Атырауда бата оқырға келген адам қол алысып амандасады. Құран оқығанда ақша салмай, тек марқұмның жақындарының қолына ақша ұстатады. Атырау облысында, Астраханда қайыр болсып айтып келгенде молда болмаса алдына ақ шүберек, ақ орамал қойылады. Соның үстіне немесе астыңғы шетіне ақша қыстырады не үстіне қояды. Келген адам сәлем бере келіп отырады (реті болса үндемей келіп). Құран оқылып, бата айтылған соң сәлем, жөн-сұрауды бастап, сонан соң қайтыс болған адамның жақындарына (қасына бармай-ақ) «қайырлы болсын!» айтады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бата сұрау''' ас қабылданып болған соң табақты жинап алудың алдында атқарылатын ғұрып. Әмин деп ас қайыртып бата сұрау дастарқанға береке, шаңыраққа амандық тілеген батаның жасалуы кезінде үйдің жастары, тіпті үлкен адамдары да қатарласа түрегеп тұрады. Дәстүрлі орта салты бойынша батадан соң келіндер табақ алып, батаға, табақ қайтарған үлкенге, дәмге құрмет көрсетіп сәлем салады. Бір адам (келін) екі табақ алмайды, күйеуі өлген жесір ғана солай жасайды деп тыйым салады. Қонаққа сойылатын қойға да бата сұралады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Aналас''' екі рет тұрмыс құрған әйелден туған балалары. Көшпелі қоғамда әмеңгерлік жолмен, өлген ағасынан қалған жеңгесіне үйленген азаматтың балалары сол ағасының балаларымен аналас болады. Жаугершілік заманда, ұрыс-соғыста кісі көп өлетін болғандықтан, ел ішінде әмеңгерлік неке жиірек кездескен. «Қатын ерден кетсе де, елден кетпейді» деген мақал әмеңгерлікпен байланысты құқықтық қатынасты аңғартады. Яғни әмеңгерлік неке себебінен қазақ арасындағы туыстықтың бір түрі. Аналастықпен байланысты болып келеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Амандасу''' (''Сәлемдесу'') инабаттылық пен әдепке қатысты қатынас нормасы. Байырғы қазақ дәстүрі амандасулардың әлеуметтік тегінен, байлығынан және жалпы өмірдегі алатын орнынан белгі беретін болған. Ертеде хан немесе ірі сұлтандарға төменгі таптағы адам екі қолын кеудесіне қойып және төмен қарай иілмесе, оларға жақындай алмаған. Ал егер ол қайырым ретінде оған қолын созса, онда ол бір тізерлеп жерге отырып, оның қолын екі қолымен қысады. Әлеуметтік дәрежесі орташа адам өзінің әміршісіне қолын кеудесіне қыспай, бірақ, басын иіп келген. Хан немесе күшті әмірші, өзінің сәлеміне жауап ретінде оның иығына қолын қойып, сыйластығы болса қолын қысып амандасатын болған. Егер ханды жолай кезіктірсе, онда жолда тоқтап тұрып, оның өтіп кетуін күтуі керек, әрі басын иіп, қолын кеудесіне қойып дауыстап сәлем беруі шарт. Қараша халық өкілі сұлтандарға сәлемдескенде тізесін бүгіп көбіне «Алдияр тақсыр!» деп сәлем берген. Билігі жоқ төрелер мен сұлтандардың сыртынан болса да ізеттілік көрсету өз дәрежесінде болмағанымен, әмірі күштілер алдында ізеттілік шаралары қатаң сақталды. Дәрежесі тең, бірақ, жақын таныс емес адамдар бір-бірінің бір қолын алып қана амандасқан; ал таныстар (ер адамдар) бір-біріне екі қолдарын береді және сонан соң, екі жаққа алма кезек иық тірестіріп құшақтасады немесе керісінше бір-бірін кеуделеріне қысып құшақтайды. Мұндай қимылдар кездесу кезінде жасалады. Әйелдер де кездескенде жалпы қабылданған әдетті сақтаулары тиіс. Әлеуметтік жағдайлары тең әйелдер кезіккенде қол алыспайды (еш уақытта сүйіспейді), тек бірі екіншісіне жәй ғана иіледі. Егер аға сұлтанның әйелдерімен қарапайым әйелдер кезігіп қалса, қарапайым әйелдер жанарларын төмен түсіріп, ізет көрсетіп иіледі. Бірақ, ханша немесе белгілі сұлтан әйелін кездестіргенде қараша өкілі жанарын төмен түсіріп, иіліп, бетін сипап сәлемдесуі керек. Жас әйел жасы үлкен туыстарының алдында бір тізесін бүгіп, иіліп сәлем салады. Қазақтар бір-бірімен жолыққанда бір-бірімен мал-жан аман ба? деп сұрасқан. Мал аман ба? деп сұрауы олардың күнкөріс өзегі, шаруашылық қатынастарының негізгі құралы саналған төрт түлікпен тікелей қатысты болуына байланысты малды және отбасы туралы жөн сұрасу қалыптасқан нормаға айналған. Осылай сәлемдескенінен кейін ризашылықпен кішіден: «Мал-жаның аман ба?», деп сәлем береді. Оған қалыптасқан дағдылы жауап: «Құдайға шүкір, өзіңіздің мал-жаныңыз аман ба?» деп жауап береді. Қазақ «Жақсы сөз, жарым ырыс», деп ырымдап, әрқашанда «жақсы» деген. Ерлер арасында мұндай амандасу сөздер әйелдерге қатысты қолданылмайды, оларға тек «Сәлеметсіз бе?», деп амандасады. Далада бір топ қазақтар екіншісімен ат үстінде кездесіп қалса, деп, оң қолын созып амандасып, сол қолын амандасушының оң иығына қояды. деп аманын қабыл алып, қол алысады. Қазақтар қонаққа барғанда, киіз үйдің жанына жақындағанда аттан түседі, ал үй иесі қолғанат ересек балалары қарсы алып, аман-саулық сұрайды. Осы кезде әйел адамдар үй-ішін реттеп, төр көрпешелерін төсейді. Келген мейманның өзі киіз үйге енгенде деп жалпыға сәлем беріп кіреді. Тіпті, баспанада адамдар жоқ болса да немесе әйелдер отырған жағдайда да деп шаңырққа сәлем беру әдет қалыптасқан. Сырдарияның төменгі бойы қазақтарында амандасудың да өзіндік дәстүрге бағынған рәсімі бар. Арал, Қазалы өңірінде ер бала, қыз бала да өзінен үлкендерге дауыстап сәлем бердік дейді. Келіннің беті ашылып, босаға аттаған күннен бастап, келін күйеуінің ағайындарына көрген кезде екі қолын алдына бір-біріне айқастырып қойып «Сәлем бердік», деп дауыстап, өзі иіледі. Күйеуінің ағайындары жол-жөнекей кездескен күнде де осылай сәлем салады. Үлкендер келіннің сәлеміне «Көп жаса! Бақытты бол!» -деп жауап қайтарады. Бұл дәстүр келіндердің күйеуінің ағайындарына деген ізеттілігін білдіреді. Жаман ырым болып саналғандықтан, ауылға алыстан атпен шауып келуге болмайды. Ауылға қонақ келгенде міндетті түрде аяңдап келіп, үй сыртына жақындағанда «сөйлес» деп дауыстайды. Үш қайталаудан кейін жауап болмауы қонақты қабыл алмағандығын білдіреді. Үй иесі немесе үй иесінің әйеліне қонақ «құдайы қонақ» деп жауап береді. Бұдан кейін үй иесінің шақыруымен үйге кіреді және келген қонақ әйел болса үйдің сол жағына, еркек болса оң жағына отырады. Егер, үй иесі өз қонағынан жасы үлкен болса, онда бірінші болып: «Амансыз ба?» деп сәлемдеседі, қонақ сұрағына жауап беріп, үй иесінен «Мал-жаныңыз аман ба?» деп сұрайды. Содан соң қонақ үйде отырғандардың барлығын аралап шығады. Ал әйел адамдарға жұмсағырақ: «Есенсіз бе?» дейді, бұл «Деніңіз сау ма?» дегенді білдіреді. Ал қыздарға айтқанда; «Қарағым», «шырағым» деген сөздерді қосады. Ұзақ уақыт көріспеген жандар немесе ұзақ сапардан келген адамның амандығымен қоса, жөншілігін сұрап, егжей-тегжейлі сұрасады. Алыстан келген адамға «алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы адам барып сәлем береді» деген ереже бар. Дегенмен, жасы мен жолы үлкен адамдарға сапардан келген адам өзі әдейілеп барып, сәлем беруі тиіс. Мұндай ізеттіліктің бірі сол әулеттің ертеден келе жатқан қара шаңырағына соғу міндет. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Тоқтамыс хан''' (шамамен 1350 1406) Алтын Орда ханы (1380 97/98). Жошы хан әулетінен. == Өмірбаян == Әкесі Ұрыс ханның қолынан қаза тапқаннан кейін, Ақ Ордадан Әмір Темірге қашып барды. 1378 1379 жылдары Әмір Темірдің көмегімен Сығанақты жаулап алып, Ақ Орданың билеушісі болды. Ол Мамайдың Күлік шайқасында жеңіліске ұшырағанын пайдаланып, Алтын Орда тағына отырды. Сарайды, Қажы-Тарханды, Қырымды басып алды. Таққа отырысымен Шыңғыс хан әулетінің тақ үшін 25 жыл бойғы қырқысуларын жойды, ақша реформасын жүргізді. Сонымен қатар Көк Орда, Хорезм, Қажы-Тархан, Қырым иеліктері мен т.б. ұсақ ордалардың басын қосып, қуатты Жошы ұлысының бірлігін қалпына келтіруге күш салды. == Мәскеуге жорық == Алтын Ордадан бөлініп шықпақ болған Ресей жерлеріне шабуыл жасады. 1382 жылы Мәскеуді басып алып, өртеп жіберді. Бірақ Тоқтамыстың ұлы державалық ниеттері Әмір Темірдің қарсылығын туғызып, екеуінің арасында ұзаққа созылған қиян-кескі күрес басталды. 1387 жылы туған Кавказдағы Кура өзеніннде Әмір Темірден жеңіліс тапты, бірақ Орталық Азияда Тоқтамыстың, Қамар әд-Дин мен Еңке төренің одақтасқан әскерлері Самарқанд пен Бұхараның төңірегін шапқыншылыққа ұшыратты. Тоқтамыс 1391 жылы 18 шілдеде Құндызша өзенінің бойында, 1395 жылы 15 сәуірде Терек өзені аңғарында Әмір Темір әскерлерінен жеңіліс тапты. 1397 жылы Едігенің қудалауына ұшырап, Литваға қашты. 1399 жылы Ұлы Литва князі Витовтпен одақтасып, Алтын Ордаға жорық жасады. 1399 жылы 12 тамызда Темір Құтлығ пен Едіге әскерлерімен Ворскла өзені бойында болған шайқаста тағы да жеңіліске ұшырады. 1406 жылы Түменге жақын жерде Тоқтамыс Едіге мен Шәдібек әскерлерімен шайқасып, қаза тапты. == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Санат:Ақ Орда хандары Санат:Алтын Орда хандары Санат:Тұлғалар Санат:Сібір хандығының билеушілері 
'''Аманат мал''' кедей туысқандарға көрсетілетін жәрдем түрі, өсімге (молайтып, көбейтіп өсіріп алуға) деп несиеге төл беру жорасы. Бұл үрдіс XIX ғасырдың бірінші жартысында практикаға енгендігі туралы Е.Бекмаханов жазады. Несиеге беруші мен оны алушы басқа куәгерлердің қатысуымен аманат малдың шарты туралы келіседі. Несиеге алған төл орнына келесі жылы екі жасар, үшінші жылы үш жасар мал қайтаруды мойнына алады. Несиені қайтармаған жағдайда зардап шегуші биге жүгінеді немесе жұмыс істеп, еңбекпенен қарызды қайтарады. Еңбекпен қарызды өтеуді сауын деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Аманат көр кейбір артына сенбегендер зиратын көзі тірісінде салдырады. Зират салушыларға бір-бір белбеу орамал және ақша беріледі. Аманат көрді кейбір өңірлерде тірі бейіт деп те айтады. Ә.Бөкейхановтың зұлмат жылдары атылғанын естіген туыстары Ақтоғайдағы әулеттік қорымға Әлиханның баскиімін аманат көр қазып жерлеген,яғни кейін мәйітті әкелуді меңзеген. Алтайда Қобда бетінде өмір сүрген Рақымбай деген адам Ақкөл ауылында аманат көр қаздырып, жаназа шығартып, қара ешкі сойып көрге салдырып қойған екен.Өзі он сегіз жыл өткен соң қайтыс болған соң аманат көрге жерленген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Амал дәптері''' дәстүрлі діни түсінік бойынша, адамның бұл дүниедегі істеген жақсы-жаман қылықтары мен істері тіркеліп отыратын «дәптер». Амал дәптергі тіркелген оң немесе теріс істер қиямет күндері тексеріліп, жаман істері жөнінде куәлік беруі арқылы анықталады. Мысалы, бұ дүниеде он екі мүшесінің бірін ұкыпсыздьқтан, салдыр-салақ қараудан,майып қылып алса, қиямет күні адамның сол мүшесі иесінің жаман қылығына куәлік береді. Адамның жаман-жақсы қылықтарын амал дәптеріне тіркеу дүниелік болған кезінде, қиямет күніне дейін тоқталмайды. Қазақтардың амал дәптері жөніндегі байланысты қалыптасқан этикалық норма бойынша, марқұмның тек жақсы қылықтары ғана айтылуы тиіс. Марқұмға бағышталып берілген қырқы, жылы, асы тәрізді қауымдасып өткізетін рәсімде, тек оның жақсы істері сипатталып, оң тілектер айтылады. Себебі, әр адамның жарқын, өнегелі істерін еске алу амал дәптеріне тіркеліп, оның тартатын жазасын жеңілдетеді. Кейде, оғаш қылықтарын айтуға тура келген жағдайда, қара жер хабар бермесін деп «ескертеді», яғнн амал дәптеріне тіркелмесін, қиямет күн куәлікке жүрмеймін деген мәнді аңғартады. Амал дәптері туралы діни түсінік бойынша, бұл дүниеде істеген жақсы істері де, жаман қылықтары да бір кездері алдыңнан шығады деген сенімнің қоғамдағы адамдар арасындағы әр түрлі қатынастарды реттеуде өзіндік орны болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алыс ағайын''' (жамағайын) жеті атадан арғы аталары бірге туысатын және одан таралған ұрпақтардың бір-біріне туыстық қатынасы. Туыстығы алыс болса да түп аталары бірге тарағандықтан, қайғы мен қуанышта ортақтасып, бір-біріне тілеулес болып жүреді. Ру-қауымаралық қатынастар жүйесінде алыс ағайын институтының өзіндік орны мен рөлі болды. Әсіресе, қазақ даласында болып тұратын руаралық жанжалды реттеуде басқа да дәстүрлі тәсілдермен қатар, алыс ағайын да маңызды функция атқарды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алым''' қазақтың байырғы неке-отбасылық дәстүріндегі, қыз ұзату рәсіміндегі кәде түрі, «қызқашар» рәсімі жасалған үйдің әйеліне берілетін сый. Қалыңмал төлегеннен кейін белгіленген қыз ұзату күні кыздың жеңгелері басқа ауылға алып кеткен калыңдықты іздеп тауып күйеудің жолдас жігіттері тартыс бастайды, түрлі кәделер береді. Ертедегі деректерге қарағанда, әдетте, біраз уақытқа созылған, кикілжіңнен соң жігіт жағы қалыңдықты алып кетерде қалыңдықтың жеңгелері оны кілемге отырғызып шығарып салады. Жігітжағы қызқашар жасаған үйдің әйеліне алым кәдесін береді. Алым небәрі бір-екі көйлектік мата ғана. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алым''' қазақ отбасыларының патшалық әкімшілікке төлейтін жылдық салығының атауы. Оны шаңырақ алымы деп те атаған. Мөлшері төрт рубль болды. Салық төлеуді ұйымдастыру ауылнайдан (старшын) бастап, аға сұлтанға дейінгі орыс билігінің келісімімен сайланған ресми лауазымды адамдарға жүктелді. Алым, әсіресе, дәулетті «қоңыртөбел» дейтін отбасыларға ауыр тиді. Мезгілінде алым төлей алмаған кедейлер ұсақ малдарын (қой) саудагерге кепілге қойып, төлеуге мәжбүр болған. Саудагер кепілдік малдың әр басын сексен тиынға ғана бағалады. Сонда төрт рубль ақшаны және уақытында төлей алмағаны үшін айып-өсімді қосқанда, кедей отбасы алымға деп жылына жеті қой шығынға ұшырап отырды. Алымның тағы бір «ішкі» түрі (болыс пен старшынға тиесілі) «қара шығын» (земский сбор) деп аталды (толығырақ қ. Қара шығын). Алымды орыс отаршылдығының әлеуметтік- экономикалық салдары, әрі осы кезеңде қазақ даласына дендеп ене бастаған тауарлық ақша қатынастарының элементі ретінде қарастыру қажет. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алық''' ертеде соғыста жеңілген елден немесе бағынышты елден үстем болған елдің алатын салық түрі. Қақтығыс, жауласу, соғыста екі жақ бір тоқтамға келіп, пәтуаласады, яғни бітіседі. Бұл жай бітісу, келісу емес, жеңген жақтың өктемдігін, ал, жеңілген жақтың білдіреді. Жеңген жақ ұрыс зардабын, одан келген шығынның орнын өз пайдасына толтыруға тырысады. Яғни екі елдің сөз ұстар адамдары шешімге келеді. Осында алық мәселесі қаралады: жауласқан екі жақтың жеңгенінің жеңілген елден алатын мал түріндегі алымы алық деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алтын иық төре''' патша заманында орыс әкімшілігінің тарапынан арнайы шен-шекпенге ие болған қазақ қоғамындағы билік иелері, лауазымды тұлғалар. Яғни иығына лауазымдық дәрежені білдіретін әскери белгілерге ие болған тұлғаларды алтын иық төре деп атау қалыптасты. Бұл ретте төре тек Шыңғыс тектілерге қатысты ғана емес, қара сүйектен шықкан беделді тұлғаларға да байланысты қолданылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алтын босаға'''- адамның өсіп-өнген шаңырағы деген мағына білдіретін метафоралық атау. Атаудың түп төркіні көшпелі ортадағы жылжымалы баспана киіз үйдегі ерекше семантикалық мәнге ие қасиетті орын саналатын босағаны ардақтауға байланысты туған. Туған үй, ержеткен, бойжеткен үй, қыз әкесінің үйінің балама атауы, шыр етіп дүниеге келген, өмірге көз ашқан босаға. Қыздың әке үйіндегі кезінен екі жастың отау құрып кетерінде аттандырып салушылар «Алтын босағадан ақ, босағаға бара жатырсың» деп басу айтып, қыз көңілін аулап, ақыл-кеңестерін айтады. Бұл ұғым С.Мұқанов Ж.Аймауытовтың және т.б. халық жазушыларының шығармаларында кездеседі. «Шәмшиді шырғаланған қыз-келіншек үлкен үйдің ығында үйме-жүйме боп тұрғанда, жеңгелері күйеуді ертіп, үйдің оң жағын орап, «алтын босағасын» аттатты» (Ж.Аймауытов). == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алмас''' дәстүрлі қазақы ортада кеңінен қолданылған аса күшті ем түрі. Сынап хлориді немесе сулема деп аталатын күшті химиялық зат. Ертеректе халық емшілігінде асқынған жара түрлері мен «жаман ауру» деп атаған қатерлі ісік түрлерін дауалауға қолданған. Әсіресе, адамда болатын күйдіргі, жылқыдағы жамандат жарасын қыздырған темірмен қарыған соң суға езген Алмас ертіндісімен күйдірсе тез жазылады деп есептеген. Адамдағы жаман ауру түрлерін алмастың түтінімен «ыстап» емдеген. Ол үшін жылқының құмалағының ортасын ойып алмас түйірін салады да, құмалақты тұтатып, оның түтінін дененің ауру бөлігіне қарай жіберген. Сондай-ақ малда кездесетін қыршаңқы, көнтек сияқты тері ауруларын емдеуге қолданған. Сонымен қатар, қой түлігі айналма немесе тентек ауруына шалдыққан кезде қойдың бас сүйегін бізбен тесіп, жара орнына алмас салған. Мал пішу ксзінде қысқаш ағашты алмас ерітіндісіне шалып алса, жара асқынбай тез жазылады деп есептеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Сәуірдің 21''' Григориан күнтізбесінде жылдың 111-ші күні (кібісе жылдарда 112-ші). Жылдың аяғына 254 күн қалады. == Мерекелер == Мемлекеттік күзет қызметі күні Тирадентес күні. 1792 ж. португалдықтар Бразилия азаттығына күрескен Тирадентесті жазалады. Рим негізі қаланған күн Ағаш отырғызу күні. Икбал күні. 1938 ж. қайтыс болған Пәкістан рухани атасы саналатын Мұсылмандар лигасы президенті, ақын Мұхаммед Икбалды еске алу күні. Техас, Сан-Хасинто күні. Қоршаған орта күні. == Оқиғалар == == Туғандар == 1816 жыл Шарлотта Бронте (1855 жылы қ.б.), ХІХ ғасырдағы ірі жазушылардың бірі, ағылшын әдебиетінің классигі 1864 жыл Макс Вебер (1920 жылы қ.б.), неміс әлеуметтік философ, тарихшы 1909 жыл Тәжен Елеуов (1967 жылы қ.б.), қазақ тарихшысы == Қайтыс болғандар == 1142 жыл Пьер Абеляр (1079 жылы т.), француз философы, теологы және ақыны 1699 жыл Жан Расин (1639 жылы т.), Францияның XVII ғасырдағы ұлы үш бірі 2010 жыл Хуан Антонио Самаранч (1920 жылы т.), әйгілі испандық кәсіпкер, әрі саясаткер, Халықаралық олимпиада комитетін 1980-2001 жылдары басқарды, ХОК өмірлік құрметті президенті. == Сыртқы сілтемелер == Санат:21 сәуір 
'''Тоқтаров Рамазан Айыпұлы'''(1935 2000) (Павлодар қаласы) жазушы. Алматыдағы шет тілдер институтының француз тілі факультетін бітірген. Алғашқы жинағы Ертіс перзенті 1962 жылы жарық көрген. 1958 60 жылы "Лениншіл жас" (қазіргі "Жас Алаш") газеті мен "Мәдениет және тұрмыс" (қазіргі "Парасат") журналында, 1964 жылдан қазақстан Жазушылар одағында әдеби кеңесші, "Жазушы" баспасында аға редактор, бөлім меңгеруші қызметтерін атқарған. 1989 97 жылдары республикалық "Жұлдыз" журналында бас редактордың орынбасары. Алғашқы "Ертіс перзенті" жыр жинағы 1962 жылы жарық көрген. "Бақыт" (1965), "Ертіс мұхитқа құяды" екі кітап (1968 69), "Тұлпардың сыны" (1975), "Жердің үлгісі" (1979), "Ғасыр наны" (1983), "Сусамыр" (1985), "Таңбалы жарғактың құпиясы" (1990), "Жұлдыз" журналында "Жендет" (1991), "Бақыт құлдыктың ақыры" (1995), т.б. романдары, "Терістік шұғыласы" (1971) повестер мен әңгімелер жинағы жарық көрген. Халықаралық "Алаш" сыйлық иегері (1994). Қайтыс болғаннан кейін Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын алған (2000). Рамазан Тоқтаров 2000 жылы 13 желтоқсанда қайтыс болды. 2002 жылы Павлодар қаласындағы Баспа үйінің қабырғасында мемориалдық тақта орнатылды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Павлодар облысы Санат:Тұлғалар Санат:1935 жылы туғандар 
'''Алқаз''' белгілі бір әлеуметтік мәселемен байланысты жиналған топ, жиын, жиналыс. Алқа, алқалау сөзінің төркінін академик Р.Сыздықова араб тіліндегі дөңгелек деген мағынадағы хәлха сөзімен байланыстыра отырып, қазақ тілінде «адамдар тобы» деген ауыспалы мәнде қолданылғанын айтады. Этнографтардың айтуына қарағанда, Орта Азияны және Қазақстанды мекендеген халықтардың ислам дәуіріне дейінгі әдет-ғұрпында жылына бір рет өлгендердің бейітіне баратын дәстүр болған. Бейіт басына жиналған әйелдер алқаз құрып, қол ұстасып, ауық-ауық алақан соғып, дұға оқып, ортаны айналып жүретін болған. Қазақы ортада алқаз ұғымы, бір жағынан, ақсақалдар кеңесі, билер кеңесі, билер соты сияқты арнайы жиындардың ұйымдастырылу бітімін, екінші жағынан, сол институттардың ең шешуші кезеңін, яғни белгілі бір мәселені шешуге байланысты жиынға қатысушылардың арнайы мәжіліс-кеңесін білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аңшылар мен қояндар''' балалар мен жастар ойнайтын ұлттық ойын түрі. Бұл ойынды жылдың қай мезгілі болса да ойнауға болады (жазда доппен, кыста жентектелген қармен ойнайды). Ойыншылар шартты түрде екі топқа болінеді: «аңшылардың» саны «қояндардан» екі есе аз болады. Ойын шарты бойынша (бір-бірінен 100-150 адымдай жерге) екі шеңбер сызылады. Сол екі шеңбердің бірі «інге» «қояндар» орналасады. Шеңбер шетінде тұрған аңшылар «қоян» інін тықырлатып қаза бастайды (жерді аяқтарымен түрткілейді). Сол кезде «қоян» өз інінен шығып, екінші інге (шеңберге) қарай қашады. Осы кезде «аңшылар» «қоянды» ата бастайды. Екінші шеңберге жеткенше оққа ұшқан, яғни доп немесе қар тиген «қоян» ойыннан шығып қалады. Барлық «қоянды» атып біткенше, ойын тоқталмайды. Келесі ойында бұрынғы «қояндардың» жартысы «аңшылар» болып алмасып ойнай береді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Құс төресі''' аққу, сары ала қаз, көкек, көккептер, тоты сияқты құстарды аялап, атпайды, ауламайды да. Аңның төлдері мен аналықтарын атпаған. Соңынан жыртқыш қуып келе жатқандарын көрсе, атпай, керісінше, қөтқарып жіберіп отырған. Әсіресе, әулиелер жерленген аумақта жүрген жануарларға мүлдем тиісуге болмайды. Мысалы, Маңғыстаудағы Бекет атаның Оғландыдағы мешітінің маңайында жүрген «асыл текті арқар, киік секілді хайуандарга тиіскеннің отбасына жақсылық келмейді» дейді жергілікті халық. Бүркітшінің бүркіті түлкі алғанда, аңшының мылтығы аңға дарығанда, кезіккен жасы үлкен адамға байламай кетіп, ол адам дауласа, аңшы айып тартады. Аңшының біреуге байлаған аңы екінші адамға байланбайды. Сондай-ақ, жасы үлкен адамға бір рет аң байланса, оған екінші қайта байланбайды. Атпен немесе қүспен аң қағу барысында аң кіріп кеткен інге кімнің аты немесе қүсы бұрын жетсе де, әлгі аңға тиіспейді. Өйткені, аңды қолға түсіру үйге кіргенмен бірдей деп есептейді. Жарапанган жыртқыш аңга жуыуға болмайды, әсіресе жолбарыс, аю, қасқыр жараланган кезде тиіссе, олар қатгы кек сақтайды деп санайды. Кәнігі аңшылар атып алган аңның түрпатына, күйіне қарап, алдагы маусымға, мысалы, қыстың болашақ райына болжам жасаган. Мысалы, тұздің қоңыр аңының бүйрек майы бітеу болса, қыста қар қалың түседі. Тұздің қоңыр аңы үйір құрып, сай-саланы паналаса, ауа райы бұзылады. Тұздің қоңыр аңы кұзде бұлақ сағаласа, қыста қар жұқа түседі. Аңшылыққа байланысты томендегідей ырымдар жиі қолданыста болды: аңға шығарда қаруы мен қамшысына әйел адамның қол жалғауына болмайды. Ойткені, жолы болмай қалады деп ырымдайды. Сондай-ақ, аңшылар далага түнесе, өзі жаткан жерді айналдыра шеңбер сызып жатады. Шеңберге бәле-қаза, жыртқыш аң жоламайды- мыс. Аңшы аң атарда: Бисмиллахи рахмани рахим, Ғайыперен, қырық шілтен қайырып бер, Қайырып берсең, үйірінен айырып бер! деп пірлерге сыйынып, медет тілейді. Қанжығасы майлы келе жатқан аңшының алдынан шыккан адам «майлансын» деп сәлем жолдайды. Сол заматта аңшы тілекшіге «байлансын» деп олжа байлайды. Құлыншақ ақынның өлеңдерінде осы аңшылық рәсім туралы төмендегідей жолдар кездеседі: Ер жігіт тазы қосып, түлкі алады, Кейбірі қолға үйретіп, құс салады. Көк атты көк дөненмен кездескенде, «Майлансын» деп түлкіні байланады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аңға қатысты ырымдар мен тыйымдар''' қазақтың саятшылық заңы бойынша, аңға мүлдем салынбаған, яғни бау ашылмаған бүркітті немесе тазы итті жазым еткен адам дәл сондай бүркіт немесе тазы күшігін беріп, шығын орнын толтыруы қажет. Бүркіттің құны бір бойдақ қойға тең. Алғыр тазы және қыран бүркіттің құны қымбатқа түскен. Аңға алғаш шыққан адам олжасын ешкімге байламайды. Жолаушыға айдалада кезіккен аң да киелі саналады. Осыған байланысты абыройы асар жігіттің алдына ажалды аң кезігеді деп, осы жайтты жақсы ырымға жорыган. Ерекше белгілері бар «нысаналы» киелі аң болса (сыңар мүйіз, теңбіл, қалыпты түстен өзгеше аң деген сияқты), оның киесінен қорқып, атуға бармаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аң ату''' ату құралдарының көмегімен аң-құсты атып алу тәсілі. Қазақтар аң аулауда зақпы, атқы, садақ, мылтық түрлерін қолданған. Осы қаруларды қолдану арқылы қазақтар қоңыр аң деп атаған арқар, құлжа, бұғы, марал, таутеке, тауешкі тәрізді аңдарды және қасқыр, түлкі, аю, ілбіс, сілеусін тәрізді жыртқыштарды аулады. Кәнігі аңшылар аңның тұрағын, ойнағын, суатын, жайылымын, жалағын, жатар орнын, яғни олардың жусайтын және өретін орны мен уақытын дөп басып біліп отырған. Тіпті, аңдардың ізін де, исін де айыра білген. Аң аулауда кең тараған тәсіл тосқауыл жер табу, яғни кезеп ататын орынды дұрыс таңдау аңды жақыннан дәлдеп атуға мүмкіндік берді. Аң атудың ертеден кең тараған түрі садақ пен зақпыны қолдану. Садақты пайдалану өткен ғасырға дейін кең қолданыста болғанымен, мылтық түрлерінің кең таралуына байланысты оның маңызы төмендеп калды. Дегенмен, XX ғасырдың басына дейін қолданыстан шыға койған жоқ. == Дереккөздер == Санат:Аңшылық Санат:Қарулар 
'''Аңды мылтықпен атып аулау'''. XIX ғасырдың ортасынан үрдіске кең ене бастады. Әсіресе, түлкі, аю, жолбарыс, сілеусін сияқты терісі бағалы аңдарды аулау пайда табудың бір көзіне айналуына байланысты мылтықтың пайда болуы көшпелілердің аң аулау дәстүріндегі кейбір қаруларды ығыстыра бастады. Қазақтар шақпақты және білтелі мылтықты пайдаланды. Мылтықпен аң ату үшін оған байқатпай мейлінше жақындау үшін, түйе сияқты жануардың қалқасына «жасырынып», «оқ тиетіндей» қашықтықтан аңды қарауылға алады. Аңдардың бірнешеуін ату үшін, әуелі бастаушы аталығын таңдап, атып түсіреді. Сонан кейін, бастаушысыз әбдіреп қалғандарын жеделдетіп атып түсіруге тырысады. Қару ұстаған аңшының айла-шарғысына қатысты aтy тәсілдер бірнеше түрге бөлінеді. Ұлып aтy тәсілі- қасқыр жүретін мекендерге жеткен аңшы атын тасаға байлап қойып, қасқыр болып ұлығанда, дауыс шыққан жаққа қарай арсалақтап жеткен қасқырды көздеп атып алады. Бұлғап немесе шақырып aтy көбіне суыр аулағанда қолданатын тәсіл. Аңшы қолына түлкі, қарсақ, қоян немесе қодастың ақ түсті құйрығынан шоқтап жасап, кішкене сапқа байлаған құрал бұлғауышты қолына ұстап, оңды-солды бұлғақтатып аңды шақырып алдап, қолайлы қашықтықтан нысанаға алады. Осыған ұқсас баспалап аң-қүс аулау тәсілі аң-құстың мінез-құлқы және жердің ыңғайын жақсы білген аңшылар аңды көрінбей ұзақ уақыт тапжылмай отырып аңдиды. Иіс білдірмеу үшін жерден бір шөкім құм алып шашып, желдің бағытымен баспалап, аңға қарай жақындайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аңды ұрып алу''' аңшылықтың қарапайым түрі. Тазы ерткен аңшы қолына шойыл, шоқпар, дойыр сияқты ұру құралдарымен қаруланып, жүйрік атқа мінеді. Аң аулауға өрімі жуан, дойыр, өзегіне қорғасын қосып өрген сабы ұзын бұзаутіс және дырау қамшылар аң ұруға аса қолайлы болды. Балуан Шолақтың дойыр қамшысы «қашқан қасқырды қуып жетіп, онымен жоннан тартқанда, қабырғаларының көбесі, омыртқалары сөгіліп кетеді екен. Қашаган жылцылардыц ңандайы болса да, цабыргаларын қуалай тартып өткенде етпетінен түсетін көрінеді», деп жазды С.Мққанов. Саятта, ұрыс-соғыстарда қамшымен олжа түсірген қамшыгерге өзіне тиесілі олжаның сыртында «қамшы сыбағасы» деген арнайы олжа берілген. Жыртқыш, күшті аңдарға шоқпарды қолданды. Аңшылыққа арналған шоқпарды тасжарған, қайың, терек сияқты берік ағаштан басын домалақтап, сабын қысқалау етіп жонып, малдың майына суарып (қайнатып) дайындайды. Түйе терісімен қаптаған босмойын шоқпар, алты-сегіз қырлы шоқпар, тақымға басатын сапты шоқпар, жең ішінде жүретін жең шоқпар деген түрлері болды. Берік ағаштан, басын жуандау, сабын ұзын етіп жасаған шоқпардың бұл түрлері аңды қуып жетіп талмау жерінен ұрып түсіруге қолайлы болды. Шоқпардың да, сойылдың да ұзындығы тұтынушының бойынан аспауы тиіс. Реті келсе, терісін бүлдірмеу үшін аңды соққан кезде тұмсығынан ұруға тырысады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аң олжасын байлау''' қазақы ортадағы әлеуметтік қатынастар жүйесінің нормалар мен принциптерге негізделген ілкімді ұстанымдардың бірі. Аңшы аңшылықтан немесе саяттан оралып келе жатқанда, алдынан сыйлы болмаса үлкен адам, тіпті, богде адам шыға қалса, аңшы олжасын сыйға тартады. Бұл «алаштың бөлінбеген еншісінен» туындайды. Аң олжасын байлау жосыны еш бүкпесіз риясыз ниетпен атқарылады. Сондықтан да, қазақта «аңшы байымайды, бай аңшыны көргеніміз жоқ» дейді. Тазымен аң ілгенін көрсе, бейсауат жолыққан адам (кейде аңға шығып бара жатқанда) «майлансын» дейді, аңшы «байлансын» деп олжасынан байлайды. Аң олжасын бөлісудің өзіндік қағидасы болды: атып алынған аң қалыптасқан жосынға орай, аңшының қасындағы жолдастарының ең үлкеніне байланады; құндыз атып алса, жүн-терісін мергеннің өзі иеленеді де, бауыр терісі жолдастарына бұйырады. Алайда, аң аулауға алғаш рет шыққан мерген немесе жаңа мылтық сатып алған, болмаса жаңадан бапталған құс пен жаңадан үйретілген тазымен шыққан аңшылар олжаларының бауашарын біреуге байламастан, ырым қылып өзі алады. Қоңыр аң олжасын бөлгенде, мергеннің езі терісін, төсін және оң санын алады. Қалғандарын аңшының жолдастарына байлайды, бірақ, олардың жасы үлкені олжаның көбірегін алады. Мұндай бөлісті «мүше алмақ» дейді. Аңшылар өлтірген аңдарын оң қолымен алып, қанымен мылтықтың дүмін сүртіп, қайырған кұсына итіне атқан аңның етінен дәм таттырады. Аңшы үйіне қайтып, үйіне кірерде аңды босағаға ырымдап тастайды. Содан кейін оны керегенің басына іліп қояды. Қақпанға түскен аңды алып, қақпанының жанына «өтеуін қалдырып кететін» болған. Олжаны иесіне немесе артынан қуып келген қуғыншыға байлау, яғни оны қайтарғаны қазақы түсінік бойынша, ішкен асты кұсқанмен бірдей. Мұндайда, «Ұры мен барымташы жортуылға алам деп шыгады. Ала білген адам, оны сіңіре де білу керек, былғағаннан басқа келтірер пайдасы жоқ», делінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аң олжасын өндеу.''' Ауланған аңның денесі әбден суыған соң, терісін сойып алады. Себебі, әбден суыған кезде аңның денесіндегі бүрге, кене, бит сияқты арамза жәндіктер түсіп қалады. Қоңыр аңдарды атып алғаннам кейін, ерекше үлкенінің терісін немесе үлкен мүйізін аңшы өзіне қалдырады. Себебі, олар аңшының алғыр екендігінін дәлелі ғана емес сұқтанған адамның тілі мен көзінен сақтайды-мыс. Қазақ аңшылары ұстаған аң терілерін түрмыстық тұтыну қажетіне қарай, көбінесе, теріні бітеу сою, жарып сою сияқты екі түрлі тәсілмен сояды. Қасқыр, түлкі, қарсақ, құндыз, бұлғын, сусар қатарлы аң терілері бітеу сойылады. Бітеу сою аңның құйрық түбінің ішкі жағынан пышақ салып, артқы екі санының жүқа шабы аралығына дейін тұзу тіледі. Терінің түбін ашып алады да, басына қарай тұтас сыпырып отырып, сирақтарып да тері ішінен бітеулей суырып алады. Пұшпақтарына бақайшық табанының мүйізгектерін қалдырып, онан соқ құлақ терісін, иегін, кара тұмсығын, құйрығына дейін теріде қалдырып, түлыптап сояды. Тұлыптап және бітеу сою өңдеуге, илеуге қолайлы, әрі осындай жолмен алынған тері иі жаққанда жүнжіп бұзылмайды деп есептейді. Аң терілерін бітеудей мес қылып сою үшін, артқы шатын өткір пышақпен тіліп, теріні басына қарай айналдыра бас терісімен бірге сыпырады. Мұндайда, пышақ тигізбей, саусақпен, жұдырықпен іреп сыпырған дұрыс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Жарып сою''' мал союдан өзгешелеу. Оның екі түрі бар. *Біріншісі тауешкі, бөкен, арқар, бұғы, қаракұйрық қатарлы қоңыр аң бауыздап сойылып, терісі мен еті катар пайдаланылады. Олардың бас терісінен басқа тері бөлінбей, сол күйінде сойылады. *Екінші түрі бауыздамай жарып сойылатындар бұл арам еттілер тобындағы аю, жолбарыс қатарлы ерекше үлкен аңдарды сойғанда, бүтін дене түркының терісі түгел сыпырылады. Төрт пұшпағы, құйрығы, бас терісі, құлағы мен тұмсық мүйізгегіне дейін теріден бөлінбей бүтін сойылады да, тері түрінің басты мүсінін сақтап, жайылып қойылады. Ал, суыр, борсық сияқты ұсақ аңдардың жөн терілерін пайдалану үшін олар бауырынан жарып сойылады. Сондай-ақ, құтан, қалбағай тұқымдастарының мамығы кәдеге жарамды болғанымен, еті дәмсіз деп саналады және байлануға аса жарамайды. Керісінше, дуадақ, шіл, ұлар, безгелдік, жорға дуадақ, шыңырау, тарғақ, бөдене, бұлдырық, тауқұдірет тәрізді қыр құстарын саятшылықта олжалауға тырысады. Аңдардың өті, жүрегі, үлпершегі, тісі, тарамысы қатарлы халық емшілігінде қолданатын болігін кесіп, сылып алады. Оның озіндік қағидалары бар. Жыртқыш аңдардың терісін еппен бүлдірмей алып, соғып алған адам өзіне қалдырады. Күнде кездесе бермейтін сілеусін, жолбарыс, аю және бағалы аңның терісін аңшы өзі алады. Иен тұзде соғып алған қасқырды әбден өлтіріп, жаны шыққан соң ғана қанжығасына байлайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Толағай''' тас қоршаулы обалар тізбегі. Қарағанды облысы Шет ауданы Нұра ауылының оңтүстігінде, Толағай тауының солтүстігінде 14 км жерде. Аумағы 3,80×4,70 метр. Табылған заттар қола дәуіріне жатады. Археологиялық зерттеу жұмыстарын ең алғаш 1935 жылы В. Никитин, В. А. Селевин, 1956 жылы Ә. X. Марғұлан басқарған Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы жүргізген. Оның аумағы 3,80x4,70 м. Қазба кезіңде мәйітті тас жәшікке қоятыны анықталған. Сондай-ақ кұмыралар, дөңгелек алқалар, алтын қаптырылған қола сырғалар, қола моншақтар табылған. ==Дереккөздер== 
'''Аң терілерін илеу және өңдеу.''' Аң терілерін илеп өңдегенде, терінің ішкі жағына айран немесе сарысуға ұн қосып (қарабидайдың ұны) иі етіп жағып, бір-екі тәулік қалдырады. Қоян, түлкі, қарсақ, бұлғын т.б. аң терілері өте жұқа болғандықтан, иі жылдам қанады. Әбден иі қанған теріні тазартып, уқалап, созғылаған кезде жұмсарып, ішкі беті ақ түске енеді. Содан соң, теріні жылы күйінде тұздап, арнаулы кергішке керіп кептіреді. Бұтағы аша болып өскен ағашты өңдеп, ашасының арасына көлденең кергіш ағаш бекітіліп, кәдімгі әрпіне ұқсатып жасалған кергіш құралы жануарлардың терісін кигізіп, керіп кептіру үшін қолданылады. Кергішке бітеу сыпырылған (мес) тұздалған аң терілерін кигізіп, қуысына ауа жүретіндей етіп арасына ісиіз, сабан т.б. заттардан кепіл қойылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аң олжаларын саудалау.''' XVIII ғасырда қазақтар жыл сайын Орынбор мен Троицк базарына 30-40 мыңдай түлкі, 40-50 мыңдай қарсақ сатуға апарып түрған көрінеді. Зерттеушілер есебі бойынша, 1890 мен 1900 жж. аралығында ресми статистика есебі бойынша Жетісуда 21088 қасқыр, 49767 түлкі, 23426 борсық, 28889 күзен, 810 аю терісі тапсырылған. Мұның сыртында айырбас жолымен сауда керуендеріне аң олжасы өте көп мөлшерде сатылған XX ғасырдың басында Жетісу қазақтары жылына 50 мыңдай түлкі терісін өткізіп тұрған. Бір ғана Торғай, Ақмола облыстарына аңшылық кәсібі жыл сайын шамамен 300 мыңнан астам сомның пайдасын әкелген. Онда киік мүйізімен бірге, құнды олжалар қатарында көкқұтанның қауырсынының әр пұты 200 рубльге тең болды. Себебі, онымен әйелдің бас киімін безендірген. Ертеде қырғауылды қаршыға, сұңқармен аулап, оның ұзын қаламдары мен қанат құйрығын сатқан. Оны ауқатты төрелер бір шоқ қылып байлап, артқан түйенің үстіне қайқайтып байлап, «қарқара» деп атаған. 1895 ж. «ДУГ»-да жарияланған мақалада былай дейді: Орысша бодан болғаннан бері қазақтар аң аулауды қызық көрген... Бұлардың көбі аңның етін жеп, терісін сатып пайдалана бастаған. Аңшыға терісімен пайда әкелетін аңдар: бөкен, марал, киік, жолбарыс, аю, қасқыр, түлкі, бұлғын, сусар, қырғауыл. Аңшылар көбейгеннен қырдың жерінде жүре беретін аңдар күрт құрып кеткен. Құрып кеткен аңдардың бұрын болғандары осы күнгі құрып жоғалып бара жатқан аңдар бөкен, марал, киік, қырғауыл болады. Өскеменде Бөкен деген өзен бар ертеде мұнда бөкендер жайылып жүрген дейді. Мұны растайтын дәлел өзен бойында қазылған ұралар көп кезігеді... Апан ұра қазып, бетін далдалап жауып, бөкендерді ұстап алып жүреді». Бұғы мүйізінен дәрі істеуге таптырмайтын шикізат ретінде бағаланған. Бір бұғының жақсы бұтақты мүйізі қытай жерінде 20 юань күміске бағаланды. Бір юань екі тенгеге тең болуы жылдан жылға бұғы аулайтындарды көбейтіп бұғының санын азайтып жіберген. Ал, Қарқаралы оязының топтасқан киік мүйізін алмақ үшін көптеп аулаған. Бір киіктің мүйізі Қояндыда, Ботов жәрмеңкесінде 2-3 теңге тұрған. Бұрынғы кезде бұлғын мен сусар Қалба деген тауларда көп болады екен. Осы уақытта Қалбада бұлғын болмаса, сусар жоқ болып кеткен. Тегі Бавариялық, Тәшкенде ұзақ жылдар бойы қызмет істеген Франц Шварц Түркістан өңірі аң-құсқа бай, әрі арзан екендігін, оны қоныстанған орыстар кәсіп етіп жүргендігін жазады. Аңның арзандығы сондай, қырғауылды жиырма пфенниг, түлкінің сирек кездесетін қара түрі не бәрі екі марка тұрған. Түркістандагы бағалы терілер дайындау жағынан бірінші орынды иеленетін Лепсі уезінен терілерді Ресейдің орталық бөлігінен алыпсатарлар келіп алатын. Ал, балық пен құс олжаларын Семейге Шыңжандағы Шәуешек қаласына марал, ақбөкен мүйізі апарып сатылды. == Дереккөздер == Санат:Сауда 
'''Аңқа''' (термин) тыныс алатын мүшенің атауы, таңдай, көмей, жұтқыншақ үшеуінің түйіскен тұсы. Алыс жолға мінілетін немесе бәйгеге қосылатын аттың бабы келіспесе, жолдың ауыртпалығын көтермей өзегі талып, тынысы бітеліп қалады. Бұл құбылысты қазақ «аңқасы кепті» дейді. Осы тәрізді, түйе мұрнының кеуілжірі мен аңқасына арам қүрттардың өршіп (бөгелектің жұмыртқасы), ауру туғызуын аңқа ауруы деп атайды. Түйе тынысы тарылып, пысқырып, басын шайқалақтатады. Оған қазақ шопандары малдың майын ерітіп, жылыдай кұяды немесе күкірт, ашудас түтінін ішке қарай түтікпен жіберіп емдейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Аңшы киімі мен жабдықтары''' аңшының саятқа немесе аңға шыққанда киетін арнайы киімі мен қолданатын (аксессуар) болды. Аңшының киімі қозғалысқа ыңғайлы, әрі ықшам болуы тиіс. Қыстық киім негізінен саптама етік, қыстық тымақ, жылы ішік, жарғақ шалбар. Ықшам киінген аңшы киімінің етегін шалбарланып алады, ал, кіселі белдігін киімнің ту сыртынан буып тағынады. Тау, тастан таймас үшін өкшесінде нәлі немесе тақасы бар етік киеді. Ал, жаяу аңшы аяққа шацай немесе сүйектен сойшаңғы тағып алады. Аяздың бәсең кездерінде үстіне сырмалы иіапан немесе шекпен, аяғына былғары етік, басына күләпара болмаса малақай кейде бөрік киеді. Аңшы саятқа шығарда өзімен бірге беліне байланған кісеге қынға салынған пьішақ, жемқалта (құнарқалта, нәрқалта деп те атайды), оқшантай, дәрі-дәрмек, шақпақ, қу, шыжым бау, белқанжыға тағады. Сонымен бірге, қолында аң соғатын дойыр қамшы, інге кіріп кеткен аңға бұрау салатын таяқ, аң олжасын қанжығаға байлайтын жәңгек ала шығады. Шоқпар, сойылды қажеттілікке қарай алуы мүмкін. Сонарға шыккан аңшылар, көбінесе, арнайы дайындықпен кішігірім көш тәрізді топ болып жүрді. Саятта тазыға арналған жүрек жалғар ет және тамақ салып жүретін көлемі үлкендеу жемқалта аңшының жанынан тастамайтын ен басты атрибуттардың қатарына жатады. Әлбетте, ұшқыр, әрі ұзақ жүріске төзімді ат таңдап алады. Ердің айылын төстей тартады. Саятшыға қарағанда, бірде өрлеп, бірде құлдилап, сай-сала қуалап көп жүретін болғандықтан, аттың ер-тұрманы тұрақты болуына қатты көңіл бөлінеді. Осыған байланысты ер-тұрманға қосымша айыл тартылады. Бүркітші саятқа шыққанда ең қажетті құрал-сайман және жабдықпен қоса, бүркіттің аяғының қанын тоқтататын бұлғарының еті деп аталатын бұлғарының ішкі бетіндегі ұлпасын бірге алады (саятшылықта, әсіресе, ірі жыртқыш аңға түскен бүркіттің жаралануы жиі болып тұратын жайт). Аязды күндері бүркіт құндағы, тазыны орайтын жамылғы, кешке тоңғанда киетін дақы, мұйығын ердің қанжығасына байлап бөктеріп алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баттама''' отын ретінде пайдаланатын тезектің бір түрі. Сиырдың жас жапасына көң мен қойдың құмалағын араластырып дайындалған тезек. Жиналып қалған мал қиын жайып, үстіне су сеуіп, ат тұяғымен таптап, араластырып болған соң, кішкене дамылдатып, қолмен алып кішігірім табақтың көлеміндей жапырайған қалыпқа келтіреді. Оны кей өңірлерде «боқ шапақтау» деп те атайды. Жас баттаманы қораның қуыс-тесігін бітеп, сылауға да пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Батырақ'''- XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың бас кезінде қоғамдағы күрделі реформалар салдарынан қалыптасқан әлеуметтік топ өкілі. Батырақтар ірі байларға жалданып жұмыс істеген, шаруашылық жұмыстарымен айналысқан. Қазан төңкерісінен кейінгі саясат барысында батырақтар белгілі бір санат ретінде рең алып, жаңа коммунистік саясат идеологиясының құралына айналды. Жаңа идеология қағидалары батырақтарды өткен қоғамның билеуші өкілдеріне және орташа деп саналған әлеуметтік жік өкілдеріне қарсы айдап салып отырды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Батырғы''' теріші, өрімшінің құралы. Көн тері бетіне сызып, батырып өрнек салу үшін қолданылатын бұл құрал мүйізден жасалады. Тауешкі, теке, арқар мүйізін өңдеп, ұшын үшкірлей өткірлеп, төмен жағынан әртүрлі өлшемдегі тесіктер жасайды. Батырғы тесігінен тілінген таспаны өткізіп сыптығырлап жұмырлайды, өңдеп майдалайды. Алтай қазақтары құралдың мүйізден жасалған, тек басы ғана өрнек салатын жіңішке түрін батырғы деп, жалпақ үлкен мүйізден жасалған, бірнеше жерден дөңгеленте тесілген түрін тесікмүйіз деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Батырғы''' зергерлік өнерде қолданылатын құрал түрі. Ұшы имек, сүйір әрі доғалдау келген құралды жұқа қаңылтырға батырып, түрлі сызық, бедерлі өрнек түсіруге пайдаланылады. Батырғы жүзі суарылған асыл болаттан соғылады. Ұшын қатты жылтыратып қойса, металл бетіне батыра сызып, өрнек жасағанда жеңіл жүреді. Көлемді жұмыстарға, қалыңырақ қаңылтырды өңдеуге арналған батырғының сабын ұзынырақ етіп, қатты ағаш, мүйіз не сүйектен саптайды. Ондай құрал сабын иыққа тіреп, қос қолмен жұмыс істеуге ыңғайлы келеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
көшпелі қазақ қоғамындағы кәсіби әскерилер болған батырлар әлеуметтік жігінің кәсіби әскери іске негізделген әлеуметтік институттардың бірі. Батырлардың әлеуметтік жік ретіндегі басты қоғамдық функциясынан туындаған, ғасырлар бойы қалыптасқан өзіндік идеологиясы, өзіне тән әскери әскери кәсіптің тәжірибесінен қалыптаскан өзіндік жауынгерлік этикасы, моралдық ережелері, басқа әлеуметтік жіктермен арақатынасын реттейтін әлеуметік нормалары болды. Бұл әлеуметтік нормалардың институциялануы барысында «батыршылдық» институты қапыптасып, батырлар көшпелі қоғамдағы әскери жікке айналды. «Батыршылдық» институты құрылым кезеңінде пайда болды. Батыр болып өмір сүрген адам тек әскери іспен ғана айналысуы тиіс болды, оның бар өмірі соғыста өтті, батыр үшін басқа іспен айналысу ар саналды, сондықтан батырлар әулетінде әскери кәсіппен өмір сүру әкеден балаға мұрагерлікке жалғасатын. Батыршылдықта өлімге деген көзқарас өзгеше болып, батыр қашанда өлімді қарсы алуға дайын болуға тәрбиеленетін. Қартайғанша қаруын тастамайтын батырлар үшін соғыста қаза болу қасиетті өлім саналып, үйде төсекте өлу өкініш болды. Олар үшін өзінің жауынгерлік намысы, әскери парызы өлімнен жоғары қойылды. Өлімге мұндай көзқарас қалыптастыру батырлық рухты тәрбилеудің бір бөлігі болатын. Батыршылдықтың басты мұраттары (идеалдары): ерлік, батылдық, ханға, елге сенімділікпен қызмет ету, адалдық, асылдық, тектілік, осы мұраттар үшін жан қию. Жауынгерлік қаруды қастерлеп, киелеу, қаруға табыну, қаруға ат қою, айқас алдында қарумен серттесу, қаруды жаман іске жұмсамау, қаруды әртүрлі символға айналдыру сияқты әскери қарумен байланысты салт-дәстүрлер батыршылдық салттың бір бөлігі болған. Батыршылдықта басты өнер ер қаруы-бес қаруды жетік меңгеріп, шебер қолдана білу. Батырлық эпостарда, батырлар әулетінен шыққан батыр-жыраулар поэзиясында батыршылдықтың осы мұраттары дәріптеледі. Ақтамберді жыраудың «Күлдір-күлдір кісінетіп» деп басталатын толғауы осы батыршылдықтың гимні (әнұраны) десе болады. Батыршылдық өткен ғасырлардағы ұлттық елдің айбыпы болған батыршылдық рухты тәрбиелеудің негізі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бау''' киімнің немесе басқа да тұрмыстық бұйымдарды байлап бекітетін баулық. Өзі бір нәрсені буып, бекітіп тұратын, байлауға не бунап кигізіп қоюға қолайлы жұмсақ заттан ызып жасалатын ілгек. Көйлектің, бешпенттің т.б. киімдердің кеудеден жоғары, алқым тұсындағы бауын алқым бау, алқа бау деп атайды. Ал етіктің, шұлықтың қонышынан жоғары тартып кигенде ұстайтын бауын қоныш бау, үзеңгі мен ерді байланыстыратын қайысты үзеңгі бау, бір нәрсені керіп, іліп қою үшін әртүрлі материалдан жасалған, жалпақ пішінді жіпті тартпа бау дейді. Қаршығаның мойнына кигізілетін бауды жығауыл деп атайды. Бау қолданылу орнына, тағылған бұйымына қарай бірнеше түрлерге жіктеледі: тонның ішкі бауы, тымақтың бауы, тамақбау, құлақбау т.б. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Толғау''' қазақ, қарақалпақ, ноғай халықтарының ауызша поэзиясында кең тараған жанр. Толғау тектес сөз үлгілерін қырғыздар құмықтар ''"ойлу йырлар"'', башқұрттар ''"қобайыр"'' деп атайды. Ноғай мен құмық әдебиетінде ерлік толғауы мағынасында қолданылады. Толғаудың жанр ретінде қалыптасуы аталған халықтар әлі бөлініп үлгермеген 13 14 ғасырларға сәйкес келеді. 15 19 ғасырлардағы қазақ поэзиясында ерекше өркендеп, өзінің жоғары даму сатысына жетті. Толғау тарихы жыраулық поэзияға тікелей қатысты. Көрнекті өкілдері ''Қазтуған, Доспамбет, Шалкиіз, Ақтамберді, Үмбетей, Бұқар, Дулат, Махамбет, Базар,'' т. б. Генетикалык жағынан магиялық функциясы болғаны байкалады. Хандык дәуірде аса зор идеологиялық мәнге ие болды. Толғауда терең азаматтық әуен, ірі қоғамдық, әлеуметтік, саяси философиялық тақырып ерекше орын алады. Негізгі бейнелеу тәсілі дидактика. Толғауда кейде күрделі, көлемді лирикалық туынды, тіпті сюжетсіз поэма дерліктей сипат алады. Құрылысы тирада пішінді, буын саны аралас, кейінгі даму кезеңдерінде өзгеріске ұшырап, біртіндеп тұрақталған. Толғау ауызша дамып, біздің заманымызға ауызша жетті. Бір мақам мен музыкалық аспаптың сүйемелдеуінде орындалады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан әдебиеті 
'''Бау''' киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұстастыру, сыртқы әбзелдерін бастырып тұру мақсатында қолданылатын тоқылған жіптер. Уықта екі түрлі: балақ бау, уық бау болады. Өріліп жасалатын балақ, ау уық алақанының тесігінен өткізіліп, керегеге уықты байлау үшін, уықтың ортасынан байланатын уық бау үйге сән беру үшін әрі жиылған уықты буып байлау үшін пайдаланылады. Иық бау, керме, шалма бау қатарлап шалынып байланған уықтардың қисаймауы, қажамауы, қажалмауын қамтамасыз ететін бірнеше құлаш терме жіптер. Есік жылжып төмен түсе бермеуі үшін шалынып байланатын иық баулар есілген жіп немесе терме бау түрінде жасалады. Кіндік бау киіз есіктің сырткы жағының ортасынан жоғарырақ тағылатын, есілген немесе термеленген ұзындығы бір жарым құлаш шамасында болатын бау. Бұп бауларды есікті боран, жел соққанда бастыруға пайдаланып, төменгі белдеуден байлайды. Күн ашық күні киіз есікті ғұріп байлауға қолданады. Түндік бау түндіктің төрт жағынан тағылатын төрт бау. Көбінесе ақ жүннен қыл араластырып есіледі. Осы баулар арқылы түндікті үш жағынан белдеуге байлап, есік жағындағысын қайырып ашып, белдеуге іліп қояды. Ызылып немесе термеленіп жасалатын туырлық бау туырлық бауларының алдыңғы екі бұрышынан және одан төмендеу, туырлықтың орта тұсына таяу жерден, бір шетіне бірден, екі жанына екі баудан тағылады. Үлкен үйлердің туырлығы үлкен болатындықтан, 3-6 немесе одан да көп бау тағылады. Бұл көтерме туырлықтарға тән. Белден басар, иін жабар туырлықтардың бауы бір шетіне екі-үштен, егер ауыр үлкен туырлық болса, 4-6-дан тағылады. Туырлықтың бұдан басқа екі түрлі бауы болады. Оның бірі жабық бау, туырлыктың жабық бөлігіне, яғни керегеден жоғарырақ келетін уық иіндерінің тұсындағы айқасатын жеріне тағылатын бау Жабық бау жіңішке жіптен жасалады, туырлық жабықтарын айқастырып байлау да қолданылады. Етек бау-туырлық етегі жел соққан кезде желпілдеп тұрмас үшін етегінің ішкі жағының әр жерінен тағылатын, кереге аяғынан байлап қоятын жіңішке бау. Ою бастырылып, термеленіп сәнделген үлкен үзіктерге дейін бау тағылады. Үлісеп үзіктерге етек бауының жоғарғы жағынан үш бау үзік бау тағылады. Термеленіп тоқылып жасалатын тастама бау киіз есіктің ұшынан тағылатын, шаңырақтың күлдіреуіші арасынан тасталып, ағаш есіктің маңдайшасынан өткізіп байланатын киіз есікгі жабатын бау Таңғыш- екі керегенің сағанағын (жігін) кіріктіріп таңатын өрнекті жіңішке құр. Киіз үйдің бау-шуларына желбау мен басқұр да енеді. Желбау -өрнекті, төгілме шашақты құр, шаңыраққа үш жерден байланып, керегеге асылады, киіз үйге ерекше сән береді. Ол дауыл кезінде шаңырақты салмамен басып тұру үшін таңылады. Басқұр киіз үйдің ішін безендіру үшін әрі туырлықтың кереге басына үйкелмеуі үшін уық пен керегенің түйіскен жерін сыртынан бастырып таңатын өрнекті жалпақ құр. '''Бау'''– үй жабдықтарын бекiту үшiн пайдаланылатын жiптен ширатылған, ызылған, тоқылған бау. Аяқ бау керегенiң аяқ жағына тағылатын бау. Бас бау киiз үй туырлығы мен үзiгiнiң үстiңгi жағына тағылатын бау. Жел бау дауылды желге қарсы сақтықпен байлап қоятын баулар. Уық бау уыққа тағылатын бау. Кереге бау керегенiң басына да(сол жақ басынан) аяғына да (орта тұсынан) баулар не құрлар тағылады. Шет бау текемет, сырмақ секiлдi үй жиһаздарын iлу үшiн шетiне тағылатын жiп баулар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Бауашар''' қолға үйретілген қыран құстың (қолбаланың) алғаш рет аң алуға шығуы. Құсбегі қолындағы құстың алғаш рет аңға ұшуын құс аяқтанды деп, ұстаған аңын тырнақ алды деп атайды. Бауашардан қайтқан соң арнайы кәде жасалады. Ауыл адамдары қолына құсын қондырған құсбегіні қарсы алып, шашу шашады. Алғашқы бауашарда түскен аң ешкімге байланбайды, өзгеге беру құстың бағын байлау болып саналады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баукеспе''' ұрлықты кәсіп еткен кәнігі ұры. Не нәрсені болса да тірі жанға сездірмей ұрлап алатын, «сауысқанның құйрығын ауыстырып салатын, жатқанның жамбасын кесетін» ұры адамды дәстүрлі ортада баукеспе деп атайды. Баукеспе ұрлықпен тіршілік етіп, әл-ауқатын осы жолмен көтеруді көздейді. Әдет болып кеткен жымқыру әрекеттері дағдыға айналып, баукеспе адам шау тартқан шағында да де сүйекке сіңген қарекетінен арыла алмайды. Ел аузындағы әңгімелерде қазақ арасында өткен танымал ұрылардың осындай күй кешкені туралы айтылады. Қазақы ортада баукеспелік жасаған адам аса ауыр қылмыскер ретінде қатаң жазаланып отырды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баушарбақ''' жылқы қамайтын қаша-қора. Сырғауылдарды ұзынынан әр жерге қағылған қадаларга екі-үш қатар кісі бойындай биіктікте бекітеді. Бұл тәсілді шарбақтап жасау дейді. Қаша-қораның атауы осы тәсілге байланысты қалыптасқан. Оның ауқымы жылкының санына байланысты болады. Қаша-қора әдетте жылдың жылы мезгілдерінде соңғы көктем, жаз және күздің алғашқы айларында пайдаланылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауыздау''' малдың басын құбылаға қаратып, аяғын байлап, тамақтан пышақпен орып жіберу тәсілі. Пышағын қайрап, дәретін алып дайындалған қасапшы, ислам қағидасы бойынша Бисмилла, Сенде жазық жоқ, Менде азық жоқ, Аллаһу акбар! деп бауыздайды да, аққан қанның түгел ағып бітуін күтеді. Мал бауыздап жатқанда, әсіресе құрбандық малы болса «Аллаһу акбар» деп қайталап айтып тұрады. Қонаққа сойылатын малды есік алдына әкеліп көрсетіп, бата сұрайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауыздау қан''' бауыздау кезінде ағатын қою қара қан. Бауыздау қан ислам қағидаты бойынша арам саналады, сондықтан оны ислам дінінің әсеріне ұшыраған қазақы ортада азық ретінде тұтынбаған. Кейбір халықтық дәстүрлерде оның ғұрыптық мәні бар. Құдаласу рәсімінде ант берген кезде арнап сойылған қойдың бауыздау қанына құдаласушылар саусақтарын батырысады, бұл туыс, құдандалы болдық деген мәнді білдіреді. Мал союшы бауыздау қаннан кейінгі қанға саусақ ұшын малып, оны тілінің ұшына тигізген соң ғана қан итке беріледі не малдың еті, бауыры қақталып ауыз тиілген соң ғана қан жерге төгіліп, мұқият көміледі. Мұнда алғаш дәм татушы адам мал иесі ырысым өзімде қалсын деп ырым етіп, өзі бірінші ауыз тиеді. Алайда көшпелілерде ислам дінінің классикалық канондары толық малдың қанын ас ретінде де емдік мақсатта да пайдалана берген. Тіпті, иттің қанын күйікке тамызып, емдегені жөнінде де мәліметтер кездеседі. Сондай-ақ белгілі бір түсті малдың (мысалы, меңсіз қара қойдың) қанын ауруларға ем болады деп жағады. Ислам діні орныққанға дейін бауыздау қаннан кейінгі қанды және ішек-қарын алынғаннан кейінгі малдың кеуде қуысындағы қанды таза нәрсе ретінде ыдысқа құйып алып, бүйенге ұсақтап турап май қосып, қансоқта немесе шыж-мыж деген тағам әзірлеген. Күні бүгінге дейін қалжаға сойылған қойдың қанын майға араластырып қуырып берсе, жас босанған әйел белін тез көтеріп, тез сақаяды деп санайды. Қой, жылқы қаны түрлі атқаруда, айталық анттасу, ала жіпті (арқанды) қию тәрізді ғұрыптарда белгілі маңызға ие болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауыздау құда''' құдандалық салтында жақындығы жағынан бас құдадан кейінгі құда. Дәстүр бойынша жігіт жағынан қыз айттыра келген, бауыздау құда бастаған құдалық адамдарына арнайы мал сойылып, бауыздау қаны құйылған бата аяққа екі жақтың сөзін сөйлейтін бас құдалар найзаларының ұштарын батырып, қаннан дәм татысқан. Мал бауыздарда бата берген құданың бауыздау құда аталуы осы жайтқа байланысты қалыптасса керек. Келісім берген қыз әкесі құдаларга шеге шапандарын (жағалы киім) жауып аттандырған. Бауыздау қаны құйылған бата аяққа арнап, жігіт әкесі дәулетіне қарай бір жылқы немесе бір тоғызга толтырып ұсақ мал атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауыр''' туыстық атау. Дәстүрлі ортада бір әке-шешеден туған, жақын немере, туысқан адамдар бауыр деп аталады. Бір әкеден, бір анадан туған ағайынды адамдарды бірге туған бауыр, бірінен кейін бірі туған бір әкенің балаларын төте бауыр, бір әкеден туған, жастары үлкенді-кішілі адамдарды туған бауыр дейді. Бауырдың кішісі өзінен үлкенге арқа сүйеп еркелесе, үлкені жақсысына сүйініп, жаманына күйінеді, тілегін тілеп, ақыл-кеңес береді. Кейде немере, шөберелер, тіпті рулас адамдар да бірін-бірі бауыр дейді. Қазақтар жақыны қайтқанда «Ой бауырымдап» дауыс салып келеді. Бұл дәстүрлі қазақ қоғамында бауырдың өте үлкен мәнге ие екендігін білдірсе керек. Құдалық барысында жақын туыс болғандығын білдіретін «құйрық-бауыр жеу» дәстүрі көне наным-сенімнен туған. Этнотілдік ұжымның сөз қолданысындағы бауыры езілу, жер бауырлап қалу, жерден бауырын көтере алмай қалу сынды тіркестер қатты қапалық пен қайғыға душар болған адамға қатысты айтылатын сөз орамдары. Мұның негізінде ең жақын, етжақын туыс дегенді білдіретін ұғым жатыр. Дәстүрлі ортада бауыр қимас жан, орны ерекше туыс сипатында түсініледі. Ел аузындағы хикаяларда бауырдың жақындығын көрсететін үлгілер көптеп кездеседі. Солардың бірінің мазмұны мынадай. «Ертеде Төлек атты батыр болыпты. Қазақ пен қалмақтың арасындағы бір қақтығыста қазақ жағы жеңіліске ұшырап, Төлек батыр ұлын артына мінгестіріп қашып келе жатса, «ағатай, бізді қалдырма!» деп Есенбай, Құлтан деген інілері алдынан шығыпты. Соңынан дұшпаны өкшелеп, алдынан екі інісі шырқырағанда Төлек батыр: Көзімнен аққан қанды жас, Атаңды күнде жау қумас. Әйелдің ұлы аттан түс, құдайым ұлсыз қалдырмас. Емшектес болған қос бауыр, Төлекке қайтып табылмас! деп баласын жауға қалдырып, екі інісін құтқарып қалған деседі. Осы тектес бір нұсқада әйел адамның бауыры үшін баласы мен күйеуін өлімге қиғаны туралы айтылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауыр аяқ''' сәбиге қатысты жасалатын ғұрыптың бірі. Өсіп, ширап, буыны беки бастаған бала еңбектеуге талпынып, құйрығымен жылжып, қимыл-әрекеті белсенді бола бастаған кезде тез аяқтансын деген мақсатпен туыс-туған, көрші-қолаңды шақырып, бауырынан асы бар аяқ өткізеді. Бұл жоралғгы кейде мешел балаға арналып та атқарылады. Онда ауылдың белді адамының бірі арнаулы дайындалған бір табақ асты қолына алып, оны талпынып тұрған баланың оң жағынан сол жағына, сол жағынан оң жағына өткізіп: ''Балапандай талпын да, ''Аршында, бөпем, аршында! ''Желмаядай желгек бол, ''Қас тұлпардай сергек бол! деп игі тілегін білдіреді. Соң жүрісті мал сирағы салынған табақтағы астан алдымен баланың өзіне дәм татқызып, қалған асты жиналган жұрт бөлісіп жеп, балаға ақ баталарын береді. Бала киіміне тана, моншақ, әшекей тағып, жақсылық тілейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауырдақ''' сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: *Бауырдақ (жез) қамшының сабына өрімді мықтап үұтату үшін өрімнің «алақанының» үстінен әлгі сапты бойлай шегемен бекітілген ұзынша жездің атауы. *Бауырдақ (білезік) жүзік, білезіктің саусақ сұғатын шығырының ішкі жағы. *Бауырдақ (жүзік) үстіңгі тасы бес саусақты бірдей жауып тұратын жүзік. *Бауырдақ (нәл) аяқкиімнің өкшесіне қағылатын нәл. *Бауырдақ (айыл) төс айыл немесе ершік айылдың бір атауы *Бауырдақ (таспа) күш-көлік жабдығының құрамдас бөлігі ретінде арбаға жеккен аттың ершігін бекіту үшін колданылатын жалпақ қайыс таспа. 
'''Толстов''' Сергей Павлович (25 Қаңтар 1907, Санкт-Петербург қаласы 28 Желтоқсан 1976, Мәскеу қаласы) шығыстанушы, этнограф, археолог. ==Қысқаша өмірбаяны:== ''Мәскеу мемлекеттік университеті''. 1953 жылы КСРО Ғылым академиясының мүшесі. 1956 жылы Өзбекстан Ғылым академиясының құрметті академигі. 1930 жылы Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген. 1939–1951 жылдары Мәскеу мемлекеттік университетінің профессоры, кафедра меңгерушісі, декан. 1942–1966 жылдары КСРО Ғылым академиясының Этнография институтының директоры. «Советская этнография» журналының редакторы қызметтерін атқарған. ==Еңбектері:== Ол алғашқы қауымдық құрылыс, ерте дүние, орта ғасыр тарихы мен археологиясына, дін тарихы және сол елдердің этногенезі жайлы 300-ден аса еңбек жазған. Көп томды ''«Дүние жүзі елдері»'' басылымының редакторы және авторларының бірі. Хорезм экспедициясын ұйымдастырушы (1937), басшысы (1969 жылға дейін) болды. Сыр бойындағы Бәбіш Молда, Шірік Рабат, оның маңындағы Ірікбай, Бестамқала, Бөрлі 1, 2, Шағырлы 1, 2, Іңкәрқала, Сырлытам, Қарақалпаққала, Аралбайқала, Қызылқала, т.б ондаған көне қалалар мен елді мекендерге қазба жұмыстарын жүргізіп, тарихи қалыптасуын анықтауға үлес қосты. КСРО ''Мемлекеттік сыйлығының'' лауреаты (1949). ''Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі»'' ордендерімен марапатталған. Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1907 жылы туғандар Санат:1976 жылы қайтыс болғандар 
'''Бауырдақ''' қамшының сабына өрімді мықтап ұстату үшін өрімнің «алақанының» үстінен әлгі сапты бойлай шегемен бекітілген ұзынша жездің атауы (өрімнің алақаны деп өрімнің сапқа бекітілетін тұсындағы жалпақтау келген элементін айтады). Ұзындығы қамшы сабының үштен екі бөлігіндей болып келеді. Осындай жезбен әшекейленген түрін жез бауырдақ қамшы деп бөліп айтады. Бауырдақтың бауырлық деп аталуы да кездеседі. Ауыз әдебиет үлгілерінде: ''Бір қамшым бар қолымда, ''Жез бауырлық жар-жар, деп келетін өлең жолдарындагы бауырлық бауырдақтың синонимі болып табылады. Бауырдақ қамшы ерлерге ғана арналған құрал. Өйткені бауырдақ қамшы көбінесе қамшыласу және сайысу үрдісіне қолданылады. Бауырдақтың функциясы өрімнің сапқа бекемдігін қамтамасыз ету. Қамшы өрімін «алақан» тұсынан қайырып, сабына қарай бүктеп ұстауды «қамшыны бауырдақтап ұстау» деп атайды. ''Жылқының сұлу болар сүртектісі, ''Сұлудың қасқаяды күрек тісі. ''Қамшыны бауырдақты екі бүктеп, ''Жігіттің үйге кірер жүректісі. Қамшы сабы мен бауырдағын қоса сыртынан металл немесе қайыспен орап сәндейді. Бауырдаққа қарама-қарсы яғни саптың үстіңгі тұсына кекілдік деп аталатын шашақ орнатылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
қазақтың өлік жөнелту салтындагы аза тұту, қайғыру жосыны. Қайтыс болған адамның жақын туыстарына көңіл айтуға келген ағайын-туыс, ауыл-аймақ, таныс-біліс адамдар үй маңына жеткенде ат-көлігін қалдырып, «ой- бауырымдап!» дауыстай жылап келеді. Қаза қайғысын білдіретін бұл салт жөнінде Ш.Уәлиханов: «кісі қолынан қаза болған марқұмға келушілер ауылға таяғанда аттың басын жіберіп «ой, бауырымдап» шауып келу бар», деп жазды. Қазіргі кезде ер адамның бұлайша дауыс қылып келу салты негізінен Оңтүстік және Жетісу өңірінде сақталып отыр. Кейбір жағдайда, «атам-ау, апам-ау» түрінде де айтылады. Мұндай кезде «Сыйласқанға жат жақсы, жоқтасқанға бауыр жақсы» деген дәстүрлі ортада ағайын арасындағы бұрыннан келе жатқан бас араздық, өкпе-наз ұмытылып, қайтыс болған адамды ақтық сапарға шығарып салу жоралғылары бірлесіп атқарылады. Келген адамдар ер адамдармен далада көрісіп, қайғыға ортақтастығын білдіріп жылап жоқтайды. Әйелдер үй ішіндегі әйелдерге өтіп, жоқтау айтып отырғандармен түгел амандасып, қайғыға ортақтығын білдіреді. Ағайын, тума-туыс, дос-жаран, құрбы-құрдастар адамынан айырылып, қайғы жұтып отырған үйге көңіл айтып, қайғыға ортақтасып рухани, өлікті жөнелту ғұрыптарын атқаруға көмек беріп материалдық қолдау білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бауырына салу''' отбасы дәстүріндегі бала асырап алудың бір түрі. Ата-әжелер тұңғыш немересін немесе үйдің үлкен ұлы өзінен кіші бауырының үлкен баласын, сондай-ақ жақын кісілер өз туыстарының баласын қолына алып, асырап бағып, өз баласындай тәрбиелеп өсіреді. Бауырына салушы адам баланы өз ата-анасынан ажыратпайды, баланы екі үй де тең өсіріп әлпештейді. Әдетте үлкен кісілер мұндай баланың тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп, оларды өнегелі азамат етіп өсіруге, жақсы қасиеттерді бойына сіңіруге ықпал жасайды. Ержеткеннен кейін баланың өз отбасына оралуға немесе бауыр басқан үйінде қалуға еркі бар. Ата-әженің немерені бауырына басып бала қылып алуы дәстүрлі ортада кеңінен өріс алған. Қолғанат болып, былдыр тілімен ата-әженің көңілін аулайтын бала үлкен кісілердің тағылымынан нәр алып, өсе келе нағыз халықтық тәрбиені бойына сіңірген, өнегелі де тәлімді ұрпақ болып өсіп жетіледі. Бір ғана баласы бар ағайын кейде жалғызыма серік болсын деп жақын туысқанының баласын бауырына салып асырап, өз баласынан кем қылмай өсіреді. Ал баласы тұрақтамай, өмірдің талқысын көріп жүрген кейбір ағайын ақжолтай болсын деп ырым қылып, туыс адамның баласын бауырына салады. Нәсіп қылып, кейін өз балалары болса, «баламның алды, тұңғышын» деп бауырңа салған балаға ерекше назар аударып, «майтабаным» деп еркелетіп, қатарының алды қып ұстаған. Бауырына салу дәстүрлі ортада ағайын-туыстар арасында ғана емес, ру-қауым деңгейіндегі әлеуметтік байланыстарды нығайтатын мәнді ғұрып. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Баһадүр''' байырғы қоғамдағы әскерилер жігінің өкілі, батыр. Соғыс ісімен, әскери іспен кәсіби деңгейде айналысатын қоғамдағы жеке ерекше әлеуметтік топ. Көшпелі түркі-моңғол халықтарында кәсіби әскерилер баһадүр деп аталды. Сондықтан «Баһадүр (батыр)» атағы көшпенді әскери ақсүйектер өкілдеріне берілетін иерархиялық құрметті титулдардың бірі саналды. Көшпелі түркі-моңғол халықтарында баһадүр титулын билеушілер арасынан шыққан әскери ақсүйектер ғана емес, соғыста айрықша ерлігімен көзге түсіп, жауынгерлік даңққа бөленген «қара халықтың» ержүрек өкілдері де иемденген. Баһадүрлер айыру белгісі ретінде баскиімге, дулығаға құс қауырсындарынан жасалған «жыға» шаншып, найзалары мен сүңгілеріне өздерінің жеке туларын тағып жүрген == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәддұға'''- теріс бата, қарғыс. Үлкендер қатты ренжіп, көңілі қалғанда, шектен шыққан өрескел қылық жасаған адамға қарата, алақанын сыртқа қарай жая отырып бәддұға айтқан. Дәстүрлі орта түсінігінде бәддұғадан, яғни теріс бата алудан, әсіресе әке қарғысын алудан өткен ауыр күнә жоқ. «Әке қаргысы оқ» деген этнотілдік қолданыс осы мәнде айтылған болса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәдел қажы''' өсиет негізінде қажылық жасайтын адам. Ислам қағидасындағы бес парыздың бірі болып саналатын қажылыққа баруға мүмкіндігі болып, бірақ өтей алмаған адам өзі үшін қажылық жасауды біреуге өсиет етіп қалдырса, мойнына алған адам өсиет негізінде қажылық сапарын жасайды. Егер қажылықты өтеуші отағасы қажылық сапарында қайтыс болса, келісілген мал-мүліктен басқа, өсиет етуші адамның мал-мүлкін отбасы мүшелеріне бөліп беретін болған. Егер өсиет етуші әйел адам болса, онда оның тек киім-кешегі ғана таратылып берілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәйбіше келі''' кішкене келі түрі. Бәйбіше келіні науат, шекер, құрт, ірімшік түйіп, тағам түрлерін ұсату, өндеу үшін пайдаланған. Ағаштан ойылып жасалатын келі аса шұңғыл емес, бүйірі шығыңқы, астыңғы жағы жалпақ, орнықты. Басқа келілерге қарағанда көлемі шағын, бір қолмен келіні сүйемелдеп, екінші қолмен өзіне сай кішкентай келсабын ұстап жұмыс істеуге өте қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Төлеген Айбергенұлы Айбергенов''' (08.03.1937 Қоңырат ауданы, Қарақалпақстан, Өзбекстан 29.08.1967, Нүкіс қаласы, Қарақалпақстан, Өзбекстан) ақын. ==Биографиясы== Төлеген Айбергенов 1937 жылы наурызда Қаракалпақ елінің Қонырат деген жерінде дүниеге келген. Жетіру тайпасының Табын руынан шыққан. 1959 жылы Ташкенттің Низами атындағы педогогика институтының қазақ тілі мен әдебиеті факультетін бітіріп,туған ауылында мұғалімдік қызмет атқарады. ===Балалық шағы=== Низами атындағы Ташкент педагогикалық институтын бітірген (1959). 1959-62 ж. Қоңырат аудындағы орта мектепте мұғалім, 1962-65 ж. Шымкент облысының Сарыағаш ауданындағы кешкі жастар мектебінде директор. 1965 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы жанындағы әдебиетті насихаттау бюросында қызмет істеді. Айбергеновтың өлеңдері республикалық баспасөзде 1957 жылдан жарияланды. Туған жерге деген албырт сағыныш пен мөлдір махаббатқа толы бір топ өлеңдері 1961 жылы шыққан "Жас дәурен" атты топтама жинақта басылды. Отанға, туған елге деген рухани сезім байлығын, ізгі тілеу, ақ ниетін жарқырата ашқан, қазақ поэзиясында өзіндік жаңа ыррақ, тегеурінді екпін әкелген поэтикалық жыр кітаптары "Арман сапары" (1963), "Өмірге саяхат" (1965), "Құмдағы мұнаралар" (1968), "Мен саған ғашық едім" (1970), "Аманат" (1975), "Бір тойым бар" (1981), балаларға арналған "Бақшаға саяхат" сурет-кітапшасы (1985) жарық көрді. Сондай-ақ орыс тілінде "Мир созвездья" (1987) деген атпен таңдама-лы өлеңдері аударылып басылды. Айбергеновтың "Ақ ерке, Ақ жайық", "Жаңғырған Маңғыстау", "Қазақстан", "Сені ойладым", "Мені ойла", "Ақ қайыңдар", "Бір тойым бар", т. б. өлеңдеріне жазылған әндер ел арасына кеңінен танымал. Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1974, қайтыс болғаннан кейін). 1997 ж. ақынның "Таңдамалы өлеңдер" жинағы мен ол турапы жазылған "Біргемін мен сендермен" атты естелік кітабы жарық көрді. ===Қазақстанға қоныс аудару=== ===Қайтыс болуы=== *Сағындым жаным, мен сені! *Көркіңді жүрген қуаныш қылып, мендей ме екен бар ағаң, *Шын інім болсаң, бас бұрма, жаным, өсек ғайбатқа бораған. *Қажет жерінде қатыгездік пен қаталдық керек десек те, *Адамның заңғар ұлылығын сен сағынышымен есепте. *Онсыз сен тіпті тұлпар да болсаң, қосыла алмайсың қатарға *Әуелі әбден сағынып алмай шығушы болма сапарға. *Сағынбай барсаң, теңіз де сенің тебіренбес жастық шағыңдай, *Бұлбұлдың дауысын есіте алмайсың, бауларға кірсең сағынбай. *Сағынбай барсаң, таулар да сенің алдыңнан шықпас асқақтап, *Ойлауың мүмкін дүниені мынау кеткен екен деп тас қаптап… Айтулы толғауды осы бір жерден үзеріміз үзіп алып, әрі-сәрі күйге түстік. Көз жауын алардай жауһарды сындырып алғандай, соның сіздерге тек бөлшегін ұсынғандай пұшайман болдық. Осы бір жырдағы алабұртқан екпін, тау суындай күркіреген қарқын, бірінен-бірі туындап, сытыла шапшыған бұла сөз толқын, буырқана бұлықсып атқыған сезім серпіні үзуге, іркуге келер емес еді, көнер емес еді. Жыр жүйрік. Апшы қуырған асау ағыс. Аяғына дейін жіберіп, ат басын ағытқан осынау бір тұлпар шабысты тек тамашалай бергің келеді. Тамсана бергің келеді. Ақын үніне үн қосып, сөз шығындап жатқың келмейді. Мың құбыл шұғылалы жыр жауһарларын назарларыңызға бірінен-кейін бірін ұсынып, айберен толғауға үнсіз ден қойып отыра бергің келеді, осынау сұңғыла шабысқа қосыла қол шапаттап отыра бергің келеді. Төрт аяғы тең жорға Төлеген жырларын, шашасына шаң жұқпас ақпа жырларға қара сөзбен түсініктер жазып сипаттап, суреттеп жату бір әурешілік. Қазақтың арнасы кең жыр дариясына сонау алпысыншы жылдар аяғында бір бүйірден апшып келіп, бір ақжал толқын ұрғаны есте. Төлеген толқын. Арқырап ақжалданып шиыршық атып келген толқын. == Айбергенов құрметіне == Оңтүстік Қазақстан облысы Темірлан ауылындағы орталық көшелердің біріне ақынның есімі берілген. Оңтүстік Қазақстан облыс орталығы Шымкент қаласындағы, сондай-ақ Сарыағаш қаласындағы көшелер оның есімімен аталады. Оңтүстік Қазақстан облысының аудан, қалаларындағы бірнеше мектептер ақын есімімен аталады. 2001 жылы әкімдіктің қаулысымен Астана қаласының N16 орта мектебіне ақынның есімі берілді. 2007 жылы 23 желтоқсанда осы оқу орны басшылығының бастамасымен мұнда Төлеген Айбергеновтің өмірі мен шығармашылығына арналған мемориалдық мұражай ашылды. Ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы «Айбергенов әлемі» деректі фильмі, оның өлеңдері мен әндеріне бейнероликтер түсірілді. == Сілтемелер == Төлеген Айберген шығармалары == Дереккөздер == Санат:Ақындар 
'''Қазақстан''' барлығы жазғы және қысқы '''Олимпиада ойындарына''' қатысты. Қазақстан атлеттері жалпы 79 медаль жеңіп алған: олардың 71-і жазғы және қысқы Олимпиада кезінде. Қазақстанның ұлттық Олимпиада комитеті 1990 жылы құрылып, 1993 жылы Халықаралық Олимпиада комитетіне мүше болды. Қазақстан 2018 жылғы XXIII қысқы Олимпиада ойындарын өткізу үшін ұсыныс берген болатын, алайда жеңіс Кореяның Пхёнчхан қаласына бұйырды. == Тарихы == === КСРО құрамында === Олимпиада ойындарында қазақ жастары арасынан тұңғыш медаль алған Ғұсман Қосанов болды. Ол 1960 жылы Римде өткен Олимпиада ойындарында 4100 метрлік эстафеташылар жарысында күміс жүлдені иемденді. Ал тұңғыш чемпион атанған баскетболшы Әлжан Жармұхамедов болды. Ол 1972 жылы Мюнхенде өткен Олимпиада ойындарында КСРО баскетбол құрамасында өнер көрсетіп чемпион атанды. 1980 жылы өткен XXII жазғы Олимпиада ойындарында грек-рим күресінен КСРО чемпионы Жақсылық Үшкемпіров, Шәміл Серіков алтыннан алқа тағынды. ҚазКСР арасынан қысқы ойындардан тұңғыш Олимпиада медалін иемденген қостанайлық шаңғышы Иван Гаранин болды. Ол 1976 жылы Инсбрук қаласында өткен XII қысқы Олимпиада ойындарында екі бірдей қола жүлдемен оралды. Мұнан соң 1988 жылы Калгариде өткен ХV Олимпиада ойындарында шаңғышылар Владимир Сахнов күміс, Владимир Смирнов екі күміс және қола медаль алды. === Тәуелсіздік алғаннан бері === Сурет:2010 Opening Ceremony Kazakhstan 2010 жылдың қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан делегациясы. 1988 жылға дейін қазақ спротшылары КСРО құрамында өнер көрсетіп жүрді. 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін бұрынғы КСРО-ның 15 елі бірігіп 1992 жылғы XXV жазғы Олимпиада ойындарында «Біріккен команда» (''Unified Team'') ретінде өнер көрсетті. Ал 1994 жылы XVII қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстан алғаш рет жеке мемлекет ретінде қатысып, қанжығасына алтын, күміс медаль салған болатын. Бұл үш медальдардың үшеуін де шаңғышы Владимир Смирнов алған болатын. 1996 жылы АҚШ-тың Атланта қаласында өткен XXVI жазғы Олимпиада ойындарында Василий Жиров (бокс), Александр Парыгин (бессайыс), Юрий Мельниченко (грек-рим күресі) алтын, Анатолий Храпатый (ауыр атлетика), Сергей Беляев (нысана көздеу), Болат Жұмаділов (бокс) күміс, Мәулен Мамыров (еркін күрес), Болат Ниязымбетов (бокс), Ермахан Ыбрайымов (бокс), Владимир Вохмянин (нысана көздеу) қола медаль алып, командалық есепте 196 елдің арасынан 24-ші орынға тұрақтады. 1998 жылы Наганода өткен ХVІІІ қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстан қола алды, олар шаңғышы Владимир Смирнов және конькиші Людмила Прокашева болды. Сондай-ақ 2000 жылы Сиднейде өткен XXVII жазғы Олимпиада ойындарында Бекзат Саттарханов, Ермахан Ыбрайымов (бокс), Ольга Шишигина (жеңіл атлетика) алтын, Болат Жұмаділов, Мұхтархан Дәлдібеков (бокс), Александр Винокуров (велоспорт), Ислам Байрамуков (еркін күрес) күміс медаль алып, командалық есепте 199 елдің ішінен 22-ші орын алды. Ал 2004 жылы Грекияда өткен XXVIII жазғы Олимпиада ойындарында Бақтияр Артаев (бокс) алтын, Генадий Лалиев (еркін күрес), Георгий Цурцумиа (грек-рим күресі), Геннадий Головкин (бокс), Сергей Филимонов (ауыл атлетика) күміс, Серік Елеуов (бокс), Мкхитар Манукян (грек-рим күресі), Дмитрий Карпов (жеңіл атлетика) қола жүлдені иемденді. Бұл жарыста Қазақстан құрамасы 202 мемлекеттің арасынан 40-шы орынға табан тіреді. 2008 жылы Бейжіңде өткен XXIX жазғы Олимпиада ойындарында Бақыт Сәрсекбаев (бокс), Илья Ильин (ауыр атлетика) алтын, Ирина Некрасова (ауыр атлетика), Асқат Жіткеев (дзюдо), Алла Важенина (ауыр атлетика), Таймураз Тигиев (еркін күрес) күміс, Нұрбақыт Теңізбаев (грек-рим күресі), Әсет Мәмбетов (грек-рим күресі), Мария Грабовецкая (ауыр атлетика), Елена Шалыгина (еркін күрес), Марид Муталимов (еркін күрес), Еркебұлан Шыналиев (бокс), Арман Шылманов (таэквондо) қола жүлдені иемденді. Бұл жарыста Қазақстан құрамасы 204 мемлекеттің арасынан 29-шы орынға тұрақтады. 2012 жылы Лондонда өткен XXX жазғы Олимпиада ойындары Қазақстан үшін алдыңғы ойындарға қарағанда ең сәтті болды. Лондонда Қазақстан алтын күміс, қола медаль алып, медаль саны бойынша жалпы есепте 204 ел арасында 12-ші орынға тұрақтады. Мұнда Серік Сәпиев (бокс), Илья Ильин (ауыр атлетика), Александр Винокуров (велоспорт), Зүлфия Чиншанло (ауыр атлетика), Майя Манеза (ауыр атлетика), Светлана Подобедова (ауыр атлетика), Ольга Рыпакова (жеңіл атлетика) алтын, Әділбек Ниязымбетов (бокс) күміс, Ақжүрек Таңатаров (еркін күрес), Гузель Манюрова (еркін күрес), Даниял Гаджиев (грек-рим күресі), Марина Вольнова (бокс), Иван Дычко (бокс) қола жүлдені иемденді. == Медаль кестесі == === Жазғы Олимпиада ойындары === '''Спорт бойынша медальдар''' Ойындар '''Алтын''' '''Күміс''' '''Қола''' Барлығы Орны Бокс 17 10 Ауыр атлетика 10 13 Жеңіл атлетика Күрес 14 Велоспорт 26 Қазіргі бассайыс Нысана көздеу 45 Дзюдо Таэквондо Барлығы '''16''' '''18''' '''20''' '''54''' 45px Ойындар '''Алтын''' '''Күміс''' '''Қола''' Барлығы Орны Атланта 1996 11 24 Сидней 2000 22 Афины 2004 40 Бейжің 2008 13 29 Лондон 2012 13 12 Рио 2016 12 Барлығы '''19''' '''20''' '''25''' '''64''' 45px === Қысқы Олимпиада ойындары === '''Спорт бойынша медальдар''' Ойындар '''Алтын''' '''Күміс''' '''Қола''' Барлығы Орны Шаңғы жарысы 15 Коньки тебу спорты 22 Биатлон 19 Мәнерлеп сырғанау Барлығы '''1''' '''3''' '''3''' '''7''' 45px Ойындар '''Алтын''' '''Күміс''' '''Қола''' Барлығы Орны Лиллехаммер 1994 12 Нагано 1998 20 Солт-Лейк-Сити 2002 Турин 2006 Ванкувер 2010 25 Сочи 2014 26 Пхенчхан 2018 28 Бейжің 2022 Барлығы '''1''' '''3''' '''4''' '''8''' 45px == Тағы қараңыз == Паралимпиада ойындарындағы Қазақстан == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қазақстанның ұлттық Олимпиада комитеті,, Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан 
'''Бәйтерек''' ежелгі таным бойынша тылсым қасиетке ие алып ағаш. Бәйтерек байырғы орта түсінігінде жердің дәл кіндігінде өсетін, тамыры жерасты, діңі адам әлемі, басы рухтар мекені болып табылатын көк тіреген алып ағаш. Мұндай ағаш үлгісі дәстүрлі қауымда мықан ағашы, мырзатерек, әулие ағаш, сетер тал делініп, пішіні мен мәніне қарай әртүрлі аталған. Бәйтерек ежелгі түркі сөзі, бәй «үлкен» деген сөз, «бай» сөзінің дыбыстық өзгеріске түскен түрі (бәйбіше, бәйшешек), үлкен, алғашқы деген ұғымдарды, ал терек (парсы тілінде дарақ) «ағаш» деген ұғымды білдіреді. Демек Бәйтерек екі сөздің бірігуінен жасалып, «зәулім ағаш» дегенді танытады. Бәйтерек туралы ұғым-түсініктер халық мифологиясында ерте заманнан бар. Кейбір халықтардың мифологиясында баяндалғандай, әлем моделі екі түрлі болады. Бірі тік те, екіншісі, көлденең құрылым. Осының екеуі де қазақ мифологиясында бар. Көлденең модельдің көрінісі дүниенің төрт бұрышын кезген Қорқыт туралы әпсанада кездеседі. Өлімнен құтылу үшін батысқа, шығысқа, оңтүстікке, солтүстікке де барған Қорқыт барлық жерде өзіне қазылып жатқан көрді көріп, ең соңында Сырдарияның қақ ортасына келіп дамылдайды. Сырдария өзені бұл жерде тұтас әлемнің кіндігі болып көрсетіледі де, жартылай көлденең, жартылай тік модельдің бейнесі ретінде суреттеледі. Ежелгі мифологиялық таным бойынша үлкен өзендер әлем ретінде қабылданады, өзен басы жоғарғы қабат, ортасы ортаңғы қабат, аяғы төменгі қабат. Қорқыттың Сырдарияның қақ ортасына келу себебі де осы. Мұндай үш қабат тұтас әлем туралы мифологиялық түсініктің бізде де сақталғаны жөнінде Ш.Уәлиханов жазып қалдырған. Әлем халықтарының мифологиясында үш қабаттан тұратын әлемді үлкен зәулім ағаш түрінде суретгеу кең орын алған. Бәйтерек немесе Дарақ ағаштары мифтік үш қабатты, яғни аспанды, жерді, жерастын тік бағытта жалғастырып тұрады. Ғылымда оны әлемдік ағаш деп атайды. Бүкіл ғаламның тағдыры осы ағашпен Ол төменгі, ортаңғы, жоғаргы қабатты, бір-бірімен араластырмай, ұстап тұрған тіреу, тұтас әлемді таза ұстауға қызмет атқарады, осы үш қабаттағы тіршілік иелерінің тағдырларына әсер етеді. Зәулім ағаштың түбінде, яғни төменгі қабатта үлкен жылан жатады, ал ұшар басында, яғни жоғарғы қабатта құс патшасы тұрады, бұлардың бәрі мифтік санада орныққан түсініктер. Көнеден келе жатқан қазақ мифологиясында Бәйтерек күллі ғалам бейнесі, ол жерастынан өрлеп, жер үстін көктей өтіп, аспанға тіреледі. Байырғы ортаның мифтік санасы көрінетін ауыз әдебиеті нұсқаларында қаһарман әртүрлі себептермен жерастына түседі. Төменгі әлем қараңғы, зұлым күштердің мекені, өлілер патшалығы. Осы әлемге тап болған қаһарман көкке тірелген Бәйтерекке келеді. Бәйтеректің түбінде айдаһар, төбесінде Самұрық құстың ұясы, ұяда жұмыртқа немесе жаңа ғана жұмыртқадан шыққан шақа балапандар. Мифтік қаһарман айдаһарды өлтіріп, балапандарды ажалдан құтқарады. Самұрык құс қаһарманға ризалығын білдіріп, Бәйтеректі бойлай ұшып, оны төменгі қабаттан ортаңғы қабатқа алып шығады. Әлемнің төменгі қабатына түскен мифтік қаһарманға жарық дүниеге шығатын жол тек Бәйтерек арқылы жүзеге асады. Бәйтерек зұлымдық патшалығының өкілі айдаһарды үстіңгі қабатқа жібермей, қаһарман келгенше төменде жорғалатып қояды, тіпті төбесіндегі балапандарға да жібермейді. Сөйтіп Самұрықтың ұясын да, жоғарғы қабатты да таза ұстайды, өзі де шайқалмай, тіп-тік күйінде тұрады. Ол мәңгіліктің символы. Самұрық қаһарманды жер бетіне алып кеткенде де Бәйтерек оның ұясын, балапандарын қарауылдап қалады. Бәйтерек тек үш қабатты байланыстырып тұрған дәнекер ғана емес, адамға ізгілік жолын көрсетуші, жақсылық жасаушы. Бәйтерек жай ағаш емес, ол өте үлкен, «үйдің жуандығындай», алты қанат киіз үйді көз алдыңызга елестеді. Мифологиядағы Бәйтеректің осыншама ізгілікті қызметі ел танымына ерекше ықпал етіп, керемет ағаш деген ұғым қалыптастырған да, «бәйтерек» сөзі қосымша астарлы мағынаға ие болган. Бәйтерек атауына байланысты тілімізде қолданылатын сөз орамдарынан оның бірнеше мәнде: кәдімгі зәулім ағаш; екіншісі, әлем ағашы; үшіншісі мықты, зор, күшт мағынасында; төртіншісі, тірек, сүйеніш, қорған, пана мәнінде ұғынылатынын байқаймыз. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Толыбеков''' Серғали Еспембетұлы (9 Наурыз 1907, Қызылорда облысы бұрынғы Қазалы уезі Байқожа ауылы 22 Маусым 1995, Алматы қаласы) экономика ғылымының докторы (1961), профессор (1962), Қазақстан Ғылым академиясының мүшесі (1962). Кіші жүздің '''Шөмекей''' руы ''Бозғыл (Бозғұл)'' бұтағынан шыққан. ''Шежіре: ==Қысқаша өмірбаяны:== 1932 жылы ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. 1932–1938 жылдары осы институтта ассистент, доцент. 1947–1950 жылдары институт директоры. 1950–1952 жылдары кафедра меңгерушісі. 1952–1963 жылдары Қазақстан Ғылым академиясының Экономика институтында директор. 1963–1974 жылдары ҚазПИ-де ректор. 1974 жылдан өмірінің соңына дейін ҚазПИ-дің қызметтерін атқарған. Толыбеков строй казахов 17–19 вв» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы. рет ''Еңбек Қызыл Ту'' орденімен марапатталған. 
'''Бәлек''' ат сауырына арқан, жіп тиіп қажамауын қамтамасыз ететін ұзындығы үш қарыстай жұмыр ағаш. Оның тең ортасына арқан байланып, сүйретілетін нысанаға бекітіледі, ал кертілген екі басынан бекітілген арқан ат мойнындағы қамытқа байланады. Сүйретпемен шөмеле тартқанда, қарағай сүйрегенде, ат арба, ат шананың шанағына (ақлобына) күш түспеуін қамтамасыз еткенде т.б. жағдайларда қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәлекей''' дөңестеу жағында ара қашықтығы біркелкі жонылып жасалған кертпелері бар, келесі жағы ішке сәл иілгендеу келген матаның қыртысын жазуға арналған ағаш құрал. Оқтауға біркелкі оралған дымқыл матаның қыртысын жазу, әрі суын сарқыту үшін қолданылады. Ол үшін әлгі оралған матаның сыртынан бәлекейдің кертпе жағымен ары-бері үйкелейді. Қазақ ортасына орыстармен этномэдени байланыс барысында келген бұйым. Ұзындығы үш-бес, ені бір-бip жарым қарыс шамасында, бір жағында ұстайтын сабы болады. ҚР MOM қорындағы бәлекей тұтас ағаштан жонылып, кертіліп, сабы жұмырланып жасалған. Ағаштың орта бөлігі дөңес келген. Сабынан ұшына қарай жалпая түскен. Kip үйкеуге арналған көлденең кертпектері бар. Ұзындығы 71 см, сабы 11 см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәлеңгі''' улы жәндік. Белгілі этнограф Ә.Диваев 1891 жылы Шымкент уезі қазақтарын аралаған кезде киіз үйдің жанынан бәлеңгінің інін көрген үй иесінің сақтық шарасын жасату үшін арбаушыны шақыртқандығын жазды. Арбаушы дұға оқи отырып, Сүлеймен пайғамбардың ұлы Дәуіт пайғамбарды, Қамбар баба сияқты қорғаушы күштерді шақырады. Арбаушының дұғасынан кейін де бәлеңгі інінен шықпаса, оның жүрісін ұшқан оқтың жылдамдығына теңеп, мақтау сөздер айта бастайды. Арбаушының дұғасы әсер етсе, бәлеңгі өз-өзінен бүрісіп өледі немесе інінен кетеді екен. Бәлеңгі шаққанда: ''Келең-келең, келеңгер. ''Бауыры шұбар келеңгер, ''Үсті шұбар келеңгер, ''Тас төбеңнен түсермін ''Таң ұрғандай қылармын, ''Танауыңды тілермін. ''Шатты бұтты қызармын деп арбаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәңші''' апиыншы, апиын, наша сияқты еліктіруші заттарға әуестенген адам. «Бәңші мен жамаушы» деген халық ертегісінде азғындыққа түскен бәңшінің масқара халі, кедейлікке душар болғаны, азғындығы қатты сыналады. Қазақи ортада аракідік болса да кездескен шығыс елдерінен ауысқан жағымсыз үрдіс. Қазақ қауымы бәңшіге айналған адамдарды қатаң жазалаған. Абай нәпсісіне ие бола алмай адасушыларды жек көргендіктен, рухани азғындықты да, яғни надандықты да бәңшіге теңейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәстесу''' (''Бәс'' ''Бәсеке'') ас пен жиын-тойда, кейбір жағдайда күнделікті өмірде көпшілік жиналып қалған кезде болатын бәсеке, талас, тартыс, жарыс. Бәстесутің көптеген түрлері бар. Күш сынасу, ауыр тас көтеру, өгізді, түйені көтеру, Судан жүзіп өту, бір қойдың етін бір өзі жеп кету, үлкен малдың тобығын жұту, күрес, мергендік сайысы, жаяу жарыс т.б. Бәстесу шарты бойынша берілетін бәйге ұтылған жақ немесе тарапынан тігіледі. Бәстесу көпшілік алдында өтеді. Жеңімпаздар құрметке бөленіп, мақтау алады. Оның есімін де жұрт ұмытпай айтып жүреді. Байырғы ортада құлқыны құдықтай обырлар тегене толы етті жеп Бәстесу сынасқан. Мешкейлер алдына таудай ет, көлдей қымыз тартып, «құспай жеп кетсең, тоғыз қара беремін, ал жей алмасаң, сен тоғыз қара бересің» деп Бәстесуге түскен. Дәстүрлі ортада белгілі шартпен қой сойып, Бәстесу тігу салты болған. Бәстесуге негізінен 3-5 жас аралығындағы семіз қой тігіледі. Кейде оны әдейі жемдеп семіртеді. Мұндай Бәстесуді көбінесе, бойдақ қойын «қоздатып», оңай олжа табамын деп үміттенген орта шаруалар жасаған. Бұдан құлағдар болып, Бәстесіп жеуге бел байлаған жігіттер қойды көріп, оны неше кісінің жеуіне беретінін қойдың иесімен келіседі. Тауысып жеп, сорпасын ішіп кетсе, құны сұралмайды. Тауыса алмаса, алдын ала келіскен шартқа сәйкес, ең кемі, тоқтылы қой немесе кісі басы бір тоқтыдан төлейді. XIX ғасырдың орта кезінде орыстармен бәстескен Ораз деген кісі Маңғыстаудағы Шерқала атты биік шың басынан секіріп жерге аман түскен. Содан бастап бұл жер «Ораз ұшқан» деп аталады. Осындай бәсте кейде кісі күлерлік жайлар да кездесе береді. XIX ғасырдың Тінет руының Шінтән деген кісісі тірі кесірткені жұтып жіберіп, қымбат жағалы киім-жақы киген. Сол сияқты сары масағаталанып сағат қозғалмай отырғандар, бір қойдың етін бір өзі жегендер, 40 кесе іркіт ішкендер, бір қарын майды бір өзі жеп кеткендер ел ішінде жиі кездескен. Бәске өзіне сенген мықтылар мен күштілер, ерік-жігері мол жігіттер қатысқан. Құдалықта берген асын қалдырмай ішіп-жеу де бәстің бір түрі. Бұл қазақтарда тойдыра алмады деп «мұқату» үшін жасалады. Жастардың тобық тығу ойыны да бәстесуге ұқсайды. Ойын тәртібі бойынша қыз-жігіттер өзара тобық алмасады да, қандай жағдайда, қай жерде болмасын біреуі екіншісінен тобығын сұрай қалғанда алып көрсете қоюы шарт. Тіпті қасақана суға шомылып жатқанда сұрайтындар болған. Сондықтан тобықты әрдайым қасында алып жүруге тырысқан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бәтір нан''' қамырды ашытпай, жұқалау етіп жайып, майсыз пісіретін нан. Бәтір нан қазақ даласының әр аймағында әртүрлі айтылады (бәтір, пәтір) және дайындалу тәсілі де түрліше. Шығыс өңірде ашытпай илеп, табаға пісірген нанды, Қырғызстанмен шектес тұратын қазақтар тандырға ашытпай жапқан нанды, қазақтар қамырға май құйып илеп, ішіне асқабақ, пияз т.б. қосып, тандырға жауып пісірген нанды бәтір нан пэтір деп айтады. ==Жалпылама== Қамыраның қамыры секілді иленіп, табаның көлеміндей ғып жайып, таба қоламтаға қойылады да, бетіне екінші табаны төңкеріп, оның үстін ыстық қоламтамен жабады. Егер қамыр жақсы ашыған болса, нанның көтеріліп пісуі үшін қамырды жұқалау ғып жайған дұрыс. Бәтір күймей, біркелкі пісуі үшін жайылған нанның бетіне саусақпен немесе қасықтың ұшымен ойықтар салады. Сондай-ақ қос табаның астындағы және үстіндегі қоламтаның біркелкі болуын қадағалау қажет. Қызуы азайған қоламтаға кемілсе, бәтірдің піспей қалуы мүмкін, ал таба шала жанған шоққа кемілсе ол күйіп кетеді. == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Қаттама Санат:Бәтір нан 
'''Бәуеддин баба''' ислам дінінің сопылық бағытының ел арасына қанат жаюына ғұмырын арнаған, соның ішінде Нақышбандийа тариқатының негізін қалаған әулиенің бірі. Қазақта бұл әулиенің бейнесі халық ауыз әдебиеті үлгілерінде, наным-сенімде кездеседі. Бәуеддин әулиенің шын аты Нақышбанд Баһауидин бин Бурхан ад-дин Мүхаммад әл-Бүхари (1318-1389). Ол Накышбанд Ходжа-и бузурук және Шахи-и Нақышбанд деген мәртебелі есімдермен кең танымал болған тұлға, XIV ғасырдың ортаазиялық сопылық ағымының ірі өкілі. 1544 жылы оның зиратының басына Шибани Абд әл-Әзиз-хан салдырған кесене жұрт тәуап ететін қасиетті орынға айналды. Оның әкесі елге танымал қолөнерші, өте тақуа адам болған, сол себепті есімін Нақышбанд қойған. Нақышбандийа тариқаты XV ғасырда Иасауи мектебі негізінде қалыптаскан. Олар өзінің рухани бастауын бір жағынан Әбу Бәкірге, екінші жағынан Әли Әбу Талибке әкеп тірейді. Бұл бауырластықтың қуатты бірнеше үрім-бұтақтары Орта Азия, Еділ бойы, Солтүстік Кавказ, Анадолы, Үндістан және т.б. өлкелерге таралған. Е.Т. Смирновтың айтуы бойынша, «сарттар мен тәжіктердің түсінігі бойынша Богаэддинньнің басына үш рет барып тәу етсе, Меккеге барып қажылық еткенмен тең деп саналады». Қазақ әулиелері Бұқараны «Бұхари Шәріп» (Бұхар-и- Шариф) деп ардақтап, үнемі ондағы пірлерден қолдау тауып, діни білімін дамытып келгені деректерден белгілі. Мысалы, Қожа Ахмет Йасауи жиырма жеті жасында Бұхараға барып, ұстазы Жүсіп Хамадани деген пірге қол тапсырады. Қазіреті Ысмайыл ата да Бұкараға барып, Сейд Ахмет ата деген пірдің батасын алады. Демек қазақ мұсылмандарының Нақышбанд тыным тапқан Бұхарамен рухани байланысы осы әулиеге дейін де, одан кейін де жалғастықта, сабақтастықта болған деуге негіз бар. Сол себептен де Нақышбанд әулиенің есімі қазақ халқының салт-санасында ежелден сіңісті болған. Мысалы, «Алпамыс батыр» жырының бір нұсқасында перзент тілеген Байбөрі зиярат еткен әулиелердің тізімінде Нақышбанд Бахауидин есімі де аталады: :''Бұқараға жол тартты, :''Аллаға артып наласын. :''Баһауәдин Нацишбәнд :''Зиярат қылды моласын.'' Құдайдан бала сұраған қазақтың тілегі Баба түкті Шашты Әзіз әулиенің басына емес, Бұқарадағы Баһауиддин әулиенің бейітіне зиярат еткен соң, Қашқардағы тірі әулие Аппақ қожаға барған соң орындалған делінеді. Оның бейнесі халық санасында әжептәуір із қалдырған. Қазақтың магиялық поэзия үлгісінде де Нақышбанд Бахауидин есімі ұшырасып отырады. Мысалы, мал жоғалып кетсе, халық «Бәуеддин айту» ырымын жасаған. Жоғалып кеткен малды табу үшін ешкінің құлағын бұрап, бақыртып: :''Ел иесі Бәуеддин, :''Мал иесі Бәуеддин, :''Керең құлақ саңырау Бәуеддин, :''Өне бойы қоңырау Бәуеддин, :''Атымды тауып бер Бәуеддин, :''Жоғымның жөнін көр Бәуеддин деп айтқан. «Бұл «ешкі иесі Бәуеддин әулие (Шекшек ата)» деген пайымнан шыққан», деп жазды белгілі фольклортанушы Б.Уахатов. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
металдың бетіне бедер салатын құрал. Бедерлеу барысында нақыштау, бұдырлау, бунақтау сияқты тәсілдерді қолдану үстінде пайдаланатын ұңгуыр, шаппашот, сарнауық, қыргы, шекіме т.б. аспаптарды бедерлеуіш құралдар деп атайды. Бедерлі күміс бетіне ою-өрнек салынған күміс. Қолөнерде бедерлі күмісті кейде сүйек кесінділерімен алмастырып қолданады. Бедерлі күміс зергерлік, үй жиһаздары, ат жабдығы т.б. бұйымдарды әшекейлеуде кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бедеу''' туу, бала көтеруге қабілетсіз әйел. Малға (биеге) да қатысты айтылады. Құлындамайтын биені бедеу бие дейді. Ер адамның бала таптыру қабілетінің болмауын белсіздік деп атайды. Байырғы ортада ұста дүкенінде (шеберханада) түнеп шыққан бедеу әйелдер мен жүйке ауруларына шалдыққан адамдардың дерттен құлантаза айығып кеткені жайлы деректер кездеседі. == Бедеулікті емдеу== Ертеде бала көтермеген әйелді ішірткі беру арқылы емдеген. Бедеу әйелге алғашында емші он күндік ішірткі оқып береді. Он күн ем қабылдап болған соң, тамырын ұстап, әйелдің денсаулығын бақылап, тағы он күнге ішірткі береді. Осылайша он-он күннен бөліп үш рет ішірткі ішкізіп, жалпы отыз күн ем қабылдайды. Осы емделген күндері ерімен қатынас жасауына тыйым салынады. Емді түгел алып болған соң емделуші әйел жуынып-шайынып, ғұсыл дәретімен емшіге қайта келеді. Емші тағы да әйелдің тамырын ұстап, оның тамыр қағысын бақылайды. Емшінің бақылауынша әйелдің денсаулығы жақсы болса, оның ауруын біржолата тазалау үшін қара қойға көшіреді. Емшінің тапсыруымен қажетті заттардың барлығын емделуші әйел алып келеді. Ауруды көшіруге қажетті заттар: қара қой және әйелдің ескі-құсқы киімдері (көйлегі, бір іш киімі, орамалы), пішінін келтіріп қолдан жасалған жеті қуыршақ (екеуі ұл, бесеуі қыз баланың пішінінде болуы тиіс) әкеледі. Ауруды көшіретін күнді белгілеп, жұма күнге сәйкес келмейтіндей етіп келіседі. Аптаның сәрсенбі, бейсенбі және сенбі күндерін ауруды көшіруге өте колайлы күн деп есептейді. Ауруды кешіру кешқұрым уақытта жүргізіледі. Емші әйелді ертіп, қолына қойды жетектеп, дайындалған жеті қуыршақты бір уысына ұстап, ауылдың сыртына шығып, үлкен жолдың бойына әйелді отырғызады. Емші әйелдің үстінен қара қойды үш рет өткізіп «дертіңді саттың ба?», деп үш рет сұрайды. Әйел «саттым», деп үш қайтара жауап береді. Содан соң жеті қуыршақты өртеп, әйелді аластай бастайды. Қуыршақпен аластағанда да емші үш рет сұрап, әйел тиісінше жауап береді. Қара қоймен көшіріп, қуыршақпен аластап болғаннан соң емделуші әйел артына қарамастан ешқайда соқпай, өз жолымен кетеді. Егер әйел артына қараса, ауру қайта жабысады деген сенім бар. Емделуші әйел емшінің емін ынтасымен жасап, нақ сеніммен қабылдар болса, әйел ауруынан айығып бала көтереді. Осындай емнен кейін ауруынан айығып бала көтерген әйелдер ел арасында жоқ емес. Бедеу әйелді емдеуді бақсылар, емшілер жүргізген. Маңғыстау жерінде өмір сүріп, 98 жасында дүниеден озған емші Әбіш емін сәтті күн сәрсенбіде бастаған, дұға оқып үшкіріп, содан соң май шырақ арқылы дауалаған. Әбден қураған бұтақтың басына жұқалап мақта орап, оны ешкі немесе сиырдың әбден шыжғырып алынған таза майына шылайды. Бір қарыс шыбықтың түбіне елі мақта орап, бірнеше шырақтар дайындайды. Емдеуді бастайтын алғашқы сәрсенбі күні құм толтырылған ыдысқа екі шырақ, келесі күні үш шырақ, үшінші күні төрт шырақ жағып, осы төртеумен емді он күнге дейін жалғастырады. Емделетін бедеу әйел жалаңаштанып, шырақтың жылуы сыртқа шығып кетпейтіндей көлемді киім бүркеніп, жағылған шырақтың үстіне шырақ жанып біткенше түрегеліп тұрады. Осы он күндік емді қабылдап болғаннан кейін әлгі әйел тағы да тамырын ұстатып, емшіге жағдайын бақылатады. Сонымен қатар бедеу әйелді емдеу кезінді, әдетте бақсылар ұрғашы түйені бейнелесе, кейде бура болып кісінейді. Мұндай іс-қимыл әркеттің барлығы өсіп-өну, көбею нышандарын бейнелей білдіреді. Қарауыл руынан тарайтын Жылан бақсы бедеу әйелдерді емдеу барысында мынадай өлең жолдарын айтқан: ''Бағың байланған. ''Белің байланған, ''Дерт жайланған деген жолдармен емдеу тәсілдерін бастаған. Этнотілдік ұжымда «Баласыз әйел байлаусыз бие», «Бедеу қатын бедерлі түйме», «Бала таппаған әйелден, лақтаған ешкі артық», «Қоспасыз қос бедеу бір төсектегі екі еркек» деген сөз оралымдары кездеседі. Бедеулік қазақтар арасында сирек кездескен. Бедеуліктен арылу үшін басына түнеген, түрлі ем-домдарға жүгінген, емделіп, араға ұзақ жылдар салып балалы болатын жандар да болған. Баланың кіндігін бедеу әйелге көрсетпей көміп тастайтып болған. Егер бедеу әйелге білдіртпей нәрестенің кіндігін екі-үш тілім етіп кесіп, қуырып, қуырдаққа араластырып жегізсе, бедеулігі босанушы әйелге көшіп, бедеу әйел бала көтереді деген сенім болған. Бұл нәрестенің жолдасы мен кіндігінде оның жанының бір бөлшегі болады деген сенімнен туындаған ырым болса керек. Бақсылар бала көтермеген бедеу әйелдерді сарын айтып емдеген. Арғыннан шыққан Қайырбек деген бақсы бедеу әйелдерді сарын айтып ойнап емдегенде, аурудың маңайына жиналған елге мынадай бәдік өлең айтқызады екен: ''Би-ағалар, би-ағалар, ''Би-ағалардың көтіне сиза қағылар. Перзентсіздікті көне танымда Тәңірдің қарғысы тигендік деп ұққандықтан, ондай адамдардың әлеуметтік мәртебесі төмен болған. Мәселен, бұрынғы ертегі, жырларда той, жиын үстінде баласы жоқ патшаға немесе байға тіл тиеді де, ол жиынды тастап, Жаратқаннан перзент сұрап, тентіреп кетеді. «Ұлы жоққа отыра тұғын орын жоқ, қызы жоққа қымыз жоқ, бұл тойға келмесін!» деп жар салып тойға шақыру дәстүрден тыс қалыпты фольклорлық мотив екені көрінеді. «Әлібек батыр» ертегісінде баласы жоқ бай әулиелерден бала сұрап жүріп, бір тойға тап болады. Тойға барса, оған: «Ұлдыларға орын бар, қыздыларға қымыз бар, ұлы, қызы жоқтардың бұл жиында несі бар?» дейді. Бай кетіп қалады. Ал, «Қорқыт ата» кітабында былай баяндалады: «Байындыр хан той жасап, аттан айғыр, түйеден бура, қойдан қошқар сойғызды. Бір жерге ақ отау, бір жерде қызыл отау, бір жерде қара отау құрғызады: «Кімнің ұлы, қызы жоқ, қара отауға қондырғын, астына қара киіз төсегін, қара қойдың етін тартыңдар, жесе жесін, жемесе тұрып кетсін!» деді. Ұлы барды ақ отауға, қызы барды қызыл отауға қондырғын. Ұлы, қызы болмағанға Аллаһ Тағаланың қарғысы тиген, біз де қарғауымыз керек, бәрі білсін, деді. Тойға келген Дерсе хан қайтып кетеді». Маман бай да «тоғыз нарға тоғыз саба артып», он алтын масатыдан кілем жауып, үлкен асқа келеді. Бірақ оны ешкім ұлың жоқ деп сөкпейді, керісінше, Маманға лайық деп, алтынды үйге кіргізеді. Көтібар батыр да «тоғыз нарға тоғанақтан қант пен шайын артып», шалғай жерден келгенде, оны «жадағай киіз үйге» сілтейді. Көтібар намыстанып кірмейді, Маман жатқан алтын үйді талап етеді. Екеуі егесіп, іс насырға шабады. Бір қарағанда, Маман мен Көтібардың ерегесі екі адамның болмашыға таласуы, болмаса екі рудың тартысы болып көрінуі мүмкін. Шындығында олардың жанжалы халықтың ертеден келе жатқан салтын бұзудың салдарынан туған. Ежелгі салт бойынша, ұлы жоқ адам құрметті қонақ та бола алмайды, үйге де кіргізілмейді. Ал ұлы жоқ Маманның алтын үйге орналасқандығы Көтібардың намысына тиеді. Оның малы да бар, баласы да бар. Ас беріп жатқандар «Баласы аса жұрттың мейман келді, Мамеке-ау, кірген үйің бермейсің бе?» деп, Көтібардың атақты ұлы бар екенін айтып, алтын үйге сол кіруі керек деген ойларын айтады. Бірақ Маман өзінің байлығын айтып, Көтібарды кедей деп қорлайды. Маманның бұл мінезі Көтібарды одан әрі ызаландырады. Алтын үй өзіне тиесілі екенін айтып, Көтібар ата салтын бұзған әрі өзін қорлаған Маманды шауып, екі қызын тұтқынға алады. Мұндай фольклорлық әдеби мәтіндерден байқайтынымыз халық баланы Тәңірдің ерекше сыйы деп бағалаған да, бедеулікті қорлық санаған. Перзентсіз ата-ананы жексұрын көруінің астарынан халықтық осындай түсінікті байқаймыз. Кейбір мәлімет берушілер қазақ қариялары балалы бола алмай жүрген келінді емдеу үшін санаға сыймайтын ауыр шартты той-жиында әдейі орындатқан дегенді айтады. Мәселен, кей жағдайда ондай келінге қария «Егер балалы болғың келсе, қазір бұтындағы дамбалынды шешіп, жұрттың көзінше көрсет» деп шарт қойған. Бұндай ұятты істерді қорланып, жылап жүріп жасаған келін артынан балалы болған деседі. Осындай деректерден перзентсіз бедеулікті емдеудің магиялық шараларының қатарына қорлау, жылату, қудалау, қара үйге отырғызу, қара қой сойып қара ет беру, бет-жүзіне күйе жағу секілді ауыр жазалар жататынын да байқауға болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бедеу ат''' мықты, төзімді, жүрдек, жүйрік болу үшін үйірге салмай немесе «өсімге қоспай» арнайы бағылып, бапталған мініс жылқысы. Тұқымы «асыл» жорыққа мінуге жарайтын қазанаттарды жыныс қабілеті толық жетілгеннен кейін де жас айғырды үйірге салмай, ал байталды айғырға қоспастан, жеке баптап, күтеді. Яғни, жыныстық жағынан жетілгенімен, үйірге қоспай, «бедеу ұстайды». Ұрғашы болса әдейі іш тастады. Еркегін кештеу алты жасында ақтатады. Оған дейін шауқаты бойына күш қуаты бойына тарқап, физиологиялық жағынан толып жетіледі. Көшпелі мал шаруашылығында бұлайша «бедеу ұстау» деп аталатын сұрыптау тәсілімен жорыққа төзімді, қайратты, арқалы аттарды жыл бойында жорыққа, сапарға дайын ұстайды. Құлын, тай кезінен қысыр биенің сүтін емізіп, ерекше күтімге алып, бағылып әбден жаратылған жылқы баласын наз бедеу деп ажыратып атайды. Бедеудің ең мықтысы бесті болған кезі. Алпамыс жырында: ''Бедеу аттың бестісі-ай ''Адамның бар ма естісі ай ''Қайда кетіп барасың қарағымның ешкісі-ай, деп бедеудің бесті кезін ерекше атап айтады. Сондай-ақ бірнеше мәрте құлын тастатқан соң құлындамайтын қалге жеткен байталды немесе жас биені бедеуше деп атайды. Қазақтың қара өлеңінде ол туралы: ''Міңгенім дәйім менің бедеуше еді, ''Бедеуше шапқан сайын өрлеуші еді. ''Тойда өлең мұнан бұрын айтқаным жоқ, ''Өлеңде әу дегенде не деуші еді? деп бедеушенің қайраты мен жүрдектігін асыра бағалайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
sayatshy '''Томаға'''– Қыран құстардың екі көзін саңылаусыз жауып тұратын құсбегілердің Саятшылық кезінде қажетті Жұмсақ қалың былғарыдан тігіледі. Бүркітті баптап-баулу үшін, оның бала-шаға, итке, құсқа, қызылға ұмтыла бермеуі үшін және жақындағанды шап беріп бұру қаупінен сақтану үшін томағалайды. Сондықтан, қолдағы бүркіт өз төңірегіндегі өз ортасынан аз да болса бөлектенеді. Құстың Томағасы аңға жіберілген кезде сыпырылады. == Дереккөздер == Санат:Спорт Санат:Қазақ саяты жабдықтары Санат:Ұлттық құндылық Санат:Ұлттық спорт Санат:Саятшылық Санат:Саят жабдық Санат:Саятшылық кезінде қажетті Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Саят әбзелдері 
'''Бедеу бие''' «айғырдан шықпаған», іш алмайтын бие. Бедеулікті халық танымында туабітті, мініс пен пайдалану ережесі бұзылудан болған және қартая келе пайда болған деп үш топқа жіктеп қарастырады. Туабітті немесе «тықымына тартқан» бедеулік жатыр қызметіне тікелей байланысты болады. Мұндай бедеулік жатыры шемен болу, сондай-ақ жатырды май басу, жатырына кесірлі түйір өсу сияқты ауру салдарынан болады. Саулық малдық жатыр сабағының ішіне өскен (сынық сүйемге дейін) бұршақтың көлеміндей, бір-екі бүртік, көкшіл түсті, түйін мүйізгек деп аталады. Мүйізгек ауруы інгенде көп кездеседі. Ондай інген өте күйітшіл келеді, көзі жасаурап, аңсары ауып, бура көрсе шөге кетеді дейді мәлімет берушілер. Мұндайда інгеннің ақ кірпіктерін жұлып, көз тамырынан қан ағызып «қиып» емдеген. Мүйізгек ауруын биеде қасаң десе, қой, ешкі және сиырда қашақ деп атайды. Ж.Бабалықұлының емшілерден жазып алған дерегі бойынша қасаң ауруына шалдыққан биеге оташылық жасайды. Жатырдағы кесірлі түйірді өткір бізбен түйреп тіліп алып тастайды. Егер түйір тұтастай бөлініп түссе, саулық сырқаттан айығады, саулық мал іш алып кетеді деп санайды. Бедеуліктің екінші тобындагы түрі малдың жасы ұлғаюына байланысты пайда болатындықтан қазақтар оны шау тартқан бедеу, лақса бедеу деп атайды. Оган қарсы дауа жасалмайды. Ал үшінші түрі мініс пен пайдалану ережелері бұзылудан болатын бедеулік. Қазақ шопандары оны мынадай түрлерге бөледі: қысы-жазы мінілетін күйсіздіктен жыл сайын қысыр қалатын «ербедеу» немесе «тоқым бедеу»; қамшы шыбыртқы, соққы зардаптарынан биенің сан, құрсақ тұсына зақым келуден қысырап бедеу калған қамшыкесті бедеу. Бедеуліктің мұндай түрлеріне ұшыраған малды мініс пен жүктен босатып, биені үйірге, інгенді келеге жіберіп, қонданып семірген соң өздігінен іш алуын күтеді немесе матап, биені айғырға шаптырады, інгенді бураға шөктіреді. Қайымайтын інгендер мен айғырдан шықпайтын бедеу байталдарды емдеудің тағы бір жолы «көз тамырын қию» деп аталатын тәсіл туралы мәліметтерде айтылады. Бірақ оның нендей тамыр, қай тұста екендігі айтылмайды. Оташы, емшілердің пайымдауы бойынша ондай «қиылатын» тамыр қан тамыры емес, керісінше лимфа, без шоғырларының бірін қандауырмен қанату болуы мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бедеу мал''' көшпелі мал шаруашалығында түліктің санын арттыруға шамасы жоқ мал. Бедеулік құтпанға да, саулыққа да ортақ ұғым. Құтпан малдағы бедеулік түрін белсіз немесе шартық деп атап жеке қарастырады. Керісінше, бедеулік ұғымын қазақ шопандары арасында үрдіс бойынша ол көбінесе саулық (ұрғашы) малға қатысты айту қалыптасқан. Түлік ішінде ішінеара ұшырасатын бедеу қой, ешкі, сиырды семіртіп соғымға немесе сойысқа іліндіреді. Ал, бие мен інгеннің бедеу болуы көшпелі мал шаруашылығына экономикалық нұқсан келтіретін құбылыс ретінде оған ерекше ден қойылып, емдеу сауықтыру шараларын жасайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бежін ер''' қытай шеберлері жасаған ер түрі. Алдыңғы және артқы қасы шошақ болып келеді, былғарымен қапталады. Зайсан, Тарбағатай жағында қытай үлгісіндегі ерді осылай атау қалыптасқан. ҚР MOM қорындағы бежін ердің үзеңгісі де ағаштан жасалған, алдыңғы қасы биік (28 см), қастың төменгі жағы белағаштан төмен бір қарыстай түсіп тұрады. Артқы қасы жатыңқы. Ердің екі қапталы қастан озбайды. Ердің қацқасы толықтай қара түсті лакпен боялып, қастың ішкі-сыртқы екі жақ бетіне гүл бедерлі өрнектер салынған. Ағаштан бітеу ойылып жасалған иілген доға түріндегі ағаш үзеңгі қайыс таралғыға өткізілген Үзеңгінің аяқ салатын табандығы жалпақ (26 см). == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Без шошу''' жаралану, зақымдалу салдарынан бұлшық ет пен сіңір (немесе тарамыс, шандыр) астында орналасқан без тәрізді жастықшалардың үлкейіп ісініп кетуі. Қазақтар ондай бездердің ішінде кілегейлі суы болғандықтан ет пен шандырға түскен қысым салдарынан жаншылып, ісіп кетеді деп пайымдаған. Расында, бұл шын мәніндегі без емес, керісінше денедегі мал денесіндегі «бурса» деп аталатын ұсақ қалташаның қабыну ауруы. Мал ауыр жүріс пен жүктен қиналып зорығудан қолтық безі шошу, асық жілік безі ісуі жиі ұшырасады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Безек''' бұйымның, заттың бет жағына айшықталып салынған көркем өрнек. Текеметке қондырылған өрнекті шыт немесе басқа матаға мәнерлеп айшық түсіруді де безек деп атаган. Безекті арнаулы аспаптар арқылы жұмсақ (мата, былғары), қатты материалдар (ағаш, күміс, мыс) бетіне ойып, қашап яки сызып түсіреді. Шеберлер оны безек түсіру деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Безеуші''' қатты ағашка сапталған жүзі асыл біз тәрізді құрал. Оның жүзі қашау тәрізді бір жағына сәл қиғаш болады. Жүзін өрнектелетін металл бетіне көлбей тіреп, еппен біркелкі өрнек түсіреді. Осындай тәсілмен түсірілген өрнекті шеберлер мыңырғақ, безеуөрнек деп, ал безеуші құралын соған байланысты ырғақ деп те атайды. Зергерлер кейде безеуші жүзінің ортасын егеп, ашалап сәл ғана ашады жіне мұндай безеушіпен салынған өрнекті тышқан із деп атайды. Тіліміздегі безеу, безендіру, тілін безеу деген сөздер мен сөз орамдары аталған шебер құралдары мен онымен жасалатын өрнекке байланысты деуге негіз бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
дұға бағыштау ғұрпы. Адамы қайтқан үй қазаның артын күтіп, бақилық болған адамның қырқына дейін әр аптаның бейсенбі күні тамақ беріп, дұға бағыштайды. Әсіресе оңтүстік өңірде үлкен маңызға ие болған бұл ғұрыптың өзіндік мәні бар. Ғұрып бейсенбінің түсінен кейінгі мезгіл қасиетті жұма күніне өтеді деген жосын бойынша атқарылады. Ас тартылар алдында және астан кейін дұға оқылып, Құран бағышталады. Қатысқан жұрт «қабыл болсын» айтысады. Бейсенбілік дәстүрлі ортаға ислам дінінің дендеп енуімен байланысты қалыптасқан ғұрып. Ел арасында осы атқарылар рәсімге қатысты діни сипаты бар әңгімелер айтылады. Бейсенбі күні бақи дүниедегі барлық қақпа ашылып, жұмақтан орын тепкен рухтармен қатар тозақтағы рухтар да бір сәт босап, осы дүниедегі өз ұрпақтары мен туған-туыс, дос-жарандарын аралап, дұға дәметеді екен. Осы бейсенбі, жұма күндері аттары аталып, дұға оқылып, Құран аяттары бағышталған аруақтар риза болып, тоқ күйінде жұма күні түс ауа бақи дүниедегі мекендеріне қайтатын көрінеді. Тірлігінде көп қиянат жасаған, кісіге зиян істері мол болған кісілер мен ұрпақтары ұмыт қалдырып дұға бағышталмаған аруақтар аш қалып, қоржындары «азық-дұғаға» толы, тоқ қайтқан аруақтардан дүние қақпасының алдында тұрып тамақ, яғни дұға сұрайды екен делінеді. Сондықтан байырғы ортада бейсенбі және жұма күндері аруаққа бағыштап Құран оқу салты берік қалыптасқан. Осы күндері үйде кір жуылмайды, басқа да нанымға жат деп табылатын істер атқарылмайды. Кір жуылса, үйге дәмете келген аруақтар кір суын ішіп, бос кетеді дейді. Қазақтың «тірлігіңде жақсылық қыл, көпке игі іс жаса» деп атадан балаға өсиет қалдыруының бір мәні осында болса керек. Бұ дүниеде иненің жасуындай болса да жақсылық қылсаң, ертең жақсылығыңды ұмытпаған пенделер артыңнан дұға оқып, атыңды атап, Құран бағыштайды дейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
-дәстүрлі ортада бапаларын оқытқанда молдаға ата-ананың бейсенбі күні берер ақысы. Бұл жосын бейсенбілік деп аталатын аруақтарға дұға бағыштау ғұрпымен мағыналық жағынан шендес. Яғни бейсенбі күні мұсылмандар үшін ерекше қасиетті жұма күнге ауысар күн болғаннан кейін оны да қасиетті уақыт деп осы мерзімде әртүрлі ақы беріледі, түрлі дұғалар оқылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бейуақ''' уақыт, мезгіл. Күн қызарып батып, қараңғы түн әлі түсе қоймаған өліара шақ. Оны басқаша күнмен түн таласқан шақ, екі кештің арасы, апақ-сапақ, қызыл іңір, ымырт деп те атайды. Қазақ ұғымында бейуақ қолайсыз мезгіл. Өйткені «іңірде шайтан көшеді», «күндіз жарық сәуледен сескеніп, бұғынып жапқан жамандық атаулы бас көтеріп қозады» деген түсінік қалыптасқан. Әдетте «жамандық аяқ астында» делінсе, бейуақта ол тізеден өрлеп бой көрсетеді деседі. «Қас қарайған, көз байланған шақта сақ болыңдар», деп қариялар үнемі ескертіп, сақтандырып отырады. Күн ауып, белсенді жарық энергиясы кеткен мезгілде адам ағзасы іңірдегі қараңғылық құрсауына бейімделе алмай жатқан қарбалас шақта әртүрлі сәтсіздіктер (жол-көлік апаты, жығылу-сүріну, түрлі теріс қадамдар т.б.) орын алады. Осыған байланысты қауым арасында орнаған ырым-тыйымдар бар. Бейуақта ұйықтауға, асығыс-үсігіс әртүрлі істер істеуге (балтамен отын жаруға, арамен ағаш кесуге, сапарға аттануға, өткір жүзді іс жасауға, асау үйретуге т.б.) қатаң тыйым салынады. Түн қараңғылығы түскенше мамыражай қалыпта, сабыр сақтап, аялдай тұруы тиіс. Егер үйде ұйықтап жатқан адам болса, оны міндетті түрде ояту керек. Оятпаған жағдайда оның басы ауырып, шошынуы, жаман түс көруі, шаршауы ықтимал деседі. «Іңірде жатқан ырыссыз қалар» деген сөз оралымы да осыны айғақтайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бейіт''' қайтыс болған адамның зиратта жерленіп белгі қойылған орны. Бейіт- араб тілінде «үй», «пәтер», «шатыр», «бөлім», қалта», «қын» дегендерді білдіретін көп мағыналы сөз. Этномәдени ортада зират белгілі бір қауымға тән меншікті ұжымдык жерлеу орны болса, бейіт соның ішінде мәйітті қоятын бір «бөлімі», «үйі». Ал қабір жерден терең етіліп қазылып, мәйітті арулап қоятын орын (көр). Бейіт «қабір және оның үстіне қойылатын белгі» деген мағыналарды қамтитын ұғым. Ал мола атауы көбінесе әртүрлі себептермен жеке дара жерленген адамның көрі мен көр үстіне қойылған белгі деген ұғымды білдіреді. Мысалы, сапар үстінде, алыс жолда қайтыс болған адамды зиратқа, қорымға қою мүмкін болмаған кезде топырақ бұйіырған жеріне қойып, белгі орнатады. Жерлеу орнының бұл түрі де мола деп аталады. Сондай-ақ аруақты мазалайды деген түсінікке байланысты бақсылардың моласы зираттан оқшаулау жерде жалғыз-жарым тұрады. Бұл жайт халық тілінде бейіт, зират, қабір, мола сөздері мәдени семантикалық бір ғана өріске жататын мәндес қолданыс болғанымен, олардың өзді-өзіне тән мағыналық ерекшеліктері бар атау екенін аңғартады. Сондай-ақ кесене, дың, күмбез т.б. да мәдени семантикалық бір өріске жатады. Ұжымдық жерлеу орнының жоғарыда айтылған бір түрі зират болса, енді оның көне бір түрі қорым деп аталады. Қорым көбінесе соғыста, жаугершілікте қаза болған жауынгерлерді жеке-жеке қабір қазып, арулау мүмкін болмаған жағдайда үлкен етіп қабір тәрізді қазылған орға мәйіттерді топтап қойып, топырақ жауып, үстіне тас үйіп орнатқан жерлеу орны деген ұғымды білдіретін атау болса керек. Жеке-дара жерленіп ерекше белгі қойылған орындардың түрлері кесене, күмбез, дың, сағана деп аталады. Әйгілі хан, сұлтан, би, батыр, әулие сияқты т.б. байырғы элиталық тұлғалардың аруағын ұлықтау мақсатымен, сондай-ақ ел есінде сақтауы, келер ұрпақ ұмытпай қадір тұтып жүруі үшін төрт жолдың торабына, қара жолдың бойына, биіктеу, көрнекі жерлерге жерлеп, басына кесене, күмбез, сағана салып, дың орнатады. Байырғы кезде ересек адам бейітіне найза (сындырылғаны да болуы мүмкін), әйел адамның бейітіне бақан, піспек немесе ұршық, қыз бейітне арқан, уық, ал жас нәресте бейітне бесік қойылған. Қазақтың мекен еткен жерлері мен атажұртын, атақонысын мола, зират, сағана, күмбез, қорымдары сияқты дәстүрлі жерлеу білуге болады. Қазақ жерінде ерте заманнан бері бейіт басына кесектен, қыштан, күйдірілген кірпіштен салынған ескерткіштерді күмбез, кешен, кесене, там тәрізді жерлеу ескерткіштері жиі кездеседі. Мысалы, батыс өңірдің қазақтары бейіт басына үштас, бестас, қойтас, қүлпытастарды орнатады немесе сандықтас, сағанатам және күмбезді там салады. Жерлеу орындарының қара жолдың бойында болатын себебі ниет етіп, дұға қылсын деген мақсатпен бірге жолаушылар жауын-шашын, боранда ықтасын қылып, түнеп аттануын да ойластырғаннан болса керек. Әдетте, дәстүрлі ортада зират, мола, дың т.б. жерлеу ескерткіштері жанынан өткен атты жолаушы тоқтап, аялдамайтын жағдайда оң жақ аяғын үзеңгіден шығарып «жандарың жаннатта, жатқан жерлерің жайлы болсын; қияметтің күні жақын» деп бет сипай ниет етеді. Аяғын үзеңгіден шығару ырымы «аттан түстім» деген бейвербальды семантиканы білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
көне қаланың орны. Жосалы т. ж. ст-ның оңт.-батысында 60 км. жерде. Ертедегі Томпақасар қаласы үш бөліктен тұрады. Мәдени қабатының аумағы 10 м-ге жетеді. Алып жатқан алаңының аумағы га. Зерттеу жұмыстарын 1946 1948, 1950 ж. С.П. Толстов басқарған Хорезм археол. этнография экспедициясы жүргізген. Томпақасар тік бұрышты құрылыс. Оның солт. бөлігінің қабырғасының биікт. 10 м. Қазбадан қызыл кірпіш түстес қыш ыдыстар, шағын құмыралар, шыны моншақтар т. б. заттар табылған. 1983 1991 ж. Хорезм археол. этнограф. экспедициясының (жетекш. Л.М. Левина) қазба жұмыстары нәтижесінде 40 бөлме мен дуал қабырғалары, кіреберістері аршылды. Зерттеу барысында садақ оғы, керамика өнімдері, әшекей бұйымдар табылған. Үстіңгі құрылыс қабаты б. з. б. ғ-ларға жатқызылған. Бөлмелерінің қабырғалары саз қам кірпіштен тұрғызылған. Ішкі құрылымы суфа (тапшан), ошақ және шаруашылық шұңқырлардан тұрады. == Сілтемелер == Қазақ энциклопедиясы 
'''Бейіт жаңғырту''' құлаған бейіт үстіне мазар, кесене, там, төртқұлақты салу немесе қалпына келтіру, жаңғырту. Дәстүрлі ортада бейіт жаңғырту ісіне кіріспес бұрын құрбандық шалынып, Құран бағышталып, тиісті ғұрыптық шаралар атқарылады. Атақ-даңқы шыққан адамдардың ғана бейіті жаңғыртылып, көп реттерде аруаққа қозғау салынып, қайта тергеледі деген түсінікпен қарапайым адамдарға бейіт жаңғыртуға жол бере бермеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бейіш''' бұ дүниедегі жасаған күнәлары Алла тағала тарапынан кешірілген адамдардың дүниедегі рахатқа бөленетін мәңгілік мекені. Қазіргі халық тілінде бейіш пен Жұмақ мәндес мағынада қолданыла береді. Бірақ бұлар абсолютті синоним емес. Бейіш ұғымының мазмұны кеңдеу. Өйткені, діни түсінікте «сегіз жұмақ» дейді, керісінше «сегіз бейіш» деп айтылмайды. Осыған қарағанда жұмақ бейіштің бөлім- бөліктері тәрізді. Демек, бейіштегі жұмақтың саны сегіз: #Дарис салам; #Дарил қырар; #Жаннат-Нағим; #Жаннат-Ғадін; #Жаннат Алмауи; #Дарил қарар; #Жаннат Фирдаус; #Жаннат нығыметі. Жұмақ пен Бейіштің мифологиялық санадағы бейнесін діни мазмұндағы әпсана өлең, әңгімелерде (жарыққа шығуынан) байқауға болады. Мысалы, Мәшһүр Жүсіптің «Хор қыздарының хикаясы» өлеңінде бейіш «жапырағы зop, мәуесі ешуақытта таусылмайтын мол, жемісі бал шырындай тәтті, ағып жатқан төрт кәусар бұлағы бар, нұр-сәулеге бөленген, түбі аспанда, басы төмен иіліп, салбырап тұратын ағаш» кейпінде сипатталады. Бейіштің мифологиялық санадағы бейнесіне фитонимдік ақпарат негіз болған. Бейіш ағашының аты Тоба деп аталады. бейіштегі жандар сол алып ағаштың мәуесін татып ләззат алады. Сонымен бірге бейіште түрлі гауһармен безендірілген алтын тақ; торғын, атласпен көмкерілген сән-салтанаты жарасқан орынжай да жұмақтағы жанды рақат сезімге бөлейді. Сондай-ақ бейіште шашы жұпар аңқыған, қасы туған айдай иілген, төсі маржан, тілі інжу, екі беті алмадай, гүл жүзді, шырын сөзді бал таңдайлы, сипаты әліптей, мінезі мүләйім, жүрісі сағымдай көтерілген жеп-жеңіл хор қыздары болады. Олар екеу-екеуден әнге салып, сандуғаштай сайрап, тоқсан түрлендіріп тамылжыта күй шертеді. Хор қыздарының теңдесі жоқ сұлулығынан, тамылжыған үнінен жұмақтағы жан ерекше ләззат алып, рахат сезімге кенеледі. Бұл жұмақтағы әйелдердің, яғни хор қыздарының мифологиялық бейнесі. Сөйтіп, хор қыздарының діни мифологиялық санадағы бейнесіне антропонимдік, космонимдік, фитонимдік, зоонимдік ақпараттар негіз болған. Бұдан бақи дүниедегі бейіш пен жұмақтың үш түрлі үйлесімнен тұратыны байқалады: #бал шырынды жеміс, кәусар бұлақтар; #сән-салтанатты орынжай; #хор қыздары. Діни мифологиялық сана бойынша дүниеде жұмақ есігін ашқан бейкүнә мумин жанды осы үш түрлі үйлесім ләззат пен рақатқа бөлейді екен делінеді. Сонымен діни санада ләззаттың, рахаттың бақи дүниедегі тұрағы үшеу екен. Қазақ концептуалды мазмұны ләззат пен рахаттың «фәни дүниеде» де қоныс тепкенін көрсетеді. «О дүннеде жұмақ бар деп, бұ дүниенің рахатын ұмытпа, бұ дүниеде рахат бар деп, дүниенің тозағын ұмытпа» деген сөз орамы «рахат пен ләззат» тек бақи дүниеде ғана емес, «жалған дүниеде» де болатынын аңғартады. Жалған дүниедегі рахат пен лэззат та үш үйлесімнен тұрады: алған жарыңның жақсы болуы, яғни #жақсы әйел; #ішер асыңның дәмді болуы; #үй-жайдың жайлы болуы. Бірақ қазақ мақал-мәтелдері ішер ас, жайлы төсек, жақсы орынның болуы «алғаның жақсы болса», яғни жақсы әйелдің сипатымен байланысты деген санадағы мәнділікгі аңғартады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бекзада''' ежелгі әкімшілік билік жүйесінде бектердің дәурені жүріп тұрған кезде қалыптасқан ұғым болуы керек. Кейін көшпелі қоғамдағы айырықша аристократиялық әлеуметтік категорияның атауына айналды. Бекзада билік жүргізбеген, өз әкесінен өкімет басқаруды да мирас етпеген. Бекзада текті, ақсүйек, зиялы т.б. ұғымдарды да білдіреді. Дәстүрлі ұғымда бекзадалық қасиет ең алдымен текке тартады. Сондай-ақ алған тәрбиесі мен көрген өнегесі асыл тектіліктің нетізінде бекзадалыққа ұласады. Бекзада көпшіліктен озық мінезіндеті ірілік, дарқандығымен, өзгеше мәнерімен ерекшеленеді. Қазақ ұрпағын бекзадалыққа баулыған. Бектермен қарым-қатынаста болып, асқақ арман, биік мұратпен тәрбиелеген. Мысалы, Ақтанберді жырау былай дейді: :''Елден елді аралап, :''Тектіден текті саралап, :''Беглердің қызын айттырсам, :''Нұсқасын байқап шамалап. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бекі''' шілдеде орман-тоғайда жайылған жылқыларда кездесетін ауру. Жаздың ыстығында қозып, түнде толастап, күндіз ауыртатын, шоқтық, қол, арқа, сауыр тәрізді етті бөлігінен қан тамшылап білінетін ауру. Жылқышылардың айтуынша, тай құнандар сақаумен, кәрі жылқылар бекімен ауырған. Мұны кейбіреулер қанның тазаруына жорыса, емшілер оны ой жердеті бөгелектен, қара ала шыбыннан жұғатын ауру дейді. Оны дауалау үшін қабыршақтанған жараның аузын тіліп қанын ағызып, айранның сары суымен жуып тазалайды да, тезектің ыстық күлін сеуіп отырған. == Дереккөздер == Санат:Жануарлар аурулары 
'''Бел''' жер бедерінің атауы. Жонда, қырқада, жалда, адырда т.б. болатын жадағай асу. Байырғы ортада ауылды биікте белді жерге жақын қондыруды дұрыс санаған. Ертеде көшпелі ортада мұндай орындар табиғи апат, зілзаладан сақтануға қолайлы жер ретінде, жаугершілікте төңіректі барлауға болатын мүмкіндігіне байланысты таңдалған. «Ауыл маңында бел болса, ерттеулі атпеп тең, үйіңде қартың болса, жазып қойған хатпен тең» деген тұрақты тіркес осыған байланысты айтылса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бел көтерер''' дәстүрлі ортадағы ғұрыптық ас атауы. Ұзақ жасаған, тісі қаусаған қарияларға құнарлы тағам түрлерін араластырып, ұсақтап, шайнамай-ақ жей (жұта) беруге лайықтап дайындалады. Бел көтерер адамға мол күш беретін нәрлі ас, көңіл жақын жандар арнайы дайындап, қарияларға алып келеді. Бел көтерер этномәдени жағынан мертіккен, қол-аяғы сынған адамдарға тез сауығуын тілеп, арнайы дайындалатын «мертік ас» деп аталатын ғұрыптық тағамға ұқсас. Қазақ хаңдығы құрылғаннан бері, қазіргі уақытқа дейін сақталып келе жатқан түркі халықтарының да маңызды, әрі аса көрнекті дәстүрі болып саналады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Бел құда байырғы ортаның неке салтындағы құдаласу түрі, әйелдердің аяғы ауыр кезінде әлі дүние есігін ашпаған нәрестелерді атастыру жорасының бірі. Кей өңірлерде бұл жораны ''ежеғабыл құда'' деп те атайды. Көршілес, жапсарлас отырған көңілжетер дос-тамыр адамдар арасында Б. қ. болу үрдісі кең өріс алған. Қозы Көрпеш-Баян сұлу жырындагы Қарабай мен Сарыбайдың қүда болуы осы жораның көрінісі. Дәстүрлі ортада Б. болуға серттескен ата- аналардың екеуінен де ұл немесе қыз туған жағдайда, қүда болу серті жекжаттыққа айналып, жақындыгы сақталып қалған. Қауым арасында осыған үқсас қүдаласудың тағы бір түрі бар. Нәресте дүниеге келгеннен кейін қүдаласуға сөз байласса, оны бесік құда деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Белі кету''' ірі малда кездесетін аса қауіпті жарақат. Белі кеткен мал басын кекжитіп, сауыры төмен салбырап ақсаңдайды. Белдеме мен сауыр еті қырарқадан жоғары шығып томпайып, тұяқ ұшына дейін ауырсынған аяғын әрең басады. Белдеменің кек еті ауырса, аяғын баспай секеңдеп, дененің барлық салмағын алдыңғы аяғына артады. Артынан қарағанда арқасының бір жағы биік көрінеді. Белі кетуді ат құлағына су құйып анықтаған. Егер ат сол уақытта сілкіне алмаса, белі кетудің белгісі болып саналған. Белі кеткен малды емдеу қиын. Алайда дәстүрлі ортада малдың кұйрығын бір жағына қарай бұрап және белдемеге жалпақ ағаш қойып, үстінен дүмпіте ұрып, бұған қосымша оқтаумен ыспалап, қамшыны белдеме тұсына ұзыннан салып, үстінен ерттеп көрген. Суық кезде ердің терлігінің астына ыстық құмалақты қойып та ерттейді. Шылбырын құйысқанның астынан өткізіп, сау жағына қарай сілкілей тартады. Түнде сау аяғын бүкпелеп немесе күрделеп қояды. Осылай ұзақ уақыт емдесе, жеңіл-желпі белі кету зілі қайтады. Белі кетіп шойырылып тұрған аттың шорта (белдеме, құйымшақ, жамбас басының ұштасқан жері) тұсын тіліп, оған ашудас, апиын түйірін (ашудастан қой құмалағындай, апиыннан сіреңкесін басындай) салып, терісін тарамыспен іліп жөрмеп тастайды. Мұндай күшті емнен соң, малдың жем-суын молайтып, бағым күтімін жаңарту керек. Егер ауыр жүктен белі үзіліп, опырылып тайып кетсе, мал тұра алмай жатып қалады. Ондайда емнің дарымасын біліп, арам өлтірмей сойып алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Белбеу соқты''' ересек ер адамдар ойнайтын ұлттық ойын түрі. Ойынға жиналғандар бір жерге дөңгелене шеңбер жасап отырып, бір құлаштай таяқты алып, біреуі бір ұшынан, келесісі оның таяқ ұстаған уысының үстінен, одан кейінгілері сол ретпен бірінің үстінен бірі ұстап, таяқтың соңын ұстап қалған адам ойынды бастаушы болып ортаға шығады. Яғни ойынды кім бастау керек екендігі осындай ұстасу жолымен белтіленеді. Ойын бастаушы ортаға шығады. Алқалай отырған қатысушылардың бірі ойын үшін алынған белбеу немесе орамалды алып, ортадағы теріс қарап тұрған адамның арқасынан салып қалады да, қолын артына қайырып отыра қалады. Басқалары да сол сәтте қолдарын қайырып, арт жағына тығып отырады. Ортадағы адам өзін ұрған сәтте белбеуді ұстап қалуға тырысуы керек. Ал ұрған адам белбеуді тез тартып алып, басқа ойыншыға беруі тиіс. Белбеу әрдайым қолдан қолға әр бағытта көшіп отырады. Егер ортадағы ойыншы белбеуді ұстап үлгерсе, онда белбеуді алдырып қойған ойыншымен орын ауыстырады. Егер ала алмай қалса, ойын әрі қарай жалғаса береді. Белбеу соқты ойыны жастардың бас қосқан жиындарында көп ойналатын болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Белбеумен бел буу''' аза тұту кезінде жасалатын рәсім. Марқұмның туыстары басқа түскен қайғыны білдіру үшін белін бекемдеп белбеумен буған. Дегенмен бұл рәсім белгілі бір өңірлерде ғана сақталып қалған. Дәстүрлі ортадағы әйелдер жоқтауында «Белімді бекем буайын, қойдан да жуас болайын...» деп келетін жолдар кездеседі. Бұл метафоралық образды сөз өзімді өзім ұстайын, қайғымды басайын, басқаларға да басу болсын дегенді білдіреді. Жақынын жоқтап, «ұзақ егіліп жылаған әйелдердің бауыры іседі» деп, сақтық үшін апа-әжелер әйелдің белін будырады. Жетісу өңірінде қайтыс болған адамның жақын туысқандары ақ белбеу буынып жүреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
#Қазақтың ұлттық киімдерінің бірі, оны қойдың, ешкінің және құлынның терісінен тігеді. '''Тон''' тігетін теріні ең алдымен шел майынан арылтады. Одан соң оны күбіге салып не ашық күйінде илейді. '''Тон''' қой терісінен тігілетін қыстық жылы киім. Терінің иі әбден қанған кезде жүн жағын жуып тазартады да, тақыр бетіндегі идің қалдығын қырып тастайды. Осыдан кейін оны уқалап жұмсартады. Қой мен ешкінің терісінен тон тіккенде терінің жүні және тігісі ішіне қарайды. Оның тақыр бетін бояумен, қарағайлық қабығы және рауғаштың ніліне бояйды. Бұл тонның сыртының кірлемеуі үшін керек. Тонның қазақ даласында таралған негізгі екі үлгісі болған. Оның бірі ''тік тон'', екіншісі ''бүрме тон''. Тік тонның екі өңірі мен артқы бойы шапан, күпі сияқты тұтас пішіп алынады. Ал, бүрме тонның екі өңірі мен артқы бойы кеуде және етектері бөлек пішіледі. Оның кеудесі мен етегін қусырады да, одан соң етегін кеудесіне бүріл қондырады. Етегі кеудесіне қарағанда кең етіп пішіледі. Тонның белінде бүрме шығатындықтан, оны «бүрме тон» деп атаған. Бүрме тон тік тонға қарағанда сәнді болады. Тонға елтіріден, сеңсеннен, кейде аң терісінен жаға салып, етегі мен өңірін, жеңінің ұшын елтірімен жұрындайды. Тонды сәндеу үшін оның екі өңіріне, етегіне, жеңіне жібек жіппен кесте тігіледі. Құлынның тегісінен тігілетін тонды «тайжақы» деп атайды. Тайжақының тігісі іші не қарағанмен, терінің жүні сыртына қарайды. Ол сәнді болу үшін, құлынның жалын тонның арқасына екі жеңнің үстіне келтіріп тігеді. Оған астар салынбайды. Астар салған, арасына мақта не жүн тартқан тайжақыны әдетте тон орнында кие береді. Тонның ең қымбаты «қамқа тон». Бұл тон екі түрлі жолмен тігіледі. Оның бірі «қамқа» деп аталатын жылтыр қара жүнді аңның терісінен түгін сыртына қаратыл тігіледі. Екіншісі алтын, күміс жіптерден (зерлен) тоқылған матадан тігіледі. Бұл тонның екеуі де аса бағалы. Қазіргі кезде жергілікті кәсіпорындар қой теріеінен сәндел тігілген тондар өндіретін болды. #(, дәлме-дәл күш түсіру) бір нәрсеге артық күш түсіру қасиеті. 1) Түстер тоны нақты бір түстің басқа густерден айырмашылығын білдіретін бояу өңінің басты қасиеттерінің бірі. 2) Белгілі бір объект, фотография, картина, т.б-дағы жарық мөлшері, шырайы. 3) Көркемсурет шығармасындағы (бір бөлігіндегі) жалпы бояу түстерінің немесе сәуле мен көлеңкенің үйлесімі; қорытып әрі жүйелеп колорит тұтастығын тудыратын негізгі рең. #( дауыс көтеру, тон, екпін) 1) белгілі биіктіктегі дыбыс; музыкалыкдыбыс. Тон акустиканың заңдылықтарына негізделіп, күрделі спектрден құралады. Тонның қосымша дыбыстардан ерекше бөлініп, көтеріңкі, басым шығуы оның дыбыс тербелісінің жиілігне байланысты. 2) Интервальдың мөлшерін анықтайтын өлшем. Музыкада Тонның нақтылы көлемі дыбыс жүйесіне, музыка аспаптың дыбыс шығару ерекшеліктеріне байланысты болады. 3) Лад баспалдақтары (қ. Тоника). 4) Аккорд дыбыстары (негізгі, терңиялық, квинталық, септиалық т.б. Тондар). Қ. Үшцнділік, Аккорд. ==Дереккөздер== Санат:Тұрмыс Санат:Қазақстан әдебиеті 
'''Белдеме''' мал денесіндегі арқа (жота) омыртқадан кейінгі бөлік; малдың жөн арқасының етті, қыртысты сүбелі бөлігі. Дәстүрлі ас-тағам жүйесінде кәделі сыбағаға қосылып, қосымша мүше ретінде сый табақтарға тартылады. Соғым сойғаннан кейін кәделі асқа бас-сираққа, шекеге шақыру ғұрпы жасалады. Шекеге шақыру, мүшеге шақыру ғұрпын кей өңірлерде омыртқаға шақыру деп те атайды, яғни ірі қара малдың белдемесі кәделі сыбағалы мүше ретінде саналған. Дәстүрлі орта «Қара өлеңіндегі» «Қаре нар жүк көтермес, бел кеткен соң» деген жолдар белдеменің малдың жұлын-тұтасы мен омыртқа жігінің ең жуанды бөлігі әрі салмақ пен қысым түсетін тұсы екендігін аңғартады. Осы тұстан құрсақ бөлігі мен белге қарай ақ тамырлар таралады. Тышқаншық болған бұзау белдемесінің қалың етінің 4-5 елі төменгі тұсына бізді елі тереңге тік сұғып, талақ ауруына ұшыраған атты осы әдіспен бұл қарама-қарсы, яғни қамшылар жағына жасап емдеген. Tөpт түліктің мінез-құлқы, сүйек қаңқасы, дене мүшелері туралы таным түсінікті балаға ұқтырып, дәстүрлі шаруашылық қыр- сырларын үйреткен. Тәрбиелік мәні бар арқау етіп, өлең, жырға қосқан. Омыртқа құрылысының атаулары небір теңеулерге негіз болған. Мысалы, омыртқа алдын немесе шекесін батырдың маңдайына, шүйдесін шешеннің таңдайына, иығын жұмыр жердің жаннатына, қолтығын самұрық құстың қанатына, қалағын асқар таудың заңғарына, жұлындық өзегін өзен судың аңғарына, күрегін арғымақ аттың азуына, омыртқа қармағын ұстаның ыңғыруына теңеп, өлеңге қосқан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Белдеу арқан''' киіз үйдің туырлығын керегеге жабыстыра белінен орап байлауға қолданылатын арқан. Көбінесе киіз үйге қос белдеу арқан ұстайды. Белдеу арқан киіз жабындарын берік ұстап, ағаш қаңқаны сүйемелдеп, желге қарсы тұруды қамтамасыз етеді. Киіз үй қанатының жоғарғы жағын ала тартылған арқанды үстіңгі белдеу арқан, ал туырлықтардың етек жағын бастыра тартылған арқанды астыңғы белдеу арқан дейді. Шағын киіз үйдің және қосалқы үй қанатының ортан белінен бір ғана белдеу арқан байланады. Белдеу арқан қыл қосылған жүннен есіліп жасалады. Ауқатты қазақтар кестеленген, оюланған, қосымша сән беретін бауларды да қолданған. Белдеу арқанды киіз үй есігінің екі жақтауынан арнайы қалдырылған тесіктен киіз үйдің ішкі жағына қарай енгізіп, керегенің көзінен орай шалып, ұшын құрмен байлайды. Арқан ұзындығына, киіз үй қанатының уығының санына, үйдің шақталып жасалады. Байырғы ортада атын белдеу арқанға байлау үрдісі де болған. Үйдің сырт жағындагы белдеуге байланған ат біреуді жазым ететін болса, үйдің сырт белдеуінде байланып тұрған атты байқамай қасына барғаны үшін жартылай құн төлеткен. Ал киіз үйдің алдыңғы жағындағы белдеуге байланған ат біреуді жазым ететін болса, ат иесі толық құн төлейді. Ауызша әдеби деректерде ертеде жауласқан жақтар қарсыласының үйінің белдеуін кесіп, туырлығын тіліп өш алғандығы айтылады. Дауыл тұрып, жел қатты болып үй төңкерілуге айналған кезде қатты шағылып бүлінбеуі үшін белдеу арқанды шешіп, шешуге шамасы жетпесе қиып жібереді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Белдеу үй''' ерте көктемде тұрғызылатын баспана түрі. Шығыс өңірде, бұрынгы Павлодар уезінде көптеп салынған. Павлодарлық шаруалар наурыз айының бас кезінде қыстаудан көтеріліп, Ертіс бойына тоқтап, белдеу үйде отырған. Сонымен қатар белдеу үй қара күзде отыратын келте қыстау сияқты болған. Қам кесектен тұрғызылған белдеу үй қыстық баспана ретінде де саналады. Бұрын қазақтар берілген жерлерде орналасқан белдеу үй үшін әрбір түтін 40 тиыннан салық төлеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Белорақ''' шөп шабатын құрал. Шөпті түрегеп тұрып шабуға ыңғайлы белорақтың сабы ұзын келеді, ортасында қолмен ұстайтын тұтқасы бар. Шөп орғанда саптың сыртында тұрып, оң қолмен тұтқадан, сол қолмен саптың басынан ұстап тұрып, солға қарай сілтей шабады. Оны шалғы немесе тартпа деп те атай береді. Ал, солтүстік жақта қырғы деп те атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бергек''' сәукеленің төбесіндегі алтынмен, күміспен әшекейленген қатырғы, төбелдірік. Әшекейлі қатырғыға моншақ қадаған жібек желек бекітіледі. Төбесі биіктеу, шошақ болып, желектің етегі арқасына төгіліп тұрады. Бергекті келіншек бала туғанға дейін (яғни, кимешекке ауысқанға дейін) киеді. ҚР MOM қорындағы бергек сәукелесі конус пішінді, тәжі қызыл мауытыдан тігілген. Тәжге маржан, перуза тастар қондырылып, қатырғы бергек орнатылған. Биіктігі 47 см, милық шеңбері 46 см, төбесі 20 см. Төбесіне шашақ төгіп, шоқ үкі қадаған. Тәждің белортасын айналдыра бастырған оқаның астына перуза тастан көз салынған күміс құймалар мен тамшы тәрізді қоза салпыншақтар, шытыралар үш қатар етіп айналдырыла қадалған. Одан төменде, маңдай бөлігіне, қызыл маржаннан тізіліп жасалған ені 4,5 см-лік торша тігілген. Сәукеленің екі жақтауындағы оқалы белдеуден төмен перуза, маржан тастар тағылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әл-Азхар университеті''' (араб. جامعة الأزهر الشريف әлемдегі ең ірі халықаралық исламдық ғылыми діни мекеме және әлемдегі ең көне, ең атақты Ислам университеті. Мысырдың Каир қаласында орналасқан. ==Тарихы== Мешітті Фатима әулеті заманының халифы Жауhар Ассықли әл-Муизз hиджраның 359 жылы (970 жылы) жумади айының 24-ші жұлдызында бастап, 361 жылы. (972 жылы) рамазан айының 7-ші жұлдызында бітірді. әл-Азhар атауы “әл-Джәми әл-Азhар”, яғни күн сәулелі үлкен мешіт ұғымынан шыққан. Кейбір зерттеушілер мұны Фатиманың лақап аты —Зухрамен, зәhра зәулім, іздиhар орталық немесе азхар нұрлы деген сөздермен байланыстырады. һиджраның 375 жылы мұнда медресе ұйымдастырылып, ол 11 ғасырда бүкіл мұсылман әлеміне мәшhүр университет тектес оқу орнына айналды. әл-Азхар университетіне дүниенің төрт бұрышынан талапкерлер келіп Құранды, хадистерді, мұсылман құқығын және араб тілін оқып үйренді. Әл-Азхар университеті ғимаратындағы сәулетті екі мұнараның бірі Қайтпай сұлтан заманында, екіншісі Сұлтан Ғаура кезінде hиджраның 915 жылы. (1510 жылы.) шамасында салынған. Әл-Азhар университеті ұлт-азаттық күресі жылдары батысшылдыққа, отаршылдыққа, “дінсіздікке” қарсы бағыт ұстанып (джихад, исламның таралуы мен салтанат құруы жолында барлық күш-жігерін сарқа жұмсау, ғазауат (“қасиетті соғыс”) идеясын насихаттау, қорғау орталығы болды. Қазір Әл-Азhар университетіде факультет (теология немесе дін негіздері, шариғат, әдебиет, әкімшілік істері және сауда, политехника, ауыл шаруашылық медицина, педагогика, мұсылман қыздар факультеттері) бар. Университет жанында Ислам зерттеулері академиясы және басқа діни институттар мен оқу орындары жұмыс істейді. Қазақстан мұсылмандар діни басқармасы мен Египеттегі әл-Уақф министрлігінің 1993 жылғы келісімі бойынша Әл-Азhар университетіне оқуға талапкерлер жіберілетін болды. Әл-Азhар университетінде 50-ден астам қазақстандық шәкірттер оқыды (1998). Жоғарыда аталған келісім бойынша Әл-Азhар университетінен келген үш ұстаз Алматыдағы Ислам университетінде діни пәндерден сабақ береді. Каир мен провинция арнаулы діни мекемелер де Әл-Азхар университеті құзырында. Университетті Әл-Азхар университетінің шайхы (ректор) басқарады. Ол әрі бас имам. Египет өкіметінде Әл-Азхар университеті істері жөніндегі министр тағайындалған. Университеттің орталық кітапханасында 80 мың кітап, 20 мың қолжазба сақтаулы. 1929 1936 жылы аралығында “Ислам нұры”, одан кейін “әл-Азхар” аталған арнайы журнал шығып тұрады. ==Әл-Азхар университетін бітірген қазақтар== *Қайрат Жолдыбайұлы *Ершат Оңғаров *Ержан Малғажыұлы *Қабылбек Әліпбайұлы *Сансызбай Құрбанұлы *Ризабек Батталұлы *Жасұлан Жүсіпбеков *Медет Құрмашұлы *Нұрлан Анарбаев *Мәлік Төлебай *Рахымжан Әкімбеков *Бауыржан Абдуали *Тілекқабыл Амангелді *Абдусамат Оқан *Руслан Серғазиев ==Бағыты== Сүнниттік, Әһлу Сунна уәл Жәмәға == Дереккөздер == Санат:Ислам университеттері мен колледждері Санат:Мысыр жоғарғы оқу орындары Санат:Әл-Азһар университеті 
'''Бесжақсы''' қазақтың дәстүрлі мүліктік қатынастарында ерекше мәнге ие сый, тарту, айып жүйесінде оның құрамын анықтайтын ұғым. Ол тоғыз беру салтына қатысты жиі айтылады. Бесжақсы сөзінің өзі ерте кезде ең жоғары, қымбат деген өлшемдік ұғымды білдірген. Үш тоғыздың ішінде бесжақсы болуы шарт. Сол бесжақсыға «жанды тоғыздан» қара нар, емшегі тұтам бие немесе қазанат, «жансыздан» қалы кілем, алмас қылыш не түзумылтық, тәуір киім (қымбат ішік, жібек шапан т.б.) жатады. Бесжақсыны, негізінен, ауқатты, дәулетті рубасылар беретін болған. Бұрынгы игі жақсылар, би, бай, мырза, батыр, ел ағалары арасында жүретін жолы да, орны да ерекше бағалы дәстүрге негіз болған. Елдің аса құрметті, беделді адамдары арасындагы достық, сыйластық сый-сыяпат ретінде, құдалар арасында қалыңмал, киіт орнына жүрген. Халық арасындагы жоғары құрмет пен марапат, сый-сыяпаттың ең жоғары түрі де осы бесжақсы дәстүрі арқылы көрсетілген. Бесжақсыға мыналар жатады: #қара нар; #жүйрік aт; #қалы кілем; #алмас қылыш; #бұлғын ішік. Құдалар арасында мұның бірі ұзатылған қыздың сәукеле бастаған асыл бұйымдарымен алмастырылады. Бесжақсының өзі 4-5 жылқыға бағаланған. Кейде бесжақсыға «бесжақсы» атанған берен мылтық, берік сауыт, сондай-ақ атан түйе не белі берік, қатепті қара нар енген. Бесжақсы түріне, дәрежесіне қарай бас жақсы, орта жақсы, аяқ жақсы болып үшке бөлінеді. Мұның бәрі бағалы кәде қатарына жатады. Кейбір өңірлерде «алты жақсы» деген де бар. Бұл дәстүрде бесжақсыға тағы да бір, мысалы, алтын, күміс жамбы, күмістеген ертоқым немесе кісе белбеу сияқты «жақсы» қосылады. Атақты Бөрібай ақынның өлең шумақтарында ''Ошақты Құлназарға құн бермексің, ''Алты жақсы, жүз жылқы пұл бермексің... деген жолдар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Қазақтың бесқаруы '''Бесқару''' қазақтың дәстүрлі жауынгерлік қаруларының толық кешені. Байырғы ортада «Ер қаруы бесқаруға» өзіндік жұмсау тәсілімен ерекшеленетін ату қаруын (садақ, оқ), түйреу қаруын (найза, сүңгі), кесу қаруын (қылыш семсер, сапы), соғу қаруын (шоқпар, гүрзі), шабу қаруын (балта, айбалта, шақан) жатқызады. Қарулардың бұл бес тобы көшпенді қоғамда біздің заманымыздың мыңжылдықта пайда болған. Дәстүрлі ортада XIX ғасырға дейін қолданылып келді. Бесқарудың әрқайсысының жұмсалу тәсілдерінің ерекшеліктері негізінде найзагерлер, қылышкерлер, айбалташылар және садацшылар секілді жеке әскери қосындар құрылған және шайқас кезінде қолданылатын әскери тактикада маңызды рөл атқарған. Көшпелілердің соғысы алғашқы сәтте алыс қашықтықтан садақ атысудан басталып, кейін шығынға ұшыраған жау әскеріне сүңгімен соққы беріп, қоян-қолтық ұрыста қылыш, айбалта, шоқпар қолданған. Күштің тепе-теңдігі бұзылған жағдайда, қаша ұрыс салып, шауып келе жатып артқа садақ тарту арқылы жауды шығынға ұшыратып отырған. Байырғы ортада алқалы топ жиналған үлкен ас-тойларда бес қару түрлерінен сайыстар (садақ aтy, найзаласу, қылыштасу, айбалта және шоқпармен соғысу) өткізілген. Ал батырлар бесқаруды толық жете меңгеруге және олармен қарулануға міндетті болды. Халық ауыз әдебиеті үлгілерінде «Атыспақ керек пе, шабыспақ керек пе, алыспақ керек пе» деп, жекпе-жекке шыққан батырлардың бір-біріне дөңайбат көрсетіп, бопсалау сюжеттері молынан кездеседі. Бұл да батырлардың қару игеруде бесаспап болғандығының айғағы іспеттес. Көшпелі халықта көне заманнан ер қаруы киелі саналған. Ер қаруын жасауға бірнеше адам қатысып, магиялық ғұрыптар атқарылатын салт түрінде өтті. Ер қаруын магиялық күші бар жанды зат ретінде қабылдап, айқас алдында қарумен сөз арқылы серттесетін болған. Бағзыда бесқарудың әрқайсысының белгілі бір әулие-пірлері бар деп ұғынған. Фольклорда бесқарудың пірлері ретінде Рүстем мен Дастан сияқты парсы, түркі халықтарына ортақ көне мифтік қаһармандармен бірге Дәуіт, Халел-Ибраһим пайғамбарлардың есімдері аталады. Байырғы ортада «жауынгердің жаны ер қаруында болады» деп сенген, сенімнің көрінісін көруге болады. Қару батырдың жанын сақтаушы ретінде батырмен бірге жасап, онымен бірге «өледі» деп түсінілген. Дәстүрлі ортаның жерлеу салтында өлген жауынгердің қаруын сындыру ғұрпы жасалып (қаруды бүлдіру арқылы ондағы адам жаны немесе қарудың өз жаны азат етіледі деп сенген), сынған қару иесімен бірге жерленді. Сарбаздың ер қаруын моласына қою салты қазақтарда XIX ғасырға дейін сақталды. Бесқару қоғамдағы әлеуметтік қатынастарды белгілейтін, патшалық биліктің, жоғары дәрежелі әскери лауазымдардыц дәреже белгісін білдіретін символдық атрибуттар ретінде қолданылды. Дәстүрлі қоғамда бесқару атадан балаға мұра болып қалатын киелі мүлік, түрлі әлеуметтік байланыстардың, мемлекетаралық, руаралық, әлеуметтік жіктер өкілдерінің арасындағы қатынастардың деңгейін белгілейтін белгі және қалыңмал, киіт сияқты ғұрыптық сый-тартулардың құрамындағы ең бағалы зат болып саналады. == Бесқаруды мадақтау == Қаруды мадақтап, серттесу рәсімі. Қару-жарақты анимистік таным бойынша жаны бар зат ретінде елестетіп, батырлар майданға кірер алдында қаруын мадақтап, онымен серттесуіне байланысты туған. Бес қарудың ішінде мылтық пен қылышқа, әсіресе, қылышқа сыбаға қылу салтының болғандығын аңыз-әңгіме, байырғы жырлардан кездестіруге болады. Қылышын мадақтап, оның суарылуы мен тойтарылуын айтып, «бір сыбаға қылғаны» туралы аса көркем жыр жолдары соның куәсі: ''Тойтаруына шыдамай, ''Тоқсан шәкірт мойыған. ''Суаруына шыдамай, ''Айдын көлдер құрыған '' (Ш.Уәлиханов). Батыр қылышын: ''«Айдынына шыдамай, ''Ай бұлтқа сынған, ''Көруіне шыдамай, ''Күн бұлтқа сынған» деген бейнелі сөзбен дәріптейді. Кей жырларда батыр қылышын дұшпанына айбарлы көрсету үшін селебе, қылышының таптауы мен егеуіне дейін мадақ айтады: ''Егеуіне келгенде, ''Елу ұста жиналған. ''Таптауына келгенде, ''Тамам ұста жиналған. '' («Әлібек» ертегісі) == Бесқарудың түрлері == Ертеде бесқаруға қару біткеннің бәрін жатқызбаған. Бесқару деп тартыспақ (садақ), атыспақ (мылтық), шанышпақ (найза, сүңгі), шабыспақ (қыльш, алдаспан, селебе) салыспақ (шоқпар, айбалта) сайыстарында жекпе-жекте жұмсалатын қаруларды атаған. Бесқару тіркесі ертегі, жырларда жиі кездеседі. ''Берік сауыт кигізді, '' Садағын сала байланып. ''Ер қаруы бесқару ''Бесеуін тамам ілгізді '' (Құбығұл) Бесқарудың ел арасында айтылатын әртүрлі нұсқалары бар. 1899 жылы Орынбордан шыққан жинақта автор байырғы ортаның Бесқару түрлеріне талдау жасап көрген. Бір нұсқасында бесқаруға #пышақ; #найза; #қылыш; #садақ; #мылтықты жатқызады. Тағы бір нұсқасында: #пышақ; #таяқ; #біз; #шақпақ; #жіп тәрізді тұрмыстық заттарды (бес аспапты) Бесқаруға жатқызады. Тегінде бұл нұсқаның көне дәуірдегі аңшылық кәсібіне байланысты айтылуы ғажап емес. Қылыш, алдаспан, сапы селебенің «жетім құрыш қылыш» (Сүйінбай Аронұлы), «бүктемелі семсер» (Нұрхан Ахметбекұлы), «сағасы алтын нар болат» («Орақ» жыры), «алмас тая» («Қамбар батыр») «қынабын алтын қырқар» («Қыз Жібек») тәрізді тұрақты баламалары мен атаулары халық әдебиеті мұраларында, ақын жырларында аса көп ұшырайды. ''Жеті қат жерден өткен зұлпықардай, ''Қашауым қара тасты кетті іріп, деген екен Шашубай ақын. Қазіргі оқырман зұлпықар сөзінің мағынасын бірден аңғара бермейді. Зұлпықар омыртқа кесер. Әуелде бұл атаудың пайда болуы діни әпсанаға байланысты. Мысалы, қазақ тілінде аспаннан түскен төрт кітап деген ұғымға ұқсас көктен түскен төрт қылыш (хәмкам, сәмсем, зұлқажа, зұлпықар) деген ұғым да бар. Қашаған ақын «домбыраны қу ағаш» деп тіл тигізген молданы: ''Бұрынғы өткен заманда ''Болған екен көп ұрыс. ''Көп ұрыстың кезінде ''Жәбірейіл жәннеттен ''Алып келген төрт қылыш. ''Төрт қылыштың атын атайын: ''Біреуінің аты Хәмхам ''Біреуінің аты Сәмсам ''Біреуінің аты Зұлқажа ''Біреуінің аты Зұлпықар ''Қынабына солардың ''Қап та болған бұл ағаш! деп уәжді сөзбен тұқыртады. Байырғы өлең-жырларда кездесетін көмескі сөздердің мағынасын әртүрлі ескілікті аңыз, әпсаналарда айтылатын деректермен салыстыра отырып анықтауға болады. Кейбір сөздіктердің көрсетуінше «Зұлпықар Мұхаммедтің Бадра шайқасында жаудан тартып алған қылышы, ол кейін Әліге мирас болған». Бұл сілтемеге қарағанда қазақтың «аса таңдаулы қылыш» мағынасында айтылатын берікәлі атауы осы дерекпен сабақтас болуы ықтимал: ''Дүниенің білдім жалғанын, ''Көтердім басқа салғанын. ''Сол болды жалғыз арманым. ''Берікәліні шалмадым. '' Мұндағы берікәлі сөзінің „берік“ және „әлі“ сөздерінен бірігуінен жасалғандығын байқауға болады. Сонымен, берікәлі «Әлгіге мирас болған зұлпықардың» (бұл сөздің дыбыстық өзгеріске ұшыраған нұскасы зүлперін) баламасы. Осындай фольклорлық тәсілдерді І.Жансүгіровтің образды сөз өрнегінен ұшыратамыз: ''Шалғыны шыңғырлатып жанып-жанып, ''Жоңқабай жоңышқаға қалды салып ''Әлінің кеуір қырған зүлперіндей, ''Үйіріп қырып-жойып кетті жарып. Аспақаны қылыш қылыштың жасалған жеріне байланысты қойылған атау. ''«Қатын алсақ қызылбастан ал, Қылыш алсаң Аспақаннан ал, aт алсаң Арабстаннан ал»'' деген мақал бар. Байырғы қару-құралдарға (бес қаруға) қатысты кейбір көне атаулар қазіргі оқырманға мүлде түсініксіз. Мұндай мәтіннің «күңгірт» тұстары оқырманның жете ұғынуына біршама киындық келтіреді. ''Көлторғай адыра қалғыр, көрген жерім, ''Бұлағай ойран, әлек салған жерім. ''Көк найза, қара санай атылса да, ''Қайтармай қайтқаным жоқ аттың терін '' (Шәңгерей Бөкейұлы) Осындағы санай (қара санай) садақтың қазақ тіліндегі тағы бір көне атауы. Бұлай дейтініміз Л.Будагов тобыл татарларында кездесетін санай сөзін «садақ» деп көрсеткен. Садақтың, саржаның, бұқаржаныц, санайдың жебесіне қатысты «қозы жауырын көктеме оқ» (Шынтасұлы Төрехан), «қармаулы қабыл жебе» («Қыз Жібек»), «Қарға жүнді қасалақ оқ» («Қозы Көрпеш Баян Сұлу»), «Қарға жүнді қамыс оқ», «Күшіген жүнді қамыс оқ», «Тазқараның тайлақ жүнімен жүндеген оқ» тәрізді тұрақты сөз тіркестері ауыз әдебиеті мұраларында көп кездеседі. Осылардың қатарындағы тоқал оқ қорамсақтағы жебені сындыру үшін қолданылатын оқ (Бұл сөз «Ер Тарғын» жырының Радлов нұсқасында кездеседі). Мылтықтың түр-түріне байланысты айтылатын көне атаулардың бір тобы байырғы ақын-жыраулар шығармаларында жиі айтылады. Ал «қара мылтық» деген тіркес білтелі мылтықтың бір түрі болса керек. Қырғыз тілінде қара мылтық «пистонсыз атылатын мылтық» ұғымын білдіреді. М.Әуезов шығармасынан сирек үлгілердің бірі үрімді мылтық атауын кездестіреміз. Керейден Бегеш деген кісі Абайға елші боп кеп: Ерге жара түйін деген. Үрімді мылтық өзі атып, өзі түзеледі дейді. Осы фразеологизмге назар аударсақ, үрімді мылтықтағы «үрім» «Рум (Византия) мылтығы» дегенді аңғартатын тәрізді. Әдеби мұралар тілінде кездесетін үш тосарлы қанды ауыз (І.Жансүгіров), кер мылтық дегендер мылтықтың сирағына (аяғына) байланысты айтылса, құндағының көлеміне қарай әукелі құндақ ақ перен, мылтықтың қысқалауы ақшолақ ұзындауы ақ сырық мылтық («Қыз Жібек»), шаңғыл (винтовка), самқал деп аталады. Оғы алысқа ұшатындарын қозыкөш (Ш.Уәлиханов), тағы бір түрін қорама мылтық деп атаған. ''Желп-желп еткен ала ту ''Жиырып алар күн қайда? ''Орама мылтық тарс ұрып, ''Жауға аттанар күн қайда? Осындағы орама мылтық жоғарыда аталған қорама мылтықтың нұсқасы болуы ықтимал. Бес қаруға жататын айбалта, найза, сүңгі, шоқпардың (келтек, coтa) түр-түріне қатысты айтылатын алмас құрыш айбалта, тарақ балта («Қамбар батыр»), толғамалы ала балта, жалманы қарыс балта, алты құлаш ақ найза, қималы найза (Махамбет), Қобылан соққан ақ найза (Сүгір Мырзалыұлы) тәрізді атаулар поэтикалық нұсқалар ретінде айтылады. М.Әуезовтің тіл қолданысында төсжара қайың шоқпар, сегіз қырлап жонған қайың шоцпар деген тіркестерді кездестіреміз. Сақетердің қандай қару атауы екендігі қазіргі оқырманға күңгірт. Профессор С.Аманжоловтың көрсетуінше, сақетер қылыштың бір түрі. Бұл сөзді қырғыз тіліндегі «шынжыр, тәрізді ескілікті қарудың түрі» дегенмен де салыстыруға болатын тәрізді. Ал сақсырдың қандай мағынадағы сөз екенін ноғай тілінің дерегімен салыстыра отырып анықтауға болады. Ноғай тілінде сақсыр қой терісінен (жүнін ішіне қарата) жасалған шалбар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бесаспап''' жан-жақты, шебер адам. Зергерлікті, ағаш ұсталығын, етікшілік, теміршілік, ершілік кәсібін қатар меңгеріп, әрбір кәсіп саласында қолданылатын жұмыс істеу тәсілін толық меңгерген адамды байырғы ортада бесаспап деп атаған. Жергілікті тілде әмбебап, сарамжал атаулары да кездеседі. Дәстүрлі дала мәдениетінде киіз үйді бір өзі ғана жасайтын адамды да бесаспап деген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
аралары шынжырмен біріктіріліп жасалған білезік пен сақиналардан тұратын, екі-үш саусаққа қатар киетін сәнді әшекей түрі. Тас қондырылып, түрлі өрнектер бедерленген білезік тойнақпен бекітіліп, оған жалғанған үзбеге шынжырлармен 2-3 сақина байланады. Білезігі жалпақ болады, сақиналары құстұмсық, отау түрлерінде жасалады. Үзбесі қол үстінен өтетіндей. Алдымен сақиналары киіледі. Білезігіне кейде топса салынып, алып-салуға ыңғайлы етіп жасалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Möbius strips, which have only one surface and one edge, are kind of object studied in topology. '''Топология''' (; орын және сөз, оқу) математика ғылымының кеңістіктегі нүктелердің зерттейтін бөлімі, мысалы ''қисындылық'' немесе ''ойға қонымдылық''. depiction of thickened trefoil knot, the simplest non-trivial knot == Тарихы == The Seven Bridges of Königsberg is famous problem solved by Euler. Леонард Эйлердің 1736 жылғы Кёнинсбергтің жеті көпірі атты ғылыми мақаласына негізделген теориядан тарайды. Бүгінгі күнгі топология ғылымында ең алғашқы ғылыми трактат саналады. continuous deformation (a type of homeomorphism) of mug into doughnut (torus) and back. Equivalence classes of the English alphabet: Homeomorphism Homotopy equivalence 270px 300px ==Сілттемелер== ==Арғы оқылымдар== Rysxard Engelking, ''General Topology'', Heldermann Verlag, Sigma Series in Pure Mathematics, желтоқсан 1989, ISBN 3885380064. Bourbaki; ''Elements of Mathematics: General Topology'', Addison–Wesley (1966). Waclaw Sierpinski, ''General Topology'', Dover Publications, 2000, ISBN 0486411486 == Сыртқы сілттемелер == Elementary Topology: First Course Viro, Ivanov, Netsvetaev, Kharlamov The Topological Zoo at The Geometry Center Topology Atlas Topology Course Lecture Notes Aisling McCluskey and Brian McMaster, Topology Atlas Topology Glossary Moscow 1935: Topology moving towards America, historical essay by Hassler Whitney. Topology Санат:Топология 
'''Бескүл''' бес бұрыш, бес бұрышты өрнек. Кілем, түскиіз, құрақ көрпе, бөстекке салынатын бескүл өрнегінің атауы шартты түрде солай болғанымен, ұштары үшкіл қырлы емес, доғалданып келеді. Құрылыс өнерінде жиі кездеседі. Керегекөз тәрізді бес элементтің бір ұшы ортада түйісіп, ұштары «бескүлденіп» тұрады == Дереккөздер == Құрылыс онерінде жиі кездеседі. Керегекоз тэрізді бес элементтің бір үшы ортада түйісіп, үштары «бескүлденіп» тұрады (қ. Өрнек). Санат:Мәдениет 
'''Бесқасты жүзік''' жүзік атауы. Үстіңгі жалпақ бетіне бес жерден көз асыл тас қондырылған бесқасты жүзік қазақы ортада таралған этномәдени мәнге ие, отбасы- некелік салтындағы құдалықта тарту орнында жүретін құдағи жүзіктің сондай-ақ қос бауырдақты жүзіктің, адай жүзіктің ерекше бір түрі болып саналады. Бесқасты жүзіктің алақаны (саусақтың үстінде тұратын дөңгелек бөлігі) үлкен төрт саусақтың үстін жауып тұратындай көлемде болады. Оның астында екі-үш саусаққа қатар киілетін қос бауырдақ орналасады. ҚР MOM қорындағы қос бауырдақты құдағи жүзік бесқасты етіп күмістен соғылып, алтынмен апталған. Ширатпа, қас кондыру, сіркелеу тәсілдерімен айшықты етіліп жасалған жүзіктің өлшемі 5x7,2 см. Алақаны ортасында дөңгелек көз, оны айнала төрт тарапында жапырақ пішінді кішілеу көздер орнатылған. Көздің айналасы қозамен құрсауланып, ортасына сіркелеу тәсілімен бет-бедер салынып, астына қызыл түсті шыны орнатылған. Алақанның қырына ширатпа салынып сәнделген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бестақа етік''' пішілген, қоныш ұзындығы орташа, өкшесі аласа келген, түзу табан әйел етігі. Табан мен етік басының арасына қабатталып ұлтан тігіледі. Өкшесі қабатталған тасұлтаннан салынып, мық шегемен бекітіледі. Етіктің белтірісі мен оймасына көксауыр теріден екі қатар сыздық жүргізіледі ҚР MOM қорындағы бестақа етік қара теріден тігілген, тұмсығы үшкірлеу келген, түзу табан, аласа өкшелі. Өкшесі қабатталған тасұлтаннан салынып, мық шегемен бекітілген. Қонышы аузына қарай кеңдеу келген, қылтасында кішкене тілігі бар. Қоныш алды 26,5 см, арты 33 см, тұрқының ұзындығы 23 см, табақ ені 4,5-7,5см, өкшесінің биіктігі см. Етіктің белтірісі мен оймасына көксауыр теріден екі қатар сыздық жүргізілген. Табан мен етіктің басының арасына ұлтан қабаттап тігілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бестаспа жалпақ өрім''' дәстүрлі қолөнерде қайыстан бұйым, әбзел, жабдық жасауда қолданылатын өрім тәсілінің түрі. Бестаспаны жалпақтап ору үшін алақан қалдырып, әдеттегіден сәл жалпақтау бес таспа тіліп, біркелкі етіп қырларын сыдырып майдалайды. Содан соң шетіндегі (бесінші) таспаны одан кейінгі екінші, төртінші, үшінші таспаның үстін бастыра, сол жаққа тастап өреді. Содан соң бірінші таспаны екінші мен бесіншінің үстін бастыра, үшінші таспаның астынан шалып оң жаққа тастаймыз. Әрі қарай төртінші таспаны бірінші мен үшінші таспаның үстін бастыра сол жаққа тастайды. Осы тәсілмен екі жаққа апма кезек біртаспадан ауыстырып өре отырып жалпақ өрім шығарады. Бұл өрім құстың таңдайына ұқсайтындықтан құстандай, бесқасқа немесе бестандай деп те аталады. == Дереккөздер == Санат:Қазақ өнері 
'''Бестаспа жұмыр өрім''' қайыс өруде қолданылатын өрім түрі. Ол «бестемше» деп те аталады. Оны өру үшін, алақан қалдырып, бес таспа жұмырлана, сыптығырлана тілініп, сыдырылып нөмірленеді. Әрі қарай бесінші таспа өзінің алдындағы үш таспаның яғни төртінші, үшінші және екінші таспалардың астыннан шалынып, сол жаққа қарай түседі де, бірінші таспа олардың барлығының астыннан шалынып, оң жақка тасталады. Содан соң бесінші таспа екінші мен үшінші таспаның үстін баса, екінші таспаның астынан шалынып, сол жаққа тасталады. Міне, осы тәртіппен қайталанып өріліп, бес таспадан өрілген жұмыр өрім шығады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бесті''' бес жасар жылқы. Жылқы бестісінде белі әбден қатайып, толысып, тісейді (азу тісі шығады). Дәстүрлі ортада беске толған ақталған жылқыны бесті ат, ал ақталмағанын бесті айғыр деп атайды. Дегенмен ақталған бесті атқа балама ретінде жуан aт, белді ат деген атаулар қолданыла береді. Ал түр-түсіне, жынысы мен жасына байланысты торы бесті (айғыр, бие), қара бесті (айғыр, бие) т.б. деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бесік дайындау''' нағашы жұрттың бесік дайындап әкелу салты. Дүннеге келген нәрестеге нағашы жұрты бесік, балаға бала шешесіне ана болғанына орай кимешек пен жейтін қалжа асын, немересіне көйлек-көншек апаратын болған. Кейбір өңірлерде нағашыларынан бесік келгенше баланы бөлемеген. Бұл байырғы аналық дәуірдің неке салтынан сақталған сілем болса керек. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мәдениеті 
'''Бесік керту''' отпен аластау ғұрыптарының түрі. Бесік керту баланы бесікке алғаш бөлердің алдында атқарылады. Сондай-ақ бала ұйықтамай, тынышсыздана беретін болса да бесік керту ғұрпы жасалынады. Әдетте бұл ғұрыпты баланың әжесі қыздырылған темірмен бесіктің бала жатар тұсын, арқалығын және басын қари отырып: «Алас, алас, а, құдайым, тіл-көзден сақтай гөр! Тфә, тфә» деген аластау, қорғау магиясында қолданылатын сөздерді айтады. Мұнысы бесіктегі балаға жын-шайтан жоламасын дегенді ырымдағаны. Сондай-ақ бесікті отпен аластаудың төмендегідей бесікті сырықтау деп аталатын түрі бар. Күндіз болсын, түнде болсын бесікке баланы саларда, металл немесе қыш ыдысқа салынған адыраспан, aршa, қаражусан т.б. хош иісті өсімдіктердің бірін түтетіп, қас күштерді қуып, бесікті тазалайды. Кейде сіріңке шағып, отпен аластап, зиянкестерден қорғану шараларын жасайды. Аластау кезінде, ыдысты немесе тұтанған отты бесіктің бас-аяғын тегіс айналдыра: Алас, алас, баладан алас Бәледен қалас, Иесі келді, пәлесі көш! Бәле-жаладан сақта, Көзі қызыл болмасын, Көті қызыл болмасын деген сөздер айтылады. Немесе: Алас, алас, алас! Әр пәлеңнен қалас! Көзі жаманның көзінен алас! Тілі жаманның тілінен алас! Уы жаманның уынан алас! Қырық қабырғасынан алас, Отыз омыртқасынан алас! Алас, алас, алас! Қыла гөр алла мың пәлеңнен қалас! сондай-ақ: Алас, алас, аласы Келді міне, баласы. Көш, көш бәлесі Келді міне иесі. деп бесікті аластап шығып, онан соң барып баланы бөлеуге кіріседі. Баланы тіл-көз тиюден сақтандыру мақсатында темір мен оттың қорғаушы күші бар деген ежелгі ұғымға байланысты бесікті, шүмекті қыздырылған қысқашпен қарып зиянкес күштерден аластайды. Сондай-ақ отқа «сырық тұз» қыздырылып, бесікті осы тұзбен ысқылайды. Бала бесікте жатқанда шошымау үшін жастығының астына нан, сарымойын пышақ жастайды, бесік басына үкі, қасқырдың тұяғын қадайды. Балаға тұмар тағады. Бала шоши берсе, ішінде суы баржа ыдысты баланың басынан жоғары ұстап, суға балқыған қорғасын құйып жібереді. Бұл ырымды қорықтық деп атайды. Ыдыстың түбіндегі қорғасынның сұлбасы бір жануарға, затқа ұқсас болып тұнады. Хайуандарға ұқсаса, содан шошынғандыгын анықтап, ем-дем жасайды. Кейде сәбидің маңдайына қазанның түбінен алып, қара күйе жағып та қояды. Бесікте жатқан баланы емізудің де өзіндік әдістері бар. Мойны бір жағына қисық болмасын деп, баланы екі жағынан кезек-кезек емізеді; бесіктің арқалығына қолтығын сүйеп, тізерлеп отырып емізеді; баланы қараңғыда емізбейді, емізер алдында шам жағуы шарт. Қазақстанның кей жерлеріне ертеде “бесік кертпе құда” болып, қыз бен ұлды бесіктегі кезінен атастыру салты да болған. Мұндайда ұлдың ата-анасы қыздың бесігін кертіп, теңге тағып, жол-жоралғы жасаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Бесік құда''' бесікте жатқан сәбилеріне құдаласу жоралғысы. Бірінің ұлы, екіншісінің қызы бар, қыз алысуға болатын адамдар, құдаласу салты бойынша, қалыңмалын алдын ала өтеп те қояды. Оны «қарғы бау» деп атайды. Мұнан кейінгі құдандалық жора-жосындар дәстүрлі ортада қалыптасқан норма, қағидаттар бойынша өткізіледі. Жосын барысында бесік керту жоралғысы жасалады. Бесік құданың бесік керту құда деп аталуы сондықтан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бесікке бөлеу''' баланы бесікке бөлеу тәсілі. Дәстүрлі ортада қол-аяғы түзу, қалыпты жетілу үшін баланы шыттан тігілген матамен жөргектеп бесікке бөлейді. Бала дүниеге келген соң, кіндігі түспей тұрып, баланың денесін терлетпей салқындатып тұратын шыт матадан тігілген жөргекпен құндақтайды. Арнайы тігілген екі жөргектің бірі бірінші жөргектің үстіне бір жарым қарыстай жоғары төселеді. Жоғары шығып тұрған екінші жөргекке баланың маңдайын жауып тұратындай етіп басын, қолын құндақтайды, ол баланың мойны қисаймай тік қалыптасуына негіз болып, құлағын, басын суық тиюден сақтайды. Бала есейіңкіреген кезде оның басын қосып құндақтамай, басына, жыл маусымына қарай, баскиім кигізеді. Бір жарым қарыс төмен төселген бірінші жөргек баланың жамбас бөлігін жауып тұрады. Бала қолын шығарып алмау үшін шынтақ тұсынан бесік баумен байланады. Түбекті қойып, шүмегін салған соң, түбектен төмен төселген жөргекпен баланың аяғын түп-түзу етіп қосып құндақтап, жөргектің екі ұшын айқас шығарып, тізесінің үстінен келтіріп, баланың аяғына батуы мүмкін болғандықтан, екі ұшын байламай кері қайтарып шетіне тығып қояды. Жөргектің аяқ ұшына қараған бөлігі кері қайтарылып жабылып, бесік баумен байланады. Кейде баланың екі аяғын қосып құндақтағанда тізелері мен тобықтарының аралары бір-біріне тиіп қызарып кететін жағдайлар болады. Мұндайда төмен төселген жөргекті кері қайтарғанда тізе және тобық араларына шыт жөргекті қалдыра отырып құндақтайды. Егер қыс мезгілі болса, мақта салынып, сыртынан тысы да, астары да шыттан арнайы тігілген көрпемен жабылады. Егер жаз мезгілі болса құндақталған баланы сыртынап мақта матадан тігілген жөргекпен қымтап жауып жатқызады. Құндақталған бала анасының емізуіне де өтe ыңғайлы және бесікке де тез үйреніп кетеді. Егер құндақталмай бос ұсталса, бала бесікке тез үйрене алмай, анасы бір-екі күн қиналады. Құндаққа үйренген бала бос жата алмайды, ол құндақтамайынша немесе бесікке салмайынша ұйықтай алмай, жылап мазасы кетеді. Бос бесіктің арқалығын ыстық шымшуырмен (көсеумен) үш мәрте қариды. Баланы бесікке бөлер алдында да ыңылдай отырып, ырымдық мәндегі жыр жолдарын айтады: ''Мойнымдағы тұмарым ''Тарқамайтын құмарым ''Құдай берген алсын деп ''Ақ бесікке салсын деп ''Мойнымдағы маржаным ''Қорадағы мал-жаным ''Бесігіңе жата ғой ''Тәтті ұйқыға бата ғой! немесе: ''Балам жатсын бесікке ''Пәле қалсын есікте. Сондай-ақ, шешіп аларда да ырымдық сөздер айтады: ''Анасы шешіп алсын ''Ұйқысы бесікте қалсын. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
''Топырақ''. '''Топырақтану ғылыми-зерттеу институты'''– топырақ пен оның жамылғысын кешенді түрде зерттейтін ғылыми-зерттеу мекемесі. 1945 жылы Қазақстан ғылым академиясының тұңғыш президенті Қ.И.Сәтбаевтың ұсынысымен құрылған. Институтта ғылыми бөлім мен лаборатория, аспирантура, диссертациялық және ғылыми кеңес жұмыс істейді. alt=A. Негізгі ғылыми бағыттары Қазақстан аумағындағы топырақ пен оның жамылғысын зерттеудің ғылыми негізі; топырақ ресурстарының өнімділігін арттыру және оларды пайдалану; топырақ құнарлылығын арттыру; топырақ экологиясы мен оны қорғау мәселелері. Институт ғалымдары топырақ пен оның жамылғысының қазіргі жағдайын анықтау үшін зерттеулер жүргізіп, нәтижесінде графикалық ақпарат және цифрлық мәлімет беретін әлемдік дәрежедегі жаңа топырақ картасын жасады. Сонымен қатар еліміздің экологиясы нашар аудандары топырақтарының қазіргі жағдайын анықтап, оларды болашақта тиімді пайдалану жолдарын ұсынды. Институт Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған (1974). ''«Қазақстанда суландыруды дамытуды жетілдіру үшін топыраққа мелиорациялық баға берудің ғылыми негізі»'' атты монографиясы үшін 1984 жылы институттың бір топ ғалымдарына (Ж.Аханов, Қ.Қаражанов, В.М.Боровский, М.А.Орлова, Л.И.Пачикина, В.А.Корниенко) Қазақстанның Мемлекеттік сыйлығы берілді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары Санат:1945 жылы құрылған ұйымдар 
'''Бесін''' түс ауып, күн ұясына отырғанға дейінгі уақыт, мезгіл. Ел ішінде бірнеше түрге ажыратылып айтылады: *ұлы бесін күннің қақ маңдайга келген кезі; *кіші бесін күннің маңдайдан ауған кезі; *құлама бесін бесіннің аяққы кезі. Уақытты осылай межелеудің шаруашылық және ғұрыптық мәні болды. Ұлы бесін төрт түлік малдың тегіс жусайтын кезі. Осы уақытта қой, ешкі, сиыр, түйе және бие сауылады. Кейде осы мерзімде ауырған малды анықтап, емдеу шараларын да қолданады. Құлама бесін кезінде өрістегі малды қораға қарай айдап келуге дайындық жасалады. Яғни малдың «бас-аяғы» түгенделеді, аттың босаған айылын тартып, қажеггі әзірлік жасалады. Малды қораға қарай беттетеді. Ал кіші бесін кезінде күні бойы оқылатын парыз намазының екіншісі атқарылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бет көрісу''' дәстүрлі ортадагы аза тұту ғұрпының бірі, марқұмның артында қалғандарға ағайынның, құдалардың, көңіл айтып, арнайы баруы. Қазақ дәстүрінде егер бірі марқұмның жаназасына келе алмай қалса, адамы қайтқан үйге жылдығына жетпей бет көрісуге келуі тиіс. Ауыл арасы жақын болса, мүмкін болса, жаназаға қатысқаны, әрі кетсе қайғылы хабар тиген соң-ақ марқұмның жетісі, қырқы тәрізді атқарылатын рәсімдерге дейін барғаны дұрыс деп саналады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Беташар табақ''' беташар атқарылғаннан кейін ет тарту сәтінде келінге бөлек тартылатын табақ. Оған үлкендер жағы «ұл тaп, тестей қайқайып жүріп қайын жұртыңа қызмет ет, тастай бат, судай сің» деп тілек тілеп, ырымдап, ұлтабар мен тәстің басын салып береді. Келін бұл табаққа сәлем салып, тағамды қабылдайды. Халық ұғымынша көк бауырды «жарыңмен ажырасасың» деп ырымдап, келінге бермеген. Қазақтың келін түсіру салтында, келіннің бетін ашқан жігітке арнап сыйлайтын асты да беташар табақ деп атаған. Беташар табаққа тіл-жақ, жүрек-бауыр, ортан жілік, жауырын, белдеме, арқа, қабырға салып, үстіне таңдай қосады. Табақ үстіне әдемі кестелі қолжаулық жабады, болса күміс жүзік, теңге қояды. Бет ашқан жігіт отырып, теңгені, жүзікті, ққолжаулықты бөлісіп алады да, бата жасайды. Әнші жігіт таңдайым тақылдасын деп, алдымен таңдайды алып жейді. Қалған етті даяшы нөкерлерімен бәрі бірігіп бөліседі. Дәстүрлі ортаның табаққа тіл-жақ, таңдай тартуы «шешен, әнші болыңдар, бұлбұлдай сайраңдар, тілдеріңнен бал тамсын, келіннің беті жарық, жолы ашық болсын», жүрек салғаны «жүрек таза, ниет ақ болсын», бауыр салғаны «бауырдай жақын болыңдар, сұмпайы тіл болмасын» деген тілекті ғұрыптық сөзбен білдіргені. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бетжүздік киім''' қымбат матадан тігілетін сән-салтанатты киім. Дәстүрлі ортада әлеуметтік жағдайы жоғары бәйбішелері мен қыздары бетжүздік киімді шебер, ісмер әйелдерге арнайы тапсырыс беру арқылы тіктірген. Тойға, үлкен мерекелерде киілетін бетжүздік киімді жұпар иіс шығаратын заттармен бірге арнайы жасалған сандық, кебежеге салып сақтаган. Сондай-ақ жараған, сирек мінілетін атты да бетжүздік ат деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бетке күйе жағу''' ғұрыптық жаза түрі. Байырғы ортада кінәлі жандарға істеген ісінің ауыр-жеңіліне қарай жаза тағайындаған. Ондай жазаның бірі бетіне күйе жағып, мойнына құрым киіз іліп, есекке немесе өгізге теріс мінгізіп, ел аралатып қорлау болған. Арына тиіп, ел- жұртқа масқара болардай жазаға ұшыраған адамның сол елде қалуына мүмкіндігі де болмайды. Дәстүрлі ортада кейде билер шешімімен қылмыстының бетіне күйе жағылып, керегеге таңып, елді жиып, бетіне түкіртіп те жазалаған. Осындай масқаралап жазалау көрінісі «Қыз Жібек» фильмінде Бекежанды жазалауда көрінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бетке салық, сүйекке таңба''' салтқа, жөн-жосыққа қатысты императивті этикалық нормалардың бұзылуымен байланысты тұтас бір әулеттің, тіпті рудың ар-намысына дақ түсіретін жағымсыз әрекеттің атауы. Ел ішінде қатаң сақталатын дәстүрді аттаған адамның жүзі қара ортадан аластаған белгісі ретінде етегін кесіп, елден қуу, бас құйқасын маңдайдан желкеге, оң самайдан сол самайға қарай қасқалап тілу (қасқалдақтау) сияқты әртүрлі масқаралау әрекеттері жасалған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бетке түкіру''' ұрмай-соқпай, балағаттамай қорлаудың, есе қайтарудың немесе масқаралаудың бір жолы. Орынсыз жәбірленген, әлі келмегендіктен, амалы құрып, зығырданы қайнаған адамдар өзіне зәбір көрсеткен, өлімжеттік жасаған адамның бетіне түкіріп, есе қайтарады. Адамды қорлаудың сорақы түрі саналатын мұндай әрекет жұрт көзінше жасалса, ұрыс-керіске ұласып, ауыр зардапқа соқтыруы мүмкін. Сонымен қатар бетке түкіру ру-қауым алдында қылмыс жасап масқара болған адамды билер сотының немесе ақсақалдар кеңесінің шешімі бойынша жазалаудың тұрғыдан ең ауыр элементтерінің бірі болды. Мысалы, осындай шешіммен есекке немесе өгізге теріс мінгізілген айыптының бетіне дүйім жұрт болып түкірген. Бұндай қылмысы әшкере болған адамды беті айдай болды дейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бетперде''' ертеде өлік жөнелту салтында мүрденің бетіне жапқан ғұрыптық орамалдың немесе кездеме бұлдың атауы. Байырғы кезде көшпелі жұрттардың жерлеу салтында қолданыс тапқан ақыреттік зат түрлері: ауызтартқыш тарту, көзілдірік кигізу сияқты бағзыдағы салттан қалған бұйым. Археологиялық қазбалар барысында Іле бойынан табылған алтыннан құйылған маска, Тұрпан шұратындагы Астана қорымынан шыққан тоқыма бұйымдардан тігілген түрлі бетперделер мен көзілдіріктер осы ғұрыптын ежелден бастау алатындығын айғақтайды. Ақыреттік маскалар көбінесе гипс болмаса сағыз топырақтан немесе қыштан, бұлдан, тастан, темірден жасалған. Бетперде өлілер мен тірілер арасындағы шекараның символдық бейнеленуі. Осы ғұрыпты қазақы ортада өліктің бетін жасыру деп те атайды. Бетперденің ертеде қазақтар ғұрпында да болғандығын мадиярлардың көне жерлеу ғұрпын түркі хапықтарымен шендестіре зерттеген венгр ғалымы Бенко Михай еңбектерінде айтылады. Ол өліктің бетіне жабылатын «жібек бетперденің» Моңғолиядағы қазақтар арасынан кездестіргенін айтады. Ондағы бетперде бір құлашқа жуық шаршы жібектен жасалған. Оның бетке келер тұсынан екі көз, ауыз орны тесіліп, ауыз, көз пішінін қайталаған алтын сақиналар орнатылған. Алайда өте сирек кездесетін бұл жайт зерделі зерттеуді қажет етеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бетін қақпады''' тыйым салмады, еркіне қоя берді деген ұғымды білдіреді. Ертеде баланы, әсіресе шаңырақ иесі сүткенжені өжет болсын деп тым еркелетіп, бетінен қақпай өсірген. Ата-ана баласын «қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқыттырмай өсірдім» деп марқаяды. Қалағанын істетіп еркін өскен азамат ел үмітін түбінде ақтайды, алған бетінен қайтпайтын өр болады, «басына ноқта кимеген, көзіне қамшы тимеген» азамат, айбарлы да өжет тұлға боп өседі деп санаған. Әйткенмен қазақы педагогика бойынша жас бала белгілі дәрежеде «ананың алақанын, әкенің шапалағын» көріп өсуге тиіс болған. Алайда бұдан шапалақ бала тәрбиесінің негізгі тәсілі деген жаңсақ ұғым тумаса керек. Керісінше қазақ ортада әке ешқашан да баланы бетінен ұрмайтын, тек ерекше жағдайда ғана, яғни бала шектен шықты дегендей ахуалда ғана оның құйрығынан шапалақтап жасқайды. Қазақ ұғымында бетке ұрған шапалақ баланың бақытын ұшырып, жасқаншақ етеді деп есептеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Би-бектер киімі''' әлеуметтік мәртебені айқындайтын ерекше киім түрі. Би-бектер жағасы мен екі өңіріне, етек-шалғайына ою-өрнек кестеленген оқалы шапан, тон киген. XVII ғасырда өмір сүрген бидің бірі Қуандыққа жиырма жасында бүкіл Жәдік руы жиналып, оқалы тон жауып, тәжді тымақ кигізіп, оқшантайлы белбеу буындырып, би сайлаған. Оқалы тонға айналдыра құндыз ұсталған. Осы тон қазіргі кезде Қытай Халық Республикасының буыршын ауданындағы қуандық ұрпағы Сәдуақас отбасында сақтаулы. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Сәуірдің 22''' Григориан күнтізбесінде жылдың 112-ші күні (кібісе жылдарда 113-ші). Жылдың аяғына 253 күн қалады. == Мерекелер == 25px Жер күні мерекесі Жаңалық күні. Изабелла патшайым күні. Оклахома күні. == Оқиғалар == 1964 Танганьика және Занзибар Танзания мемлекетіне бірірігуін мәлімдеді. 1969 Хьюстонда алғашқы рет адамға көз орнату операциясы сәтті өтті. == Туғандар == 1724 жыл Иммануил Кант (1804 жылы қ.б.), неміс пәлсапашысы 1870 жыл Владимир Ильич Ленин, ресейлік төңкерісшілі, сөзші, пәлсапашы, ленинизмнің негізін қалаушы, большевиктер партиясы көкейтесті бірі, Ресей КФСР мен КСРО орнатушысы 1899 жыл Набоков Владимир Владимирович, орыс және американ жазушысы, сыншы == Қайтыс болғандар == 1994 жыл Ричард Милхауз Никсон, Америка Құрама Штаттарының 37- президенті (1969—1974), АҚШ-тың 36- вице-президенті (1953 1961), президенттік мерзімінің соңына дейін отырып, қызметінен босаған жалғыз АҚШ Президенті. == Сыртқы сілтемелер == Санат:22 сәуір 
'''Торғай''' Қостанай облысының Жангелді ауданындағы ауыл, аудан және Торғай ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Қостанай қаласынан қарай 550 км жерде, Торғай өзенінің оң жағасында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 6462 адам (3177 ер адам және 3285 әйел адам) болса, 2009 жылы 5767 адамды (2799 ер адам және 2968 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау саясатына байланысты «Оренбург» атты бекініс есебінде қаланған. 1845 жылы «Торғай» деп аталып, қала мәртебесін алды. 1868 жылы жаңадан құрылып, аттас облыс пен уездің орталығына айналды. 1883 жылы көрнекті қазақ ағартушысы Ыбырай Алтынсаринның ұсынысы бойынша мұнда қыздарға арналған училище ашылды. Қалада әскери лазарет жұмыс істеді. 1876 жылы қаладағы тұрғындар саны 570 адам болса, 1902 жылы 1,2 мыңға жетті. 1920-29 жылдары Қазақстанда Кеңестер өкіметі орнады. 1990–1997 жылдары Қазақстан өз тәуелсіздігін алғанда Торғай орталығы Арқалықта болған Торғай облысы құрамына енді. 1997 жылы ол ыдырап, Торғай Қостанай облысына көшті. == Инфрақұрылымы == саласында әкімшілік мекемелер, ауданы байланыс және телекоммунация, коммуналдық, көліктік кәсіпорындар мен ұйымдар, тұрмыс қажетін өтейтін кәсіпорын, баспахана, орта мектеп, музыка мектебі, Нұрқан Ахметов атындағы ауылдық мектеп, кітапхана, ауданы аурухана, емхана, дәріхана т.б. әлеуметтік мекемелер жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Жангелді ауданы елді мекендері қала статусынан айырылған елді мекендері 
'''Бидай ''' бидай түрінде берілетін садақа түрі. Марқұм болған жанның тірі кезінде балиғатқа жеткен кезінен бастап, қаза қылған намаздарының әрбір күніне 30 қадақ бидай, рамазан айындағы ұсталмаған оразасының әрбір күні үшін 35 қадақ бидай, жалпы 365 күнге 277 пұт, 20 қадақ бидай көлемінде молдаға берілетін ысқат садақа. Берілген бидай ақшаға шағылып, ақша малға айналдырылып, жаназаға қатысқан молдаларға үлестіріледі. Осыған ұқсас мал түрінде берілетін садақа түрі дәлел оқу, дәлел шығару, дәуір айналдыру деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бидай көже''' -дәстүрлі орта сусындарының бір түрі. Келіге түйіліп, кебегі алынып, аздап жармаланған бидайды етпен бірге қайнатып алып, айран қосып, бөлек бұқтырып қойып дайындалатын сусын түрі. ==Жалпылама== Түктеліп кебегі ұшырылған, шаңтозаң, ұнтақтардан тазартылған бидайды келіге салып түйеді. Келідегі бидайға аздап су сеуіп дымқылдап араластарады. Оған дейін де басқа тегешке салып араластыруға болады. Бидай жармаланып, бір-бірімен қамырланған дән әбден тұтасып, кіріккенше түйіледі. Мұны көжелік бидай "жаншу" деп атайды. Бидайды келіде жаншыған кезде оны жиі-жиі қолменен араластырып отыру қажет. Сол кезде бырт көже болмай барлық дән жарылып, біркелкі жаншылады. Жаншылған бидайды сүтке сүт қосылған суға немес сорпаға, суға салып қайнатады. Қазанды сарқылдатып, қатты қайнатпай, жанышпа қазан түбіне жабысып қалмайтындай араластырып отырып баяу қайнатады. Жанышпа бөртіп, көже қоюланған кезде отты сөндіріп, қазанның қақпағын жауып, бір сағатқа жуық бұқтырып қояды. Көженің тұзын, татып көріп, қайтадан қайнатады. Сорпаға, сүтке пісірілген көженіыстықтай іше беруге болады. Ал суға пісірілген көже сәл салқындатылып, "көже қатық" деп аталатын сүзбені езіп немесе езілген құрт қосып ұсынады. Бидай көже Өте тоқ тамақ әрі сусын. ==Дереккөздер== Сегізбайұлы Кәдірбек С30 Қазақы дастарған Алматы: ”Атамұра”, 2011. 192. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бие байлау'''- бие сауып, қымыз ашыту. Дәстүрлі ортаның бие байлап, қымыз сауу маусымында атқарылар еңбекке қатысты дәстүрінің ішіндегі салтанатты салтының осы бірі бие байлау. Ел жайлауға шыққан кезде сауылатын биелерді бөле бастайды. Алдымен желі тарту үшін қазықтар қағылады, бірінші қазықты жылда арнайы қазық қағып жүрген тоқпақтың сабына ақ мата байлап, үлкен ақсақалдардың бірі қағу ишарасын жасайды. Желі тартқанда әрбір бес құлынның ортасына бір қазық қағылады. Желі маңы биебау деп аталады. Әйелдер сабалар мен көнектерді әбден жуып, желінің басына кептіреді. Малым құт әкелсін деген ниетпен биебаудың үш қазығының, желі арқанның басына, айғырдың жалына, биенің сауырына сары май жағады. Одан кейін шу асау құлындарды шалма, құрықтың көмегімен ноқталап желіге байлайды. Алғаш байланған құлындардың мойны созылып қалмас үшін үйренгенше үнемі бақылауда ұстайды. Құлындарды желіге байлаған соң, биебаудың шайын дайындайды. Желінің басына шай жасалып, жиналған жұрт құрт, ірімшік, тоқаш т.б. тамағымен келеді. Мұны «шашу шай» дейді. Желі басында жайылған дастарқанға үлкен-кіші, бала-шағалардың барлығы келеді. «Байлар көбейсін» деген игі ниетпен бата- тілектер айтылады. Бие бау батасы: ''Я, Құдай жар болып, ''Ұзарта гөр желісін, ''Кеңейте гөр өрісін. ''Жирен сақал Қамбар ата, ''Байталына құлын телісін. ''Жазық жауынды болсын, ''Биең сауынды болсын. ''Жылқың көкке кенелсін, ''Құлының сүтке бөгелсін. ''Сақа айғырың кіндігінен, ''Саба биең пұшпағынан құт болсын. ''Сұрағанға бекер бер, ''Сусағанға жеке бер. ''Сабаң толы сүт болсын. ''Құрығын сүйреткен ұрыңнан сақта, ''Құйрығын сүйреткен бөріңнен сақта. ''Назары аштың сұғынан сақта, ''Сұғанақ көздің оғынан сақта. ''Қара тілдіден тіліккеннен сақта, ''Қалды көздіден көзіккеннен сақта. ''Қабағым деп шіренген байға да, ''Тамағым деп тіленген жарлыға да, ''Меймілдеп қымызың жетсін. ''Қамбар атаға дастарқан жайып, ''Биебауға тілеген тілегіңді, ''Қабыл етсін! Биебаудан кейін қымыз ашытқан әрбір үй алдымен үлкен кісілерге, көршілерге арнайы әзірлеп, шақырады. Бие бас сауымнан кейін бір жарым, екі сағат аралатып сауылып тұрады. Бие күн шыға байланып, қас қарая ағытылады. Осындай үрдіспен бие шілденің басынан қоңыр күзге дейін байланады. Қыс мезгілінде қысырақ байлау арнайы жемдеу арқылы жүзеге асады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Лорд '''Себастьян Ньюболд Коу''' (, 29 қыркүйек 1956 жыл, Лондон, Ұлыбритания)— атақты ағылшын жеңіл атлеті, 1500 мертге жүгіру бойынша екі дүркін олимпиада чемпионы, қазіргі таңда саяси қызметкер, Британия Патшалығы Орденінің 1992-1997 жылдары ағылшын парламентінің өкілі, 2000 жылдан бастап бүкіл өмірлік пэр титулын иемденді, Рэнморлық барон (Суррей графтығы). Жаттықтырушысы болып әкесі Питер Коу болды. 1979 жылы шілде айында Осло қаласындағы Бишлет стадионында 800 мертге жүгіріп, Коу мәре сызығын 1.42,33 секундта басып өтті. Ол әлемдік рекордтан 1,11 артық келді. Бір милге жүгіру бойынша 3.48,95 2-інші әлемдік рекорд. 2005 жылы Лондон қаласын 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының астанасы ретінде таңдағаннан кейін, Себестьян Коу Ойындардың ұйымдастыру комитетін басқарды. Ол 2007 жылы Халықаралық жеңіл атлетика федерациясының вице-президенті болып тағайындалды. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == BBC Panorama: Fifa and Coe Sebastian Coe's foreword to 'Running the Race', biography of Olympic champion Eric Liddell ISBN Sebastian Coe's entries on the official blog of the London 2012 Olympic and Paralympic Games Sebastian Coe Profile: Made In Sheffield Guardian profile of Sebastian Coe Article by Sebastian Coe about his amazing rise to fame in 1979, The Daily Telegraph, 11 тамыз 2009, Retrieved 11 тамыз 2009. Sebastian Coe has revamped London's bid for the 2012 Olympics Sebastian Coe promises Olympics to remember Sebastian Coe greatest race: the 2012 Olympics Why London won the games: The Sebastian Coe factor Coe Pays Tribute To Lord Stratford Students interview Sebastian Coe Sebastian Coe's Biography England Athletics Hall of Fame citation 
'''Олимпиадалық Тасымал ұйымы''' (''ОТҰ'') қажетті жерге тасымалдау, инфрақұрылым және Лондондағы 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына жауап беретін ресми корпорация болып табылады. Ол Лондондық Олимпиада және Паралимпиада ойындарының Ұйымдастыру комитетімен (LOCOG) бірге жұмыс жасайды. Олимпиадалық Тасымал ұйымы Лондонда өткен Олимпиада ойындарының басты екі ұйымдастыру агенттігінің бірі. == Тағы қараңыз == *2012 Жазғы Олимпиада ойындары *2012 Жазғы Паралимпиада ойындары *Лондондық Олимпиада және Паралимпиада ойындарының Ұйымдастыру комитеті == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == London 2012 main site Interview with the ODA's adviser on architecture and urbanism Ricky Burdett Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Санат:Олимпиада ойындары 
'''Сулы орталық, Су спорты Орталығы''' () жабылулы нысан, ішінде екі 50 метрлік жүзу бассейні мен 25 метрлік дайвингке арналған бассейн бар. Бұл стадион 2012 жылғы Жазғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарының басты нысандарының бірі болады. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайттағы нысан туралы мәлімет Сәулетші сайты Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Санат:Лондон спорт ғимараттары 
'''Лондондық велопарк''' () Лондондағы велосипедтік орталық. Велотрек пен BMX жолынан тұрады. 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы веложарыс пен BMX жарыстары болатын нысан болып саналады. Велотрек 2009-2011 жылдар аралығында салынды. Құрылыс құны 105 млн фунт стерлингті құрады. Велотрек 250 метр стандартты ұзындықтан тұрады. Құрылысқа 53 км Сібір кедрасы қолданылған, 350 000 шеге қағылған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайттағы нысан туралы мәлімет Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары 
Нұрлан Ноғаев Atyrau Petrochemical Day 2016 форумында '''Нұрлан Асқарұлы Ноғаев''' (30 шілде 1967 жыл) Маңғыстау облысының әкімі. == Білімі == Жетіру тайпасының Табын руынан шыққан. Білімі жоғары, И.Губкин атындағы Мәскеу мемлекеттік мұнай және газ академиясы. Қазақ мемлекеттік басқару академиясы, Ресей Сыртқы істер министрлігі жанындағы "Халықаралық қатынастар университеті" Мәскеу мемлекеттік институты, тау-кен инженері, экономист, халықаралық қатынастар маманы, әкімшілік іскерлік жөніндегі шебер мамандықтары бойынша бітіріп шыққан. Орыс, түрік, ағылшын тілдерін еркін меңгерген. == Биографиясы == Еңбек жолын Ақтөбе облысы, Қандыағаш станциясында электр шебері болып бастаған. 1993-1995 ж.ж. Мәскеу қаласындағы "Гили- Паскер" ЖШС-ында мұнай өнімдері жөніндегі аға сарапшы, бөлім бастығы, бас директор. 1995-1996 ж.ж. Алматы қаласындағы "Отрар Лтд" шағын кәсіпорны бас директорының орынбасары. 1996-2006 ж.ж ЖШС-ында маркетинг жөніндегі инженер, мұнай және мұнай өнімдерін сату, маркетинг бөлімінің бастығы, бас директор. 2006 жылдың ақпан айынан бастап "ҚазМұнайГаз Ұлттық компаниясы" АҚ-ның атқарушы директоры. 2006 жылдың тамыз айынан ҚР Энергетика және минералды ресурстар министрлігі мұнай өнеркәсібі департаментінің директоры болып істеген. 2007 жылдың қыркүйегінен 2010 жылдың сәуір айына дейін Батыс Қазақстан облысыәкімінің орынбасары. 2010 жылдың сәуір айынан 2012 жылдың қаңтарына дейін Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары. 2012 жылдың 20 қаңтарында Мемлекет Басшысының Жарлығымен Батыс Қазақстан облысының әкімі болып тағайындалды. 2016 жылғы 26 наурыздан 2019 жылдың 16 желтоқсанына дейін Атырау облысының әкімі. 2019 жылғы 16 желтоқсаннан 2021 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақстан Республикасының Энергетика министрі болып тағайындалды. 2021 жылғы қыркүйектен Маңғыстау облысының әкімі болып тағайындалды. == Наградалары == 2010 жылы «Құрмет» ордені; "Төтенше жағдайлардың алдын алуда және жоюда үздік шыққаны үшін" медалі; "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл" мерекелік медалі; == Дереккөздер== Санат:Батыс Қазақстан облысының әкімдері Санат:1967 жылы туғандар Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Атырау облысының әкімдері Санат:30 шілдеде туғандар туғандар Санат:Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалінің иегерлері 
'''Бие сауым''' уақытты білдіретін халықтық өлшем. Желілеп сауатын биелерді саууға жұмсалатын уақыт. Әлбетте бір биебауда орта есеппен 8-15 құлын байланады. Бие сауым осыншама биені саууға кететін уақыт мөлшері. Құлындаған биені құлыны қарақұлақ болған кезден, яғни мамыр-маусым айларынан бастап, екі-үш ай бойы байлап, күніне шамамен 4-6 ретке дейін сауады. Бие көп болса желілеп сауады. Биенің әр сауымының арасындағы бір жарым, екі сағататай уақыт халықтық өлшемге негіз етіп алынып, бие сауым деп аталған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Биқасап''' ала түсті шағын енді жібек мата түрі. Шапан сияқты бой киімнің сыртын тыстағанда қолданылады. Кей өңірлерде биқасапты биқасам деп те атайды. ҚР MOM қорында түлкі пұшпағынан тігілген ала жолақ (сары және жасыл түсті) жібек бұл биқасаппен тысталған әйелдің сырт киімі сақтаулы. Кебенекше ойып пішілген, шалғайы кеңдеу келген, бүйіріне шабу салынған. Кебенекше пішілгендіктен иығында тігісі жоқ, жең ұшына қарай сыптығырлау болып келген, жағасы мен етегі және өңірі кұндыз терісімен жұрындалған (көмкерілген). == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Торғай артезиан алабы'''– Мұғалжар тауы мен Сарыарқа қыраттары аралығы, солтүстігінде Қостанай белесі мен оңтүстігінде Арал теңізіне дейінгі кең аймақты алып жатқан жер асты сулы өңір, Оңтүстік Торғай ойысында орналасқан алап. Алаптың ауданы 300 мың км2-ден астам. Аумағында жалпы мезо-кайнозой жыныстары (қалыңдығы 1700 м-ге дейін), ал сулы қабаттың жоғары бөлігінде антропоген, плиоцен, олигоцен (30 тереңдікке дейін) және төменгі жағында бор (120 м-ге дейін) шөгінділері басым тараған. Алаптың өзен аңғарындағы және бұларға ұштаса жатқан өңірлердегі тұщы не сол тұздылау су қоры 500 мың м3/тәулік боп анықталды. Суының арыны күшті, кей ұңғымаларда су шапшып атқылайды. Ұңғымалардың тәуліктік өнімі алаптың шет жақтарында 500 850 м3, орт. мен оңт.-батысында 350 400 м3 болады. Суының минералд. Мұғалжар тауы мен Ұлытауға жақын жерлерде және үстіңгі құмды қабаттар мен Үлкен Борсық құмына таяу жатқан жоғ. қабаттарда г/л, алаптың басқа бөліктерінде 70 100 г/л, оңт.-шығыстағы мұнайлы өңір маңында 100 250 г/л. Өңірдегі тұщы судың елеулі мол қоры олигоценнің құмды грунт суларымен байланысады. ==Дереккөздер== Санат:Қостанай облысы географиясы Санат:Ақтөбе облысы географиясы Санат:Қарағанды облысы географиясы Санат:Қазақстан артезиан алабтары Санат:Артезиан алабы 
'''Бит басу''' мал бойында болатын «ауру» түрі. Мал баққан шаруалар пайымында битсіз жан-жануар болмайды, жануарлар денесін өз биті мен келімсек биттер мекен етеді. Өз биті, табиғатына лайық, жануарлардың бойында бірде азайып, бірде көбейіп, кейде мүлде жоғалып отырады. Ал келімсек бит қолайлы жерге орын теуіп, кебейіп өседі де, малды буып, сорып өлтіреді. Тілімізде бар бит жеу, бит шағу, бит сору, бит талау, бит буу, бит бөрткен, бит қотыр, бит қайызғақ, бит жара деген тіркестердің кейбірі терминдік сипат алған. Қазақы ортада қатты кейігенде «қара бит басқыр» дейтін қарғыс та бар. Сонымен қатар дәстүрлі мал шаруашылығында айтылатын жылқы биті, түйе биті, сиыр биті, қой биті, ешкі биті, тіпті аң-құс биті деген атауларда битті түлік атына қоса айтып, жеке- дара ажыратып көрсетеді. Бірақ олардың жалпы атауы бит болғанымен түр-түсі, пішіні бір-біріне ұқсамайтын алуан түрлі қансорғыштар екені белгілі. Түлік бойындагы бит бір орында тыныш тұрғызбай, дуылдатып, қышытып, мал мазасын алады. Бит буған малдың қаны азайып, тері өңі бозарып, жегені бойына жұқпай, құр сүлдері қалады, әсіресе қыстыгүні жылы денеге жабысқан келімсек бит малды өлуге дейін жеткізеді. Қыста және ерте көктемде малдың мойын, жота, мүйіз айналасында ұялаған бит жазда күн сәулесінен қашып, құлақ іші мен сирақ арасына ойысады. Халықтық малдәрігерлік білімінде оларды құртудың бірнеше жолдары бар. Бит түскен жерлерге қидың ыстық күлін сеуіп күйдіреді. Көнді үйіп айналасына от жаққан кезде жарыққа үйірсек бит, кенелер өздігінен шоққа келіп күйіп өледі деседі. Семіз қойдың бит, кене түскен жерін батпақпен сылайды және қызыл темекіні ұнтақтап себеді. == Дереккөздер == Санат:Биттер 
'''Боғат''' (''Бұғат'') қабырға мен дуалдың үстінен екі шеті шығыңқы салынған қамыс. Үйдің боғаты қабырғаны жауын-шашыннан сақтайды. Үйдің төбесі мен қабырғасының қосылған жерін де боғат деп атайды. Сәулет өнерінде ғимарат қабырғасының төбежабынмен түйіскен жері де боғат деп аталады. Қарапайым тұрғын үйлерде боғат деп итарқа сырғауылдарының (шабақтарының) қабырға жағындағы ұшы шығып тұрған белдеуді айтады. Сәулет өнерінде Қожа Ахмет Иасауи ғимараты қасбетінің бұғатын эпиграфикалық белдеу етіп жасаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Боғжама''' қыз жасауы салынатын үлкен дорба, түйеқанар тең. Ою-өрнек, шашақ салып, мақтадан яки жүннен өрмелеп тоқылады. Ұзатылған қызға жігіт жағынан келген қалыңмал мөлшеріне шамалас, кейде одан да асырылып берілетін төсек-орын, киім-кешек, ыдыс-аяқ, құрал-жабдық, қару-жарақ сияқты мүліктер осы боғжамаға салынады. Қыз жасауы мұнымен ғана шектелмейді, ақ отау, жүйрік ат, сойыс мал секілді сый кәделер де беріледі. ҚР МОМ қорындағы боғжаманың ұзындығы 109 см, ені 32 см, биіктігі 47 см. Алаша тоқу тәсілімен қызыл, сары, ақ және сұр түске боялған жүннен иірілген жіппен термелене тоқылған бөліктерден құралған. Түбі ақ түсті талдырма киізден тігілген. Аузын байлап қоюға арналған ызба бау бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Боғжама''' ұрын барған күйеу жігітке қалыңдық әкесі тарапынан берілетін сыйлық түрі. Ұрын барып, үш-төрт күннен соң қайтуға жинала бастаған күйеу жігіттің қоржынына қыз әкесі жігіт жолдастары арқылы жоралғысын салып жібереді. Кейде дәулеті мен қыз қалыңмалының мөлшеріне қарай бір жылқы да қосып берген. Күйеумен бірге келген жолдастарына да ат мінгізіп, шапан жауып қайтарған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Боз''' ақшыл, қылаң түс. Ақшыл көк түсті малды боз, ақбоз деп, шұбар араласса бозшұбар деп атайды. Сондай- ақ шымқай бозды шаңқанбоз деп, қылында басқа түстер реңкі болса, қылаңбоз деп айтады. Боз немесе қылаңға қарама-қарсы ұғым баран деп аталады. Боз, қылаң реңді мал баранға қарағанда біршама жоғары бағаланады. Байырғы ортада қонаққа сойылатын, құрбандыққа шалынатын, құдайы ретінде садақаға (бозқасқа) берілетін малдың ақ, қылаң түсті болуын ескерген. Яғни мұндай түс киелі рәміздің белгісі ретінде әспеттелген. Табиғатта мал түгінің түсі жасы мен жыл мезгіліне, сонымен бірге күйіне байланысты өзгеріп тұрады. Мәселен, бурыл, шұбар, қаракөк түсті жылқы қартайғанда бозға айналады. Алайда жылқының жас кезіндегі Тайбурыл, Байшұбар және т.б. есімі сол қалпында қалады. Шау тартқан шағында Кемпірбай ақын Боз шапса, боз озбайма бурылдан, мен шансам жер танабы қуырылған... деп, Әсетке өзінің мәртебесі жоғары екендігін білдіріп, дәстүрлі түсінік бойынша бурылдан боздың қасиеті мен құрметі басым екендігін әйгілейді. Дәстүрлі ортада шешен, өмірде көргені мен түйгені мол саңлақ адамдарды кәрібоз деп әспеттейді. Көне наным-сенімге негізделген дәстүрлі түсінік бойынша ақ өң арғы әлем мен бергі әлемді жалғастырушы, дәнекерші түс боп табылады. == Дереккөздер == Санат:Түстер 
'''Боздақ''' ботаның жақ жүні немесе түйе түлеген соң жаңадан шығатын сирек, селдір, жұмсақ, ұлпа жүн. Сонымен қатар төлдің алғашқы жылғы жүні де боздақ деп аталады. Ертеде қазақ емшілері тізесі, буыны ауырған адамның аяғына боздақ жүнді тұзды суға салып сорботқа тартқан. Ертеде түйенің боздақ жүнінен ағима шекпен тоқыған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бозот''' бидайық пен бетегелі, бозды табиғи мал жайылымы. Мамыр, маусым айларында бозоттық құнарлылығы мол болады. Бозотты қара мал, әсіресе жылқы малы сүйсініп жейді. Бозды жерде жылқы семіреді деген халық нақылы боз оттың осындай қасиетінен шықса керек. Әр малдың сүйіп жейтін шөбі болады. Мал шаруашылығының қыр-сырын толық меңгерген қазақ қай шөптің қандай түлікке жұғымдылығын жақсы білген. Мәселен жылқы ащы шөпті аз жеп, бозды көп жейді, ал түйе керісінше, ащыны көп жеп, бозды аз жейді. Сарыарқаның бетегелі, қауданды, қияқты, бидайықты өлкелерін жылқының жері боз отты десе, жусанды жайылымды, ягни «қара отты» жерді түйе мен қой түлігіне қолайлы деп санаган. Ал өзен, көл жағасындағы батпақ жерге шығатын шалғын жайылымды өлеңді жерді сиыр түлігінің өсіп-өнер жері деп біледі. «Өлеңді жерде өгіз семіреді» мәтел осыны меңзейді. Боз деп шөпке де, жерге де байланысты айтылады. Көкшетау өңірінде мал жайылатын жерді, ал қазақтар құнарлы, тың жерді боз дейді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бойдақ мал''' көшпелі мал өсім қабілеті шектелген, төл өсіруге және сауынға саууға қатысы жоқ, яғни сүт өнімдерін бермейтін, төлі жоқ, саулық пен құтпан малдан жеке, оңаша бағылатын түліктің тобы. Бойдақ мал ұғымы негізінен піштіріліп, ақталған аталық қабілеті жойылған малдарға қаратыла айтылады. Оған төрт түлікте ат, атан, өгіз, еркек тоқты, қой, серке және т.б. енеді. Тағы бір ерекше ескерер мәселе, бойдақ малға ұрғашы малдарды да шартты түрде енгізген. Мысалы, іш (төл) тастаған, төлі өліп, сүті тартылып суалып кеткен, сондай-ақ қысыр қалған және бедеу саулықтарды да қосып бағады. Соған байланысты қазақ шопандары жеке бағылатын бойдақ, саулық аралас мал тобын шартты түрде бойдақ мал деп атайды. Бойдақ мал тобы үйір, табын немесе келе деп саналмайды. Себебі, онда құтпан қойылмайды, түлік құрамы тұрақты емес. Сонымен бірге Бойдақ малдар тобына жыныс қабылеті жетілмеген жас малдарды да қосып бағылады. Дәлірек айтқанда, қойда қысыр тусақ, саулық, ісек, жылқыда саяқ пен қысырақты, піштірілген дөнен-бестілер үйірін бірыңғай бойдақ малға жіберіледі. Бойдақ мал тобындағы еркек бойдақтар семіз мал ретінде соғымға немесе сойысқа сойылады. Ал, қысыр, төлі өлген, жыныс қабілеті жетілген тұмса ұрғашы малдар үйірге жіберіліп, аталық малға қосылады, яғни өсім қабілеті ескеріледі. Сиырда бойдаққа қысыр қалғандары мен екі жастан асқан піштірілген еркегі, немесе өгіздер, еркек, ұрғашы тайынша-таналар енеді. Сол сияқты бойдақ қойға «іш алмаған» қысыр саулық, тұсақ, тоқты, төлі өліп сүті суалып кеткен саулықтармен бірге азбан, ісек, құнан, дөнен қойлар жатқызылады. Бойдақ малдың бағым-күтімі ерекше: семіртіп, қоңдандыру үшін оты шүйгін, суы мол, ауылдан ұзақ шалғайдағы өріске бағады. Яғни, ауылда ұсталатын малдың аяғы жетпейтін, олардан жайылымы бөлек болады. Ертеде көшпелі мал шаруашылығында бойдақ қой-ешкі табынын бағуға бірнеше үй арнайы шалғайға, жөн жерге көшіп барып байланысты оларды қазақтар «бойдақ мал баққан ауыл» немесе «жондағы ауыл» деп атайды. Бағымының өзгеше бойдақ мал ерте өргізіп, қараңғылық түскенше жайып, кеш қоралайды. Сауын уақыты деген ұғымның қатыстылығы болмайтындықтан түсте жонда, салқын жерлерде жусап жата береді. Жылқы мен сиырдың бойдағын қос тігіп шыққан сиыршы, жылқышылар баққан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бойжеткен''' кәмелетке толған әйел жынысты адам. Қазіргі кезде ер-азаматтармен бірдей құқылы. Есі мен денесі өзіне ғана тиісті болғандықтан, заң мен қоғам алдында ер-азаматтармен бірдей жауапты. Оған "болашақ ана", "келешек келін" деген заттаңба қою, тарихи қалыптасқан дәстүрмен айыпталғанымен, заманауи түсініктерге қарсы іс болып табылады. Себебі бала таба алмайтын, тұрмыс құрғысы келмейтін, не оны бас приоритет санамайтын адамдарға қоғамдық қысым көрсететін құлық, адам құқығына қарсы іс. Сексиситті және патриархтық мәдениет қалыптастырған халық түсінігінде бойжеткен бейнесі жастық пен әдеміліктің, сұлулық пен әдептіліктің символы болып қалыптасқан. Көне, дәстүрлі ортада он үш жасқа толған қыз бойжеткен саналған. Көне қазақ ұғымында бойжеткен уыздай тәтті еркелігімен, назды қылығымен ерекшеленіп, өз абыройын, намысын берік қорғайтын, инабатты, биязы ару болу керек деп саналған. Қыз баланың бойжетуін үлкен бақыт санап, оның ерікті болуын қалаған. Елі, рулы қауымы жат жұрттық саналатын қызды оң жаққа төрге отырғызып еркелеткен, «Қызға қырық үйден тыю» жасап, намысын қорғап, арының аяқасты болмауын қадағалаған. Жеңгелері бойжеткенге «еркежан», «сырғалым», «күлімкөзім», «ақмаңдайлым» деп ат қойып, қашан «жат жұрттық» болғанша аялап өсіруді міндетіне алған. Бойжеткенге қойылатын қатаң талап ізетті болу, әсем киінумен ғана шектелмей, адам болмысын айқындайтын әкені күту, шешені сыйлау, ұлттық түгел меңгеріп, өнерпаз әрі іскер болу т.б. талаптары жүктелген. Оған салт жырларын үйретіп, халықтық тәлімдік ұғымдардан мол түсінік алуын қамтамасыз еткен. Бойжеткен отбасының ұйытқысы болатын болашақ асыл жар, ұрпақ тәрбиелейтін ертеңгі ана деп қарастырылған. Сондықтан бойжеткен тәрбиесіне қатты көңіл бөліп, оның бойына өнегелі қасиеттерді дарытуды ұлттық парыз деп санаған. Бойжеткенді жұрты түгел мәпелеп өсіріп, жақсы тәрбиеге баулыған. == Дереккөздер == Санат:Балалық Санат:Әйел 
'''Болыс''' қызметтік лауазым, болыстықтың басшысы, басқарушысы. Болыстар 50 үйден бір сайлаушы қатысатын елубасылардың съезінде жыл мерзімге сайланып, оларды әскери губернатор бекітіп отырған. Болыстар немесе сұлтандар өз қарамағындағы әкімшілік аймаққа билік жүргізіп, патша үкіметінің жарлықтары мен сот үкімдерінің орындапуын қадағалады, ауылдарға жайылымдық шабындық жерлер бөліп беру, жер дауы, салық салу және жинау мәселелерін шешіп отырды. Әрбір ауылды уездік басқарма бекіткен жылға сайланған ауыл старшинасы, ал болыстарды сұлтандардың өз арасынан жылға сайланған сұлтан, уездік басқарманы аға сұлтан басқарды; уездік басқармада облыс бастығы бекіткен екі орыс шенеунігі, старшындар мен билер және жылға сайлаған екі қазақ отырды. Ауыл старшындары қазақтардан сайланды, болыстыққа сұлтандар сайланып, шын мәнісінде бұл қызмет атадан балаға мирас болып қалдырылып отырды. Сондықтан да сайлауға әр ру-тайпа Болыс қызметіне өз адамын өткізу үшін барынша жанталасқан. Болыс қызметі Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында әкімшілік саяси өзгерістерге байланысты жойылды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
''Қордай көтерілісі'' 1931 жылы Қордай ауданында болған кеңес өкіметінің ұжымдастыру саясатына қарсы бағытталған көтерілісі.1931 жылы қыркүйекте осында уәкіл болып келген ''Голощекинге'' және Қордай ауданындағы партия комитетінің хатшысы Харитоновқа жазған хатында 12 қыркүйекте Қордай ауданынының Ұмтыл ауданындағы көтеріліс кеңінен айтылған. Оған 200-дей адам қатысқан. Олардың қатарында коммунистер мен комсомол мүшелері де болған. Көтеріліс кезінде осындағы аудан партия комитетінің астық дайындауға байланысты жүрген уәкілі ''З.Айтековті'' көтерілісшілер атып өлтірген. Көтерілісті бастаушылар," Қордай ауданындағы көрші Оян және Алға аудандарының және Шу ауданындағы Жыланкөз ауданының шаруаларының қолдауына сүйенеміз", деп дәмеленеді және оларға шабармандар да жібереді. Бірақ бәрі керісінше болып Алға ауданының белсенділері ұйымдастырған коммунистік отряд көтерілісті келіп басты. Көтеріліс басшылары Ырғайты тауында жасырынып жүрген басқа шаруаларға барып қосылды. бұл топтары желтоқсанға дейін жортуылдап, Қызыл Армияның тұрақты бөлімдерімен және коммунистік отрядтармен бірнеше рет шайқасқан, қарулы қақтығыстарға барған. Алғашқы ұрыста адам өліп, ал жазалаушылардан коммунистік отряд мүшелері жараланған. Қоңыртөбе деген жердегі қақтығыста Қордай ауданының ОГПУ басқармасы уәкілінің көмекшісі Файызов қаза болған. Көтерілісшілер кеңес әскерлерінің тегеурінді шабуылдарынан кейін қолға түсіп, кеңестік қуғын-сүргінді бастан кешті. '''Торғай Көтерілісі'''– Торғай қазақтарының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі. Оған Амангелді Иманов пен Әбдіғапар Жанбосынұлы басшылық жасады. Көтеріліске 1916 жылғы Ресей патшасының жарлығы себеп болды. Көтерілісшілер Торғай қаласын қоршап, жазалаушы әскерлерге бірнеше рет жойқын соққы берді. ==Сілтемелер== 
'''Бораннан малды қорғау''' боранды күнде қатарынан бірнеше күн соққан күшті желден малды қорғау, паналату. Ертеде мезгілсіз соққан бораннан малды ықтататын қолайлы орын болмаған жағдайда, киіз үйде отырған бақташылар жақын отырған екі киіз үйдің арасын ұзын бақанмен көлденең қосып, ұзын үш бақанның басын буып, тіреу жасап, оған туырлық киізді жауып, ықтасын қылып, қой-ешкіні паналатқан, кейде түйе, сиырды бірге қосып иірген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Борау''' ағаш үй тұрғызу. Ағаш үйді балташылар бөренелерді қиып, жонып, екі бетін тегістеп, екі шетін кертіп ойып, бір-біріне кіріктіріп ұстастыру арқылы тұрғызған. Үй борап біткен соң, еденін тақтайдан салып, қабырғаларына сылақ жүргізіп, әктеп ағартып қояды. Ал соқпа, сазды сабанмен араластырылған материалдан үй тұрғызуды үй салу деп атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Борық''' сулы жерде өсетін жұмсақ, ақ сүйрік тамырлы, қамыс тәрізді өсімдік; суда өсетін қамыс тәрізді өсімдіктің тамыры мен сабағының арасындағы шырынды, тәтті болып келетін сабағының түп жақ бөлігі. Сонымен қатар саси бастаған, борсыған иісті суды да борық деп атайды. Кейбір деректерге қарағанда, қазақ балалары борықтың сүйрігін әуес көріп жеген көрінеді. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы 
'''Босағаға ілу''' дәстүрлі некелік қатынастың қалыптасу барысында атқарылатын ғұрып кәде атауы. Той тараған соң бір түннен кейін қалыңдық барар еліне аттанғанда, күйеудің жұрттың соңынан қалып, сәл аялдап, қайын атасының үйінің босағасына бір шапан іліп кететін салтын босағаға ілу деп атайды. Мұнда күйеу баланың «осы үйдің осы босағасынан қол үзбеймін», «мен де осы үйдің бір баласымын» деген ишараты бар. Ауқатты адамдар босағаға ілуге үрім-жұрағаты мол болып өссін деген ниетпен бие байлаған. Бұл ғұрып кейбір өңірлерде ілу деп қана аталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Босану''' екіқабат әйелдің ай-күні жеткен кезде босануы. Дәстүрлі қазақ ортасында әйел адамды босандыру ісін жете меңгерген ащол аналар, әдетте тіс қаққан тәжірибелі егде тартқан әйелдер атқарған. Босанатын әйелдің уақыты келгенде ет жақын әйел туысқандары қол көмегін берген. Толғатқан әйелді екі жағынан демей отырып-тұруына көмектеседі. Әйелдің толғағы жиілегенін байқаған олар бақан алдырып керегеге мықтап тіреп, керегеден бақанга жалпақ бау байлаған. Кең таралған бұл тәсілдің атауы арқан керу деп аталады. Осындай қарбалас шақта ырымшыл аналар бақанның киіз үйге қалай кіргеніне де мән береді, егер бақан бас жағынан енгізілсе, дүниеге қыз бала, ал тұйық жағынан болса ұл бала келеді деп есептеген. Толғағы жеткен әйел босанарда тізерлеп тұрып керілген арқан, бауға асылады. И.С. Колбасенко, А.Левшин, А.К. Белиловский сыпды XIX ғасырда зерттеушілері жазбаларында халықтық осындай мол тәжірбиенің арқасында қазақ әйелдерінің негізінен өлім-жітімсіз, аман-есен босанғандығы жайында айтылады. Соның ішінде И.С. Колбасенконың деректерінде қазақ әйелдерінің жатып толғатуы өте сирек болатындығы, негізінде екі тізерлеп, алға қарай сәл еңкейіп түрегеп тұрған қалпында босанатындығы, әбден шаршаса да түрегеп тұрып толғатып, нәресте жарыққа шығар кезде ғана тізесін бүгетіндігі айтылған. Сонымен қатар бірнеше peт қазақ әйелін босандырғанын және қазақ әйелін жатып босануға көндіре алмағандығын айтып кетеді. Себебі жатып босанса, «бала артқа қарай жылжып кетеді» деп есептеген дейді. Қарулы әйелдердің бірі тізерлеп отыра қалады да, толғағы қысқан әйелді қаусырып қушақтап белін басады. Кей жерлерде әйелдің толғағы басталғанын сезген отағасы бақсы шақыртып, толғақты жеңілдетуге көмек сұраған. Толғақ басталысымен әйелдің жеңіл босануы үшін түрлі ырымдар жасалынған. Бұл ырымдар көбінесе жасалынып жатқан іс-әрекеттің магиялық құдіретіне сенуден туған. Мәселен, пышақты қайрап тамақ дайындау, жарысқазан, толғатқан әйелдің шашын тарқату, үйдегі теңдердің бауын шешіп босату, әбдіре, кебежелердің аузын ашу деген сияқты. Сондай-ақ арша тұтатып аластау, күкірт түтету сияқты әрекеттер толғатқан әйелден әртүрлі жын-шайтан, албастылар аулақ болсын деген ырыммен жасалынады. Қазақ отбасында аяғы ауыр әйелдер босану кезінде жеңілдігі болады деген ниетпен молдаларға дуғалық оқытып, оны тумаршаның ішіне салып, мойнына немесе өңірінің ішкі көрінбейтін жағына тағып алады. Кейде тұздан ішірткі жасатып, мойнына тағып жүреді. Толғағы әбден піссе де, әйел қиналғандай жағдай болса, әлгі тумаршадағы тұзды ерітіп ішсе, әйел жеңіл босанады деп сенген. Әйел толғатып жатқан үйге сол мезетте кіріп келген қыз баланың көйлегінің етегін сәл жыртады. Бала теріс келген жағдайда толғақ қысқан әйелді «оң ба, теріс пе» деп сырмаққа салып алып, қарулы жігіттер арлы-берлі шайқайды. Әйел босандыруға машықтанған әйел өзінің арнайы табағын әйелдің ішіне төңкеріп, бала дұрыс келсін деп табақты оңға қарай бұрап «дұрыстайды». Баланың жолдасы түспей жатса, босандырған әйел есіктен төрге ерсілі-қарсылы жүріп, «түстіме, түстіме» деп келсаппен жерді түйгіштеген. Қазақ арасында әйел толғағы қатты ұстап, босана алмай қиналғанда жылқымен емдейтін бақсылар сол ауылдың айғыры немесе бір атын алдырып, ем жасаған. Ол туралы Ә. Төлеубаев зерттеуінде былай деп жазады. «Әкелінетін жылқы міндетті түрде нысаналы, айтулы айғыр болуы қажет. Ақ жал, шағыр көз, жал-құйрығы төгілген айғырлар жарамды деп есептелінеді. Емдеу шаралары бірнеше кезеңнен тұрады. Алдымен үй сыртынан дүбірлетіп шауып өтеді, одан соң жылқыны үйдің белдеуіне, мама ағашқа байлайды, ақырында үйге кіргізіп, толғата алмай жатқан әйелге жақындатып, жылқының тұмсығын әйелдің көкірегіне тигізеді; айғырды үйден шығарғанда бір жігіт әйелді алдына отырғызып алып, атпен шапқан». Көш кезінде жолай босанар болса, түйелерді айналдыра шөгеріп, үстін киізбен жауып жылылап, босандыруға жағдай жасайды. Нәрестенің кіндігін кесіп болғаннан кейін, баланың жолдасы жоғалып кетпесін деп кіндікті әйелдің аяғына байлап тастайды. Қазақы ортада бала шыр етіп дүниеге келген бойда бірінші болып баланы кім алып, бауырына басса, баланың мінезі сол адамға тартады деген түсінік қалыптасқан. Сондықтан бала дүниеге келгеннен соң бірінші жөргекке орап алуды бірнеше құрсаө көтерген, елге сыйлы, мінезі жайлы, көп жасаған әйелге тапсырады. Әйел толғағы ауыр болған жағдайда қойдың кесек майын отқа тастап, май жанып жатқанда Жаратқанға «әйелдің толғағы жеңіл болсын» деп жалбарынады. Егер босанған әйел есінен танып қалған жағдайда таяқпен киіз үйді ұрғылайды. Егер одан ештеңе өзгермесе әйелдің бойына кіріп кеткен албастыны шығарамыз деп бірнеше рет әйелді ұрып жібереді. Одан болмаса жылқы ішінен көзі шегір жылқыны таңдап алып, киіз үйдің есігінен басын кіргізіп, босанып жатқан әйелді иіскетіп, «қаскөй күштерді үркіткен». Босану қиындап, әйел қиналса бақсы шақырып, дұға оқытады. Бураның қураған бас сүйегіне ақтық байлап, төрге іледі. Кейде бақсы босанатын әйелдің ішін тізесімен тіреп, құлағының жанына жақын келіп қобыз ойнайды. Қобыз сарынына балқып, әйелдің тез босанған сәттері де болған. Осыған қарай кейбір қариялар баланың болашақта кім болатынын да болжаған. Әуенге елтіп туған бала болашақта әнші немесе күйші болады деп есептеген. Босанған әйел туып, қол-аяғы жеңілдеген әйел. Әйел босанған соң оның ішін дәкемен қатты тартып таңып, жылы жауып жатқызады. «Босанған әйел жас нәрестедей пәк» болады деп санайтын тәжірибесі мол аналар жын-шайтан жоламасын деген ниетпен оның бас жағына Құран, пышақ қойып, мүмкіндігінше босанған әйелді жалғыз қалдырмай үнемі қасында болады. Босанған әйел ерекше бағым-күтімде болады. Қалжаға кой сойып, сорпалап, әл-қуатын көтеретін күшті тағамдар береді. Егер босанатын әйелдің отбасы ауқатты болса, әлгіндей көмек көрсеткен әйелдерге үлкен сыйлық тарту етеді. == Босанған әйелге қатысты ырым-тыйымдар == Бір ауылда қарайлас босанған әйелдерге балалары қырқынан шықпайынша бірін-бірі көруге тыйым салған. Сыртынан болса да біреуі көрініп қалса, соның баласына «шілде қотыр» шығады деп ырымдайды. Қырқынан шығарған соң, «көттестіру» немесе «көтендестіру» деп аталатын жосын атқарылғанан кейін бір-бірімен бет көрісуіне болады. Босанғай әйелдің абысындары, жақын туыстары мен көрші-қолаң үйіне арнайы дәмге шақырмайынша өз бетімен баруына болмайды. Шақырусыз барса, сол үйге тышқан қаптап кетеді деп ырымдайды. Бұл жерде дәмнің, тағамның реттеушілік қызмет атқаратынын аңғаруға болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Босмойын''' ағаш сапқа қайыспен байланған тас шоқпар, жауынгерлік соғу қаруының бір түрі. Оның сылқетер, сақетер деген атаулары да бар ҚР MOM қорындағы босмойынның басы домалақ шар пішінде темірден құйылып жасалған, ал сырты терімен қапталып, сабын қайысбаумен бекіткен. Сап ағаштан жасалған. Бұл босмойынның жалпы ұзындығы 85 см, басы 5,2 см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бота аяқтандыру''' жаңа туған ботаны аяғынан тұрғызып, емуге үйрету, қарақұлақтанып өсіп, көндігіп кетуіне мүмкіндік жасау. Інгеннің туар мезгілі жақындаған кезде күйлеген жеріне бошалап қашуы жиі болады. Інгенді арнайы қорада ұстамаса, туған жас ботаны бура, атандар шайнап тастайды дейді. Бота туғанда алдыңғы аяғымен келетіндіктен, көмектесуші адам тартып шығарады. Жаңа туған ботаның аузынан үрленген соң, енесінің алдына тастап қояды. Басын соқпауын қадағалайды, өркешінен тартып аяғынан тұрғызады, ауыздандырады. Бота жаңа туған кезінде өте тартымды, анасын іздеп боздағандагы дауысы жіп-жіңішке, ал өркеші шеміршек тәрізді болады. Бота асау болмасын, табаны таймайтын болсын деп табанын тырнайды, танауына саусақ тығып кеңсірігін, тынысын ашады. Жақын көршілердің әйелі ботаның құйрығын тістеп, оған «кіндік шеше» болады. Түйенің боталауы өзге түлікке қарағанда ерекше. Осыған байланысты қазақта «түйе боталағандай» дейтін сөзде бар. Қазақтар боталаған інгенге жын шайтандар сескеніп жоламайды деп ырымдайды. Түйе көбінесе ақпан- көкек айлары аралығында боталайды. Алғашқы үш күнінде бота өте әлсіз болып, анасының бауырына мал иесінің өзі көтеріп салып емізеді. Бота әлді болу үшін үш күнге дейін уызын түгелімен емізеді. Үш күннен соң сауа бастайды. Бота жылдам еме алмаса, енесінің емшегін таба алмай, шабы мен бүйірін түрте береді. Сол кезде енесі ботаның құйрығын бақыртып тістеп тастайды. Ол інгеннің емшектің сыздағанына шыдамағанынан істейтін әрекеті деседі мәлімет берушілер. Дәстүрлі ортада түйесі туған үй көрші-қолаңнан «інген туды» деп сүйінші сұрайды. Боталы болған үй «үлпершек асып» (көтенасар тәрізді) ғұрыптық тағам үлестіреді. Інгенді сауып оның уыз сүтін араластыра қайнатып «жылма» деп аталатын тағам дайындайды. Егер түйе ботасынан жерісе, молдаға тұзға дем салдыру арқылы дұға оқыттырып, оны езіп жеміне қосып береді немесе інгеннің желініне жағады. Кейде дұға жазылған тұмарды ботаның мойнына іледі. Телудің келесі бір түрінде енесі мен ботасын қараңғыға қойып, сүтін ботаның денесіне жағып, інгенге ботасының иісін алдырып иітеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бота жабдығы''' жас ботаны суықтан, жаңбырдан қорғайтын арқа, сауыр, бүйірін қаусыра қымтайтын, шоқтық пен шонданайды жабатындай ұшы төмен салбыраңқы келген жабдық. Ол жұмсақ теріден немесе матадан сырылып жасалады. Бота жабуының өркеш тусына доғал тесік қалдырады немесе доғалдандырып шығыңқы етіп бітеу жасайды. Көтерем, арық түнелерге де жүндеген соң, бота жабуына ұқсатып суықтан қорғайтындай жабу жабылады. '''Бота төбелдірігі''' киізден жасалатын, ботаның төбесі мен маңдайы тоңбауы үшін төбесіне байланатын бота жабдығы жабын, яғни милығы жоқ таяздау келген жас баланың құлақшынына ұқсас, бауы сағақтың астынан байланады. Сонымен қатар мұндай жабдықтың төбешік, төбелік, төбелдірік деген атаулары да кездеседі. Дәстүрлі ортада «Түйе баласы төpe баласы» деген сөз орамы бар. Бұл түйе түлігінің өте нәзік, кірпияз болатындығынан, ерекше күтімді талап етуіне байланысты айтылса керек. '''Бота ноқтасы''' бота басына кигізілетін, жетелеуге, байлауға арналған жүннен тоқылып жасалатын әбзел түрі. Ботаға тіл-көз тимесін деген мақсатта түрлі түсті жіптен өріліп, тоқылып, құр тәрізді таспаланып жасалады. Тіптен қоңырау да тағылады. Көшпелілердің ежелгі түсінігі бойынша, әшекейленген немесе көзтас қондырылған ноқта-жүген малды, сонымен қатар мал иесін тіл-көзден қорғап сақтайды. Сондықтан оларды аттап өтуге тыйым салынады, малдың құты қашады дейді және бұларды құт санап басқа адамға беруді де жөн санамайды. ҚР MOM қорындағы бота ноқтасы қайыстан жасалған, металл шығыршықтар бекітіліп, қоңырау байланған. Сағалдырықтың тұйығына ілінген бүлдіргіге мыс қоңырау байланған. Ноқтаның ұындығы 54 см, ені см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бота телу''' жеріген ботаны телу шарасы. Жетім қалған төл ашығады, ал төлі ембеген інген емшегін сүт керіп, ауруға шалдығады. Сондықтан бота мен інген арасындағы «үзілген байланысты» реттеу мақсатында телу шарасын жасайды. Телу шарасы жағымды әсем әуенмен, қуатты сөзбен інгеннің аналық түйсігін оятуға, мейірімін төгілтуге бағытталады, сонда ғана інген жас төлді жатсынбай қабылдайды. Қазақтар қозыны телігенде қоңыр ырғақпен төйтелеп, ешкіні шөрелеп, сиырды әукелейді, яғни осындай одағайларды қайталап айта отырып, телу шарасын атқарады. Ертеде жеріген інгенге әйел адамды теріс қаратып мінгізіп, ауылдан ауылға жетелеп, әбден шаршатып, содан соң бота телуді бастаған дейді кейбір деректерде. Дәстүрлі ортада көбіне қобыз бен сыбызғы әуеніне, кейде домбыраға суйеніп, әуен ойнап бота телуген. Төрт түлік ішінде аса сезімтал әрі аналық түйсігі ерекше дамыған, үн мен сазға еліткіш түйе түлігінің осы қасиеттері ауыз әдебиеті мен фольклорлық музыкалық шығармаларда кеңінен бейнеленген. «Нар идірген» және «Бозінген» сиякты күй мазмұндарынан осы жайттар тереңнен ашылады. Өз ботасының ешбірін де емізбей, өлтіре берген тасбауыр інгенді қарт күйші домбыра тартып исіндіріп, жас төлін бауырына алғызған екен. Сондағы тартылған әуен «Нар идірген» деген атпен бізге жеткен дейді халық аузындагы аңызда. Ел арасынан жиналған ауызша деректерде кейде ботаны телігенде екі түрлі дұға жазып, оның бірін езіп ботаға жағып сипаса, екіншісін ботаның мойнына таққаны туралы айтылады. Байырғы ортаның інгенге бота телу шарасы оның архаикалық сипатынан, көшпелілерге тән генезисінен хабар береді. Жоңғарлардың «Түйе тартыс» ден аталатын інген жүрісін суреттейтін күй ырғағы, халхалардың «лимбэ» аталатын аэрофон аспабымен орындалатын созылыңқы әні, тывалардың көмеймен орындалатын әуені бәрі де осыны айғақтайды. Еділ қалмақтарында «Жәңгір» эпосының әуенімен төйгелеу жырын орындағанда, інген әуенге елтіп боздап, көзінен жасы мөлтілдеп, ботаны бауырына басып, емізе бастайды екен. Қазақта әуенмен орындалатын мұндай мәтін ерте кезде болғанмен, бізге дейін жетпеген. Тек қана «Нар идірген», «Бозінген» секілді күй аңызында осы ғұрыптың ұшқыны қылаң береді. Тіліміздегі «түйенің құлағына домбыра ойнағандай» деген сөз орамы ботаны телігенде інгеннің құлағына күй тартатын ғұрыпқа байланысты қалыптасса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Боталы түйе''' балалар ойыны. Ойынға қатысушылардың бірі түйе, келесісі оның ботасы болып ойнайды. Басқа ойыншылар «ботасын іздеген түйені» қоршаушылар, ботаның «бөгеттері» болып ойнайды. Ойында түйе ботасын ертіп кетпек болады. «Бота» қол ұстасқан ойыншылар ортасында, ал «түйе» сыртта қалады. «Түйе» ойыншылар ортасында қалған «ботасын» ертіп кетуі керек, бірақ басқа ойыншылар оған кедергі жасайды. Амалын тауып «ботасын» ұстап алған «түйені» ойыншылар күштеп «шөгеріп», үстінен қарғиды. Осы кезде «түйе» үстінен секіргендердің бірін ұстап қалса, ұсталған ойыншы «түйеге» айналады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Торғай Қолаты''', ''Торғай аңғары'' Мұғалжар мен Сарыарқа таулары аралығында орналасқан ойпат. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Оңтүстіктен солтүстікке қарай 800 км-ге созылып жатыр. Қолат тектоникалық жолмен пайда болған. Солтүстігін Батыс Сібір жазығы мен Тұран ойпатын жалғастырып тұратын табиғи аңғарлық қақпа Торғай қақпасы алып жатыр. Оның орнында палеоген кезеңінде Торғай мен Сібірді Торғай өзенінің орта ағысы жалғастырып тұрған ені 20-25 км бұғаз болған. Қолаттың қазіргі ені 20-75 км, салыстырмалы төменділігі 200 м, тұнбалы, құмды саздақтан түзілген. Торғай қолаты жерімен солтүстік бағытта Обаған, оңтүстік бағытта Торғай өзені ағып өтеді. Суы таяз, ащы көлдер көп (Құсмұрын, Ақсуат, Сарықопа, т.б.), көктемде қолаттағы көлтабандар еріген қар суына толады, ыза сулары минералданған. == Климаты == Климаты тым континенттік, солтүстіктен оңтүстікке қарай континенттілігі арта түседі. Жылдық жауын-шашын мөлшері солтүстігінде 300 мм, оңтүстігінде 200 мм. Орташа жылдық температура шілдеде 20 22°С, қаңтарда –16 17°С. Солтүстігі далалық белдемге, оңтүстігі бөлігі шөлейт белдемге кіреді. Жері шабындыққа, мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан географиясы Санат:Қазақстан ойпаттары 
'''Бұтаның құйрығын тістеу''' бота аяқтандыруға қатысты атқарылатын көне жосынның сорабы. Қазақы ортада жас сәби тәрізді жаңа туған ботаның құйрығын тістеген әйел «кіндік шеше» есебінде болады да, мал иесі кәделі сый-сыяпатын жасайды. Ботаның құйрығын тістеген адам оны аяқтандыруға, яғни емізу, жабулау, енесі жерісе телу, жемдеу, бағу, жаю сияқты жұмыстарға қолғабыс етеді. Бота қырқынан шыққанша бағып, түнде жарық жағып, 40 күн бойы түнде күзетеді. Сонымен қатар «кіндік шешесі» ботаның суыққа тоңбай, ауру-дертке шалдықпай өсуіне қажетті ботажабу, төбелдірік және т.б. ботаға қатысты жабдықтарды жасап әкеледі. Інген туған соң көрші-қолаң, көңіл жетер әйелдері жиналып ала ноқта есіп дайындайды. Үй иелері де оған қарымта ретінде кәде, сый жасайды. Көшпелі мал шаруашылығында өсімтал түлікке саналмайтын, екі жылда бір боталайтын, бірақ ұлық мал деп nip тұтылатын түйе түлігінің төлі қастерлі саналады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бояудың басыртқысы''' негізгі бояғыштарға қосылатын қосалқы заттар. Бояудың басыртқысы қосылған бояғыштан әртүрлі реңдер шығаруға болады. Бояудың басыртқысы көмегімен бояуға салынған заттарды «пісіреді». Бояудың басыртқысы жүн, жіп және өсімдік талшықтарын бояуда және реңін сақтау үшін, кейде жаңа бояу заттарынан негізгі реңдерді қолдан жасау үшін қолданылады. Нәтижесінде боялатын заттар бір-біріне ұқсамайтын ерекше реңдерге түседі. Бояу сұйықтығын жасау үшін қолданатын ыдыс сырлы және сыйымды болуы керек. Сұйықтықты жасау барысында өсімдіктерді есептеулі түрде жұмсақ суға қосып, бірнеше сағатқа немесе бір түнге бұқтырып қояды, кейін қайнатылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөгернай''' би, батырлар қол қойған іздеу қағаз, ерекше құжат. XIX ғасырдың жартысында Сыр бойында өмір сүрген Бұқарбай батыр 11-12 жасында түйенің тірсегін қылышпен шауып алады. Әкесінің зілінен қашып, Жаңадария бойындағы қарақалпақтар қонысына барып жетеді, сол арада бір бай өзіне еншілес етіп алады. Біраз уақыттан соң Бұқарбайға туысы Байқадам батыр қол қойған бөгернай келеді, мұны көрген бай Бұқарбайды еліне қайтарған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөгіре''' ұстауға ыңғайлы, сәнді келген кішкене қолсандық. Мұндай сандықшаға әйелдер айна, тарақ, моншақ, алқа, жүзік сынды әшекей заттарын, сондай-ақ опа-далаптарын салып сақтайды. Ал Бөгіренің үлкендеуіне мыжылып қалмас үшін бөрік, тақия сынды заттарды да салып қояды. ҚР MOM қорындағы бөгіре ағаш тақтайшалардан қиюластырып жасалып, сыртына ою бастырылған қоңыр түсті терімен қапталған. Бұрыштары темірмен қапталып, қақпағының ортасына, жиектеріне құйма шытыралар айнала қондырылған. Қақпақ топсаларының бастырмасы үш өрімнен өрілген қайыстан, өткізетін бауы өріліп шашақталған бүлдіргіден жасалган. Оның ұзындығы 31 см, ені 17,5 см, биіктігі 12 см. Табанының төрт бұрышына дөңес өкшелік таған қағылған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөкіс''' киіз етік. Бөкістің басы былғарыдан, қонышы киізден тігіледі. Тұтас киіз етіктің басын былғарымен қаптап та дайындаған. XIX ғасырдың екінші жартысы XX ғасырдың бас кезеңінде қазақ зиялыларының арасында ерекше бағаланды. XX ғасырдың 20-50 жылдары да үлкен сұранысқа ие болды. С.Сейфуллин, А.Асылбеков, С.Мұқанов сынды қазақ зиялылары осындай етіктің түрін пайдаланған. Қолданыстан XX ғасырдың 70-жылдарынан бастап шығып қалды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөлеу''' бүркіттің құндағы. Ағашты ішіне құс денесі сиярлықгай шеңбер тәрізді етіп иіп, киіз, шүберек байлап, жасайды. Мұндай құндақпен ұстаған құстарын «бөлеп» алып жүреді. Құс саяттан соң қалжыраса, тоңса, ұйықтаса немесе алысқа алып жүретіндей болса, құсты баланы бесікке бөлегендей етіп шүберекке орап, қымтап, сыртынан баумен бос байлап, құндаққа салып қояды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөлек шығару''' үйленген ұлдарына енші беріп, жеке отау етіп шығару. Бөлек шығару алдағы тіршілігін қамтамасыз ететіндей мал-мүлік бөліп беріп, отбасылық құрылымды тиімді үйлестірудің ғасырлар бойы қалыптасқан тәсілі. Отбасында үйленген үлкен ұлды жеке шаруашылық құрып, бөлек шығарса, кенже ұлы әке шаңырағының, яғни әке дүние-мүлкінің иесі болып қалады. Қазақы ортадағы әлеуметтік қатынасты реттеудің ілкімді институттарының бірі. Сонымен бірге қатынастарды ұйымдастырудың да тиімді тәсілдерінің бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөлтірік''' сабағының ұшында ұсақ бүрі бар өсімдік түрі. Жайшылықта улы болып саналмайтын, жаңбырдан соң-ақ уға айналып шыға келетін мұндай шартты түрде уланатын шөп түрлеріне жылға маңына өскен жас қалақай (шақпашөп), сулы беде, сексеуілге ұқсас сарыбарақ жатады. Жауын-шашыннан соң күн қызған кезде бөртіп, уыттанып көбінесе қойды улайды. Көк кешігіп шыққан жылдары қыстан әзер шыққан жүдеу мал отты таңдамай жеп жиі уланады. Мал шаруашылығының қыры мен сырын жақсы меңгерген ертедегі қазақ қауымы мал уланғаны біліне сапысымен жайылымды тез ауыстырған. == Дереккөздер == 
'''Бөлік жүргізу''' көшпелі ортада көбінесе ру-қауым (рулық) жайылымдық пен шабындық жерлерді және су көздерін біраталардың арасында болу жосыны. Бөлік жүргізу руаралық деңгейде де атқарылып отырған. Орыстың отаршылдық жүйесі орнағанға дейінгі кезеңде қазақы ортада жер дауы сирек кездесетін құбылыс еді. XIX ғасырдың екінші жартысында патшалық режим жүргізген әкімшілік-саяси реформалар және қазақ жерінің орыс мемлекетінің меншігі деп жариялануының салдары орыс келімсектерінің қазақ даласының ең шұрайлы жерлерін зорлықпен иемденуі қазақы ортадағы жер мәселесін ұшықтырып жіберді. Жер тапшылығы, тіпті, бір рудың ішіндегі ағайынды отбасылардың біраталардың арасына да жік түсірді. Осыған байланысты туындаған дау-дамайды ақсақалдар кеңесі немесе билер сотының шешімімен бөлік жүргізу арқылы реттеп отырды. Кейде бұл мәселе рудағы беделді адамның арағайындық төрелігімен де шешімін тауып отырды. Бөлік жүргізгенде бақталасқан адамдардың жерге байланысты мұрагерлік құқығы нақты айғақтар негізінде жан-жақты зерттелініп, қатаң ескерілді. Осыған орай, көрнекі мысал ретінде ұлы Абайдың Тобықты тайпасының бір тармағы Мамай руының Жамантай мен Көжекбай дейтін ағайынды екі адамының арасындағы әкелері Жамантайдан мұраға қалған жерге таласын бөлік жүргізу тәсілімен шешкендігін айтуға болады. Байып алып, өктемдікке басқан қарау ойлы айла-шарғысына дес бермеген Абай әлгі ағайынды адамдардың әрқайсысына әкесі Жамантайдың көзі тірісінде бөліп берген жерлердің бұрынғы омақасын (межесін) тауып алып, сол омақа-меже бойынша бөлік жүргізіпті. Сөйтіп, ағайынды адамдардың арасындагы бүкіл ел-жұртты мазалаған жер дауын күллі ру адамдары риза болғандай әділ шешіп берген екен деседі. Бөлік жүргізу көшпелі ортадагы жер мәселесін шешудің ілкімді тәсілі институтгарының бірі болды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөнтір''' талдан иіп, конус тәрізді етіп жасалған аудың бір түрі. Төрт бес жерден шеңберлеп жасаған бөнтірдің кірер аузы болады. Алғашқы шеңберден еткен балық екінші, үшінші, бесінші шеңберден екі құлашқа жуық жерден өтіп, қайтадан кері шыға алмай, қазанға жинала береді. Кейбір әдебиеттерде бөнтірді қазақтар Дунай аңғарынан келген үйренген деседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Торғай қоңыр көмір алабы''' негізінен Қостанай облысының, ішінара Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Ақмола облыстары жерін қамтитын көмірлі аймақ. Ауданы 150 мың км2. Алаптың кейбір кен орындары 19 ғасырдың соңында белгілі болды, қалғандарының көпшілігі 1942–1952 жылдары ашылған. Алапты әр жылдары И.С.Яговкин, К.Я.Бабич, А.П.Тюрин, А.С.Богатырев, А.М.Сульман, Е.И.Новиков, М.В.Бунина, И.В.Орлов пен т.б. ғалымдар зерттеген. == Геологиялық құрылымы == Көмірлі шөгінділер табанында палеозой тау жыныстары орналасқан жас платформалық формацияға жатады. Алап свиталары литологиялық құрамы жағынан аргиллиттерден, гравелиттерден, тұрады. Торғай қоңыр көмір алабының кен орындары мен көмірлі құрылымдары аумақтық белгісі және ерекшеліктері бойынша алты топқа біріктірілген. Олардың ішіндегі ең бастылары: Обаған, Есіл, Байқоңыр топтары. Обаған тобы Торғай алабының солтүстік-батыс бөлігінде шоғырланған. Мұндағы жақсы зерттелген кен орындары Құсмұрын, Егінсай, Приозерное, Харьковское, Черниговское, т.б. Көмірлілігі құсмұрын (төменгі юра) мен дүзбай (ортаңғы юра) свиталарымен байланысқан. Дүзбай свитасындағы көмір қабаттарының жиынтық қалыңдығы 50 м-ге дейін, Құсмұрында 118 м-ге жетеді. Обаған тобындағы кен орындарының көмір қабаттары 25–100 м-ге дейінгі тереңдікте жатыр. Есіл тобы алаптың шығыс бөлігін алып жатыр. Ол ірі (15–25×80–120 км) әрі терең грабен тәрізді меридиан бағытына және созылған ойпаңдардан тұрады. Мұнда Орловск, Мақат, Қызылтал, Савинковское, Жаныспай, т.б. кен орындары бар. Көмірлігі дүзбай свитасымен байланысқан, көмір қабаттарының орташа қалыңдығы 30–147 м. Байқоңыр тобы алаптың оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Оған игеріліп біткен Байқоңыр мен Қияқты кен орындары кіреді. Құрылымы жағынан күрделі болып келетін көмір қабаты ортаңғы юра түзілімдерінде шоғырланған. Бұл топтағы көмірлі құрылымдар толық зерттелмеген. == Құрамы == Көмір маркасы Б2; ылғалдылығы 31–35%, жылу бөлгіштігі 6,5–6,9 мың ккал/кг, күлінің балқу температурасы 108–1660°С, ұшқыш заттары 28–59%, күлділігі 13–29%, күкірт 0,3–1,1%, тығыздығы 1,220–1,230 г/см3, кокстеу кезінде бөлінетін гумус қышқылы 12–31%, битум 4–6%, шайыр 5–19%. Алаптың көмірі аса тиімді отынға жатады, барлық энергетикалық қондырғыларда пайдалануға болады. Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Қазақстан көмір кен орындары 
'''Бөріауыз''' темірді қысып тұратын аспап. Ұста, маңғал шебердің, басқа да ісмер адамның қажетіне пайдаланатын құралы. Негізі асыл темірден жасалады. Ұста дүкенінде темір, ағашты т.б. өңдеу кезінде қозғалмай тұруы үшін бөріауызға қысып, бекітіп қояды. Бөріауыздың қос ернеуі бұранда арқылы қозғалады. ҚР MOM қорындағы аспап ағаш дөңбек, тұғырға (биіктігі 30 см) тігінен орнатылған. Бұранданың механизмін іске қосу үшін қарапайым ұзын жұмыр тұтқасын қолданады. Бөріауыздың биіктігі 55 см, табан жағы 20 см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бөрікпен ұру''' ұлттық ойынның бір түрі. Ауыл маңындағы жазық, тегіс, көгалды, таза алаңда ойналады. Домалақтап буылған ескі бөрікті ойыншылардың бірі қорғаушы болып бекіп, қалған ойыншылар «бөрікке» таласып, оны қорғаушыдан алуға әрекеттенеді. Бөрікті ұстаған ойыншы келесі бір ойыншыны ұрып дәл тигізсе, ол «ұрушыдан» «қашушыға» айналады. Бөрікпен ұру ойыны қырағылық пен мергендікке баулиды. Сонымен қатар бұл ойынның бөрік тебу деген түрі де болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
күнқайыру мен ауа райын болжау танымындағы амал атауы. Бұл дәстүрлі күнқайыру жүйесінде Қамбар тоғысы есебі бойынша бірдің айының 20-25-і аралығына дөп келетін амал. Мұндағы бірдің айы қыстың соңғы айы. Бұл амалдың «бөрісырғақ» деп аталу себебі қасқырдың «жерік айы» деп саналуына байланысты. Бөрісырғақты Арқада үттің айының 17-23 аралығында ететін амал деп есептейді. Осы амал кезіндегі қатты боран тұратын шақта көкжал мен қаншық жұптасады делінеді. Зерттеуші Н.Уәли күрделі атаудың (бөрісырғақтың) екінші сыңары «сырғақтың» мағынасын бұршақпен, кішкене мұзды қар түйіршіктерімен байланыстырады, көпті көрген көне көздер бұл амалдың «бөрісырғақ» деп аталуы да осыдан шыққанын айтып отыратын дейді. Бөрісырғақ амалының көпкөже, тілеукөже деген жанама аттары бар. Мұндағы көпкөженің амал болып аталуының себебін халық жаугершілік заманындағы жеңіс сәттерін тойлаумен байланыстырады. Осыған орай мынадай аңызды келтіруге болады: «бұрын қазақтардың өзге көшпелі тайпалармен өріске таласып, үнемі соғысып тұратын заманында бір жолы қарсыластарын жеңіп, жерді тартып алыпты. Жеңісті тойлау үшін қазақтар тілеу (той) жасауға кіріседі, бірақ бұл еттің аз кезі болса керек, сондықтан бұған түтін басы дәм шығаруға тура келеді. Осылай түтін басы түгел тойлау қажетінен бұл мереке көжеге айналыпты». == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бунау''' жылқы күзегенде ойып-ойып керте күзеу тәсілі. Жылқының жал құйрығын күзегенде сәнін кетірмес үшін ара-арасынан сиретіп, селдірлетіп қана алады. Құйрықтың ұзындығын шартты түрде төртке бөледі де, аламайының қыл түбінен бастап, ұзындығы екі-үш қарыстық әр бөлікті ұшына қарай алдыңғысынан жіңішкерте күзейді. Ең үш жағындағы қылды сәукеленің шоғындай күлтелендіріп, «шыбынқағар» қалдырады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бура қаусыры''' бураға жараған ісезінде кигізілетін ноқтаға ұқсас әбзел түрі. Бура қаусырын кеңсірігі мен сағалдырық арасын тар қылып, қайыстан, ширақы иірілген құрдан жасайды. Қаусырдың ішкі бетіне және түйіндеріне қызыл түсті матадан қабаттап салып, әшекей тәрізді салпыншақтар шығарады. Мұндағы матаның қызыл түсті болуы тіршіліктің символы қанның түсіне байланысты деуге болады. Бура қаусыры бураның отап, су ішуіне ыңғайлы болғанмен, астыңғы және үстіңгі ерін арасын ақсита ашып адам мен малды шайнауға мүмкіндік бермейді. Қаусыр адамға, малға шауып шайнайтын әдеті бар шақар буралардың басына шабынатын уақыты таяған кезде кигізіледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бура пішу''' құтпан малдың аталық қабілетін оташылық жолмен үзу. Жақсы тұқым беретін, текті, кесек денелі, таңдаулы еркек малды қалдырып, басқаларын шаруашылыққа пайдалану үшін пішу үрдісі ертеден қолданылған. Пішуді көбінесе қаңтар, ақпан айларында істейді. Өткен ғасырда Торғайдағы түйе шаруашылығы туралы қолжазба есебінде ветеринар В.А. Васильев төмендегідей жайларды баян етеді. «Қырғыздар (қазақтар) түйені пішуді негізінен жастан асырмай, көктемде наурызда іске асырады, ал күзге қалса, қазан айында, ыстық қайтқан, жараның жазылуына қолайлы кезде жасайды. Түйені қыстың аязды мезгілінде пішсе, оны «сыту» деп атайды» дейді. Пішілетін бураны жығып, алдыңғы аяғын матап, артқы аяғын мойнына қарай тартып байлайды. Пішуде қолданатын «қысқаш ағашты» тотияйын немесе алмас ерітінділерімен шылап, ауру жұқтырмау амалын қарастырады. Бураның теріден әрі үлпершегіне кездік тигізбей, шап жақ қырынан ұма қалтасын жарып, ен дорбасын бүліндірмей бүтін алып шығады. Осыдан кейін пышақ уытын асқындырмайды әрі ауруға ұшырамауына әсер етеді деп алабота күлін жағып тастайды. Пішілген бураның пішпе жарасы кезеп алып, ісіп, іріңдеп асқынған жағдайда алаботаны көп етіп жинап өртеп, оның ыстық күліне бураны шөгереді. «Ен бауын» мойнынан өткізген екі енді жеке-жеке қысқаш ағашпен байлап, оны қатты қысқан күйінде қалдырады. Салақтап жүрген ен уызы 5-6 күнде сарқылған соң құрап, қысқышпен бірге өздігінен түсіп қалады. Соғып жараламау үшін құйрығын өркешке жіппен байлап тастайды. Піштіру аяқталған соң малын піштірген әрбір үй «пішпе шашу» дастарқанын алып, ауыл ақсақалының шаңырағына «пішпе шайға» жиналады. Мал иесі пішуші адам 10 түйені пішсе, қой және шапан немесе ақшаға шаққанда теңгеден кем емес пұл төлейтін болған. Ол кезде кәрі түйе 20-25, айыр 35-40, жақсы жас нар 75-100 теңгеге бағаланған. Бұл әрине мал иесінің дәулетіне байланысты төленген. Сонымен қатар ырым үшін де қолы ауыр болмасын деп пішпешіге ақтық пен ақша береді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бура шөгеру''' дәстүрлі шаруашылықта інгенді қайытудың, яғни қолдан ұрықтандырудың атауы. Ерте көктемде жасалатын шара. Әуелі күйі келген інгенді шөгеріп, оған шабынған бураны әкеліп салады. Ә.Диваевтың жазуынша, мұндайда әйелдер бураны інгенге алып барып «Сідігің алтын болсын, інген тапса сүтті болсын, атан тапса күшті болсын!» деп жалбарыну сөзін айтып тұратындығын айтады. Бураны екі-үш күн бойы қатарынан інгенге шөгереді. Малды шағылыстыру рәсіміне көбінде әйел адамдардың қатысуы ежелден келе жатқан түсінік, яғни әйелдің өсіп-өну, молаю идеясына қатысты екендігін меңзейді. Інгеннің қайыған, қайымағаны бір апта өткен соң бураны сол інгенге көрсеткен кезде белгілі болады. Егер інген қайыған болса, бура шөкпейді. Мұндайда бірлі- жарым түйесі бар адамдар қайыған інгенінің құйрығының түбіне кішкентай киіз байлап қояды. Бұл келедегі басқа буралардың жанасып, ұрықтың ағып кетпеуінің алдын алу шарасы. Ал түйесі көп шаруашылықта мұндай шара жасалмайды, себебі бура келеге басқа бураны жолатпайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бураның жарауы''' бураның ұрғашы түйеге шағылысуға дайын екендігін білдіретін ерекше күйті. Бураның жарауының күйті қоңыр аңдар тәрізді суық маусымда, аяз күшейіп қатты қысқан кезде келеді, яғни жарайды. Бұл қазақ ай санауының Қамбар тоғысы бойынша үштің айының соңы, бірдің айының бас кезіне сәйкес келеді. Осы кезде бураның қарақұсы тұсының жүні адырайып, оның астында болатын безі ісініп, үлкейіп, мінез-құлқы өзгереді. Бойынан ерекше иіс білінеді. Қазақтар мұны шайыр деп аталатын бураның желке безінен шыққан шуаш тәрізді тұтқыр қоймалжыңның әсерінен болады дейді. Мұндай без атанның желкесінде де болады, алайда одан мұндай иіс шықпайды. Жараған кезінде көзіне ілінген тірі жанды таптап, шайнап, күркіреп, көзі жанып, тісін қайрап, «өңешін шығарып» қатыгезденіп кететіндіктен, Бураның жарауыны тұсаулап тастайды, тым қауіптілерінің аузына тұмылдырық, құрсау, қаусыр кигізіледі. Өркешіндегі шуда ұшына «ту» деп аталатын қызыл шүберек пен қызылды-жасылды мата байлайды. Мұндай белгісі бар бурадан сырттайғы жұрт сақтанып, айналып өтеді. Буралар қыстың соңғы айларынан көктемнің басына дейін жарап, отыз шақты аруананы қайытуға мүмкіндігі болады. Жараған бураға тап болып, қашып құтылған адам осы жағдайды былайша суреттейді: „''Атыма мініп інгенді жетекке алып келе жатыр едім, інген бұйданы оқыс тартып қалды да қолымнан шығып кетті, жалт қарасам, қиыс артымыздан төрт аяғы төрт жаққа кетіп, үсті басы аппақ ала көбік, өркештері лоқалақтап, шаңды боратып, мойнын төмен салып жіберген бір бура бізге үшып келеді екен... Бура інгенді соғып өткен кезде аз тоқтап, онан құтырынғандай маған жалт қарады. Құлағын едірейтіп, басын көтере қалды. Енді бір мезетте мойнын төмен салып жіберіп, аузын арандай ашып, менің артымнан тайпала жөнелді. Қара бураның енді ерні, басы, шудасы, өркеші бәрі тажалдай тақап қалған екен... Оның алып денесі, қып-қызыл көзі, талтайған аяқтары енді дәл қасымыздан үстімізге құлап келе жатты...''“ Қуған бура жақындап қалғанда сырт киімді шешіп, басқа бағытқа лақтырып құтылады екен. Бура сол киімді таптай басып жатқанда шығандап қашқан дұрыс делінеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бусандыру''' халық емшілігіндегі ыстықпен емдеу жолы, терлету тәсілі. Бусандыру жалпы емдеу тәсілінің атауы, ал оның ауру түріне қарай қолданылатын өзіндік сипатты түрлері көп-ақ. Мысалы, жіпсіту, яғни аз ғана терлету, көбіктендіріп терлету, аққұлақтандыру, бұршақтату, моншақтату, сел, қара, ащы, сасық, жан терлерін шығару, малма ету, сүмектендіру, сорпасын шығару, сүйек терін алу т.б. Қаталаған жылқыны суарып болған соң, желе жортып бусандырады. Мініс атының арқасы кетіп, барттанып ісікке асқынса, оны құрым киізбен жабулап, сойылған қойдың өкпесі мен талағын аттың арқасына тартып, желе жортып бусандырады. Жөтелді емдеуде киізбен жабулап, басын дорбамен тумшалап, қайнатылған аршаның суымен булап бусандырып, қарағай бүрі немесе арша суымен суарған. Күшті жөтелмен білінетін жылқының қадақ, шаншу ауруларын басына жемдорба, үстіне кежім кигізіп, тұмшалап булау арқылы терлетіп емдеген. Жерді шұңқырлап қазып, ішіне от жағып, ыстық қоламтаға тұрғызып, ту сыртынан үй тігіп, тұмшалап бусандырған. Жылқының таңдай, тіл, танауда кездесетін ауруларын қарсы қандауырлау шарасын жасап, кейін тұз жегізіп, бусандырып терлетіп ем жасаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Буын жарақаттары мен сырқаттары''' адамның және малдың сүйектерінің түйіскен тұсы. Буындарда ұқсастық бар, әрі түрлі кінәратқа ұшыраған кезде халық емшілері оны ұқсас тәсілмен емдеген. Буынды сырғақ, ырғақ, изек, леп буын деген түрлерге бөледі. Қазақ танымында белгілі болған буын аурулары мынадай: Буын бұлтию (аз мөлшерде іскеннен), шодыраю, ішіне сақарланған сарысу ұялау, сіресу, қатып қалу, Буын дорбасы зақымдалудан жыртылу, тесілу және т.б. Буында кездесетін мұндай кінәрат аурулар асқынса буын іріңдеу, кемік басы желіну қатарлы қауіпке ұшырайды. Буын ауру асқынған шақта тізе тұсына «шортізе» аталатын қос уыстай томпақ пайда болады. Ісікті қазақтар болат пышақпен тіліп, тарамыс астына ұялаған іріңді тазалайды да, құйрық май тартады. 3-4 күн қояды. Түйе тізесінің кінәраты «көкжорға» деп аталған ауруға қарсы сарыүйек деген улы жыланды өлтіріп жұтқызған. Буында ұшырасатын ауруларды буын таю және буын ауруы деген екі топқа бөледі. Төрт түлікте жиі ұшырасатын буын шығу немесе таюға топшы, иық, толарсақ, мойын, тобық, ұршық, сырға буындар жиірек ұшырайды. Шыққан буынды сынықшылар салған. Буынның орнынан жартылай ғана жылжып кетуін буын таю, ал жымдасқан буын беті өз қонағынан толығымен көшіп кетуін буын шығу деп ажыратқан. Буын шыққанда оны қоршаған сіңірлер, қалталар, сүйектің түйіскен жеріндегі тері зақымданып, тіпті сүйегінің сынуы да мүкін. Шыкқан буын салбырап бос қалады, мал дәл сол тусын жерге сүйрей сүріп басады. Оны арқан, жіппен орап созатарту, тіземен, етік өкшесімен тебу тәсілдерімен салады. Ал тайған буынның әлегі онша емес, оны тоқпақпен еппен ұрып немесе арқанмен созып орнына келтіреді. Әсіресе, мініс атында ұршығы шығу, тобығы таю көп кездеседі. Ондай мал аяғын баспай әйенсектенеді, буынын жия алмай жазған күйінде қалады. Малда тек жілік буындары ғана емес омыртқа аралары, буғана таю да ұшырасады. Аттың мойны шыққан кезде ол иірленіп, оңқы-солды қисалаңдап қалады. Жеңіл түрі болса аттың құлағына су құйып жіберген кезде басын шайқаған қозғалысымен өздігінен орнынаа түседі деседі. Орнына түспесе аттың мойынын «жастық ағашқа» серпе ұрып орнына түсіреді де, екі ұзын жалпақ ағашты кескекше таңып байлап, 1-2 күн бойы қаңтарып қояды. Тосын қимыл жасағанда ат артқы тұяғының маңдайын шалыс басып, ағат адымдағанда дененің салмағы бір аяққа түскендіктен арткы аяқтағы сырға сүйектің таюы мініс атында көп кездеседі. Мініс жылқысы мен өгізге ауыр жүк арту, алыс жолда үзақ қиналудан «қолы түсу» кінәратына тап болады. Ол жауырын, тоқбас жілік, йық айналасындагы бұлшық еттердің жаншылу, созылу, дүмпу салдарынан пайда болады. Сондай-ақ ат кенет қарғығанда және күштірек керіле шапқанда қалыпты аяқ алысынан жаңылып, артқы аяғы тұяғының мандайымен алдыңғы аяғының өкшесін, шашасын немесе шідерлігін шалыс басып қалудан «кесе басу» кінәратына тап болады. Қаракемік деп қазақтар малға суық өту және құрсақтағы төлге қорек жетіспеуден жіліктің майлы басындағы кеміктің езгеріске ұшырауын айтады. Мұндайда мал сүйегі күреңітіп, қарақошқыл тартады. Жылқыда «уа», түйеде «сүмек» аталатын буын аурулары кездеседі. Ол толарсақ буынының қабынуы. Оны емдеудің түрі бірнешеу: Торғай қазақтары аттың арт жағына таяу келіп мылтықпен аспанға атып шошытса оқыс қимылдағаннан көп кешікпей жазылып кетеді деп есептеген. Қазақ емшілері Буын ауруларына қарсы көк самырсын (пихта) шайырын жағып оны шүберекпен орайды. Аурудың асқынған түріне оташылық жасап, алмас, тотияйын немесе уқорғасын түйірін суға езіп жағады. Сонымен бірге қажетіне қарай қасқыр өтін де қолданған. Жылқы мен түйенің толарсақ буынының қабынуын оташылық жолмен емдейді: толарсақтың ішкі жағын тесіп, дәріні жіпке байлап салады да, 2-3 күннен соң алып тастайды. Бұл тәсілді дәріні арқандап салу деп атайды. Көбінесе жаңа туған төл шалдығатын буын ауруының асқынған ауыр түрі буынқұрт жұқпалы ауру емес, зілді ауру түрі. Бұл сырқат көбінесе ботада жиі кездеседі. Бұынқұрт болған төлдің буын айналасын ірің жеп, ойып жібереді, тіпті жүріп тұруға жарамай қалады. Мал жағдайын жақсы меңгерген қазақ емшілері буындағы жарақатты жарып, ірінді өлеттенген, бұзылған жалқаяқты сылып алып тастайды. Тазартылған қуысты шаң-тозаң түсуден қорғау үшін уқорғасын суымен жуып, байлайды. Мүмкіндігіне қарай екі-үш күнде бір рет осындай жолмеп жууды қайталау керек. Жуатын дәрінің суы қанжылым болған жөн. Егер уқорғасын суы сәл күшті келіп, жара ішін күйдіргендей болса, дереу жылы сүтпен жара ішін бірнеше рет жуып, дәрінің уытын қайтару керек. Сонымен қатар малдың күтімін жақсартып, дерттің барысын мұқият бақыласа, буын құрттан аман сақтап қалуға болады. Малдың тізе, тірсегі буын құрттан жазылса да, буынның табиғи қозғалысы кемиді, аяғын сылти басуы немесе ақсақ болып қалуы мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Торғай уезі'''– 1868 1917 ж. Торғай облысы құрамында болған төрт уездің бірі. Орталық Торғай қаласы болды. Уез 13 болыстық пен 65 ауылдан құралды. Торғай уезі облыстың оңтүстігінде орналасып, Ұлытаумен шектесті. 1897 жылғы санақ бойынша уезде 87039 адам болды. Олар негізінен мал ш-мен айналысты. Торғай өз. бойында есімі аңызға айналған Қыпшақ Сейітқұл егіншілікпен айналысқан. Ы.Алтынсарин 1868 1974 ж. Торғай уезі судьясы, 1876 1979 ж. Торғай бастығының көмекшісі болды. 19 ғасырдың соңы 20 ғасырдың бас кезінде Торғай уезі қазақтары патша өкіметінің қоныс аудару саясатына наразылық танытуын күшейте түсті. Торғай уез аймағында 1916 ж. Торғай көтерілісі болды. ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том. Санат:Уезд 
'''Бұғалық салу''' асау жылқыны бұғалық тастап ұстау. Бұғалық үшін ертеде қайыстан ұзын етіп жалғап, басын өріп жасаған қайыс арқандар пайдаланылған және оны ердің қасына асыра, көпшікті айналдыра салып алып жүрген. Бұғалықты немесе арқанды тастау үшін иіріп қайырылған жылқыны байырқалата отырып, бір-бірден тізілтіп арқан тастаушыға жақындата өткізеді. Оңтайлы сәтте арқанды иіріп лақтырып, аттың мойнына түсіруге тырысады. Кей өңірде бұғалық тастауды шалмалау, арқан тастау деп те айтады. Бұғалық арқанды тәжірибелі, епті қарулы жігіттер ғана салған. Жылқыны бұғалықтағанда құрықты да пайдаланған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұғанасы қатты''' дәстүрлі ұғым бойынша шамамен он жас шамасында баланың бұғанасы қатады деп саналады. Бұғана адамның жауырыны мен төс сүйегін байланыстыратын қабырғалардың иіліңкі келген ең қысқа сүйегі. Жас баланың шаруашылық қарекетіне араласуына денесі өсіп, толысып, бұғанасы қаттысы қатқаннан кейін рұқсат ғана етіледі. Бұғанасы қатты ұғымы баланың өмірінде есеюдің жаңа кезеңінің басталғандығын білдіреді. Бойы өспей қалады деп жас балаға қойдың бұғанасын жеуге тыйым салынады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұғау''' қылмысты адамның екі білегіне, аяғына кигізілетін, арасы шынжырмен қосылған металл шеңбер. Құрылымы қолға салатын көзір немесе қолөткіден және аяққа салынатын кісеннен, ол екеуін өзара байланыстырып тұрған темір шынжырдан тұрады. Бұғау қылмысты адамның қашып кетуіне мүмкіндік бермейді. ҚР MOM қорындағы бұғау қара темірден соғылған. Бұғаудың екі қол, екі аяққа кигізілетін шығыршықтарының аралығы шынжырмен қосылған. Жалпы ұзындығы 110 см, ал қолға салатын кезірінің диаметрі 11см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұзау жабу''' жаңа туған бұзауды суықтан қорғау үшін пайдаланылатын жабын түрі. Бұзау жабуын киюге немесе қолданысқа жарамай қалған ескі тон, шапан, ішік, төсеніш, сырмақтан жасайды. Егер ескі киімнен тігер болса, дәстүрлі наным-сеніммен киімнің жағасын, жеңін сөгіп алып, қалған жерін ғана іске жаратқан. Жабудың бұрыштарына ұзындығы үш-төрт қарыстай бау тағылады. Бұзаудың жонын, сауырын, екі бүйірін қымтайтын жабу осы баулармен байланады. Жазғытұрымғы шақта аурушаң әлжуаз бұзауларға байлайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұзау телу''' енесі мен төлінің арасындағы байланысты қалыпқа келтіруге бағытталған ғұрыптық шара. Бұзау телу әдетте енесі өліп жетім қалған бұзауға қатысты немесе бұзауынан жеріген сиырға қатысты атқарылады. Қалыптасқан ұйқасты жолдар белгілі әуезді ырғақпен орындалып, малды еліте ұйыту арқылы телінеді. Телінетін бұзаудың жоны мен шонданайына қолаба деп аталатын шоқпарға ұқсас, басы жұмыр, сапты құралдың басына киіз орап, шарананың қалдығын жағады. Сонымен қатар телінетін сиырдың уыз сүтін және тұз ерітіндісін бұзау үстіне бүркіп, сиырдың телді жалауға құмарлығын арттырады. Өзге түліктерде мұндай шаралар басқаша түрде орындалады; құлынды телуде тоқым тарту, қозыны телуде қоздату деп аталатын тәсілдермен жүргізіледі. Бұзау телу ғұрпы жырының негізгі бөлігі енесіне бағышталып айтылады. Жыр коңыр, баяу ырғақты, біртекті созылыңқы үнмен орындалады, мұнда екіленіп өршелену болмайды. Онда стильдік мәнер жоқтың қасы, бейнелі сөз, мағынасыз қайталаулар жоқ. Жырда хайуанды саналы санап, оған бірде кейде бұйыра сөз айтып, дегенін істеуді талап етеді. ''Аухау, аухау, жануар, ''Иеңде сенің бағы бар. ''Тас емшегін жібіткен, ''Тар құрсағың кеңіткен, ''Бұзауың сенің тағы бар. ''Мекіреніп иіскеші, ''Кезің келді сауырлар. ''Бұзауың неткен сүйкімді, ''Келте танау жағы бар. ''Аухау, аухау, жануар. ''Өзіңнен туған балаға ''Қарамасаң, бола ма? ''Елжіретіп жүректі, ''Емізбесең бола ма? ''Саған ақыл айтам деп, ''Алып қалдым қораға. ''Ақылыма көнбесең, ''Дайын түр киіз қолаба. ''Мұндай салсақ қиғылық. ''Аталыққа жолама! ''Зеңгі бабам аруағы, ''Мені салды жораға. ''Аухау, аухау, жануар. ''Аухау, аухау, сиырым, ''Сезімі күшті миының. ''Зеңгі бабам ұрпағы-ең, ''Төркініңе сиындым. ''Шаранаңды сүртейін, ''Былғанса да киімім. ''Аухау, аухау, жануар. Қырғыздарда алғашқы уыз бен сөздің күшімен арбау аурудан,ұры мен жыртқыштан қорғап жүреді деп «кылооны» айтып, «мын уйдын башы бол» деп ауылдастарға үлестірген уыздан қалғанын маңдайына шөмішпен жағады. С.М. Абрамзон мал шаруашылығымен айналысқан көшпелілердің «кылоо-кылоо» деп телитін малшылық ырымдарын мал шаруашылығы культіне жатқызады. Телу ғұрпы мал шаруашылығымен айналысқан көшпелілерге ортақ шара. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұзау тұлып''' өлген бұзаудың терісін бітеу сойып, ішіне кептірілген шөп (сабан) тығып жасалатын тұлып. Тұлып аузын бүктеп тігіп, қайыс жіп өткізіп тұйықтайды. Бір жағынан бауды тартқанда, келесі тұйық жағы жиырылып жабылады. Бұзау тұлыпты бұзауы өлген сиырды сауар кезде иітуге пайдаланады. Ертеде қазақта бұзау тұлыпты зергерлік сақтау үшін қолданған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұзаутіс''' өзегіне темір қосып өрген жуан қамшы. Жуан етіп тілінген таспалардан өрілген өрімі сыртынан қарағанда бұзаудың тісіне ұқсап тұратындықтан бұзаутіс қамшы аталған. Соған сай сабы да ұзын, жуан болады. Халық арасында айтылатын «Алты таспа бұзаутіс, былжырамай аттан түс» деген тәмсіл аталмыш қамшының әлеуетті қару болғандығын аңғартады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұзаушық''' көлемі қос уыстай болып келетін, қолдан жасалған кірсабын түрінің атауы. Бұзаушықты алаботаны қайнатып сақардан бұлғап жасайды. Сақар қайнап жатқан қазанға қыз баланың жақындауына тыйым салынады. Себебі сабын бірікпей қалады-мыс. Осыған орай І.Жансүгіров былай деген екен: ''Сығалама, қарама, ''Еркек аулақ, қыз қашық. ''Абысын байғұс, қайда жүр, ''Алатын болса бұзаушық. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұзбаша''' құнан шығар інген. Мұндай тайлақ жасынан өткен ұрғашы түйені кейбір өңірлерде бүлдіршін, бұзбаша деп қатар атай береді. Байырғы кезде мал баққан, бірді-екілі түйесі бар шаруалар бұзбашаны жетілген ұрғашы түйе қатарына санап, бураға қолдан шөгерген екен. Қазақта «Бүлдіршін көзін сүзбесе, буыршын бұйдасын үзбейді» деген мақал бар. == Дереккөздер == Санат:Түйелер 
'''Бұйымтай''' этикалық мәнді ұғым. Қауымның жекеленген мүшелерінің ара қатынасында орын алған этикет, біреуге қолқа салатын шаруа, алғысы келген бұйым немесе өтініш. Дәстүрлі түрдегі бұйымтай айту негізінен төмендегідей сипатта болады: сыйлас кісілер арнайы келіп, сәлемдесіп екі-үш күн қонақ болғаннан кейін, қайтуға қамданған кезде үй иесі қонакқа алғыс айтып, қонақтың бұйымтайын сұрайды. Бұл қонақтың қалағаны немесе нендей шаруасы бар екенін білу деген сөз. Қонақ мұндайда келген шаруасын, яғни бұйымтайын айтады. Қонақ сөзін жерге тастамау, өтінішін орындау қазақ үшін бұлжымас қағида. Сонымен қатар дәстүрлі ортада қонақ болып бірнеше күн жатпайтын алыстан арнайы ат басын тіреген адамға қалыптасқан үрдіс бойынша үй иесі дастарқан жайып күтіп, шаруасын сұрап біліп, көңілін қалдырмаған. Ондай арнайы келген адамның айтар бұйымтайы көбінесе жүйрік- жорғаға, алғыр тазыға, қыран бүркітке қатысты болады. Ұзатылган қыздың үш жылдан кейін төркініне келіп жұртынан қалағанын сұрауы қолқа салудың, бұйымтай айтудың дәстүрлі қалыптаскан түрі. Қайын жұртына күлкі болмасын, «басынбасын» деп бұйымтайын, қалауын беріп аттандырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Торғай үстірті''' батысында Оңтүстік Орал мен Мұғалжар тауымен, шығысында Сарыарқамен шектесетін жазық аймақ. == Жер бедері == Солтүстігінде Тобыл маңы аккумуляттік жазығынан оңтүстігінде Шалқартеңізіне дейін 600 км-ге созылады. Ені батыстан шығысқа қарай 300 км. Үстірт негізінен Қостанай облысының аумағында, аздаған бөлігі Ақмола және Қарағанды облыстары жеріне кіреді. Абсолюттік биіктігі батыс және шығыс бөліктерінде 200 300 м, оңтүстігінде Шалқартеңіз ойысына қарай 150 170 м. Солтүстік бөлігі аз тілімделген, көбінесе жазыққа ұласып кетеді. Оңтүстік бөлігінде үстірт беті біртұтас тегіс, беткейі тік. Үстірттің дәл ортасын жарып меридиан бағытында Торғай қолаты өтеді. Оның оң жағасы бойында құрғақ арналар, тұзды көлдер көп. Үстірттің тегіс бетінде аласа төбелер, жондар. бұйратты қыраттар, көлшік ойыстары, жыралар кездеседі. == Геологиялық құрылымы == Геологиялық құрылымы жөнінен эпигерциндік Тұран тақтасына жатады. Қатпарлы іргетастың бетін жапқан мезо-кайнозой шөгінді жыныстары қабатының қалыңдағы ондаған м-ден 200 м-ге дейін барады. == Су жүйесі == Үстірт арқылы Есіл және Тобыл өзендерінің және Торғай қолатының шағын өзендері өтеді. Ірілері: Құсмұрын, Ақсуат, Сарықопа, т.б. Гидролық торы сирек, көбінесе жазда үзіліп қалатын өзендер басым. Бастылары: Торғай, Ырғыз, Өлкейек, Ұлы Жыланшық. == Климаты == Климаты тым континенттік, құрғақ. Қысы аязды, жазы ыстық. Жылдық жауын-шашын мөлшері 200 300 мм, қаңтардың орташа температурасы –16 18оС, шілденікі 21 24оС. == Топырағы мен өсімдігі == Солтүстік бөлігі қара және қышқыл қызғылт қоңыр топырақты. Мұнда құрғақ дала қалыптасқан. Құмды алқаптарда реликті шоқ қарағай ормандары өседі (Аманқарағай, Орта және оңтүстік бөліктерін бозғылт қызғылт қоңыр топырақты, шөлейтті дала алып жатыр. Қиыр оңтүстік шеті бозғылт қоңыр топырақты жусанды-сораңды шөл. Бұл бөліміне сусыма құм массивтері шоғырланған. Ірілері: Торғай өзен бойындағы Тосын құмы, Ұлы Жыланшық өзен маңындағы Аққұм және Ырғыз маңы құмы. Құмда жусан, еркекшөп, жүзгін басым өскен. Далалық алқаптың көп жері егіншілікке пайдаланылады. Шөлейт және шөл аймақтары мал жайылымы. Өзен аңғарының жайылма шалғындарынан қысқы мал азығы дайындалады. Жер қойнауынан боксит пен қоңыр көмірдің аса бай кен орындары ашылған. Торғай үстіртінің солтүстігінде Наурызым қорығы орналасқан. == Тағы қараңыз == Торғай қолаты Торғай қақпасы == Дереккөздер == Санат:Қазақстан үстірттері Санат:Қостанай облысы географиясы 
қымыз ішу ритуалындағы этикет. Ыдыстағы қымыз құйылған соң, қымызаяқ алдымен үй иесіне, одан кейін төрдегі үлкендерге ретімен таратылады да, аяқшы жігіт немесе үй иесі ақсақалдан «бұйырыңыз» деп ықылас сұрайды. Үй иесі ыдысын қос қолдай ұстап, оң қол жағында отырған ең үлкен ақсақалға ұмсынып, ыдысын түйістіреді. Бұлайша ықылас сұрау топты ортада ғана емес, күнделікті қымыз ішуге бас қосқан кезде де жасалады, үй иесінің үлкеннен немесе сыйлы қонақтан ішуге рұқсат сұрау мезіреті, іше бастауға болады дегенді білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұқа тартыс''' күш сынасып ойнайтын ойын түрі. Жиында, той-домалақта ойналатын ойынға жігіттің нары ғана шыдас беріп, күшін көрсетіп, өзін қауымға танытады. Алты құлаштай арқанды ортасынан тұйықтап байлап, ойынды басқарушы адам сол түйінді басып тұрады. Екі адам екі жағынан келіп, желкесінен асырып қолтық астынан өткізіп, екі жаққа тартысып күш сынасады. Белгіленген сызықтан асырып сүйреп кеткені жеңімпаз болып табылады. Кейбір өңірлерде қазақтар арасында бұл ойын желке тартыс, серке тартыс, бәйге тартыс деп те аталады. == Дереккөздер == Санат:Қазақтың ұлттық ойындары 
'''Бұқар''' жылқының өңделген терісі. Бұқардан қазақы ортада белдік, саба, торсық, аяқкиім және т.б. сияқты тұрмыстық бұйымның сан алуан түрлері жасалды. Ал сүйреткі және бұлқыншақ деп аталатын қымыз құюға арналған ыдыстың түрлерін жылқының артқы санының терісін бітеудей сыпырып алып, арнайы өңдегеннен кейін жасайды. ҚР MOM қорында бұқар теріден жасалған әйелдің көксауыр шоңқайма кебісі сақтаулы. Биік өкшелі, тұмсығы үшкіл тігілген әйел кебісі. Жылқының сауыр терісінен арнайы тәсілмен дайындалған жасыл түсті «көксауыр» деп аталатын теріден жасалған. Өкшесі мүйізден қабаттап салынып, тайқыланып жонылған. Өкшенің алдына металл тіреме бекітілген. Киер аузын айналдыра ақ, қызыл жіптен ширатылған таңдайша өрнегі жүргізілген. Сірөкшесіне қызыл барқыттан сыңармүйіз оюы бастырылған. == Дереккөздер == Санат:Мал шаруашылығы 
'''Бұқара шатыр''' аста, үлкен той-думанда тігілетін үлкен шатыр. Кейбір деректерде Жайықтың күншығыс бетінде Құламбаевтың дүниеден өткен әкесіне берген асына өте көп адам жиналғандығы айтылады. Халықтың көптігі соншалық, киіз үйлермен қатар, 200 адам бірден сыйып кететін Бұқара шатыры да тігілген. Шатырдың ішіне кілем төселіп, ортасына, кілеммен жабылған сандықтың үстіне қойылған таза күмістен жасалган 1,5 пұттық астау қымызға толтырылып, қымызды тостағандарға құйып тұру үшін ішіне күміс керсен салынған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Мәдени мұра 
'''Бұқаржа''' орта ғасырларда Шығыста қолданылган жақтың түрі. Орта ғасырларда Бұхара қапасы жақсы жақтар жасайтын орталықтардың бірі болды да, онда өндірілген жақтар сыртқа көптеп экспортталды. Жасалған жеріне байланысты бұл жақтар басқа халықтардың тілінде, оның ішінде қазақтарда да «бұқаржақ» деп аталған. Бұқаржа қазақ батырларының қаруы ретінде қазақ ауыз әдебиетінде жиі айтылуы, Бұхарада жасалынған жақтарды қазақ жауынгерлері де сатып алып отырғанын куәләйді. Мұндай жақсы жақтардың қаншалықты қымбат тұрғанын батырлар жырларында кездесетін «он атқа алған бұхаржа», «алты атқа алған адырна» сөз тіркестерінен білуге болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұл''' (''Пұл'') дәстүрлі ортада тұтынылған қымбат, қалың мата түрлерінің жалпы атауы. Бұл (пұл) атауы ертеде аса қымбат жібек түрлерінің айырбас элементі ретінде ақша құралы қызметін атқарғандығына байланысты шыққан. Түркі, парсы тілді халықтарда ақшаны пұл деп атау қолданыста әлі бар. Кейбір өңірлерде атаудың бұл деген мағынада қолданылуы бағасын арттыру мәніндегі «бғлдау, бғлдану» сөздеріне негіз болған. Қазақ ұғымында бұл атауы мата деген мағынада қолданылады. Киім-кешек тігуге қазақ әуелде Үндістаннан әкелінетін шытты, батсайыны, Қытай, Орта Азия жібегін, барқытты, зерлі, белдері кездемелерді, мауытыны, масатыны, шұғаны пайдаланған. Қазақ жеріне Жібек жолы арқылы келген бұлдарды айырбас жолымен сауда-саттық жасап алып отырған. Бұл түрлері өз ішінде қалың, жұкалығына, құндылығына байланысты бірнеше топқа жіктеледі. Сырт киімдік бағалы бұлдар: барқыт, тұқаба, берен, биқасап, бүлде, дүрия, қамқа, қойқын, қыжым, мақпал, мауыты, міндала, пайы, баршын, парша, пүліш, саң, тапта, үштал, тібек, шұға, мана, ләмбөк, манат, масаты, борлат, бояқ, бұйдас, зипуын, дабы, сылаң, қасапдар, қаламы, қымқап. Жібек бұлдар: баршын, кініпас, кіріс, күлінкөр, күлдірі, қатипа, батсайы, сірпіңке, сіндіп, тапта, торғын, торқа, шәйі, қырмызы, атлас, кінауыз, маңлық, құлпы. Жұқа бұлдар: зон, ақсұп, борлат, бомази, бояқ, дабы, сыңсыма, сұрып, сәтен, сиса, шағи, бітес, тек, зәріп, саржа, құмаш, орысқол, тайғақ. Арзанқол бұлдар: ләмбік, діке, үлдірік, ләстік, кенеп, шөжім, шыдаған, сұпы, шыт, бөз, тептік, ақзу, күн-түн, тібен, сәлдебөз, меткетон, тіке. Қазақы ортада пұлдың әсіресе, көп қолданыста болған түрі мақпал. Мақпал тығыз тоқылған, жұмсак, түкті барқыттың бір түрі. Мақпалдың үш түрі бар: қарамақпал қара барқыт; қой мақпал түкті пүліш; қырмызы мақпал қызыл күрең барқыт. Бірақ қазақтар мақпал деп көбінесе біртегіс, түті тықыр да қара барқытты атаған. «Мақпалдай қара, мақпалдай жұмсақ» дейтін теңеудің мәні осында. Мақпалдан қамзол, шалбар, киімі тігіледі, тұскиіз жасалады, баскиім тысталады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұлғары садақ''' жақтың иленіп, өңделген теріден жасалған қабы. Қазақтар оны теріден, матадан жасап, сәнді үлгілерінің беттерін өрнекті металл әшекейлермен (алтын, күміс, жез) әсемдеп, жібек жіптермен кестелеген. Орта ғасырларда Бұлғар елінде тері өндірісі жақсы дамыған, өңделген тері және теріден жасалған бұйымдар сыртқа көптеп шығарылған. Мұндай жұмсақ өңделген терілерді қазақтар келген елінің атауымен бұлғары (былғары) деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұлғын ішік''' бұлғын терісінен жасалған, аса бағалы сырт киім. Мғндай киім түрі билік иелері арасында сыйлық ретінде жүрген, қыз жасауына салынған, бас құдаларға кәде сый ретінде берілген. Бір ішікке жиырма-отыз бұлғын терісі кетеді. Түркі-моңғол халықтарының тарихында бекзадалар арасында Бұлғын ішіктің қадірлі сый ретінде жүргені көп айтылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұлық''' дәстүрлі қолөнерде сәндік үшін жасалатын, жалпақ шеттік тәрізді әдібін айрықша көрсету үшін киім-кешек, үй бұйымдары мен түрлі жабдықтардың шетіне, жиегіне ұсталатын, салынатын қосымша тігіс, буылтық т.б. Қолданылатын, салынатын бұйымына байланысты әртүрлі аталады. Көрпенің жиегіне салатыны түтік пен шырға. Шалбардың сыртқы тігісі бойына ұзынынан салынатыны жапсырма. Шетін айналдыра қызыл-қара бұлмен көмкерген, екі қабат төсек киіздің көмкермесінің арасына әр түстен салынатын сыздық мата. ҚР МОМ қорындағы бұлық салынған ақ түсті төсек сырмақтың ұзындығы 85 см, ені 87 см, трапеция пішінді етіліп, жиегіне қызыл түсті барқыттан көмкерме ұсталған. Арасына қоңыр түсті бұлмен қапталған киізден бұлық салынған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұрау''' түйеге артылған жүкті ауғызбас үшін жүктің арқанын бұрап, оның теңді мықтап ұстап тұруын қамтамасыз ететін қысқа оқтау немесе балғаның сабындай ғана болып келетін құрал. Ол жыңғыл, сексеуіл немесе тобылғы сияқты мықты ағаштан жасалады. Мұны тоғанақ деп те атайды. Сондай-ақ желбауды тартып тұратын кішкене жұмыр ағашты да бұрау деп атайды. Киіз үйдің шаңырағына байланған желбаудың ұшын түйістіріп байлап, ауыр зат, қол бұрғыға салма салғанда оны ширату үшін бұрауды пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Торпақ''' (лат. Taurus) 12 зодиактік шоқжұлдыздардың бірі. Торпақ аспанның Солтүстік жарты шарында Персей, Тоқты, Кит, Эридан, Таразы, Егіздер, Жетекші аралығында орналасқан (қ. Жұлдыздық аспан картасы). Ең жарық жұлдыздары Сұлусары (Альдебаран), Нат, Альциона. Бұлар 0,8; 1,6 және 2,9-көрінерлік жұлдыздық шамада жалтырап көрінеді. Торпақта Гиад және Үркер деп аталатын екі шашыранды жұлдыз шоғыры бар. Торпақ қараша желтоқсан айларында жақсы көрінеді. Торпақ шоқжұлдызы ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том. Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Бұрлығу''' жылқыны мініске дұрыс пайдаланбаудан пайда болатын ауру. Бұрдығу, топқазы және қарта түйілу деген аурулар жылқы малында тез өршитін аурулар қатарына саналады. Семіз атты қинап міну, жарауы мен бабы дұрыс болмаған атты бәйгеге қосу, саятқа салу жылқыны бұрлығу ауруына шалдықтырады. Ұзақ жүріске жақсылап отатып, суарып шықпаудан аттың ішек-қарны босап, екі қазысы бүрісіп, бір-біріне килігуден тоққазы ауруы өршиді Аттың ішек қырындысы жұқарып, боқ жыны азаюдан қартаға жел толса «қартасы түседі». Осы ауру түрлеріне шалдыққан аттың аузы ашылып, көзі алақтап, бұлшық еттері дірілдеп, кежегесі тартып, аунап түседі де, аяқтарын сермеп, қабырғасын тістей береді. Мұндайда аттың сауырына, жаясына дереу суық су шашып, тік ішегіне темекі тығады. Бұрдыққан, топқазы болған аттардың жемін бірте-бірте көбейте отырып азықтандырады, сиырдың жапасын немесе жылқының жас бопайын сүтке езіп жұтқызады, жаңа сойылған қойдың жынын, жылы қанын береді. Ұдайы көкке тойынатын, ішіндегі боқ-жыны алмасып отырған ат мұндай ауруларға шалдықпайды дейді қариялар. Дәстүрлі ортада оны тексерудің қалыптасқан тәсілі жылқының бопайын (құмалағын) ұстап байқаған, арасына жел жүгірген бопайдың ұмалып, өзінен-өзі сынып кебірленіп тұратындығынан айырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бұрташ''' малдың зәр шығару қызметін бұзатын ауру түрі. Бұрташқа шалдыққан түйе зәр шығара алмай ары-бері аунай береді. Ондайда өркешінің артына сынық сүйемдей ұзын мыс біз шаншиды. Егер шара әсер етсе, түйе зәр сындырады. Ал бұрташпен ауырған қозы-лақтың кіндігінен үш елі төмен тұстан, «ақ сызық» (үйек) бойымен біз шаншиды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүгіс тігісі''' әйелдер қолөнеріндегі тігіс тәсілдерінің түрі. Киім жапсарларын, етегін, жең-ұштарын, қалтаның аузын, осы сияқты киім шеттерінің екі шетін қосып бүгетін жағдайда қолданылады. Бүгіп тігудің бұлдың екі шетін ұштастырып үстінен тепшу, жеңнің, етектің шетін бүгу сияқты әртүрлі әдістері бар. Бүгіп тігу үшін шетін тегістеп қайшымен қияды, бұдан соң екі рет бүктейді, бүктегені жазылмау үшін, көктеп, бүктелген шетке шаншым жасап, инені бүгілген шеттің астына өткізеді, шаншымдар бүктесін шеттеріне қиғаштау түседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүрме''' етті жас күйінде сақтаудың тәсілі. Қой және ірі малды күздің соңына қарай суық түскен кезде сойып, етін өз терісіне бүріп тастайды. Оған ауа кірмеуі керек. Бүрмені тұздап та, тұздамай да сақтай береді. Күзде жасалған бүрме қыс ортасына немесе соңына дейін жас күйінде сақтау үшін жасалатын қам. Бүрмеге бүрілген етті жіліктеп бөліп те немесе санын сандай, қолын қолдай да тұтас бүре береді. Халық тұрмысында бүрмені ашу, бастау да өзіндік оқиға, жаңалық болып табылады. «Пәленшеке бүрме бастапты» дегеннің өзі иесі үшін мәртебе, көршілер үшін сәтті күн. Одан дәметудің ешқандай ерсілігі жоқ. Оған «құтты болсын» да айтылады, ауыз тигізу де парыз. Мал етін жас қалпында, сүрлемей сақтаудың тағы бір жолы жылқыны бауыздап, ішек-қарнын алады да, қайта тігіп, терісін де алмай қалың жауып тастайды және оны ашпайды. Бүтіндей емес біраз бөлігін, яғни бір санын ғана бүрмелеп сақтау тәсілдері де бар. Оны көкек, наурыз кезінде ашып, жаңа соғым сойғандай жіліктеп алады, осылайша жас ет жегендей болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүрме''' кесектеп тұралған етті өзінің майы мен сөліне бұқтырып дайындайтын (пісірілетін) тағам түрі. Жергілікті жерлерде мұндай тағамды бөртпе, көмбе, қарын бөртпе деп те атайды. Байырғы ортада осындай тәсілмен пісірілген етті суыған соң қарынға салып, тоңазытып қойып, көп ретте сапарға шыққан жолаушылар жолазыққа тұтынған. ==Бүрме== Бұл қысы қатты болатын жерлердің тұрғындары жасайтын тәсіл. Алғашқы суық түскенкезде қыс айларында желінетін ұсақ мал жемшөпке ортақ болмас үшін және арықтап кетпес үшін семіз кезінде сойып, ұшасын мүшелеген соң, тұздап өз қарнына салып, аузын буады да, шошалаға апарып қояды. Ет өз сөлімен тұзы сіңіп көктемге дейін сақтала береді. Бүрменің тағы бір түрі етпен қоса, үйітіліп, жуылған бас-сирақты, тазаланған ішек-қарынды бәрін қосып, малдың өзінің терісіне орап, сыртынан таңып қояды. Бас ұстауға лайық сыйлы қонақ келгенде мал сойып әуре болып жатпай-ақ, дайын бүрмедегі сыбағанықазанға салады. Халқымыз қыстық алмай сақтаудың небір әдістерін бұрыннан-ақ білген. Бүрмеге салынатын еттің тұзы артық та, кем де болмауы тиіс. Тұзы көп болса, ет сіресіп қатпайды және сорпасы ащы болып ішуге жарамай қалады. Сорпаның тұзы ащы болып кеткен жағдайда қазанға бір қайнағаннан кейін қарағайдың екі-үш кесек кесек көмірін дәкеге түйіп, сорпаға салып жіберсе, тұзын сорып алады. ==Тағы қараңыз== *Жаужұмыр *Жаубүйрек *Бесбармақ *Құырдақ *Жент ==Дереккөздер== Сегізбайұлы Кәдірбек С30 Қазақы дастарған Алматы: ”Атамұра”, 2011. 192. == Дереккөздер == Санат:Тағамдар Санат:Қазақ асханасы 
'''Бүрмелі кимешек''' кимешек түрі. Бет жағы шаршы келіп, төменгі ұзын ұшы омырауға түсіп, төбесі жинақтала келе түйілетін Бүрмелі кимешектің үстіне кейде бөрікше киіледі. Бүрмелі кимешек Сыр өңірі әйелдерінің арасында да кең тараған. Оңтүстік өңірдің әйелдері матаны ұзыннан екіге бүктеп жартылай кесіп, оны қайта жалғай тігіп, тігісін арқасының суағар тұсына келтіреді. Жетісу келіншектерінің кимешектерінің үлгілері де аса мол, байлау үлгілері де тартымды келеді. Кимешек әшекейсіз болмайды. Әшекей орнына алтын, күміс, лағыл, ақық, шырымтал (слюда), меруерт секілді металл және қымбат бағалы тастар қолданылған. Әрине, олар да әйелдің жас мөлшеріне, әлеуметтік орнына орай тағылған. Кимешек пен оның алдыңғы өңірі ою-өрнексіз болмаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Былғары өңдеу''' мал терілерін илеп, бояп, өн беру. Ертеден келе жатқан, жақсы дамып жетілген өнер. Илеуі қанып, бояуы сіңген былғары су тартып езілмейді. Одан жасалған мүлік шегені берік ұстайды, тігісі де ыдырамайды және өзі тұтынуға төзімді әрі әдемі. Былғарының бірнеше түрі бар. Олар: көксауыр, өпайке, былғары, құрым (хром), көзел, шегірен, сақтиян, ұлтан т.б. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бытыра дәрі''' ұнтақ дәріден арнайы тәсілмен біріктіліп жасалған кесек дәрі, оқ. Емдеуге қолданылатын дәрі ұнтақталып, араластырылып әзір болған соңтақтайдың үстіне аздап су шашып, оның үстінен дәрі ұнтағын шаша сеуіп, тақтайды аздап шайқай қозғайды. Дәрі біркелкі дымданған соң бетін қауырсынмен немесе бір шоқ қылмен сипап өткенде дәрі домалақтана қалады. Жасалып болған соң кептіріп алып сақтап қояды. Бытыра дәрі ішуге, алып жүруге және созылмалы ауруларға ұзақ уақыт тұтынуға қолайлы. Алайда тез сіңетін, дереу әсер ететін қайнатпа немесе сұйық дәріге қарағанда Бытыра дәрі баяу сіңетіндіктен, сапасы төмен деп есептеледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бізкесте''' бізбен тігілетін кестелеудің бір тәсілі. Бізкесте дөңгелек немесе төрт бұрышты етіліп кергіш ағашқа керілген материалдың бетіне түсірілген ою-өрнек бойынша қармақты бізбен кермелеп шалу арқылы кестеленеді. Кергіш ағаш тігушінің қолы еркін жетігі тұратындай болып жасалу керек. Матаны біркелкі етіп керіп, тігуші өзінің қалаған ою-өрнегін сызып түсіреді. Матаға ою-өрнекті сызып түсіру үшін жарты қасықтай сүтке бір қасықтай тұз салып, әбден араластырып, біраздан кейін сызуға болады. Кергішке кергеннен кейін қармақ бізбен жіптің жуандығын, өңін келтіріп отырып кестелейді. Жіптің жуандығы біркелкі болса, кесте де біркелкі болып түседі. Бізкестенің шым кесте және әредік кесте деген екі түрі бар. Шым кесте деп материалдың ашық жерін қалдырмай немесе ашық орынды өте aт қалдырып, тұтас кестеленген шымқай кестені айтады. Ол тәсілмен түскиіз, сандыққап, мақпал шапан, жастықтың көзі, орамалдың шеті, жастық жппе төсек жапқыш, сәукеле сияқты басқа да көптеген киімдерге кесте тігіледі. Әредік кесте тақия, балақ, өңір, жаға, етек, әйелдердің тымағы, кең қоныш етікіердің бұрыш-бұрышы сияқты зат бөлігіне тігіледі немесе бөлек тігіліп қондырылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Біз шаншар''' еліміздің шығыс, оңтүстік өңірлерінде жаушы болып келгендіктің белгісі ретінде жасалатын рәсім. Түстік ас түсте, жаз кезінде таяқтың көлеңкесі жоғалып, күн шаңырақтың үстіне тіке шаншылған кезде ішіледі. Бұл кезде келген жолаушы, қонақ шайын ішіп, сыбағалы асын жеген соң аттанады. Ал «біз шаншуға» келгендер ешкіммен сөйлеспей, аттарының ер-тоқымын бір жерге жиып, түскі асын ішкен соң да кетпей жатып алады. Үй иесі қонақасыға кешінде мал сояды. Келгендер ертеңінде сиыр түсте үн-түнсіз аттанып кетеді. Мұндайда келетіндер, көбінесе ылғи шалдар болады. Қонақтар кеткен соң үйдегілер бұл сырды біле қойып, сырмақ қағады. Қайрағын іздейді. Сырмаққа шаншылған бізді көреді, қайрақтың жоғалғанын біледі. Бұл «ұл ержетті, қыз бойжетті, бала бізде бар, қаса сұлу сізде бар, жекжат болайық» деген ишарат. Қызы бар үй қайрақты сұрамаса, бір жетіден соң әлгі шалдар және келіп, құда түседі. Әкесіне қарап ұлын, шешесіне қарап қызын сынайды. Қазақ кейде құдалықты осылай да бастайды. Қазақта бізді көбінесе ұлдар, еркектер пайдаланады. Ал қыздардың тігін құралы ине. Біз қатты қайырымға керек те, ине кестеге, киім-кешекке, жеңіл-желпі жұмысқа қажет. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ежелгі бекіністі мекен. Түркістан облысы Созақ ауданы Созақ ауылының оңтүстік жағынан 11 км жерде орналасқан. Оны 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі А.Н.Бернштам) зерттеген. Төбеттөбе мекенінің көрінісі сопақша келген төбешік. Оның ауданы 110×90 м, биіктігі 4,5 м. Зерттеу жұмыстары барысында төбешік үстінен жинастырылып алынған көзелердің сынықтарына қарағанда Төбеттөбе б.з.б. ғасыр мен б.з. ғасыр аралығында өмір сүрген жергілікті халықтың жұрты. Санат:Тарих 
'''Бізділік''' ұшы қашау тәрізді қайралған, геометриялық фигуралар сызуға, яки арнаулы өрнек салуға қолданылатын болат біз. Металға батыра, ырғай отырып өрнектің өрісін толтыруға пайдаланады. Атау екі сөздің бірігіп айтылуынан пайда болған: біз және білдік. Мұның алғашқысы кәдімгі біз. Білдік деп қырып-қырнап, ойып, ағаштан ыдыс жасаған кезде оны бекітіп, айналдырып тұратын құралды айтқан. Сонда бізділік дегеніміз ырғап, айналдырып отырып өрнек сапатын құрал болып шығады. Оны безеу біз, кейде мыңырғақ деп те атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Білте басу''' қалың көрпе сияқты бұйымдардың ішіндегі мақта, жүнді сырғытпай тоқтату үшін үстіңгі бетінен шүберектен жасалған түймелерді іліп сыру. Білте орнына қалың шүберек салуды түймелеп салу деп атайды. Сондай-ақ тағы бір түрінде көрпе, тоқым тіккенде тігіннің шеткі емеурініне бөлек бұлдан (матадан) ширатып емеріп тіккенді де білте салып тігу деп атайды. Кейде оны бұлық салу деп те атайды. Бұлық кемерден сәл өзгеше. Бұлықтың ішіне ширатып жүн жіп салып оның көлемі мен жуандығын арттырады, кейбірінің көлемі адамның сұқ саусағына дейін жететіндей ірі көлемде болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бір''' халықтық өлшем бірлігіндегі шамалап, долбарлап алынатын өлшем. Ол көпке мәлім қарапайым түсініктерге негізделген орташа шамада алынады. Мұндай шамаларды білдіретін ұғым атаулары сандық және белгісіздік мәні бар бір сөзіне өлшем негізі етіп алынған адам мүшесінің атауының қоса айтылуымен жасалады. Мысалы, бір құлаш, біруыс, бір шөкім, бір шымшым т.б. '''Бір асым''' көбінесе етке байланысты қолданылатын өлшем қосымшаларымен асылатын жамбас, асықты жілік сияқты мүшелер. Жілікке қосымша сүбе және қара қабырғалар міндетті түрде салынатын болса, ретіне қарай омыртқа, белдеме, қар және тоқбан жілік, жауырындар қосылады. Яғни Бір асым ет бір жілік (ет) деген өлшеммен де белгіленеді. '''Бір қайнатым''' бір қайнатуға жарарлық сұйық заттың мөлшерін білдіретін өлшем. Шамамен 2-3 литр мөлшерінде. '''Бір құлаш''' жазып тұрғандағы екі қол арасының ұзындығындай өлшем. Құпашпен ертеде арқан-жіптердің ұзындығын, шықырау құдықтардың терендігін т.б. ұзындық, биіктік, тереңдік мөлшерін белгілеген. '''Бір уыс''' қолдың саусақтарын біріктіріп тұрғанда алақан ішіне сыярлықтай мөлшерді білдіретін халықтық жоғарылау мөлшердің аталмайтын себебі көшпелі ортада шайдың көп таптыра бермейтін және қымбаттылығына байланысты болса керек. '''Бір шымшым''' бас бармақ және сұқ саусақпен шымшып алған ұнтақтың мөлшеріне қатысты пайдаланылатын өлшемнің атауы. Көбінесе қазақы ортада ерекше қастерленген тұзга байланысты қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бірата''' екі-үш ұрпақтан (ата әке бала) тұратын патронимиялық құрылым. Төрт ұрпақтан тұратын мұндай агнаттық құрылым сирек те болса кездесетін. Дегенмен, біратаның басым көпшілігі жоғарыда айтылғандай екі-үш ұрпақтан құралды. Біратаны ата балалары деп те атай береді. Қазан төңкерісіне дейінгі орыс тарихнамасында шаруашылық ауыл () деген атпен белгілі. Дәстүрлі қазақы ортадағы материалдық және рухани игіліктің басты өндірушілері, яғни экономикалық және рухани (мәдени, ғұрыптық және т.б.) қарекеттің бірден бір корпоративтік субъектілері болды. Ауылдың негізгі әлеуметтік ұйытқысы екі-үш ұрпақтан тұратын әулет болғанымен шаруашылық және қажетттілікке байланысты оның құрамына екі немесе үш, кейде төрт-бес атадан қосылатын туыстары да, тіпті, кірмелер де кірді. Үлкен күшті қажет етпейтін күнделікті шаруашылық, ғұрыптық және тұрмыстық қарекетті атқаруға біратаның әлеуметтік қауқары жеткенмен, ауқымды өндірістік операциялар мен жағынан да аса маңызды, әрі көлемді ғұрыптық немесе мерекелік шараларды бірнеше біраталар бірлесе атқарып отырды (қырқым, қыстау үйлер, қора-қопсы салу, көш-кон ұйымдастыру т.с.с.). Яғни экономикалық жағынан да, тұрғыдан да негізделген өзара әлеуметтік қатынастарға түсті. Демографиялық шегі мен әлеуметтік шекарасы экономикалық, экологиялық, тұрғыдан негізделген, шежірелік жосынның жеті аталық принципімен бұл қатынастардың жүйесі, түптеп келгенде, жеті аталық ру-қауымның әлеуметтік- экономикалық және құрылымы болып табылады. Демек, жетіата осы қатынастардың бірден бір ұйымдық формасы. Біратаның әлеуметтік құрамы мен демографиялық мөлшері оның экономикалық ресурсына байланысты болды. Деректер бай әулеттердің ауылы орта есеппен 9-15, орташалардың 5-8, кедейлердің 2-3 шаңырақтардан тұрғандығын көрсетеді. Алайда жылдың жылы мезгілі жаз айларында жайылымдағы шөптің құнарлылығы мен өсімталдығы ерекше артқан кезеңде бірнеше біраталар уақытша бірігіп, үлкен ауылға айналып отырды. Қазан төңкерісіне дейінгі орыс зерттеушілері мұндай ауылдағы отбасылардың саны кейде 100, тіпті, 150-ге дейін жететіндігін жазды. Бірақ бұл көрсеткіштер XIX ғасырдың екінші жартысында қазақ даласында жүргізілген саяси әкімшілік реформалардың нәтижесінде, осының тікелей салдары болып табылатын қазақ жерінің орыс мемлекетінің меншігі болып жариялануына байланысты күрт өзгерді. Жер тапшылығына байланысты байлардың жаз мерзіміндегі ауылдарының құрамындағы отбасылардың саны енді 50 60-тан асқан жоқ. Бұл тенденция орыс отаршылдығының уақыт өткен сайын күшеюіне байланысты өрши берді. Жылдың суық мезгілдерінде қара күз деп аталатын күздің соңғы айында, қыста және ерте көктемде үлкен ауылдар әулеттік (бірата) принцип бойынша әлеуметтік негізі біратадан тұратын шағын ауылдарға бөлініп кетіп отырды. Соңғы кезде кейбір қазақстандық зерттеулерде біратадан тұратын шағын ауылды шағын қауым, ал жоғарыда аталған үлкен ауылды кеңейтілген қауым ретінде қарастырылып жүр. Шынтуайтында, қазақы ортадағы бірден бір қауым жетіаталық экзогамиялық құрылым. Жетіаталық ру-қауымның жылдың жылы мезгілдерінде үлкен, ал суық мерзімдерде шағын ауылдарға сегменттелуін оның экологиялық бейімделу стратегиясы деп бағамдаған жөн. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бір қабатын беру''' ұзатылған қыздың артынан жыл уақыты шамасында апарылатын «төсек орын апарудың» тағы бір атауы. Жасауын беріп ұзатқан соң жылға таман уақытта қыздың тағы да бір қабат төсек орнын апарады. Оған аты айтып тұрғандай көрпе, жастық, төсек, сырмақ, шымылдық сынды т.б. заттар кіреді. Бұл аталған заттар бұған дейін де қыз жасауының құрамында болған, алайда жылға жуық мерзімде, сәбилі болуға таяған мезгілде берілетін тағы бір қабат жасау-жабдығы болып табылады. Яғни бір қабатын беру өсіп-өну, көбеюге қатысты атқарылатын екі қабат ұғымына тікелей қатысы бар ғұрыптық шаралардың қатарына жатады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Біратар''' мылтықтың оқ-дәрісін сақтауға қолданылатын дәрі сауытша. Ол мүйіздерден жасалып, жуан жақтарымен ортақ ағаш түпке орнатылған екі шақшадан тұрады. Әр шақшасында бір атуға өлшеніп салынған дәрісі болады. Шақшалардың ағаш түбінде тігінен тесік жасалып, одан мойынға асуға арнапған ұзын тері қауысбаудың екі ұшы өткізіліп, ұштары түйіледі. Біратардың шақшаларының ауыздары теріден оралып жасалған тығындармен жабылады. Тығындар иықбауға байланған жіңішке қайыс бауларға бекітіледі. Иықбауға тағы бір кішкене жіңішке қайыспен пистон салуға арналған тері сауытша ілінеді. Сауытшаның аузы басы жарты сфера формалы жасалған ағаш тығынмен жабылады. Сауытша ілінген жіңішке қайыстың бір ұшы оның тығынының ортасынан, ал екінші ұшы сауытшаның бір бүйіріндегі тесіктен өткізіліп байланған. Бұл біратардың әр шақшасында бір атуға өлшеніп салынған дәрі болды. Біратарды қазақтар 19 ғасырда қолданып, мойынға асып алып жүрген. Осындай біратардың бірнешеуін мойнына асып қойған аңшы немесе жауынгер қажет кезінде сәл еңкейіп мылтық таңдайына оқты сала қояды. ҚР MOM қорында XIX ғасырда жасалған біратар сақтаулы. Мүйізден жасалған екі бөліктен тұратын ұзынша шақша жуан жақтарымен ағаш түпке орнатылып кигізілген. Мойынға немесе белдікке ілетін қайыс бауы шақша мен тері тығынды да ортасынан біріктіріп тұр. Біратардың шақшалары ауыздары теріден оралып жасалған тығынмен жабылады. Өлшемдері: ұзындығы 14,3 см, диаметрі 3,5 см. Басындағы тығынының ұзындығы см, ені 1,4 см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Біртуған''' түйе тұқымының бір түрі, үлек пен інгеннің бірінші ұрпағы. Біртуған тұқымы айыр түйе мен нардың барлық жақсы қасиеттерін өз бойына дарытқан. Нарға қарағанда кішілеу болғанымен, суыққа төзімді, жүн өнімін көбірек береді. Халық арасында таза асыл тұқымды үлек пен айыр інгеннің ортасынан туған біртуғанды құлпатша, айыр бура мен аруанадан туғанын бекпатша деп атайды. Айыр түйе мен біртуғанды қоспақ туады. Қоспақ түйе өркеші ұшы ғана айыр болып келеді. Өркешінің айыры кең болса оны мырза қоспақ деп атайды. Қоспақ айыр түйеге қарағанда әлді болады. Бірақ нар мен біртуғанға қарағанда әлсіз. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Біртұтам''' бір қолымен сығымдап ұстағанда төрт бес еліге тең ұзындық өлшемі. Бұл өлшем тағы басқа да дәстүрлі өлшемдермен қатар қазақтың тіршілік қамы жүйесінің барлық салаларында қолданылды. Мысалы, қамшы сабының ұзындығы екі-үш тұтамнан кем болмау керек, ал, қамшының басы сабынан бір тұтамға ұзын жасалуы керек деген сияқты. Сондай-ақ қысқа, келте, аласа, пәс деп келетін шағын заттардың немесе құбылыстардың метафоралық эквивалентгері ретінде де қолданылды. Мұның айқын мысалы ретінде «Өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам» деп келетін белгілі мақалды келтіруге болады. Мұнда біртұтам ұғымының қолданысы аллегориялық, метафоралық тәсілі арқылы алдаудың, өтірік айтудың «ғұмырының» тым келте екендігін көрсетіп отыр. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Бітеу сою мес, тұлып жасау немесе қыл жібермей таза сою үшін малдың терісін бүтін сылу, іреу тәсілі. Мал бауыздалғаннан кейін, әдеттегі мал сойғандай теріні ортасынан екіге жара кеспей, басын, төрт сирағын буынынан кесіп, теріден ажыратып алып тастап, артқы бір сирақ буынының ішкі жағынан шабын бойлата, екінші артқы сирақ буынының ішкі жағына қарай түзулеп тіліп алады. Одан ары сирақ айналасы теріден ажыратылып, екі тірсегін тесіп көлденең жұмыр ағаш өткізіліп, ағаш ортасынан жіп бекітіліп, бақанға немесе белағашқа көтеріліп байланады. Ендігі кезекте сирақ теріден шапқа дейін толығымен сыдырылып, кұйрығына май жібермей пышақ көмегімен шығарып алғаннан кейін, терінің іш жағын сыртына айналдырып отырып, ет жібермей пышақпен, қолмен іреп мойнына дейін толығымен сыпырып алады. Артқы тесігі жоқ «бітеу болып туған» төл өлгенде терісін бітеу сойып, терісінен долық деп аталатын ғұрыптық ыдыс жасаған. Бақсылардың ғұрыптық киімі саналатын бөрікті жасау үшін аққудың терісін бітеу сойып дайындаған. Аң терісін ғұрыптық мақсатта пайдаланудың осы тектес бір мысалын «Қамбар батыр» жырының төмендегі жолдарынан көруге болады: ''...Патшадан пәрмен болған соң ''Келмембет мінді атына ''Бітеу сойып аққудың ''Терісін киді басына ''Жөнеліп кетіп барады ''Қырық жігіт ертіп қасына... Бұл жолдардан бақсының аққу терісінен киім киетіні сияқты ырым-жоралғылық мәнге ие құбылысты аңғаруға болады. Әртүрлі ахуалдарға сай пайдалану үшін аң, мал терілерін бітеу сойып алады. Мысалы, аңшылықта, саятшылықта шырғаға пайдаланатын қоян, түлкіні терісімен бітеу сойып пайдаланады. Сондай-ақ інген, бие, сиырдың туа сала төлі өлген жағдайда оны бітеу сойып, ішіне қоға, шөп тығып тұлыбын жасап, сауар алдында иіту үшін иіскетіп алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бітпес''' ою-өрнектің ерекше түрі, әрі үздіксіз жалғаса беретін осындай ою-өрнектер салынған немесе кестеленген киіз, яғни түскиіз түрі. Киізге аталмыш ою-өрнекті бұлдап ойып жасап алып, бастырып, әдіптеп тігеді. Мұны түскиіз деп атайды. Сондай-ақ арнайы дайындалғап бұлды бітпес ою-өрнегімен кестелеуді түскесте дейді. ҚР MOM қорында сақтаулы Павлодар облысының Баянауыл өңірінде жасалған бітпес түскиіз сақтаулы. Оныц ұзындығы 50 см, ені 65 см. Ақ, қоңыр түсті талдырма киіздің табағы тұтастай коңыр түсті мақта-матамен шаршыларға бөлініп, ішіне біртекті тұлға мүйіз, көгеріс өрнектері бастырылған. Табағы мен қасы айналдыра сұр түсті мақта матамен жиектелген. Көмкермесіне тармақты мүйіз оюы қиылған мата сырылған. Қасының жоғары жағында қара түсті мақта матадан бау тағылған. Мұндай түскиіз бен түскестенің ерекше көлемді және бай әшекейленген түрлерін әдетте ауқатты отбасылар ұстанған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Тұрмыстық заттар Санат:Киіз үй 
'''Төлебаев Райыс Қажыкенұлы''' (15 Қаңтар 1941 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Шар станциясы) медицина ғылымының докторы (1992), профессор (1994), Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының академигі (2003), Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002). ==Қысқаша өмірбаяны:== 1964 жылы Семей мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Семей мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. 1964–1967 жылдары Жамбыл облысында дәрігер. 1970–1975 жылдары Өлкелік патология ғылыми-зерттеу институтында директор. 1975–1987 жылдары Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінде директор. 1987–1991 жылдары Гигиена және кәсіби аурулар ғылыми-зерттеу институтының Өскемен бөлімшесінде директор. 1993–1997 жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясында ректор. 1997–2001 жылдары Астана мемлекеттік медицина академиясында ректор болды. 2001 жылдан кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. Негізгі ғылыми еңбектері мәселелеріне арналған. 
'''Бітістіру''' қазақтың дәстүрлі әдеттік заңында ел бірлігін көздеген құқықтық ұстанымдардың бірі. Қандай да бір даудың асқынып, ел іші айықпас араздыққа ұласып бара жатса, билер өзара ақылдасып, екі жақты бітімге келуге шақырады. Ондайды бітіспес дауға қалды деп атайды. Осындай бір істің қалай атқарылғаны жөніндегі төмендегі дерек көп жайдың басын ашады: «Ауыл ішіп отырған көлшік басында балалар суға түсіп жатады. Бір шал айғайлап балаларды қуады. Шалдың астындағы байтал үркек екен, балаларды қуа бергенде тымағы түсіп кетіп, байтал содан үркіп, шалды қғлатып кетіп, шал содан өледі екен. Ол заманда ер адамның құны мың қой немесе жүз ірі қара екен. Екі жақ келісе алмай екі-үш жыл жүріпті. Келice алмай жүргендерін естіп Сырым: «Билігін маған берсе бітірер едім», дейді. Ауыл ақсақалдары келісім береді. Сонда Сырым: ''Әуелі қаққа шомылған бала тентек ''Екінші, оны қуған шал тентек ''Үшінші, ұшып түскен бөрік тентек ''Төртінші, үркіп жыққан байтал тентек деп құнның төрттен бірін төлеткен екен деседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Гак''' мал мойнына тағылатын қоңырау. Қаңылтыр темірден, мыстан жасалатын гак шұңғыл дүңгіршек ыдысқа ұқсайды. Төмен жағы ашық, конус немесе цилиндр тәрізді етіп жасалады. Жоғарғы тұсына тойнақ орнатылады. Тойнаққа қайыс бүлдірге өткізіп, мал мойнына тағып қояды. Ашық қуысында гак қабырғасына тиген кезде дыбыс шығаратын көлемі шағын, ұзынша келген металл «тілі» қайыс немесе жіппен коңыраудың ернеуінен жоғары ілінеді. Гак жайылып жүрген мал бағытын, қайда жүргенін біліп отыру үшін қолданылады. Этнографиялық мәліметтерге қарағанда, гак малға көз тиюден де қорғайды. Гакты көбінесе жас бота, сондай-ақ бөлініп қалатын саяқ, қашаған малдың мойнына тағады. Қой-ешкіге арналған гак түрі шағын, жеңіл болады. Ертеректе бәсіреге алған бота, торпақ мойнына ерекшелеп көрсету үшін кейде әшекейлі күміс қоңырау ілген. Мұндай сәндік қоңыраулар жас малдың мойнына өсіп жетілгенге дейін тағылып, табынға қосылатын кезде шешіледі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Гүл өрнегі''' байырғы қазақ қолонерінде қолданылған гүл бейнеленген ою-өрнек топтамасы, өрнек түрлері. Гүл өрнегі қазақтың сәндік қолөнер және тұрмыстық бұйымдарында өсімдіктің сабақтары, жапырағы, гүл қауызы мен шоғыры түрінде жеке-жеке, кейде көптеген тармақтарға желіленіп, табиғи қалпына жақын етіліп бейнеленеді. Бір-бірімен айқасып, түрлі ретпен әрқандай композицияда орналасады. Қазақ қолөнерінде гүл өрнегінің кеңінен қолданысқа енуі мен таралуы ислам дінінің келуімен және отырықшы халықтармен болған мәдени байланыстар нәтижесінде қалыптасты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Гүң''' әскери атақ. Цинь империясында қолданылған мансап дәрежесінің сайд, уаң (ван), бәйл, бейістен кейінгі бесінші деңгейіне саналатын әскери лауазым, шен атауы. Гүң лауазымы XX ғасырдың басына дейін қолданылған. Бұл лауазым қазақ қоғамындағы старшындық лауазыммен деңгейлес. Қазақ сұлтандарынан ең алғаш қытайдың гүң лауазымын Абылайдың үшінші ұлы Әділ сұлтан алған. Үйсін елінің 25 руын билеген Әділге Цинь императоры 1773 жылы гүң шенін берген. Бұл лауазымды қытайлықтар қазақ билеушілеріне мұрагерлік дәстүрмен жалғастырып беріп отырған. Мысалы, Әділ сұлтанның баласы Құланның да гүң атағы болған. 1832 жылы Құлан қайтыс болғаннан кейін оның баласы Хәкімбекке гүң лауазымы мұрагерлік жолмен өтетінін хабарлаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Ғарасат күні ислам дінінің түсіндіруі бойынша дүниеде қайта тірілген адамдардың Алланың алдында жауап беруі үшін жиналатын жері, орны, мақшар. Бұл дүниеден озған адамның бәрі ғарасатқа аттанады. Мұндай орынды ғарасат майданы (майдан деген көне сөз «алаң», «орын», «жер» дегенді білдіреді), ал жауап беретін күнді ақырет күні, қиямет-қайым күні деп атайды. Ғарасат күні майданында әрбір адамның жақсы-жаман істері таразыланады, ақ-қарасы тексеріледі. Ол үшін Мұхаммедтің (с.ғ.с.) әрбір үмбеті шариғат бойынша ақыреттің қамын жеуі керек: ораза ұстап, намаз оқып, құрбандық шалып, пітір-садақа беру сияқты мұсылмандық парыздарын орындайды. Ғарасат күні бүкіл дүние астан-кестен болып, өлгендер қайта тіріліп, мақшарға (ғарасатқа) жиналады. Жиналған адамдардың бәрі тіп-тік, түрегеліп тұрады. Солай тұрып, жауап береді. Ғарасат майданында жанып тұрған от болады. Оны ғарасат оты дейді. Әркім өз ісіне жауап береді. Бұл күні біреуге біреу ара түсе алмайды. Пайғамбарлардың ішінен Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың араласуымен мұсылмандардан жауап алынып, қолданылатын жаза түрі белгіленеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ғарафа''' мұсылмандық ғибадаттағы канондық ұғым, оразаның ақырғы түні мен ғарапа кешінде Меккеге қажылық парызын өтей барған мұсылмандар құрбандық шалып, Ғарафа күнін өткізетін, қажылық рәсімдерін жасайтын таудың атауы. Бұл тау Мекке қаласынан 25 шақырым жерде орналасқан. Кейбір діни аңыздарда осы тауда Адамата мен Хауана жұмақтан қуылғаннан кейін 40 жылдан кейін бір-біріне зарығып жүріп кездескен деседі. Ғарафада болу рәсімі түс ауғаннан кейін, құрбан айттың бірінші күні таң намазына дейін өтеледі. Қазақ арасында кей аймақтарда айт алдындағы күні кешке дастарқан жасап, қонақ шақыруды арапаға шақыру дейді. Арапаға көбіне туған-туыс, көршілер шақырылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ғұмыр''' діни ұғым бойынша адамның пәни дүниедегі тіршілігінің уақыты. Халық пайымы бойынша Алла Тағала адамға өмір сүруді нәсіп еткен және оның ғұмырының ұзақ не қысқа болуы оның әуелде пешенесіне (маңдайына) жазылған. Алайда дәстүрлі ортада ғұмыр жасың ұзақ болсын, ақ сақалды сары тісті бол, жағың түспей жамандық көрме деп, үлкен кісілер ризалықпен айтатын тілектер пешенеге жазылған адамның ғұмырын ұзартады, ал қарғыс қысқартады деген түсінік қалыптасқан. Сондықтан «Ғұмыр берсін! Ғұмырлы бол!» деген тілектер айтылады. Қоғамдық санада адамның жалған өмірдегі ғұмыр жасын жақсы істер, жақсы амалдар ұзартады, ал теріс, зиянды, жаман әрекеттер адамның ғұмыр жасын қысқартады деген ұғым орныққан. Адамның ғұмыры туралы қазақы ұғымның мәні Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының 1912 жылы «Айқап» журналында жарық көрген «Адам һәм оның ғұмыры» атты әйгілі жақсы ашылады: ''«Дүниені тамам қылып жаратып болған соң, көкті уа жерді жаратушы адамды һәм ғайри мақұлықтарды өз дарқанына шақырыпты: әрқайсысына біртүрлі мінез беру, дүниеде тұрған мезгілде һәм әрқайсысына белгілі ғұмыр беруге. Әуелі барған адам болыпты, һәм оған айтыпты:'' ''Сен, адам, тәжісің, сенің суретің мағыналы артық болды, саған сөйлер сөз һәм ақыл берілді, саған барша мақлұқаттар төмен болып хакіміңде болар, сен олардың баршасына хүкім қылып тұрарсың, қырдағы шөп һәм ағаштардың жұмысы саған қарайды, өзің жер үстінде 30 жыл ғұмыр сүрерсің, деп.'' ''Сонда адам разы болмай, бір жағына бұрылып кетіп, өзіне-өзі айтыпты: «Егәр мен дүниенің патшасы болсам, Һәм маған барша дүниедегі жоқ сапалар тиісті болса бір 30 жыл ғұмыр сүргеннің не пайдасы бар?» деп, адам бағзы бір көбірек ғұмыр сүруге бұйырылған жануарларға ғажап қылып, көре алмай қарап тұрыпты.'' ''Содан соң бір уақытта есекке келіпті, есекке айтқаны мынау:'' ''Сен, жаза көріп, мехнат, машақат көріп жүрерсің, таяқтан өлгенше шаршап, болдырып жүрерсің, тыныштығың аз болып, жейтін тамағың дәмсіз шөп болар, һәм ғұмырың елу жыл болсын, дейді.'' ''Есек тізесінен жығылып, басын жерге ұрып сұрапты:'' ''- Әгәрмен дүниеде сондай азатпенен жүретін болғанда, менің ғұмырымды 20 жылдай азайтса, тәyip болар еді. дейді.'' ''Сол уақытта адам жақындап келіп арыз қылып сұрапты:'' ''- Есектің тастап тұрған 20 жасы менің ғұмырыма қосылса екен, деп, һәм разылық алыпты.'' ''Онан соң иттің кезегі келіп, оған айтыпты:'' ''- Сенің міндетті жұмысың үй күзету болар, һәм нәрселерге қарауыл болу, шынжырлаулы тұрып, һәм сол уақытта айға да үруге міндеттісің, өзің сүйек кемірерсің, ғұмырың дүниеде қырық жыл болар, деп.'' ''Ит бас ұрып, арыз қылыпты:'' ''- Әгәр мен дүниеде сондай қорлықпенен тұруға бұйырылған болғанда, адамның үйін, һәм уа нәрселерін күзетіп қарауыл болып, һәм сүйек кеміріп күнелтетін болғанда менің жасымды 20 жылдай азайтқанда жақсы болар еді, деп.'' ''Сол уақытта адам қайтадан келіп, иттің алмай тұрған 20 жасын сұрай бастапты, һәм адам арызына тағы да разылық алыпты.'' ''Ең соңында кезек маймылға келіпті. Оған айтылған сөз мынау:'' ''- Сенің адамға бір-ақ сыртқы сипатың ұқсар, бірақ сол уақытта бала рәуішті ақымақ боларсың, жүргенде беліңді бүкірейтіп жүрерсін, балаларға ермек боларсың, һәм үлкен кісілерге ойын болыл дүниеде 60 жыл жүрерсің.'' ''Маймыл сорлы тізесінен тұра қалып арыз қылыпты:'' ''- Әгәр мен адамға бір-ақ сыртым ұқсайтын болса, һәм ақымақ болып, балаларға, кім болса соған, ермек болатын болсам, менің ғұмырымды 30 жылдай қысқартса тәуір болар еді, деп арызын айтып бара жатқанда, бір жағынан тағы адам келіп, сол маймылдың тастап жатқан 30 жасын тағы сұрапты. Бұ жолы да ерінбей жүрген адамның арызы қабыл болыпты.'' ''Сонан соң барша мақұлықтар өз жұмыстарын біліп, бет-бетіменен тарапты. Сонда адам да барып, өзіне әуел берген 30 жылдың ішінде бақытты дәурен сүріп, еш уайымсыз жас жігіт болып тұрыпты. Онан соң отыздан асып елуге шейін қатты жұмыстар қылып, мехнаттарменен жүріпті, түрлі шаруа қылып, көп қиналып. Бұл 20 жастың есебі баяғы есектен алған 20 жыл болады. Содан адам елуден асқан соң өзінің 70 жасына шейін оны-мұныларын жатып аңдиды, һәм өзінің үйін, нәрселерін сол уақытта һеш не болса оған күдіктенгіш келеді. Сол мезгілде кім болса соған айғайлап, һәм сүйек жұтудан да таймайды. Адамның сол жастары иттен алған жылдары болады. Сонан 70-тен асқан соң ажардан, ақылынан айрылады, бала рәуішті болады, ол уақытта бүкірейіп, иіліп те кетеді, балаларға һәм әркімге ермек ойын болады. Сол жастар өз еркіменен маймылдан алған жылдары болады»''. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ғұрып''' ежелден орныққан әдеттік ұстанымдар мен нормалардың, ырымдар мен тыйымдардың социумдық қажеттілікке байланысты дағдылы қалыппен және ретпен атқарылатын ұжымдык іс-әрекет арқылы көрініс беруі. Әдеттік ұстанымдар мен нормаларды өз кезегінде дәстүрлі дүниетанымның ілкімді принциптері мен тәсілдерінің, әсіресе, наным-сенімнің категориялары мен ұғымдарының «қолданбалы» (іс-әрекеттік) модельдері деуге болады. Яғни іс жүзінде әлеуметтік мәнді мәселелерге байланысты ру-қауым мүшелерінің іс- әрекеті мен мінез-құлкының ұстанымдары, принциптері мен нормалары болып табылады. Ғұрыптың социумның барлық салаларына қатысы бар. Оның құрылымдық және функционалдық жағынан алуан түрлі болып келетіндігі сондықтан. Осыған орай мал шаруашылығына қатысты ғұрыптарды, кәсіпшіліктің ұсталық, зергерлік, ершілік, емшілік және т.б. сияқты салаларына байланысты ғұрыптарды, сондай-ақ дәстүрлі календарлық және метеорологиялық ғұрыптарды айтуға болады. Дегенмен этностың тіршілік цикліне байланысты, яғни нәрестенің дүниеге келуіне, келін түсіруге, қыз ұзатуға, өлікті жөнелтуге қатысты ғұрыптарды сонымен бірге отбасында атқарылатын циклдік және ахуалдық ғұрыптар тобын көшпелі этномәдени ортадағы ғұрыптар жүйесінің ядросы ретінде қарастыру қажет. Әрбір ғұрыптың ежелден орныққан өзіндік ұйымдастырылу және атқарылу реті қалыптасты. Мысал ретінде көшпелілердің тіршілік циклі ғұрыптарының ішіндегі ең көрнектісі әрі ауқымдысы ас беру ғұрпының дәстүрлі ұйымдастырылу және атқарылу ретін айтуға болады. Қазақ даласының барлық өңірлерінде ас беру үрдісі жалпы этникалық тәртіппен атқарылып отырғандығын тарихи этнографиялық мәліметтердің барлық категориялары айғақтайды. Ғұрып атаулының негізгі функциясы қоғамдық қатынастардың ежелден орныққан құрылымдық және функционалдық ритмін қамтамасыз ету. Яғни «ата-баба жолының» ілкімді принциптерінің, нормаларының және ұстанымдарының қалыпты қызметін символдық (ғұрыптық) тәсілмен реттеп отыру болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дабыл үй''' дәстүрлі шаруашылық қамымен жиі көшіп қонуға лайықталып жасалған шағын киіз үй. Көшіп бара жатқанда, жол-жөнекей ат шалдырып алу үшін тігілетін, уығы қысқа, кішкене етіп жасалған киіз үйдің түрінің жергілікті атауы. Ауызша деректерге қарағанда, ертеректе ауқатты байлар дабыл үйді ас-су дайындауға пайдаланған. Шаруашылық пен тұрмысқа лайықталған мұндай шағын, жеңіл үй түрінің құрылымы жолым үйге өте ұқсас. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киіз үй 
'''Дағар''' жүн, мақта немесе кендір жіптен алаша тоқу тәсілімен тоқылып, құрап жасалатын үлкен қап, қанар. Дағарға арпа, бидай, ұн сияқты т.б. астық өнімдерін сақтаған. Дағарды қой қырқымы кезінде жүн салуға, тезек теруге де пайдаланған. Кейбір деректерде ертеректе қазақтардың дағарға ыдыс-аяқ салып, кереге басына керме тәрізді байлап қойғандығы жөнінде айтылады. Қолданысына қарай дағарлар пішімі, көлемі жағынан әртүрлі болып келеді. Көбінесе формасы қарапайым, тік бұрышты болғанымен, ауыз жағын тарылтып, бүйірін шығара пішілген түрлері де кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Құлсары''' Қазақстандағы қала, Атырау облысы, Жылыой ауданының және Құлсары қалалық әкімдігінің орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Атырау қаласына дейінгі ара қашықтығы 220 км. 1952 жылдан бері Жылыой ауданының орталығы. Темір жол стансасы, құбырлар жүйесінің торабы. Қамыскөл көлінің орналасқан. == Халқы == Халқы 60 498 адам (2019 ж.) 2023 жылдың қаңтарында тұрғындар саны 65964 адамды (32837 ер адам және 33127 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1939 жылы осы өңірден мұнай мен газ өндірілуіне байланысты қаланды. Атауы 19-ғ-дың басында осында өмір сүрген және жерленген, ел арасында беделді, көріпкелдігі де бар Құлсары Адай руынан шыққан. Ата шежіресі бойынша Мұңал Бәйімбет Сегізбай Күшік (Ержігіт) Айғыр Тінекей Құлсары. 1934-1938 жж. аралығында бұл өңірде мұнай кенін іздестіру басталған, мұнай барлау-бұрғылау экспедициясын белгілі жазушы С. Шәріпов басқарған. 1938 жылы Құлсары кеніндегі 10-шы ұңғыдан мұнай атқылаған. 1939 жылы Құлсары мұнай өңдеу басқармасы құрылды, алғашқы құрылыс салынған жерден халық тұратын үйлер салында, кейін №1 қазақ ауылдары ескі Құлсары атанды. Құлсарыдан Ұлы Отан соғысы кезінде миллиондаған тонна мұнай, оған қоса Құлсары мұнай өндіру цехының қасынан шағын бензин зауыты іске қосылып, тікелей майданға бензин жөнелтіліп отырды (бұл бензин зауыты 1952ж. жабылды). == Қала статусы == 1954 жылы Құлсары аудан орталығына айналды. 2001 жылы 22-қыркүйек айында №685 ҚР үкіметінің қаулысымен «аудандық маңызы бар Құлсары қаласы» деген статус алды. Бұл күнде Құлсары 60 мыңнан астам тұрғыны бар қалаға айналып отыр. Вокзал маңы, Автожолшылар, Барлаушылар, Мұнайшылар, Кең Жылыой, Оңтүстік әуежай, Жадырасын, Қарағай, Болашақ, №№1, 2, 2а, 3, 4, 4а, 5, 5а ықшам аудандарға бөлінген. == Экономикасы == Бүгінде Құлсары Теңіз кен орнын игеру орталығы болып отыр. Мұнда ірі кәсіпорындардан Мұнай-газ өндіру басқармасы, Оңтүстік Ембі мұнай барлау экспедициясы, мұнай айдау стансасы жұмыс істейді. Қала арқылы Мақат-Бейнеу темір-жолы, Құлсары-Прорва автожолдары өтеді. == Әлеуметтік және мәдени нысандары == === Мектептер === №1 орта мектеп 1985 жылы В.И.Ленин атындағы орта мектеп салынып пайдалануға берілді. №5 Абай атындағы орта мектеп 1939 ж. бастауыш, 1940 ж. жеті жылдық, 1942 ж. орта мектеп болып құрылып, оған Абай есімі берілді. №6 орта мектеп 1952 ж. орыс тілінде оқытатын А.С.Пушкин атындағы орта мектеп болып ашылды. №7 Е.Халықов атындағы орта мектеп 1959 жылы жылдық, 1977 жылы 10 жылдық мектеп болып ашылды. 2003-2004 жылы жаңа мектеп үйі берілді. №8 орта мектеп 2014 жылдың қаңтар айында ашылды. №9 орта мектеп Бұрынғы А.С.Макаренко атындағы мектеп. 1954 ж. жылдық, 1965 ж. дейін сегіз жылдық, 1965 жылы орта мектепке айналды. №13 орта мектеп 1964 ж. №468 мектеп ретінде іргесі қаланып кластық көлемде ашылды. 1971 жылдан бастап жылдық мектепке ауысты. 1976 ж. бастап Ю.А.Гагарин аты беріліп орта мектепке ауысты. №15 С.Қарабалин атындағы орта мектеп 1946 жылы бастауыш, 1952 ж. жылдық мектепке айналды. 1953 ж. Г.М.Маленков есімі берілді. 1957 ж. орта мектепке айналып оған А.П.Чехов есімі берілді. 2007 ж. С.Қарабалин аты берілді. №16 Д.Жазықбаев атындағы орта мектеп 1988 жылы атындағы мектеп болып ашылды. 1991 жылы Д.Жазықбаев есімі берілді. №18 М.Сатыбалдиев атындағы орта мектеп 1991 жылы берілді. №19 орта мектеп әуелі бастауыш мектеп (12.02.1992), одан орталау (1992-1993), кейін орта мектеп болып ашылған. №20 орта мектеп 1993 жылы қыркүйек айында ашылды. №21 орта мектеп Дарынды балаларға арналған Жылыой 02.10.2015 ж. құрылған. Биология, химия, физика, математика, информатика пәндері ағылшын тілінде оқытылады. Т.Құлтумиев атындағы балалар саз мектебі 1966 жылы Құлсары саз мектебі болып ашылды. Мектепке 1990 ж. Т.Құлтумиев аты берілді. Құлсары балалар өнер мектебі 1989 ж. «Балалар көркемсурет мектебі» болып ашылды. 2002 жылы Құлсары балалар өнер мектебі болып аталды. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі 1968 жылы ашылып, 2003 ж. жаңа ғимаратқа көшті. === Мектепке дейінгі мекемелер === «Айгөлек» бөбекжай бақшасы 1987 жылдың желтоқсан айында «Теңізмұнайгаз» акционерлік қоғамына қарасты мекеме болып ашылды. «Айналайын» бөбекжай бақшасы «Аққайың» бөбекжай бақшасы «Березка» болып аталып, 1987 жылы пайдалануға берілді. «Анашым» бөбекжай бақшасы «Әйгерім» бөбекжай бақшасы «Әсем» бөбекжай бақшасы 2008 жылы ашылды. «Балапан» бөбекжай бақшасы «Буратино» болып аталып, 1965 жылы қазан айында ашылған. «Гүлдәурен» бөбекжай бақшасы 1989 жылдың желтоқсанында Оңтүстік Ембі мұнай барлау экспедициясы мекемесіне қарасты „Золушка“ атымен қосылды. «Еркем-ай» бөбекжай бақшасы «Жауқазын» бөбекжай бақшасы «Құлыншақ» бөбекжай бақшасы «Қызғалдақ» бөбекжай бақшасы «Салтанат» бөбекжай бақшасы 1977 жылдан жұмыс істейді. «Өркен» бөбекжай бақшасы === Колледждер === Сафи Өтебаев атындағы Жылыой мұнай және газ технологиялық колледжі *Медпрофи колледжі Құлсары колледжі 1997 жылы Атырау колледжінің бөлімі болып ашылды. 2001 жылдан жеке оқу орны болып құрылды. === Денсаулық ісі === Қамыскөл санаториясы == Діни ұйымдар қызметі == '''Жылыой мұсылмандар мешіті''' 1995 жылы салынған. Жобасын сәулетші Б.Сатиев жасаған. 300 адамға арналған. Ғимараттың көлемі 432 шаршы метр. Ерлер залы 108 шаршы метр, әйелдер залы 72 шаршы метр. Бас мұнарасының биіктігі 15 метр. == Танымал тұлғалар == Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев- өте сирек кездесетін контратенор сарынды опера әншісі == Қала суреттері == Жеңіс саябағы Құрсай өзені жағалауы. Мешіт == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы қалалары Санат:Жылыой ауданы елді мекендері 
'''Сәуірдің 23''' Григориан күнтізбесінде жылдың 113-ші күні (кібісе жылдарда 114-ші). Жылдың аяғына 252 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1014 жылы Ирландияның жоғарғы ханы Бриан Борума Клонтарф шайқасында викингтердің және Лейнстер патшалығының одақтас әскерлерін талқандады, бірақ оның өзі шайқастың кезінде қаза тапты. == Туғандар == 1564 жыл Уильям Шекспир, ағылшынның ұлы драматургы әрі ақыны, әлемнің ең әйгілі бірі. 1858 жыл Макс Планк (1947 жылы қ.б.), неміс кванттық теорияның негізін салушы, Нобель сыйлығы лауреаты == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:23 сәуір 
'''Төле би''' Жамбыл облысы, Шу ауданының және өзімен аттас ауылдық округінің орталығы. Тұрғыны 20,2 мың адам (2010). 1992 жылға дейін Новотроицкое деп аталған. Ауылда мектеп, балабақша бар. Шу өзенінің сол жағасында орналасқан. Атау қазақтың қоғам қайраткері, шешен, Ұлы жүздің бас биі, Төле бидің есімін мәңгі есте қалдыру мақсатымен берілген. Жанұя саны 3962. ==Экономикасы== Ауылда мал шаруашылығы, оның ішінде қой, ірі-қара өсіру қолға алынған. Егістік алқаптары бар. Қарбыз, қауын, қызанақ, қияр өсіріледі. ==Ғимараттар == === Аудандық музей === "Төле би" музейінің алдыңғы көрінісі Аудандық музей ғимараты өткен ғасырдың 1914 жылы шіркеу ретінде бой көтерген. Кейін белгісіз себептермен кинотеатр, кафе сияқты ойын-сауық отауы да болыпты. 1998 жылдан бері Мұражай үйі. === Төле би мешіті === "Төле би" мешітінің көрінісі Мешіт аудан тұрғындарының жәрдемімен салынған. Мешіт «Төле би» деп аталады. Мешіт құрылысы 1998 жылы толықтай аяқталды. Көлемі 500 кісіге шағымдалған. Мешіттің медресесі бар. ===Төле би Әлібекұлы ескерткіші=== Төле би ескерткіші 1993 жылы Шу ауданының Төле би ауылында орнатылды. Төле би Әлібекұлы (1663-1756) қазақ халқының бірлігін нығайтуға үлес қосқан атақты би, мемлекет қайраткері. Ол Қазыбек және Әйтеке билермен бірлесе отырып, Ұлы Даланың қатал заңын бір жүйеге келтіріп, оны жаңа жағдайдағы тіршілікке сәйкес бай мазмұн мен түр беріп қайта түзді. «Жеті жарғы» атанған түзілген құжатта ертеден келе жатқан дала демократиясы ескеріліп, жаңаша көзқараста жер мен жесір дауы, құн мәселесі, т.б. әділ шешімін тапты. ===Балуан Шолақ ескерткіші=== "Балуан Шолақ" ескерткіші 2011 жылы Шу ауданының құрылғанына 80 жыл толуына және Шу қаласының 50 жылдығы мерейтойы қарсаңында қазақтың бір туар ұлы атақты балуан, әнші, композитор, қазақтың атақты ақыны, Қазақстанда цирк өнерінің негізін салушы ақын Балуан Шолақтың (Нұрмағамбет Баймырзаұлы) (1864-1919 жж.) құрметіне ескерткіш тұрғызылды. 20 метрлік биік ескерткіш 2011 жылы Төле би ауылында салтанатты түрде ашылды. == Дереккөздер == Санат:Шу ауданы елді мекендері 
'''Дағара''' темірден, мыстан, жезден жасалған үлкен ыдыс түрі. Жергілікті жерлерде бұл ыдысты шара, леген, шылапшын деп әртүрлі нұсқада айтады. Дағараны кір жууға, қол жууға, малға жем жібітуге, азық-түлікті қолмен тасымалдауға пайдалана береді. Дағара(дай) бөрік, дағарадай ақ сәлде, жаулығы дағарадай тәрізді теңеу мәнді қолданыстар оның үлкен ыдыс екендігіне байланысты айтылса керек. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Дақы (дақа) қалың түбітті теріден, түгі сыртына қаратылып тігілген, қыстық сырттық киім. Көшпелі тұрмыс пен табиғи ортаға лайықталған, аязы қатты, боранды өңірдің тұрғындары киетін дақы тұлып тектес, бірақ жүні сыртына қаратылып, іші матамен тысталып немесе тысталмай жасалады. Дақыны серкенің немесе қылшығы ұзын, түбіті қою тауешкі терісінің әбден жетілген жүн-қылшығын сыртына қаратып, сырттық киімнің (ішік, тонның) ту сыртынан жамылатындай етіп, кең пішін тігеді. Жағасы мен желкені кең, бетті аяздап қорғауға лайықталып жасалатын дақының пішімі кебенекке ұқсас болады. Боранды, аязды күндері жылқы күзетіндегілер, түнгі күзетші, қарауылдар, атты шанамен ұзақ сапарға жолға шыққан жолаушылар дақыны сырт киімнің сыртынан киіп, суықтан қорғанған. Ертедегі киімнің бұл түрі табиғаты қатал өңірлерде кең таралған: оның атауы орыс тілінде доха, моңғол тілінде дахы, хакасша чахы тұлғасында кездеседі. Қазақта жақы деген тай терісінен жасалатын сырт киім де бар. Ақтөбе, Ырғыз өңірінде қойдың қалың, тығыз жабағысын тақы деп атайды, тақыдан күпі жасайды. Бұл тілдік параллельдер осы сөздердің түп-төркіні бір екендігін көрсетеді. ҚР MOM қорында қара және ақ сұр түсті ешкінің терісінен құрап мол етіп тігілген, ұзындығы 122 см, жеңі 70 см, екі иінінің аралығы 58 см, етегінің шалғайы 257 см, қара түсті мақта матамен астарланған салмақты дақы сақталған. Бел тұсынан сәл ғана қынап пішілген, бүйірінде үшкіл шабулары бар. Жеңі қондырма, үлкен қайырма күйек жаға салынған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дамбал''' белуардан төмен киетін ішкиім. Дәстүрлі ортада ер адамдар ақ сұрыптан тігілетін тік немесе қисық жағалы көйлектің астыңғы бөлігінен төменге қарай ептеп тарыла бастайтын кең адымды Д. түрін киген. Дамбалдың ауына жүріп тұруға ыңғайлы болу үшін «үшкіл» деп аталатын қиықша қосып салған, ышқырына ызып бау таққан. ҚР MOM қорындағы (НВФ 5910) Д.-дың ұзындығы 90 см, бел үз. 40 см, балақ ені 22 см, ау үз. 50 см. Беттестірген мата бөлшектерінен ойып пішілген балақтарының арасына көлемі бірдей екі үлкен үшкіл қиық салынған. Қиықтар бір-бірімен қосылып, аудың шалғайын құрайды. Ышқырының қолқасы бар және оған жіп өткізілген. Дамбал ауы қазақтың көшпенді тұрмысына, атқа мініп түсуге, малдас құрып отыруға бейімделіп кең тігілген. Дәстүрлі ортада кіндіктен төмен киілетін ішкиімдер наным-сенімге байланысты әртүрлі ырым-тыйымдарға негіз болған. Өсіп-өнудің, көбеюдің нышаны ретінде кей өңірде егін еккенде еңкейіп, бұтының арасынан дән сепкен. «Ер адамның ырысы ауында болады» деп ұғынғандықтан ескірген, тіпті жарамай қалған дамбалдың ауын жеке кесіп алып сақтайтын болған. Ертеде көп жасаған кемпір бақи болғанда, оның дамбалын көрші- қолаң, туған-туыс сұрап алып, ырымдап, түрлі шараларға пайдаланған. Мәселен, балалардың аузы уылып кеткенде ырым қылып алған кемпір дамбалының ауымен баланың аузын сүрткен. Көз тиіп ауырған адамның басынан әлгі дамбалдың қиындысын түтетіп айналдырған. Сыр өңірінде диқаншылықпен шұғылданған қауым қауын түйнектемей қойғанда «еркектеп кетті» деп көп жасаған кейуананың дамбалымен қауынның пәлегін қағып шыққан. Дамбалды ырым ретінде пайдалану балықшылық кәсібінде де ұшырасады. Ауға балық түспесе, қырсық шалды» деп, жылым аузына дамбал байлап суға салады. Көп балалы ананың дамбалын бала көтере алмай жүрген әйелдер ырымдап алады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дамбал салды''' неке қию салтынан кейінгі күйеу жігіт пен қалыңдықтың алғашқы түніндегі «көрпе қимылы» «сәтті» болған жағдайда қыз шешесі тарапынан жеңгесіне берілетін сыйлық (сүйінші). Байырғы ортада қалыңмалы толық берілген қалыңдыққа күйеу жігіттің жасырын келіп, жолығып жүздесіп кетуін қалыңдық ойнау деп атаған. Осыған орай, дәстүрлі ортада «ойнау» сөзі қыз бен жігіт арасындағы «сырға толы» құпия мәнді білдіреді. Ал дамбал салды ғұрыптық «ойын» түрінің бірі болып саналады. Дамбал салды сипатын Ташкент уезі, Ақжар болысының қазағы, молда Көбей Тоқболатовтың қолжазбасынан аударып жариялаған Ә.Диваев осы ғұрыптық шараны жастар ойыны сериясына енгізген. Зерттеуші ғалым дамбал салды ойынын іш киім лақтыру ойыны деп те айтылатынын атап көрсеткен. Дерек берушінің айтуынша, құтба дұғасы оқылған соң, қалыңдықты кілем мен қымбат көрпелер төселген сәнді отауға кіргізуге жиналған әйелдер қауымы оның қасына бірнеше қызды қосып, кілемге отырғызады. Қоршаған әйелдер кілемді жиектерінен ұстап көтереді.... Бір топ жеңгелері сәнді неке төсегін дайындап болған соң, отауға күйеуді кіргізіп, қалыңдықты табыстайды. Кілемде отырған қыздар мен басқа әйелдер дереу шығып кетеді, ал қалыңдықпен бірге отауда тек қалыңдықтың жеңгесі ғана қалады. Қайын сіңлісінің көңілін қобалжытпайын деген оймен жеңгесі қажетті шаруаларын атқарып, екеуінің қолдарынан ұстатады... Күйеу от жағып, қалыңдықтың «өзіндік» екенін білген соң, жас жұбайлар астына төселген ақ матаны дереу қыз жеңгелерінің бірінің қолына береді. Ал ол қалыңдықтың шешесіне көрсетіп, одан сүйінші алуға асығады. Дамбал салды ойыны қалыңдық ойнаудың соңғы шарықтау шегі (кульминациясы) болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дан алқа''' билік дәрежесін айқындайтын лауазымдық белгі. Дан алқа дөңгелек пішінде жасалып, күміспен, алтынмен, басқа да түсті металдармен әшекейленеді. Алқа шеңберінің бір жерінен тойнақ (шығыршық) жасалып, оған шынжыр бекітіліп сол арқылы мойынға тағылады. Ертеде дан алқа билік лауазымы емес керісінше сәндік алқа түрінде тағылғанға ұқсайды. Қазақтың ескі жырларында: ''Құбаған мұрын, қиғаш қас ''Қызарыдан көйлекті, ''Еңінде семсер ақ тісті, ''Мойнында дан алқалы деген жолдар ұшырасады. Атаққа ие болды дегенді «данға шықты» деп те айтқан. Ал бұл тіркес батыс өңірде «белгілі болып, атақ-даңқы шықты» деген мағынаны білдіреді. Зерттеуші Р.Сыздықова өз зерттеуінде «Данға шығу» қолданысының көне жырларда көптеп кездесетіндігін айтады. Ғылыми тұжырымдарға қарағанда, Данға шыққан, дан болған тіркестері «байлығымен және даңқымен атасы шықты» деген мағынаны аңғартады. Ендеше ертеректе атақты, әлеуметтік мәртебесі жоғары адамдар дан алқа таққан деген қорытынды жасауға толық негіз бар және билік, лауазым иелерінің алқа (металл белгі) тағуы XIX ғасырда қазақ даласындағы билік жүйесіндегі өзгерістермен байланысты. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дар ағашы''' өлім жазасына кесілген қылмыскерді аспақтауға арналған арнайы құрылғы. Жуан бөренеден жасалады. Қылмыскерді дар ағашының астына қойылған дөңбекке шығарған. Әуелі екі қолы артына қайырылып байланған қылмыскердің бетін бұлмен айналдырып байлайды немесе оның басына арнайы жасалған қап кигізіледі. Мойнына дар ағашына асылып байланған арқанның тұзақталған ұшы кигізіледі. Адамды дарға асып қинап өлтіру, жазаның ең ауыр түрі болды. Көбінесе Орта Азияның отырықшы, қалалы, кентті жерлерінде тұрақты сипат алған мұндай жаза түрі байырғы қазақ қоғамында қолданылмаған. Дәстүрлі қазақы ортада арнайы дар ағашы деген болмады да, бірақ асып өлтіру шөгерген түйеге жазаға кесілгеннің мойнынан байлап алып, түйені түрегелтіп жіберіп асу тәрізді түрмен атқарылды.. Адамды дарға асып, қинап өлтіру ғасырда Рим империясында қолданыла бастаған. Дәстүрлі қазақ қоғамында жазалаудың мұндай түрінің қолданылғаны туралы дерек жоқтың қасы. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дарақ''' ерекше биік өскен ағаш, терек. Парсы тілінен енген дарақ сөзі «ағаш» деген мағынаны білдіреді. Сыр бойының қазақтары дарақты «терек» атауының және ағаш сөзінің орнына қолдана береді. Дәстүрлі ортада жапан түзде жалғыз өскен дарақты әулие көлеңкелеген, әулиенің аяғы тиген деп кие тұтқан. Үлкен, биік ағаштарды дарақ деп айту ауыз әдебиеті үлгілерінде де, жыраулар шығармаларында да ұшырасады. Бұқар жырларында (хан Абылай, Абылай) кездесетін: Қарағай судан қашықтап, Шөлге біткен бір дарақ. Шортан шөлге шыдамсыз, Балықтан шыққан бір қарақ деген жолдар осының айғағы. Биік боп жалғыз өскен немесе бастау басында өскен ағаштарды кие тұту Әулие ағаш ұғымымен астасады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дарға асу''' Орта ғасырлық мемлекеттердің билік жүйесінде жиі кездескен жазалау түрі, адамды қан шығармай асып өлтіру. Этномәдени байланыс барысында Орта Азия халықтары мен мұсылман әлеміндегі бұл ауыр жаза туралы мәліметтер қазақы ортаға ауыз әдебиет үлгілерімен таралған. Дар ағашы туралы шығыстық ертегі, дастандарда көп айтылады. Дәстүрлі қазақ қоғамында жазалаудың мұндай түрі қолданылғандығы туралы дерек жоқ. Алайда қазақ коғамында дарға асудың өзіндік көшпелілік тәсілі болды. Кунсткамера қорындағы салынған суретке қарағанда, жиналған көпшіліктің алдында екі түйені жерге шөгеріп, түйелерге бірнеше ұзын сырықтарды буып, оған кінәліні мойнынан іле асып, түйені тұрғызған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дарғабасы''' мал ұрлаушыларға тапсырыс беруші адам. Ұрыларды дарғабасы жұмсаған жағдайда зәбір көрген мал иесі би алдында ұрланған малын ұрылардан емес, дарғабасыдан өндіруді талап еткен. Тіпті, мал ұрлаушылар бірнеше кісі болып қолға түскен жағдайда, ұрлықты үйымдастырушы дарғабасы билер сотының кесімі бойынша айыптың ауыр түріне тартылады. Кесім бойынша айыпкер ұрланған малды қайтарады және оған қосымша айып төлейтін болған. Бұл айыптың төмендегідей түрлері болды: мойнына қосақ құнан, көтіне тіркеу тай, хандық ханның және сұлтанның пайдасына төленетін айыппұл. Мөлшері бесті ат немесе бес жасқа толған түйе. Айта кететіп нәрсе айыппұлдың бұл түрі ұрлықтың ауыр түріне байланысты ғана төленеді. Билік шешімді қабылдаған бидің ақысы жоғарыда аталған хандық деп аталатын айыптың жартысына тең болды. Жасауылақы сотқа шақырылған адамды алып келген тұлғаның ақысы, оның мөлшері барған жердің қашықтығына және билер соты қарастыратын істің сипатына байланысты болды. Даушыға жіп кесер сот шешімінің соңғы акті. Мұны ғұрып деп атаса да болады. Бұл айыптың мәні ұрының немесе қылмыскердің аяғына байланған ала арқанды қию. Бұл жіпкесерге берілетін айыптың мөлшері бір қойдан немесе шапаннан жоғары болмаған. Осыған орай халық арасында «Айттым бітті, кестім үзілді», деген фразеологизм қалыптасқам. Бұл сөз орамы істің мүлдем аяқталғандығын білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дарқан''' темір ұстасының көне атауы; шебер, темірші. Оны темірші қара ұста деп те атаған. Қара ұста немесе дарқандар темір, мыс, жез сияқты металдарды өңдеп, қару-жарақ, сауыт-сайман, тұрмыстық бұйымдар жасаған. Дарқан сөзі түркі-моңғол халықтарының көпшілігінің сөздік қорында сақталған. Қару-жарақ соғушы дарқандар ел арасында үлкен құрметке ие болып, өнері жоғары бағаланып, әлеуметтік жағынан бірсыпыра артықшылықтарға ие болған. Қазіргі қазақ тілінде бұл сөздің емін-еркін, кең, илексіз, жомарт, молшылық сияқты мағыналарда белгілі. Дарқан сөзінің бұрынғы ұста мағынасы көмескіленіп, жаңа ұғымдарға негіз болып қалыптасқан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
1291) Алтын Орда ханы (1287 91). Бату ханның шөбересі. Ататегі: Бату Тұқан Тарбу Төле Бұқа 1285- 87 жылы аралығында Туда Мөңкенің Венгрия және Польша жерлеріне жасаған жорықтарына қатысты. Мөңке Темірдің ұлдарымен бірлесіп, Туда Мөңкені тақтан тайдырды. Кейін өзі Алтын Орда ханы болды. 1288 жылы Рязаньға жорық ұйымдастырып, қаланы өртеді. Артынша Польша мен Венгрияға жорық жасады. Польша жеріндегі шайқастың бірінде Ноғай Төле Бұқаны тастап кетті. Соның салдарынан Төле Бұқа шайқаста жеңіліс тауып, жау қолынан кұтылып шықты. Оның билік етуі кезінде тақ таласы өрши түсті. Ол Ноғайдың ұйымдастыруымен қастандықпен өлтірілді. Одан кейін билік Тоқтаның қолына көшті. ==Дереккөздер== == Тағы қараңыз == Санат:Тұлғалар Санат:Алтын Орда хандары 
'''Даруғабек''' Орталық Азиядағы хандық (Бұқар хандығы, Хиуа хандығы) жүйе тұсындағы билік өкілінің лауазымы. Даруға, дарға, оғлан, тархан, даруғабек лауазымдары өзінің құзыреті жағынан деңгейлес. Түркі-моңғол көшпелілерінің билік жүйесінде айырықша рөл атқарды. Даруғабектер қағанның, ханның немесе әмірдің иеліктеріндегі билік өкілі болды. Оның негізгі функциясы алым-салықтың жиналуын қадағалау. Бірте-бірте қолына мол байлық, қаражат жинақтаған аса беделді тұлғаға айналды. Деректерге қарағанда даруғабек іс жүзінде ханның немесе әмірдің бас уәзірі қызметін атқарған. Мемлекет тіршілігіндегі аса маңызды сала әскери істерді ұйымдастыру мәселесімен де айналысқан. Моңғол билеушілері Орталық Азияда және Иранда даруғабекке қызметі ұқсас басқақ деп аталатын билік өкілдерін тағайындаған. == Дереккөздер == 
'''Дастар''' сәлде тәрізді арнайы тігілген діни баскиім. Шариғатта көрсетілген намаз оқу ережесі бойынша мұсылман адамның басында сәлде немесе сәлде тәрізді баскиім болуы шарт. Дін жолына түсіп, медресеге оқуға барған, кейін молда, имам, ишан сияқты діни қызметкер болатын адамдар дін дәстүріне, дін талабына сәйкес бастарына дастар немесе сәлде киген. ''Қожа пұлын жіберер дастарына, ''Кісе, дастар жарасар бастарына, дейтін сөз орамы осының айғағы. Оны асыл бұлдан, ақ өңді маталардан жасайды. Діндарлар басына орайтын сәлде (сәжде) үш-төрт кез ақ матадан қабаттай орап жасалады да, бір ұшы намаз оқыған кезде желке тұсын жауып тұру үшін бос қалдырылады. Сәлде, бір жағынан, баскиім міндетін атқарса, қажет кезінде жайнамаз міндетін атқарады яғни намаз оқырда сәлдені алдына жайып, сәжде қылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Киім 
'''Дат''' байырқы қазақ қоғамында бекзадалар мен билік өкілдерінен (хан, сұлтаннан) қараша сөз сұрағанда айтылатын этикеттік мәнді қаратпа сөз. Сонымен бірге билік өкілдерінің жоғарғы мәртебелі статусын да білдіреді. Дат парсы тілінен енген сөз «көмек, жәрдем, кешірім» деген мағынаны бейнелейді. Әдетте дат сұраған адамға хан немесе сұлтан жауап ретінде Датың болса айт! деген. Бас кеспек болса дa, тіл кеспек жоқ деген қағидатқа сүйенген қазақ қоғамында дaт құқығы қатаң сақталған. Сондай-ақ халықаралық келіссөздер жүргізу кезінде де дат құқығы сақталып отырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Датқалық белбеу лауазымдық белгісін айырып тұру үшін датқа шеніндегі адамдардың таққан белбеуі. Датқалық белбеуді датқалық қызметке адамдар ғана таққан. Дәреже, лауазым белгісін білдіретін мұндай белбеулер қымбат материалдардан әшекейленіп жасалған. Оның кейбір түрлері алтын өріліп тоқылған. ҚР MOM қорында сақтаулы датқалық белбеу қаратүсті былғарыдан жасалған. Ұзындығы 93 см, ені см, қапсырмасының ені см. Бетіне алтын жалатылған үлкен көлемді жеті шытыра теріге бірдей ара қашықтықта орнатылған. Олардың араларына алты жұлдыз пішінді шытыра, алты тамшы тәрізді шытыра барлығы он екі дана ұсақ шытыра орнатылған. Қапсырмаларының ортасы күмбез пішінде нақышталып, оның бетіне алтын жалатылған және оны айналдыра өсімдік өрнегі жүргізілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дау''' қазақы ортада руаралық немесе тайпааралық егестерді және осының өршіген түрі сан алуан тартыстарды білдіретін ұғым. Сондай-ақ дауға ерекше өршігіп ру-қауым деңгейіне жеткен тұлғааралық дау-дамай да жатқызылады. «Жеті жарғы» заңдар жинағында көрсетілгендей дауды шешу билер мен ақсақалдарға жүктелген. Ертеде қазақы ортада даугерлер ел арасындағы құрметті, қадірменді ақсақалдарға жүгініп, дауларын халықтың қарап, билік айтуын сұраған. Олардың билігіне разы болмаса, онда даудың әділ шешімін табу үшін халықтың әдет-ғұрыптық заңдарын жақсы білетін, елге танымал биге барып шағымданған. Қазақтың тұрмысында, әлеуметтік өмірінде үлкен дау-жанжал көбінесе жерге, жесірге, малға, құнға қатысты болған. Жер дауы жайылымдық және шабындық жерлерге қатысты руаралық немесе жеке адамдар арасындағы дау. Жесір дауы салттың бұзылуына қатысты дау. Қүн дауы кісі өліміне байланысты, мал дауы дүние-мүлікке қатысты дау. куәгерлердің қатысуымен өтетін дәстүрлі билер жиынында, негізінен, байырғы ортаның дay мұраты бітім қағидасы бойынша, екі тарапты татуластыру, бәтуалы бітімге шақыру мақсаты көзделген, яғни қазақ қоғамындағы құқықтық мәдениеттің негізгі принципі басшылыққа алынған. Онда дауласушы жақтардың сөз ұстаған билері шығып, қамшы тастап, өздерінің дәлелдерін дәйекті түрде жеткізіп отырған. Дауда шешендік, тапқырлық, қарсы жақтың осал жақтарын дәл басатын біліктілік керек. Дауға төбе би төрелік айтады. Төбе бидің шешіміне даугерлер де тоқтауға тиіс. Ертеректе шешімі қиын даумен би алдына жүгініске барған кісілер ақ және қара қылдан ескен жіп ала барған. Егер дауласқан екі жақ та би шешіміне тоқтаса, билік айтушы айттым бітті, кестім үзілді деп, даудың шешілгенін білдіреді де, жіпті қақ ортасынан қияды. Бұл билік айтқан адамның «аң» пен «караны» ажыратып, қара қылды қақ жарған әділдігін білдіретін семиотикалық таңба. Кейбір деректерге қарағанда, жіпті қарала киінген кемпір кесетін болған. Қазақтар жайлы көптеген маңызды дерек қалдырған А.Янушкевич (1803- 1857) осындай оқиғаның тікелей куәсі болғандығын баяндайды: «Екі қазақ бірдеңеге таласып, әділ төрелігін естуге биге келіп жүгінеді. Ол билік айтқан кезде дауласқандар жіптің екі басын ұстап биге береді. Даудың шешілгендігінің белгісі ретінде ол жіпті екіге бөледі». Бұл ғұрыптың орындалуы даудың аяқталуын, қарсы жақтардың мәмілеге келуін, қазылыққа ризалығын аңғартады. Егер «ала жіп» кесілмей тарқаса, даугерлер билікке риза болмағанын, жанжалдың шешімі кейінге білдіреді. Билік айтқаны үшін кесілген айыптың (малға есептеп) оннан бірін билерге береді. Даулы мәселелер өш алу, есе қайтару мақсатымен емес, гуманистік құндылықтар аясында ел тыныштығын, ағайын татулығын сақтау тұрғысынан қаралған. Дау дұрыс шешімін тапқан жағдайда, айыпкер жасаған қылмысының көлеміне қарай ат-тон айыбын төлеп құтылған. Қазақы ортада руаралық немесе тайпааралық арасындағы талас-тартысты ту ыстық-рулық қатынастардың шежірелік жосынмен негізделген іргелі принциптері мен нормалары арқылы шешіп отырды. Мұндайда Алдыңа келсе, атаңның құнын кеш деген мақалға негізделген принципке жүгінген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дау жиыны''' дау-шарға төрелік айту үшін жиналған билердің, ел ақсақалдары мен ел ағаларының алқалы кеңесі. Ертеде руаралық жер дауы, жесір дауы сынды ірі даулардың болатын күні алдын ала белгіленіп, дауласушы жақтың билері, аксақалдарымен қатар беделді, бетке ұстар игі жақсылары шақырылған. Даудың отетін жеріне арнайы жер таңдалып, үйлер тігілген. Алыстан келген даушыларға қонақасы беріліп, ертеңіне дау шешу ісіне кіріскен. Дау аясы кең, түйінді болса, арнайы мал сойылып, Құран оқылған. Дау жиыныында алдымен ара би, төбе би тағайындалып, дауласушы екі жақтың сөз ұстаган билері белгіленген. Дау жиыныы алқалы ашық түрде өтеді. Дауласушы жақтардың бір-бірімен мәмілеге келуі, билікке разылығы ала жіпті кесумен аяқталады. Көт майын, aт майын айыпты жақ көтереді. Байырғы ортада мал дауын, қүн дауын, жесір дауын, жер дауын, дүние-мүлік дауын шешу ғұрыптық құқық бойынша билер шешімімен жүзеге асқан. Жайылым, көш жолдарын таңдау тәрізді ауылішілік жанжалдарды ауыл ақсақалдары кеңесіп шеше берген. Қазақ даласын отарлау ісі қарқын алған тұста патша әкімшілік органдарының ықпалының артуымен XIX ғасыр 70 жылдары бастап жергілікті жерлердегі сот ісі жаңаша сипат алды. Дауды шешудің байырғы ортада ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлі қалпы бұзылды. Ендігі кезекте дауды патша әкімшілігі тарапынан тағайындалған сот биі (), кейін халық биі () қарайтын болды. Жаңадан енгізілген заңдық ережелер бойынша дау жиыны басқа сипатта өрбіді. Айталық, 1885 жылғы Қарамола ережесі бойынша, жиырма жылдың ар жағында болған құн, жесір даулары ескірген даулар қатарына саналған, тіпті он жылдан арғы даулар да қаралмайтын болып бекіген. Ал төрт жылға созылған дау шешімін тапса, анықталған малдың басы толық қайтарылады. Сондай- ақ, Ережеде көрсетілгендей, дауласушы екі тарап қалаған билерін өздері таңдап алады. Бірақ би есебін ұлықтар шығарады. Би нақты шешім шығармас бұрын үштік бимен бір мәмілеге келуі керек. Даугерлер үштік би бітіміне келіспесе, әр тарап басқа билерін таңдап шығарады. Ереже бойынша әр тараптан үш биден артық болмауы тиіс. Жалпы уездік төтенше съезде екі жақта тең талас болса, яғни дау шешімі табылмаса, төбе бидің шешімі соңғы шешім болып қабылданып, дауға нүкте қойылады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Даулау''' белгілі бір адамның немесе топтың өз құқығын талап етуі. Мысалы, біреу жұмысқа жалданып, оның еңбегінің төлемін бермесе, ол ақысын даулауға құқы бар. Қазақ коғамында әлеуметтік мәселелерге байланысты жеке адам немесе рудың жерге меншік құқығының (жайлау, қыстау т.б.) бұзылуына байланысты жер дауы, отбасы мәселесіне қатысты жесір дауы; адам өліміне немесе адамның зардап шегуіне байланысты құн дауы, ұрлық пен барымтадан шығатын мал дауы; біреудің өзіне тиесілі үлесін, яғни сыбағасын даулау сынды сан алуан дау туындап отырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДАУЫС САЛУ ДАУЫС ШЫҒАРУ казақтың аза түту, өлікті жөнелту, артын күту салтындағы дүниеден озған адамды жоқтап айту әрекеті. Әдетте дэстүрлі ортада маркұмды әйел адамдар эйелі, қыз-келіндері, апа-жеңгелері сияқты етене жақын адамдары Д. с.-ып жоқтайды. Маркұмның жетісі, кыркында, тіпті жылы- на дейін жоқтап, «дауыс шыгарады». Байырғы ортада АЛ I*?' ждг™ Дауыс шыгарып жоцтау. А.И. Бортников. ҚР MOM цорынан (КППМ1222-14) «бақильщ болган адамның цүлагыД. с.-ган жақындарының даусымен ашылады» деген түсінік болган. Сондықтан Д. с.-ып жоқтамау дәстүрлі ортада үлкен мін болып саналған, «артында еіикімі жок,, түл екен, жақынына ешцандай қадірі болмаган екен» деп, жақын адамдарына кінэ артқан. Д. с.-ып жоқтау айту көш жолында да жалғасқан. Сыр қазақтары Д. с.-ып жоқтауды «өліктің сэні» деп қабылдайды. Марқүмға туыстығы бар, жақын ер адамдар да жылап, өкініші мен қайғысын өлеңге қосып Д. с.-ған. Ал Д. с.-ып жоқтау білмейтін әйелдерге арнайы жазып әкеліп жаттатқызып айттырған. Маркұмның артын күткен үйде оның жылына дейін Д. с.-ып жоқтау айтылады. Мүндай кезеңде ауыл адам- дары да адамынан айырылған үйге кол үшын беріп, қолдау көрсетеді. Көз үшында жолаушы көрінсе, дереу үйге хабарлап, Д. с.-шы жақын қауым отауға жиналып, қамдана бастайды. Қазаға көңіл айтып, бет көре келген, дер кезінде келе алмай, кешігіп жеткен адамдар келгенде жоқтау айтып Д. с.-ады. Келгендер арасында да етене жақын араластығы бар жекжат-тамырлар мен ағайынның әйелдері де қаза қайғысының ортақ екендігін білдіріп, маркұмға қүрмет ретінде Д. с-ып жоқтау айтады. Біреуі тоқтаганнан кейін, екіншісі бастап кетеді. Келгендерден әйел адамдар көріседі, ер адамдар отырып, сабыр айта¬ды. Д. с.-ып жылап отырған әйелдерді әулеттің үлкені сабырлыққа шақырып, тоқтау айтады. Ал сол әулеттің немесе корші-қолаңның кіші келіндерінің бірі жоқтау айтылып болған соң көріс айтып, Д. с.-ғандарға жағалай су қүйып, коз жасын жуу үшін беті-колдарын шайғызады (толығырақ қ. Бет көрісу; Жақсы сөз айту; Қайырлы болсын айту). Кейде Д. с.-да суырыпсалмалық үлгімен айтылатын өлең үлгілері де кездеседі. Келген адамдардың кейбір іс-әрекеттеріне көңілі толмаған кезде немесе маркұм болган адаммен пэни өмірде араздасып өткен жандар көңіл айтуға келгенде әйелдер осы наразылығын өлеңмен жеткізіп, жоқтау ішіне енгізе Д. с.-ып айткан. М.Әуезовтің «Абай жолы» шыгармасында Божейдің қазасына кел¬ген Қүнанбайга окпе-наз ретінде жоқтау ішіне енгізіп айтылған өлең үлгісі осының накты көрінісі. Маркұмның отбасындагы әйелдер, жүбайы мен қызы белін буыньга алып, шашын жайып, бүйірін таянып, бетін тырнап, азаланып Д. с.-ып жоқтау айтып жылай- ды. Әйелдердің марқүмды жоқтауы үзакка созылады. Л.Ф. Костенко дерегінде ертеде марқүмның жылына дейін таңертең және кеш мезгілінде әйелдердің жоқтау айтқандыгы; жесір әйелдің эр таңы жоқтаумен басталып, эр күні жоқтаумен аяқталгандыгы; күйеуін жоқтаган әйел басына қара жаулық, әкесін жоқтаган қыз қызыл жаулық, баласын жоқтаган ана ақ жаулық салгандыгы келтіріледі (қ. Жоқтау). Сыр өңірінде маркұмды щара өлеңмен» жоқтатып, сәнін келтіру үшін цара өлең айта білетін егде әйелдерді ДАЯШЫ жалдау кездеседі. Кейде қайтыс болган адамның түп нагашылары, жақын немерс ағайындары эісоқтаушы кемпір шақырган, олікті жөнелткен соц, оны сый-сыяпат беріп қайтарган. И.Кастанье өлікті жерлсуге «жмлаушы қатын» арнайы шакырылган десе, Ә.Диваев жоқпшу айтуды кәсіптің бір түріне жатқызып, бүл гүрі.іптың ерте кезден қалыптасқанын айтады. Бүл салтты дәстүрлі ортада дауыс цылу, дауыс шыгару, көрісу, коріс айту деп түрліше атайды. Осыган Караганда «жоқтау» созін тыйымдық мәнмен тура атамай, Д. с. деп түспал сөзбен атаган секілді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Даяғашы''' ат жарысында жол бойындағы белгіленген межелерде тұратын және бәйгеден озып келген атты тосып алатын арнайы тағайындалған адамдар тобы. Олар бәйге алатын жүйріктердің алдынан шауып, шылбырынан ұстап, ұрандап көмбеден өткізеді, әрі нешінші орында келгені туралы ат бәйгесін ұйымдастыру алқасына, халыққа куәлік етеді. Ерте дәуірлерде даяғашылардың қолында жүлделі орындарды әйгілейтін мөр басылған таңба-белгі болған. Оны ғұндар заманында пайзы немесе байса деп атаған деген дерек бар. Мұндай жора Алтын Орда мемлекеті дәуіріне дейін де жалғасын тапқан. Озған атқа орын белгілеп пайза үлестіру салты қазір моңғолдарда сақталып қалған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Даяшы''' ас кезінде қонақтарды күтіп алып, жайғастыратын адам. Даяршы деп те аталады. Көшпенді қоғамның дағды, нормаларын жетік білетін даяшының басты міндеті қонақтарға ас-тағам тартып, олардың жайлы отыруын қамтамасыз ету. Хан, бек ордасында, байлардың үлкен үйінде тұрақты қызмет ететін мұндай іске жас жігіттер белгіленеді. Қарапайым халықтың той-томалағында да бозбалалар мен сол шаңырактың күйеу балалары уақытша даяшылар ретінде қызмет атқарады. Үлкендердің көңілін тауып, ізетпен ас ұсына алатын, жасы кішілерге иіле білетін, салт-дәстүрді бұлжытпай сақтайтын зерек, алғыр жастар даяшы болып уақытша қызмет көрсетіп, қандай азамат екендігін осы арада танытады. Бір жағынан сын тезінен етіп, дәстүрлі ортаның этикалық нормалары мен дәстүрлі дағдысын меңгеріп, танымын арттырады. Даяшылардың киім-кешегі мұнтаздай таза, ықшам, көркем болады. Ел аузынан жазылып алынған деректерге қарағанда, ертеде үлкен астарда даяшылар жорға ат мініп, біркелкі киім киіп, сырт көзді бірден тартып, топ-тобымен жүріп табақ тартқан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Төлеген мұнай кен орны''' Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуінде, Доссор кентінен оңтүстікке қарай 25 км қа-шықтықта орналасқан. 1936 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Тектоникалық құрылым тұрғысынан кен орны солтүстік-батыс бағытта созылып жатқан сопақша тұзкүмбезді құрылымдармен байланысты қалыптасқан. Тұз бетіндегі шөгінділер жіңішке грабен арқылы оңтүстік-батыс және солтүтік-шығыс қанаттарға бөлінген. Кен жинаушылары кеуекті тау жыныстарынан түзілген. Кен орнының қалыңдығы 8,9 мұнаймен қаныққан өнімді қабаттары төменгі апт және баррем тау жыныстарымен байланысқан. Мұнайлы горизонттар ұсақ, орта түйірлі құмдарда шоғырланған. == Құрамы, тығыздығы == Мұнайының шайыры көп (37,5%), күкірті аз (0,28%), мұнайға қанығу коэффициенті 0,68, тығыздығы 0,919-0,926 г/см3, парафинсіз, бензинсіз, тұтқырлығы 50°С-та 12,2-15,6 сантистокс. Суының құрамы сульфатсыз келеді. Төлеген мұнай кен орнын Ембімұнай ЖШС кәсіпорны 2004 жылдан бастап игеруде. Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Атырау облысы кен орындары 
'''Дәлел оқу''' өлікті жөнелту салтында жүргізілетін рәсім. Қайтыс болған адамды кебіндеген соң, мәйітті шығарғанға дейін Құраннан аят аудару рәсімін Жетісу өңірінде дәлел шығару, дәлел өткеру, дәлел атқару, дәлел оқу деп атайды. Этнолог Нұрсан Әлімбай бұл рәсімнің атқарылу жоралғысын былай деп тарқатады: «...үйден шығарылмас бұрын ақ киізге оралып, төрдің оң жақ тұсына жатқызылған мәйітті қоршай отырған молдалар мен ауылдың сыйлы адамдары ақсақалдар «дәуір жүргізу» атқарады: есікке әкелінген ірі қара малдың бұйдасын немесе аттың шылбырын алдын ала ескертілген адамға ұстатады. Бұл оның марқұмньің бұ дүниедегі қарызын өз мойнына жүктегендігі». Дәлел оқу, әдетте өлікті үйден шығарар алдында атқарылады. Дәлел оқу қасиетті Құранды толықтай оқып шығумен бірдей деп саналады. Дәлел оқуға жиналғандар саны 25-30 адамға жетуі мүмкін. Құранды дәлелге жиналған 5-6 адам кезектесіп оқитын кездер де болған. Кейде мұны таспиығын тарта отырып, бір молда ғана жүзеге асыруы мүмкін. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дәмету''' ас-тағам ға, дәмге қатысты жоралғы. Дәстүрлі ортада, әдетте қонаққа тартылған сый табақтан не үлкен адамдар алдынан қайтқан табақтан кейінгі жастарға «сыбаға» қалдырылады. Оны астан кейін қалыптасқан үрдіс бойынша жігіттерге асатады және дастарқан жасаған келіндерге ризашылықтың белгісі ретінде атап береді. Ақ сақалдар қолынан ет асау жас жігіт үшін мәртебе саналады. Кәделі жіліктен келіндер дәметеді. Мұны тағамның осы мүшесіне құмарлық деп ұғыуы керек. Біріншіден, үлкен адамның қолынан келіннің кәделі жілікті алуы үлкен мәртебе, екіншіден, дәметкен кәдеден құр қалған келіннің кеудесі ісіп кетеді-мыс. Осы тектес дәм, тағам ұсынудың айғақтайтын, реттейтін қызметтері көптеп саналады (толығырақ қ. Асату; Ет асату). Қазақы ортада ауыл арасындағы әр түрлі той-томалаққа байланысты барыс-келіс кезінде дәм ала жүру, дәм сый- лау үрдістері «дәмнен үлкен нәрсе жоқ» деген қағидаға негізделген. Әдетте бала-шағаға, келін-кепшікке деп түйіниіек ала жүретін дәстүр казақы ортадағы әлеуметтік қатынасты нығайтудың тағы бір символикалық тетігі іспеттес. Осыған орай дәстүрлі ортада жас босанған келінге арнап, «емшегі ісіп, ауруга дұшар болмасын» деген ниетпен дайындалған дәмнен салып беріп жіберген. Егер келін жазатайым сырқаттанып калса, дэм-түз әкелген енесі немесе абысындары әкелген тағамын түйіншекке эдейілеп түйіп, «үрсып-жекіп» келіннің алдына «лақтырудың» иша- расын жасайды. Бүл келіннің бойындағы ауруды қуудың келіншекті аурудан айықтыру үшін бір түйіншекке қи-тезек салып, келесі түйіншекке дэм-түз салып әкеліп, алдымен тезек түйген түйіншекті береді. Оны ашып әрі-сәрі күйге түсіп қалған келіншекке енді дэм салынған түйіншекті беріп ашқызып риза етуге тырысады. Сойтіп, келіннің әрі-сәрі күйге түсуі ауруды Сондай-ақ, дэстүрлі ортада қатар босанған әйелдер бір-бірімен «көтендестіру» жора- сын атқарғаннан кейін ғана үшырасып бет көріссе, екеуі де дэметпейді, эрі нәрестелеріне шілдеқотыр шықпайды деген үғым қалыптасқан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДӘН БАСТЫРУ егін жиналып болған соң жүргізі- летін, дәнді сабағынан ажырату үшін істелінетін дәстүрлі технологиялық үрдіс. Д. б. әсіресе оңтүстік өңірлерде ертеден бастау лады. Қырманшылар тары дэнін түйемен бастырғанды жөн көрген, егер оның реті келмесе, өгізбен бастырған. Ш.Уәлиханов өз жазбаларында Қазақстанның кейбір ау- дандарында тақыр жерге жайылған өнімнің үстінен үзақ күнге егіздерді айдап дэнді (бидайды) бастыратынын жазған. Түйемен дэн бастыру. ҚР МОМ цорынан (НКП 5482) Егінші қазақ қауымы жылқы, түйеге малатас жегіп, айналдыра сүйретіп, ауыр тастың салмағымен дэнді сабағынан ажыратқан (қ. Малатас). Сондай-ақ жаймаланған астық үстінен үйірлі жылқыны бірнеше рет айдап отіп те дэн бастырған. Бір реткі дэн бастыру ет пісірім уақытқа созылған, сосын тырма, айыр көмегімен дэнді сабағынан ажыратып болған соң, оларды жеке-жеке үйіп жинаған. Жартылай тазаланған дэнді майқан деп атаған (толығырақ қ. Майцан). Бүдан соң, тазартылған қырманға келесі реткі дәнді әкеліп төгеді. Күніне екі-үш адам осы дэн бастырумен айналысып, қалғандары озге де шаруаларды атқарған. Шағын қырмандарда торт- бес түйемен бастырса, үлкен кырмандарда он шақты түйемен бастырған. Солтүстік және батыс уездерінде бай шаруашылықтары бидайды бастыруға жылқыны да кеңінен пайдаланған. Маңғыстауда дән бастыру жүмыстарына негізінен түйені пайдаланса, Жетісуда астыкты жылқы, өгізбен бастырған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДЭН СЕБУ дэнді дақылдардың түқымын қолмен шашу. Д. е., түқым себу науқанына алдын ала дайындык жасалады. Дэн себер алдында диқан жерагашпен дэн себер аумағының колемін белгілеп алады. Д. с.-ді егіншіліктің эдіс-тэсілін жетік меңгерген диқан бастайды. Д. с.-ді бастамас бүрын егістік жерін жыртып, тырмалап әбден дайындап алады. Д. с.-іп болған соң, суару арықтарын тазалап, қажет болса, жаңа арықтар қазуға кіріседі. Дән үшьіру. ҚР МОМ цорынан (НКП 973) Жетісу цазацтары дән үшыруда. 1909 ж. Верный уезі. РГО, СПб. Дэн бастыру. Малатас. XIXг. Солтүстік Қазацстан. Жерге қүт дарыту ырымын жасайтын қариялар жерге алғаш себілетін дэнді екі бүтының арасынан откізіп, бисмилла деп лақтырады. Осыған орай «Дәнді үръщтандыратын Тәңірінің ісі, ал оны өсіру Жер-Ананың ісі» деп айтылатын тәмсіл қалған. Егінші қауым дән себуді Дэн себу. Суретіиі Ж.Шэйкен төмендегідей тілек сөздермен бастаған. «Біссімілләъир рахманир рахим. Диқан баба! Қүрт-қүмырсқа, жан- жануардан қалганы менікі. Қүдай! Көктен жаудыр, жерден өндір! Бала-шаганың ризыгын өзің жеткер! Иә, Диқан баба қолдай гөр! Әуеден жаудыр, жерден өндір! Менің цолым емес, Диқан бабаның қолы, Қара қазан, жас балага несіп бер!». Егін егіп жатқан адамдардың қасынан өтіп бара жатқан кез келген кісі оған «Бір дәнің мың болсын, Бірің мың бол¬сын» деп жақсы ниет-тілектерін білдірген. Егістік алқапта арпа дәнін себудің бірнеше әдісі бар. Д. с.-дің кең тараған түрі дорбаға, көнекке, кейде ша- пан етектеріне түқымдықты салып алып, жаяу жүріп не өгіздің немесе аттың үстінде отырып себу. Шапан етектеріне салынған дэнді уыспен есептеп отырады. Мысалы, бір шапанға 5-6 кос уыс кетеді. Себетін дәннің колемін тостағанмен де олшейді. Д. с.-де үш майда себіс жүргізіледі. Оң қолына дэнді уыстай үстап алгашқы қол сілтеуін жай әрі нүсқа ретінде пайдаланады. Яғни мүнда озі түрған жердің оң жағына себеді. Екіншісін алдына шаша отырып, үшінші қимыл кезегінде, сол жағына себеді. Осылайша дэнді азды-копті уыстап алып, біркелкі қимылмен және коз молшерімен сеуіп отырады. Келген жеріне кесектен белгі қойып, түқымдықты толтыра алып келіп, жүмысын қайта жалғастырадьт. Өгіз үстінде отырып дэн себуші дэнді колігінің басынан асыра шашады. Әрине, мүнда дэннің жерге түсуі жаяу жүріп шашқандай болмайды. Өйткені дэн топыраққа біркелкі түспейді. Сондықтан, колікпен дэн себу барысы гырмалап сіңіру жүмысымен бірге атқарылады. Бүл үшін ат үстіндегі дэн себуші үзын арқанмен ат соңына бір топ шеңгел бүтасын (таулы жерде шашыратқыны) немесе гікенегі бар сүйекті шоптерді сүйретіп алады. Кейде элгі шеңгел немесе сүйекті осімдіктің үстіне соқа, тас болмаса ауыр шым бастырады. Бүл топырақтыц біркелкі майдала- нуына әрі біркелкі сіңуіне ссптігін тигізеді. Осы әдісті қазақтардыц пайдалаиғанына 100 жылдан моліметті А.Левшин озінің 1832 жылы шыққан еңбегінде келтіроді. Егінші қазақтар арасында атқа жем немесе түқым эсер беру деген ғүрып бар. Дэн сеуіп жүрген сгіишігс үшырасқан адам: Түцымың пгүптесін!- деп тілск білдірі сп кезде, егінші: Аіітқаның келсін! деп жауап қатады. Жо лаушы: Түқым эсер бер! немесе аіпқа жем бер! дссс, егінші оган бір табак немесе бір тақия дэн береті 11 бол ran. Мүндай жоралғы кобінесе себер түқымы аз адамдарга берілетін болган. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дән суару''' дәнді жел арқылы шөп-шаламнан және қауызынан тазалау. Жел күшін пайдаланып істелетін дән тазалаудың бұл түрі астық көлеміне қарай жеке адам күшімен де, ұжымдасып та атқарылады. Қырманшылар ағаш күрекпен астықты көтере тастап желге ұшырып тұрады. Егер астық шағын болса, желдің өтінде тұрып табаққа салынған астықты түрегеп тұрып, жай ғана шашырата төменге төселген қап, кенеп, алаша үстіне төге бастайды. Қауызы бөлек, дәні бөлек түскен астықты екінші қайтара ұшырып, әбден тазалайды. Дән суыру кезінде жел болмай қалса, дән суарушы адам ысқырып желдің пірі Мірқайдардан жел шақырады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дәндәку''' дәстүрлі кісе белдіктің (белбеуінің) құрамдас бөлігі, от тұтатуға арналған заттар сақталатын шағын қалта түрі. Дәндәку туралы этнографиялық мәліметтер тым мардымсыз, тек тілдік деректерде ғана сақталған. Тілдік зертеулерде дәндәку кісе белдіктің айшықты безендірілген түрінің жергілікті атауы делініп жүр. Келесі бір деректерде дәндәку ертеректе жауынгерлік пен аңшылықта ерекше мәні болған кісе белдіктің құрамындағы оқшантайдың (әлбетте екі дана болады) түрленіп өзгерген түрі деп айтылады. Ұлы Абайдың өлеңінде: ''Шақпағым, дәндәкуім жарқ-жұрқ етіп, ''Жарғақ жастық бастырған жезді пыстан... деген жолдардан дәндәкудің от шығаратын шақпақпен қатар ілінетін кісе белдікке тағылатын элементтің бірі екендігі байқалады. Яғни былғарыдан ашық қалта түрінде жасалып, күміспен әшекейленген кісе белдіктің бір элементі дәндәку «қу» деп аталатын тамызық шырпы, білте тәрізді тұтатқыш заттар салынған кісе қалта болуы да ықтнмал. Әзірге дәндәку не екендігін дөп басып айту мүмкін емес. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дәрет алу''' ислам дініндегі тазару рәсімі. Дәрет алу намаз оқыр алдында, жаназаға қатысарда, сүйекке түскенде, мешітке, киелі орындарға бару сияқты міндет, парыздарды атқару алдында жасалады. Ұйықтау, құсу, үлкен және кіші дәретке отыру, жел шығару, қан кету сияқты жағдайларда дәрет бұзылады. Жуынып, қайтадан дәрет алу міндетті болады. Дәрет алу рет-ретімен жасалады: алдымен дәрет алуға ниет етіп, «ниет еттім Алла ризалығы үшін дәрет алуға, Бисмилләһ» деп барып, оң қолдан бастап, екі қолдың саусақтарып білекке дейін салалап үш мәрте жуады. Одан кейін ауызды үш рет шайып, мұрынға оң қолмен су алып, сол қолмен үш рет сіңбіреді. Бетті үш мәрте жуады. Екі қолды шынтаққа дейін үш рет жуады. Басқа, құлаққа бір рет мәсіх тартады (яғни сулы қолмен сүрту). Желкеге қолдың сыртымен, үш саусақпен бір рет мәсіх тартады (сулы қолмен сүрту). Сол қолмен әуелі оң аяқтан бастап, екі аяқты тобыққа дейін үш рет жуады. Сонымен қатар, дәрет алғанда мынадай: бетті жуғанда қас, сақал және мұрттың астындағы көрінбейтін теріні сумен ылғалдандыру, сақалға мәсіх тарту (сулы қолмен сақалдың арасын саусақтарымен тарамдау), қол-аяқ саусақтарының араларын тарамдап жуу, тәртіппен, яғни рет-ретімен жуу, әр мүшенің арасын үзбей жуу т.б. шарттары сақталуы тиіс. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Айтмұхамед Абдоллаұлы Лидулин''' (29.11.1924, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы өлген жылы белгісіз Қаныш Сәтбаевтың әріптес шәкірті, ғылым докторы (1971), профессор (1973), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1979), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1982). II дүниежүзілік соғысқа қатысқан. ҚазМУ-ды (1953, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан Ғылым Академиясының қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтында аспирант, зертханашы, инженер, кіші, аға ғылым қызметкері, зертхана меңгерушісі, ғалым-хатшы (1953-64), институт директорының орынбасары (1964-74), директоры (1974-95) әрі 1987 жылдан Қазақстан Ғылым Академиясы Төралқасының 1988 жылдан 1995 жылдан Қазақстан Ғылым Академиясының Геологиялық ғылымдар институтының құрметті директоры болып қызмет атқарды. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты жалпы және аймақтық геология, тектоника, металлогения, мұнай және газ геологиясы. Айтмұхамед Орталық Қазақстанда алтын, мыс, турмалин кендерін зерттеумен шұғылданды. Мұғалжар кешенді экспедициясын басқарды. Бірнеше кен орындарын (Самар алтын-мыс кені, Құмкөл, Арысқұм, Нұралы мұнай кендері, тағы басқалары) ашты. Айтмұхамедтің тапқан нақты мәліметтері бойынша республиканың тектоникалық картасы жасалды. Орал, Тянь-Шань және Орталық Қазақстанның тектоникалық құрылымдарының байланысы жөніндегі теориялық мәселелер жаңа тұрғыдан шешілді, геологиялық дамуының ерекшеліктері айқындалды. Айтмұхамед Қазақ КСР Мемлекеттік (1978) және КСРО Мемлекеттік сыйлықтарының (1985) лауреаты, Қазан революциясы, 1-дәрежелі Отан соғысы, рет Қызыл жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, Халықаралық геологиялық конгрестің алтын белгісімен, академик С.И.Вавилов медалімен марапатталған. Сәтбаевты ұстаз тұтқан Айтмұхамед ол туралы «Халықтың ұлы перзенті» («Жетісу», 1989, 12 сәуір), «Аса көрнекті ғалым, ғылым мен өндіріс («Қазақстан Ғылым Академиясының хабаршысы». 1999, №2), «Сәтбаев және Геологиялық ғылымдар институты» (Академик Қаныш Сәтбаев. Жинақ. «Ғылым», 1965), тағы басқалары мақалалар жазып, Сәтбаевты «Қазақстан геологиясының атасы» деп атады. «Ұстаз» деген мақаласында: «Соғыстың каһарлы жылдарында КСРО Ғылым Академиясының Қазақ бөлімшесіне Қаныш Сәтбаевтың келуі ғылымның жедел дамуына себеп болды. Қазақ даласының еліміздің алып индустриялы орталығының біріне айналуына Қаныш Сәтбаев зор үлес қосты» деп жазды. Ол Сәтбаевты Орта Азия мен Қазақстан ғұламаларының Әл-Фараби Ұлықбек Шоқан Уәлиханов Қаныш Сәтбаев тізбегінің ең соңғы өкілі деп бағалады. Айтмұхамед кейіннен Сәтбаев құрған геологиялық ғылымдар институтында басшылық қызмет атқарған. == Дереккөздер == Санат:1924 жылы туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Хабиболла Мир-Мұхамедоғлы Абдуллаев''' (31.8.1912, Қырғызстанның Ош қаласы іргесіндегі өзбек қыстағы, 20.7.1962, Танжент қаласында қайтыс болды) көрнекті өзбек геологы, ғылым доктары, профессор, Өзбек КСР Ғылым Академиясының және КСРО Ғылым Академиясының академигі Ташкенттегі Орта Азия университетінің геологиялық барлау факультетін бітірген (1935). Орта Азия геологиялық тресінің кен барлау партиясын басқарып, Ленгердегі вольфрам кен орындарын түбегейлі зерттеумен шұғылданды. 1939 жылы өзі зерттеген «Ленгер вольфрам кенінің геологиясы мен генезисі» деген тақырып бойынша кандидаттық диссертация қорғады. Бір жылдан кейін КСРО Жоғары білім комитетінің бұйрығымен Орта Азия индустрия институты кен факультетінің «Пайдалы қазбалар кафедрасының» доценті болып тағайындалды. Келесі жылы Орта Азия политехника институтының директоры, бірнеше айдан соң, Өзбекстан КП Орталық Комитетінің өндіріс бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. Хабиболла осы жұмыстарды атқара жүріп, *1946 жылы «Орта Азияның шеелитке құнарлы қабаттары» тақырыбы бойынша доктары диссертация қорғады. Қаныш Сәтбаев өзбек ғалымын ерекше қадірлеп, оған моральдық қолдау көрсетіп отырған. *1951 жылы Хабиболланың ғылыми тұжырымдар туралы Мәскеуге дейін жеткен айтыс-тартыста Сәтбаев Хабиболла ұсынған теорияны жақтады. БК(б)П Орталық Комитетінің ғылым мен жоғары оқу орындары бөлімінің сұрауына жауап бере отырып, *1951 жылдың шілдесі күні, яғни жоғарыдағы айтыстан үш айдан кейін Мәскеуге, БК(б)П Орталық Комитетке жолдаған ресми хатында Сәтбаев Хабиболланың есімін атап, «Орта Азиядағы түсті металл кендерінің геологиясы мен петрографиясы бойынша ірі білімпаз» деген сипаттамамен одақтық ғылым ордасының құрамына сайлауға лайық кандидаттар тізіміне өзбек ғалымын да ұсынған. *Үш жылдан соң Мәскеу ғалымдары Хабиболланың еңбегін Орталық баспадан көп таралыммен басып шығарып, кен барлауға ұсынды. Сол жылдарда ерекше құлшыныспен өнімді жұмыс істеген өзбек ғалымы бірнеше ғылым еңбектерін жариялады. Барлығы да алғашқы болжамын қорғап кеңейтуге, жаңа теорияны тереңдетуге арналған. Кейіннен Сәтбаев ескерткен ғылым шындық женді. Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстанның кен барлаушылары Хабиболланың жаңа теориясын арқау етіп, Орта Азия аймағынан түсті металдардың (вольфрам мен қалайының, қорғасын мен мырыштың, сирек және бағалы металдардың) құнарлы қорларын тапты. Солардың ішінде қоры әлемдік ірі алтын кендерінің алдыңғы қатарында аталып жүрген, тәуелсіздік алған Өзбекстан мемлекетінің бүгінгі ең басты табыс көзі болып отырған Мұрынтаудың қымбат қазынасын іздеп табуда Хабиболланың жасаған және Сәтбаевтың қолдауына ие болған болжамы адастырмас темірқазықтай жетекші рөл атқарған. *1957 жылы Қытай Халық Республикасы геологтарының бірінші іс құрылтайына КСРО-дан Геологиялық министрі П.Я.Антропов бастаған делегация қатысқан. Осы сапарға Сәтбаев пен Хабиболла шақырылып, үш апта бойы Қытай елінде құрметті қонақ болған. Ғалым-геолог Хабиболла өмірінің соңғы (1958-1962) жылдарында Өзбекстан Ғылым Академиясының президенті болып еңбек еткен. Хабиболла Лениндік сыйлық лауреаты (1959). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Альфред Николаевич Антоненко''' (1933 жылы Украина, Кривой Рог қаласы 1997) ғылымы докторы (1986), геофизика профессоры (1994), геология қазақ тау-кен және металлургия институтын (1955, қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) бітірген. *1955-57 жылы Қазақ КСР Түсті металлургия министрінің Түлкібас геологиялық барлау партиясында жұмыс істеді. *1957 жылдан бастап, Қазақстан Ғылым Академиясының Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының геофизика бөлімінде инженер, зертхана меңгерушісі болып жұмыс істеді. Альфредтің басшылығымен Солтүстік және Оңтүстік Қазақстанда, Успенск тектонтық аймағында Шу-Сарысу, Қаратау, Мұғалжар, Батыс Қазақстан, Шу-Іле, Балқаш, Алтай кенді аймақтарында іргелі (эксперименттік және теориялық) зерттеулер жүргізілді. Осы жұмыстардың нәтижесінде, жер қыртысының терең қабаттарына тән геологиялық және геофизикалық маңызды мәліметтер алынды. Сондай-ақ Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институты тарапынан Ұлытау Жезқазған аймағында зерттеулер жүргізді. Оның тереңдік жаңа құрылымдар анықталған карталарына Сәтбаев баса назар аударды. == Дереккөздер == 
'''Төлепбаев Байдабек Ахметұлы''' (10 Қазан 1921 жылы туған, Түркістан облысы Ордабасы ауданы Төрткүл ауылы) тарих ғылымының докторы (1967), профессор (1968), Қазақстан Ғылым академиясының академигі (1975), КСРО Ғылым академиясының мүшесі (1981). Қазақстан Халық ағарту ісінің үздігі. Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1982). ==Қысқаша өмірбаяны:== ''Археологиялық қазба жұмыстар''. 1949 жылы Ташкент мемлекеттік педогогикалық институтын бітірген. 1939–1945 жылдары Мектепте, Ташкент қаласындағы кәсіптік училищеде ұстаз, директордың орынбасары болды. 1947–1949 жылдары Өзбекстан КП ОК жанындағы партия мектебінде оқыды. 1949–1960 жылдары Өзбекстан КП ОК-де насихат және үгіт бөлімінің нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі. 1960–1973 жылдары КОКП ОК-нің ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы. 1973–1976 жылдары Қазақстан КП Алматы облысы партия комитетінің хатшысы. 1976–1983 жылдары Қазақстан Ғылым академиясының 1983–1984 жылдары Тарих, археология және этнология институтының директоры. 1985–1991 жылдары Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы институтының директоры қызметтерін атқарды. 1992 жылдан Тарих, археология және этнология институтының бас ғылыми қызметкері болды. ==Еңбектері мен Жетістіктері:== ''«Орта Азия партиялық аграрлық саясатының жүзеге асуы»'' тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 200-ден астам ғылыми жарияланым мен монографияның авторы. ''Ленин, Еңбек Қызыл Ту, рет 1-дәрежелі Отан соғысы, «Парасат»'' ордендерімен марапатталған. ==Дереккөздер== 
'''Эмма Михайловна Антоненко''' (1930, Ресей, Куйбышев қаласы 1986) ғылым кандидаты (1962). Қазақ тау-кен және металлургия институты (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) геологиялық барлау факультетінің геофизикалық бөлімін бітірген (1955). *1955-57 жылы тресінің Түлкібас геологиялық барлау партиясында инженер-геолог болып жұмыс істеді. *1957 жылдан Қазақстан Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтында аға зертханашы, кіші ғылым қызметкер, микросейсмо аудандау секторының жетекшісі болды. Қаныш Сәтбаевтың тапсыруымен, институт тарапынан, Оңтүстік Қазақстанның бірнеше қалаларында және Алматыда жоғары дәлдікті аудандау карталарын жасады (1962). *1967 жылдан Қазақстан Ғылым Академиясын Төралқасы жанындағы зерттеулерді үйлестіру жөніндегі комиссияның ғылыми хатшысы, *1972 жылдан КСРО Ғылым Академиясының жөніндегі комиссиясының мүшесі, *1974 жылы Қазақ КСР Мемлекеттік құрылыс кеңесінің мүшесі болып бекітілді. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының практигі, қорытындылары Шымкент, Жамбыл, Талғар, Қаскелен қалаларында пайдаланылды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Арайлы Ақкелін''' Қаныш Сәтбаевтың туған жері Ақкелін ауылының өткені мен бүгіні туралы жазылған кітап. Авторлары Ж. Бәтенұлы және Б.Әліпбайұлы. Павлодар облысы Баянауыл ауданы Қаныш Сәтбаев атындағы орта мектептің 100 жылдығына арналған. Қаныш Имантайұлының арғы аталары Қаржас Сәти бидің Ақкелін жеріне алғаш қоныс аударып келген кезінен бастап, Шорман би мен Сәтбайдың халыққа жасаған ізгі істерін, үлкен екі әулеттің тарихын нақтылы деректермен баяндайды. Кеңес өкіметі кезіндегі елдің экономикасы мен әлеуметтік жағдайы, халыққа қызмет еткен азаматтар, бұл елден туған танымал тұлғалар және қазіргі ауылдың тыныс-тіршілігі мен мектептегі Сәтбаев оқулары, мұражайы, Сәтбаевтану оқу бағдарламасы, мектептің атқарып жатқан жұмыстары туралы толық, нақты мәліметтер берілген. Кітап 234 беттен тұрады, таралымы 300 дана, шартты баспа табақ 5,4. «Торайғыров атындағы ПМУ ҒБО» баспасынан шығарылған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы ПМУ ҒБО баспасы кітаптары Санат:1999 жылы шыққан кітаптар 
'''Аса үздік шығарма''' Қаныш Сәтбаевтың әдеби-сын мақаласы. «Вестник АН КазССР» журналының 1949 жылғы 5-санында қазақ және орыс тілдерінде жарияланған. 1949 жылы жазушы М.Әуезовке «Абай» романы үшін бірінші дәрежелі Мемлекеттік сыйлық берілуіне орай жазылған. Ғалым Мемлекеттік сыйлықтың берілуі тек лауреаттың жеке басын ғана емес, сонымен бірге «көп ұлтты Совет Одағының жеке республикалары мен халықтарының аса көрнекті жетістіктерін тану болып табылатынын» атай отырып, қазақ жазушысының осы жолда қажымай-талмай еңбек еткеніне, ұзақ жылдарға ұласқан зерттеу жұмыстарымен айналысқанына назар аударады. Ол бұл ұлы туындыға әдеби сында алғаш рет «XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ елінің өмір тіршілігі мен болмыс-тұрмысын бар қырынан жан-жақты суреттеген шын мәніндегі энциклопедия» деген баға берді. Сәтбаев өзінің романға берген осы жоғары бағасын дәлелдеп, оның идеялық мазмұнына, көркемдік шеберлігіне, құрылымдық ерекшелігіне, көтеріп отырған тарихи жүгіне кәнігі әдебиеттанушы ғалымдарша қысқа шолу жасайды. Аса бай тарихи және әлеуметтік материалдың тамаша көркемдік шешімін тапқанын, автордың Абайды халықтың азамат ақыны, бастаушысы дәрежесіне көтере білгенін ескертеді. Романның тіл байлығын, образ шынайылығын атап өтеді. Жазушының өз «қаһарманының алаңсыз да арпалыссыз (бала Абайдың туған ауылына қайтып келе жатуы), ызалы да мазасыз (рулық талас туған кезде), салқын қанды, мұңлы (Абайдың әкесімен қырғи қабақ болуы) немесе лирикалық көтеріңкі (махаббат пен ақындық шабыт оянған кезеңдер) секілді тұстарында» нағыз суреткерлік талантымен көрінгеніне ерекше тоқталады. Сәтбаев «Абай» романын көркем шығарма ғана емес, танымдық маңызы зор ғылым еңбек ретінде де жоғары бағалайды. Осы тұстағы ғалым тұжырымы ерекше көңіл аударуды кажет етеді. «Қазақ халқының өткенін зерттегісі келетін ғалымның бірде- бірі бұл кітапты жаман ете алмайды: ғалым- филолог одан қазақ әдеби тілінің тууы мен қалыптасуын көреді; ғалым-этнограф көне заманмен қоса көрінген небір тұрмыстық бейнелер мен өмір құбылыстарын біледі; ғалым-юристер шариғаттан бастап, билер көсіміне шейінгі даланың заң жобаларынан бағалы мағлұматтар жинайды» деп жазды. Ұлы ғалым айтқандай, республика ғалымдары Абай өміріне байланысты осы тақырыпты сала-сала етіп зерттегені белгілі. Мақала кейін академик Сәтбаевтың томдық таңдамалы еңбектерінің 1970 жылы баспадан шыққан 5-кітабына, 1989 жылы жарық көрген «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Ошақбай Асылбеков''' (1929-2004) Қаныш Сәтбаевтың тәлімін көрген кенші. ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) журналистика факультетін бітірген (1952). Еңбек жолының алғашқы төрт жылында журналист болып, кейіннен кенші болып қызмет істеген. *1958 жылы жаңадан құрылған Жезқазған комбинаты (құрамына Қарсақбай мыс қорыту зауыты, Жезқазған кен басқармасы енген) біріккен кәсіподақ комитетінің төрағасы, *1969 жылы «Казмедьстрой» тресі біріккен партия комитетінің хатшысы, *1973 жылы Жезқазған қаласы партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланады. Ошақбай тәуелсіздік жылдары Қазақстанда жүргізілген реформаларға да белсене қатысты. Бірнеше ордендердің және медальдардың иегері. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Атбасар мыс ici және оның Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. Алғаш рет 1928 жылы «Қазақстанның халық шаруашылығы» журналының 9-10 сандарында жарияланды. Кейін ғалымның 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шықкан шығармалар жинағының 2-томына енді. Бұл мақала тараудан тұрады: өндірістік жайы, Атбасар ісінің перспективасы, отын, тасымал жағдайы. Мақалада екі сурет берілген, бірінші сурет Қарсақбай комбинатының кәсіпорны, екінші сурет Атбасар түсті металл тресі кәсіпорнының орналасу нобайы. Сәтбаев еңбегінде 1919- 25 жылдарға дейін Жезқазған консервацияда болғанын, *1925 жылдың 10 маусымында Қарсақбай мыс қорыту зауытын салуды аяқтау және Жезқазған кендері базасында жұмыс істейтін «Атбасар мыс кәсіпорнын» іске қосу туралы Еңбек және қорғаныс кеңесінің шешімі шыққанын жазады. Осы мақсат үшін сол кезде «Атбасцветмет» тресі құрылып, *1929 жылы Қарсақбай комбинаты деген атауға ие болады. Қарсақбай комбинатының құрамындағы Атбасар мыс кәсіпорны Атбасар уезінің ең шеткі оңтүстік-батыс жағындағы жартылай шөлейт жерде орналасқан. Қазақ КСР-інің аудандандыру кезінде Қарсақбай аудандық Қызылорда округінің құрамында болады. Ташкент темір жолындағы Жосалы станциясынан кәсіпорынқа дейін кара жол қосады, жолдың қашықтығы 375 шақырым. *1926 жылы «Атбасцветмет» тресінің кәсіпорындарын салып бітіру басқармасы орналасқан Қарсақбайға келген Сәтбаев ағылшындар қалдырған геологиялық мұрағатты және Геолкомның ізденіс жұмыстарының нәтижесін мұқият зерттейді. Сол кезде алғаш рет темір жолдан қашық жаткан пайдалы қазба кен орындарына көңіл аударады. *Кен орнында сақталған деректерден геолог 1907-17 жылы аралығында Қарсақбай зауытының құрылысы жүргенін біледі, ағылшындардың сол жылдары мыс қорыту зауыты мен байытатын фабриканы салудың нақты жобасын құрастырғаны, барлық қажетті ауыр кондырғылардың сатылып алынғаны, ішкі темір жолы тармағының салына бастағаны, барлық өндіріс цехтары мен шахталар салынғаны, 128 тұрғын үй және көлемі 17 212 шаршы метр казарма тұрғызылғаны сияқты негізгі жұмыстар атқарылғанын жазады. Соңғы бөлімдерінде Атбасар мыс ici кентастық база, отын, көлік жағдайлары, ауданның жалпы экономикасы жайлы жазған. == Дереккөздер == Санат:География Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Атбасар Терісаққан ауданындағы мысты құмтас геологиясының кейбір өзіндік ерекшеліктері туралы''' Қаныш Сәтбаевтың еңбегі. Қазақ КСР Ғылым Академиясы хабаршысы, геология сериясы» журналында 1954 жылы (18-шығарылымы) жарық көрген. «Қаныш Сәтбаев. Тандамалы еңбектер» бес томдығының 1-томына енген («Ғылым», Атбасар, 1967). Бұл еңбегінде ғалым ең алдымен, аудан геологиясының зерттелу жағдайына тоқталып, одан кейін аудандағы мыс кенінің түрлері мен ерекшеліктеріне ғылым талдау жасайды, оны игеру жолдарын көрсетеді. Соңында аталған мәселе бойынша төрт тармақтан тұратын қорытынды шығарады. == Дереккөздер == Санат:География Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Атбасар түсті металдар тресі КСРО Халық шаруашылығы Жоғарғы Кеңесіне (ВСНХ КСРО) қарасты Басметалл (Главметалл) басқармасының құрылымы. *1925 жылдың 10 маусымында Еңбек және Қорғаныс кеңесінің арнаулы қаулысымен Трест құрамына Спасск комбинаты, Қарағанды көмір кендері, Өспен (Нілді) мыс кеніші, Спасск (Көкөзек және Ақбұйрат) мыс қорыту зауыты беріледі және қайта салынып жатқан Қарсакбай мыс өндірісі, Байқоңыр қоңыр көмір кені, Жезқазғандағы мыс кеніштері, тағы басқалары кен орындары қаратылады. Бүгінгі жүйемен айтқанда, бұл Қарағанды, Ақтөбе және Ақмола облыстарының әлденеше аудан, елді мекендерін қамтыған, бір шеті мен бір шеті мың шақырымдай кеңістікке орналасқан орасан зор өндірістік кешен еді. Трестке осы өңірдегі мыс зауытын қайта салып, жедел мерзімде іске қосу жүктелді. Соған орай тиісті қаржы, тасымал құралдары және жабдықтар босатылды. Бірақ тасымал құралы негізінен ат пен түйе қомы болып қалды, жұмыскер күші де сайын даланың негізгі тұрғындары арасынан қабылданды, тек ғана КСРО-ның әр түкпірінен шақырылды. Трестің басқармасы 1925-29 жылы аралығында Мәскеуде, Рождественка көшесіндегі 8-үйде орналасты. 1929 жылдың күзіне таман Кеңес үкіметі жер-жерде қауырт жүріп жатқан алуан өндірістердің түсті металдарға мұқтаждығын өтеу мақсатымен Қазақстандағы екі бірдей мыс өндірісіне қомақты қаржы бөліп, соған байланысты Атбасар тресін таратып, Спасск мен Қарсақбайда дербес басқарылатын комбинаттар құруға қаулы қабылдайды. Нақ сол уақытта Мәскеудегі басқарма да тарап, дені осы комбинаттарға қоныс аударған. Инженер-геолог Қаныш Сәтбаев аталған тресте 1926-29 жылы бас геолог болып еңбек еткен. 1929 жылдың күзінде, ол өз қалауы бойынша Қарсақбай мыс комбинатына бас геолог әрі геология бөлімінің меңгерушісі болып ауысқан. == Дереккөздер == Санат:Геология 
'''Атмосферада жарықтың және шашылуы''' Алматыдағы Қазақ КСР Ғылым Академиясының баспасынан 1962 жылы орыс тілінде жарық көрген жинақ. Жауапты редакторы В.Г.Фесенков. Кіріспеден, 32 баяндамадан тұрады. 1961 жылы 2-9 қазанда Алматы қаласында Атмосферада жарықтың және шашырауы туралы бүкілодақтық кеңес болып өтті. 32 баяндама тындалып, талқыға салынды. Оның жартысына жуығын Қазақ КСР Астрофизика институтының мамандары жасады. Ресейден, Эстониядан, Грузиядан, Украинадан, Дағыстаннан және ГДР-дан (1 өкіл) ғалымдар қатысты. Кеңестің кіріспе сөзінде академик Қаныш Сәтбаев қатысушыларды құттықтап, атмосферадағы оптика саласындағы әр түрлі мәселелер талқыға салынатынын, сондай-ақ олардың Қазақ астрофизика институтының атмосфералық оптика секторының жұмысымен танысатындығын айтты. Жинақта осы мәселе бойынша өткен бүкілодактық кеңестің материалдары беріліп, осы саладағы ғылыми тәжірибелер мен теориялық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. 13 сурет, 87 кесте, 105 сызба қамтылған. Соңында кеңестің резолюциясы және қатысушы 53 адамның тізімі көрсетілген. Атмосфералық оптика мамандарына, геофизиктерге, метеорологтарга және астрофизиктерге арналған. Көлемі 21,7 баспа табақ. Таралымы 1050 дана. == Дереккөздер == Санат:География 
'''Ауыл шаруашылығы малдарының жекелей өсірілуі''' Алматыдағы Қазақ КСР Ғылым Академиясының баспасынан 1964 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Жауапты редакторы Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевтың жарқын бейнесін еске алуға арналған. Кітапта Қазақстан селекционерлері шығарған қойдың жаңа тұқымдары қазақтың биязы жүнді қойы, арқар меринос және оңтүстік қазақ мериносының ерекшеліктері, биология зерттеулердің нәтижелері берілген. Еңбекте ауыл шаруашылық малдарының биология қасиеттерін бағалаудың жаңа тәсілдері, малдардың бітімі мен ішкі құрылысының ерекшеліктері, жүн және ет өнімдерін дамыту көрсетілген. 27 автордың 22 мақаласы жарияланып, онда 69 кесте, 99 сурет және үлгі қамтылған. Ауыл шаруашылық мамандарына, ғылым қызметкерлерге, студенттерге арналған. Көлемі 25 баспа табақ. Таралымы 1440 дана. == Дереккөздер == Санат:География Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Ауыртпалық түскен жер''' кітапша. «Қазақстан» баспасынан 1968 жылы орыс тілінде жарық көрген. Авторы жазушы Н.П.Кулаков. Қазақстан индустриясының еңбеккерлері кәсіпорынге арналған. Әсіресе, Жезқазған кешенді геологиялық барлау экспедиясиясы қажырлы еңбегі шынайы баяндалады. Қаныш Сәтбаевтың аймағының кен байлығын іздеу жолындағы 15 жылдық қажырлы еңбегі тартымды суреттеледі. Еңбекші қауымға, көпшілік оқырманға арналған. Көлемі 1,05 баспа табақ. Таралымы 1500 дана. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
Шыңғыс хан '''Төре''' Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошыдан тарайтын ұрпақ, қазақ даласында әлеуметтік топ. Олар қазақ руларына қосылмайтын өз алдына дербес қауым болып саналған. Төрелер өздерін “ақсүйек” қатарына жатқызған. Қазақ қоғамында хандар тек төрелерден шыққан сұлтандар арасынан сайланатын. Төрелер әкімшілік және сот билігін жүзеге асырды. Сонымен қатар олардың соғыс кезінде жасақ құрып, оған қолбасшылық ету құқығы болды. Қазақ жүздерінің Ресейге қосылуы барысында Орта жүз бен Кіші жүзде бірте-бірте хандық жүйе жойылып, төрелер қазақ қоғамының өмірінде бұрынғыдай рөл атқара алмады. Қазақстанда 1867 1868 жылдардағы реформалардың енгізілуі төрелердің экономикалық және саяси артықшылықтарын біржола жойды. == Төреден шыққан қайраткерлер == Шоқан Уәлиханов Шота-Аман Уәлиханов Әлихан Бөкейханов Дəулеткерей Шығайұлы Сұлтан Қажы Ғұбайдолла Жәңгірұлы Шыңғысхан Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев Мұхит Мерәліұлы Лұқпан Мұхитов Қазақ хандары == Тағы қараңыз == == Сыртқы сілтемелер == Төрелердің шежіресі == Дереккөздер == Санат:Қазақ хандығы Санат:Қазақ рулары 
'''Марат Мұратұлы Ахметжанов''' (22.12. 1964, Павлодар облысы Баянауыл аудандық Теңдік ауылы) заңгер, 3-сыныпты әділет кеңесшісі, генерал-майор. Арғын тайпасының Сүйіндік руынан шыққан. Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген. 1991-93 жылы Қарағанды облысы Теміртау органдарында, 1993-97 жылы ҚР Бас 1997-98 жылы Қазақстан Мемлекеттік тергеу комитеті, кейін Қазақстан Ішкі істер министрінің әскери-тергеу департаментінде тергеу басқармасының бастығы, 1998-2001 жылы тергеу департаменті директорының орынбасары, Қазақстан Сот қаулыларын орындау жөніндегі комитеті төрағасының орынбасары, 2001-03 жылы Қазақстан Бас Алдын ала тергеу мен зерттеудің заңдылығын қадағалау жөніндегі департаментінің бастығы, 2003-06 жылы Павлодар облысының прокуроры қызметтерін атқарды. 2006 жылдан Түркістан облысының прокуроры. Ресейдің мемлекеттік «І Петр» және «Адмирал Кузнецов» атындағы және Қазақстанның бірнеше медальдарымен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1964 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан Санат:Қазақстан прокурорлары Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері 
'''Хамза Әбілғазин''' (1919, Павлодар облысы Баянауыл ауылы 1980, Алматы қаласы) қоғам қайраткері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, Қаныш Сәтбаевтың туған жерінен түлеген азамат. Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. *1938 жылы Абай атындағы Қазақ Педагогика институты (қазіргі ҚазҰПУ) жанындағы жұмысшы факультетін бітірген. *1939 жылы әскер қатарына шақырылып, кейін 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан, Ленинград қоршауында болған. *1946 жылы әскер қатарынан босап, елге қайтады, *1946-50 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы өнер істері басқармасының алқа мүшесі және репертуарларды бақылау бөлімінің бастығы, *1950 жылы Қазақстан КП ОК-нің нұсқаушысы, *1950-58 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Төрағасының көмекшісі, КСРО Министрлер Кеңесі мәдениет тобының аға кеңесшісі, *1958-62 жылы Алматы теледидар студиясының директоры, *1962-64 жылы «Қазақфильм» киностудиясы директорының орынбасары, *1964-72 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің радиохабарлар және теледидар басқармасының бастығы, *1972-80 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасы істер басқармасының бастығы қызметтерін атқарды. Соғыстағы ерлігі үшін «Александр Невскии» және Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақ КСР саясаткерлері 
'''Төлеутай Әбжанұлы Әбілдин''' (9 мамыр 1931 жыл, Баянауыл ауылы, Павлодар облысы 1996 жыл, Павлодар, Павлодар облысы) қазақ тарихшы, мұражай қызметкері. Қазақ КСР Білім беру ісінің үздігі. ҚазПИ-ді (1954, қазіргі ҚазҰПУ), мұражай қызметкерлері курсын (1979) бітірген. *1949-50 жылы Жосалы алтын өндіру кенінде бастауыш сыныптың мұғалімі, *1954 жылдан Баянауылда тарих және география пәндерінің мұғалімі. *Баянауылдағы Сәтбаев атындағы мұражайдың негізін қалаушылардың бірі және 1967-95 жылы директоры болды. Бірнеше медальдармен және төс белгілермен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан педагогтары 
'''Шайхы Әбілдин''' (15.1.1918, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Теңдік ауылы 1986) Қазақ КСР Халық ағарту ісінің үздігі (1964),ардагер мұғалім (1970). Павлодар Педагогика училещесін бітірген (1939). *1939-42 жылы Теңдік ауылында бастауыш сыныптың мұғалімі, кейін директоры, *1950-51 жылы Баянауыл ауданы Абай атындағы балалар үйінің директоры, *1951-78 жылы Теңдік ауылында, кейін Сәтбаев кеңшарында бастауыш сынып мұғалімі болып қызмет істеген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Асыл Әлімжанұлы Әбішев''' (3.10. 1974 жылы Павлодар облысы Баянауыл ауданы Теңдік ауылы) жергілікті ақын, журналист. Қазақстан журналистер одағының мүшесі (2006). Павлодар Педагогика институтын бітірген (1993). *1993-2000 жылы Баянауыл ауданындағы Қаныш Сәтбаев атындағы орта мектепте мұғалім, *1999 жылы аудандық мәслихаттың депутаты, *2000 жылдың ақпанынан Павлодар облысы «Сарыарқа самалы» газетінде тілші, экономика және саясат бөлімінің меңгерушісі, Бас редактордың орынбасары, *2011 жылдың қазанынан Бас редакторы қызметін атқарады. Поэзиялық шығармалары аудандық, қалалық, облысы және республика басылымдарда жарыққа шығып тұрады. Өлеңдері «Жастық әуен» (2005), «Ертіс толқыны» (2011) жинақтарына енген. Шағын әңгімелері, сатиралық шығармалары республика және облыстық басылымдарда жарияланып жүр. == Дереккөздер == Санат:1974 жылы туғандар Санат:Баянауыл ауданында туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан журналистері 
'''Ернұр Нұрмұханұлы Әйткенов''' (4.9.1965 жыл, Павлодар облысы, Май ауданы, Жалтыр ауылында туған) мемлекет қызметкері. Семей институтын бітірген. 1989 жылы зоотехник, кейін аудандық одақтың жетекші зоотехнигі, «Спутник» және «Киров» кецшарларының бас зоотехнигі, Май аудандық ұжымдық ауыл шаруашылық кәсіпорнының директоры, 2000-06 жылы Тереңкөл ауданының «Еңбек» шаруа қожалығының атқарушы директоры, Павлодар облысы Павлодар ауданының ауыл шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары, Қашыр аудандық «Песчанский» асыл тұқым орталығының директоры болып қызмет етті. 2006-10 жылы Май ауданының әкімі болып қызмет атқарды. 2010 жылдан Павлодар облысы Баянауыл ауданының әкімі. == Дереккөздер == Санат:4 қыркүйекте туғандар Санат:1965 жылы туғандар Санат:Май ауданында туғандар Санат:Семей мемлекеттік университеті түлектері Санат:Май ауданының әкімдері Санат:Баянауыл ауданының әкімдері 
'''Мырза Алдабеқұлы Әкімбек''' (1833-86) қазақ меценаты, Қаныш Сәтбаевпен аталас, арғын ішіндегі сүйіндіктен шыққан. Баянауылының Қызылтау өңірінде болыс болған. Қайырымдылық істерінің арқасында «Әкімбек мырза» деген атқа ие болған. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы өзінің 16 жылдық молдалық ісін осы Ә. Молдағұлованың ауылында бастады. 1885 жылы Мұса Шорманұлын еске алу асын ұйымдастырушы болды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Әжібай Әлтаев''' (1886, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы Баянаула ауылы 4.1921 жылы Дегелең тауы) Қаныш Сәтбаевтың ауылдасы әрі замандасы. 20 ғасырдың басында солтүстік өңірдің азаматтары ауыл-үйлерінің қысқа дайындығын жасап бергеннен кейін, топтасып Сібірге жұмысқа жалданып кететін болған. Баянауылда сондай топты үнемі Әжібай ұйымдастырып жүрген. Ол басқарған топ «Лензолото» компаниясының Үркіттегі кеңсесімен шарт жасасып, кен шығару орнына қатысады. Баянауыл жігіттері Назымбек, Молша, Сыздық, Қабылбек, Қасейін және Әжібай полиция бақылауынан сытылып шығып, елге аман-есен оралады. Ал Әлібайдың Қабылбегі оққа үшып, Лена жағасында мәңгі қалады. Әжібай 1913 жылдың қысында бір топ жігітті бастап тағы да Сібірге тартады. Бұлт Транссібір жолына екінші табан салынып жатқан кез. Қазақ жігіттері осы құрылысқа орналасады. Келесі 1914 жылы 1-дүниежүзілік соғыс басталады. Жол бойымен батысқа қарай әскер ағылады. «Бір табан жолмен осыншама әскерді қан майданға жөнелтіп жатыр. Біз екінші табанды салсақ, өлімге айдалушылар саны да екі есе көбейе ме екен? Орыс баласының обалына қалмайық» деп Әжібай жетпіс шақты қазақты құрылыстан алып кетеді. Әжібай Баянауыл ұясында РКП (б)-ның тілектесі ретінде тіркеліп, оның казак-татар секциясының белсенді мүшесі болады. Кеңес өкіметі жарияланғаннан басталған жаңалықтардың басы-қасынан табылып жүреді. Ақбеттау болысына милиция болып тағайындалып, жергілікті жерде Сәтбаев сот ретінде шығарған үкімді орындатушы болады. Дегелең соғысына тачанка пулеметшісі болып қатысып (көмекшісі Бельденинова Таня), қанды шайқаста қаза табады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Әр жылдардан''' Алматыдағы «Ғылым» баспасынан 2002 жылы орыс тілінде жарық көрген монография. Авторы Шәмшиябану Қанышқызы Сәтбаева. 15 тараудан тұрады. Студенттік жылдар мен ғылым іссапарлар, форум, конгресс, қатысулар, емделу мен демалу кезеңдері, туристік сапарлар барысында көптеген алыс және жақын шет ел қалаларында болған сәттер кітапта жан-жақты баяндалады. Көпшілік қауымға арналған. «Павлодарда, Баянауылда» атты тарауда Павлодар тарихына, Баянауылға, Ертіс өзеніне сипаттама беріліп, Қаныш Сәтбаевтың шыққан ортасы, ол жайлы естеліктер, оның атындағы мемориалдық мұражай, Қаныштың С.Торайғыровпен кездесуі жөнінде айтылады. Көлемі 18,2 баспа табақ. Таралымы 500 дана. == Дереккөздер == Санат:Ғылым Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Әуезовтің алпыс жылдығына арналған мақалалар жинағы''' Мұхтар Әуезовтің 60 жылдық мерейтойына орай, 1959 жылы Қазақ КСР Ғылым Академиясының баспасынан қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген мақалалар жинағы. Редакция алқасы: академик І.Кеңесбаев, Ы.Дүйсенбаев (жауапты редакторы), Е.Лизунова, А.Нұрқатов. Кітап Әуезовтің Ленин орденімен марапатталуы, жазушыға «Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қызметкері» құрметті атағын беру туралы жарлықтармен, Қазақстан Үкіметінің, «Правда» газетінің, Қазақ КСР Ғылым Академиясының, бір топ КСРО жазушыларының, Қазақстан Жазушылар одағының басталып, одан әрі 18 адамның қоғам және мемлекет ғалымдардың, әдебиет сыншыларының мақалалары топтастырылған. Бұларда қаламгердің жазушылық, қызметі, оның дүние жүзі әдебиетіне қосқан зор үлесі проза және драматургия жанрын дамытудағы жемісті еңбегі атап көрсетілген. Жинақта Қаныш Сәтбаевтың «Қазақ совет әдебиетінің үздік шығармасы» атты мақаласы берілген. Онда ол ұлы Абайдың өнегелі өмір жолын, өскен ортасын, кешкен дәуірін айқара ашып, 19 ғасырдың 2-жартысындағы қазақ елінің салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын, сұлу табиғатын көркемдік тұрғыдан шыншылдықпен суреттеген М.О.Әуезовтің ұлан-ғайыр қызметіне, кең арналы шығармасына, тілінің байлығы мен онда шынайы бейнеленген образдарға шолу жасайды. Көпшілікке арналған. Көлемі 19 баспа табақ. Таралымы 1090 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Нәзір Төреқұлов''' (1892, Қандөз, Сырдария уезді, Түркістан өлкесі, Ресей империясы (қазіргі Қандөз ауылы, Жаңақорған ауданы, Қызылорда облысы) қараша 1937, Мәскеу) мемлекет және қоғам қайраткері, публицист, алғашқы қазақ елшілерінің бірі, дипломат. Орта жүздің алты арысының бірі Қоңырат тайпасы Көтенше тармағының Маңғытай руынан. Нәзір Төреқұлов қызы Әнелмен бірге ==Өмірбаяны== *Қоқандағы жәдидтік мектепте және екі жылдық орыс-түзем мектебінде бастауыш білім алған. *1913 жылы сондағы бітіріп, Мәскеудегі коммерция институтына оқуға түскен. *1916 жылы 25 маусымдағы патша жарлығы бойынша майданның қара жұмысына алынған жерлестеріне көмек көрсету мақсатымен оқуын тастап, Батыс майданға барған. *Минскіде Земство одағына нұсқаушы болып жұмысқа кіріп, тыл жұмысына алынғандарға тілмаштық қызмет көрсетіп, олардың мүддесін қорғау бағытындағы іс-шараларға белсене ат салысты. Сонда жүріп қазақ жастарының “Еркін дала” атты астыртын ұйымын құруға жетекшілік етті. *1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін Орынборға оралып, “Еркін дала” ұйымының алғашқы құрылтайын ұйымдастырады. *1918 жылғы 16 сәуірден Орынборда “Қазақ мұңы” газетін шығаруды қолға алды. Осы жылы жазда Қоқанға оралып, сонда жұмысшы, диқан және солдат депутаттары кеңесіне қызметке тұрып, оның органы болып табылатын “Халық газетасын” және Түркістан Коммунистік Партия органы “Инқилоб” (Революция) журналын шығаруға ат салысты. *1919 жылы Ферғана облысы ревкомының және Түркістан Орталық Атқару Комитетінің төрағасы болды. *1920 1922 жылы Түркістан Коммунистік Партия Орталық Коммитетінің төрағасы, Түркістан Орталық Атқару Коммитетінің мүшесі және төрағасы, Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің және Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік Республикасы халық комиссарлар кеңесінің, Ресей Кеңестік (большевиктер) Партиясы Орталық Коммитетінің Түркістан бюросының, Түркістан майданы революциялық әскери кеңесінің мүшесі. Ол осындай лауазымды қызметтерде жүріп дін мәселесіне көп көңіл бөлді. Түркістан Орталық Атқару Коммитетінің төрағасы ретінде барлық мекемелерде демалыс күнін жексенбіден жұмаға ауыстыру туралы және Құрбан айттың үш күнін демалыс күндері деп жариялау туралы қаулыларға қол қойды. *1921 жылы “Қызыл байрақ” журналында “Ислам және коммунизм” атты мақала жариялап, онда исламның қоғамдағы атқарып отырған рөліне оң баға берді. *1922 1928 жылы Мәскеуде КСРО Орталық Атқару Коммитеті жанындағы Орталық баспа басқармасының төрағасы қызметін атқарды. Бұл қызметке кіріскеннен кейін В.И. Лениннің қабылдауында болып, автономия алған халықтардың тілін мемлекттік тілге айналдыру мәселесін көтерді. Түркі тілдес халықтардың ортақ әліпбиін жасау жөніндегі комиссияға төрағалық етіп, араб әліпбиінен латын әліпбиіне көшуді жақтады. Орталық баспа басқармасының төрағасы ретінде қазақ тілінде “Темірқазық” атты журнал шығаруды ұйымдастырып, оған Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев секілді қазақ зиялыларын тартты. *1928 1932 жылы Хиджазда бас консул болды. *1932 1936 жылы КСРО-ның Сауд Арабиясындағы өкілетті елшісі болып қызмет етті. *1932 жылы маусымда Сауд Арабиясы королінің мұрагері Фейсал әл-Саудтың КСРО-ға ресми сапарын ұйымдастырды. *Төреқұлов Нәзір елші болған жылдары араб тілін жетік меңгеріп, бірнеше мәрте кіші және үлкен қажылық рәсімін орындады. *1936 жылы КСРО Ұлттар кеңесінің жанындағы Орталық тіл және жазу институтына қызметке орналасты. *1937 жылы шілдеде “халық жауы” ретінде айыпталып, ату жазасына кесілді. *1958 жылы 28 қаңтарда КСРО Жоғарғы сотының шешімімен ақталды. Бүгінде Алматы, Шымкент, Қызылорда қалаларында Төреқұлов Нәзір есімімен аталатын көшелер бар. Оның есімі Шымкенттегі, Түркістандағы және Шолаққорғандағы орта мектептерге берілген. Түркістан қаласында Төреқұлов Нәзір мұражайы жұмыс істейді. Фейсал бин Абдель Азиз аль Сауд ханзада мен Нәзір Төреқұлов. Джидда қ-сы, 1929 ж. Фейсал бин Абдель Азиз ас Сауд ханзада бір топ дипломаттардың арасында. Джидда қ-сы Қайраткер ғалым ретінде отандық тіл білімі саласына үлкен үлес қосты. Оның «Жат сөздер», «Ұлт мәселесі және мектеп», «Қазақ-қырғыз үшін жаңа әліпби» сынды еңбектері мен өзге де мақалаларында емле, әліпби, терминология жүйесі ғылыми негізде талданып отырады. Сондай-ақ қаламгердің әдебиет туралы пікірлері де ерекше. Ол С.Сейфуллиннің «Асау тұлпар», «Бақыт жолына» атты шығармаларына, өзбек каламгері А. Қадыридің еңбектеріне сын жазды. Өзбектің «Инқилоб» атты журналына жазған ислам діні, жәдитшілдік, Түркістан тарихы туралы мақалалары ғылыми нақтылығымен көзге түседі. Қайраткер 1937 жылы 15 шілдеде ұсталып, қарашада атылды. == Шығармалары == Орыс-өзбек тілінің сөздігі. Ташкент, 1922. Түркістан Автономиялық Республикасы // ЖН. 1923. 1. кітап, 86-95 б; (Бартольд В. В. кітабына рецензия). Түркістан тарихы. Ташкент, 1922 // Сонда. 2. кітап, 162—164 б. Лениндік жолмен: (Наримановтың өліміне орай) // НВ. 1925. 7. IV. жинақ Түркі әліпбилерінің латындандырылуы мәселесіне орай // Сонда. 10/11. 218—222 б. Ұлт мәселесі мен мектеп. Мәскеу, 1926. "Ұлт мәселесі мен мектеп" == Сөз сөйлеуі == Бүкілодақтық түркологиялық құрылтай, 1926. 263—268; 309—310, 330—331 б. == Баяндамалар == Стенографиялық есеп, 1927. 88-92 б., 115—123; Біздің міндеттеріміз // НВ. 1928. 20/21. XII—XXII жинақ; Нәзір Төреқұлов Сауд Арабиясы Корольдығындағы КСРО-ның өкілетті өкілі: (Хаттар, күнделіктер, есептер. 1928—1935 жж.). М., 2000. Сурет:Stamp of Kazakhstan 566 пошта маркалары, 2006 жыл: Шоқан Уәлиханов, Сәкен Сейфуллин, Нәзір Төреқұлов, Қаныш Имантайұлы Сәтбаев == Дереккөздер == Санат:1892 жылы туғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Елшілер Санат:КСРО саясаткерлері 
'''Нәйла Оразғұлқызы Базанова''' (11.11.1911, Бішкек қаласы 11.1.1993, Алматы қаласы) ғалым, қазақ әйелдері арасынан шыққан тұңғыш биология ғылым доктары (1945), профессор (1946), Қазақстан Ғылым Академиясының академик (1951), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1946). Алматы институтын (қазіргі ҚазҰАУ) бітірген (1932). *1932-47 жылы сол институтта ассистент, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі, *1948-51 жылы эксперименттік биология институтының директоры, *1951-66 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының Биология және медицина бөлімінің *1966-86 жылы Физиология институтының директоры, *ал 1986-93 жылы сол институттың құрметті директоры болды. Негізгі ғылым еңбектері ірі қара малдың ас қорыту ерекшеліктерін және жас төлдің өcyi мен физиологиясын зерттеуге арналған. Ол малдың ішек-қарнындағы мембраналы ас қорыту механизмін ашып, ішек-қарын кенересіндегі ас қорыту күйіс малына да тән екенін дәлелдеді. Малды пропион қышқылды ашытқы қосылған сүрлемнің жаңа түрімен азықтандыруды ұсынды. Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту, екі рет «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Нәйла Қаныш Сәтбаевтың өнегесін көріп, тәлім алған ғалымдардың бірі, ұлы ғалым туралы «Жарқын есім» («Заңгар» // Қаныш Сәтбаев туралы естеліктер. А., «Айкос». 1999. 136-137-6.), «Өнегесі өзгеше еді» («Зерде», 1999. №2, 20-6.) естеліктерінің авторы. Мұнда ол ''«Мені Қаныш Сәтбаевтың ойлау ауқымының кеңдігі және ғылымның барлық саласы бойынша жетік хабардарлығы әрқашан таң қалдыратын»'' («Академик Қаныш Сәтбаев. Из писем заметок», «Атамұра», 1998. 141-6.) деген жүрек-жарды сөзін айтты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Біссміллә Балабеков''' (1901, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Ақши ауылы 1979, Алматы облысы Қарасай ауданы) Қаныш Сәтбаев туған өңірден шыққан халық әншісі. Әкесі Балабек Ержановтан және Жаяу Мұса Байжанов, Майра Уәлиқызы, Әміре Қашаубаевтардан тәлім алған. Семей қазақ драма театрының алғашқы артисінің бірі болды. 1922-23 жылы Жұмат Шанин режиссерлігімен қойылған «Арқалық батыр» пьесасында Бісміллә пен Әміре Қашаубаев Қияқ және Тұяқ ролдерін ойнады. Бісміллә Біржанның, Ақан серінің, және тағы басқалары елге танылмай қалған әндерін сақтап таратушы. 1930 жылдары оның орындауындағы бұл әндер таспаға жазылды. 1930-40-жылдары Павлодар қаласына келіп, Павлодар орыс-қазақ бірлескен драма театрында өнер көрсетті. Біссміллә саяси қуғын-сүргіннің азабын тартқан әнші. == Дереккөздер == Санат:1901 жылы туғандар Санат:Баянауыл ауданында туғандар Санат:1979 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан әншілері Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Қарасай ауданында қайтыс болғандар Санат:Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы Қазақ музыкалық-драма театры әртістері Санат:Павлодар облыстық орыс драма театры әртістері 
'''Барлаңдар, бағдарлаңдар''' Қаныш Сәтбаевтың мектеп оқушыларына арнаған тілек сөзі. *1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, *2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енді. Сәтбаев: ''«Жас достарым, сендер жазғы демалыс кезінде өлкетану саяхаттарына, түрлі жорықтарға шығасыңдар. Сонда сендер көздеріңе түскен тастарға, сан алуан минералдарға жіті зер салып, бағдарлаңдар, барлаңдар. Табиғатта тастар неше алуан формада, түрлі түсті болып келеді. Тас жарықшақтарында кездесетін өзге түсті жолақтарға назар аударыңдар. Тастың салмағы, түсі, формасы ерекше болса, оған міндетті түрде тоқталыңдар. Қымбат қазыналардың бәрі осы тастан табылады»'' деген тілек айтады. == Дереккөздер == Санат:Геология 
'''Ахметолла Ақтайұлы Барлыбаев''' (1880-1937) мұғалім, 1911-17 жылы Павлодардағы сыныпты орыс-қазақ училищесінде сабақ берген. 1911-14 жылы осы училищеде Қаныш Сәтбаев, Жүсіпбек Аймауытов және тағы басқалары білім алған. Алаш партиясының мүшесі (1917-19), Бүкілқазақтық тұңғыш құрылтайға қатысқан (1917), сот мүшесі, Түрксіб темір жолы Кеңестік халық комитетінің прокуроры болған (1920-37), 1937 жылғы қугын-сүргін құрбаны. == Дереккөздер == 
'''Хабиб Ақтайұлы Барлыбаев''' (1898, Павлодар облысы Баянауыл аудандық-1946) Қаныш Сәтбаев туған өңірден шыққан білікті ғалымдардың бірі. Медицина ғылым доктары, ағартушы, дәрігер. Омбы медицина институтын бітірген (1926). Өзінің еңбек жолын Қазақ мемлекеттік медицина институтында (қазіргі ҚазҰМУ) және Кеңес халық комитетінің ауруханасында бас дәрігер қызметтерінен бастаған. Оның жоғары санатты біліктілігі ескеріліп, ҚР үкіметі Қазақстан КП ОК-нің 1-хатшысы Ж.Шаяхметовтің, сондай-ақ Жамбыл Жабаевтың денсаулығын қарау сол адамға тапсырылған. КСРО Ғылым Академиясы Қазақ бөлімшесі өлкелік Патология институтын ұйымдастыруға белсенді қатысты, институт директорының орынбасары, малярия және басқа да трансмиссивтік аурулар секторының меңгерушісі болды. «Ерен еңбегі» үшін медалімен және Еңбек Қызыл Ту орденімен (1939) марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Райхан Оразайқызы Батырбекова''' (2.1. 1967, Алматы қаласы 7.8.2002) филология ғылымының кандидаты (1992). Қаныш Сәтбаевтың Шәмшиябану атты қызынан туған немересі. ҚазМУ-ды (1988, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. ҚазҰПУ-да орыс және шет ел әдебиеті кафедрасында қызмет істеген. «Из истории литературных связей», «Бернияз Кулеев» және бірнеше мақаланың авторы. «Абай» мақала жазып, оның ішінде академик Сәтбаевтың Абай туралы жазғандарын жүйелеп зерделеген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Бауырлас республикалар Алматыдағы Қазақтың мемлекеттік баспасынан 1961 жылы орыс тілінде жарық көрген жинақ. Құрастырушылар Хабдрашитов пен Гаксельрод. Бұл еңбек Қазақ КСР мен Қазақстан Компартиясының 40 жылдық мерейтойының тойлануын баяндайды. Осы кезеңде республика мықты индустриялы, жоғары мәдениетті, тың жерлері игерілген елге айналды. Еңбекте сонымен қатар Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі мен Қазақстан Компартиясы ОК-нің салтанатты мәжілісі жайында айтылған. Жинаққа мерекеге байланысты Орталық және жергілікті газеттерде жарияланған мақалалар, өлеңдер, очерктер, репортаждар енген. Алматыда өткен мерекелік митингіде Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевқа сөз беріліп, онда ол Қазақстандағы ғылымның дамуы, пайдалы қазбалы кен орындарының ашылуы, соның нәтижесінде ірі ауыр индустриалдық кәсіпорындардың құрылуы, тың және тыңайған жерлердің игерілуі жайында айтады. Көлемі 19 баспа табақ. Таралымы 40 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Иген Баязитов''' (1904, Павлодар облысы Баянауыл ауданы 1955) Қаныш Сәтбаевтың қамқорлығын көрген өнерпаз-әнші. Сауатын ауылдық мектепте ашқан. Баянауылда ауылдық кеңес хатшыларын дайындайтын қысқа курста оқып жүрген кезінде, Сәтбаев басшылық еткен жастар мәдени-ағарту ұйымының кештеріне қатысып, гармонь тартып, ән айтып жүреді. Курсты бітіргеннен кейін Қаныш оны 10-әділет теліміне атшы етіп қалдырады. Иген кейін Баянауыл ауылының кеңесінің хатшысы болды және ауданының әр түрлі мекемелерінде басқару қызметтерін атқарды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Нәсіпбек Баязитов''' (1919, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Егіндібұлақ ауылы 1943, Украина, Харьков облысы Изюмин ауданы Заводы ауылы) опера әншісі, музықант, аға лейтенант. Абай атындағы Опера және балет театрының ойын жүргізушісі міндетін атқарған. 1940 жылы әскерге шақырылады. Ж.Шанин, К.Байсейітова, Ж.Елебеков және басқа да атақты адамдармен бірге жұмыс істеген, дауысы қатты, әдемі болған, сырнай мен баянда өте жақсы ойнаған, репертуарында халық әндері мен қазақ әндері болды. Қазақтың халық әні «Баянауылды», «Сұрша қыз» және Жаяу Мұсаның әндерін, грузин халық әні «Суликоны» жоғары деңгейде орындаған. Оның ағасы Иген Баязитов Қаныш Сәтбаев Баянауылда сот болғанда ұйымдастырған ойын-сауықшылар тобына мүше болып, өнер көрсеткен және Майра Уәлиқызымен бірге Қоянды жәрмеңкесінде ән салған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Баянауыл жастары мәдени-ағарту ұйымы''', Ақмола Баянауыл Семей (Оңтүстік Сібір) темір жолының құрылысы патша үкіметі кезінде басталып, Колчак үкіметі кезінде де жалғасты. Соның бір телімі Баянауылда жұмыс істеді. 1920 жылдың күзінде телім меңгерушісі П.Б.Поздняк, астыртын жұмыста жүрген большевик Сыздықов Асқар және Баянауылға келіп, таратылған эскадрон комиссары Пирожников үшеуі Ресей Коммунистік партиясының ұясын құрды. Оған орыс және қазақ-татар секциялары қарады. Ол кезде Баянауыл өңірінде 70 мыңдай қазақ, 3,5 мыңдай еуропалық ұлт өкілдері тұрған. Соған байланысты қазақ-татар секциясы тілектестері сан жағынан ең көбі еді. Секциялар жанынан жастар мәдени-ағарту ұйымдары құрылды. Қазақ жастары мәдени-ағарту ұйымы төралқасының төрағасы болып Қаныш Сәтбаев, хатшысы болып Пәуен Жүсіпбаев сайланды және бұл екеуі Орыс жастар мәдени-ағарту ұйымы төралқасына да мүше болды. Жастар мәдени-ағарту ұйымдары Халық үйін қолдарына алып, аудан ішінде дәріс оқып, халыққа сырт өмірден хабар беріп, ойын-сауық көрсетіп, сауаттарын ашатын орынға айналдырды. Қазақ жастар ұйымы мәдени-ағарту жұмыстарын көбінесе қырдағы елге өткізіп жүрді. Қаныш 1921 жылдың күзінде Томск қаласына оқуға кеткенде ұйым төрағалығына Пәуен Жүсіпбаев, хатшылығына Дайрабай Шашкин сайланды. == Дереккөздер == Санат:Ұйымдар‎ 
Төретам стансасы. Алғашқы көше Песчанная '''Төретам''' Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы темір жол бекеті, кент, Төретам кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Жосалы кентінен батысқа қарай 80 км жерде, Сырдария өзенінің бойында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 5976 адам (3073 ер адам және 2903 әйел адам) болса, 2009 жылы 9548 адамды (4929 ер адам және 4619 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1905 жылы темір жол станциясы ретінде қаланған. Төретамнан Байқоңыр ғарыш алаңына арнайы темір жол тартылған. == Дереккөздер == Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері 
'''Нұғман Ыбрайұлы Баяндин''' (12.1.1912, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Беріктас ауылы 15.9.1991, Алматы қаласы) ғалым, ауыл шаруашылық ғылым доктары (1973). Ташкентте Орта Азия мемлекеттік университетін бітірген (1941). 1941 жылдан Қазақ КСР Ғылым Академиясының Жер қыртысы институтында жұмыс істеді. Ертіс қойнауындағы жұмыстарға қатысып, Жоғарғы Ертіс топырақ қыртысы бөлімі ұйымдастырған экспедициясын басқарды. Үш жылдан артық уақыт Зайсан өзенінен бастап, Семейге дейінгі өзен алқабындағы топырақ пен жер қыртыстарын және Сырдарияның төменгі ағысы, Алтай өлкесінің топырағы мен жер қыртысын зерттеді. Баяндин жетекшілігімен жүргізілген ғылым экспедиясиясы Қазақстан аймақтарының топырақ және жер қыртысының картасын құрастыруға негіз болды. Осы кезеңде Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевпен әріптестік қарым-қатынаста болды. 1950-72 жылы Қазақ ауыл шаруашылық институтындағы жер қыртысы кафедрасының доценті, Қазақ қыздар Педагогика институтында (қазіргі ҚазҰПУ), ҚазПИ-де (қазіргі ҚазҰПУ), Шығыс Қазақстан Педагогика институттарында ұстаздық қызмет атқарған. Баяндин Қазақстанның жер қыртысына байланысты көптеген ғылыми жұмыстардың авторы. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Бейбітшілік берік қолда''' Қаныш Сәтбаевтың Еуропа елдерінің Мәскеу кеңесінде қабылданған Декларациясына үн қосуы. 1964 жылы желтоқсанда «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде осы тақырыппен жарияланған. Талым Мәскеу Декларациясын қолдай отырып, қайта жандана бастаған милитаризмнің «адамзаттың асыл ақыл-ойының тарихи мұраларын жоюдың, адамдарды қырғынға, қайыршылыққа ұшыратудың құралы» екенін баса көрсетеді. «Республика ғалымдар армиясының бейбітшілік үшін, Отанымыздың күш-қуатының арта беруі үшін жемісті еңбек ете беретініне» сендіреді. Онда ұлы ғалымның гуманистік тұлғасы, айқын сенімі, бұлжымайтын тұжырымы бар қуатымен көрінген. Сәтбаевтың томдық таңдамалы еңбектерінің 1970 жылы жарық көрген 5-кітабына, 1989 жылы баспадан шыққан «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Планета Сатпаева''' Медеу Сәрсекенің «Сәтбаев» ғұмырнамасының жаңа тараулармен, соны деректермен толықтырылған орыс тіліндегі 3-басылымы. Оны 2002 жылы «Өнер» баспасы ҚР Мәдениет министрінің қолдауымен жарыққа шығарған. Роман-эссе «Баянауыл атырабында», «Ұлытау жотасында» және «Алатау баурайында» атты бөлім, 36 тараудан тұрады. Ғұмырнаманың алғашқы тарауы шежірелік деректерді пайдалана отырып, қазақтың тұңғыш академигі туған өлкенің екі жарым ғасырлық қордалы тарихын әңгімелеп, рухани ділі бай, өнер дарыған ортадан ділмар шешендер, дүлдүл ақындар мен жыраулар, қара қылды қақ жарған әділ билер мен ел қамқоры болған батырлар шыққанын сөз етіп, солардың заңды жалғасы ретінде 20 ғасырда Қаныштай заңғар ғалымның туғанын айғақтайды. «Кедергілер арқылы Сәтбаевқа» деп атаған көлемді кіріспесінде автор осы тақырыпқа келу жолын өз өмірімен жанастыра сипаттап, ұлы ғалым есімі мен ісіне орта мектепте оқып жүрген кезінен ынтық болып, Абай хакім өсиетімен «болмаса да ұқсап бағып», Қаныштай инженер болуды армандап, техника институтқа түскенін, тағдыр жазуымен әдебиетшінің ауыр жолын таңдаған тақта, белгілі археолог, академик Ә.Х.Марғұланның айтуымен Қаныш Имантайұлының өмір жолын әдеби айшықтауға ынтыққанын, ақыры сол ізденістің ондаған жылдарға созылғанын бүкпесіз әңгімелеген. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Станислав Иванович Петрович''' (27.8. 1936, Ақмола (қазіргі Астана) қаласы) тау-кен инженері, техника ғылым доктары (1989). Қазақ институтын бітірген (1959). Жолымбет кен шахтасында тау-кен шебері, бас инженер, бас механигі (1959-62), Қазақстан Ғылым Академиясы Тау-кен ісі институтында кіші ғылым қызметкер (1962-63), аспирант (1963-65), аға ғылым қызметкер (1965-71), 1971 жылдан зертхана меңгерушісі қызметтерін атқарды. Негізгі ғылым зерттеулері көмір және күнтізбелік жоспарлау міндеттерін математикалық модельдеу (жасау, құру, үлгілеу) және күрделі техника жүйелерді шұғыл басқару, кен өндіретін және қайта өңдейтін өндірістердің өзара үйлесімді қарым-қатынасы проблемаларын шешуге арналған. 80-нен астам ғылыми еңбектер мен өнертабыстардың авторы, оның алтауы шетелде жарияланған. «Қатты пайдалы қазбалар табу жұмыстарындағы қазу және жобалаудың тиімді әдістерін меңгеру, жоспарлау және басқару» тақырыбы бойынша жасаған жұмыс жинағы үшін академик Қаныш Сәтбаев атындағы сыйлық лауреаты (1996) атанды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Борис Евгеньевич Патон''' (27.11.1918 жылы Киев) техника ғылым доктары (1952), профессор, екі мәрте Социалистік Еңбек Epi (1969,1978), тарихта тұңғыш Украина Батыры (1998), Украина Ұлттық Ғылым Академиясының академигі (1958) әрі Президенті, КСРО Ғылым Академиясы қазіргі Ресей Ғылым Академиясының академигі (1962), Ғылым Академияларының Халықаралық қауымдастығының президенті, Рим клубының құрметті мүшесі, Евгений Оскарович Патонның ұлы. Киев политехника институтын бітірген (1941). *1941-42 жылы зауытта электртехника лаборатория инженері, *1942-45 жылы УКСР Ғылым Академиясы Е.О.Патон атындағы институтында кіші, аға ғылыми қызметкер, *1945-50 жылы бөлім меңгерушісі, 1950-53 жылы директордың орынбасары, директоры, *1986-94 жылы УКСР Мемлекеттік жоспарлау және Украина Ғылым Академиясы Президиумы жанындағы техника және болжау мәселелері бойынша ведомство аралық ғылым кеңестің басшысы, журналдардың бас редакторы, *1992-95 жылы Украинаның ғылым мен техника саласындағы мемлекеттік сыйлықтар жөніндегі комитетінің бастығы қызметтерін атқарған. *1992 жылы Украинаның Жоғарғы Радасының техника саясат мәселелері жөніндегі алқасының мүшесі, *1959-88 жылы депутат, 1963-80 жылы УКСР ЖК Төралкасының мүшесі, *1962-89 жылы КСРО ЖК депутаты, *1966— 89 жылы КСРО ЖК Одак Кеңесі төрағасының орынбасары, *1989-91 жылы КСРО халық депутаты. Украинаның ұлттық кауіпсіздік және қорғаныс кеңесінің мүшесі (1997-2005). 1000-нан астам ғылым еңбектердің, 20 монография, 400 өнертабыстың авторы. Патон Украина Ғылым Академиясының президенті болған жылдары Қаныш Сәтбаевпен әріптестік қарым-қатынаста болды. == Дереккөздер == Санат:27 қарашада туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Киевте туғандар Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:КСРО Ғылым Академиясының академиктері Санат:Украина ұлттық ғылым академиясының толық мүшелері Санат:Ресей ғылым академиясының толық мүшелері Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Украина батырлары Санат:Азаттық орденінің (Украина) иегерлері Санат:1 дәрежелі князь Ярослав Мудрый орденінің иегерлері Санат:4 дәрежелі князь Ярослав Мудрый орденінің иегерлері Санат:5 дәрежелі князь Ярослав Мудрый орденінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Еңбегі үшін украиндық орденінің иегерлері Санат:Еңбегі үшін (Озаттық құрмет белгісі) украиндық орденінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:2 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің (ГДР) иегерлері Санат:Кирилл мен Мефодий орденінің иегерлері Санат:Достық чехословактық орденінің иегерлері Санат:Итальян Республикасы алдындағы еңбегі үшін орденінің иегерлері Санат:Литва Гядиминас Ұлы князі орденінің Санат:Абырой орденінің (Грузия) иегерлері Санат:Халықтар достығы (Беларусь) орденінің иегерлері Санат:Франциск Скорин орденінің иегерлері Санат:Данакер орденінің иегерлері Санат:2 дәрежелі Достық орденінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Украина тәуелсіздігіне 25 жыл мерейтойлық медалінің иегерлері Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:КСРО Министрлер Кеңесі сыйлығының иегерлері Санат:Украина мемлекеттік сыйлығыынң иегерлері Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген өнертапқыштары 
'''Павлодар облысының ғалымдары''' 2002 жылы Павлодар мемлекеттік университетінің баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап. Бас редакторы экономика ғылымының доктары Е.Арын. Павлодар жерінен шыққан, сондай-ақ Павлодар қаласы мен облыста еңбек еткен ғалымдардың өмірбаяндық мәліметтері берілген. бөлімнен тұрады: 1-бөлімде 12 Қазақстан Ғылым Академиясының академиктері, 2-бөлімде 13 Қазақстан Ғылым Академиясының мүшесі, ал 3-бөлімде 140 ғылым докторлары, профессорлар қамтылған. Ғалымдар әліпбилік тәртіппен көрсетілген. Академик Қаныш Сәтбаевтың өмірбаяны, қызметі, ғылымға сіңірген еңбегі, негізгі ғылыми еңбектері, атақтары қысқаша түрде баяндалған. Көпшілік оқырманға арналған. Көлемі 134 баспа табақ, таралымы 500 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Павлодарлық Ертіс өңірінің тарихы сұлбалар мен кестелерде''' анықтамалық кітап. Павлодар мемлекеттік университетінің баспасынан 2003 жылы орыс тілінде жарық көрген. Авторлары: Е.Арын, А.Нұхұлы, Т.Еңсебаев. Еңбекте көрсетілген 34 сұлба мен 59 кестеде павлодарлық Ертіс өңірінің 18-20 ғасырлардағы тарихын баяндайтын материалдар, оның бөлінісі, халқы мен елді мекендері, өнеркәсібі мен ауыл шаруашылық, ғылым мен білім беру ісі, мәдениеті мен өнері, өлкенің атақты адамдары туралы мәліметтер берілген. Сондай-ақ облыстағы ауданның және Екібастұз қаласының ауылдық аумағының карталары қамтылған. «Қазақ КСР Ғылым Академиясының және ҚР Ғылым Академиясының академиктері» кестесінде облыстан шыққан академик Қаныш Сәтбаев бастаған 12 академиктің тізімі берілген. Кітап туған өлке тарихы қызықтыратын мектеп оқушыларына, студенттерге, аспиранттарға және көпшілік оқырманға арналған. Көлемі 10 баспа табақ, таралымы 500 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Галапагос аралдары''' (; суда мекендейтін тасбақалардың бір түрі) Эквадордан 972 км батысқа қарай орналасқан, негізгі 13 жанартаулық аралдардан, шағын аралдар, 107 жартас пен шайылып жатқан аймақтардан құралған Тынық мұхитындағы архипелаг. Бірінші арал 5-10 млн жыл бұрын тектоникалық белсенділік әсерінен түзілген болып саналады. Ең жас аралдар Исабела және Фернандина әлі де құрылу сатысы үстінде, ақырғы жанартаулық атқылау 2005 жылы байқалды. Галапагос аралдары аймақ жағынан Эквадор мемлекетіне тиесілі. Архипелаг тұрғындарының саны 30 мың адам. Ауданы 7880 км². Аралдар бәрінен бұрын жергілікті фаунаның көптүрлілігімен және Чарльз Дарвинның түрлердің пайда болуы жайлы эволюциясының ойлап табылуына түрткі болған осы жердегі өткізген зерттеулерімен де әйгілі. == Атаудың шығу тарихы == Аралдар өзінің атауын сол жерде мекендейтін алып теңіз тасбақалардың испанша көпше түрдегі «galápagos» «су тасбақалары» деген сөзден алады. == Тарихы == Галапагос аралдарын ресми түрде 1535 жылдың наурыз айында Томас де Берланга есімді испан діни қызметкері ашады. 1832 жылы 12 ақпанда Эквадор Галапагос аралдарын өзіне қосып алады. 1835 жылы құрамында жас табиғаттанушы Чарльз Дарвин бар экспедиция аралдарды зерттеді. 1936 жылы олар Ұлттық Саябақ (бұған дейін аралдар түрме адамдарын қоныс аударатын орын болған), 1978 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұрасы, ал 1985 жылы –бүкіләлемдік биосфераның қорығы болып жарияланды. 1953 жылы аралдарда Тур Хейердал инктер мұрасын іздестіру мақсатымен болған. == География == Аралдар экватор маңында орналасқан. Координаталары 1°40′ солтүстік ендіктен 1°36′ оңтүстік ендікке дейін, және 89°16′ -тан 92°01′ батыс бойлыққа дейін. Аралда іс жүзінде табиғи ауыз сын жоқ деуге болады. Архипелаг өзінің флора мен фаунасы арқылы әйгілі. Архипелагты көпшілігі эндемиктер. Бұл көптеген туристерді қызықтырады. Дайвинг кеңінен танымал. Вулф жанартауы Галапагос аралдарының ең биік нүктесі (теңіз деңгейінен 1707 биіктікте). == Климат == Ендігіне қарамастан суық ағыс әсерінен Галапагос аралдарындағы климат экватордың басқа аймақтарына қарамағанда анағұрлым суығырақ. Су температурасы кейде 20 °C төмендейді, ал орташа жылдық температура 23-24 °C құрайды. == Архипелагты қорғау == Ең бірінші табиғатты қорғау туралы заңнама 1934 жылы қабылданып, 1936 жылы 1950-жылдардың соңына дейін жергілікті флора мен фаунаны бақылауға байланысты ешқандай жұмыстар жүргізілмеді. 1955 жылы ғана Халықаралық табиғатты қорғау архипелагты зерттеуге таныстық миссиясын жүргізді. Екі жыл өткеннен кейін, 1957 жылы ЮНЕСКО Эквадор үкіметінің көмегімен архипелагтағы табиғатты қорғау жағдайын білуге және зерттеу станциясының аймағын таңдау үшін басқа экспедиция ұйымдастырады. 1959 жылы (Чарльз Дарвинның «Түрлердің шығуы» атты еңбегінің алғашқы жарық көруінің жүз жылдығын тойлау барысында) Эквадор үкіметі жалпы ауданы аралдардың барлық құрлық ауданының 97,5%-ын алатын Ұлттық саябақ құратынын жариялады. Сол жылы бас пәтері Брюссельде орналасқан Чарльз Дарвин халықаралық қордың негізі қаланды. Қордың бастапқы мақсаттары Галапагос аралдарының экожүйесінің бірегейлігін сақтауға және табиғатты қорғауға бағытталған ғылыми зерттеулерді алға бастыру үшін кепіл болды. Сақтауға байланысты жұмыстар Санта-Крус аралында Чарльз Дарвин атындағы зерттеу станциясының құрылуынан басталды. Алғашқы жылдары станция жұмысшылары туыс емес, сырттан әкелінген өсімдіктер мен жануарларды аралдан шығару, сондай-ақ жергілікті түрлерді қорғау жұмыстарын жүргізді. Қазіргі кезде ғалымдар аралда, негізінен, табиғатты қорғау мақсатында тек флора мен фаунаны зерттеумен айналысады. Ұлттық саябақ құрылғаннан кейін арал тұрғындары 1000-нан 2000-ға дейін көбейді. 1972 жылы халық санағы жүргізілді, осы санақ бойынша тұрғындар саны 3488-ге жетті. 1980 жылдарға қарай тұрғындар саны едәуір көбейіп, 15 000 адамға, ал 2006 жылы бағалауға сәйкес аралдарда 30 000-ға жуық адам тұрады. 1986 жылы ауданы 70 000 км² қоршаған су айдыны, көлемі бойынша әлемде тек Австралиялық Үлкен Тосқауыл рифіне орын беретін «теңіздік табиғатты қорғау зонасы» болып жарияланды. 1990 жылдан бастап архипелаг киттердің паналайтын орнына айналды. 1978 жылы ЮНЕСКО аралдарды Әлемдік мұра аймағы, ал 1985 жылы Биосфера қорығы ретінде жариялады. === Қорғаудағы жануарлар === Галапагостық конолоф (Conolophus subcristatus) Теңіз игуанасы (Amblyrhynchus cristatus) Піл немесе Галапагос тасбақасы (Geochelone elephantopus) Көгілдіраяқты олуша (Sula nebouxii) Жасыл тасбақа (Chelonia mydas) Голотурия (Holothuroidea) «Дарвиннің құнақтары» атымен белгілі құнақ тұқымдасты құстардың 13 түрі (finch) Ағаш құнағы (Camarhynchus pallidus) Галапагос пингвині (Spheniscus mendiculus) Галапагос бірқазаны (Phalacrocorax harrisi) Галапагос ақсарысы (Buteo galapagoensis) Галапагос теңіз арыстаны (Zalophus wollebaeki) === Экологиялық қауіптер === Архипелаг үшін ең басты қауіптердің бірі (байқаусызда немесе сырттан әкелінген) өсімдіктер мен жануарлар жатады, мысалы, ешкі, мысық немесе ірі қара мал. Олар тез көбейіп, жергілікті тіршілік ету ортасын босатады. Табиғи жыртқыштар аралдарда аз болуына байланысты жергілікті түрлер сырттан әкелінген түрлерге қарағанда әлжуаз. Архипелаг үшін қауіпті өсімдіктер қатарына гуайява (Psidium (Persea americana), хина ағашы (Cinchona pubescens), пирамида тәрізді охрома (Ochroma pyramidale), қара бүлдірген (Rubus glaucus), әр түрлі цитрустылар (апельсин, хош иісті сасық меңдуана (Datura arborea), майкене (Ricinus communis) піл шөбі (Pennisetum purpureum) жатады. Бұл өсімдіктер Сан-Кристобаль, Флореана, Исабела және Санта-Крус аралдарының ылғалды аймақтарында кеңінен тарап, туысқан түрлерді ығыстырып шығарды. Көп түрлер аралға пиратттар арқылы енгізіледі. Атақты саяхатшы Тур Хейердал Перудің вице-королі пираттардың жабайы ешкімен қоректенетінін білгеннен кейін, иттерді бос жіберуге бұйрық бергендігі жайлы құжаттардың бар екендігін көрсеткен. Флоренц Хосе Вильям жасаған сәтсіз отарлауынан кейін басқа аралдарды болашақта тез отарлау үшін аралға ешкі, есек, сиыр, және тағы басқа үй жануарларын таратуды бұйырған. Қазіргі кезге дейін архипелагты ешкі, доңыз, атжалман, тышқан, қой, есек, сиыр, үй құсы, құмырсқа, тарақан және кейбір паразиттер сияқты әр түрлі жатжерлік жануарлар мекендейді. Иттер мен мысықтар қорғансыз жабайы құстарға шабуылдайды, олардың ұясын бұзады, құрлықтың және теңіз тасбақаларын, игуаналарды аулайды. Доңыздар игуандар мен тасбақалардың ұяларын бұзып, табиғи өсімдік жамылғысын жәндіктер мен тамырларды іздеу барысында жойып, одан да көп зиян келтіреді. Доңыздар Сантьяго аралындағы игуаналардың жойылуына себеп болуы мүмкін, алайда игуаналар Дарвиннің кезінде сол жерде мекендеген. == Негізгі аралдар == Балтра Бартоломе Вульф Дарвин Хеновеса Исабела Марчена Пинта Пинсон Рабида Сан-Кристобаль Санта-Крус Санта-Фе Сантьяго Пласа-Сур Сеймур-Норте Фернандина Флореана Эспаньола Санат:Галапагос аралдары Санат:Тынық мұхит аралдары Санат:Эквадор аралдары Санат:Эквадор жанартаулары 
Донгхой '''Донгхой''' () Вьетнам Куангбинь елордасы. Елдің халық саны бойынша екінші орын алады. Саяси, білім, мәдени және ірі өнеркәсіп орталығы. 2008 жылы жер аумағы бойынша әлемдегі 17 ірі қалалар қатарына кірді. Донгхой Әуежайы == Бауырлас қалалар == == Суреттер == == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Хошимин қаласы ресми сайты Санат:Вьетнам қалалары 
'''Павлодардың екі сыныптық орыс-қазақ училищесі''' оқу орны. Банкротқа ұшырап, Мәскеу қаласына қоныс аударган көпес А.И.Деровтың сыйға тартқан екі қабатты меншік үйінде 1909 жылы басқышты бастауыш мектеп ретінде ашылған. Осы оқу орнында Н.Е.Алексеев, Ә.З.Сәтбаев, Г.В.Терентьев, А.Барлыбаев, Я.И.Овсянников, тағы басқалары мұғалімдер сабақ берген. Мұнда кезінде жазушы Ж.Аймауытов, мұғалім П.Жүсіпбаев, тілші-ғалым Ж.Досқараев, мал дәрігері Ж.Әбдіхалықов, дәрігер X.А.Барлыбаев, тағы басқалары оқыған. 1911-14 жылы аралығында Қаныш Сәтбаев та осы мектепте жыл бойы оқып, барлық пәндер бойынша үздік оқуы нәтижесінде мерзімінен бір жыл бұрын бітірген. 1970 жылы училище ғимаратының қабырғасына ұлы ғалымға арналып, мемориялдық тақта орнатылды. Сәтбаевтың ғылыми әріптесі, биолог естелігінде (М.Сәрсекенің жеке қорында сақтаулы) ғалымға жас күнінде сабақ берген ұстаздары жайында: «Өте ізетті, білімдері терең және соны бізге дарыта білген сұңғыла жандар еді. Ең ғажабы, олар шәкірттеріне талапты қатаң ұстады, алдарынан көлденең өтуге именетінбіз, сөйте тұра ерекше сыйлайтын едік...» деп сыр шертеді. Нақ осы іспеттес сөздер ғалымның ұстазы Алексеевтің Павлодар облысы өлкетану мұражайында сақтаулы «Шәкіртім Қаныш Сәтбаев туралы» деп аталатын ұзақ естелігінде де айтылған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жоғарғы оқу орындары‎ 
'''ТӨРКІН''' ұзатылған қыздың туған-туысқаны, ел-жұрты. Ежелгі түрік заманында төркін ру, тайпа, ел жағынан “қандас-туыстар үйі” мағынасын білдірген. Қазақтың дәстүрлі қоғамында төркіннің айтарлықтай зор мәні болған. Ұзатылған қыз төркіндеп келсе, төркін жағы қалаған затын беруге міндетті деп есептелінеді. Мұндай жағдайда қыздың барлық туған-туыстары оны қонаққа шақырып, құрмет көрсетіп, риза етіп аттандыруға тиіс. Төркіндеу әр қыздың парызы және оның бір-ақ рет төркіндеп баруға қақысы бар. Төркіндеудің халықтық, дәстүрлік маңызы зор және ол әйелдерге ғана тән ғұрып. Қазақ дәстүрінде қыз төркіндеп, күйеу қайындап, жиен нағашылап барады. ==Сілтеме == 
'''Өткелде''' 1974 жылы Алматы қаласындағы «Жазушы» баспасынан қазақ тілінде жарық көрген роман; көлемі 16,7 баспа табақ. Авторы жазушы Қ.Сабаев. Бес бөлімнен тұратын кітапта қазақ даласында зиялы қауымның өсіп қалыптасуы суреттеледі. Романның бас кейіпкерлері Байдәулет пен Тәуіпбек орыстың прогресшіл ғылымынан тәлім алып, қазақ даласын суландыру жолында алғашқы бірі болады. Романда Қаныштың халық соты болып қызмет істегені, Нұра мен Балқаштағы геология-барлау жұмысы, Қазақстанды суландыру жолындағы қажырлы еңбегі, Ертіс өзені мен Арал теңізінің жайы, Сібір өзендерін Қазақстан жеріне қарай бұрудың республикамызға қаншалықты қажеттігі, әсіресе қазақ даласының болашағы үшін аса ауқымды, пайдалы іс болары баяндалады. Кітап көпшілікке арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Жәмила Қанышқызы Өтегенова''' (22.8. 1948 жылы Алматы қаласы) Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың Кәмила Досқызы Өтегеновадан туған қызы. Арғын тайпасы Сүйіндік руы Қаржас бөлімінен шыққан. Мәскеудегі Шетел дипломатиясы институтын (МГИМО) бітірген (1971). Мәскеу радиосында Бас редакцияның қытай тіліндегі саяси шолушысы болып еңбек еткен. КСРО Ғылым Академиясының Мемлекет және құкық институтының оқыған. 1989-90 жылы Пекиндегі Халықаралық байланыстар институтында доктар диссертациясын дайындаған. == Дереккөздер == Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Кәмила Досқызы Өтегенова''' (25.5.1915, Ресей, Троицк қаласы 11.12.1993, Алматы қаласы) медицина ғылым доктары (1955). Алматы медицина институтын (қазіргі ҚазҰМУ) бітірген (1936). Ащысай кенішінің телімдік емханасында дәрігер (1937), Алматыдағы 1-перзентханада ординатор (1939), 1939-40 жылы Мәскеудің институтында ғылым қызметкер, кейіннен Алматы медицина институтының гинекология кафедрасында оқытушы қызметтерін атқарған гинекология саласының білікті маманы Өтегенованың акушерлік даңқы Одаққа мәлім болған. Кеңес әйелдерінің көрнекті өкілі ретінде ол Жер шарының көптеген қалаларын аралайды. Америка мен Канада, Сидней, Дели, Каир, Пекин, Париж, Берлин, Лондон сияқты үлкен елдер мен қалаларда акушерлік форумдарға қатысып, баяндама жасаған. Египетке барғанда, араб елінің президенті А.Насердің қабылдауында болған. Қаныш Имантайұлымен Райхан, Раушан Сәтбаевалардың үйінде танысып, екеуінің арасында ыстық сүйіспеншілік сезім пайда болып, Жәмила атты сәби дүниеге келеді. Өтегенова Сәтбаевты өте қатты құрметтеген, қызы Жәмиланың айтуынша ол дүниеге келгенде перзентханаға жазған хаттары сақтаулы. == Дереккөздер == Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Өндірістің барлық резервтері жетіжылдықтың игілігіне Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. Оның республикалық экономика конференцияда сөйлеген сөзі туралы «Социалистік Қазақстан» газеті 1962 жылдың қарашасындағы санында жарияланған. Мақалада Қазақстан Ғылым Академиясының президенті, академик Соғбаев республикалық экономика конференцияның маңызына тоқталып, ел экономикасының өрлеуінің Қазақстан Ғылым Академиясының ғалымдары үлкен үлесін қосып отырғанын баяндайды. Республика да түсті металдар кентасы шығатын орындарда олар көп құрамды болғандықтан болмашы ғана бөлігі алынып жүргенін, көптеген пайдалы шикізаттар жойылып, қалдықтарға кетіп жатқандықтан ғалымдар шығармашылық ынтымақ ұстана отырып, артық шығын болдырмаудың жолын ұсынады. Ғылым жетістіктерін өндіріске енгізу республикада әлі де артта қалып келе жатқан мәселелердің бірі екеніне тоқталып, сол себепті өндірістің қорларып тиімді пайдалануды ғылым негізбен шешудім жолын қарастырады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Өмірімнің төрт мезгілі''' 1992 жылы Алматы қаласындағы «Балауса» баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап, көлемі 18,87 баспа табақ. Авторы академик Ш.Шокин. тарихы мен ғылымына қатысты өзіндік көзқарастарымен қызықты мемуарлық кітабында автор белгілі тұлғалар Н.С.Хрущев, Д.А.Қонаев, М.В.Келдыш, М.О.Әуезов, Қаныш Сәтбаев, Ә.Х.Марғұлан, тағы басқалары жайлы кеңірек тоқталып, өзінің ой-пікірлерін білдіреді. Шөкин ой естелігінде Сәтбаевпен өткізген жылдарды сағынышпен еске алады, көптеген айтылмай келе жатқан сырларын айтады, оның ақылдылығына, бауыр малдылығына, ғалымдығына, қайраткерлігіне баса назар аударады. Кітап көпшілік қауымға арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Мұрат Шөкеұлы Өмірсеріков''' (1.1.1954 жылы туған, Алматы облысы Алакөл ауданы Жыланды ауылы) ғылым доктары (1997), профессор (2006). Қазақстан Жаратылыстану Ғылым Академиясының академигі (2010). ҚазМУ-ды (1977, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан Ғылым Академиясының геологиялық ғылымдар институтында инженер, кіші, аға, жетекші ғылыми қызметкер, директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары (1979-99), Алматы технология және бизнес университетінің ректоры (2000-08), 2008 жылы Қазақ ұлттық техника университетінің Геологиялық барлау институтында директор қызметін атқарған. 2011 жылдан бастап Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының директоры қызметін атқарады. системы рудного района прогнозирование его перспективности на промышленное оруденение» тақырыбында доктарлық диссертацияны қорғады. 70-тен астам ғылым жарияланымның, оның ішінде монографияның авторы. Кен барлау ісінің үздігі (2009). == Дереккөздер == Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Өмір мектебі''' жазушы Сәбит Мұқановтың 3-томдық мемуарлық романы. Кітаптың алғашқы тараулары «Менің мектептерім» деген атпен 1930 жылы жарияланды. 1941 жылы жеке кітап болып басылды. Мұқанов бұл кітапты қайта жазып, толықтырып, «Өмір мектебі» деген атпен (бірінші мен екінші томдарын 1955 жылы, үшінші томды 1964 жылы) жариялады. Шығарма халықтың жарты ғасырға жуық өмірінің: еркіндік, теңдік жолындағы күресінің, еңбек, білім алу жолындағы тынымсыз аттаныстары мен ізденістерінің біртұтас суреті. Трилогияда ескі қазақ аулындағы діни наным-сенімдер, араб жазуының ерекшеліктері, ескіше жыл атаулары, төрелердің шежіресі, «ақтабан шұбырынды» оқиғасы, кейбір қалалардың салыну тарихы т.б. жөнінде кейде өз атынан, кейде басқа біреулерді сөйлету арқылы ұзынды-қысқалы сан-алуан мəлімет береді. Сын-зерттеу еңбектерінде осының көпшілігі оқырмандар назарын негізгі оқиға желісінен аулақ əкететін артық дүние делініп жүр. Дегенмен ол өткен кездің сыр-сипаты, əдет-ғұрпы, келер ұрпаққа азды-көпті мағлұмат беру қызметін атқарып тұрғаны даусыз. == Мазмұны == *1-кітабы «Азапты жолда» *2-кітабы «Азаттық жолда» *3-кітабы «Есею жылдары» Алғашқы кітабында жазушының шыққан ортасы, жетімдікпен, жоқшылықпен өткен балалық шағы; одан кейінгі кітабында елдегі әлеуметтік өзгерістерге ілесе, білім жолына ұмтылысы, қоғамдық істерге араласа бастаған жастың алғашқы қадамы сипаталады. Ал соңғы кітапта Мұқанов өзінің ақын, азамат, қоғам қайраткері ретінде есеюі жайында сыр шертеді. Сол арқылы ел өміріндегі өзгерістер, қоғамдық жаңару сөз болады. «Есею жылдары» кітабына Қазақстанның Кеңес өкіметі тұсындағы өмірі негіз болған. Кітап авторы қазақ ауылындағы тап тартысының күшеюі, ауылдың кеңес жолына түсуі, Қазақстандағы алғашқы өндірістер мен ұжымшарлардың құрылуы, жаңа әдебиеттің тууы мен қалыптасуы сияқты негізгі оқиғалар жайын әңгімелей отырып, осы жолдағы қиыншылықтар мен асыра сілтеу фактілерін де өз пайымдауымен сипаттайды. Онда Қазақстан өміріне қатысты сол кезеңдегі қайраткерлердің (С.Сейфуллин, Ә.Досов, С.Меңдешев, А.Асылбеков, Ж.Сәдуакасов, О.Жандосов, О.Исаев) еңбегі сөз болады. Бүкіл шығарманың идеялық түйіні 20 ғасырдағы халықтың азаттық жолындағы күресі мен жеңісінің табиғи жолын көркем бейнелеу. 3-кітаптың «Қарсақбай сапары» атты тарауында автордың Қарсақбайға барған сапары сөз болады. Ол сол сапарында жас инженер Қаныш Сәтбаевпен танысқанын, Қаныштың өлке тарихы және Жезқазғанның болашағы, атқарылып жатқан жұмыстар жайында қозғаған әңгімесін баяндайды. == Дереккөздер == == Сілтемелер == ''Аян Әден.'' «Өмір мектебі» трилогиясының тарихи шындығы 3-бөлім Санат:Романдар Санат:Сәбит Мұқановтың шығармалары 
'''Ошақ отының жарығы''' Алматыдағы «Қазақстан» баспасынан 1999 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Авторы Шәмшиябану Қанышқызы Сәтбаева. Білім мен ғылым және халық ағарту жұмыстарының дамуына өлшеусіз үлес қосқан бүкіл бір әулет Сәтбаевтар әулетінің шежіресі осы кітапта көптеген тың деректер мен терең ой-тұжырым негізінде әңгімеленеді. Қаныш Сәтбаевтың ертеректе жазған әдебиет пен өнерге қатысты еңбектері бұрын белгісіз болып келген жаңа деректер бойынша баяндалады. Әулет тарихына қатысты 22 фотосурет берілген. Көпшілік оқырмандарға арналған. Көлемі 184 баспа табақ. Таралымы 1500 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Отаныма борыштымын''' –Қаныш Сәтбаевтың Сталиндік сыйлық лауреаты дипломын алғаны үшін алғыс білдіріп жазған мақаласы. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында Қызыл Армияны Жезқазғанның мысы және марганецінен жасалған қарумен жұмсалған еңбектің жеміс бергеніне ризашылық сезімін білдіреді. Қазақстанның жер қойнындағы мол ресурстары елді қорғауға жұмылдырылып, шапқыншыларға қарсы снаряд, зеңбірек, танк, ұшақ болып қолданылғанын айтып, майданның қажеттілігін өтеу үшін бар күш-жігерін салатынына сенім білдіреді. Мақала «Социалистік Қазақстан» газетінің 1942 жылдың 15 қазанындағы нөмірінде және «Қазақстан менің Отаным» (1999) жинағында жарияланған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Отан алдындағы қасиетті борышты абыроймен орындайық''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. Мұнда КОКП-нің XX съезінің бағдарламаларын іске асыруды қолдап жазған. Қазақстан Кеңес Одағының сарқылмас «қоймасы» ретінде танылып, хромның, ванадийдің, мыстың қорлары жөнінде дүние жүзінде алдыңғы орындардың бірін, темірдің, қорғасынның, мырыштың, күмістің, кадмийдің, молибденнің, вольфрамның қорлары жөнінде КСРО-да бірінші орын алатынын мақтан тұтады. Қазақстандағы Ғылым Академиясы ғалымдарының атқарып жатқан жемісті еңбектеріне тоқталып, жетістіктерін сөз етеді. Отан үшін әлі де аянбай еңбек етуге дайын екендігін ерекше рухпен жеткізеді. Мақала «Социалистік Қазақстан» газетінің 1956 жылдың 29 шілдесіндегі санында және «Қазақстан менің Отаным» мақалалар жинағында (1999) жарияланды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Төрткүл''' (2018 жылға дейін Төрткөл) Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл, Төрткөл ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Темірлан ауылынан қарай 48 км жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 5991 адам (3016 ер адам және 2975 әйел адам) болса, 2009 жылы 6762 адамды (3366 ер адам және 3396 әйел адам) құрады. == Тарихы == 1962 жылы құрылған Кеңес Одағының Батыры Қарсыбай Сыпатаев атындағы және 1978 жылы құрылған “Көкарал” мақта өсіретін кеңшардың орталығы болды. Кеңшар негізінде Төрткүлде және округке қарасты ауылдарда мақта шаруашылығымен айналысатын "Ізбасар" ЖШС, "Қызылту", "Саға", "Иген" ӨК-тері құрылды. Төрткүлде Қарсыбай Сыпатаевқа ескерткіш-мүсін орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Ордабасы ауданы елді мекендері 
'''Төлеген Қаражанұлы Оспанов''' (15.1.1941 жылы Павлодар облысы Баянауыл ауданы Теңдік ауылы) Педагогика ғылым кандидаты, профессор Қаныш Сәтбаев білім алған Теңдік мектебінің түлегі. Абай атындағы Қазақ ұлттық Педагогика университетінде оқытушы, профессор болып қызмет атқарған. Қазіргі уақытта Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессор Бастауыш мектеп математикасы оқулықтарының, мұғалімдер мен студенттерге арналған әдістемелік құралдардың, 200-ден аса ғылыми еңбектердің авторы. Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері. Қазақстан Республикасы оқу-ағарту ісінің үздігі. Ы.Алтынсарин атындағы медальмен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Григорий (Серго) Константинович Орджоникидзе''' (24.10.1886, Грузия, Орджоникидзе ауданы 18.2.1937, Мәскеу қаласы) кеңес мемлекет және партия қайраткері. Тбилиси қаласындағы фельдшерлер мектебін (1905) бітірген. 1905-11 жылы революцияға, 1920 жылдан Әзербайжанда, Армения мен Грузияда Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске белсене қатысқан. Закавказье өлкелік партия комитетінің 1-хатшысы (1922-26), БК(б)П Орталық бақылау комиссиясының төрағасы, КСРО ХКК мен Еңбек және Қорғаныс Кеңесі төрағасының орынбасары, Халық шаруашылығы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы, одан кейін КСРО Ауыр өнеркәсібінің халық комиссары (1926-30) болып, Социалдық ісін жүзеге асыруда зор еңбек етті. Қазақстанды көмек көрсетті. 1-және Түрксіб, Қарағанды, Балқаш құрылыстарын өз қамқорлығына алды; әсіресе Қазақстанның түсті металлургиясын өркендетуге ерекше көңіл бөлді. 1934 жылы 31-желтоқсанда Қаныш Сәтбаев Орджоникидзенің қабылдауында болып, ол Жезқазған мыс қорының дүние жүзінде алдыңғы орынды иеленетінін ғылыми жағынан дәлелдеп шыққан. Осы кездесудің нәтижесінде Орджоникидзе өз тұсынан 1935 жылы каңтар айында БК(б)П ОК-інің Бас хатшысы И.В.Сталинге жолдаған хатында Қазақстандағы түсті металлургияға байланысты елімізде жаңадан үлкен екі мыс комбинатын салуды жедел бастау керек екеніне тоқтала келіп, соның бірін Жезқазғанда салуын атап өткен. Сәтбаев Орджоникидзенің қабылдауында болғаннан кейін Үлкен Жезқазған комбинатын салу туралы бұйрығы шықты. Бұл Сәтбаевтың Жезқазған кен байлығы тағдырын сәтімен шешуде зор жұмыстар жүргізгенінің жемісі болатын. О. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері 
'''Иосиф Абгарович Орбели''' (8.3.1887, Кутаиси 2.2.1961, Ленинград) қаласы армян және орыс шығыстанушысы, қоғам қайраткері, КСРО Ғылым Академиясының академигі (1935), Армения КСР Ғылым Академиясының академигі және оның тұңғыш президенті (1943), *1934-51 жылы Эрмитаж директоры. Рубен және Леон Орбелилердің ағасы. *1911 жылы Санкт-Петербург университетін бітіреді. *1914-31 жылы Санкт-Петербург (кейіннен Ленинград) университетінде доцент және профессор *1920 жылдан бастап Мемлекеттік Эрмитажда жұмыс істеді. Қаныш Сәтбаевтың Алтыншоқы тауының оңтүстік беткейінен тапқан, ертеде Темір жаздыртқан қалақтасты Орбели 1936 жылы Ленинградқа алдыртып, Эрмитаж залына қойдырады. Сол кездегі кеңестік шығыстану Орталығы болып табылатын Шығыс бөлімін ашты. *1955-60 жылы ЛМУ-дің Шығыстану факультетінің деканы, *1956-61 жылы КСРО Ғылым Академиясы Азия халықтары институтының Ленинград бөлімшесінің меңгерушісі қызметтерін атқарған. мәрте Ленин, тағы басқалары ордендер мен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері 
'''Орал-Ембі мұнайлы ауданы''' 1960 жылы Алматы қаласындағы Қазақ мемлекеттік баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография, көлемі 11,8 баспа табақ, онда 24 сурет, 63 кесте және 169 әдебиет қамтылған. Еңбек кіріспеден, тараудан тұрады. Авторы Т.Шәукенбаев. Алғы сөзін жазған академик Қаныш Сәтбаев. Ол еңбекте Орал-Ембі мұнайлы ауданының даму тарихы және экономика игерілу болашағы нақты материалдар негізінде баяндалғанын және онда бұл ауданның өзіне тән табиғи ерекшелігі мен оны игерудің қиыншылығы, мұнай байлығын тиімді игерудің жолдары да тоқтала келе, Шәукенбаевтың еңбегі Қазақстандағы маңызды экономика аудандардың бірі Орал-Ембі бассейнінің табиғи байлықтарын игеру мәселелеріне арналған алғашқы бірі болғандықтан да бағалы еңбек болып табылады деген баға берген. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Орайлас ойлар''' Қаныш Сәтбаевтың «Абай» романына жазған пікірі. Мақала 1959 жылдың 24 сәуірінде «Қазақ әдебиеті» газетінде жарияланған. Онда Мұхтар Омарханұлы Әуезов «Абай» романында қазақтың дана ақыны Абай Құнанбаев және оның төңірегіндегі адамдарды шебер суреттегенін, туынды бүкіл кеңес әдебиетінің ірі табыстарының бірі екендігін айта келе, 19 ғасырдың 2-жартысындағы қазақ халқының өмірі мен салтын жан жақты қамтыған түбегейлі энциклопедия болып есептелетін аса көркем роман деген баға береді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Бахтияр Мұстапаұлы Оразаев''' (16.7.1923, Қызылорда облысы Сырдария ауданы 6.8.2001, Алматы ғылыми доктары (1970), профессор (1973), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1984). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Ташкент қаласындағы Орта Азия политехника институтын (1950) бітірген соң осы институтта аспирант, оқытушы, кафедра меңгерушісі (1950-60) болды. Қазақстан Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевтың шақыруымен Алматы қаласына ауысып, Геологиялық ғылыми-зерттеу институтында сектор, бөлім меңгерушісі (1960-80), ал 1980 жылдан Қазақ политех институтында (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. Оразаевтың негізгі ғылыми еңбектері Қазақстанның тау жыныстарының физикалық қасиеттерін, жердің терең қабаттарының құрылысы мен сейсмикалығын зерттеуге арналған. Жауынгерлік Қызыл Ту, дәрежелі Отан соғысы ордендері және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:КСРО ғалымдары Санат:Қазақстан ғалымдары Қызыл Ту орденінің иегерлері 
ПАВЛОДАР ЕРТІС ӨҢІРІНІҢ СОЗЫЛҒАН ҚАРАҒАЙ ОРМАНДАРЫ ==Аумағы== Алтай өңірінің Оңтүстік-шығыс бағытында жолақ түріндегі қарағай ормандары созылған, ені 5-тен 40 см –ге дейін. Қарағай ормандары бір-бірімен қатар орналасқан, оларға жолай созылған өзендердің атаулары берілген: Құлынды (ұзындығы 100 км жуық), Касмолинск (330 км), Барнаул (400 км). Соңғы екеуі Обьтан бастау алып, Семей қ. ірі құрғақ Чат қарағай орманына жалғасады. оңға Осы массивқа Лаптев қарағай орманы «құйылады». Павлодар облысының құрғақ биік ормандар жолақ түрін жоғалтып, қарағай ормандарының массивтерін құрайды. Басты ағаш жасау орман түрі кәдімгі қарағай ағашы болып табылады. Құлынды қарағайы басқа жерлерде өсетін қарағайлармен салыстырғанда (2-ден жылға дейін) ұзақ өміршеңдігімен ерекшеленеді (3-тен жылға дейін). Созылған қарағай ыстыққа, температураның шұғыл жоғарылауына шыдамдыт болып келеді. Павлодар облысындағы қарағай ормандарының ішінде құрғақты сүйетін айрауық, бетеге, т.б. табылады. ==Қиындықтар мен сақталуы == Жергілікті қатаң климаттық жағдайларда қарағайлардың тұқымнан өсу қиындығы (жауын-шашынның 150 мм мөлшерінде топырақ беті жазда 60°С –қа дейін жетеді) бұл бірегей табиғат байлығын деген асқан қамқорлықты қажет етеді. == Ескерту == == Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарское Прииртышье) Санат:Павлодар облысы географиясы 
'''Мойылды''' Павлодар облысы Павлодар қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, сазбен емдейтін шипажай, Мойылды ауылдық округі орталығы. ==Географиялық орналасуы== Павлодар қаласынан қарай 15 км-дей жерде, Мойылды тұзды көлінің (Черемухово) жиегіндегі Құлынды даласында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 850 адам (385 ер адам және 465 әйел адам) болса, 2009 жылы 810 адамды (391 ер адам және 419 әйел адам) құрады. ==Тарихы== Кезінде Павлодар облысы шипажайлар мен демалыс орындарымен әйгілі болатын. Павлодар облысының кейбір көлдеріне жергілікті тұрғындар да, қала қонақтары да қажылық жасағандай келетін. Солардың ішінде аса танымал Ямышево, Маралды, Мойылды көлдері болып табылады. Мойылды көліндегі шипалы саздың құрылымы соңына дейін зерттелмеген. Шипалы саз қасиеті мол. Жергілікті жұрттың кейбір әншейін болжамдары қазіргі заман жағдайындағы зерттеу жұмыстарының және есептеулермен толықтырылды. Мойылды көлінің, оның бірегей шипалы сазының емдік қасиеттері жайла Павлодар өңірінің тұрғындары ерте заманнан-ақ білген. Кәрі адамдар уақыт келе сырқаттанған буындарын емдейді, әйел адамдар бедеуліктен айырылуды іздейді, еркек адамдар еркектік күшін жинаса, балаларды асқынған жөтелден, дене бойына қаптаған бөртпеден және тағы басқа сырқаттан айыру үшін әкелген. Бүгінде денсаулық пен ұзақ өмірдің көзі өзінің өзектілігін жоғалтқан жоқ. ==Шипажай== Шипажай ретінде өз қызметін 1922 жылдан бастап атқарып келеді. Әрекет және тіреу органдарының, жүйке, гинекологиялық ауруларына шалдыққан сырқаттарға 560 (қысқы кезеңде 360) орын бар. Жазда жасөспірімдерге 60 орын қарастырылған. Шипажайда шипалы сазбен емдеу жүргізіледі (20 сазды тақтай төсектер және 20 бұлаулар), бювет (минерал көздерінде орнатылған құрылғы). Шипажай XX ғасырдың 30-40-жылдары салынған саябақта орналасқан. Мойылды санаторий. 1975 жылға дейін маусымдарда ғана қызмет көрсететін. Ал қазір жыл бойы қызмет етеді. Мойылды Павлодар Успен ауданы Павлодарлық автокөлік бағытындағы тас жолымен байланысқан. ==Табиғи емдік факторлар== Негізгі табиғи-емдік факторлар тұнбалы балшық және көлдің шипалы суы (оның ауданы 0,5 шаршы шақырымды құрайды). Шипалы судың минералдануы 250 г/л. Балшық қоры 150, т. Шипалы су- рапаны қызыл сумен араластырып, бұлғауларға қолданады. Мойылды аймағына 700 метрден бұрғылау әрекетімен ішу және емделу үшін 2,6 г/л минералданған натрийлік су жеткізіледі. Мойылды көлінің емдік сазы жыл сайын көптеген адамдардың келіп демалуына себеп. Аталған Мойылды көлінің түбінде судың үстінгі қабатынан қарағанда су температурасы 10-15 градус жоғары. Оның балшығы буын аурулары мен сарп ауруларын емдейді. Оның үстіне көлдің түбінде косметикалық саздың кені бар. Ол жылы юолып келеді, сондықтан қосымша жылытуды қажет етпейді. Соның арқасында жаңару және косметикалық нәтиже береді. Жанында орналасқан кішкентай су қоймасының түбінен қара балшық жинауға болады. Оның көмегімен буын ауруларын емдеуге болады. Ал тұзды судың қысымы адам денесін су бетінде ұстайды. Уақыт және тәжірибе көмегімен тексерілген балшық және рапа секілді табиғи құралдар көптеген ауруларды емдейді. Мысалы: шорбуын, полиартрит, остеохондроз, және басқа да сүйек, бұлшық еттер, сіңір; радикулит радикулит, неврит; ісікке әкеп соғатын әйел және еркектерге тән аурулар, бедеу; асқазан аурулары, псориаз, склеродермия секілді тері аурулары, дем органдарының аурулары, қант диабетінің асқынуы. Жергілікті минералды су ас қорыту, денедегі ас қорыту, эндокрин жүйесі, күрделі металл улану секілді ішке қабылдауда және бұлауда бальнеологиялық емделу секілді сырттай қабылдауда қолданылады. Минералды судың әрекетіне асқынған жүрек аурулары, стенокардия, І-ІІ кезеңдегі гипертониялық аурулар, флебиттің қалдық құбылыстары, және де жүрек көк тамырлары секілді аурулар жақсы емделеді. Сонымен қатар, невриттер, радикулиттер, спондилездер, остеохондроз, және басқа да жүйке аурулары, тері, гинекологиялық және урологиялық аурулар.. == Дереккөздер == == Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарское Прииртышье) Санат:Павлодар қалалық әкімдігі елді мекендері 
'''1916 жылғы Ұлт-азаттық көтеріліс''' 19-43 жастағы Қазақстан, Орталық Азия және жартылай Сібір жұртшылығының ер адамдарын тыл жұмыстарына әскерге мобилизациялау туралы 1916 жылғы 25 маусымдағы патша тапсырмасына қарсы Қазақстандағы жаппай ұлт көтерілісі ==Оқиға тарихы== Ел арасында патша билігінің саясаты мен соғысқа қарсылық ұлғая бастады. Халық арасында соғыс пен патша үкіметінің саясатына деген наразылық ұлғая түсті. Патшаның тыл жұмыстарына адамдарды күштеп әкету туралы жарлығынан кейін толқу күшейді. 1916 ж. тамызында алты үезбен (Семей, Өскемен, Қарқаралы, Бұқтарма, Зайсан және Павлодар). Семей облысы бойынша 85479 адам әскерге жіберілді. Павлодар облысы Көтерілісшілер саны ресми мәліметтер бойынша мың адамға жетті. Павлодар үйезінің Қызылтау болысында Ағабай Қоқабаев басшылығымен Сүйіндік руынан 80 жігіт бастаған көтеріліс шарпыды. Жақын көмекшілері Қ. Жалмағамбетов, Е. Кәрібаев, Н. Бісмілда, Ш. Байборда болды. Қаруланып, әскер Қызыл тауға кетті, онда қылыш пен найза дайындайтын ұстахана ұйымдастырылды. Осы уақытта Ақкелін болысында да толқу басталды. Ағабай Қоқобаев бірігіп күресуге ұсыныс жасау үшін елшілерді жібереді. Алайда оның елшілер кеш қалады. Павлодардан шыққан атты әскер ақкеліндіктерді таратып жібереді. Атты әскермен қатал шайқас 21 қыркүйек пен қазан аралығында Алабас шатқалында өтеді, ірі қақтығыстар Қаражар шатқалында өтті.. == Ескерту == == Әдибиет == Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарское Прииртышье) 
'''Павлодар Ертіс өңірінің жартастағы жазулары''' алғашқы өнердің сирек ескерткіштері. Адғашқы рет облыс аумағындағы жартастағы жазуларды XX ғ. Басында Н. Коншин облстың оңтүстік бөлігінде орналасқан Жақсы-Қаражан шатқалынан байқады. Бұл суреттердің нақты орны белгіленбеген, себебі олар туралы одан кейін ешкім ештеңе білмеген. ==Орналасу аумағы== ===Жасыбай көлі=== Жосамен жазылған жартастағы суреттерді Жасыбай көлінің 1926 ж. орыс географы әрі саяхатшысы П.Драверт тауып, оларға сипатттама жасады. Басқаларымен қоса бұл суреттер Баянауыл тастарында алғашқы адамдармен жасалған, 70ж. павлодарлық өлкетанушылар мен журналисттер Л. Л. Гайдученко, С. А. Музалевски, Л.Сафонова, П. И. Оноприенко және т.б. бірнеше рет зерттеу жұмыстарын жүргізген. ===Ақбидайық щатқалы=== Сурет:Olenty жазбалары Үлкен әріптермен ойылған жартастағы суреттерді 70 ж. Екібастұз өлкетанушысы О. Моол Өлеңті шатқалында, Тай аумағында тапқан. Алғашқы өнердің қызықты ескерткіші Ақбидайық шатқалындағы сурет болып табылады, ол Майқайн станцясына жақын Екібастұз қ. шығысында 30 км жерде орналасқан. Осы уақытта Павлодар облысы аумағында Сарыарқаның мен Баянауыл таулары жағында алғашқы жартастағы суретке ою өнерінің 10-нан аса ескерткіші табылған. Шынайылығы әрі көркемдігі жағынан ең көрнектісі темір жолының Оңтүстік жағында, Майқайын станциясынан бірнеше км жерде Ақбидайық шатқалындағы суреттер болып табылады, бұл жерде палеогендік қалдықтарда петроглифтер көптеп кездеседі. Олар тегіс бетте, қызыл қабатты таста жазылған. қарай ойысқан жазықта жылқы суреттері көп кездесетін сурет галлереясын көруге болады. Петроглифтердің алғашқы тобы математикалық және нышандық сипаттағы антропоморфты суреттер болып табылады. Олар тасқа кәдімгі тас құралмен ойып жазылған. Бұлар— жазылған қолдары мен аяқтары бар «билеп тұрған» адамдардың сұлбасы. Олардың жанында мифтік жануарлардың суреті де бар. Мүмкін, бұл суреттер тас дәуіріне тиесілі, себебі осындай ұқсас суреттер Куропа мен Азияның көп кездеседі. Ұқсас сурет Әзірбайжандағы Каспий теңізінің жағасында, Баку қ. жақын жердегі Қобыстан шатқалында да бар. Оларды б.з.д. 10-7 мыңжылдықтарға жатқызады. Осындай суреттерді қазақстандық петрогливтерді зерттеушілер де: А. Г. Медоев, З. С. Самашев және т.б. Тас дәуіріне жатқызады. Жылқылардың антропоморфты суреттерінен басқа басы төмен түскен ұзын мүйізді бұқалардың да суреттері бар. Бұл суреттер энеолит дәуірінікі деп саналады. Бұқаның жүгіріп жүргендегі өзге суреті қоланы даму кезеңіне жатқызылады. Бұқаға табынушылық андронов кезеңінен келеді. Хронология бойынша сюжет сақ кезеңімен байланысты. Ол жүгіріп жүрген бұқаны жартылай жабатын тау ешкісі мен мүйізсіз бұғылардың суретімен берілген. ===Баянауыл орман массиві=== Сарыарқа мәдениетінің ерекше қабаты Баянауыл тау-орманы массивінің петроглифтері болып табылады, олар гранитті таулардың қабырғаларында ерекше тәсілмен жазылған. Оларды жосамен қызыл түсті минералды бояумен ойған. Бұл суреттер ғұрыптқ сипатта және көбінесе антропоморфты суреттер болып келеді. «Драверт үңгірі» суреттері, Павлодар облысы алғашқы өнер ішіндегі ең танымалы. Қазіргі уақытта нашар көрінеді, сондықтан оларды П.Л. Драверт жасаған «Баянауыл аймағы Жасыбай көліндегі жазулардан тұратын үңгір» иллюстрациялары арқылы көруге болады. Бұл бірнеше антропоморфты фигуралар болып табылады. Негізінен олар руникалық жазбаларға ұқсайды, бірақ бір тізбекте орналаспаған. Осындай суреттер Жасыбай көлінің солт.-бат. тауында жақсы сақталған, бұл жерде антропоморфты суреттерден басқа құс, үй, нышандар, садақ пен жебенің суреттері де бар. Олар белгі-нышандық сипатта келеді, Өлеңті, Ақбидайықтың зооморфтық жазбаларына қарағанда, мезолит мен көне жазба, б.з.д. 10-5 мыңд. Неолит кезеңінің бағытын танытады. Ұқсас суреттер басқа жерлерден де табуға болады. Мәселен, Шығыс Қазақстан суреттерінде бар, олар XIX ғ. Жоғары Ертіс өңірінде Ақ-Бауыр үңгірінде орналасқан. Осындай суреттер Қырғызстанда Ак-Чункур үңгірі мен Оралда да кездеседі. Мұндай антропоморфтық суреттердің пайда болуын кейбір зерттеушілер неолит дәуіріндегі шаманизммен байланыстырады. Қалай болғанда да, олар Баянауыл тауларының ежелгі мекен етушілерінің рухан өмірінің куәсі болп табылады. Соған қарағанда, осында Павлодар облысы мен бүкіл Қазақстанды алғанда көне мәдениеттің орталығы болып келгендігін танытады. Баянауыл тау-орманды массивіндегі тарих пен археология ескеркіштерінің көптігі дәлел бола алады. Бұл жер дамыған және кейінгі қола дәуірі, орта ғасыр көшпенділерінің қорғандарының мекені болған, олар да өз суреттерін қалдырып кеткен. Булка тауының маңайында екі арықтың ортасындағы көп суреттер көбінесе ту мен найза ұстаған аттылар бейнесінде келеді. ===Торайғыр көлі=== Скиф-сақ дәуірінің тайпалары көне өнердің біршама өзге үлгілерін қалдырып кеткен, скифтік «ұшатын» бұғы мен тауу ешкілерінің зооморфтық бейнелері түрінде келеді, олар ғұрыптық қорғандар жанына тастарға қашалған болып келеді. Осындай кешен Торайғыр көлінің шығыс жағасында табылған. Бұл суреттер адам денесін сипаттайтын тастарда салынған. Осындай суреттер Алтайда жерленген мумияланған сақ патшасының денесінде де жазылған. Осы дәсітүрге сәйкес, денесін жабаиын тасқа табынатын жануарлардың, қару түрлерінің: садақ, пышақ, чекан мен өзге де құралдардың бейнесін белгілеп отырған. Осынау тамаша ескерткіштер скиф-сақ тайпаларының Шығыстан Батысқа көшулеріне байланысты ең бір ауыр кезеңдерін көрсетеді. == Ескерту == ==Әдебиет== Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі) Драверт П. Баянауыл аумағында, Жасыбай көліндегі жазбалары бар үңгір.— «Орыс географялық қоғамының Батыс-Сібір бөлімінің хабаршысы». YII. Шығ. 1930; Матющенко В. И., Синицына Г. В. Ростовка ауылы, Омбыға жақын жердегі қабір. Томск: 1988; Мерц В. К. Алғашқы өнердің жаңа ескерткіші. «Звезда Прииртышья» 65, маусым 1998; Мосолова Л. М. Қырғызстанның көне антропоморфтық суреттері Антропоморфтық бейнелер. Алғашқы өнер. Новосібір: 1987.; Петрин B.T., Широков В. Н.Шайтан жазбаларындағы бір антропоморфтық сюжет туралы. (Орта Орал).- Антропоморфтық бейнелер. Алғашқы өнер. Новосібір: 1987. 
ортағасырлық қалалардың немесе мекендердің қираған орны. Қазақстанда бірнеше ондаған Төрткүлтөбе белгілі. Мысалы, Қарасаман, Қарашық, Төменгі Барсхан секілді көптеген қалаларының орындары қазіргі кезде осылай аталады. Тарихи аттары белгісіз Төрткүлтөбелер де мол. Солардың бірі Түркістан облысы Түлкібас ауданы Шарапкент ауылының маңындағы 12 ғасырлардың қалашығы. *Төрткүлтөбе туралы алғаш 1914 жылы В.Городецкий жазған. Қалашықтың жобасын 1940 жылы Жамбыл археологиялық пункті (жетекшісі Г.И. Пацевич) түсірген. *1982 жылы Шымкент педогогикалық институтының археологиялық тобы, *1997, 2002 жылдары Халықаралық қазақ-түрік университетінің Тұран археологиялық экспедициясын (жетекшісі М.Елеуов) зерттеген. ==Сипаттама== Қалашықтың төртбұрышты аумағы батыста 318 м, солтүстікте 291 м, шығыста 306 м, оңтүстікте 311 алаң. Биіктігі дуалмен айналдыра қоршалған. Қаланың солтүстік-батыс бұрышында орталық қорған бар. Оның биіктігі 11 м, аумағы 30 50 м. орталығы қорғанға кіретін екі қақпаның орны сақталған. Қақпаның кіре берісінде екі мұнараның, ішкі жағында бір мұнараның, шығыс жағында екі мұнараның, барлығы бес мұнараның орны сақталған. Қаланың 2-бөлігінде тұрғын үйлердің орны айқын көрінеді, ал шығысынан 150 жерде бекіністі қорған болған. Ол айнала биіктігі 0,5 м-ден 3,5 м-ге дейін, аумағы 70х80 топырақ дуалмен қоршалған. Қазбадан табылған ерекше заттардың қатарында әр түрлі үлгідегі боялған және боялмаған ыдыстар, тастан жасалған дән үгіткіштер, қол диірмендер, ою-өрнек пен эпиграфиялық жазулары бар тас келілер, келсаптар, астаулар, салтанатты сарайлардың ұстындары мен олардың тұғырлары бар. Оңтүстік Қазақстанның басқа қалаларында кездесе бермейтін осындай үлгідегі заттар бұл қаланың бір кезде және мәдени орталығы болғандығын дәлелдейді. ==Сілтеме == 
жақтаушылардың бүкілодақтық бесінші Мәскеудегі Мемлекеттік саяси әдебиеттер баспасынан 1955 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. 1955 жылы 10-12 мамырда Мәскеуде өткен «Бейбітшілікті жақтаушылардың бүкілодақтық бесінші материалдары қысқаша түрде берілген. Конференцияны Н.С.Тихонов ашып, А.Е.Корнейчук «Қазіргі замандағы халықаралық жағдай, бейбітшілікті нығайту және халықтардың бейбітшілікті қорғаудағы күресі» атты тақырыпта баяндама жасады. 10-12 мамыр аралығында 82 депутат сөз сөйледі. Қаныш Сәтбаев 12 мамырда сөз алып, соғыс аяқталғаннан кейінгі 10 жыл ішінде әлемде үлкен өзгерістер болды, таяу күндерде өткен Азия мен Африканың 29 елі қатысқан Бандунг конференциясы езілген халықтардың отаршылдық пен империализмге қарсы бағытталған күресін жариялады деп, Қазақстан жағдайына, ондағы білім беру саласына, Қазақ КСР Ғылым Академиясы мен оның көптеген ғылыми-зерттеу институттарына тоқталады, Кеңес өкіметі кезінде өнердің, әдебиеттің, халықтар достығының нығайғанын, ауыр өнеркәсіптің, ірі индустриялды орталықтардың пайда болғанын, тың жерлердің игерілгенін, Қазақстан халықтарының бейбітшілік үшін белсенді күресетіндігін атап көрсетті. Конференция соңында кеңес делегаттарының Бүкіләлемдік бейбітшілік ассамблеясына аманаты оқылды. «Бейбітшілікті жақтаушылардың бүкілодақтық бесінші Бейбітшілікті қорғаушылардың кеңестік комитетіне сайланған 140 адамның тізімі берілді. Кітаптың көлемі 12,65 баспа табақ. Таралымы 10 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
сақтаймыз''' Қаныш Сәтбаевтың 1950 жылы 23 қараша күні Алматыдағы Қазақ радиосынан сөйлеген сөзі. 50-жылдардың басында дүние жүзі елдері бір-біріне қарама- қарсы екі лагерьге бөлініп, соғыс өртінің қайта тұтану қаупі төнгені тарихтан белгілі. Бейбіт сүйгіш әлем халықтарының соғысқа қарсы алапат қозғалысы басталды. Стокгольм үндеуіне 500 млн-нан астам адам қол қойды. 1950 жылы 16 қараша күні Варшавада Бейбітшілікті жақтаушылардың дүниежүзілік 2-конгресі өткізіліп, оған қатынасқан 80-нен астам елдің өкілдері әлемде баянды бейбітшілік орнату үшін бар күш-жігерлерін салатындарын білдірді. Ұлы гуманист ретінде бүкілхалықтық осы қозғалысқа академик Сәтбаев та белсене араласты. Ол тек 50-жылдары ғана онға тарта мақала жазып, бейбітшілікті жақтаушылардың 1955 жылдың 10- 12 мамырында Мәскеуде өткен Бүкілодақтық сөз сөйледі. «Бейбітшілікті сақтаймыз» деген Қазақ радиосынан сөйлеген қысқа сөзінде ұлы ғалым Қазақстанның 30 жыл ішінде қол жеткізген табыстарын тілге тиек ете отырып, қазақ халқы мен ғалымдарының дүние жүзінде баянды бейбітшілік орнату жолында еңбек етіп, қайсарлықпен күресетініне сенім білдіреді. Мақаладан кейін Сәтбаевтың томдық таңдаулы еңбектерінің 1970 жылы жарық көрген 5-кітабына, 1989 жылы баспадан шыққан «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалар» жинағына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қуанышбек Бексұлтанов''' (1928, Ақмола облысы Зеренді ауданы Қызыл eгic ауылы 1995, Жезқазған қаласы) белгілі металлург, өндіріс басшысы, қоғам қайраткері. *1953 жылы Алматыдағы Қазақ тау-кен және металлургия институтының (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) металлургия факультетін бітірген. *1953 жылдан Қарсақбай мыс зауытында жұмыс істеді. Алғашқы жылдары кен байыту фабрикасының ауысым бастығы, техника басқарушысы қызметтерін атқарды. *1959-60 жылы Жезқазған марганец кенішінің, Қарсакбай мыс зауытының партбюроларында хатшы, *1960 жылдан осы зауыттың бас инженері, одан кейін директоры қызметтерін атқарды. *1964—65 жылы Қаныш Сәтбаев атындағы Жезқазған кен-металлургия комбинаты партия комитетінің хатшысы болды. Жезқазған мыс зауытының салынуы мен қалыптасуында Бексұлтановтың үлесі зор. Ол осы зауыт салынысымен, шихта (қоспа) дайындайтын цехтың негізін қалады және көп жылдар шығармашылық ынта-жігермен жақсы басқарды. Бексұлтанов қай қызметте жүрсе де, Сәтбаевтың кен ресурстарын тиімді пайдалануға арналған ғылыми бағдарламаларын негізге ала отырып, ғалымның озық идеяларын жүзеге асыру жолында табандылықпен еңбек етті. Бексұлтанов өзі дүниеден өткенге дейін Жезқазған мыс зауытындағы қызметінен қол үзбеді. Ірі металлург, білікті маман артына айтарлықтай із қалдырды. Сәтбаевтың сүйікті шәкірті Бексұлтанов Үлкен Жезқазғанды өркендетуге, Қаныш Сәтбаев атындағы кен-металлургия комбинатын жан-жақты дамытуға белсенді ат салысты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Ғаббас Хамзеұлы Бектұров''' (16.12.1949, Павлодар қаласы) философия ғылым кандидаты (1984). Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Павлодар Педагогика институтының факультетін (1974) бітірген. *1974-79 жылы Павлодар қалалық комсомол комитетінің хатшысы, *1979-87 жылы ҚазКСР Ғылым Академиясының Философия және заң институтының ғылыми хатшысы, аға ғылыми қызметкері, *1987-91 жылы Алматы облысы партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары, *1992-96 жылы бірлескен кәсіпорнының бас директоры болды. *1996 жылдан бастап американдық компанияның Қазақстандағы өкілдігінің бас директоры. қорлардың, шығармашылық топтардың, жастардың қоғамға қажет ететін көптеген шараларына қаржылай демеушілік жасаған. Оның демеушілігімен республикалық телеарналардан академик Қаныш Сәтбаев пен Ә.Бектұров жөнінде деректі фильмдер көрсетілді. Ғаббас алым Ш.Қ.Сәтбаеваның жарыққа шықпаған қолжазба еңбектерінің басылып шығуына қаржылай көмек көрсеткен. Павлодар қаласындағы «Ескерткіштер аллеясын» жасауда, 2001-05 жылы ЮНЕСКО жобасы бойынша «Дети рисуют мир» атты үш альбомның жарыққа шығуына демеушілік жасаған. «Құрмет» орденімен және бірнеше мемлекеттік төс белгілермен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан философтары 
'''Татьяна Леонтьевна Бельденинова''' (''1896, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы Баянауыл ауылы 1921, Дегелең тауы'') павлодарлық орыс қызы. 1910-13 жылы Павлодар гимназиясында оқыған. Бельденинова Кеңес өкіметі саясатын қолдап, 1918 жылы жергілікті РКП-ға тілектес ретінде жазылады. Өзі орыс жастары мәдени-ағарту ұйымының мүшесі әрі Халық үйінің меңгерушісі болады. Бельденинованың әкесі Леонтий Бельденинов үйінің бір болмесін ауыл қазақтарына жалға берген. Сол бөлмеде 1920-21 жылы жігіт тұрды. Соның бірі Қаныш. Бельденинова 1921 жылы көктемде Солтүстік Қазақстанда Белов деген Колчак генералының әскерімен Дегелең тауында болған ұрыс кезінде қаза тапқан. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Бесінші шақырылған КСРО жоғарғы кеңесінің мәжілістері''' Мәскеудегі КСРО Жоғарғы Кеңесінің баспасынан 1960 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. 1960 жылы 14-15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 4-сессиясы болып өтті. Бұл еңбекте осы сессияның стенограф, есебі берілген. Сессияда ''«Қарусыздану бейбітшілікті нығайтудың және халықтар арасындағы достықты қамтамасыз етудің жолы»'' атты баяндама тыңдалып, онда халықаралық жағдайда қалыптасқан кейбір мәселелер жайында, жалпы және толық қарусыздану жөнінде ұсыныстар айтылып, депутаттар алдында талқыға салынды. Осыған байланысты 33 депутат сөз алып, әлемде қалыптасқан халықаралық жағдайға байланысты ойларын білдірді. 1960 жылы 15 қаңтарда болған үшінші мәжілісте Қазақ КСР Гурьев сайлау округінен сайланған депутат Қаныш Сәтбаевқа сөз беріліп, онда ол Кеңес үкіметінің жаңа бейбітшілік бастамасын толық қолдайтынын білдіріп, Қазақстандағы тың жерлердің игерілуін, геологиялық зерттеулердің барысын, пайдалы қазбалар мен мұнай, газдың қорын, халық шаруашылығының, қара, түсті металлургия, химия және машина-құрылыс өнеркәсібі, каналы» жағдайын баяндады. Мәжіліс соңында КСРО Қарулы Күштерін қысқарту жөнінде заң қабылданып, КСРО Жоғарғы Кеңесінің бүкіл әлем мемлекеттерінің парламенттері мен үкіметіне арналған үндеуі жарияланды. Кітап көлемі 13 баспа табақ. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Алексей Алексеевич Богданов''' (12(25). 2.1907, Ресей, Сухулин қаласы өлген жылы белгісіз) Ресей Федерациясының геологы, ғылым докторы (1945), профессор (1946), Ресейдің ғылым мен техникаға еңбегі сіңген қайраткері (1967). Солтүстік Прикаспий, Донбасс, Мұғалжар, Карпат, Орталық Қазақстанның аймақтық геологиясы және тектоникасы бойынша, КСРО тектоникалық картасының (1956) және Еуропаның халықаралық тектоникалық картасының (1960) негізгі авторларының және редакторларының бірі. Мәскеу Мемлекеттік университетінің тарих және аймақтық геология кафедрасының меңгерушісі болды. Теориялық тектоника саласында көптеген геологиялық құрылымдар мәселесін шешті. Халықаралық тектоникалық карталар бойынша комиссияның бас хатшысы, Берлиндегі Германия Ғылым академиясының мүшесі (1962), Париж университетінің құрметті докторы (1967), Француз, Бельгия, Чехословакия, Швеция геологиялық қоғамдарының құрметті мүшесі болған. орденмен және медальдармен марапатталған. Мәскеу мемлекеттік университеті қазақстандық геологиялық экспедициясының ғылым басқарушысы ретінде Қаныш Сәтбаевпен ұдайы кездесіп, ақылдасқан, пікірлескен ғалым. == Дереккөздер == Санат:1907 жылы туғандар Санат:Ресей ғалымдары 
'''Большевик Алтая''' қоғамдық-саяси газет. Шығыс Қазақстан облысы және Өскемен қаласы партия комитеттерінің және еңбекшілер депутаттары облысы Кеңесінің органы ретінде 1939-53 жылы аралығында орыс тілінде шығып тұрган. Газеттің негізгі бағыты Кенді Алтайдың халық шаруашылығы мен өнеркәсіп орындарын өркендету, маман жұмысшы және инженер кадрларын дайындау, еңбекшілерді майдан мұқтаждарын өтеуге жұмылдыру, соғыстан кейінгі халық шаруашылықтарын қалпына келтіру, тағы басқалары мәселелер. Қаныш Сәтбаев «Минералдық байлықтар өлкесі» деген мақаласында (1947, 14 желтоқсан) «Халық шаруашылығын өркендетудің негізі ауыр өнеркәсіп болып табылады, ал ауыр өнеркәсіптің өркендеуі шикізат базасына, минералдық ресурстардың қаншалықты ашылғанына байланысты» деген тұжырымын ұсынады, фосфориттің дүниежүзілік қорын игеру жолдарына көңіл аударады. Ал «Қазақстан Ғылым академиясы коммунизмнің ұлы құрылыстарына» деген мақаласында (1951, 11 сәуір) республиканың ғылым мекемелері мен ғалымдары алдында тұрған келелі міндеттерге тоқталады. Осы жылдары Сәтбаев бейбітшілік жолындағы белсенді күрескер ретінде көрінді, радиодан сөйледі, митингілерге, қатысты. Газеттің 1951 жылғы 23 қыркүйектегі санында ғалымның «Бейбітшілікті жақтаушылардың Қазақстандағы республикалық сөйлеген сөзі», ал қазандағы санында «Бейбітшілік үшін» деген публицист, мақаласы жарияланған. Бұл елін сүйген, халқына қадірлі, ғалымның барлық елдер мен халықтарды бейбітшілікке, өзара бауырластыққа шақырган жалынды сөзі. Ғалымның конференциядағы сөзі осы газетпен қатар «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») және «Казахстанская правда» газеттерінің 23 қыркүйектегі сандарында жарияланған. Ал публицист. мақаласы «Советская Киргизия» газетінің 1951 жылғы 25 қыркүйектегі санында басылған. == Дереккөздер == Санат:Газеттер Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Владимир Петрович Бочкарев''' (''28.12. 1932 жылы туған'') ғалым, Қазақстан Инженер Академиясының мүшесі (1992). 1955 жылы Қазақ тау-кен және металлургия институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) бітіріп, гидрогеология және инженер геология мамандығы бойынша Қазақ КСР Ғылым Академиясының қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтына қызметке орналасқан. Осы кезден бастап Сәтбаевтың басшылығымен инженер геология жұмыстарын Ақмола облысының кеңшар, МТС, элеватор салатын жерлерінде жүргізген. Бочкаревтің көрнекті ісі болып саналатын Ертіс-Қарағанды суландыру арнасының Шідерті өзені арқылы өтетін нұсқасы Сәтбаевтың тікелей басқаруымен жасалып, осы бойынша құрылыс жұмыстары жасалған. Сәтбаевтың ұсынысымен канал Жезқазған қаласына дейін тартылатын болып, оның Нұра-Сарысу (100 км) бөлімін Бочкарев басқарған топ зерттеген. Кейінгі 20 жыл шамасында Бочкарев Арал, Каспий, Балқаш көлі бассейндерінің геоэкологиялық модельдерін жасады, таулы геожүйесінің табиғи ресурстарды кешенді пайдалану проблемаларын зерттеді, геологиялық күрделі жағдайда зілзала және селді аудандарда инженер құрылыстар салу негіздерін анықтады. Чехословакия (1966), Перу (1972-78) Бочкарев қазақстандық тәжірибесін пайдалана отырып, суландыру кешендерінің жобасын дайындаған. Геология, инженер геология проблемаларына арналған халықаралық конгрестерде баяндама жасап, сол конгрестердің медальдарымен марапатталған. Бірнеше ғылым кеңестердің, ғылым журналдардың алқа мүшесі болған, 110 ғылым мақала, монография жазған. == Дереккөздер == Санат:28 желтоқсанда туғандар Санат:1932 жылы туғандар Санат:Қазақстан гидрологтары Санат:Қазақстан Инженерлер академиясы мүшелері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институты қызметкерлері 
(, «халық» «жер/аймақ» «аты»), '''этникон''' топониммен белгіленген, бір жерде өмір сүретін халықтың атауы. Мысалы, Астана Алматы Семей Талдықорған Аягөз Қазақ тілінде этнохоримге байланысты белгілі бір ереже жоқ. Бірақ жер аты жуан дауысты буынмен аяқталса, -лық/-дық жұрнақтары жалғанады (мысалы: Қазақстандық, Қытайлық). Ал жер аты жіңішке дауысты буынмен аяқталса, -лік/-дік жұрнақтары жалғанады (мысалы: Ресейлік, Аягөздік) Кейде этнохороним жердің тарихи атауына байланысты қойылады. == Қызықты мәліметтер == Кейде жер аты мен этнохороним әртүрлі болады. Мысалы: ''камчадалдар'' Камчатка тұрғындары (ескі этноним бойынша); ''кариока'' Рио-де-Жанейро тұрғындары; Монако тұрғындары; Манчестер тұрғындары; Конго тұрғындары; ''одесситтер'' Одесса тұрғындары; ''муромляндар'' Муром тұрғындары; Мадагаскар тұрғындары; == Дереккөздер == == Сыртқы сілтеме == Тұрғындар атауының пайда болуы «КСРО халқы атаулары сөздігі: шамамен 10.000 атау», А. М. Бабкина және Е. А. Левашова редакциясы бойынша. М., «Орыс тілі», 1975. Санат:Этнология 
'''Сәуірдің 25''' Григориан күнтізбесінде жылдың 115-ші күні (кібісе жылдарда 116-шы). Жылдың аяғына 250 күн қалады. == Мерекелер == 25px Дүниежүзілік малярияға қарсы күресу күні Аустралия, Жаңа Зеландия, Науру, Соломон аралдары, Тонга, Самоа: ANZAC күні. Ағаш отырғызу күні. Синай бұғазын азат ету күні. ** Фашизмнен азат етілі күні. ** Евангелист Маркты еске алу күні ** Гульельмо Маркони туған күні Қазақ футболы күні 25.04.2002 Қазақстан УЕФАның 52-ші мүшесі болды). КХДР Армия күні. Көтеріліс күні, Азат етілу күні. Ұлттық ту күні == Оқиғалар == 1719 Лондонда Даниэль Дефоның Робинзон Крузо романы алғаш рет басылып шығады. 1783 Аннонда (Франция) адам салмағына тең жүкпен алғашқы раш әуеге көтеріледі. 1826 Англияда алғашқы Іштен жану қозғалтқышты автомобиль патенттеледі. 1859 Порт-Саидте Суэц аңғарын француз инженері әрі дипломаты Фердинанд Лессепс басқаруымен сала бастайды. 1867 Жапония Токио қаласын сыртқы сауда үшін аша бастайды. 1901 Нью-Йорк шатында әлем бойынша алғаш рет Автомобиль нөмірлерін енгізеді. 1931 Фердинанд Порше Porsche компаниясын ашады. 1990 Хаббл телескопы Жер орбитасына Дискавери шаттлымен ұшырылады. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:25 сәуір 
'''Төртқұдық алтын кен орны''' Павлодар облысындағы Екібастұз қаласынан батысқа қарай 100 км жерде орналасқан. 1932 жылы ашылып, 1932-1939 жылдары барланған. 1940 жылдан игерілуде. == Геологиялық құрылымы == Кенді алаңның құрылымы радиалды және доғалы жарықшақтар жүйесімен күрделіленген. Кен аумағында төменгі-жоғарғы силурдың эффузиялық шөгінді тау жыныстарынан (порфириттер, туфтар, туффиттер, кварцты құмтастар, туфтық құмтастар) күмбез тәрізді құрылым түзілген. Кентас иірімдері меридиандық бағытта созылған. Көп тармақталған бағана тәрізді кен денелері бір-біріне жақын орналасқан сульфидтер мен алтын құрамды кварц-баритті желілер сериясынан тұрады. == Жатыс сипаты == Басты кен денесінің қалыңдығы өзгелерден зор, еңістену бұрышы 20-27 градус, линза, желі тәрізді кішілеулері солтүстік, Төртқұдық, Табыс, т.б. телімдер де шоғырланған. == Минералдары == Негізгі минералдары: пирит, барит, халькопирит, сфалерит, галенит, саф алтын, күміс, кварц, т.б. Тотығу белдемінің тереңдігі 30 м, бас кен денесі карьер әдісі арқылы 60 тереңдікке дейін пайдаланылуда. Алтынды амальгамалау әдісімен бөліп алады. Кен гидротермалдық типке жатады. == Дереккөздер == Санат:Павлодар облысы кен орындары Санат:Алтын кендері 
Халықаралық Алматы Әуежайынан ұшуда. '''Әуекомпания (авиациялық компания)''' Жолаушылар және жүк тасымалымен айналысатын, авиациялық жұмыс атқаратын мекеме. Кеңестік кезеңде ''авиакәсіпорын (авиациялық кәсіпорын)'' синонимы қолданылған. Қазақстандағы ең танымал әуекомпания Air Astana. == Тарихы == === Әлемдегі ең танымал әуекомпаниясы === DELAG, Германдық әуекеме жүргізу акционерлік қоғамы) дүниежүзіндегі алғашқы авиакомпаниясы 1909 жылы 16 қарашада басшылықтың қолдауымен құрылған. Ол Zeppelin фирмасының дирижаблін қолданған. Фирманың штаб-пәтері Майндағы Франкфуртте орналасқан. == Қазіргі авиакомпаниялар == === Мемлекеттік авиакомпаниялар === Жақынға дейін көбі мемлекеттің иелігінде болды. Бұл компанияларды ағылшынша «Flagcarrier» деп атаған, өйткені олар мемлекеттің «туының астында» ұшқан. Мемлекеттік авиакомпаниялар нарықтың әсеріне аз ұшырайды; шығын көбінесе мемлекетке түседі. Германияда бұл дейін) Lufthansa компаниясына тиген, Францияда Air France, Италияда Alitalia, Вьетнамда Vietnam Airlines, Таиландта Thai Airways. === Ырықтандыру және жекешелендіру === Ырықтандыру және қайта реттеу барысында дәстүрлі мемлекеттік әуе компанияларының бөлігі ерікті нарыққа төтеп бере алатын жеке компанияларға қайта ұйымдастырылды. == Сілтеу == Әлем әуе компанияларының тізімі (200 елдегі 1500 компания) (Германия) Еуроодақ авиакомпанялары Federal Aviation Authority (АҚШ) Department of Transportation (Ұлыбритания) Direction Générale de l’Aviation (Франция) Blog dei viaggi low cost (Informazioni su viaggi voli low cost) Санат:Әуе компаниялар Санат:Авиация 
'''ISO 3166''' ISO халықаралық стандарты, мемлекеттің және тәуелді аймақтардың, сонымен қоса мемлекет ішіндегі негізгі әкімшілік құрылымның кодтық белгісін анықтайды. Келесі бөліктерден тұрады: '''ISO 3166-1''' мемлекет және тәуелді аймақ коды ** '''ISO 3166-1 alpha-2''' екі әріпті ** '''ISO 3166-1 alpha-3''' үш әріпті ** '''ISO 3166-1 numeric''' сандық '''ISO 3166-2''' мемлекет ішіндегі әкімшілік құрылым коды (облыс, штат, провинция және т.с.с.) '''ISO 3166-3''' Тіршілік етпейтін мемлекет коды (қосылу, бөліну, атын өзгерту және т.с.с.) Екі әріпті ISO 3166-1 alpha-2 ICANN-да жоғары деңгейлі үйшік-ті иелену үшін қолданылады. == ISO 3166-1 тізімі == ISO 3166 Maintenance Agency-де жасалған, екі әріпті жоғары деңгейлі үйшіктің деректер базасының елдер коды бойынша құрылады. IANA жаңа ccTLD-ді тек код ISO 3166-1-де пайда болғаннан соң ғана құрады. == ISO 3166-2 тізімі == ISO 3166-2 екінші дәрежелі әкімшілік бірлікпен айналысады. Мысалы, Ресейдің Челябі облысы RU-CHE кодымен белгіленеді. == Сілтеу == ISO 3166 Санат:ISO 3166 
== .қаз == .қаз Қазақстан Республикасының жоғары дәрежелі ұлттық үйшігі. Интернеттегі кирил әліпбиіндегі үшінші үйшік (біріншісі .рф, екіншісі .срб). .рф және .срб-тен басты айырмашылығы құрамында тек қазақ әліпбиіне тән әріп бар. == Тарихы == 2012 жылы наурызда Қазақстан ұлттық кириллицалық .қаз үйшігін іске қосты. Функционалдығын тексеру үшін тесттік ТЕСТ.ҚАЗ сайты құрылды. Санат:Қазақстан интернеті 
'''Сергей Әлиханұлы Бөкейханов (Үгедей)''' (1905-1957) инженер-геолог. Мәскеу кен академиясын бітірген (1929). Еңбек жолын Қарсақбай мыс комбинатында бастап, 1935 жылдан кейін Ресейдің Орал тауы атырабында мамандығы бойынша еңбек еткен. Соңғы жұмысы Хакас автономия облысының Сор қаласындағы геологиялық барлау экспедициясының бас инженері. Мыс және уран кендерінің сипаты жөнінде бірнеше ғылыми еңбектер жариялаған. Қазақтың көрнекті білімпазы, Алаш қозғалысын бастаушы һэм Алаш партиясын құрушы, өз заманында ұлт көсемі атанған Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхановтың отбасында дүниеге келіп, жас күнінен зиялы ортада, дәстүрі озық мектептерде білім алған Бөкейханов 30-жылдарда саусақпен санарлық бірі болды. ''«Бөкейхановты Қарсақбайға баруға біржола көндірген сияқтымын...»'' депті Қаныш Сәтбаев 1929 жылы 25 желтоқсанда Мәскеуден жұбайы Т.А.Кошкинаға жолдаған хатында. Бұл Сәтбаевтың Жезқазғанда кен барлауды дербес жүргізуге қам жасап, жер-жерден бұрғылау мамандарын іздеген қысылтаяң кез еді. Бөкейханов 1930 жылдың басынан Ұлытауға келіп, Қарсақбай комбинатының геологиялық бөлімінде аудандық геолог болып жұмысқа кіріскен. Байырғы жезқазғандықтар оны Ақтай деп атаған. Жас геолог өз міндетін тиянақты атқарған. КСРО Ғылым Академиясының Үлкен Жезқазған мәселесін жан-жақты талқылаған 1934 жылдың қараша айындағы төтенше ғылыми сессиясында Сәтбаевтан кейін (бес түрлі тақырып бойынша баяндама жасаған) мінбеге көтеріліп, Бөкейханов «Жезқазғанның кен аймағы және структурасы» деген тақырып бойынша (1935 жылы Мәскеуде жарық көрген «Большой Джезқазған» жинағында жарияланған) баяндама жасаған. Бөкейханов кейіннен Оралдағы Блява мыс өндірісіне ауысқан. Өйтуіне әкесінің Мәскеуден шығуға құқы болмай, саяси қуғын-сүргін көруі түрткі болған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Төрелер 
'''Мұхит Құлжанұлы Бөпежанов''' (''15.11.1910, Ақтөбе облысы Темір ауданы бұрынғы 8-ауылы 1999, Алматы'') тау-кен ісі саласындағы қазақ кеңес инженері, Социалистік Еңбек Ері (1961). 1936 жылы Мәскеу Түсті металдар және алтын институтын бітірген соң, Жезқазған руднигінде кезекші инженер (1936-37), шахта бастығы (1937-39), шахта құрылысы мекемесінің бастығы (1939-40), шахта басқармасының бас инженері (1940-45), Байқоңыр көмір шахтасының директоры (1945-48), Жезқазған шахта басқармасы бас инженерінің орынбасары, бас инженері және директоры (1948-61) болды. Қызмет барысында Қаныш Сәтбаевпен жақын қарым-қатынаста болып, Жезқазған кенін қазу туралы тапсырмаларын ыждағаттылықпен орындаған. 1961-63 жылы Оңтүстік Қазақстан халық шаруашылығы кеңесі бастығының бірінші орынбасары, 1963-65 жылы халық шаруашылығы кеңесінің бастығы болып тағайындалды. 1965-73 жылы Қазақ КСР Түсті металлургия министрінің 1-орынбасары қызметін атқарды. 1973 жылы одақтық дәрежедегі дербес зейнеткер ретінде демалысқа шықты. КСРО Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1970). Ленин орденімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Муканов Умирбек, Бупежанов Мухит Кульжанович // Город Сатпаев сатпаевцы. Жезказган: ОАО «Полиграфия», 2003. С. 48. 190 с. ISBN 9965-614-12-1. Санат:Тұлғалар еңбек ерлері Санат:1910 жылы туғандар Санат:1999 жылы қайтыс болғандар 
'''Авиация спорты''', спорт түрі ретінде әуеде ұшатын шарлармен қалықтаудан басталады. Осындай шарлармен еркін ұшуды сонау XVIII ғасырда, дәлірек айтсақ 1783 ж. Монгольелер (Франция) бастады. Бұдан бір ғасыр кейін Отто Лилиентильдің (Германия) ұшатын аппараты пайда болды. Дәл осы кезде авиация спортының бастау алған сәті деп есептеуге болады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Авиация Спортының Казақстанда дамуы''' 1934 жылы 10 қазанда Алматыда аэроклубтың ашылуынан басталады. Аэроклубтың техникалық базасы жыл сайын нығайып, онда шағын аэродром, Як-52, Як-55, Як-18, Вильга-83, Ан-2 үшақтары, планерлер, М-2 тікүшақтары (вертолеттер), түрлі желкермелер (парашюттар), техникалық кластар, лабораториялар болды. Мунда тәжірибелі мамандар, кадрлар жұмыс істеді. Соның арқасында респның авиатор спортшылары өздерінің шеберліктерін әлемдік деңгейде дамытып көптегөн халықар. жарыстардың жеңімпаздары атанып жүрді. А.стынан әр жылдары КСРО-ның құрама командасына ғарышкер Спорт Шебері Т. Әубәкіров, Ю. Ельцов (СЕСЖ, "Халықтар достығы" ордөнінің иегері), ЕССШ-С. Крицкий, Т. Мүсабаев, КСРО-ның екі мәрте ч-ны, Л. Глущенко, с-т шеберлері Л. Абросимов, В. Пос- колов, В. Обревко, Л. Андреева (КСРО ч-ның күміс жүлдегері), Г. Абдулбакиева, Г. Тимокина, В. В. Пименков, А. Чиботкин, Е. Шеин, М. Мусаев, С. Боряк (ЕССШ-і, КСРО-ның дүркін ч-ны) енді. 1984 ж.а.с-ты халықар. шешімі бойынша Алм. аэроклубы Халықар. а.с-ты бірлестігінің алтын белгісімен марапатталды. Еліміздің кэптеген қалаларында аэроклубтар ашылды. Солардың арасында Л-29, Л-39 реактивті үшақтарын меңгерген Қарағанды аэроклубы ерөкше көзге түсті. Осы аэроклубтация көпсайысы бойын¬ша КСРО-ның абсолютті ч-ны В. Журавлев пен ғарышкер Т. Әубәкіров шеберлігін шыңдады. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
спорты''', альдердің үлгілерін сызу мен жасау, арнайы дайындалған тас жолдарда оларды сынау және жылдамдығын білуге бағытталған техникалық спорт түрі. Автомодельдеу с-тының негізін XX ғасырдың 60-шы жылдарында кішкентай жүк машинасының үлгісін жасаған алматылық өнертапқыш Г. Кротов қалаған. Одан кейін 25 шаршы см. қозғағышы бар сағ. 149 км. шапшаңдықпен шағын үлгілі автомодель жасаған да алматылық А. Гаркушин. Ол алғашқы Автомодельдеу с-тынан жарыстардың әлденеше дүркін ч-ны болды. Автомодель спортының Қазақстанда дамуы 1978 жылы радиомен басқарылатын бүкілодақтық жарысында А. Левченконың күміс, А. Панченконың қола медальдар алған тұсында болды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
авто түбірі мен грек тілінде dromos жарыс өтетін жер сөзінен шыққан, автомобильдер және мотоциклдермен әртүрлі жарыстар өткізуге және сынауға арналған әдейі құрылыс. Жол бойында жарысқа қатысушы а-льдерден басқа қозғалыс болмауға тиіс. Тұңғыш рет 1903 жылы Париж- Мадрид қалаларының арасында салынды. Көптеген елдерде а-ль шығару мен а.с.-тының өркендеуіне байланысты А-дар көбейе бастады. Англияда Брукленд трегі (1906), автодаңғылы (1907), Италия- да Монц (1910), Францияда Монлери қаласының жанындағы трек (1924) салынды. А-дромдардыңені 10-18 м. айналымның қашықтығы 3-10 км-ден кем болмауы тиіс. Қүрылыс кешенінде, көрермендерге, техникалық, дәрігерлік көмек көрсету т.б. тұрмыстық жағдайлар жасауға тиіс. А. салу үшін халықар. а.с-ты бірлестігі, техникалық кеңесінің келісімі керек. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Дақтау''' ағаш шеберлердің, ұста, зергерлердің техникалық тәсілдерінің атауы. Ою-өрнек жүргізу, сызудан бұрын ою-өрнектің нобайын таңбалап, із, таңба салуды шеберлер дақтау, дақ салу, дақ түсіру деп атайды. Байырғы қолөнер шеберлері күміс, сүйек, ағаш бетіне ою жүргізуде, күміс қақтауда әшекейленетін бұйымның немесе оның бөлшегінің бетін дақтаудан бастаған. Дақтау түсірілген соң оның бойымен бізбілдік, бұрғуыздың, өткір біздің, түртпенің, пышақтың ұшымен оймалай отырып, ою-өрнек жүргізеді немесе күміс сымын қақтайтын сызықтың бойын тереңдетіп оймыштап шығады. Дақтау салынған жер кейде арнаулы шапқымен шабылып, кедір- бұдыр ойықтар түсіріледі, оны шұбарлау, бедерлеу дейді. Осындай жолмен өңделген дақталған жер күмісті қақтау және балғамен соғып жапсыру үшін қажет. Ал ою-өрнекті қадаубаспен түсіргенде дақтаудың қажеті болмауы да мүмкін, өйткені қадаубастың ұшында күміс бетіне өрнек түсіретін оюы, бедері болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
200x200 нүкте 200px '''ТРАКТОР''' (жаңа лат ''traktor'', лат ''traho'' тасымалдаймын, тартамын, сүйретемін) тіркемелі, аспалы не өздігінен қозғалмайтын (стационар) құралдармен бір агрегатқа біріктіріліп, ауыл шаруашылығы, жол құрылысы, жер қазу, көліктік, т.б. жұмыстарды атқаруға арналған өздігінен қозғалатын машина. ==Сипаттама== Ауыл шаруашылығында жалпы мақсаттағы тракторлардан басқа жер жыртатын, бау-бақшалық, батпақта, тауда жүруге арналған, т.б. тракторлар қолданылады. Өндірістік тракторлар ауыл шаруашылығы тракторларын қажетті жұмысшы жабдықтармен жарақтандыру жолымен модификациялау түрінде орындалады. ==Түрлері== 210px Қозғалтқышының түріне қарай трактор ‘‘доңғалақты’’ не ‘‘шынжыр табанды’’ болады. Шынжыр табанды тракторлардың негізгі артықшылықтары жоғарғы тарту күші, жер қыртысымен жақсы ұстасуы және кез келген жермен жүруі, кемшіліктері ауыр салмағы мен бастапқы құны, шынжыр табанды қозғалтушының төменгі шыдамдылығы. *Батпақта журуге арналған трактор кәсігюрындарға арналған табанды өте жалпақ шынжыры бар трактор, ылғалды топырақ жерлерде, торф мелиориациялау жұмыстар кезінде істейді. *Тауға арналған трактор- ауылшару ашылығына арналған доңалақты трактор, көлденең жағдайда қаңка орнатуға бейімді жұмыстар аткарады. *Шынжыр табанды трактор- шынжыр тәрізді козғағышы бар трактор: жерге түсіретін кысымы аз, өткіштігі жақсы болады. *Доңғалықты тәрізді козғағышы бар трактор; келіктік жылдамдыгы жоғары және металл сыйымдылығы аз болады. *Өнеркәсіптік трактор -жер құрғату, жер қазу, ағаш шаруа- шылығында, кұрылыста және т.б. ауыр жұмыстарды атқаратын трактор; нақты тарту күші 100 ден 250 кН дейін. *Жалпы өнеркәсіптік трактор кәсіптік трактор, әр түрлі ауыр жұмыс жасауға (неізінде жер қазу) аспалы бульдозермен топырақ қазып таситын жабдык пен жасақталған. *Жер өндеуге арналған трактор- ауылшаруашылык жер өңдеуге арналған трактор; жолдық саңылауы, үлкен із айнымалы және бұрылу радиусы аз болады. *Баулық трактор- ауыл шаруашылыгында арнайы қолданылатын трактор, аспалы машина- лармен платформаны пайдаланып жұмыс атқаратын нақты тарту күші шағын трактор. *Жалпы ауылшаруашылық жұмысты атқаратын трактор- ауыр ауылша- руашылық жұмыстарды аткаруға арнапған, нақты тарту күші 2-ден 60 кН ға дейінгі трактор. ==Тарихы== Бу машинасы орнатылған алғашқы доңғалақты трактор 1830 жылы Франция мен Ұлыбританияда жасалды. Қазақстандағы алғашқы тракторлар 1968 жылдан Павлодар трактор зауытында шығарыла бастады. ==Қолданылуы== Ауыл шаруашылық тракторы жер жырту, өңдеу, тұқым себу, егін жинау, т.б. жұмыстарды атқарады. Қуатты ауыл шаруашылық тракторлары тың және тыңайған жерлерді игеру үшін пайдаланылады. Өнеркәсіптік тракторлар ауыл шаруашылық тракторларына қарағанда ірі әрі қуатты етіп жасалады. Ол әр түрлі аспалы (бульдозер күрегі, қар тазалағыш, экскаватор шөміші, т.б.) және тіркемелі (скрепер, грейдер, т.б.) машиналармен бір агрегатқа біріктіріліп, жер қазу, жол құрылысы, мелиоративтік, т.б. жұмыстарды орындайды. ==Құрылымы== Трактордың механизмдері мен жабдықтарына: *күштік қондырғы, *күштік беріліс, *жүрістік бөлік, *қаңқасы, *басқару механизмі, *кабина *электр жабдықтары жатады. 190px ‘‘Күштік қондырғы’’ трактор құрылғыларының жұмысын қамтамасыз ететін қозғалтқыш түрінде болады. Тракторға жылу қозғалтқышы (бу және іштен жанатын) мен электр қозғалтқышы пайдаланылады. ‘‘Күштік беріліске’’ ілінісу тетігі, жалғастырғыш муфта, беріліс қорабы, басты және ақырғы беріліс жатады. Доңғалақты трактордың ‘‘жүрістік бөлігі’’ аспадан, осьтен және пневматик. шиналы доңғалақтан, ал шынжыр табанды трактордың жүрістік бөлігі аспа, шынжыр тізбегі, жетекші доңғалақ, т.б. тұрады. Трактор ‘‘қаңқасы’’ әдетте әр түрлі құрылымды рама түрінде жасалады. трактордың ‘‘басқару механизмі’’ рульдік басқару құрылғысы мен тежеуіштен (таспалы не дискілі) құралады. Трактор ‘‘кабинасы’’ тракторшының жұмысына қолайлы жағдай жасау мақсатында жасалады. Трактордың ‘‘электрлік жабдықтары’’ ток көзінен (аккумулятор батареясы мен генератор), қозғалтқышты от алдыру, жолды жарықтандыру, кабинаны желдету, дыбыс және жарық сигналының аспаптарынан құралады. Трактордың пайдалану кезіндегі негізгі сипаттамаларына оның техехникалық және агротехникалық көрсеткіштері жатады. ==Сілтеме == Санат:Көлік және коммуникация 
'''Дандан''' пілдің үлкен азу тісінің атауы. Ел аузында «Пышағыңның өзі қайдан болса одан болсын, сабы дандан болсын» деген мәтел бар. Халық шеберлері қазақ даласына Ұлы Жібек жолы арқылы жеткен данданнан алмас қылыштардың, сапылардың сабын, әйелдерге арналған тарақтар, сонымен қатар тана, алқа, үкіаяқ, шекеліктер сияқты шығыстық әшекейлер де жасаған. Қазақ тілінің сөздік қорында дандан сапты пышақ, дандан тарақ, дандан сапты қылыш сияқты піл сүйегі қолданылып жасалған зат атаулары ұшырасады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
left '''әл-Халил''' (, ''әл-Халиль'', ''Хеврон'';) әлемнің ерте қалаларының бірі == Тарихы == Біздің заманымызға дейін 1300 жылы ханаан мәдениетінің ортылығы. 950 жылы Дәуіт пайғамбар мекен еткен орын қазіргі заман қала көрінісі. == Махпел үңгірі == Махпел үңгірі. Махпел үңгірі (, ''Ме‘ара́т ха-махпела́'') монотеистік наным бойынша Адам ата мен Хауа анамыздың жерленген орындары, онымен қоса Ибраһим пайғамбар, Сара, Ысқақ пайғамбар, Ревекка, Жақып пайғамбар және Лия. == Тағы қараңыз == Кирьят-Арба == Дереккөздер == == Сілттемелер == Фотографии Хеврона pbase.com Санат:Палестина қалалары 
'''Мухаммад ибн Абд әл-Уәһһәб ибн Сүлеймен ибн Али ибн Мухаммад ибн Ахмад ибн Рашид ат-Тамими''' (1703 22 маусым 1792) () атақты араб теологы, исламдағы уахабиттік бағыттың негізін қалаушы, Мұхаммед ибн Саудпен бірге Сауд Арабиясының пайда болуындазор үлес қосқан тұлға. Муһаммад ибн Абд әл Уәһһәбтің іліміне Қазастанда ресми түрде тыйым салынған. == Биографиясы == 200px Таухид Құдайдың бірлігі (), тек қана Аллаһ тағалағы құлшылық ету және қажеттіліктерді тек қана Аллаһ тағаладан ғана сұрау, Құран және Сүннет бойынша. Бидғаттан бас тарту исламның бастапқы уақытында болмаған ғибадат түрлерінен бас тарту. Джихад «кәпірлерге» қарсы «соғыс». == Негізгі еңбектері == «Китаб ат-таухид» («Құдайдың бірлігі кітабы»). «Китаб кашф аш-шубухаат» («Күмәндарды кетіру») қасиетті адамдарғы табыну, құлшылық етуге қарсылық кітабы. «Китаб ал-кабаир» «Китаб ас-сира аль-мухтасара» («Қысқа Сира») «Китаб аль-усуль ас-саласа ва адиллатиха» «Китаб маджму‘ аль-хадис аля абваб аль-фикх» Фикх мәселелері жинағы «Китаб мухтасар аш-шарх аль-кабир ва-ль-инсаф» «Китаб шурут ас-салат ва аркануха» «Китаб фадл аль-ислам» «Ислам беделдігі» «Китаб масаиль аль-джахилийа» («Джахилия заманының сұрақтары»). == Сілттемелер == Sheikh Muhammad ibn ‘Abd al Wahhab Достоверный ислам Стецкевич М. Мифы «тоталитарных сектах» «ваххабитах» современной России: попытка анализа == Дереккөздер == Санат:Ислам тұлғалары Санат:Ислам Санат:Ислам ғұламалары 
'''Қайыңды ''' (2000 жылға дейін ''Берёзино'') Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл, Қайыңды ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Казталовка ауылынан солтүстікке қарай 65 км жерде, Қараөзеннің сол жағалауындағы бетеге, боз және өр түрлі астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өскен шалғынды, шалғынды қоңыр және сортаң топырақты далалық белдемде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 1478 адам (760 ер адам және 718 әйел адам) болса, 2009 жылы 1120 адамды (554 ер адам және 566 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1936 жылы Ленин атындағы қой өсіру кеңшарын құруға байланысты қаланды. 2000 жылға дейін ''Березин'' деп аталып келді. Оның негізінде 1997 жылдан Қайыңдыда және әкімшілік округтегі Ащысай ауылында 20 шаруа қожалығы жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Орта және бастауыш мектеп, дәрігерлік амбулатория, фельдшерлік пункт бар. Тұрғындары едлі мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Казталов ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері 
'''Серікбол Қондыбай''' (1968 2004) ғұмырының жартысын қазақтың тарихын, мәдениетін, салт-санасын жаңғыртуға арнап, сүбелі үлес қосқан және түбегейлі зерттеуде зор еңбек еткен қазақтың өлкетанушы, географ, публицист, Серікбол Әділбекұлы Қондыбай Маңғыстаудың Қарақия ауданы, Құрық кентінде 1968 жылы 14 наурызда дүниеге келген 1975-1985 жылдары Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы, Шетпе кентіндегі №3 мектепте білім алған. 1991 жылы Қазақ Мемлекеттік Университетін мамандығы бойынша бітіріп шыққаннан кейін еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастаған. Кейін аудандық “Білім қоғамында” жауапты хатшы, аудандық байланыс торабында монтер болып қызмет еткен. 1986 жылғы “Желтоқсан оқиғасына” қатысып, 17 желтоқсан күні ұсталып, 10 күн қамауда отырған. == Биографиясы == 1991 жылы Қазақ ұлттық университетін бітіріп, 1991 1997 жылдар аралығында Маңғыстау, Үстірт облыстық экология және биоресурстар басқармасында қызметкер, орта мектепте мұғалім, өлкетану, туризм, ландшафт эстетикасы мәселелері саласында зерттеу жұмыстарын жүргізді. Сонымен қатар байырғы қазақ шежіресі мен әфсана аңыздары, географиясы тұрғысында мағлұматтар жинастырып, бірнеше кітап жазған ғалым. Ғалымның «Маңғыстау географиясы», «Қазақ мифологиясына кіріспе» (1997), «Маңғыстау мен Үстірттің киелі орындары» (2000), «Есен-қазақ» (2002), «Гиперборея: түс көрген заман шежіресі» (2003), «Арғықазақ мифологиясы» (2004), «Эстетика ландшафтов Мангистау» (2005), «Маңғыстаунама» (2006), «Қазақ даласы және герман тәңірлері» (2006), «Жауынгерлік рух кітабы» (2006) сынды зерттеу еңбектері бар. == Пікірлер == Әбіш Кекілбаев: “Арамыздан ерте кеткен талантты ғалым Серікбол Қондыбай ұлттық аса сирек құбылыс. Ол этнография мен археология, география мен ономастика, агиография мен теология, эпос пен тарих, мифология мен философия деректерін салғастыра зерттеп, түріктану мен қазақ тануға мейлінше үлес қосты. Отандық ғылым үшін жемісті болар жаңа бағыт бастап берді. Ол қалдырған мұраның деректік, пайымдамалық құндылықтары мен мәнділіктерін зерделеу осы заманғы ұлттанудың қалыптасуы мен кемелденуіне оң ықпал етері сөзсіз. Бұл саңлақ таланттының саяқ зерттеушілік ізденістеріне, ерек елжандылығы мен таң қалмасқа шара жоқ!.. Арманда кеткен азаматтың жер бетіндегі ізі суымай жатып, ол қалдырған еңбектердің сиясы кеппей тұрып ғылыми сарапқа түсуі аса сүйінішті жағдай” Қойшығара Салғараұлы: “Серікболдың артында қалдырған рухани мол мұрасын тану үшін, жасалынған ғылыми тұжырымдардың парқын пайымдап, құндылық деңгейінің қаншалықты маңыздылығын сараптап, жете түсінуіміз үшін, ең алдымен, осы мұраларды тудырушы Серікболдың өзінің кім екенін, оның азаматтық болмысын танып білуіміздің, дұрыс түсінуіміздің маңызы зор. Бұл арада, мәселе әрине, оның Маңғыстаудың баласы екені, болмаса университет бітіргендігі секілді өмірбаяндық деректі білуде емес. Мәселе әлемдік өркениеттен тысқары, шалғай жерде өмір сүріп, тым қысқа ғұмыр кешкеніне қарамай, қыруар іс тындыра алған осы бір ғажайып жанның жан дүниесіне үңіліп, оның арман-аңсарын, көздеген мақсат-мүддесін танып білуде, тағдыр тауқыметінің тар қыспағында, бір тірлігі біреуге тәуелді болып, ертеңінің не боларына сенім арта алмай белгісіз күй кешкен дәрменсіз ауру жанның тіршілік иесі ретінде емделіп, жазылудың жолын іздеп, бар мүмкіндігін тән саулығын түзетуге жұмсаудың орнына, үлкен қалада, төрт құбыласы түгел, сау адамдардың өзінің батылы барып, білімі жетіп тәуекел ете алмайтын соныға түрен салып, өз еркімен, жанкешті азапты тірлікке өлермендікпен жегілуінің себебін ашуда”. == Шығармалары== ''«Маңғыстау географиясы», «Қазақ мифологиясына кіріспе»'' (1997), ''«Маңғыстау мен Үстірттің киелі орындары»'' (2000), (2002), ''«Гиперборея: түс көрген заман шежіресі»'' (2003),'' «Арғықазақ мифологиясы»'' (2004), ''«Эстетика ландшафтов Мангистау»'' (2005), (2006), ''«Қазақ даласы және герман тәңірлері»'' (2006), ''«Жауынгерлік рух кітабы»'' (2006) ==Дереккөздер== Санат:Қазақтар 
'''Фатима Ғабитова''' (1903 жыл, Қапал, Алматы облысы, Қазақстан 1968 жыл, Алматы қаласы, Қазақстан) әдебиеттанушы, мұғалім ұстаз. Қазақтың асыл ұлдары Біләл Сүлеев, Ілияс Жансүгіров және Мұхтар Әуезовтың жары болды. == Биографиясы == Фатима Ғабитқызы 1903 жылы Алматы облысы, Қапалдағы көпес отбасында дүниеге келген. Ұлты татар. Қыздарға арналған орта орыс мектебін, татар қыздар мектебін, медресе және Қазақ университетінің филология факультетін бітірген 1918 жылы Фатима 17 жасында жас ағартушы Біләл Сүлеевке қосылады. Біләлдан үш бала (Жәнібек, Фарида, Азат) сүйеді. Біләл Сүлеев бұл кездері Жетісу өңірінде қазақ балалары үшін мектеп интернаттар ашуға атсалысып жүрген. 1928 жылы Ораз Жандосов екеуі алғашқы қазақ университетінің негізін қалады. 1929 жылы Біләл облыстық білім беру басқармасына басшы болып Ақтөбеге көшіп келеді. Фатима қазақ мектебіне жұмысқа тұрады. 1930 жылдың қаңтарында он жасар қызы Фарида қайтыс болады. Сол жылы Біләлді мұғалімдер институтына ректор етіп Семейге көшіреді. Қараша айында ұлдары Азат дүниеге келеді. Қауіпсіздік органдары Біләл Сүлеевті тұтқындайды. 1932 жылы Фатима Біләлдің жақын досы ақын Илияс Жансүгіровпен отбасын құрайды. Илиястан Үміт, Ильфа, Болат деген үш перзент көреді. Илияс Жансүгіров 1937 жылы тамызда тұтқындалып, 1938 жылы ақпанда атылады. Фатима өзіне төнген қауіпке қарамастан Илиястың көптеген қолжазбаларын сақтап қалады. Фатима екінші рет "Халық жауының әйелі" ретінде Алматыдан Семейге жер аударылады. Фатима Илиястың көптеген шығармаларына редактор ретінде қызмет етті. Біраз уақыттан кейін Алматыға оралады. Қолында баласы бар жалғыз басты әйелгі Біләл мен Илиястың досы Мұхтар Әуезов қолдау көрсетеді. Арадағы сыйластық пен достық нәтижесінде Мұхтар Фатиманы жар етіп алады. Басына қара бұлт үйірілген кезде Мұхтар әйелін Меркеге туысқандарына жібереді. Фатима Ғабитқызы Мұхтар Әуезовке Мұрат есімді ұл сыйлайды Сол жылы Фатима мен Біләлдің ұлы Жәнібек майданда қаза болады. == Әдебиет == 2010 жылы Халықаралық Мұхтар Әуезов қорының қолдауымен "Жібек жолы" баспасынан "Фатима" атты кітап жарық көрді. Кітаптың құрастырушысы Майра Жанұзақова. Кітап ұстаз педагог Фатима Ғабитқызының шығармашылығы мен өміріне арналған. Бірінші бөлігі Фатиманың өлеңдеріне, жақын тұлғаларымен алысқан хаттар мен телеграмалар келтіріледі. Екінші бөлік негізінен басқа адамдардың Фатима Ғабитқызы туралы естіліктерге арналады Фатима Ғабитованың өлеңдері: "Соқ, соқ дауыл, соқ дауыл", "Жиырма жыл күманда", "Акация гүліне", "Болат туралы", "Таудай талап желге ұшып", "Қан аралас көз жасым", "Тәтті өмір бір бір ұшты", "Барлық дос қайырылмай ұшты бүгін", "Дүниеде арманды кім, әйел сорлы", "Жалғыз жаным жаралы", "Үлкен уайым басады мені әрдайым", "Жаңа толған шағым әлі", "Ой сарғайтты жанымды", "Жүрегімді өртеді ой". == Дереккөздер == Санат:1903 жылы туғандар Санат:1968 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ 
'''Әбу Дәуіт Сүлеймен ибн әл-Ашаз әл-Ғазди (), жалпы көпшілікте '''Әбу Дәуіт''' есімімен белілі, Ирандық хадис жинақтаушы. Әбу Дәуіттің"Сунан" атты еңбегі алты негізгі хадис жинақтарының қатарына еңген. Оның хадис жинағы Бұхари және Мусимның сахихтарынан соң хадис ғылымында елеулі орын алған. ==Өмірбаяны== Иранның шығысындағы Систан қаласында туған. Оның тегі арабтың Азд тайпасына жатады. Ғылым жолын құған ол Халифаттың жалпы саны 300 мухаддистерден хадис жеткізеді. Атақты ислам ғалымы 889 жылы Басра қаласында көз жұмды. ==Еңбектері== Әбу Дәуіт жалпы саны 21 кітап жазды: *''Сунан Әбу Дәуід'', кітабына 4,800 хадис кіреді. *''Рисалат Абу Дәуіт ила Ахли Макка''; ==Сілттемелер== Санат:Хадис Санат:Ислам ғұламалары 
'''Әбу Джафар Мұхаммед ибн Джәрир ибн Йазид әт-Табари''' (839, Табаристан өлкесінде, Амул қаласыңда 923, Бағдат) тарихшы. Бірқатар уақыттар бойына Рей, Бағдат, Басра, Куфа қалаларында, кейін Сирияда, Мысырда болған. Өмірінің соңғы жылдарында Бағдатта тұрып, заң, аңыз-әпсана салаларында дәріс оқыған. Әбу Джафар Мұхаммед әт-Табари ғалым, тарихтанушы ретінде түрлі пәндерге байланысты 10-нан астам еңбек қалдырған. «Тарих ар-русул уә-л-мулук» атты көп томдық еңбегінде әлемнің жаратылуынан басталған жалпы тарих және сол кезде мәдени өркениетімен арабтарға белгілі болған халықтар туралы, Рим, Византия императорлары, Иран тарихы жайлы мәліметтер жинақталған. Исламның пайда болуынан бастап әрі қарайғы тарихи оқиғалар мұсылманша (һижра) жыл санау ретімен берілген. Араб халифатына қатысты 915 жылға дейін мәліметтер мол қамтылған. Сонымен қатар Орта Азия мен Оңтүстік Қазақстан туралы деректер бере отырып, түркі тайпаларының ислам дінінің енуіне, арабтардың жаулап алуына қарсы күресіне, халық соғдылардың Жетісуға қоныс аударуына, Жетісу түркілерінің этнографиясы және олардың қалалары жайындағы мәліметтерге жан-жақты тоқталады. Әбу Джафар Мұхаммед әт-Табари Орта Азиядағы оқиғаларды баяндау барысында әл-Мадаинидің (753 849) еңбектерін (бізге жетпеген) негізге алған. Әбу Джафар Мұхаммед әт-Табаридің бұл еңбегі 1879 1901 жылдары голландиялық ғалым Де Гуе жетекшілігімен жарық көрді. == Биография == Өз заманының аса оқымысты адамы ретінде Таяу Шығыстағы елдердің әдет-дәстұрін, салт-санасын, діни және тұрмыстық аңыздарын, поэзиясы мен қара сөзбен жазылған хикаяларын, патшалар мен мемлекеттердің тарихын, пайғамбарлардың шығу тегі мен шежіресін зерттеді. Сондықтан Абай мен Әуезов әт-Табаридің «Тарихымен» бала кезінен таныс болды. Ғалымның мұсылман елінің рухани емірінде алатын орнын ерекше бағалай келіп, абайтану саласына арналған барлық еңбектерінде Әуезов ерекше атаған. Абайдың танымдық үш қайнар көзі ретінде Шығыс мәдениетінен нәр алған: «Абай араб-мұсылман мәдениетін кең зерттей отырып, Табари, Рабғузи, Рашид-ад-дин, Бабыр, Әбілғазы Баһадүр хан жене басқалары сияқты шығыс ғалымдарының тарихи еңбектерімен танысты, мусылман дінінің барлық шариғат негіздерін біліп алды. Абай Шығыс елдерінің бағзы замандағы тарихымен ғана танысып қойған жоқ, ол сонымен қатар Таяудағы Шығыстың өз тұсындағы мәдениетін де өте жақсы білді». ==Әдебиеті== *«История ат-Табари», Ташкент, 1987. == Сыртқы сілтемелер == == Ішкі сілтеме == == Дереккөздер == Санат:Тарих Санат:838 жылы туғандар Санат:923 жылы қайтыс болғандар Санат:Иран тарихшылары Санат:Мұсылман тарихшылар 
'''Әбу Әбдуррахман Ахмад ибн Шұғайб ибн Әли Әл-Хорасани Ән-Нәсәи Әл-Қази''' (215 жылы шамамен 303, Палестина) Исламның шейхы, имам. «Сахих» атты хадис кітабын жинақтаған. Өз заманында Мысырдың ең көрнекті машайхтарының (ұстаз) бірі. Ілімі хадис бабында «рижәл» (хадис риуаятшылары). Хадис мәтіндері бойынша сұңғыла ғалым еді. ==Биографиясы== Хижраның 215 жылы Наса қаласында туған. ===Ұстаздары және оқушылары=== Имам ӘбілҚасым Табрани Аллама ибн Сунни Шейз Әли ибн Имам Тахауи. ===Тақуалық, еске сақтау басқа да Қасиеттері=== ===Кітаптары=== Сунан әл-Кубра. Сунан әл-Мужтаба. Амул Яауми Уалляйлah. Китабу Дуфай уал Матруқин Хасаис Әли. әл-Джурху уа Тағадил. Сунан ән-Нәсә'и. ==Сілттемелер== Санат:829 жылы туғандар Санат:28 тамызда қайтыс болғандар Санат:915 жылы қайтыс болғандар Санат:Меккеде қайтыс болғандар Санат:Ислам дінтанушылары Санат:Нисада туғандар Санат:Рамледе қайтыс болғандар Санат:Хадистер жинақтарының авторлары 
'''Әбу Ғабдұллаһ Мұхаммад ибн Язид Ибн Маджа әл Рабиғи әл Қазуини''' (), (824/209 —887/273) Исламдық хадис жинақтаушысы. ==Биографиясы== Иранның Қазуин ауданында дүниеге келді Ибн Маджа хижраның 209 жылы Иранның Қазуин ауданында дүниеге келді ==Еңбектері== ''Сунан ибн Маджа'' ''Китаб ат-Тафсир'' ''Китаб ат-Тарих'' ===''Сунан''=== Ибн Маджаның ''Сунан'' жинағы 1,500 бөлімнен және 4,000 хадистерден тұрады. ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Sunan Ibn Majah Searchable Sunan Ibn Majah Online Biography of Imam Ibn Maajah at *Abu `Abdallah Muhammad ibn Yazid Ibn Maja al-Rab`i al-Qazwini: '' Sunan Ibn -e- Majah Volumes Translation By Shaykh Muhammad Qasim Ameen'' Biography of Imam Ibn Mâjah by Санат:Ислам Санат:Хадис Санат:Ислам ғұламалары 
Трамвай Татра Т3 Трамвай. Вагон «PESA 120N» '''ТРАМВАЙ''' (ағылш. ''tram'' вагон, арба және ''way'' жол) қалалық көлік түрі. Ол түйіспелі (контактілі) сым арқылы келетін электр энергиясынан қуат алып, реліс жолымен қозғалады. 30 км/сағ жылдамдықпен қозғалатын дүние жүзіндегі бірінші трамвай 1881 жылы Германияда іске қосылды. Қазақстанда трамвай алғаш 1937 жылы Алматы қаласында жүре бастады. Трамвай энергияны релістен биіктікте ілінген түйіскен сым арқылы алады. Ол 500 600В тұрақты ток кернеуімен қоректенеді. Вагондарда қуаты 30 70 кВт болатын тартқыш Трамвайдың ең үлкен жылдамдығы 65 70 км/сағ құрайды. Қазіргі трамвай шаруашылығы күрделі кешен болып есептеледі. Оның құрамына реліс жолы, автобұғаттау жүйесі, күштік тарту желісі, жылжымалы құрам мен қызметтік жүйе (жөндеу зауыты, жол бойы қызметі), т.б. енеді. Трамвайды энергиямен қоректендіру күштік тарту желісі арқылы жүзеге асады. Айнымалы ток қосалқы күштік тарту стансасы арқылы тұрақты кернеуге түрленіп, түйіспелі (контактілі) желіге беріледі. Моторлы вагонның түйіспелі (контактілі) желі сымы бойымен сырғанайтын ток қабылдау тетігі болады. Кері сым ретінде реліс пайдаланылады. Трамвай вагондары өстік болып дайындалып, бір жүргізуші басқаратын немесе екі моторлық вагондар түрінде қолданылады. == Сілтеме == Санат:Көлік және коммуникация 
'''Ибн әл-Қа́йим әл-Джаузия''' (, Абу Абдулла Шамсуддин Мухаммад ибн Абу Бакр ибн Айюб ибн Саад ибн Хариз ибн Макки Зайнуддин) (1292 жыл, Дамаск—1350 жыл) исламдық фиқһ ғалымы. «ибнуль Кайим әл-Джаузия» аты Шамсуддиннен Дамасктегі медреседе оның оқытушысы Джаузиядан қалған атағы («каййим» () «қараушы»). == Биография == Ибнуль Қайим 691 жылы сафар айында Дамаск қаласында туған == Еңбектері == Мифта́ху да́р ис-саа́да Тари́кх уль-хиджратэ́йн уа баб ус-саадатэ́йн Аль-фава́ид Ад-да уа ад-дава Ар-рух == Сілттемелер == == Сыртқы сілттемелер == Ибн Кайим аль-Джаузийя биографиясы Об Ибн аль-Кэййиме аль-Джаузия dic.academic.ru сайтында Сайты, Ибн аль-Каййиму аль-Джаузияға арналған Ибн Кайим аль-Джаузия жайлы sunnah.org сайты Ибн Каййима аль-Джаузия шығармалары al-eman.net сайты Санат:Ислам тұлғалары Санат:Ислам Санат:Ислам ғұламалары 
ДӘУ-ПЕРІ қазақ мифологиясында, атап айтқанда бақсы сарынында кездесетін рух-ие. Бүл дэу және пері деген екі кейіпкердің атына байланысты туған ұғым. Осы екі кейіпкер де бақсы сарынында кездеседі: ДӘУІР АЙНАЛДЫРУ Тау эісайлаган дәу пері, Өтіріктен сау пері. Кеттің цайда жогалып, Қара сақал қау пері. Жын үлкеніДәу перім, Жын ішінде бір серім. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дәуір айналдыру Дәуір жүргізу''' ертеде қайтыс болған адамның жаназасы кезінде өлген адамның күнәсін жеңілдету немесе күнәсінен арылту үшін жасалатын діни рәсім. Ел арасында бұл ғұрыпты: дәуір жүргізу (мал-мүлік атау арқылы күнәсін екінші адамға аудару) дәуір көтеру (марқұмды күнәсінен арылту үшін Құран оқу немесе Құран көтеру) дәуір ұстау (барлық күнәні молданың өз мойнына алуы) дәуір шақырту (күнәдан арылту үшін Құран оқыту) дәуіріне салу (марқұмның киімін таратуды, яғни ақыретіне салу) дейді. Ысқат, әдеттік ғұрып бойынша, дәуір немесе підия деп аталады. Ы.Алтынсариннің айтуынша, Ысқат беруге марқұмның артында қалған адамдардың мал-мүлкі жетпейтін болса да молдалар діни талапқа сай «ысқат алуды» орындаған. Бірақ шариғат бойынша, «Өлген адамның күнәсін көтеру», яғни өлік басында «көтердің бе?» «көтердім» деп уәде беру міндеті молдаларға жүктелмеген: мұндай сөздерді молдаларға қазақтардың өздері айтқызады. Ы.Алтынсариннің баяндауынша, ысқат алудың келесі жолы былай орындалған: «өліктің бір жағында, басына таман, оның баласы немесе туысқаны отырады, ал екінші жағында, қолына Құран алып, молда отырады. Сонан, өлген адам, балиғатқа жеткеннен бері (күйлі адамның балаларын 13 жастан, кедейлердің балаларын 15 жастан бастап есептегенде) неше жас жасаған болса, өлген адамның туысқаны молдаға Құранды өлік үстінен сонша рет беріп: «Әкемнің, ағамның, не сондай бір туысқанымның күнәсін қабыл етесің бе?» деп сұрақ қойып отырады. Молда Құранды ала беріп: «қабыл еттім» деп жауап қайырып отырады. И.Ибрагимов дәуір айналдыруды былай деп сипаттады: Ы.Алтынсарин мен И.Ибрагимовтың жазбаларын салыстыра сараласақ, оңтүстік пен батыс қазақтары арасында дәуір айналдыру немесе дәуір жүргізудің аймақтық ерекшелігі болғанын байқауға болады. Төңкеріске дейінгі ғылыми әдебиеттерді негізге алатын болсақ, дәуір айналдыру ислам дініне дейін пайда болған. Кейінгі кезеңде марқұмның күнәсін өтеу «шариғатқа жатпайды» деп ресми діни қауым тарапынан біраз қысымшылық жасалып отыр. Дәуір айналдыру қалалық елді мекендерде тиісті жағдайдың жоқтығынан ауылдық жерлерде өзінің дәстүрлі қалпын әлі де сақтап отыр деп айтуға болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДӘУІТ ҰСТА ДӘУІТ ПАЙҒАМБАР дәстүрлі орта түсінігі бойынша үста, зергерлердің дем берушісі, темір үстасының пірі, жебеуші рух-ие. Бүл үгым қазақ қана емес түркі тілдес өзге де халықтардың, әсіресе Орта Азия халықтарының наным-сенімінде берік орныққан. Байыргы қазақ ортасында металл өңдеу, оның ішінде алтын күміс өндірудің негізі, сондай-ак тері өңдеу, агаш үқсату сияқты т.б. түрлерінің дамуы Д. ү. кезінен бастау алады деп са- налады. Ислам мифологиясында Д. ү. темір өңдеуді, қару-жарақ жасауды игерген алғашқы адам, сондыктан да мұсылман халықтарында темір үсталығының шығу тегі Д. ұ.-мен Арабтарда кіреуке сауытты Дауыттың сауыты деп атаған. Бізге жеткен аңыз бойынша, Д. ү. жас кезінде сақпанмен Джалут (Голиаф) алыпты өлтіріп, ерлік көрсеткен, соған байланысты қазақтар оны Ер Дәуіт деп те атайды. Бағзыда әрбір кәсіптің киелі пірі болады деген пайым- мен, эр істі бастауда сол пірге сиыну дәстүрі болды. Ислам дінін қабылдаумен бірге қазақ ұсталарьт Д. ұ.-ды өздерінің пірі санай бастады. Қазақ үсталары бір істі бастағанда «менің цолым емес, Ер Дәуіттіц қолы» сыйынып, қару- жарақ жасарда арнайы дұға оқып, колдау сүраған. Дэстүрлі ортада «үсталардың жасаган Дәуіт балгасының ізі болады, оны Дәуіт согады» деген түсінік болған. Қазактың байырғы жырларында кездесетін: ...Атам киген ақ сауыт Беркітіп соққан ЕрДәуіт... деген жолдар осының айғағы. Сонымен бірге ертедегі қазақ қауымы Д. ү. соққан қарудан зүлым күштер аулақ жүреді деген сеніммен, ауырған адамды дауалау кезінде қару пайдаланып, қара ниетті ауру иелерін қуып емдеген. Кейін келе жауынгерлік қарулар мен қорғаныс жарақтарының пірі саналған Д. ү.-ға қазақ батырлары да сыйынып, айқас алдында одан медет тілеп, қолдау күткен. Д. ү. күніне 90 әскерге қару-жарақ, сауыт соққан деген аңыз бар. Мифтік әңгіменің бірінде Д. ү. жанын алғалы келген Алдашыны (мифтік жаналғыш) өзі істеген әдемі сандыққа қызықтырып, алдап соның ішіне салып бекітіп, суға ағызып жіберген делінеді (толығырақ қ. Алдашы). Алдашы үш жүз жыл суға ағып, содан Дэуіт үш жүз жасапты дейді. Тағы бірінде Д. ү.-ның кереметі ба- яндалады. Багзы дәуірде үсталыц ңүрал-сайман болмаган екен. Алайда Д. п.-дың цолы отца күймейтіндіктен мүның қажеті де шамалы болыпты. Ол цызыл қолымен отты көсіп, іиоц үстап, қызып нарттай боп қызарган темірді жалаңаш алацанымен үстап ие берген деседі. Бірақ сол кереметі баласына дарымапты. Себебі, бала үсталыцтың сертін бүзып, елдің ыдыс-аягын жамаганда, устемеақы алган деседі. Содан кие атып, оган әке өнері тольщ қонбай, қолы отца күйетін пенде болып цалса керек. Мүны байцаган әкесі «мен олген соң, менен үцпаган өнерді ит- тен үгарсың» деп өсиет қалдырады. Д. п. қайтыс болган соң баласының цолы күйіп, іс сога алмай, елдің мүцтажы бітпей, әбіржи бастайды. Әбден қиналган үл әке өсиетін еске алып, ойлана царап отырып, иттің алдыңгы екі аягымен сүйекті қысып алып мүжігенін байқайды. Содан үлгі алган ол иттің сирагына үқсатып, цызган темірді оттан цысып алатын ең алгаиіцы қышцашты сощан екен. Сол кезден бастап үстаның қышқаш сайманы пайда болды дейді қазақ аңызында. Дәстүрлі ортада Д. ү. үсталықтың пірі ғана емес, бақсылықтың да жебеушісі болып саналады. Себебі, ежелгі түсінік бойынша, үста мсн бақсы синкретіі іуліалар, олар-тэңірі мен қауымды жалғастырушы донекерніілер. Бағзыда қазақтар үста мен бақсыны кауымиам окпіау жерлеген. Сондықтан да бақсы сарынында lip Дауіі иң есімі жиі үшырасады. Әуеден көмір түсірген, От жацпай темір пісірген! Қау көрігі бақылдап, Балга төсі шаңылдап, ЕрДәуіт пірім, сен цолда! Сен қолдасаң, мен мүнда деп, бақсылар оны nip ретінде көмекке шақырған. Қазақтың Дэуіт науқастанған адамдм әртүрлі қара күштерден қорғайды деп сенген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДӘУІТТІҢ ҚОРЖЫНЫ діни түсінік бойынша Дэуіт пайғамбар үстаған, ішіндегі тағамы қанша жесе де таусылмайтын қасиетті ыдыс. Мифтік таным бойынша, Сүлеймен пайгамбардың жүзігі, Мүса пайгамбардың аса- сы да кереметке болған заттар болып саналады. Халықтың ерекше қасиеті бар бір затқа теңеу айтқанда «Сүлейменнің жүзігіндей, Мүсаның асасындай, Дәуіттің қоржынындай» дегентеңеу сөзбен айтатыны осы байланысты. Бүл туралы тілдік әдеби этнографияда мар- дымды деректер сақталмаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДЕБІСКЕ СЫРМАҚ киіздің бетіне эр түсті мата- ны оюлап бастырып, оюларының шетіне жіңішке жиек жүргізілген көлемі кішкене сырмақ (толығырақ қ. Сырмак). Дебіске сырмақ. ҚР МОМ цорынан (КПД 231) ДЕЛБЕ1 қайыстан немесе есілген қыл арқаннан жаса- латын аттың жегін қүралдарының бірі. Д. ат-арба, шана, пәуеске сияқты көліктерге жегілген атты бағыттау үшін қолданылады. Делбе. Суретиіі Ж.Шәйкен ¥з. 4-5 кұлаш шамасында болады, екі үшында ауыздыққа кигізілетін ағаш тиекті немесе темірден жасалған бекітпесі болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДЕМ САЛУ' дәстүрлі наным-сенімнен туған емдеу шарасы. Д. с. арқылы емдеу үрдісі дәстүрлі ортада кең тараған. Мүндай емдеу шарасын көп ретте емші, бақсылар, қожа-молдалар атқарған. Ауырған адамдардың бетіне «сүф» (сүп) деп су бүркіп, үшықтап емдеген. Кейде кесеге қүйылған суға д.ү.ға оқып, бір үрттамын үртына толтыра алып, «сүф» деп шашырата науқас бетіне шашып, қалғанын ауру адамға ішкізген. Науқас адамның психологиялық түрғыдан ауруды жеңуге деген қүлшынысын арттырып, сенімін бекітетін Д. с. шарасы өз нәтижесін беріп, шошы- малы, үстамалы ауруғаұшыраған адамдар жазылып кетіп отырған. Молдалар науқасқа дем салып үшкірумен қатар Қүран сүрелерінен қағазға дүға жазып, ішірткі ретінде оны суға салып езіп ішкізген. Кей жағдайда суын ішкізіп, қағазын адам аяғы баспайтын жерге апарып көмгізген. Наным-сенім бойынша қағаз топырақ астында шірігенде науқас дертінен сауығады деп түсінген. Созылмалы ауруға үшыраған адамдарға торсьщқа қүйылған суға дүға оқып Д. с.-ып, күн сайын белгілі бір мөлшерде ішіп түруға кеңес береді (қ. Ішірткі). Қарауыл Жылан бақсы бедеу әйелдерді емдеу бары- сында: Багың байланган. Белің байланган. Дерт жайланган, деп өлеңдетіп, сосыи науқастың алдына үш сызық сызады екен. Алдымен ауруды бірінші сызықтан өткізіп барып, оның бетіне аузындағы суды бүркіп Д. с.-ып, келесі сызықтан өткенде де осы әрекеттерін қайталап, сегіз жа- сар екі баланы әйелдің көйлегінің етегіне кіргізіп емдеу шараларын жүргізген. Ақтөбе өңіріне танымал болған, халық арасына Ақбақсы атымен белгілі Төлеген бақсы бедеу эйелдерді емдеу кезінде: Атакем берген көк қошқар, Мойынында бес түмар. Он екі орам мүйізі бар. Сыпайьіның үйінде әсте менен зікір сал Күнменен жүрсең, күнмен көш! Түнменен келсең, түнмен көш! Көшерде күнің бүгін күн, Әуелі тидің қабақтан, Екінші тидің білектен, Үиііниіі тидің жүректен, Көшерде күнің бүгін күн, Атаңа нәлет зиянкес! деп зікір салып, ауруды көшірген соң, оған дем салу шара¬сын жасаған. Сосын әйелді қамшымен аластаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДЕМ САЛУ2 халықтық дәстүр мен мүсылмандық қағидаттар үйлесімінен туған рәсім. Дәстүрлі ортада өлім аузында жатқан адамның қиналысын жеңілдету үшін мол¬да шақырып, Қүран сүрелерін оқи отырып, Д. с.-ғызады. Дүниеден өтерін, өлім жақындағанын сезген мүсылман тілін кәлнмаға (немесе «шахада») келтіріп, иманын айтады немесе қасында отырғандардың біреуі не молда иманын айтады. Дәстүрлі тілдік қолданыста иманын үйіру деп те атайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДЕМ ТАРТУ қылыш, семсер, пышақ, айбалта сияқты қүралдарды пайдаланған сайын жүзінің откірлене түсуі. Соз колданысында жүзді қүрал-сайманның жүзін шығару деген мағынаны білдіреді. Махамбет толғауларында дэл осы мағынадағы төмендегідей жыр жолдары кездеседі: Қарқыны күшті көк семсер Шапцан сайын дем тартар Сусыным қанга қанар деп... Соғыс үстінде шапқан сайын қару Д. т.-а түседі. Д. т. «күш-қуаты артты» деген күшейткіш мэнде жүмсалады. Қазақ оташылары кездік, қандауырдың откір үшын ғана тигізіп азғана қан ағызуды дем шыгару, леп шыгару деп атайды (демнің ауыспалы мағынасы ауа, тыныс дегенге катысты туындауы ықтимал). == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дембі салу''' ағаш бұйымдарының бұрғылап тесілетін жеріне қызған темірмен қарып белгі салу. Үйші шеберлер киіз үй керегелерінің көк өткізетін орнын және шаңырақтың шеңберіне кіріп тұратын уықтың, тоғынның орнын белгілеп алу үшін дембі салады. Сондай-ақ, үйші үшкір құралды қыздырып, ердің қаптал ағашына қанжыға тағылатын тесік ою үшін, саптыаяқ секілді ыдыс сабының бау өткізілетін тұсын, қамшы бүлдіргесін өткізетін тесіктің орнын белгілеу үшін де дембі салады. Дембінің орны 11 бұрғымен, бәрбімен теседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мәдениеті 
''Бірлік шеңбердегі функциялар'' (грек. ''trіgōnon'' үшбұрыш және metreo өлшеу) геометрияның үшбұрыш элементтерінің арасындағы метрикалық қатыс функциялар арқылы өрнектелетін саласы. негізгі мәселесі үшбұрыштың белгісіз шамаларын берілген шамалар арқылы есептеу болып табылады. Тригонометрия ''жазық'', ''түзу сызықты'' және ''сфералық'' тригонометрия болып бөлінеді. == Тарихы == Евклидтік кеңістіктің сфералары қарастырылатын тригонометрия '''''сфералық деп аталады. Жазық тригонометрия сфералық кейінірек дами бастады. Мысалы, Евклидтің «Негіздерінің» 2-кітабында ''косинустар теоремасы'' жайында айтылған. Тригонометрияны ''әл-Баттани'' (9–10 ғасырлар), ''Әбу-л-Вефа'' (10 ғасыр), ''Бхаскара'' (10 ғасыр) және ''ат-Туси'' (13 ғасыр), т.б. одан әрі дамытты. Оларға ''синустар теоремасы'' белгілі болған. ''Тангенстер теоремасын'' Региомонтан (15 ғасыр) тапқан. Одан кейін тригонометрияны дамытуға ''Н.Коперник'' (16 ғасырдың 1-жартысы), ''Т.Браге'' (16 ғасырдың 2-жартысы), ''Ф.Виет'' (16 ғасыр), ''И.Кеплер'' (16–17 ғасырлар), т.б. үлес қосты. Қазіргі түріндегі ''Т. Л.Эйлердің'' еңбектерінде баяндалды. Тригонометрия ғылыми термин ретінде адамның практикалық әрекеттерінің нәтижесінде пайда болды. Ерте кезде астрономия ғылымы, суда жүзу, жер өлшеу, архитектура талаптары қандай да бір элементтер арқылы есептеу әдістерін ойлап табуға әкелді. Мысалы, олардың көмегімен қол жетпейтін заттарға дейінгі қашықтықты анықтау және географиялық карталарды құрастыруға арналған жергілікті жердің геодезиялық көшірмесін жасау жұмыстары бірқатар оңайлатылды. Мектепте материалмен алғаш рет планиметрия курсын оқығанда танысады. көмегімен жазық үшбұрыштарды шығарды. қатынастар «синус», «тангенс» деген атқа ие болды, олардың мәндері есептеліп шығарылды. танымдардың негізі ежелгі заманда пайда болды. Аталмасы біршама кейінірек шыққанымен, тригонометрияға қатысты қазіргі көптеген ұғымдар мен фактілер бұдан екі мың жыл бұрын белгілі болған. Кейбір мәліметтер ежелгі вавилондықтар мен египеттіктерге белгілі болған, бірақ ғылым ретінде Ежелгі Грецияда негізделген. Тригонометрия сөзі алғаш рет 1505 жылы неміс геологы және математигі Питискустың кітабының мазмұнында кездеседі. «Тригонометрия» атауының өзі грек сөзінен аударғанда «үшбұрыштарды өлшеу» деген ұғымды білдіреді. Ежелгі грек ғалымы белгілі астроном Клавдий Птолемей (ІІ ғ) «хорда ойлап тапты. Дайын кестелермен жұмыс істегенде немесе калькуляторды пайдаланғанда, біз көбінесе кестелер әлі ойлап табылмаған кездердің де болғанын естен шығарып аламыз. Оларды құру үшін аса көлемді есептеулерді орындап қана қоймай, кестелерді құрудың тәсілдерін де ойлап табу қажет болды. Птолемей кестесі бес ондық үлес таңбаларын қоса алғандағы дәлдікпен жасалған. Хордаларды синустармен ауыстырып, әрі қарай дамуына үндістандық ғалымдар үлкен үлес қосты. Бұл жаңа енгізіу VIII ғасырда тригонометрияны бірте-бірте астрономия тарауынан бөліп алып, жеке ғылымға айналдырды. Ол араб тіліндегі жақын және алыс Батыс мемлекеттерінің математикасына ауысты. Оған үлес қосқандар Аль-хорезми, Аль-Коши, Насриддин Тусси, Жан фурье, Иоганн Бернули, Леонард Эйлер. Л.Эйлер қазіргі кездегі түріне келтірілген XVIII ғасырдың ірі математигі еді, ол негізі швейцарлық, ұзақ жылдар бойы Россияда жұмыс істеген және Санкт-Петербург ғылым академиясының мүшесі болған. функциялардың белгілі анықтамасын да енгізген Л.Эйлер, кез келген бұрыштың функциясын қарастырып, келтіру формулаларын шығарып алды. Осылайша тригонометрия туралы жалпы ұғымдар, функциялардың белгілеулері және анықтамалары ұзақ тарихи даму процесінде қалыптасып отыр. == Кейбір функциялар == alt=A.| ''Бірлік шеңбердегі бұрышына қатысты функциялар.'' Бастапқы кезден функциялар тік бұрышты үшбұрыштағы қабырғаларының қатынастарымен байланыста болғаны белгілі. Олардың жалғыз аргументі сол үшбұрыштың бір сүйір бұрышы болып табылады. Синус қарама-қарсы жатқан катеттің гипотенузаға қатынасы. Косинус жанама катеттің гипотенузаға қатынасы. Тангенс қарама-қарсы жатқан катеттің жанама катетке қатынасы. Котангенс жанама катеттің қарама-қарсы жатқан катетке қатынасы. Секанс гипотенузаның жанама катетке қатынасы. Косеканс гипотенузаның қарама-қарсы жатқан катетке қатынасы. Берілген анықтамалар функциялардың сүйір бұрыштарға (0-ден радиан) қатысты мəндерін есептеуге арналған. functions unitcircle alt=A.| функциялардың графиктері''. Бірлік шеңбердегі бұрышына қатысты функцияларды қарастырсақ (суретті қара): бұрышының Синусы "A" нүктесінің ординатасы ретінде анықталады. Косинус "A" нүктесінің абсциссасы. Тангенс синустың косинусқа қатынасы. Котангенс косинустың синусқа қатынасы. Секанс косинусқа кері өлшем. Косеканс синусқа кері өлшем. == фунцкциялардың графиктері == Астындағы кестеде алты негізгі функциялардың графиктерінің ерекшеліктері берілген: Функция Период Функцияның анықталу облысы Функцияның мәндер облысы График синус 200 px косинус 200 px тангенс 200 px секанс 200 px косеканс 200 px котангенс 200 px == Дереккөздер == Қазақстан ұлттық энциклопедиясы 
ДЕҢМЕНТ БЕЛБЕУ ДЕҢМЕНТ шапан сырты¬нан тағылатын белбеу. Күміс шытыра, кұйма, қапсырма орнатылып, масаты, шибарқыт сияқты матадан тігіледі немесе былғарыдан жасалады. Дәстүрлі ортада Д.-тің жасалуында аймақтық өзіндік өзгешеліктері бар. Д.-тің өңірлік ерекшеліктеріне орай деңмент, дегмент, деңбет деп атала береді. Сыр өңірінде деңмент деп жалпақтығы торт елі барқытқа күміс шы¬тыра орнатып жасалган белбеуді, ал батыс өңірде деңбет деп алтын, күміспен эшекейленген былгары белбеуді, кей tf '• •I Деңмент белдік. ҚР MOM цорынан (КП 18502) ҚР MOM қорында XIX ғ. жасалган (КП 18502) деңмент белбеудің үз. 91 см, ені см. Қызыл түсті пүліш беті жалған сіркеленген, 11 дана күміспен әшекейлі шыты¬ралар қондырылған. Екі шетіндегі күміс ілгектің беті жалған сіркеленіп, сопақтау келген екі қондырмасына әйнектен коз орнатылған. Қапсырылатын және тога жак бөлігі иіаңырақ өрнегі бүртіктелген екі шеңбер арқылы дэнекерлене жалғастырылып, тоға жақ пластинасының бетіне қүстүмсъщ өрнегі бедерленген. і- Деңмент белдік. ҚР МОМ цорынан (КП 26933/14) ҚР MOM қорындағы (КП 26933/14) белдіктің ұзындығы 116 см, ені см күміс қапсырмасының тоғасы үзынша сопақ пішінде керіліп жасалган. Оның оймышталынған бетіне қарала ою жүргізілген. Қайысқа бекітілген ілмек қапсырма тесігінен өткізілсе, қапсырмадағы ілмек қайыстагы тесікке ілінеді, ягни қос ілгекті келген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дерт көшіру''' адамның, малдың бойында кездесетін әртүрлі кеселдерді басқа нәрсеге, белгілі бір затқа аудару арқылы емдеу тәсілі. Бақсылар уақытында жазыла алмаған адамның бойындағы дертті қуыршақтарға, жылқы, қой, иттің бас сүйектеріне, қой терісіне көшіріп, ауыл сыртындағы жол бойына апарып көміп тастайды (толығырақ к. Адастыру; Бақсы; Ауруды малға көшіру). Дертті малға көшіру тәсілі де бар. Шығыс өңірде оны малга табыну деп атайды. Ондайда дүға оқып, науқас өз қолымен ауру көшірілетін малға түз жалату сияқты т.б. шаралар жасалады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Диқан''' сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: '''Негізгі ұғым:''' *Диқан егін салып, күтіп-баптауды кәсіп еткен шаруа, егінші. '''Елді мекендер:''' Диқан Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындығы ауыл. Диқан Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Диқан ауылдық округі құрамындағы ауыл. Диқан Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Мырзатай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Диқан Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл. Диқан Түркістан облысы Мақтаарал ауданындығы ауыл. 
Диқан егін салып, күтіп-баптауды кәсіп еткен шаруа, егінші. Егіншілік жақсы өрістеген өңірлерде үлкен жерге егін салып, астық өндірген, осы егінмен байланыстырған адамдарды Д. деп атайды. Ал Д. сөзін Л.Будагов де ауыл, қыстақ және хан үй-жай деген сөздердің бірігуінен шыққан дейді. ДЕРТ КӨШІРУ Егіншілік қазақ даласындағы ежелгі тайпалардың мал өсірушілігімен қатар дамыған қосалқы кәсіп болды. Мал өсіру мен егін егу бірін-бірі толықтырып, өзара байланыста дамыды. Д.-дар өндірген өнімін малға айырбас жасаса, өз кезегінде малшылар егін науқанында Д.-ды мықты атпен, түйелермен қамтамасыз етіп, егістік басу, ору, жинау сияқты жүмыстарға қолүшын берген. XIX ғ. екінші жартысынан бастап қазақ жерінің Ресей империясының меншігі деп жариялануына байланысты жайылым жердің күрт тарылуы кедей, малы аз адамдардың жартылай отырықшылыққа ауысып, егіншілікпен айналысуға мэжбүр етті. Байырғы ортада ондай адамдарды жатац деп атады. Егін салудың қыр-сыры игеріліп, егіншілік кең қанат жая бастаған кезде осы кәсіппен айналыса- тын адамдардың саны да арта түсті. Егінге су қазылған арық арқылы жеткізілді. XVI ғ.-да Сауран өңірінде егінді кәріздеп суару тәсілі қолданылды. Егінді қолдан суару мақсатында жасалған арналар мен арықтарға иелік ететін адамды мұрап деп атайды. Зерттеуші С.З. Токарев «Қазақ дщаншылары егіншілікті әдеттен тыс тылсым күгитің әсері, Тәңірдің ісінен деп санаган», деп жазған. Қазақ Д.-дары аспан шырақтарына сиынып, егіннің мол өнім беруін тілеген, яғни Д.-дар жердегі өсімдік атаулының көбеюін, өнім беруін аспан жүлдыздарының өзгерістерімен тығыз байланыста қараған. Д.-дар соқа, тесе, күрек, тырмауыш, орац сияқты егіншілік қүралдарын оздері жасап, егін салуға қарапайым ғана пайдаланған. Erie даласына жер жыртуға көктемде, жер жүмсарған уақытта кіріскен, өгіз ңемесе атты соқаға жегіп, жер жыртып, тырмауышпен тырмалап, мойнына дэн салынған дорба асып алып, дэнді қолмен сепкен. Күзде орак орып, түсім алған соң тақыр-таза жерге қырман жасап, астық төгіп, өгізбен бастырып, түктелген бндайдың қауызын желге үшырып тазалаған. Мол түсім алған Д.-дар дәнді ат диірменге тарттырып, бастыратын болған (толығырақ қ. Дән бастыру). Қазақ халқының диқаншылыққа катысты ғүрыптары мен дэстүрлері басқа да егіншілік кэсібі жақсы дамыған түркі халықтарының мэдениетімен тығыз байланыста болғандығын кореміз. Мүндай егіншілікке қатысты ғұрыптар еліміздің оңтүстік өңірлерінде кеңінен сақталған. Қазақтың егіншілікке қатысты ғүрыптары, сондай-ақ оған қатысты мерекелер діни тығыз байланысты. Ертеде кей өңірдің Д.-дары бастырған астығының төрттен бір бөлігін әлеуметтік жағдайы нашар отбасыларға зекет ретінде таратып отырған, мүны кейде үшір (гүшыр) деп те атаған (толығырақ қ. Үшір Ғұшыр). Егін науқаны көпшілік қауыммен бірігіп, қауымдасып жүргізілетін іс болғандықтан, ауқымды шаралар мен ауыр жүмыстарды бүкіл ауыл болып бас қосып, бірігіп атқарған. Мүндай шаралар үме жолымен жасалған. Егін салу кезінде қарулы жігіттер мен егін сырын білетін адамдар үмеге шақырылады, олар жабыла жүмылып көмек береді. Отағасы мал сойып, қолбағыс тигізгендерге тамақ береді, ал көмекке келгендер істеген жүмысына ақы алмайды (толығырақ қ. Асар; Үме). Жаңбыр жаумай қүрғақшылық болған жылдары Д.-дар табиғаттың тылсым күшіне бас ұрып, егіншіліктің диқандардың пірі Диқан бабаға сиынып, дүға оқып, тасаттық беріп, жауын-шашын тілейді. == Дереккөздер == Санат:Егін шаруашылығы 
ДИУАНА ДУАНА пэни дүниеден баз кешкен, Қүдайға қүлшылық жасап, ел кезіп, ешқандай дүние- мүлік иеленбей өмір сүруге бекінген тақуа адам. Парсы тілінен енген сөз (диуанә ақылсыз, есалаң). Шамандықтың, сопылықтың негізгі қагидаттарын қатар үстанатын Д.-лар ел кезіп өмірін өткізеді. Дуана (XVIII-XIXгг.). Cypemiui П.М. Кошаров. ҚР MOMқорынап Д.-лық дәстүрлі бақсылықты үстанушылардың азай- ып, исламның дендеп еніп, байырғы ортаның оныц шарт- тарына мойынсына бастағанынан кейін пайда болган. О.Әлжанов: «Бақсылардың цылган кәсібін дуаналар да цылады. Бүлар мүсылмандъщтың жөнін айтып жүруші еді. Қаріп-цасір, жетімдерге ацылды сөздер айтып нәм өзге жәрдемшілік цылар еді. Дуаналық әуелі Шайқы- Бүрқы дуанадан үлгі болып қалган еді. Осы уақыттагы дуаналар Шайцы-Бүрқы дуанага сыйынады. Дуаналар сиынганда «Шайцы-Бүрңы дуапа пірім қолдай көр», деп сиынады». ...«Асасының пішіні бақсылардың асасы- ■р ДИУАНА ДИІРМІІІ на үқсас келеді. һәм ақтаганда аузына түскен сөзді ай-тып тантып жүреді нәм өлең айтып сарнаганда сөзін екі ауыз өлеңмен бастайды», деп жазады. Демек қазақ бақсыларының пірі Қорқыт болса, Д.-ның сыйынатын иесі Шайқы-Бүрқы дуана деп түйін жасауға негіз бар (қ. Шайқы-Бүрқы). Кейбір Д.-лар сопының шайхылары- на айналып, өздерін «Бацаудин ізбасарларымыз» дейді. О.Әлжанов тағы да қоржынында дәрі-дәрмек, асай- мүсейі бар Д. қолына асатаягын үстап, ел ақтап күн көретіндігін, диуананың басына аққу терісінен тігілген баскиім киетіндігін (ол сібір шамандығын елестетеді), бал ашып, сәуегейлік танытып, жын-шайтанды аластап қуатындығын жазады. Ел аралап дуа жасаған Д.-лар ар¬найы өлең айтқан. Ежелгі түсінік бойынша, Д. ерекше қасиетке ие, Алланың сүйікті қүлы. Мэшһүр Жүсіп дерегінде Шайқы Бүрқы диуананың қырық күн, қырық түн шыркөбелек айналып, шыңнан секірсе де жерге қүламай аман түсетін қасиеті болғаны айтылады. Жалпы диуана, дәруіштер шыркөбелек айналып бнлеу арқылы экстазға кіріп, Жараткан иенің дидарын көруге ынтық болады. «ша Дуана. Қарцаралы округы Қояпды oifipiueii. ЗСООИК. Т.1. 1929 атты еңбектен Д. хальщ арасында сирек кездескен, оның бейнесі кейінгі кезеңде қалыптаскан. Ол емшілік, сәуегейлік, бір сөзбен айтқанда бақсылық салттың жүрнағын жалғастырушы, дәнекерші түлға. Мәселен, меңдуана шөбінің атауы «бәңг диуана» (мәңгірген диуана) деген сөзден туындаған. Пір, календар, дэруіш үғымы кейде Д. деп те қолданыла береді. Д.-лар қазақ ауыз әдебиеті үлгілерінде көптеп үшырасады. «Алпамыс батыр» жырында Байбөріге перзент сыйлайтын Баба Түкті Шашты Әзіз әулие Д. кейпінде суреттеледі: Ац сәлдесі басында, Асасы бар цолында, Өзі Хацтың жолында, Көп календер зіркілдеп, Зікір салган соцында Бір диуана келеді: Жатырсыц нагып балам? деп, Асаменен түрте береді.. Бабай түкті бабаң мен, Басыңды көтер, балам-ай. Диуана киімі. Қазақ арасында ертеректе диуана, дэруіш атымен белгілі кезбелер киген киімдер. Д. басына аққу терісін бітеу сойып киеді, кейде шошақ бөрік, үстіне жыртық-жамау шапан киген, қолына асатаяқ пен иыгына қайыр қоржынын салып ел кезген. Д. киетін киім лапас деп те аталған. Лапас Орта Азия діндарларының арасын¬да XIX ғ. II жартысынан бастап киімнің бірегей үлгісі ретінде кең тараған. Лапас ақшыл бөзден тігілген, жағасыз, үзын жеңді, олпы-солпы, шапанға ұқсас «лыпа» киім. Д.-ны жүртшылық лапас киімінен таниды. Дуана (Бацсы). С.М. Дудин, 1907 ж. ҚР МОМ цорынан (НВФ 5289/13 а) Жасы мен жынысына қарамастан шақ пішілген жеңіл, жібек шапан кию Д.-лар арасына кең таралған. Киімнің бұл түрі яғни, трапеция тәрізді жең, екі оңір, бүтін артқы бой тәрізді бес бөліктен түрган. Екінші түрі женде (джанда, хирка) камзол пішіммен пішілген. Женденің өңірі, арқасы, жеңі, иығы жеке-жеке пішіледі. Тағы бір ерекшелігі жақтау иіндесе келген қиықшалары үшкілдеп шабылады. Атал- мыш шапан жиегіне үш қатар әшекей салынған, қүндыз терісімен жүрындалған, кестеленген жібекпен жиектел- ген, оқамен білтеленген, тіптен өрнек, кескін салынған түрі де болады. Орта Азия мен Қазакстанда XX ғ. басында Д.-лар, ка- лендарлар үстіне мелде деп аталатын түсі күрең сүр ша¬пан, басына сыртын биіктете ораған матамен байланған төрт бүрышты келген тақия киген. Тажкулох деп аталған бүл киім календарлар мен Д., дәруіштер арасында кең тараған. Оның тысы өндірісте тоқылған аса үсақ өрнекті дөңгелек, сопақ келген геометриялық кескіндер салынган матадан тігілген. Мелдеде жендедей эртүрлі салпыншақтар тагылмайды. Диуана бәйіт. Диуаналар ел ақтап, дуа жасаганда айтатын өлең. Әдетте ол «Ац пәледен қац, Диуана кел- се есіктен, Пәлекет цашар тесіктен» деген дәстүрлі тіркесті жолдармен басталады. Бүл үлгіде диуананың мақсаты, іс-әрекеті, мінез-қүлқы да көрініс тапқан. Ах, пәледен қақ! Диуана келсе есіктен, Пәлекет цашар тесіктен. Тарқамаса қырсыгың. Дуамен берем шешіп мен. Қызырдың алып батасын, Мүсаның түттым асасын. Шарапат бар бүйымда, Бәлекет-иіайтан қашатын, Әулие жар бон оңдайды, Аяцтьі теріс басатын. Бақыт берсін жүртыма, Багы шалцып жататьін. Дүние цумас жацсылар, Жамылган жалгыз матасын. Кешіре көр тәңірім, Пендесінің қылқан ңатасын? Сонымен бірге оның шайтанды қуып, пәле-жаланы аластап, елді имандылық пен хақ жолына, татулық пен береке-бірлікке үгіттеп келе жатқаны бейнеленеді. Ашкөз болса, пейілің, Иманың цашар терістен. Сайтаныңа жол беріп, Аспанга үшар періштең. Жамандыща қүлама, Пәле ондаймен өбіскен. Әулие-цызыр жар болсын, Малыңды қоргап өрістен. Үрьіспай өткен пенде бол, Үялмай цайта көріскен. Татулыгың табылмас, Тай-ңүлындай тебіскен. Диуананың ел ақтап, жүмыс істемей, жүрт үстінен қайыр-садақа аркылы гана күн коретіні де суреттеледі: Аралап келем алыстан, Ацылым емес данышпан. Байымаймын қаишнда, Садақа алган табыстан. Ацжолтай адам атандым, Алдымда кие жабысқан. Үшыгы болса цуамын, Шашына барып жабысқан. Пейіліңді Аллам сыйласын, Садагаңды ала үиіцан. Елге тек қана дінді гана насихаттамай, ізгілікке үидеп, агайын арасының берекелі, отбасының онегелі, үрпақты инабатты болуына тэлімдік уагыз айтатыны да мәтінде корініс табады: Қабагьщ царе жабылса, Қарайып, ниет цабынса, Ацылың ңашып басыңнан, Қуырылып апшың тарылса. Жарыгың тартса цараңгы, Пәлекет басса санаңды. Үмытып цүдай, тәубеңді, Танымай кетсец анаңды. Қырсыгың мініп желкеңе, Шулатсаң цатын-балаңды. Сайтан келіп мәз болып, Ажыратар араңды. Осыны ойлап пақырың, Ел аралап аңырып- Айтып келем, «ел ауган» Әулиелер ақылын. Д. б.-тің ең негізгі түйіні бүл пэни жалганда күнэдан тыйылып, дүниеде ныгметке, сауапқа белену уагыздалады: Дүнне қумас жацсылар, Жамылган жалгыз матасын. Кешіре көр тәңірім, Пәндесінің цылган цатасын? ...Адал болсаң тартарсың, Сыйлы орында жемістен. Алла жар боп мацшарда Табысайыц пейіштен! == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДОҒАБАС белдіктің, айыл-тартпаның бір жак басы¬на бекітіп тіккен темір дөңгелек, мыстан немесе күмістеп жасалған шығыршық айылбас тоға. Д.-тың тілшелі және тілшесіз деген түрлері бар. Кокпарға тартылатын серке алдын ала дайындалады, жеңіл әрі мықты болуы үшін ішек-қарнын алып, тұзды суға салып қояды, терісін қайта тігеді. Егер ойын кезінде тері шыдамай жыртылса, оны біреудің есігінің алдына немесе үйдің уығының үстіне қарай лақтырып тастай- ды. Д. тартыста жеңіске жеткен кокпаршылар көкпарын көбінесе ру ақсақалдарының, балаға зар боп жүрген үйдің алдына әкеліп тастап, «көгерт, көгерт, көгерт!» деп айғайлайтын болған. Балалы үйге багы жанып, үбірлі-шүбірлі болсын, баласы жоққамаңдайы кере царыс үл берсін деп тілек айтқан. Үй иесі шабандоздың жолы деп үстіне шапан жауып, бір тартар ақ орамал үсынған. Көкпар тиген үй көптің тацымынан шыщан ет, жанга дәру, тәнге шипа болады деп ырым етіп, серке етін қалдырмай түгел асып, бөлісіп жеген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДОҚАБА беті түкті келген бағалы барқыт түрі. Д.-дан түрлі ою-өрнектер қиып, қүрақ көрпе жасаған, көбінесе әйелдердің бешпет, кеудеше тәрізді сырттық киімдері тігілген. ҚР MOM қорында (КП 3695) Бөкей Фатима ханымның бешпенті. ҚР МОМ цорынан (КП 3995) ордасының ханы Жәңгірдің әйелі Фатима ханымның бешпенті сақталған. ХІХғ.-дың ортасы. Қызыл барқыттан тігілген. Қызыл жібекпен астарланған. Артқы бойына және бел түсынан майда бүрмелер салып кыналған. Тік жағалы. Тірсек жеңі таяз жең ойындысына қондырылған. Артқы түсы екі бөліктен тұрады. Жағасы, өңірі, жеңінің ауызы және етегіне айналдыра қызыл-сары (алтын) ши¬ратпа зермен көгеріс өрнек кестеленген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
#'''Долық''' байырғы ортада қолданылған ғүрыптық ыдыс түрі. Д. бітеу іреп сойған мал терісінен жасалады. Сырт пішімі меске немесе қауғаға ұқсайтын Д.-ты бітеу, яғни мал терісін қарны мен сирағынан бір жақ қырынан тілмей, сойып жасайды. Осы бітеу ыдысты молшылықтың нышаны санаған қауым «үйге кірген ырыздықты «бітеп», шығармай тұрады» деп сенген. Мұндай бітеу малдың терісінен жасалған тұлып тәрізді ыдысқа ас-тағамның берекесі саналатын, дәмін келтіретін тұз бен молшылықтың белгісі астық сияқты заттарды ырымдап салып қоятын болған. Бүл көшпелі түркі халықтарының ырыздық тұлыбы аталатын затына ұқсас болып келеді. #'''Долық''' мес, торсық тәрізді көн ыдыс; сойылған қой-ешкінің не бұзаудың бітеудей сыдырылып алынған терісінен істеледі. Долық көбінесе су сақтауға яки құдықтан су тартатын қауға орнына қолданылады. Түркі тілдерінде "дол" немесе "тол" орта болмау, қампию, лақылдап тұру мағыналарын білдіреді. Мұнда "д" мен "т" дыбыстары орын алмастырып тұр ("толық"). "Дол" түбіріне "ық" жұрнағын жалғау арқылы ыдыс атауы жасалған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДОМАЛАҚ ҚАЛЫҢ рәсім талаптарын орындамай- ақ берілетін қалыңмалдың бір түрі. Д. қ.-да қалыңмал кұрамына енетін басжақсы, той малы, сүтацы деген кэде түрлері Қазақ даласына ақша қатынастары ене бастаған кезде Д. қ. ақшалай беретін мөлшерді білдірген. Н.Гродековтің жазуы бойынша, Пе- ровск уезінде 60 саулық пен 60 тоқты 500 рубльге тең болған. Қалыңмал колемі уақыт откен сайын, заманына сай озгеріске еніп отырған. Мысалы, Л.Ф.Баллюзек XIX ғ,- дың екінші жартысында басжацсының мэні өзгеріп, Торғай уезінде бас жақсыға 3-12 жылқы немесе 100- 300, тіпті 600-1000 күміс ақша берілгендігін айтады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Алып домбыра '''Домбыра тарту''' орындалатын әуеннің өзіндік ерекшеліктеріне қарай Домбыра тарту қағыстарының да өзіндік тәсілдері болады. Жоғары-төмен қарай қағып тартуды '''«қара шертіс»''' десе, ішекті іліп тартуды '''«ілме»''' немесе '''«теріс қағыс»''' деп атайды. Домбыра тартудың көптеген түр өзгешеліктері туралы Т.Әсемқүлов өз зерттеуінде былай дейді: «Тебеген қағыс» ішектің үстінен қағып ойнау тәсілі... «Жапта цымта» цагысы саусацпен цаццаннан кейін ішекті алацанмен жабу тәсілі, домбыраның быдыңдаган еліктеу дыбысын шыгару үшін қолданылады. «Түйдек қағыс» деп сілтеп қағу, айқай-үйқыш, тәсілге бай, жылдам қағысты атайды». Домбыра тарту әнді сүйемелдейтін саз аспабы ғана емес, кәсіби музыкалык күрделі шығармалар тудыруға негіз болатын ішекті аспап. Домбыра тартуда кәсіби жоғары деңгейге жеткен күйшілер Домбыра тартуды кемелдендіріп, жоғарыда атап айтқандай, қосымша дыбыс беретін пернелерді енгізген, домбыра қүрылысын күрделендіріп дамытқан. Осыған сай Домбыра тартуда орындалатын шығармалардың тереңдігі мен иірімдерін арттыра түсетін Домбыра тарту тәсілдерін де дамытқан. Халық арасында кең тараған Домбыра тартудың үш түрі жайында Т.Әсемқүлов былай дейді: «Домбыраны алғаш үйренушілер тартатын «дірдек тартыс» болса, шеберлікке жеткен кездегі тартыс «қигаш көбе» немесе «кесе тербеу». Кәсібін деңгейге жеткен кездегі «тайганақ көбе» немесе «сауып тарту». Сонымен қатар, автор күй тарту өнеріндегі қағыстың «түре тартыс, сүре тартыспен қатар «қүлақ шығарып тартысу» мен «есер тартыс» деген түрлерін атап өтеді. Домбыра тарту кезіндегі сол қолдың қимыл әрекеттеріне карай перне басудың: қазтабан, бөрітабан, байтақ, қарғыту, аттау, жаба тастау деген, ал Домбыра шертудің сермеп шерту, іліп қагу, шертіп ойнау, төгіп қагу, шегіп қағу, дірдек, тайғанақ көбе, сауып тарту, қиғаш көбе, кесе тербеу, төпеп қагу, теріс қағыс, тебеген қагыс (тепкілей қагыс), түйдек қағыс, таза қара шертіс, таза ілме, жап та қымта, бүлкілдетіп қагу, сүққылдатып қагу, шарықтатып қағу деген түрлері бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
thumb '''ТРИТИЙ''' (Trіtіum), немесе 3Н массалық саны 3-ке тең болатын сутектің ең ауыр радиоактивті изотопы. Оны 1934 жылы ағылшын ғалымдары Э.Резерфорд, М.Л. Олифант және П.Хартек ашқан. Ядросы бір протон мен екі нейтроннан тұрады. Тритий табиғатта ғарыштық сәулелердің құрамындағы нейтрондардың азот атомдарына әсер етуі нәтижесінде атмосфераның Жоғарғы қабатында түзіліп жаңбыр суымен жер бетіне түседі. Тритий газ, балқу 252,52°С, қайнау 248,12°С, булану жылуы 333 кал/моль. Өндірісте ядролық реакторларда литийді нейтрондармен сәулелендіру арқылы алады. Химиялық және биологиялық зерттеулер кезінде изотоптық индикатор ретінде “таңбалау” әдісінде, өте көп мөлшерде жылу бөлетіндіктен термоядролық отын ретінде пайдаланылады. Тритий атомының ядросы тритон деп аталады. ==Сілтеме == Санат:Химия 
ДОМДАУ халық емшілігінің ең қарапайым түрі. Сырқатқа қарабайыр тәсілмен ем жасайды. Дом, домдау сөзінің төркінін тілзерттеуші Ә.Нұрмағамбетов түркі тілдерінің көне қыртысынан алтай тілдерінен іздсйді. Зерттеуші тува тілінде ауруды дауалаушы; тунгус-маньчжур тобындағы солон тілінде доо дәрі мағынасын беретіндігін айтады. Ал жазба моңғол және қазіргі моңғол тілінде балгерлік, дуалаушылық, сиқыршылық деген мағыналарын білдіретіндігін көрсетіп, қазақ тілінде домдау сөзі емге қосарланып, ем-дом түрінде қолданылады және оның алғашқы мағынасы дәрі-дәрмек дегенге саяды. Қазір емдеу ұғымының синониміне айналған деп тұжырым жасайды. Домдау үшін қазақ арасында көбінесе жануар өнімдері қолданылған: қоянның терісін сыздауыққа, жылқы талағын жылыдай ісікке таңған, қасқырдың бауырын құтырған ит қапқанда жегізген. Сондай-ақ безгекке қарсы безгелдек жүмыртқасын, көз ауырғанда бөдене жүмыртқасын кептіріп берген. Көкжөтелге көк қарғаның немесе көк кептердің қанатын, сүр жөтелге сүр сиыр сүтін ішкізген және сүр атты жолаушының айтқанын жасаған. «Құстай ұшатын жүйрік» болады деп бәйге атының жеміне құс етін, жорға атқа «қаздай жорғалайды» деп қаз етін қосып беру ырымы ертеде болған. Дәстүрлі ортада құяң, өкпе ауруларын жылан етін жегізу арқылы емдеген. Деректерге қарағанда, сарүйек жыланның терісін сыпырып тастап, майлы етін асып, сорпасын ішкізіп терлету арқылы құяң ауруын емдеген. Кейде сарүйектің етін қуырып, кепкен соң келіге түйіп талқан жасап, майлы етті жей алмайтын жүрек ауруына шалдыққандарға берген. Сондай-ақ, сарүйектің майлы етін тұтастай тіліп алып, өкпе ауруына шалдыққан адамның өкпе тұсына таңады, сонан соң жылы қымтап терлеткен. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Доп теппек''' ұлттық ойын түрі. Бұл ойынға жазғытұрымғы жабағы жүнді сиыр қыбырына (түбітке ұқсас) араластырып су, топыраққа илеп, қатайтып жасайды. Ойыншылар бір қатарға тізіліп, кезектесіп кіші доп немесе нығыз түйілген матаны аяғымен алысқа тебуге тырысады. Кім үш рет допты алысқа теуіп жеткізсе, сол ойынның жеңімпазы аталады. Осылайша екінші және үшінші жеңімпазды анықтайды. == Дереккөздер == Санат:Қазақтың ұлттық ойындары 
ДОС-ЖАРАН сырлас, тату, рухани жақын адамдар. Пікірі мен мақсаты, арман-мүддесі ортақ, жақсы араласа- тын, қиын сәттерде бір-біріне қолүшын беретін, туыстық жагынан алыс болса да, ниеттері жақын, сырлас, сыйлас, шынайы қатынастагы адамдар тобы. Қазақы ортада дос- жар магынасы, ізгі ниетті тілектес, жанашыр жақын адамдар дегенді білдіреді. Халық қагидасы «досыңды үш күн сынама, үш жыл сына» дейді. Ойткені, шынайы дос басқа күн туганда танылады. Сонымен қатар, «Айырылар дос (тамыр) ердің артқы цасын сүрайды» деген мақал орындалуы қиын, ретсіз, жонсіз нэрсеге қолқа салудың достық бүзылуына алып келетіндігін білдіреді. Ертеде жаугершілік, қиын-қыстау заманда жақсы адамдар кан шыккан жерлерін бір- біріне тигізіп достықтарының мэңгілік екенін эйгілеп, кез-келген қиын-қыстау жагдайда бір-біріне кол үшын беруге дайын екендіктерін білдіріп, ант беріп серттескен. Қазақ дэстүрінде екі азаматтың бір-бірімен серттесіп, достасатыны жонінде П.Е.Маковецкий былай деген еді: «Екі дос адам өзара төс қагыстырып немесе бір-бірінің бас бармацтарын уыстап цысып, цол алысып, ант берісіп, серттескеннен кейін, олар әрдайым бір-біріне көмектесіп, ңолүшын беріп түруга, цалаган заттарын сүрауга және ол үшін араларында есептесу дегеннің бол- мауы тиіс». Кейбір дерек коздері достасушы екі адамның жалаңаштанган кеуделеріне кылыш қойып, бүл пәниде айырылмасқа серт берісіп, туралы да айтылады (толығырақ қ. Ант). Мүндай әрекеттердің семиотикалық мэні бар: қан туыстықты, жакын болу- ды білдірсе, қылыш «маган келген жау саган келген жау, саган келген жау маган келген жау» деген үгымды білдіреді. Ата-аналарының достықтары балаларында жалгасын тапса ондай адамдар «атажолдас» делінеді. Тамырдың бүдан басқа да ауыз тамыр, сүйек тамыр де¬ген түрлері болады. Сүйек тамыр бүрыннан келе жатқан үзак жылдарға жалғасқан дэстүрлі ортада айтылатын «сарысүйек құда» екі қауым өкілдерінің қүдандалық байланысын меңзейді. Ауыз тамырда жеке адамдардың мүддесі (алыс-беріс, пайда табу жағы) көзделген бай- ланыс (толығырақ қ. Тамыр). Тәжірибелі билер даулы мәселеге нүкте қою мақсатында көп жағдайда «тамыр» салты аркылы да екі тарапты жақындастыруға әрекет жасаған: би екі жақты қүшақтатып, «дос-тамыр», «жек- жатым» деп айтқызған, қажет болса мәжбүрлеген. Мүндағы мақсат дауласушыларды татуластырып, ортақ бір шешімге келтіріп, дауды аяқтаған. Дос сөзіне қатысты айнымас дос (ниеті түзу, жан-тәнімен берілген дос), ара- сынан цыл өтпейтін дос (өмірлік, сыннан өткен дос) және т.б. ұғымдар бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дөнен''' төрт жасар еркек мал. Осы жаста мал денесі әбден толысып жетіледі. Мал шарушылығымен айналысқан ортада жылқыны, негізінен, Д.-інде пішкен. Ал кейбірін пішпей, үйірге арнайы айғыр қоюға қалдырады. Бұндай айғырды сәуірік деп атайды (толығырақ қ. Айгыр; Қьісырақ матау). Д. өгізді жеткен, толысқан өгіз есебінде жүк арту жүмыстарына салып, арба мен шанаға жегеді. Д. қой еті дәмді, сүйегі ірі, кесімді мал ретінде қонақ сыбағасына, соғымға сойылады, әсіресе ондай қойды үйтіп немесе етін сүрлеп сақтайды. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет Санат:Мал шаруашылығы 
ДӨНЕН ҚЫМЫЗ бабы келген қымыздың ерекше түрінің атауы. Кейбір әдебиеттерде ашытқаннан кейін төрт күн өткен қымыз Д. қ. деп аталады. Қымыздың кермектігі, ашу үрдісі барысында пайда болатын дәмі, үрттаған кезде дэм сезу мүшелерінде білінетін әсеріне қарай бөлінетін цүнан, дөнен, бесті қымыз түрлері түтынуға дэмді сапалы сусынға саналады. Ал ашымаған түрін жуас қымыз десе, бір аптадан кейін қандай қымыздың да сапасы төмендеп, ескірген татымал, ащы- мал цымызга айналады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДӨҢБЕК ҮЙ жуан ағашты жарып, қиюластырып салынған үй. Жуан оскен дөңбекті кесіп алып, қабығын аршып кептірген соң ортасынан қүралмен сыналап жа- Дөңбек үй (Қарагай орманындагы цазац цыстауы) Ақмола облысы, К.Н. де-Лазари. 1896. Кунсткамера цорынан 423-6) рып алады. Салынатын үйдің көлеміне қарай кесілген бөренелер бір-біріне ағаш сыналармен шегеленіп, бүрыштары айқастырғанда нық отыратындай етіліп ой- мыштала шабылып, қүрастырылады. Алматы облысы, Шелек ауданы. Жіцішкедегі цазац цорымдары. Таушілік. А.Ионов. 1929. ҚР МОМ цорынан (ФКП12057-16) Д. ү.-ді қалаудың тағы бір түрі көлденең қалау үлгісі қауым арасында кең таралған. Ол үшін үйдің діңгегі, таған, кемересін түрғызып алған соң араларына көлденеңінен дөңбек ағашты қалап (басын түжырып), қабырғасын көтереді. Дәстүрлі көшпелі мал шаруашылығынан отырықшы- лыққа көше бастаған қазақ қоғамында, орман, тоғайға жақын аймақтарда тіршілік еткен түрғындар арасында осындай үйлер көптеп салынган. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДӨҢГЕЛЕК ҚАЛЫҢ ертеде қазақ ортасында қыз үшін төленетін қалыңмалдың түрі, кедей адамдар арасында берілетін қалыңмалдың ең төменгі мөлшері. М.Красовскийдің айтуы бойынша, қалыңмалдың ең аз мөлшері жылқы болған. Қазақтардың қалыңмал ДӨҢГЕЛЕК ҮСТЕЛ көлемін Қ.Қостанаев пен Н.Гродеков төмендегідей үш категорияға бөлді: ауқаттылар, орташалар және кедей- лер беретін қалыңмал. Кедейлер түрмысында қалыңмал Д. қ. деп аталып, 7-ден бае малды құрады, кейде ке¬дей отбасында екі жақтың келісімі бойынша, бір-біріне сый-кәде бермей-ақ екі жасты қосқан. Кейбір жағдайда жылқы мен түйе орнына қой берілген. бас жылқы не-месе бас түйе 6-8 қойға тең болған. Бай қазақтардың қалыңмалы 47 басты қүрады. Орта түрмысты адамның қалыңмал көлемі 27-ден 37 мал басына дейін барды (қ. Байтал). Ертеректе ең кең таралған коп мөлшері И.И. Ибрагимов жазуы бойынша, ақсүйектер арасында 57, байлар арасында 37, орташалар арасында 27, кедейлер арасында 17 бас малды қүраған (200 жылқы немесе 1000 қой) (толығырақ қ. Қалыңмал). Л.Ф. Баллюзектің пікірінше, Д. қ. бар-жоғы 10 бас малы гана бар ең кедейлердің арасындағы мөлшер. Ол бүл көрсетілген қалыңмал түріне келесідей мысал келтірді: 100-ден 150 аралығындағы ірі қара малдың саны ең жоғары топты қүрады, оны ірі байлар берген. 75-100 мал басын қүрайтын қалыңмалды дәулеттілер төледі. Орта¬шалар баламалы цалыңга 20-40 мал басын атаган. Ең ке¬дейлер Д. қ.-ға 7-ден бас ірі қара мал берді. Уақыт өткен сайын, ягни эрбір ұрпақ ауысқан сайын қалыңмалдың бастапқы күрамы мен түрі үнемі өзгеріске үшырап от¬ырды. Д. қ.-да царамал, басжацсы, сүтацы, тоймал, ілу сияқты калыңдықтың қүны деп есептелетін кәде-сыйлар қарастырылмаған десе де болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''ДУАҚАН''' байырғы ортадағы дуалау ісімен айналысатын адамды осылай атаған. Д. дұғамен дуалаған және дуаланған адамды айықтырған. Сөйтіп дәстүрлі албасты, марту, ібіліс сияқты әртүрлі зиянкес күштерден қорғаушы функция атқарған. Негізгі сүйенері Құранның аяттарынан алынған дұғалар. Алайда, дуалаудың атқарылу реті ислам канондарына мүлдем қайшы болды. Өйткені, дуалау үрдісі мұсылмандық жосыннан гөрі бақсылық тәсілдерге әлдеқайда жақын болды. Бірақ исламның классикалық қағидалары мен ұстанымдары орныға қоймаған қазақы ортада мұндай синкреттік тәсіл үлкен қолдауға ие болды (Қ. Дұға). Дуалау Орта Азия халықтары арасында кеңінен өріс алған құбылыс. Деректерге қарағанда қазақ жерінде Д.-дық оңтүстік өңірде көбірек тараған. Д.-дар жалпылай ислам дінінің қағидаларын (бес уақыт намаз, ораза т.б.) ұстанды. Бірақ, жоғарыда айтылғандай, дуалау үрдісінде Құран сүрелерін қолданғанмен, іс-әрекеттерін исламнан бұрынғы орныққан наным-сенімнің негізінде атқарған. Бұл құбылысты көнеден қалған наным-сенім жүйесінің қазақы ортаға бейімделудің көрінісі деуге болады. Халық Д.-дарды емдейтіндер және адамды дуалайтын қаскөй Д.-дарға жіктеді. Осыған орай қазан төңкерісіне дейінгі орыс еңбектерінен төмендегідей мысалдар келтіруге болады. Қаскөй Д. адамдардың рухын дуалау үшін иненің 40 данасын пайдаланған екен. Дуаланған инелерді көзделген адамдардың киіміне, жеке бұйымдарына немесе төсек-орынға, үй мүлкіне шаншып кетеді. Әлгі инелер адамдардың еркін дуалап, жолын кесіп тастайды-мыс. Сондай-ақ қаскөй Д. тұзды да пайдаланған. Ол үшін отқа қыздырылған тұзды дуалап, дуалайтын адамның жолына немесе үйінің маңына біреуге апарып септірген. П.С. Паллас еңбегінде қазақтардың арасында қолға түскен тұтқындар мен құлдарды дуалайтын дуашы әйелдердің де болғандығы айтылады. Д.-дардың ерекше дуалайтын құдыреті жөнінде ел арасында сақталған мәліметтер көптеп кездеседі. Мысалы, Сыр өңірінде XX ғ. өмір сүрген Беркімбай қалпедұға оқу арқылы Сырдарияның мұзының сеңін бұзып жіберген деседі. Ал XIX ғ. Қазалы өңірінде өмір сүрген Базар қожаның ішінен дұға оқып, кез келген адамның жолын байлап тастай алатын, яғни еркінен айыра алатын қасиеті болған екен. == Дереккөздер == Санат:Адам қасиеттері Санат:Магия 
'''Дудыға''' сілкіп ойналатын дәстүрлі саз аспабы. Әу баста бұл аспапты әскербасылар мен батырлар жорық кезінде ұстайтын болған. Бұл туралы ауыз әдебиеті үлгілеріндегі: Дудыга цагып, сырнайын Дудыга сілкіп ңагайын, Дүшпанга ойран салайын, деп келетін жыр жолдарынан аңғарылады. Дудығаның сырт пішіні кәдімгі ұршыққа ұқсас келеді, қолға ұстауға ыңғайлы ұзын сабы, сапқа бекітілген сегіз қырлы, күмбезді сопақша шанағы, шанақ сыртында қайысқа байланған, қатты ағаштан жасалған салпыншақ түймелері болады. Аспап шанағы малдың (көбінесе ешкі) шала иленген ілінеді. Сап мен шанақ сырты әшекейленіп, басына шашақ тағылады. Сілкіп ойнаған кезде тұткасының екі жағына ілінген қаққыштары ерсілі-қарсылы керілген көнге соғылып, құдды бірнеше дабыл дүңкілдеп түрғандай дыбыс шығарады. == Дереккөздер == Санат:Қазақтың саз аспаптары 
'''Дұғай сәлем''' дәстүрлі ортада қолданылатын этикалық мәнді дағдылы сөз орамы. Адамның жол жүріп бара жатқан адам арқылы өзінің таныс-біліс, дос-жаран, туыс адамына амандығын немеее бұйымтайын білдіріп игі-ниет жолдауын білдіреді. Егер ісі өте маңызды, шүғыл болса, ондайда сәлем айтушы «Үш қайтара дүгай сәлем де!» деп рең беріп, осы сөз тіркесіне қосымша бүйымтайын қоса айтады. Қалыптасқан дағды бойынша жолаушы айтушының аманат еткен дүғай сәлемін төл сөзі бойынша жеткізуге міндетті. Егер қүпия, жасырын ойды айтқысы келсе, оны тұспалдап, жүмбақтап, астарлы сөзбен жеткізеді. XX ғ. бас кезіндегі аумалы-төкпелі кезеңде Алашордашылар тарапынан (Ә.Бөкейханов делінеді) шекараға жақын жерде қоныстанған алашшыл азамат Нариман Жабағинге: «Жылцы баласына дүгай сэлем де! Арқада қыс қатты болатын түрі бар, мал мен жанды әріге, алысца отарлатсын!» деген астарлы сәлем жолданған. Осы тұспалды дұғай сәлем коп адамның тағдырына араша болған екен. Хат жазу аркылы да белгілі бір адамдар тобына дұғай сәлем айту XIX ғ. соңынан бастап қазақ зиялылары арасында кең тараған. Тіптен баспа бетіне жариялау үрдісі орын алды. Шәкәрім «Қазақ» газеті мен «Айқап» журналына сөз салушыларға» деген өлеңінде қауымға арнап: Дұғай дa, дұгай сәлем айт, «Айқап», пенен «Қазақша». Кекеу, сөгіс сөзден қайт, Кез боларсыз қазақша. Қарап жүріп қақтығып, Қатынша сөзбен баптығып, Менікі жөн деп аптығып, Неге түстің азапқа? деп, басу сөз айтып, басылым беттерін бос айқай-шу, айтыс-тартыс алаңына сұраған. Яғни мұндай дұғай сәлем пікір айту, полемикаға бой ұру нышанында жазылған сыни сараптама сипатында болып келеді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Троллейбус thumb Electromote in Berlin, 1882 trolley түйіспелі (контактілі) сым, роликті ток қабылдағыш және bus автобус) рельссіз жолмен қозғалатын қалалық, электрлік көлік. ==Тарихы== Троллейбус 19 ғасырдың 80-жылдарынан бастап Германияда пайдаланыла бастады (1882). Қазақстанда Троллейбус алғаш рет 1944 жылы Алматы қаласында жүре бастады. ==Құрылымы== Троллейбустың негізгі электрлік жабдықтарына тұрақты токтың күштік тарту қозғалтқышы, компрессор жетегі (қосалқы электр қозғалтқышы), желдеткіш пен генератор, жарық және сигналдық аппаратуралар, ал механикалық бөліктеріне трансмиссия, жүрістік бөлік, басқару тетігі жатады. ==Артықшылығы== Рельстік жолды қажет етпейтіндігі, басқаруға икемді болуы Троллейбустың трамвайдан артықшылығы болса, арзан электр энергиясын пайдалануы, зиянды газдың жоқтығы, т.б. оның автобустан артықшылығы болып саналады. ==Кемшілігі== Аспалы екі сымнан құралған түйіспелік (контактілік) жүйесінің күрделі болуы, сапалы жолды қажет етуі, т.б. Троллейбустың жоғарыда аталған көлік түрлерімен салыстырғандағы кемшілігі болып табылады. Қазіргі кезде Қазақстанда “Электротранс Сервис” ЖШС-дан “Қазақстан” Троллейбустары шығарылады. ==Сілтеме == Санат:Көлік және коммуникация 
ДҮБӘРӘ екі бөлек түқымнан, нәсілден, сүрыптап жаратылған төл. Күйек уақытынан ерте туған мал толі шырғаланып, оспей шәкене болып кетеді. Сондай-ақ жыныстық қуаты жетілмей қашқан саулық малдың толдері де азып кетеді. Мүндай толдерді дәстүрлі ортада Д. деп атаған. Мал түқымын сүрыптау ережесі бүзылса, азғындаған мал түрлері үйір, келе, табынға араласып, малдың ұсақталып, Д.-лардың кобеюіне әкеледі. Мал шаруашылығымен айналысқан қазақы орта мүның ал¬дын алып, түқымдық қүтпан мал таңдаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дүкен''' байырғы кездегі темірші ұсталардың жұмыс істейтін және сақтайтын үйі, ұстаханасы. Ондай үйді кей жерлерде көбінесе ұстаның қасиетті саналған көрігі тұратындығына байланысты көрік үй деп те атаған. Д. ретінде киіз үйді пайдаланса да, Д. аталып жұмыс істеуге қажетті түгел соның ішіне орнатады. Ертеректе Д. атауының то және үстахана деген екі түрлі мағынасы болды. Дүкен. М.А. Круковский, 1915. Кунсткамера цорынан (1919-395) Дүкенге келіп жұмыс бастар алдында ұста дәрет алып, Дәуіт пайғамбарға сыйынып іске кіріседі. Ұста, зергерлер кейбір жағдайларда өз бұйымдарын есікті жауып алып, ешкімге көрсетпей жасаған. Өйткені олар жасап жатқан затты біреу-берміреу көріп қойса, ол бұйым (мысалы, қылыш, білезік т.б.) киесінен айырылып, қасиеті төмендейді деп түсінген. Дүкендегі керіктің «боғын» (қалдығын) сұрап алып, суға салып жуынса, шошыну мен денеге шыққан бөрткенге шипа болады деп санаған. Босанарда ауырып, шалық тиген әйелдерді ұста Дүкеніне әкеліп түнеткен, төске тәу еткізген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Алексей Иванович Братин''' (''14.7.1911, Санкт-Петербург іргесіндегі Репино ауылы өлген жылы белгісіз'') орыс кеңес ақыны, жазушы, аудармашы. Солтүстік Кавказ мемлекеттік университетінің филология факультетін (1931) бітірген. 1935 жылдан бастап Қазақстанда тұрды. Облыстық республикалық мерзімді баспасөз орындарында қызмет істеді. Алғашқы өлеңдері 1928 жылы «На подъеме», «Резец» журналдарында жарияланған. Оның «Батырлар келбеті» (1949), «Алыс пен жақын» (1958), «Қазақстан жауһарлары» (1959), «Екі тағдыр» (1962), «Бастауда» (1964), «Тау етегінде» (1967) атты туындылары жарық көрді. Братин 1937 жылдан бастап қазақ ақын, жазушыларының шығармаларын орыс тіліне аударумен шұғылданды. Ол Жамбыл Жабаев, Қ.Әбдіқадыров, Ә.Сәрсенбаев өлеңдерін, С.Мұқановтың «Өмір мектебі» (2-3-кітап), «Мөлдір махаббат» романдары мен «Сәкен Сейфуллин» пьесасын орыс тіліне аударды. Братин Қаныш Сәтбаев туралы орыс тілінде шыққан «Первый академик» («Тұңгыш академик», «Қазақстан», 1989), 1975 жылы Мәскеудегі саяси әдебиеттер баспасынан шықкан «Умом молотком» («Ақылмен және балғамен») кітаптарының авторы, сондай-ақ «Академик Сәтбаев» сценарийін жазған авторлардың бірі. == Дереккөздер == 
'''Бұлбұл мен есек''' Абайдың И.Крыловтан аударған мысал өлеңі. Семейдегі мұғалімдер семинариясының оқушысы, он алты жасар бозбала Қаныш Сәтбаев өнерпаз жастар кешінде қазақ әдебиетінің негізін салушы Абай Құнанбаев өлеңдерін жатқа айтады. Осы өлеңдердің ішінде «Бұлбұл мен есек» де айтады. Бұл кештің бағдарламасы мен оған деген пікір «Айқап» журналында жарық көрген. == Дереккөздер == Санат:Әдебиет Санат:Қаныш Сәтбаев 
ДҮКЕН ҚОБДИ уста, зергер, етікші т.б. шебер адамдардың қурал-сайманын салып қоюға арналған шағын сандықша. Салынатын көлеміне сай етіп жасалатын Д. қ.-дың ұзындығы екі-үш қарыс, ені бір жарым-екі карыстай болады, ал биіктігі устаның талабына қарай эртүрлі өлшемде болып, ағаш тақтайшалардан құрастырылып жасалады. Беткі қақпағына тиектеліп бекітілетін мурындық пен басыртқы салынады. Кейде топса орны¬на жумсақ кон немесе тері шегеленеді. Д. қ.-ға ұстаның күнделікті қолданылатын тескіш, шабатын, қырқатын, тесетін біз, пьішақ, балга, ара, егеу, қайрақ, білеу, қашау тэрізді көлемі шағын және тара- мыс, жіп, іиеге, мьщ, зімпара т.б. қажетті заттарын са¬лып қояды. Дүкенде жиі қолданылатын құрал-аспаптар устаның қолына жылдам ілінетіндей жақын жерде ор- наласса, Д. қ.-ға жні саймандар сақталады. Булай сақтау жүзін мұкалудан, бүлінуден қорғап, арлы-берлі көшіп-қонғанда тасымалдауға Әрі буған жннақтап салып қойған қурал-саймандар жүмыс барысында және де тез тауып алуға қолайлылық туғызған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДҮКЕН МАЙЛАУ жыл сайын дүкен қурып, іске кірісер алдында немесе үстахананы жаңа орынға кошірерде усталар мен зергерлердің мал сойып, ауыл- аймағын шақырып, кұрбандық беру ғұрпы. Ертеде қар кетіп, коктем шыкканда дүкен қүрған уста мал сой¬ып, Дэуіт пайғамбарға бағыштап дуга оқып, көріктің шоғына май, ақ тамызып ырым ететін болған (қ. Дәуіт пайгамбар). Мундай Д. м. әдеті басқатүркі халықтарында да болған. Кейбір халықтарда дүкен Қудайға жалбары- нып, қулшылық қылу орны болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүгінгі күн мен алдағы күн''' Мәскеудегі БЛКЖО ОК-нің «Молодая гвардия» баспасынан 1964 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Мұнда жарияланған 35 автордың мақалаларын баспаға әзірлеген журналистер И.Казанский және Л.Брутян. Еңбекте КОКП XXII съезінің делегаты академик Қаныш Сәтбаевтың «Біздің еліміздің қазынасы» атты көлемді мақаласы берілген. Онда ол қажырлы еңбегі, жаңа кен орындарын ашу, көмір, мұнай, табиғи газ, темір, мыс, қорғасын және басқа пайдалы қазбаларға деген сұраныстың жыл сайын өсіп келе жатқандығын, соған байланысты Кеңес Одағы мен Қазақстандағы кен орындарының қоры, оларды халық игілігіне жарату мәселелеріне баса назар аударады. Көпшілікке арналған. Көлемі 15 баспа табақ. Таралымы 19 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
ДҮКЕРТ бауыры шығыңкы откір пышақ. Қазақ ортасында докет, лөкет деп те айтылады. В.В. Радлов қазақ қауымының докет, дүкот, дүкет деп мурт басатын кішкене қайшыны және үлкен пышақты атайтындығын айтады. Дүкерт пышақ. Суретші Ж.Шәйкен Сабынан жетесі элдеқайда ұзын және жетесінің бау¬ыры доғаланып үлкен болып шығып туруы Д.-тің жай пышақтан айырмашылығын аңғартады. Әрі сабының жетеге уштасқан тусында балдаққа уқсас жиектелген шығыңқы доғалығы болады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДҮМ мылтықтың ағаш сабының иыққа тірейтін түсы. Қазақтар мылтық Д.-ін ағаштан жасаған. Иыққа тірейтін түсын бәсеңдету үшін Д.-інің оң жағына білтеге арналган тері қалта бекітіп, төменгі жагына тері қайыс шегелеген. Дүм. ҚР МОМ цорынан (КП 13031) ҚР MOM қорындагы (КП 13031) білтелі араб мылтыгының Д.-і жонылып тегістеліп жасалган. ¥з. 150 см, оқпан үз. 115 см. Д.-інің шүйделігінде агаштан жасалган сопақ тірек бекітілген, оның беті сүйекпен эшекейленген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДҮМБІР СЫРҒА1 конек, күбі, кеспек тэрізді пішінді сырга түрі. Күмістен кақталып, іші қуыс етіп жасалады. Ішіне үсақ қиыршық тас салынады. Ш.Уәлиханов үстанган мылтыцтың дүмі. ҚР МОМ цорынан (КП 9410) ҚР MOM қорында этнограф-ғалым Шоқан Уәлиханов үстаған (КП 9410) мылтық Д.-і сақтаулы. XIX ғ. соңында Ресейде жасалған, үз. 45,5 см, ені 11,5 см болатын Д. ағаштан жасалған, оқпан қорабымен қоса, шүріппе доғасы мен ілмегі де сақталған. Оқпан қорабының сол жагында: «жогарьі мәртебелі Шоқан Уәлихановқа 1859 ж.» деп қырнап жазылган жазуы бар. Дүм. ҚР МОМ цорынан (КП 1818) ҚР MOM қорындағы келесі бір мылтықтың (КП 1818) Д.-і де агаштан жасалган. ¥з. 137 см, оқпанының үз. 93,5 см, калибрі 1,3 см. Д.-інің оң және сол жагындагы сары медальонга араб әрпімен жазулар жазылган, оң жагындагы жазуы өшіп қалган. Д.-інің оң жагында, оқпаны түсында конус формалы темір түтікше шегелен- ген. Сол жагындагы кішкене металл ілгекке шыгыршық тагылган. Думбір сырга. Суретші Ж.Шәйкен Қозғалган кезде сыңгырлаган жагымды дыбыс шыгарады. сабагы тойнақ арқылы байланысады. Көлемі «цүсайын жүзім» немесе «келін бармақ» жүзіміндей, пішімі «қүрмага» үқсас. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
thumb '''Тропиктік климат''', тропиктік ендіктің құрғақ және ыстық климаты, субтропиктік белдеулердің жоғарғы қысымды облыстары және мұхиттар үстіндегі пассатты айналым әсерінен бүкіл жыл бойы түзіледі. Тұрақты бұлттылығы аз ауа райы, жауын-шашын мөлшерінің аздығымен (әдетте жылына 200 мм-ден аз), ауа жоғарылығымен (қыста 10С-тан жазда 35С-қа дейін), жер шарының жылу полюсінің болуымен ерекшеленеді. Шөл және шөлейт ландшафттары басым таралған. ==Сілтеме == Санат:Климат Санат:Тропиктер 
ДҮНИЕ САЛДЫ ДҮНИЕДЕН ОЗДЫ дәстүрлі ортада адамның бақи дүниелік болғандығын білдіретін үғым. Әдетте бүл үғым адам тәнінің қара жер қойнына мэңгілік берілуін ғана емес, оның жанының мына жалған дүниеден мэңгілік дүниеге кошкендігін білдіреді. Үғымның контексі мен философиялық болмысына Караганда, ол ислам дінінің әсерімен қалыптасып, қолданыс тапқан болуы керек. Алайда қазақтың байырғы дүниетанымында да дүниенің, принципімен, бұл дүние мен ол дүние деп жіктелетіндігін ескерсек, аталмыш үғымның дәстүрлі қазақы ортада қолданысы субстанциясының ежелден ба- стау алатындығы күмэнсіз. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
ДҮНИЕНІ ТӘРК ЕТУ дүниенің, мал-мүліктің қүлы болмау деген ойды аңғартатын байырғы түсінік. Дүниені тәрк етуді қазақтар жалған дүниедегі зат, безіну, аш-жалаңаш, жоқ-жітік бо¬лып, омір кешу деп түсінбеген. Дүниенің қыр соңына түсіп, тек соны мақсат түтудың ақыры дүниеге қүлдық үруға апарып соқтырады деп қауіптенген. «Малым жанымныц садагасы, жаным арымның садагасы» деп, мал, дүниеден жанын, ал жанынан ар-үятын жоғары қойған. Дүние қолдың кірі деп, оны мәңгілікке санамаған. Сойтіп, дүниені жүректе емес, қолда үстауды омірдің негізгі үстанымына, қағидатына айналдырған. Әсіресе, байырғы кезде жасы үлғайған сайын, қазақы ортадағы егде адамдар дүниені тэрк етуді ақыретке (о дүниеге) дайындық деп үғынған. Олар омірден корген, түйгенін қорытып, ғибратты созін, есиет-аманатын айтып отыра¬ды. Осындай кезеңді дүниеден баз кешу деп атаған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
Дүң қоладан немесе жезден жасалған көлемі үлкен, бүйірі шығыңқы, ұзын мойны тар темір ыдыс түрі. Мойны мен бүйірі аралығында (құмырадағыдай) тұтқасы, түбінде аласа тағаны болады. Пішіні қабаққа ұқсас келеді. Мұндай ыдыстың биікті. шамамен 35-40 см, ені 15- 20 см болса, сыйымдылығы 5-6 литр мөлшерінде болады. Осындай ыдыс түрлерінің кейбірінің мойын жиегі мен бүйірінің жоғарғы жағы айналдырыла түрлі орнектермен безендіріледі. ҚР MOM қорындағы (КП 23850) мыстан жасалған дүңнің биіктігі 52,5, диаметрі 90 см, түбінің диаметрі 27 см. Түрқы құманға үқсас келген. Мойнын айналдыра сақина тәрізді дөңес белбеу жүргізілген. Тұтқасы мойнының жоғарғы тусынан бүйірінің орта тұсына (кеудесіне) дейін иіліп келіп, дәнекерлеу әдісімен бекіген. ҚР МОМ қорынан; ОМЭЭ ДҮҢШЕЛЕК сүйықтық қоюға арналған ыдыс түрі. Үлкен көлемді, сырты тері немесе темірмен бекітілетін Д. ағаштан ойылып немесе құрастырылып жасалады. Д.-тің бойынан асып тұрған қарама-қарсы шетіндегі екі құлағындағы ойьшқа қайыс бау тағылады. Д.-ке ұзын, мықты сырық ағаш өткізіп, оны атқа артып су әкелетін болған. Әсіресе шөлейт өңірлерде алыстан ауызсу тасуға, мұнайлы өңірлерде жермайын тасуға пайдаланылған. Д.-тің ағаш қақпағы бар түрі XX ғ. бас кезінде орыс тәжірибесіне негізделіп бірнеше ағаштан қоюластырылып күбі секілді жасалған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүйректен тыс осмостық реттелу механизмі''' Алматыдағы «Қазақстан» баспасынан 1971 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Авторы Ханиса Қанышқызы Сәтбаева өз еңбегін әкесінің жарқын рухына арнаған. Сәтбаеваның зерттеулері организмнің ішкі ортасында су-тұз алмасу физиологиясы мен ішкі ортадағы осмостық қысымның реттелуіне арналған. Автор қалыпты шамада және сондай-ақ кейбір патологиялық жағдайларда, организмнің сұйық ортасында сулы-тұзды және осмостық тепе-теңдікті жасау үшін, клеткадан тыс және клеткашілік сулы ортаның жеке бөліктерінің арасындағы тез гидро-иондық қайта бөлінудің рөлін қарастырады. Кітап дәрігерлерге, физиологтарға, биохимиктерге, биологтарға арналып жазылған. Көлемі 7,98 баспа табақ. Таралымы 4400 дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Дүр''', '''Дүррі''' теңіз түбінен алынатын қымбат бағалы асыл тастың бір түрі, інжу. Бір кездері араб тілінен енген дүр сөзі көне әдебиет нұсқаларында жиі кездеседі: ''Түбінен дарияның дүрлер теріп, Алдына аға-інінің төгер едім. Жай қылған жабықтырмай жанның көңілін, Өзімді Атымтайга теңер едім'' (Үш ғасыр жырлайды). Бүл сөз маржан сөзімен қосарланып дүр-маржан түрінде айтылады да, теңізден алынатын органикалық текті асыл тастың жиынтық түрлері деген үғымды білдіреді (толығырақ қ. Маржан). Үлкен, әртүрлі асыл тасты көне сырға Д. гауһар сырға деп аталады. Сырғаның мүндай түріне байланысты атау қазіргі тілімізде кездеспейді. Осындай сырғаның болғандығы туралы этномэдени дерек қазақтың эпостық жырларында сакталып отыр. Халық ауыз әдебиеті нұсқаларында дүррі жауһар сырға деп айтылуы да кездеседі. ''Көз сипатын қарасаң. Сегіз бейіш ішінде, Хорлардың жаққан шырағы. Дүррі гауһар сырғасын, Көтере алмай тұр құлағы''. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дүрия''' жылтырауық, тығыз, жібек мата. Дүриядан көбінесе сән-салтанатты киімдері (көйлегі, қамзолы) тігіліп, жігіттердің бас киімдері (бөрігі, жекей тымағы) тысталған. Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты қорында бетінде бастырма гүлбедері бар, қызғылт түсті дүрия жібекпен тысталып, жасыл түсті матамен астарланған әйелдің сырт киімі сақтаулы. Бешпенттің пошымына қарағанда ол XIX ғасырдың аяғында Батыс Қазақстан өңірінде жасалған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Дырау қамшы''' жуан тілінген таспадан өрілген, өрімі ұзын әрі жуан, ұрыс, қорғаныс қаруы ретінде қолданылатын қамшының түрі. Дыр қамшы, дырау қамшы деген тұрақты тіркестің мағынасы «үлкен», «мықты» қамшы дегенді білдіреді. Дегенмен дыр, дырау сөздерінің жеке алғандағы мағынасы түсініксіз. Байқауымызша, аталған сөздердің түп-төркіні дүре соғу, дүре салу дегендегі дүре сөзімен байланысты. Мұндағы дүре парсының «қамшы» деген сөзінің қазақы фонетикалық түрленіске түскен түрі. Бастапқыда дүре қамшы түрінде айтылып, бертін келе дыбыстық өзгерістерге ұшыраған. Сөздің дүре деген жіңішке түрі жуан дыбысталатын қамшы сөзімен дыбыстық бір ырғақта айтылу барысында дырау, дыр болып жуандаған. Көркем әдебиетте, сөйлеу тілінде дырау қамшы да, дыр қамшы да жиі қолданылады. Дырау қамшы мен дыр қамшының мағынасы бірдей, тек алғашқысы жалпыхалықтық сипаттағы, соңғысы аймақтық қолданыстағы атаулар. ҚР MOM қорындағы дырау қамшы сабының ұзындығы 38 см, өрімі 42 см. Бөкей Ордасында жасалган делінетін бұл дырау қамшы қырық тал таспадан өрілген. Сабы тобылғыдан жасалып, қайыс таспамен қайқыланып оралған. Алақаны теріден үш қабаттап салынған. Өрім сабына қайыс таспа және шегелер арқылы бекітілген. Сабының басында қайыс бүлдіргесі бар. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ділда''' қазіргі алтын сөзінің көнерген атауы. Қазақ тіліне парсы тілінен енген. Халықтың сөйлеу тілінде, ауыз әдебиеті нұсқаларында алтынның ділда деген атауынан басқа ділдә, тілла, тілле деген тұлғалары да қолданылған. Қазіргі тілдік қолданыста бұл атау Ділдақыз, Ділдабек, Тіллахан тәрізді кісі есімдерінің құрамында кездеседі. Ділда аталған әртүрлі көлемдегі мұндай алтындарды әшекей бұйымдар жасауға және алыс-беріске, сауда-саттыққа пайдаланған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Ділда алқа''' алтын алқа, алтын өңіржиек; алтын алқаның көнерген атауы. Ділда алқа таза алтыннан соғылып, қақталып та, алтыннан соғылған теңгелерден үзбелестіріліп те жасалған. ''Атам атын айтайын, ''Халқынан асқан Базарбай, ''Қой ішінде марқадай, ''Омырауда ділда алқадай, немесе: ''Алтын балдақ қылыш бер, ''Қынабы болсын сырлаған. ''Он алты жасар қыз әпер, ''Шашбауы болсын ділдадан. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Діңгек''' жертөле, жеркепе сияқты қыстық баспаналардың төбесі берік болу үшін үй ішінің ортасынан жұмыр ағаштан жерге қазып орнатқан бағана, яғни тіреу. Кейбір ғимараттар құрлысының бұрыш-қырлары діңгектермен, үш ширектік діңгекшелермен үйлестіріледі. Олардың сырт пішіні жұмыр, алты, сегіз қырлы немесе қатпарлы болады. Мұндай құрылыс ісіндегі бір үлгісі Әзірет Сұлтан ғимаратының сыртқы да ішкі де бұрыштарында жиі кездеседі. Айша бибі кесенесінің қасбеттеріндегі қуыстарының жақтаулары жұмыр декоративтік діңгектермен безендірілген. Бұрынғы кезеңде діңгек атауы кейде ғұрыптық шаралар атқарылатын орынның атауы ретінде де айтылған сияқты. Мысалы, Лenci өзенінің алқабында байырғы заманның тастан қаланған ғұрыптық ғимарат діңгек деп аталған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''ТРОФИМОВКА ОБАСЫ''' біздің заманымыздың ғасырларында Солтүстік Қазақстанды мекен еткен тайпалардың 18 обалы қорымы. Павлодар облысы Трофимовка ауылынан батысқа қарай 4,5 км жерде орналасқан. Қорымды 1955 жылы Павлодар археологиялық экспедиция (жетекшісі Е.И. Агеева) зерттеген. Диаметрі 12 м, биіктігі 0,12 0,48 топырақ үйінділі обалардың 11-ін қазғаннан кейін мынадай жерлеу түрлері ашылған: #Ұзындығы 2,6 м, ені 0,82 және 0,57 м, үсті жабылған, қабығымен қойылған қайың бөренелерінен салынған жәшік тәрізді үйінді астында екі қабір Адамды арқасымен, басын бағыттап қойған. Аяқ тұсында темір пышақ сақталған. #Сопақша келген жай қабір шұңқырының 0,7 тереңдігінде басы қаратылған, арқасымен жатқан адам жерленген. #Үйіндінің астында батыс жағынан ағаш пен күлдің қалдықтары аршылған. Оның астынан адамның өртенген сүйегі табылған. Жерлеу құрылысы әр қилы, қорымның 13-обасынан металдан жасалған балық бейнелі ғұрыптық мәндегі заттың табылуы қызықты. Сонымен қатар қыш ыдыстың сынықтары, темір ауыздық, темір жебенің ұштары табылған. ==Сілтеме == Санат:Қазақстан обалары 
'''Бүкпе''' мал шаруашылығы қарекетінде малды уақытша орнынан қозғалтпау үшін қолданылатын құрал. Бие жіліншігінің ұзындығына шақталып өлшеніп, диаметрі шамамен бір жарым қарыстай тұйықталған дөңгелек қайыстан, жіптен немесе екі басын иіп, темірден тұйық етіліп жасалады. Көбінесе сауғызбайтын немесе сауып жатқан кезде жүріп кетіп, тоқтамайтын биелерге салынады. Оны жылқының алдыңғы бір аяғын көтертіп тұрып бүгілген тізесіне кигізіп қойғанда қозғалысына тежеу салынады. Бүкпенің түйеде қолданылатын түрі тізежіп деп аталады. Бүкпе салатын биеге, түйеге қатты көтеріңкі дауыспен «дүздер» «көтерт» деп, алдыңғы аяқтың шашасынан қағып көтеруіне ишарат білдіріп, шартты рефлекс қалыптастырады. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүктемелі семсер''' ауыз әдебиетіндегі мифтік қаһармандардың ерекше семсері. Қазақтың батырлық ертегілерінде бүктемелі семсер өте иілгіш, бүктеп, жасырып алып жүруге ыңғайлы, жазылғанда өз қалпына қайта келетін, өте ұзын кесу қаруы түрінде сипатталады. Батырлар оны бірнеше рет бүктеп, қолтығының немесе табанының астына салып алып жүреді. Өткен ғасырларда Шығыс халықтарында баскиімге тығып немесе белге орап жасырып алып жүретін, басы солқылдақ иілгіш болып соғылған семсерлер болған, ондай қару түрін қазақтар да қолданған. Ертегілерде айтылатын ғажайып қару түрі бүктемелі семсерге осындай жасырын алуға жүретіндей, болаттан иілгіш етіліп соғылған кесу қаруының ерекше типі негіз болған. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүктесін''' киімнің етек-жеңіне екі-үш катар салынған қатпар. Бүктесін негізінен қосетек деп аталады. ҚР MOM қорындағы көйлек қабатталған тұтас матадан пішілген. Артқы бойы тұтас, етегіне дейін жетеді. Алдыңғы бойы белінен үзіледі де, оған етек қондырылған. Иығында шымшып тігілген бүрме тігістері бар. Кеуделігінде иықтан белге дейін төрт қатар бүкпе тігіс түсірілген: оның шеткісі қолтықтың ойындысынан басталып белдің тігісіне қарай доғалданып келген. Беліне бүрмелі етек қондырылып, оның орта тұсына горизонтальды түрде үш бүктесін шығарылған. Артқы бойының қақ ортасында жағаның түбінен темен қарай екі шеті бүктелген бант тәрізді қатарма (тігіс) түсірілген. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Бүркітбай''' Едіге бидің ұрпағы Мұсаның әні. Бозбала шағында Қаныш Сәтбаев ұнатып айтқан әндердің бірі. Сәтбаев жас кезінде ән шырқаумен қоса, халықтың музыкалық шығармаларын да жинаған. Ол кезінде А.В.Затаевичке жиырма бес ән тапсырған. Олар белгілі музыка зерттеушісінің 1931 жылы Мәскеуде шыққан «Қазақтың 500 әні мен күйі» атты белгілі еңбегінде жарық көрді. Осы кітаптың алғы сөзінде, автор 1926 жылы Семей облысымен Қарқаралыға барған сапарында 280-ге жуық ән жиналғаны, олар Мәскеуде белгілі әнші Әміре Қашаубаев пен әуесқой, байыпты өнер иесі Қаныш Сәтбаев және тағы басқалары жаздырған ондаған әндермен қосылып, кітаптың Семей бөліміне енгізілгені туралы жазған. Ал Сәтбаевтан жазылып алынған (№324-348) әндерге берілген ескертуде: ''«Қаныш Сәтбаев Томск технологиялық институтынан білім алған жас қазақ инженері. Баянауыл әндерін жете білетін, жақсы орындайтын ол бұл жинаққа тек әндер әуені жайлы ғана құнды мәліметтер беріп қоймай, әндердің сөздері мен орысша аудармасын да табыс етті»,'' деп көрсетілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Бүйрек ожау''' шөміші қосарланып, бүйрек тәрізді жасалған сабы ұзын қымызға арналған ожау түрі. Бүйрек ожаумен әдетте, тегештегі қымызды сапырып, аяқ, тостағандарға құяды. Ожаудың қосбүйірлі болып келуі қымыздың құрамындағы ашу барысында пайда болған газды сапырып шығаруды қамтамасыз етеді. Саба, күбідегі қымызды шара, тегенеге қотарған соң аяққа құйып таратпас бұрын әбден сапыру қажеттілігінің бір қыры осында. ҚР MOM қорындағы бүйрек ожау сабының ұзындығы 51 см, қоңыр түсті. Бүйрек ожау бүтін ағаштан, қымызды «көсіп» алатын шөміш жағы малдың бүйрегіне ұқсатып жасалған. Әр шөміштен салаланып шыққан, сынық сүйемнен (9 см) соң саппен бірлесіп тұтасатын ағашы оймышталып жасалған. Сабының бас жағы жылқы мойны мен басы пішіндес біртүтас шабылып, ойымышталып, сүйекпен, ширатылған сыммен және бүркеншік басы бар шегелермен көмкерілген. ҚР MOM қорындағы қымыз ожаудың ұзындығы 29 см-лік сабы мен екі бүйірлі басы бүтін ағаштан шабылып, қашалып, тегістеліп жасалған. Ожаудың сабы жұмырлана иіліп, саптың аяғы мен орта тұсынан астына қарай «мүйіз» шығарылған. Бұл «мүйіздер» қымыз құйылған ыдыстың жиегіне ожауды тіреп, сонымен бірге іліп қою үшін жасалса керек. Сап мық шегелермен әшекейленген. Ал қос бүйірлі қымыз құятын басы «бүйрек» тәрізденіп жасалған, жалпақтығы 12,5 см, ені см. Қос ернеуінің диаметрі см, шөмішінің тереңдігі 4,5 см. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Мария Сергеевна Быкова''' (''21.12.1904, Санкт-Петербург қаласы 1981'') ғалым, ғылым докторы (1959), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961). *1930 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің факультетінің геология бөлімін бітірген. *1930-31 жылы Бүкілодақтық геология ғылыми-зерттеу институтында (ВСЕГЕИ) кіші ғылыми қызметкер, *1931-46 жылы кейіннен аталған мекемеде геолог қызметтерін атқарды. *1946 жылдан бастап өмірінің соңғы күніне дейін Қазақстан ғылым академиясының Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтында аға ғылыми қызметкер, палеонтология бөлімінің меңгерушісі (1949 жылдан) болып, ғылыми жұмыс жүргізді. Еңбек Қызыл Ту (1963), Ұлы Отан соғысы (1941-45) орден, медальдарымен марапатталған, Қазақстан Кеңес Үкіметінің Құрмет грамоталарына ие болған, бұрынғы Бүкілодақтық палеонтология қоғамының мүшесі. Тыл жұмысының негізгі бағыты Қазақстанның девон мен тас көмір дәуірлерінің тау-кен шөгінді жыныстарының стратиграфиясы мен тас көмір кезеңінің маржан жәндіктерін зерттеу. Бұл салада 53-тен астам ғылыми еңбектердің, соның ішінде монографияның авторы. Быкованы Қаныш Сәтбаев жұмыс бағытында өте құрметпен сыйлаған, жоғарыда айтылған ғылым еңбектерін бағалап, зертхана меңгерушісі етіп тағайындаған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:1904 жылы туғандар Санат:1981 жылы қайтыс болғандар 
'''Біз бейбітшілікті жақтаймыз''' Қаныш Сәтбаевтың публицист, мақаласы. Жеңіс күні құрметіне жазылып, 1955 жылы мамырда «Біздер бейбітшілікті жақтаушылармыз» деген тақырыппен «Социалиста Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жарияланған. Талым мақаласын 2-дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі он жыл ішінде Кеңес Одағы халықтарының қол жеткізген табыстары мен дүние жүзінде іске асқан үлкен өзгерістерден бастайды да, әлемде баянды бейбітшілік орнату жолындағы елеулі бетбұрыстарға тоқталады. Азия мен Африка елдеріндегі отаршылдық пен империализмге қарсы, тәуелсіздік пен бостандық жолындағы күрес, халық бұқарасының бейбітшілік пен әлеуметтік әділеттілікті талап етуі бүгінгі уақыт тудырып отырған жаңа құбылыс екенін ашып көрсетеді. ''«Тарих қазір адамзаттың жаңа қоғамы өсіп, толысуы үшін қызмет етуде. Бұл қоғам барлық адамзаттың мүдделерін жалпыға бірдей игілікті өмір және көркею жолымен үштастыруға негізделген»'' дейді. Автор бұдан әрі осыдан отыз жылдай бұрын ғана Қарағанды мен Жезқазғанда бытыраңқы ұсақ кеніштер жұмыс істеген Қазақстанның ірі елге айналғанын тілге тиек етеді. Қазақ халқының экономика мен мәдениеттегі, оқу-ағарту, денсаулық сақтау ісіндегі улы табыстарына тоқталады. ''«Қазір қазақ халқы өзінің жоғары мәдениеті бар, бүкіл адамзат мәдениетінің қазынасына көп үлес қосып отырған, өзінің жазушылары, ғалымдары бар ұлт болып отыр»'' деп бар даусымен, зор мақтанышпен жар салады. Ал ''«бұл бейбіт творчестволық еңбектің шын айғағы. Міне, сондықтан да қазақ халқы, Совет Одағының барлық халықтары сияқты, бүкіл прогресшіл адамзат сияқты, дүние жүзінде баянды бейбітшілік болуын жан-тәнімен қалайды. Бейбіт өмір біздің қажырлы еңбегімізге және батыл творчестволық жұмысымызға шексіз кең жол ашады»,'' дейді. Ұлы ғалым өзінің жер шарында бейбітшілікті сақтау туралы орнықты гуманистік көзкарасын айқын танытқан мақаланың тілі көркем, тұжырымдары берік, әлемдік деңгейдегі қайраткердің тегеурінді талаптары мен зор даусы бар болмысымен көрінген. Мақала кейін Сәтбаевтың томдық таңдамалы еңбектерінің 1970 жылы басылып шыққан 5-кітабына және 1989 жылы жарық көрген «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Біз жеңіске жетеміз''' Қаныш Сәтбаевтың сөйлеген сөзі. «Казахстанская правда» газетінің 1943 жылдың ақпанындағы №32 санында жарияланған. 1943 жылы 31 қаңтарда Өзбекстан, Түрікменстан, Тәжікстан, Қазақстан және Қырғызстан халықтары өкілдерінің Ташкентте өткен фашизмге қарсы митингісінде сөйлеген. 2-дүниежүзілік соғыс басталысымен-ақ академик Сәтбаев митингілер мен жиындарда жалынды сөздер сөйлеп, адамзаттың қара ниет жауына қарсы айтқан өткір мақалалар жазды. Осы жылдары ғалым «Фашист сұр жыландарына өлім» («Советтік Қарағанды», 1941, 17 шілде), «Қазақ ғалымдары ел қорғанысына көмектесіп келеді» («Известия», 1941, тамыз), «Қазақстан жерінің қазынасы саған, майдан!» («Казахстанская правда», 1941, қараша), тағы басқалары мақалалар жазды. Қазақ халқының хатын ұйымдастыруға ат салысып, ғалымдар атынан КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Төрағасы М.И.Калининге хат жазды. Сәтбаев Ташкенттегі митингіде сөйлеген сөзінде қазақ халқының бұл соғыста ең алдымен өз бостандығын, іргелі елге айналған мемлекет-тігін, аз жылда әлемдік деңгейге көтерілген мәдениеті мен ел байлығын қорғайтынын баса көрсетті. Боямасы жоқ, тек шындықты ғана жеткізген ақиқат болғандықтан, ғалым сөзі нанымды, дұшпанға атылған оқтай өткір. Академик Отанның азаттығы мен бостандығы, бүкіл адамзаттың жарқын болашағы жолындағы күресте өз елінің жеңіске жететініне сенімді. Мақала кейін ұлы ғалымның томдық таңдамалы еңбектерінің 1970 жылы жарық көрген 5-кітабына, 1989 жылы баспадан шыққан «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Сәләфтар''' (, ''алда өткен'', ''ізашар'') ерте мұсылмандар, исламдағы алғашқы үш ұрпақ. «Сәләф» (араб.: سَلَفٌ‎) сөзі тілдік жағынан Ибн Манзур айтқандай: «алдыңғы өткен халық» деген мағына береді. Өздерін сәләфтардың жолын қуушылар санайтын мұсылмандар ''сәләфилер'' деп аталады. ==Бірінші ұрпақ== ==Екінші ұрпақ== Әбу Ханифа Әли ибн Хусәйн (Зәйн әл-абидин) Алқама ибн Қайс Амр ибн Шараһабил әш-Шағби Ато ибн Әбу Рабах Әл-Хасан әл-Басри Мұхаммед ибн әл-Ханафия Мұхаммед ибн Сирин Ибн Щиһаб әз-Зуһри Қатада Саид ибн Джубәйр Саид ибн әл-Мусаийб Салим ибн Абдуллаһ ибн Омар ибн әл-Хаттаб Тауус Омар ибн Абдуль-Азиз Уруа ибн әз-зубайр Уәйс әл-қарни ==Үшінші ұрпақ== Ахмад ибн Ханбал Джафар әс-Садиқ Малик ибн Әнәс Мұхаммед ибн Идрис әш-Шафиғи Тариқ ибн Зияд ==Тағы қараңыз== Сәләфия ==Сілттемелер== Salaf.com Salaf.kz Әл-Ханифия сайты Исламик.kz сайты Санат:Ислам 
'''Қали Біләлов''' (''1918, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы өлген жылы белгісіз'') химия ғылымдарының кандидаты (1954). ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) химиялық факультетін (1949) бітірген. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Еңбек жолын Қазақ КСР Ғылым Академиясы Тау-кен ісі институтынан бастады, одан соң Қазақ КСР Ғылым Академиясының Химия ғылымдары институтында кіші ғылым қызметкер міндетін атқарды. *1950-54 жылы институттың ғылыми хатшысы, *1954-57 жылы институттың ғылыми жұмыстар бойынша директорының орынбасары, *1957-59 жылы Шымкент институтының ректоры, Қазақ КСР Жоғарғы және арнайы білім комитетінің төрағасы, *1960 жылы министрі болып қызмет атқарды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің (1971, 1975) Павлодар облысы бойынша депутаты болды. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және КСРО медальдарымен марапатталған. Қаныш Сәтбаевпен қызмет бабында араласып, қарым-қатынаста болған. == Дереккөздер == Санат:1918 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақ ғалымдары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақ КСР министрлері 
'''ТУДА МӨҢКЕ''', Туда-Менгу, Тадан Мангу (1257 өлген жылы белгісіз) Алтын Орда ханы (1282 87). Бату ханның немересі. Ағасы Мөңке Темір қайтыс болғаннан кейін оның бәйбішесі Жиджектің және беклербегі Ноғайдың қолдауымен билікке келді. Мысырмен дипломатиялық байланысты дамытуға күш салды. Мысырдан шейхтердің, дәруіштердің, т.б. ислам дінін Жошы ұлысына келуіне ықылас танытты. Туда Мөңке ислам дініне қамқорлық көрсетумен қатар өзі де намаз оқып, ораза ұстады. Туда Мөңкенің тұсында негізгі билік Жиджек пен Ноғайдың қолында болды. Елдегі мұндай жағдай Батудың басқа ұрпақтарына ұнамады. Солардың қысымымен Туда Мөңке биліктен кетіп, орнына таққа Төле Бұға отырды. Бұдан соң Туда Мөңке қалған өмірін тек ислам дінін уағыздауға арнады. ==Сілтеме == Санат:Тарих 
'''1946 жылға арналған мемлекеттік бюджет және 1944-1945 жылдардағы бюджеттің орындалуы туралы баяндама бойынша жарыссөз''' Қаныш Сәтбаевтың 1989 жылы «Тылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Алғаш рет «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1946 жылғы 22 қазандағы санында басылған. Бұл сөзінде Сәтбаев бұрын бірде-бір жоғары дәрежелі мектебі болмаған Қазақстанда 28 жоғары дәрежелі оқу орындары, 90-нан аса техникум бар екенін, бұл мектептерде қазақ халқының мындаған жігіттері мен қыздары оқитынын, КСРО-ның 1946 жылға арналған Мемлекеттік бюджетінде одақтас халық шаруашылығын, ғылым мен мәдениетін одан әрі өркендету мүдделері толық баяндамада келтірілген цифрлар айқын дәлел екенін, КСРО-ның 1946 жылға арналған Мемлекеттік бюджетін бекітуді ұсынатындығын айтады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Хамза Юсуф''' Американдық Ислам ғалымы === Еңбектері === Caesarean Moon Births Part Caesarean Moon Births Part Climbing Mount Purgatorio Religion, Violence, and the Modern World Generous Tolerance in Islam and its Effects on the Life of Muslim Chess in the Light of the Jurist Who are the Disbelievers? == Сілттемелер == == Сыртқы сілттемелер == === Вебсайттар === Sandala.org Official website of Hamza Yusuf Zaytuna.org Zaytuna College Sheikhhamza.com Contains list of books recommended by Hamza Yusuf and biography == Тағы қараңыз == *Zaytuna College Санат:Ислам Санат:Ислам дінін қабылдағандар Санат:Дағуа 
'''Берта Исааковна Вейц''' (1899, Ресей, Гродно қаласы 1986) ғылымдарының доктары (1964). Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың замандасы, әріптесі. Ленинград (қазіргі тау-кен институтын бітірген (1926). Текелі, Қаратау, Орталық Қазақстанда геологиялық барлау партияларын басқарып, темір, полиметалл, вольфрам, мыс, кобальт және тағы басқалары кентастық минералдарды зерттеу жұмыстарын атқарған. 1940 жылдан бастап Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтына ауысып, жарты ғасырға жуық үздіксіз еңбек еткен. Сәтбаевтың ұйғаруымен Орталық Қазақстандағы Атасу аудандық темір кен орындарының минералогиясын зерттеген (1940-56), кейін Жоңғар (Жетісу) Алатауы полиметалл кен орындарының кен-тастық минералогиясын анықтауға үлесін қосқан (1956-64). Сәтбаев Вейцтің минералогия саласындағы білгірлігін ескере келе, Жоңғар (Жетісу) Алатауының полиметалл кендері минералогиясына арналған монографиясы және тағы басқалары жұмыстары бойынша ғылымдарының доктары атағын қорғамай беруге шешім қабылдаған. Қаныш Имантайұлы Вейцтің еңбекқорлығын, минералогияның жаңа әдістерін біліп-тануға ынтызарлығын, қажырлылығын, сонымен қатар ұяңдық, көзге түсуді ұнатпайтын қасиеттерін өзі берген ерекше атап өтетін. == Дереккөздер == Санат:1899 жылы туғандар Санат:Гроднода туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар ғылымдарының докторлары тау-кен институты түлектері Санат:Қазақстан геологтары 
'''Анна Васильевна Владимирова''' (''туған-өлген жылы белгісіз'') Қаныш Сәтбаевтың емдеуші дәрігері (1951-61). Анна өз естелігінде: ''«Менің алдыма алғаш тап болған кездің өзінде ол (Сәтбаев) түрліше сырқаты мол, аурушаң адам еді. Соның ең бастысы екінші кезеңдегі гипертония болатын, қан қысымы кейде сынап бағанасының екі жүз мм-іне дейін көтеріліп, басы зеңіп, құлағы шулап, көруі де төмендеп кететін... Ал 1951 жылдан былай, әсіресе, оның соңғы жартысында Сәтбаев жиі-жиі кризге ұшырап, жатып қалатын қатерлі шекке жақындады. Сондай бір ауыр күндерде мен науқасқа Алматыдан тезірек кетуге кеңес беріп, үзілді-кесілді талап қойдым...»'' деп жазды. Бұл жағдай Сәтбаевтың 1951-52 жылы орын алған «ұлтшылдық іздеу» науқаны кезінде қандай ауыр күйде жүргенінен мағлұмат береді. Емдеуші дәрігердің сол күндегі ахуалды емеурінмен сипаттаған шағын естелігі ғалымның дербес қорында сақтаулы. == Дереккөздер == 
'''Владимир Владимирович Галицкий''' (31.8.1902, Санкт-Петербург 18.11.1973, Алматы) ғалым, геоморфолог. *1935 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетін бітірген. *1935 жылға дейін өзінің туған қаласында, Бұхарада, Ташкентте, Камчаткада, Владивостокта және Приморск облысында қарапайым жұмысшы, балықшы, күзетші, коллектор, техник, мұғалім болып жұмыс істеген. *1935-43 жылы тресінің Ащысай полиметалл партиясының бастығы, *1943-50 жылы Қазақ КСР Ғылым Академиясы Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының аға ғылыми қызметкері, сектор меңгерушісі, *1951-57 жылы Бүкілодақтық аэрогеология тресінің және 9-партиялардың бас геологы, *1957 жылдан кенет дүние салғанға дейін (1973) Қазақ КСР ғылым академиясының Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының сектор меңгерушісі болды. ғылымдарының кандидаты (1944). Азамат соғысының ардагері. «Құрмет белгісі» орденіне, Ұлы Отан соғысы (1941-5) медальдарына, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің, Ғылым Академиясы Төралқасының Құрмет грамоталарына ие болған ғалым. Галицкийдің ғылыми еңбек жолы Қазақстанның геологиясын, тектоникасын және қазба байлығын терең зерттеумен байланысты. Бұл салада 60-тан астам еңбек, бірнеше геологиялық карталардың және Қаратаудың 1:200 000 масштабтағы геологиялық картасының алғашқы авторы. Оңтүстік Қазақстанның өндіріс, құрылыс, сумен қамдастыру мекемелеріне көп еңбек сіңірген. Бірнеше жылдар Қазақ КСР Ғылым Академиясының «Геология хабаршысы» журналының хатшысы болды. Қаныш Сәтбаев, ғылыми жұмысы, терең білімі үшін, көрнекті маман ретінде Галицкийді құрметтеп, сыйлаған. Мемлекеттік маңызы бар ғылыми жоспарлар жөніндегі көзқарасына, әсіресе, Ертіс-Қарағанды су арнасының жобасына шақырып, оның пікіріне көңіл қойған. == Дереккөздер == Санат:31 тамызда туғандар Санат:1902 жылы туғандар туғандар Санат:18 қарашада қайтыс болғандар Санат:1973 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан геморфологтары мемлекеттік университеті түлектері ғылымдарының кандидаттары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері 
'''Геологияға да есеп керек''' Қаныш Сәтбаевтың В.М.Крейтер және бірігіп жазған мақаласы. Алғаш «Правда» газетінің 1963 жылғы 30 мамырдағы санында жарияланған. Ғалымдар пайдалы кен көздерін ашу және табиғи байлықтарды игеру ісінде орын алып отырған кемшіліктер мен қателіктерді алға тартады. Жер қойнауын зерттеудің қалыптасқан әдістері көп ретте орынсыз шығындарға ұрындыратынын қынжыла жазады. Тереңде жатқан кен орнын ашумен қоса, оның қорын анықтау, игеру жолдарын белгілеу бар. Міне, осы жерде ғылым дәл есеп керек. Ғалымдар осы тұста Атбасар және Минусин мысты құмын алдын ала зерттеулерсіз жүргізудің салдарынан миллиондаған сом қаржының босқа рәсуа болғанын мысалға келтіреді. Барлаушы-геолог күрделі барлау мәселесін шешер алдында геология, геофизика, геохимия, және техника ғылымдарының барлық мағлұматтарын барынша пайдалануы керек. Соған орай, геология ғылымының аса маңызды саласы пайдалы кен орындарын болжау, іздеу және барлау ілімін кешіктірмей қолға алып, шешуді қажет етіп отырған мәселелер қатарында Орал, Қазақстан, Сібір, Орта Азия, Кавказ, Украина, Коль жарты аралы сияқты аудандардың объективті кешенді металлогендік болжам картасын жасау мәселесін атайды. Бұл үшін ғалымдар алдында математикалық қорытындылар жасауды қолға алу міндеті тұрғандығын атап көрсетеді. Геологиялық, ғылыми-зерттеу институттары құрамынан пайдалы қазбаларды болжау, іздеу және барлаудың теориялық мәселелерімен айналысатын арнаулы топтар мен зертханалар ашу, еліміздің барлық геологиялық жоғары оқу орындарындағы тиісті кафедраларды ұлғайтып, нығайту, жұмысын жандандыру мәселелерін ұсынады. Мақала кейін ұлы ғалымның томдық таңдамалы еңбектерінің 1968 жылы жарық көрген 3-кітабына енді. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Геология және Қазақстандағы агрохимиялық шикізат ресурстары''' Алматыдағы «Ғылым» баспасынан 1965 жылы орыс тілінде жарық көрген жинақ. Бас редакторы академик Қаныш Сәтбаев. Жинақта 39 автордың мақалалары берілген, әр мақала соңында әдебиеттер тізімі көрсетілген. Еңбекке геолог мамандардың Қазақстандағы кен химиясына, соның ішінде агрохимиялық шикізаттарға байланысты мақалалары кірген. Мақалаларда ірі кен орындары мен аудандардағы химиялық шикізаттың геологиялық құрылымы мәселелері талқыланып, олардың қорларының сапалық және сандық сипаттамасы берілген. Еңбекте минералды тыңайтқыштарды өндіруге қажетті шикізатгар, ауыл шаруашылық өнімдерін, жануарларды, тағы басқалары қорғайтын амалдар жазылған. Геологтарға, химия өнеркәсібінің және агрохимия мамандарына арналған. Көлемі 14 баспа табақ. Таралымы 1010 дана. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Геологиялық мұражай''' Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының ғылыми-зерттеу бөлімдерінің бірі. 1942 жылы Сәтбаевтың тікелей басшылығымен, қалауымен құрылған бұл мұражай ұлы ғалымның келер ұрпаққа тастап кеткен, ғасырлар арасын жалғастырар асыл мұрасы. Бұқара қауымға геология ілімін насихаттап, жас ұрпақты Жер қойнауының құпиясын сезіп-білуге жетелеу мұражайдың мәдени және ағарту қызметі болса, өндірістік игеру барысында жоғала бастаған минералдар мен тау жыныстарының үлгілерін сақтау мұражайдың ғылыми маңызы мен мәні. 60 мыңға жуық экспонаттар геологияның негізгі салалары палеонтология, стратиграфия, интрузивтік кешендер, минералогия, кен орындары бойынша ғылым жүйемен сараланып қойылған. Техниканың дамуына байланысты кендерді қайта зерттеу барысында мұражай коллекциялары ғылыми деректер көзі болып отыр. Мұражайдың осы қалыптасқан ғылыми бағыты мен бағдарын анықтауда үлкен бастаманың басы-қасында ұлы ғалымның әріптестері Н.Г.Кассин, М.П.Русаков, Р.А.Борукаев, Г.Ц.Медоев және тағы басқалары ғалымдар тұрды. Осыдан да мұражайдағы әрбір бөлімнің қалыптасуы сол ғалымдардың ғылым қызметімен, республиканың жер қойнауын зерттеу және игеру тарихымен сабақтас болып келеді. Мұражайдың ең бір құнды әрі бай бөлімі Қазақстанның минерагениясын толығымен сипаттайды. Бұл бөлімнің алғашқы экспозициялары Сәтбаевтың 1935-38 жылы аралығында Жезқазған бойынша жинақтаған басталады. Жезқазғанда мыс бар екендігі ерте заманнан белгілі болғанымен, кендердің шын мәніндегі құндылығын, келемділігін анықтап, баға берген Сәтбаев. Тау жыныстарының және әр түрлі кезеңдерде қалыптасқан кентастар мен минералдардың теңдесі жоқ коллекциялары бұл кенді толық сипаттап, ұзақ жылдар ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. Сондықтан академиктің ғылыми тұңғыш жұмысы болып есептелетін Үлкен Жезқазған осы күнге дейін ғалымның қолтаңбасы, көңіл-күйі, арман-тілегі көрініс тапкан. Ал мұражай сөрелеріндегі Жезді мен Найзатас кендерінен алынған браунит үлгілері (марганец кентасы) соғыстың жай-күйін жеткізіп тұрғанымен, сол қиын да қыспақ заманда Сәтбаев басқарған геологтар тобының абыройы мен жеңіс үшін еткен қажымас еңбектерінің куәсіндей болып есептеледі. Жиі ұйымдастырылып тұратын уақытша немесе тұрақты көрмелер мамандардың ғана емес, халықтың да қалауынан шығады. Тылым мен мәдениетті біріктірген бұл мұражай келер ғасырда қоғам игілігіне әлі де ұзақ уақыт қызмет етпек. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Қазақстан мұражайлары 
'''Геология негіздерінің практикумы''' «Қазақстан» баспасынан 1967 жылы орыс тілінде жарық көрген зерттеу еңбек. Авторы Н.И.Баяндин. Еңбек кіріспе бөлімнен және тараудан тұрады. Соңында әдебиеттер тізімі берілген. Онда автор кристалдар элементтеріне, минералдардың табиғатта қалыптасуына, минералдарды анықтау кестесі, тау жыныстарын жүйелеу және геология тарихының негіздеріне тоқталып, түсініктеме береді. Еңбектің кіріспе бөлімінде қазақтан шыққан тұңғыш геологиялық ғылым доктары Қаныш Сәтбаевтың Қазақстандағы геологиялық зерттеулері мен Қазақ КСР Ғылым Академиясын ашудағы қызметіне геология ғылымын дамытудағы зор еңбегіне қысқаша шолу жасайды. Көлемі 8, 82 баспа табақ. Таралымы 800 дана. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қафия Садретдиновна Ғазизова''' (''1913, Ресей, Татарстан, Қаратай ауылы 1998'') ғылым кандидаты (1949). Қазақ тау-кен және металлургия институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) бітірген (1939). 1971 жылға дейін үздіксіз Қаныш Сәтбаев ұйымдастырып басқарған Геологиялық ғылымдар институтында қызмет атқарған (кіші, аға ғылыми қызметкер, минералогия кабинетінің меңгерушісі). Ғылым бағыты минералогия саласы. Сәтбаевтың оның алдына қойған негізгі міндеті Орталық Қазақстандағы бірнеше кен орындарының минералогиясын зерттеп, олардың генетикалық заңдылықтарын анықтау болған (Қоңырат, Гүлшат және тағы басқалары). Осы тақырыпта көп жыл бойы тиянақты зерттеу жүргізіп, маңызды теориялық тұжырым жасады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
Туннель right '''Туннель''', '''тоннель''' темір жол жерлерін, көлік және жүргіншілер жолын, су жүретін құбырларды, т.б. салуға арналған коммуникациялық құрылыс; темір және автомобиль жолдарын, жаяу өткел, қатынас жолдарын және т.б. салу үшін арналған биіктігі шығып тұрған кұралымдарға дейін және артығырақ бойлай жер астындағы ғимарат. Туннель қатынас жолдарына арналған, гидротех., СЭС Т-і, суландыру және сумен жабдықтау жүйелеріндегі Т-дер болып ажыратылады. ==Дереккөздер== Санат:Механика 
'''Ғалымдардан бір тілек''' Қаныш Сәтбаевтың Қазақстан ЛКСМ Орталық комитетінің IV пленумында сөйлеген тілек сөзі. Ғалымның 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы тандамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Сәтбаев партияның XXI съезінің қарарларын жүзеге асырудағы ғылымның рөлін, Ғылым Академиясының 24 институты қазақ халқының материалдық және рухани байлығын бұрынғыдан да шалқыту жолында қажырлылықпен жұмыс істеуде екенін айта келіп, қазір Жезқазған торабы бүкіл ел көлемінде ерекше орын алатынын, оның кен қоры сарқылмастай бай екенін, сондықтан да бұл комбинатқа ең алдымен білімді, сауатты жастар керектігін, міне, республика комсомолы өздерінің таңдаулы өкілдерін осы комбинаттың құрылысына жіберуі жөн болатын, Қазақстан Ғылым Академиясы бұл өңірді зерттеуге ерекше мән беріп отырғанын атап өтеді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары‎ 
'''Ғалымдар үйіндегі Қаныш Сәтбаевтың мемориалдық мұражайы''' Қаныш Сәтбаевтың Қазақстан Ғылым академиясына қарасты Ғалымдар үйіндегі мемориалдық мұражайы. Қазақ КСР Министр Кеңесінің 1987 жылғы 14 тамыздағы қаулысына сай ұйымдастырылды. 1999 жылдың сәуір айында ашылды. Мұражайға арналған бөлмелер қабаттағы залды алып жатыр. Кеңестік Шығыс шыққан тұңғыш КСРО Ғылым Академиясының академигі Қаныш Сәтбаевтың өмірі мен қызметіне арналған мұражайдың материалдары былайша топтастырылған: '''Бірінші зал''' '''''I тақырып:''''' ''өмір жолының басталуы:'' *а) Туған жері, балалық шағы; *ә) Білімге баспалдақ; *б) Семей. Мұғалімдік семинария; *в) Ревком мүшесі. Халық судьясы; *г) Студенттік жылдар. Томск технология институты. '''''II тақырып:''''' «Жезқазған Қаныш Сәтбаевтың төл перзенті»; *а) Тарих беттері. *ә) Үлкен Жезқазған үшін күрес. *б) Қаныш Сәтбаев атындағы Жезқазған тау-кен металлургия комбинаты '''''III тақырып:''''' ''Ұлы Отан соғысы''. *а) Бәрі де майдан үшін, бәрі де жеңіс үшін. *ә) Жезді марганеці Оралдың қорғаныс зауыттарына. '''Екінші зал''' Қаныш Сәтбаев және Қазақстан ғылымы. Бұл залда Қаныш Имантайұлы Қазақ КСР Ғылым академиясын ұйымдастырушы әрі оның тұңғыш президенті. Ол ғылым мен өндірістің байланысы үшін талмай күресіп, ғалымдарды республиканың дамуына игі әсерін тигізетін өзекті шаруашылық және мәдени мәселелерге бағыттай отырды. Сәтбаев әсіресе, ғылыми кадрлар мәселесіне ерекше мән беріп, олардың өсуіне маңдай терін көп төккен. Залдың ортасында Сәтбаевтың мүсінші Хакімжан Есімханұлы Наурызбай жасаған кеуде мүсіні орын алған. Ал оған қарама-қарсы Қазақстанның пайдалы кен орындарының картасы. Академиктің геология саласына сіңірген еңбегін паш ететін материалдар да көптеп қойылған. Осы залда Қаныш Имантайұлы мемлекет және қоғам қайраткері ретінде де танылады. Ол КСРО Жоғарғы Кеңесі депутаттығына бірнеше рет сайланған. КОКП XX, XXI, XXII съездеріне делегат боп қатысты. '''Үшінші зал''' Сәтбаевтың президенттік бөлмесі. Мұнда оның 60-жылдары пайдаланған жұмыстық заттары бар. Қанекеңнің жобасына жасалған шкаф та осында тұр. '''Төртінші зал''' Сәтбаев өмірінің кезендері. *а) Сәтбаевтың мерейтойы. *ә) Сәтбаев *б) Аяулы азамат. *в) Сәтбаев туралы естеліктер. Ал қалған ғылыми бөлікте Сәтбаев құрған академияның бүгіні бейнеленген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев‎ Санат:Геология Санат:Алматы мұражайлары 
'''Ғылым алдыңғы шепте болсын''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының томына енген. «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1962 жылғы маусымдағы санында басылған. Бұл мақаласында Кеңес өкіметінің еліміздегі халық ғылым мен мәдениетті шын мәнісінде аса күшті қарқынмен өркендетуді қамтамасыз етіп жатқаны, соның ішінде ғылымның металлогения және пайдалы қазбаларды болжау, жер астындағы кен жумыстарын түгел амальгамдық металлургия, циклоиды және гидрометаллург, процесстер, астрофизика, жемшөп лимфатикалық жүйенің физиологиясы, бруцеллез және басқа бағыттары жөнінен республикалық Ғылым Академиясы Одақта басты орындардың бірін алып отырғаны, ғылымның машиналық есептеу математикасы, ядролық спектроскопия, полимерлер химиясы, изотопты әдістерді қолданып, геологиялық формациялар мен кентасты кен орындарының нақтылы мезгілін анықтау, топырақтың эрозиясы, радиациялық медицина сияқты және басқа жаңа әрі маңызды бағыттары жөнінде зерттеулер жайлы жазылған. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2009/2010''' 1992 жылы құрылған Премьер-лигасы жоғарғы дивизионының 18 ұтыс ойыны болды. Турнирда 20 құрамалар ат салысты. Жүлдегер орнын Челси футбол клубы иеленді. Маусым 15 тамыз 2009 жылы басталып, мамыр 2010 жылы аяқталды. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Футбол лигасына шығып қалған клубтар '''18''' '''Ньюкасл Юнайтед''' '''19''' '''Мидлсбро''' '''20''' '''Вест Бромвич Альбион''' Орны өткен клубтар '''1''' Уондерерс''' '''2''' '''Бирмингем Сити''' '''3''' '''Бернли''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы және клуб стадиондары === Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Арсенал Лондон Эмирейтс 60 355 Астон Вилла Бирмингем Вилла Парк 42 640 Бернли Бернли Терф Мур 22 546 Бирмингем Сити Бирмингем Сент-Эндрюс 30 009 Блэкберн Роверс Блэкберн Ивуд Парк 31 367 Болтон Уондерерс Болтон Рибок 28 723 Вест Хэм Юнайтед Лондон Болейн Граунд 35 303 Вулверхэмптон Уондерерс Вулвергемптон Молинью 29 303 Ливерпуль Ливерпуль Энфилд 45 362 Манчестер Сити Манчестер Сити оф Манчестер 47 726 Манчестер Юнайтед Манчестер Олд Траффорд 76 212 Портсмут Портсмут Фраттон Парк 20 688 Сандерленд Сандерленд Стэдиум оф Лайт 49 000 Сток Сити Сток-он-Трент Британия 28 383 Тоттенхэм Хотспур Лондон Уайт Харт Лейн 36 240 Уиган Атлетик Уиган Ди Дабл 25 135 Фулхэм Лондон Крейвен Коттедж 27 000 Халл Сити Кей Си 25 404 Челси Лондон Стэмфорд Бридж 42 055 Эвертон Ливерпуль Гудисон Парк 40 170 Стадиондар суреті 185px 185px 185px 185px 185px '''Эмирейтс, Лондон (Арсенал)''' '''Вилла Парк, Бирмингем (Астон Вилла)''' '''Сент-Эндрюс, Бирмингем (Бирмингем Сити)''' '''Терф Мур, Бернли (Бернли)''' '''Ивуд Парк, Блэкберн (Блэкберн Роверс)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Рибок, Болтон (Болтон Уондерерс)''' '''Болейн Граунд, Лондон (Вест Хэм Юнайтед)''' '''Молинью, Вулвергемптон (Вулверхэмптон Уондерерс)''' '''Энфилд, Ливерпуль (Ливерпуль)''' '''Сити оф Манчестер, Манчестер (Манчестер Сити)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Олд Траффорд, Манчестер (Манчестер Юнайтед)''' '''Фраттон Парк, Портсмут (Портсмут)''' '''Стэдиум оф Лайт, Сандерленд (Сандерленд)''' '''Британия, Сток-он-Трент (Сток Сити)''' '''Уайт Харт Лейн, Лондон (Тоттенхэм Хотспур)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Ди Дабл Ю, Уиган (Уиган Атлетик)''' '''Крейвен Коттедж, Лондон (Фулхэм)''' '''Кей Си, (Халл Сити)''' '''Стэмфорд Бридж, Лондон (Челси)''' '''Гудисон Парк, Ливерпуль (Эвертон)''' == Чемпионат көшбасылары == ImageSize width:959 height:80 PlotArea left:3 right:30 bottom:40 top:0 Period from:1 till:38.9 ScaleMajor unit:year increment:1 start:1 TimeAxis Colors id:Chelsea value:Blue id:ManUtd value:red id:Arsenal value:rgb(0.8, 0.1, 0.1) id:Tottenham value:White PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:1 till:2 shift:(0,19) text:"АРС" color:Arsenal from:2 till:4 shift:(0,19) text:"ТОТ" color:Tottenham from:4 till:7 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:7 till:8 shift:(0,19) text:"МЮ" color:ManUtd from:8 till:9 shift:(0,19) text:"ЧЕЛ" color:Chelsea from:9 till:10 shift:(0,19) text:"МЮ" color:ManUtd from:10 till:30 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:30 till:33 shift:(0,19) text:"МЮ" color:ManUtd from:33 till:38.9 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea == Матчтар қорытындысы == == Маусым статистикасы == === Бомбардирлер === Орын Ойыншы Клуб Голдар Дидье Дрогба Челси 29 Уэйн Руни Манчестер Юнайтед 26 Даррен Бент Сандерленд 24 Карлос Тевес Манчестер Сити 23 Фрэнк Лэмпард Челси 22 Джермейн Дефо Тоттенхэм Хотспур 18 Фернандо Торрес Ливерпуль 18 Сеск Фабрегас Арсенал 15 Эммануэль Адебайор Манчестер Сити 14 10 Луи Саа Эвертон 13 Габрэиль Агбонлахор Астон Вилла 13 === Голдық доп шығару === Орын Ойыншы Клуб Фрэнк Лэмпард Челси 17 Сеск Фабрегас Арсенал 15 Дидье Дрогба Челси 13 Джеймс Милнер Астон Вилла 12 Райан Гиггз Манчестер Юнайтед 11 Крейг Беллами Манчестер Сити 10 Эшли Янг Астон Вилла Луиш Нани Манчестер Юнайтед 10 Николя Анелька Челси 10 10 Аарон Леннон Тоттенхэм Хотспур Антонио Валенсия Манчестер Юнайтед Мэтью Этерингтон Сток Сити Лейтон Бейнс Эвертон == Айлық жүлделер == Ай Ай жаттықтырушысы Ай ойыншысы Жаттықтырушы Клуб Ойыншы Клуб Тамыз 2009 Гарри Реднапп Тоттенхэм Хотспур Джермейн Дефо Тоттенхэм Хотспур Қыркүйек 2009 Алекс Фергюсон Манчестер Юнайтед Фернандо Торрес Ливерпуль Қазан 2009 Рой Ходжсон Фулхэм Робин ван Перси Арсенал Қараша 2009 Карло Анчелотти Челси Джимми Буллард Халл Сити Желтоқсан 2009 Алекс Маклиш Бирмингем Сити Карлос Тевес Манчестер Сити Қаңтар 2010 Дэвид Мойес Эвертон Уэйн Руни Манчестер Юнайтед Ақпан 2010 Рой Ходжсон Фулхэм Марк Шварцер Фулхэм Наурыз 2010 Дэвид Мойес Эвертон Флоран Малуда Челси Сәуір 2010 Мартин О'Нил Астон Вилла Гарет Бэйл Тоттенхэм Хотспур == Жылдық жүлделер == === нұсқасы бойынша жыл ойыншысы === Футболистер нұсқасы бойынша жылдың таңдаулы ойыншысы жүлдесін «Манчестер Юнайтед» шабуылшысы Уэйн Руни иеленді. === нұсқасы бойынша «Жыл командасы» === 175px нұсқасы бойынша «Жыл командасы» Қақпашы: Джо Харт (Бирмингем Патрис Эвра (Манчестер Юнайтед), Бранислав Иванович (Челси), Томас Вермален (Арсенал), Ричард Данн (Астон Вилла)Жартылай қорғаушылар: Джеймс Милнер (Астон Вилла), Антонио Валенсия (Манчестер Юнайтед), Сеск Фабрегас (Арсенал), Даррен Флетчер (Манчестер Уэйн Руни (Манчестер Юнайтед), Дидье Дрогба (Челси). ==== Barclays Премьер-лигасы маусымының үздік ойыншы жүлдесі ==== Barclays Премьер-лигасы маусымының үздік ойыншысы жүлдесін «Манчестер Юнайтед» шабуылшысы Уэйн Руни иеленді. ==== Премьер-лига маусымының үздік жаттықтырушы жүлдесі ==== Премьер-лига маусымының үздік жаттықтырушы жүлдесін «Тоттенхэм» клубын Чемпиондар лигасының жеткізген жаттықтырушысы Гарри Реднапп иеленді. ==== Barclays алтын бутсасы ==== Жүлдені Премьер-лигада 29 доп соққан, «Челси» шабуылшысы Дидье Дрогба иеленді. Бұл мансабындағы оның екінші жүлдесі болды. ==== Barclays алтын қолбағы ==== Barclays алтын қолбағын 2009/10 маусымында, 17 матчта қақпасына гол кіргізбеген, «Челси» қақпашысы Петр Чех иеленді. «Ливерпуль» қақпашысы Пепе Рейна да маусымда 17 матчта қақпасына гол кіргізбеген, бірақ жүлдені алған Чех болғаны, өйткені Чехтің өткiзген ойынындағы гол өткізбеген матчтарының ортақ көрсеткіші Рейнаға қарағанда жоғарырақ болды. ==== Barclays Премьер-лигасы Fair Play жүлдесі ==== Fair Play жүлдесін «Арсенал» иеленді. ==== Barclays ерекше табыстар жүлдесі ==== Barclays ерекше табыстар жүлдесін, Премьер-лигада 103 гол соққаны үшін, «Челси» футбол клубы иеленді. == Дереккөздер == Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2009 жылғы футбол Санат:2010 жылғы футбол 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2008/2009''' 1992 жылы құрылған Премьер-лигасы жоғарғы дивизионының 17 ұтыс ойыны болды. Маусым 16 тамыз 2008 жылы басталып, 24 мамыр 2009 жылы аяқталды. Жүлдегер лауазымын «Манчестер Юнайтед» клубы қорғады. Дивизионды «Вест Бромвич Альбион», «Сток Сити» және «Халл Сити» клубтары толықтырды. 16 мамыр 2009 жылы Премьер-лига маусымының жүлдегері анықталды. Премьер-лиганы 11 рет және 18 Англия чемпиондары Манчестер Юнайтед болды. Премьер-лигадан ресми түрде бірінші болып, 17 мамырда «Ливерпулдан» 0:2 ұпаймен жеңіліс тапқан, «Вест Бромвич Альбион» шығып қалды. Сонымен қатар Премьер-лигадан «Мидлсбро» және «Ньюкасл Юнайтед» клубтары шығып қалды. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Футбол лигасына шығып қалған клубтар '''18''' '''Рединг''' '''19''' '''Бирмингем Сити''' '''20''' '''Дерби Каунти''' Орны өткен клубтар '''1''' '''Вест Бромвич Альбион''' '''2''' '''Сток Сити''' '''3''' '''Халл Сити''' === Жарыстардың географиясы және клуб стадиондары === Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Арсенал Лондон Эмирейтс 60 355 Астон Вилла Бирмингем Вилла Парк 42 640 Блэкберн Роверс Блэкберн Ивуд Парк 31 367 Болтон Уондерерс Болтон Рибок 28 723 Вест Бромвич Альбион Уэст-Бромидж Хоторнс 28 003 Вест Хэм Юнайтед Лондон Аптон Парк 35 303 Ливерпуль Ливерпуль Энфилд Роуд 45 522 Манчестер Сити Манчестер Сити оф Манчестер 47 726 Манчестер Юнайтед Манчестер Олд Траффорд 76 212 Мидлсбро Мидлсбро Риверсайд 35 049 Ньюкасл Юнайтед Сент-Джеймс Парк 52 387 Портсмут Портсмут Фраттон Парк 20 688 Сандерленд Сандерленд Стэдиум оф Лайт 48 707 Сток Сити Сток-он-Трент Британия 28 383 Тоттенхэм Хотспур Лондон Уайт Харт Лейн 36 240 Уиган Атлетик Уиган Джей Джей Би 25 138 Фулхэм Лондон Крэйвен Коттедж 30 500 Халл Сити Кингстон Коммьюникейшн 25 404 Челси Лондон Стэмфорд Бридж 42 055 Эвертон Ливерпуль Гудисон Парк 40 569 Стадиондар суреті 185px 185px 185px 185px 185px '''Эмирейтс, Лондон (Арсенал)''' '''Вилла Парк, Бирмингем (Астон Вилла)''' '''Ивуд Парк, Блэкберн (Блэкберн Роверс)''' '''Рибок, Болтон (Болтон Уондерерс)''' '''Хоторнс, Уэст-Бромидж (Вест Бромвич Альбион)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Аптон Парк, Лондон (Вест Хэм Юнайтед)''' '''Энфилд Роуд, Ливерпуль (Ливерпуль)''' '''Сити оф Манчестер, Манчестер (Манчестер Сити)''' '''Олд Траффорд, Манчестер (Манчестер Юнайтед)''' '''Риверсайд, Мидлсбро (Мидлсбро) ''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Сент-Джеймс Парк, (Ньюкасл Юнайтед)''' '''Фраттон Парк, Портсмут (Портсмут)''' '''Стэдиум оф Лайт, Сандерленд (Сандерленд)''' '''Британия, Сток-он-Трент (Сток Сити)''' '''Уайт Харт Лейн, Лондон (Тоттенхэм Хотспур)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Ди Дабл Ю, Уиган (Уиган Атлетик)''' '''Крейвен Коттедж, Лондон (Фулхэм)''' '''Кей Си, (Халл Сити)''' '''Стэмфорд Бридж, Лондон (Челси)''' '''Гудисон Парк, Ливерпуль (Эвертон)''' == Чемпионат көшбасылары == ImageSize width:959 height:80 PlotArea left:3 right:30 bottom:40 top:0 Period from:1 till:38.9 ScaleMajor unit:year increment:1 start:1 TimeAxis Colors id:Chelsea value:Blue id:ManUtd value:red id:Arsenal value:rgb(0.8, 0.1, 0.1) id:Liverpool value:rgb(0.7, 0.1, 0.1) PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:1 till:5 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:5 till:6 shift:(0,19) text:"АРС" color:Arsenal from:6 till:9 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:9 till:11 shift:(0,19) text:"ЛИВ" color:Liverpool from:11 till:15 shift:(0,19) text:"Челси" color:Chelsea from:15 till:21 shift:(0,19) color:Liverpool from:21 till:38.9 shift:(0,19) text:"Манчестер Юнайтед" color:ManUtd == Матчтар қорытындысы == == Мергендер == Орын Ойыншы Клуб Голдар Ойындар Николя Анелька Челси 19 37 Криштиану Роналду Манчестер Юнайтед 18(4) 33 Стивен Джеррард Ливерпуль 16(4) 31 Фернандо Торрес Ливерпуль 14 24 Робиньо Манчестер Сити 14(1) 31 Уэйн Руни Манчестер Юнайтед 12 30 7-8 Дирк Кёйт Ливерпуль 12 38 Кевин Дейвис Болтон Уондерерс Даррен Бент Тоттенхэм Хотспур 12(1) 33 10 Фрэнк Лэмпард Челси 12(2) 37 == Дереккөздер == Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2008 жылғы футбол Санат:2009 жылғы футбол 
'''Кеңсай зираты''' Алматы қаласында орналасқан қоғам қайраткерлері мен танымал тұлғаларды жерлеуге арналған мұсылман зираты. Танымал тұлғалардың пантеонына айналған Кеңсей зираты Алматы қаласының шығыс бөлігіндегі беткейде, Базарбаев пен Орманов көшелерінің өткелінде орналасқан. Кеңсай-1 және Кеңсай-2 болып екіге бөлінеді. == Тарихы == Қорым XIX ғасырда пайда болды. == Жерленгендер == == Галерея == Ghabiden Mustafin.jpg Qassym Qaysenov.jpg Raqymjan Khamit Yerghaliev2.jpg Ghabit Musirepov1.jpg Berdibek Zeinolla Qabdolov and Saule Qabdolova.jpg Shamshi Malik Ghabdullin.jpg Sabira Maiqanova.jpg Juban == Дереккөздер == Санат:Алматы зираттары Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер 
==Географиялық жайлау== Павлодар облысы Қазақстан Республикасының солтүстік-шығыс бөлігінде Құлынды, Ертіс өңірі жазықтары мен Барабин ойпатының шегінде орналасқан. 15.01.1938 жылы құрылған. Облыс аумағы 127,5 мың км². солтүстігінде, мен шығысында РФ Омбы, Новосибирь облыстарымен, Алтай өлкесімен және Солтүстік Қазақстан облысымен, батысында, оңтүстігі мен Ақмола, Қарағанды және Шығыс Қазақстан облыстарымен шектеседі. Облыс аумағында қала, қала типтес поселке бар. Әкімшілік орталығы Павлодар қаласы. ===Жер бедері және гидрологиясы=== Аумақ жерінің беті бір текті емес, себебі екі облысты Батыс Сібір ойпаты мен Сарыарқаны қамтыған. Павлодар облысының аумағы геологиялық жағынан палеозой дәуірінен бұрын басталып, осы кезге шейін жалғасып келе жатқан шөгінді, магматикалық және метаморфиялық генезисінен құралған Батыс Сібір тақтасының оңтүстікке және Сарыарқаның солтүстік-шығыс бөлігіне кіреді. Батыс Сібір тақтасының ірге тасы Қазақ қалқасынан басталып, мезозой мен кайнозой түзілімдерінің астына тез батып, Қазақстанның солтүстік шекарасында тыстың қуаты 2500-300 м. құрайды. тыстардың негізіне триас шөгінді жатады. Үстіндегі континентальды шөгінділер жоғары, орта-жоғары триас, төмендегісі юра жүйесіне кіреді. Қызыл-қоңыр және жасыл-сұр құм-тастардың, қара сазтастар мен құмайтастардың, қоңыр көмірдің жалпы қуаты 900-1500 м-ге дейін. Павлодар қаласының аумағында юра шөгінділері аймағы шаршы километр болатын жеке мульдалар, грабендер, синклиндер құрайды. Бор жүйесі кезінде аумақ шөгір, оған теңіз трангрессия жолағы жақындаған. Тау жыныстарының арасында жағалау маңы аймақтарында құм шөгінділері, көбіне глауконитпен, барынша терең тұстарында әктасты балшықтар, әксаздар, құмайтастар басым. Теңіз фаунасының мол шөгінділері кездеседі. Төрттік түзілімдер Ертіс өңірінде байқалады, ойыстарда олардың қуаты 200 м-ден асады. Сары-бурыл және бурыл-сұр құмайтасты балшықтар мен карбонатты қосындылармен балшықты құмайтастар, қоңыр саздақтар кең дамыған. Қазақ қалқанын жоғары триасты түзілімдерден құралған мульдар мен орналасқан герцендік іргетастың ауқымды көтерілуі мен неогендік және төрртік түзілімдер жатқан жазық аудандар, сондай-ақ неогенді және ширек түзілімдерге толы кең алқаптар құрайды. Оларды кей жерлерінде биік емес тау тізбегі, ұсақ шоқырлар мен аласа таулар түріндегі кездесетін көне тау жыныстары бөліп тұр. Палеозойдың баяғы мезозойдан басында Павлодар облысының аумағында геосинклинді дамытудың ұсақ кезеңі аяқталды. Жер қыртысының өзгеруінің қатпарлықтың, магнетизмнің, үрдістердің нәтижесінде жаңа (эпицерциндік) Батыс Сібір платформасы пайда болды. Павлодар облысына жататын барлық аумақ триастың басында құрғап бітті. Теңіз бассейндері тартылып, герциндік тау ғимараттарының пенепленденуіне қарай туған денудациялы жазық түріне енді. Жас платформаның геологиялық дамуын үш кезеңге бөлуге болады. Трас пен юраны қамтитын ерте кезең қозғалмады, алайда платформалы тектоникалық режимді боды. Бұл шағын аймақты ойыстардың пайда болу кезеңі, денудациясы кезінде дөрекі уатылатын шөгінділер конгломераттар мен құмтастар жинақталды. Юрада теңіз трансгрессиясы Қазақстанның оңтүстік-шығыс бөлігін қамтыды, Қазақ қалқаны пайда бола бастады. Екінші кезең мел мен палеоген теңіздің трансгрессиясы тән жаңа платформаның ең жоғары тұрақтану уақыты. Осы кезеңнің шөгінділерін шойылудың, мору қыртысының өнімі ақ кварцты құмдар, ақ, көк, қызыл түсті және шұбар балшықтар тән. Палеогеннің соңы, неоген және төрттік уақыт тектонды қозғалыстардың жандануымен белгілі. Облыс рельефінің негізгі түссызығы климаттың өзгеруімен, тектондық қозғалыстармен және Батыс Сібірдің мұздануымен байланысты аккумуляциялық үрдістердің ықпалымен төрттік уақытта пайда болды. Су тасқындары мен желдің аккумуляциялық қызметі жер бетінің құрылуында басты роль атқарды. Павлодар облысының жер беті оңтүстіктен солтүстікке қарай еңіс келеді, теңіз деңгейінен максималды шамасы облыс бойынша оңтүстікке, 350, солтүстікке 100 м, Павлодар қаласында 140-145 метрден аспайды. Облыс аумағының қарай аумағын Ертіс өзенінің кең аңғары кесіп өтеді. Аумақтың сол жағалау бөлігі Ертіс-Есім, оң жағалауы Ертіс-Обь өзенаралық бассейніне жатады. Павлодар қаласынан Омбы қаласына дейін шығыс жағынан Құлынды жазығына, ағыстың төменгі жағында Барабин ойпатына жалғасатын жон жатыр. Құлынды жазығы Сібірдің оңтүстік батысына Ертіс пен Обь өзенаралығында. Жазықтың солтүстік және шығыс бөліктері Ресейдің (Алтай өлкесінің) аумағында. Тек батыс және оңтүстік шеті Қазақстанның (Павлодар мен Шығыс Қазақстан облысы) шегіне кіреді. Құлынды жазығы абсолютті биіктігі 130-200 м. ойпақты жазық. Үстіңгі 15-20 метрі графий мен мамбатас араласқан төменгі орта аллювий құмдары. Жаппай өңірлік сутірек болып табылатын неоген балшықтары төселген. Жазық жақсы құрғаған. Ауа райы континенттік. ===Климаты=== Орташа температура қаңтарда шамамен -18°С, шілдеде шамамен +21°С. жылдық жауын-шашын саны 240-260 мм. Ылғалдық коэффициенті 0,4-0,5-тен аспайды. Жері қара сарғылт саз балшықты. Қарағайлы алқаптың жері шылады, алтын түстес құмды. Орман жердің құнарлығын қорғайды. Обь пен Ертіс өзен аралығы Барабин ойпатын алып жатыр. Ойпаттың көп бөлігі Ресей аумағында. Қазақстан шегінді Павлодар облысының солтүстік-шығыс бөлігінде ғана. Барабин ойпаты палеозой іргетасы 2500-300 м-ге дейінгі тереңдікте жатқан Ертіс синеклизіне оңтайланған. Тас кендері кайнозойдың аллювийлі, флювиогляциалды және өзен-аллювийлі құм басшықты түзілімдермен көмкерілген. Төрттік түзілімдердің құмды-балшықты қалыңдығы 5-12 м. Барабин ойпатының жалпақ толқынды рельефі таяз көл-көлтабанды ойпаттармен, көне суағарлардың сирек қолаттарымен және созылған жалдар жүйесімен күрделенеді. Жалдардың биіктігі 5-8 м. шегінде. Барабин ойпатының абсолютті биіктігі 100-120 м., шығысқа қарай көтеріледі. Ауа райы континентті. Орташа температура қаңтарда -19-20°С, шілдеде +19-20°С, жауынның жылдық саны 300 мм. Ылғалдық коэффициенті 0,5-0,6. Жалдар арасындағы қолаттар мен батпақ пен көлдер көп. Барабин ойпатына түрлі шөпті-селеулі далалармен, дала жайылымдарымен және ойпатты батпақтармен аралас келетін шоқ қайыңдар тән, сор мен мибатпақтар көп. Аумақтың Барабин бөлігі табиғи жайылым мен шабындық ретінде пайдаланылады. Ертіс-Есім өзенаралығында Қазақстан (Павлодар, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан облысы) мен Ресейдің (Омбы, Түмен облысы) аумағын қамтитын сатылы жазық. Жазықтықтың абсолютті биіктігі оңтүстік-батыс шетінен Ертіс өзенінің аңғарына қарай және ағыстың төменгі бағытында 200 м-ден 110-120 м-ге дейін төмендейді. Ертіс өңірі жазығы Батыс Сібір эпигерцинді платформасының синеклизіне сәйкес келеді. Қатпарлы палеозой іргетасы 1000-1300 м-ден асатын тереңдікке түсіп, түзілмелі мықты қабатымен жабылған. Шөгінді тыстың жоғарғы беті көне және қазіргі Ертіс террасаларының сериясын жасақтайтын құмды және құмды-гравийлі төрттік аллювийден құралған. Ертіс өңірі жазығына жағалық шағыл тасты қырқалар мен тұйық қазаншұңқырлар жүйесі тән. Ауа райы континентті. Орташа температура қаңтарда шамамен -18°С, шілдеде +21+22°С. жауын-шашынның жылдық саны солтүстікте 270 мм, оңтүстікте 220-230 мм. Ылғалдық коэффициенті солтүстікте 0,5-тен 0,55-ке, оңтүстікте 0,35-тен 0,4-ке дейін азаяды. Өзен жүйесі нашар дамыған, таяз тілінген, өзендер аралығында көлдер көп. Жалғыз ірі өзен Ертіс. Ірі көлдер Жалаулы, Шүрексор, Маралды тұзды болып келеді. Ертіс өңірінде жалпақ толқынды көне аллювий жазықтарының құмды-дала ландшафтары басым. Ертіс өңір жазығының құмды далаларының елеулі бөлігі жыртылған. Жайылымдық ресурстарға бай. Өзен жайылмаларында ең бағалы жем-азық шабындықтары. Облыстың солтүстік шығысында протерозой тау жыныстарынан қаланған ұсақ шоқырлар орналасқан. Жазық шоқырларының абсолютті белгісі теңіз деңгейінен 30-50 м. аралығында. Шоқы баурайлары жайпақ, иілген және дөңесті-ойысты. Сондай-ақ Павлодар облысының аумағында Баянауыл массиві орналасқан. Бұл абсолютті белгілері 500-ден 1026 метрге дейінгі, қалың протерозой жыныстарынан, негізінен метаморфа тау жыныстарынан қаланған аласа таулар. Әкімшілік жағынан тау рельефі Баянауыл, Май аудандарына, Екібастұз ауданының ауылдық аймағына кіреді. Бұл аудандардағы таулар Сарыарқаның шеті болып табылады. Таулардың пайда болуы млн. жылдан көп бұрын балқыған магманың жерге енуімен байланысты. Бұзылудың салдарынан абсолютті биіктігі жағынан аласа таулар әртүрлі пошымда. Облыстың ең оңтүстігінде Қызылтау тауы орналасқан, шыңдарының бірі Әулие (1055 м) Павлодар облысының ең биік нүктесі болып (764 м), Қойтас (789 м), Жуантөбе (703 м), Найзақара (719 м) жеке шоқылар. Қызылтауда ірі Қызылтау зоологиялық қорығы орналасқан. Қызылтаудан солтүстікке қарай Мысықбай (471 м), Қамбаба (452 м), Сарыжал (441 м), Бүркітті (506 м), қарай Жемтау (959 м), батысында Гүлсары орналасты. Май ауданының таулары: Қалмаққырған (547 м) (таудың атауы тарихи оқиғалармен байланысты), Қызыладыр (296 м), Балақайыңды (353 м), Теміртау (270 м) және басқалары. Екібастұз қаласының ауылдық аймағында: Балаарқалық (437 м), Байахмет (339 м), Бараншоқы (470 м), Бозбел (374 м), Жаман-Бөкенбай (486 м), Көктөбе (480 м), Мұзбел (475 м) және басқа таулар. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Баянауыл ауданы.''' Баянауыл ауданының орталығында Баянауыл таулары орналасқан. Баянауыл тауларының ең биік нүктесі Ақбет тауы (1026 м). Павлодар облысы Азия материгінің ортасында орналасқан, арктикалық, қоңыржай және тропикалық ендіктің ауа массасына ашық, сондықтан өңірдің ауа-райы континенттік, көктемгі-жазғы кезеңде құрғақ, жазы ыстық, қысы аязды, атмосфералық жауын-шашын мөлшері әр жылда әр қилы, жыл бойының көп бөлігінде жел соғып тұрады. Табиғат ауа жағдайы бойынша облыстың бір бөлігі шөл далалы және таулы орманды дала аймағында, негізгі бөлігі дала аймағы мен оның қоңыр салқын қуаң дала мен қуаң далалы аймақта жатыр. Барлық жерде ең жылы ай шілде (+20+22°С), ең аязды ай қаңтар (-17-20°С). қар орташа 150-160 күн жатады. Қалыңдығы 25 см-ге дейін жетеді. Жең тоңының тереңдігі облыстың орталық бөлігінде 95, оңтүстігінде 115 см. Қар солтүстіктен оңтүстікке қарай жұқара түседі. Облыстың әр түрлі пункттерінде жылдар бойынша қар қоры вариацияларының коэффициенті 0,3-0,5. Күн радиациясының жерінен ауаның күндізгі температурасы көлден төмен болғанда да қардың беті ериді. Көп жағдайларда алғашқы күзгі үсіктер қыркүйектің ортасы мен соңында, ал соңғы көктемгі үсіктер мамырдың ортасы мен аяғында байқалады. Аяусыз кезеңі мамырдан қыркүйеккке дейін тұтас алғанда орташа 110-135 күнге созылады. Атмосфералық жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері қоңыржай-қуаң дала аймағында 300 мм шамасында, қуаң далада 200-250 мм., шөл далалы аймақта 200 мм-ден аз, таулы орманды далалы аймақта 350 мм шамасында. Жазда ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 8-10%-дан 40-48%-ға дейін (13 сағат). Рельефтің салыстырмалы жазық болуы, аймақтықтың түрлі ауа массаларының кіруінен қорғалмауы жел әрекетіне қолайлы. Ауа-райының желді болуы үйреншікті құбылыс. Орталық бөліктің (Павлодар, Шарбақты) ауа-райының 95%-ы осындай да, 5-6%-ы ыстық. Желдің жылдамдығы 4-5м/сек, жазық желдерде 3,5-5,6 м-сек, Баянауыл тауларында 2,7-3,9 м-сек. Жел оңтүстік-батыс бағытта көп соғады. Қыс кезінде жел көтеріліп, боран мен бұрқасынға айналады. Көктемде оңтүстік-батыс және батыс бағытта күшті аңызақ желдер соғып, жердің беткі топырағын құрғатып, шаңды боран тудырады. Павлодар облысының аумағында орташа жылдық қысым 1005,8 мб. Көктем-қыс айларында атмосфералық қысым едәуір көтеріліп, ақпанда максимумына (1029,6 мб) жетеді. Көктемде қысым төмендеп, шілдеде минимумына түседі (994,5 мб). Метеорологиялық элементтердің көп жылғы өзгерістерін талдау олардың көлемдер мен аудан бойынша таралуының арасында тәуелділік бар екенін көрсетті. Барлық факторлардың көлемінің жалпы өзгеруі (өсуі немесе кемуі) солтүстіктен оңтүстікке қарай жүріп, табғи тарихи аймақтармен сай келеді. Ертіс өзенінің негізгі арнасында ірі қоймасы Өскемен, Бұқтармы және шульба су қоймасы мен суының күші 40 м., 1953 жылдан бері Алтай энергожүйесінің құрамында пайдаланылып келе жатқан Өскемен ГЭС-і орналасқан. Павлодар облысының аумағында Бұқтарма мен Шульба ГЭС-і су ресурстарын басқарудың ең маңыздылары болып табылады. Бұқтарма ГЭС-і Шығыс Қазақстан облысының шегінде орналасып, арна және көл (Зайсан көлі) бөліктерінен тұрады. Бұқтарма ГЭС-інің алғашқы агрегаттары 1960 жылы пайдалануға берілген. Бөгетпен жасалған су көтерілімі (67 м) Зайсан көліне жайылып, оның табиғи деңгейін м-ге жабады. Су қоймасының аумағы 5490 км², соның ішінде Зайсан көлі 3750 км². тораптың орналасқан жері Серебрянск қаласы. Бұқтарма ГЭС су қоймасының ықпал қашықтығы Ертіс өзенінің төменгі ағысымен 1500 км-ге дейін жайылады. Шульба су қоймасы кешенді пайдаланылатын маусымдық реттелуші арналық су қоймасы болып табылады, Шығыс Қазақстан облысының аумағында орналасқан. Су қоймасы бөгетінің тұстамасы Баженово селосынан км жоғары орналасқан. Шульба су қоймасы Ертіс өзенінің көктемгі су жайылымы кезінде басты роль атқарады. 3500 м³/сек-ке тең өткізім шығыны Ульба-Уба өзендерінің Бұқтарма-Шульба учаскелеріндегі салаларынан құралған. 1971 жылы ТМД-да су шаруашылығы маңызындағы аса ірі гидротехникалық құрылыстардың бірі өткізгіш қабілеті жылына шамамен 2,0 км3 Ертіс-Қарағанды суландыру каналы ашылды. Канал Павлодар қаласынан Ертіс бойымен жоғары Ақсу қаласында басталады. Судың сутартқысы Ертістің саласы Белаая өзенінен келеді. Каналдың жалпы ұзындығы Ертіс өзенінен Қарағанды қаласына дейін оңтүстік-батыс бағытта 500 км шамасында, ені түбі бойынша м., айдыны бойынша 40 м. Бас бөлігінде су шығыны м³/сек. Каналда су шығыны су кезеңде 45 м³/сек-тен вегетациалық кезеңде 95 м³/сек аралығында. Ертіс өзені Бұқтарма ГЭС тұстамасында 73 сутартқысы және лықсыма канал тіркелген, бұлар Ертістің ағынына елеулі әсерін тигізеді (сутартқысының орташа жылдық мәні 3,15-3,62 км3). Ертіс өзені Павлодар қаласының учаскесінде су тұтынудың орташа жылдық мөлшері 9,0-9,4 алып тастағанда жалпы Ертіс өзені бассейнінде тұтыну 4,40 км3-ге жетеді. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысының табиғаты 
Солтүстік Мұзды мұхит пен ішкі су ағарлар бассейініне жетеді. Өзендер жүйесінің жиілігі табиғат жағдайларына, рельефке, ауа райына, өсімдіктерге қатысты. Ертіс өзені Павлодар облысының басты су артериясы болып табылады. Өзен Қытайдан, Моңғол Алатауы тауының мұздығынан басталып солтүстік батыс бағытында ағып, Қытай мен Қазақстанның арасындағы мемлекеттік шекараны қиып өтіп, Зайсан көліне құяды. Зайсан көлінен кейін Ертіс өзені Алтай тауының батыс беткейі мен Батыс Сібір ойпаты арқылы солтүстікке қарай ағады, одан әрі Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстары арқылы Р. Ф. аумағына еніп, Ханты-Мансий қаласының маңында Обь өзеніне қосылады. Павлодар облысы аумағында ұзындығы 720 км (2761-сағадан 2041-сағаға дейін) орта ағысы орналасқан. Судың жиналуы облыс шегіне кіргенде (50°36´ с.ш., 75°02´ в.д.) 276200 км², ҚР мен РФ шекараларының тоғысқан тұсында (55°48´ с.ш., 75°02´ в.д.) 591100 км². Өзеннің ағысы біркелкі, 0,0006% еңісте орташа жылдамдығы 1,2 м/сек. Ертіс өзені әр түрлі көздерден, жоғарғы тұсында мұздықтан толығып отырады. Өзеннің ені 350 м., орташа тереңдігі 2-4 м. Тармақтары, салалары, арналары Белая, Окуневка, Зубатка, Орловка, Усолка және т.б. Суы тұщы. Павлодар облысының көлемі жағынан екінші өзені Шідерті. Өзен Қарағанды облысының аумағынан басталып, Павлодар облысының ойпаттарында ағып, Шығанақ өзеніне құяды. Үшінші өзен Шідерті, ол Ақмола облысының шегінде басталып, Павлодар және Қарағанды облыстары арқылы ағып, Әулиекөл көліне құяды. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
Павлодар облысының аумағында 1200-дей кіші және орташа көлдер бар. Көпшілігі дөңгелек бейнелі таяз ойпаңды, ащы сулы, тұз тұнбалы, тұщы сулысы 90-нан астам. Бір жерде суының құрамы (хлорлы, магнезиалды, сульфатты) әртүрлі көлдер кездеседі, бұл тау жыныстарының құрамы, сапасы әрқилы грунт суларының бөлінуіне байланысты. Көп көлдер жазда құрғап, сор батпаққа айналады. Мұндай көлдер, әдетте, терең болмайды, 1-1,5 м-ге жететіні сирек. Көбінің тереңдігі 40-50 см, қар суымен толығатын шағын көлдер. Атмосфералық, сондай-ақ грунт сулармен толығатын шалқар да терең көлдердің айдынында тұзды су ұзақ сақталады. Мысалы, Қызылқақ, Жалаулы, Үлкен және Кіші Әжболат, Үлкен және кіші Қалқаман, Үлкен және Кіші Таболжан, Шүрексор, Қарасор, Құдайкөл, Светлица және т.б. Су режимі тұрақсыз, көлде су деңгейі сәл өзгерсе, не тартылады, не керісінше, асып төгіледі. Негізі тектоникалық тұщы көлдер қызықты. Жасыбай, Торайғыр, Сабындыкөл демалыс аймағында. Тұзды көлдер шаруашылықта кеңінен пайдаланылады, кейбіреулерінен ас тұзы өндіріледі. Мойылды көлінің балшығы емге қолданылады. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті санат:Павлодар облысы көлдері 
'''Сәуірдің 26''' Григориан күнтізбесінде жылдың 116-шы күні (кібісе жылдарда 117-ші). Жылдың аяғына 249 күн қалады. == Халықаралық және әлемдік күндер мен даталар == Халықаралық интелектуалдық меншік күні == Мерекелер == Армения, Шекарашы күні. Ресей: ** Марий Эл Ұлттық батыр күні. ** Татарстан Ана тілі күні. Танзания Бірігу күні. == Оқиғалар == 1607 Генри мүйісінде (Вирджиния) Америкадағы алғашқы ағылшын қоныстанушылары аяқ басты. 1920 Хорезм Халық Кеңес Республикасы жарияланды. 1964 Танганьика мен Занзибар Танзания Республикасына бірікті. 1966 Ташкенттегі баллдық жер сілкінісі 1986 Чернобыль АЭС-дағы апат == Туғандар == 26 сәуір қазақ әдебиетінің алып тұлғасы, мемлекет және қоғам қайраткері, шығармалары дүниежүзінің 40-тан астам тіліне аударылған, қазақ әдебиеті тарихында теңдесі жоқ ұлы жазушы Сәбит Мұқанұлының туған күні. == Қайтыс болғандар == == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:26 сәуір 
'''Тургайская новь''' газет, Қазақстан Коммунистік Партиясы Торғай облысы Арқалық қалалық кадеттері мен еңбекшілер депутаттары облысы кеңесінің органы. 1970 жылы Қазақ КСР-і құрамында жаңадан Торғай облысының құрылуына байланысты Арқалық ауданы газетінің негізінде құрылған. 1971 жылы 15 қаңтардан алғашқыда екі бет болып аптасына рет, кейін төрт бет болып аптасына рет шыға бастады. 1997 жылы мамырда Торғай облысының таратылуына байланысты “Тургайская новь” өз жұмысын тоқтатты. ==Сілтеме == Санат:Қостанай облысы газеттері Санат:Орыс тілді газеттер 
Облыс аумағында пайдалану қоры тәулігіне 38165 мың м3/тәулік 11 жер асты су көзі табылды, соның ішінде сумен жабдықтауға, 1-жер суаруға, 1-кешенді шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға (353,5 м3/тәулік), 1-жер суаруға (498,2 м3/тәулік), 1-кешенді шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға және жер суаруға (2964,8 м3/тәулік) жарамды. Қазір су көзінен 118,5 м3/тәулік жер асты суы алынады, бұл бекітілген қордың 3,1%-ы. Павлодар облысының тұщы жер асты суларының негізгі пайдалану қорлары Ертіс артезиан бассейінінің кезең-кезеңмен орналасқан су жеткізуші горизонтына бейімделген. Сенімді қорғалған, экологиялық таза және химиялық құрамы жағынан барынша қолайлы тұщы жер асты суларының жалпы минералдануы 0,4-0,5 г/дм3. бұл жағынан Лебяжі мен Шарбақты аудандары барынша перспективалы. Ерекше компоненттері мен қасиеттері жоқ, г/дм3-ге дейін минералданған, құрамы күрделі емдік-ауыз су шипа ретінде ішуге, өндіріс қажеттеріне жарамды. Ақсу, Павлодар қалаларының, Ертіс, Железинка, Павлодар, Қашыр аудандарының жерлеріне зерттеу жүргізіліп, емдік және асханалық минералды сулардың көзі табылды. г/дм3-ге дейін жалпы минералданған, құрамындағы 100 мг/дм3-ге дейін бром мен мг/дм3 иод бар бромды, иод-бромды минералды сулар жайылған. Су сыртқы дәрі ретінде пайдалануға жарамды. Мойылды (396 мың м3), Алтыбайсор (1000 км3) өзендерінің шипалы байтақтарының қоры алдын ала бағаланған. Қызылтұз бен Жасыбай өзендерінің байтақтарын жергілікті тұрғындар ем ретінде қолданады. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
Павлодар облысының топырақ жамылғысының пайда болып таралуына географиялық жағдайы шешуші ықпал еткен. Солтүстікте сарғыш-қоңыр саздақтар, оңтүскке қарай жеңіл саздақтар, құмдақтар мен құмдар төселген жеңіл механикалық құрамның шөгінділерімен алмасып топырақ құраушы қызметін атқарады. Осы топырақ бәрі әр түрлі тереңдікте қызыл-қоңыр, көк-сұр неогенді тұзды батпақтармен төселеді, бірақ бұлар көп жағдайда топырақ жасауға тікелей қатыспайды, алайда таяу жатуы құрғақ климат пен жазықтың арнасыз болуы жағдайында топырақтың тұздануына ықпал етеді. Табиғи аудандандыру бойынша облыс аумағы орман дала және дала аймағына жатады. І. Жылы қоңыржай құрғақ орманды далалар аймағы қарашігірі аз оңтүстік қара топырақты, қара топырақты жер қыртысы мен түрлі шөпті өсімдікті сор батпақты жер қыртысында қайыңды және теректі-қайыңды тоғаймен аралас келеді. ІІ. Қоңыржай қуаң және жылы далалар аймағы қарашігірі аз оңтүстік қара топырағы мен қою каштанды сор топырақ кешені түрлі шөпті-дақылды өсімдіктермен аралас келеді. ІІІ. Ыстық далалар аймағы қою каштанды сор топырағы қау-бетеге өсімдіктері аралас. Бұл аймақта қарағайлы орман ерекше көзге түседі. IV. Ыстық күрт қуаң шөл далалар аймағы ашық-каштанды топырағы өсімдіктермен. Орманды дала аймағы шеткі солтүстік бөлігін алып жатыр, шөбі бітік. Топырақтың беті 70-80%-ы өсімдікпен тоғайларымен көмкерілген. Бұл аймақ жауын-шашынның көптігімен және қорының қалыңдығымен, қысының суықтығымен және булану көлемінің аздығымен айырықшаланады. Осыған байланысты мұнда топырақ қыртысын ылғалдандыру мен жер асты сулары қорын толықтыруға қолайлы жағдай қалыптасқан. Екінші аймақ қуаң климатымен сипатталады. Үстіңгі беті тегіс те, булануды кемітуге қолайлы жағдай тудырмайды. Топырақтың жобалық жамылғысы 30-40% құрайды. Аймақ шығыс және батыс болып екіге бөлінеді. Ертіс өзені екеуінің арасындағы табиғи шекара болып табылады. Шығыс бөлігі құмды және құмдауытты топырақты құрғақ дала. Батыс бөлігі каштанды сор топырақты құрғақ дала. оң жағалау аймағы орманды. Солтүстік аймақтарға қарағанда ыстық дала аймағында жауын-шашын аз жауады, бірақ оң температуралар сомасы көбірек, желі жиі де күшті. IV аймақ-ақ-сары каштанды аз жетілген топырақты жартылай шөлейт дала. Ол топырағында шымының аз болуымен және құрамының жұтаңдығымен сипатталады. 30 және одан азырақ пайызы шөппен көмкерілген. Ертіс өзенінің жайылмасында батпақты, жайылмалы пішенді, жайылмалы жайылмалы батпақты топырақ басым. Топырақтар атауына сәйкес өсімдік өсетін жерлерде, тасқын сулардың ұзақ уақыт басып қалуынан пайла болады. Оң жағалауында Лебяжі ауданының шегінде ауқымды алқапты тегіс және дөңесті құмдар алып жатыр. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
Павлодар облысының аумағында су және жел эрозиясы, суффозия, топырақтың тұздануы, аккумуляция сияқты рельеф өзгертуші үрдістер байқалады. Бұл үрдістердің дамуы жағдайлармен, сол сияқты антропогенді қызметпен байланысты. Жел эрозиясы жер өңдеудің агротехникалық тәчілдері мен егіс айналымы режимі байқалатын егістіктерде жиі көрінеді. Көне жел эрозиясының нәтижесінде облыстың оңтүстік-шығыс бөлігінде дөңесті-жалды рельеф пайда болды. Суармалы егін шаруашылығының ықпалымен облыс аумағында көлкіген және ирригациалды сулар «дөңесі» пайда болып, суффозианды және селдік үрдістер белсендіріледі. Суффозионды үрдістер жар жүйесі орындарында байқалып макро және микрорельефтің жасалуына қатысады. Бұл өзен террасаларының беткейлерінде, тұйық ойпауыттарда, сорлар мен көлдерде байқалады. Ертіс өзені арнасының бүкіл бойында дерлік су эрозиясы дамуда. Қар ерігенде және қатты жауында көптеген көлдер мен беткейлерінде, өзеннің екі жағалауында жыралар мен жырмалар пайда болады. Әдетте жыра желісі дамыған орындарда суффозионды үрдістер байқалады. Ертістің оң жағалауы көп шайылады, бұл өзеннің қатпалдық эрозиясына (әсіресе су тасығанда), суффозионды үрдістерге, беткі ағынға және дифляцияға байланысты. Ертіс өзенінің ірі иреңдерінің ішкі жағында жарлар қатты мүжіледі. Оң жағалаудың жар жүйесі бекітілмеген, сондықтан жарлар ұзынынан да, көлденеңінен де тез өсіп, тереңдеуімен су жүретін горизонтты құрғатуда. Соның салдарынан жарлардың түбінде бұлақ пайда болып, грунттардың тозаңдануына соқтырады. Жеткіліксіз ылғалдану, тұзды неогнен балшығының таяу жатуы, аумақ жазығында, әсіресе микробатыс және көл жер үсті және жер асты ағыстарының нашарлығы жағдайларында топырақ тұзданады. Тұздық құрамы бойынша су айырығы учаскелерінің топырағында карбонаттар, ал ойпат пен көл хлорид пен сульфат көп болады. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
''Палеолит дәуірі.'' Ақсу селосының қасындағы малтатас қаруларының орнын тас ғасырының ең көне ескерткіші деп есептеуге болады. Ол фауна кейінгі неоген кезеңінің берге геологиялық мәліметтер бойынша тасы 1,5 млн жылдан астам подпуск-лебяжье свитасына жататын ертістік террасалардың көне шөгінділерінен тарайды. Демек, арасында қазіргі адамның ертедегі бабалары мен питекантроптар пайдаланған чоптерлер, чоппингтер мен қолшапқы сияқты малтатас өнімдері бар бұл қарулар Қазақстан ғана емес, бүкіл Солтүстік Азияда адамзат мәдениеті іздерінің ең ерте жаңалықтарының бірі болып табылады. Бұлар Ертіс өңірінің көне сүйектері еттерін боршалауға қолданылған көне бұйымдармен бірге табылған жылқыларды, қарақұйрықты, бұғыны, мүйізтұмсықтар мен басқа хайуандарды аулағанын дәлелдейді. Кейінгі кезеңнің төменгі палеолиттің ортаңғы тұсының қарулары Павлодарда 60 км-дегі Маралды көлінде баяғыдан белгілі. Оларды палеонтолог Л.Л. Гайдученко XX ғасырдың 70-жылдарының басында тапқан. Қоныстардың материалдары Маралды көлінің жалаңаштанған оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағаларынан басталады. Маралды-1 тұрағынан көмілген түйенің сүйектері мен қара және сұр құмайтас пен порфириттен жасалған сандаған құралдар, диск тәрізді нуклеуттер, шүмшеуір, сынықтар, тісті құралдар табылды. Маралды-2 тұрағынан осы жердің мекендеушілері жоғарыда аталған тастардан жасалған құралдармен аулаған тілдің құланның, түйенің, бизонның сүйектері табылды. Сол сияқты кварц, малтатас қолданған. Құралдар диск тәріздес нуклестер, жартастар да шеттері ретушьті ірі және ұсақ қырналған мусьероидты бейнелі болып келеді. Жалпы осы көне ескерткіштер индустриясы Ертіс өңірінде палеолиттік мәдениет дамуының орта кезеңін көрсететін сияқты. Солармен бірге табылған хайуанаттардың қаңқалары кейінгі питекантроп (синантроп) пен ерте неандерталецке тақау дамудың эволюциялық сатысында болған ертедегі адамдардың ұсақ уақыт мекендегенін дәлелдейді. Архантроптардың орман тілін, Мерк мүйізтұмсығын, Эласмотерий, мосхаб жылқысын, алып түйені, бизонды, сондай-ақ сол уақытта Қазақстан аумағында болған көшқорған фауналық кешеніне жататын ұсақ аңдарды аулауы мүмкін. Аралас орман-дала ландшафтарының суық және біршама ылғалды климатында тіршілік еткен осы хайуанаттардың сүйек қаңқалары Ертіс өңірінің көне шөгінділерінен табылды. Ертіс өңірінің сол жағалауында ұсақ шоқыда геологиялық шөгінділерде адам мәдениетінің көне іздері көрінбейді, алайда беткі жатысында ашық типті тұрақтардың ескерткіштері көп. Ескі Екібастұз, Ақбидайық алқабы, Құдайкөл мен Құрама көлдерінің төңірегіндегі мен мекендердің кешені. Көмір кеніштері аймағында Екібастұз көлінен қарай 1,5 км. жерде орналасқан Екібастұз 20 палеолит дәуірінің материалдары зерделенді. Құралдар жиынтығы көне чоппер бейнелі шапқы, шүмшеуір, нуклеуттер, пластиналар мен содан жасалған құралдар: пышақ, қырғыш, сына. Қолшапқы табылмады. Павлодар облысының жоғары палеолитикалық географиясы мустьерліктер мен ашельдіктерге қарағанда едәуір кең. Фауна мен басқа шаруашылық және өндірістік қызмет нышандары сақталған стратифицикалық тұрақтардың саны көбеюде. Сондай ескерткіштердің бірін палеонтолог Л.Л. Гайдученко 1972 жылы Павлодардың дәл ортасында облыстық әкімшілік ғимаратына тақау, қазір өзенге баратын соқпақтан тапты. Осы жерде еріген қар суы жардың шайып, тұрақтың мәдени қабатын жалаңаштаған. Мұнан хайуанаттардың қаңқалары, сынған және бүтін сүйектері табылды, біраз тас бұйымдар жиналды. Коллекция шақпақтас затынан тұрады. Сүйек қалдықтарының ішінде мамонттың, одан бизон мен жылқының сүйектері көп. Мәдени қабатты тағы екі жоғары палеолитикалық тұрақтар Екібастұздан оңтүстікке қарай 20 км жерде Аңғарсор (Ангресор) көлінің жағасында орналасқан. Аңғарсор тұрағында тас құралдары көп, ошақтардың орны мен сүйек сынықтары бар мекен жай табылған. Индустрияға пластинкаларға арналған дөңбек пен сына пішінді нуклеустер, пластинкалар мен солардан жасалған кескіштер, қырнағыш және басқа құралдар тән. Бұзылған екібастұз 15 тұрағында ескі бұлақтың аллювий шөгінділерінде осындай материалдар табылды, оған дөңбек және коникалы нуклеустер, қырғыштар, пластинадан жасалған құралдар және тағы басқалары жатады. Жасы жағынан материалдарды ұқсас тағы бір ескерткіш Шідерті тұрағы. Мұнда кеш палеолит-ерте мезолит материалдары төменгі мәдени қабаттан табылған. Ертедегі аңшылар қонысының жоғарғы тұрған үй беті зерттеліп, жан-жағы таспен қаланған дөңгелек шалаш тәрізді үйлер, өндіріс алаңдары, Аңғарсор тұрағындағыға ұқсас ошақтар табылды. Осы алаңдарда нуклестен жіңішке пышақ тәрізді пластинкамен қашау жолымен тас қарулар жасалған. Пластинка қималарынан құралдың ортаңғы, тегіс бөліктері, ең алдымен сүйен қанжардың сынасы мен найзаның ұшы жасалған. Жоғары палеолитика материалдары Ескі Екібастұз төңірегінде шеберхана орындарында көп ұшырасады. Екібастұз 18 тұрағында сапалы шикізат өндірілген шахталар, жүздеген нуклеустер, басқа құралдар мен өндіріс қалдықтары табылған. Осы ескерткіштерден Ертіс өңірінің жоғарғы палеолитінің дамуының негізгі кезеңдерін түгел көруге болады. Мамоний сүйектерінің болуына қарағанда Павлодар тұрағы жоғарғы палеолиттің бастапқы кезеңін танытатын сияқты. Ангренсор мен Екібастұз 15 тұрақтары 17-16 мың жыл бұрын болған ішкі-сартан жылымығына жатады. Шідерті тұрағының төменгі қабатының материалдары соңғы палеолит-ерте мезолитке (10-12 мың жыл бұрын) жатуы мүмкін. ===Павлодар облысы Мезолит дәуірінде=== ===Павлодар облысы Неолит дәуірінде=== ==Павлодар облысы ерте неолит дәуірі== ==Павлодар облысы энеолит дәуірінде== ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
''Мезолит дәуірі.'' Ертістің Павлодар өңірінде көп қабатты Шідерті 3, Ангренсор 2, Құдайкөл 4, Қарабұдыр тұрақтары мен мезолиттік бейне материалдары жиналған басқа қоныстардың материалдары бойынша зерттелді. Үш мәдени горизонттардан алынған Шідерті тұрағының мезолиттік кешендері тәуірірек зерттелді. Ерте мезолит құралдарының арасында шөрке кескіндісінен жасалған кескіштер, қырғыштар, тісті құралдар, нуклеустер, солардан симметриялы биік трапециялы етіп жасалған бұйымдар көп. Шикізаты сол жердегі және әкелінген шақпақтастар. Ерте-орта мезолит материалдары янтар түсті халцедоннан, қоңыр шақпақтас пен сары яшма-кварциттен жасалған бұйымдар. Бұйымдар арасында қайталап өңделмеген қисық пластиналар, қырғыштар, сына-шөрке-сына бейнелі нуклеустер мол. Қырғыштар әртүрлі формалы, жүздер түзу, көлденең, шеттері боялған боп келеді. Олардың сүйек саптарға қын ретінде пайдаланылуы мүмкін. Ірі пластиналарды дөңгелек жүзді қырғыштар жасалған. Кескіштер бірен-саран. Қабатта ретушерлер, тасмалтадан жасалған ұрғыштар мен ұзартылған формалы жұмыр тастар жиі кездеседі. Кейінгі мезолит индустриясының технологиялық жиынтығында бүйірлері ойықты және боялған қисық пластиналар басым. Призмалық пластиналардың қиылысында жоғарысы қысқа және төменгісі ұзын трапециялар, ірі пластиналардан жасалған пышақ қындары мен қырғыштар жасалған. Қырғыштар мен тісті құралдар, нукле бейнелі кескіштер, коникалы, қарындаш пен сына бейнелі нуклеустер. Индустрия шикізаты қоңыр және шие түсті қара қоңыр және ашық жасыл шақпақтас. Осындай кешен Шідерті және 5, Қарабұдыр тұрақтарынан жиналды. ===Павлодар облысы Палеолит дәуірінде=== ===Павлодар облысы Неолит дәуірінде=== ===Павлодар облысы ерте неолит дәуірі=== ===Павлодар облысы энеолит дәуірінде=== ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
''Неолит дәуірі.'' Ертістің павлодар өңірінің неолит ескерткіштері туралы алғашқы мәліметтер П.Л. Дравердің Баянауыл төңірегінде Жасыбай көлінің жағалауында көтермелі материалды жинауының нәтижесінде өткен ғасырдың 20-жылдарының соңында белгілі болды. Одан бұрын 1916-жылы РГО Батыс-Сібір бөлімінің мұражайының коллекицясына А.С. Сорокин өзінің Павлодардан оңтүстікке қарай 150 км жердегі Шарбақты көлінің жағасында жиналған неолит дәуірінің тас құралдар коллекциясын жіберген еді. Бұдан кейін 50-жылдары Железинка селосының тұрғындағы кездейсоқ неолит моласын тауып алып, содан жерлеуде қолданылған материалдар алынды. Ертіс-Қарағанды каналын салу кезінде соның және Шідерті өзенінің орта ағысының бойынан голоцен дәуірінің бір топ тұрақтары табылды. Сол ескерткіштерді зерттеу нәтижесі бойынша А.Г. Медоев Ертістің сол жағалау өңірінде әлдебір танытатын миклолиттер мәдениеті мен қарасор мәдениетінің болғаны туралы болжам айтты. 1970 жылы өңірдің ең солтүстік-шығыс қиырында тұңғыш рет неолит және энеолит Пеньки 1,2 дәуірінің тұрақтарына қазба жүргізіліп, железинкалық оқиғаларға ұқсас материалдар алынды. Л.Л. Гайдученко неолит материалдарын Павлодардан оңтүстікке қарай 60 км жердегі Тілектес ауылынан жинады. Шідерті көп қабатты тұрағының материалдары Ертістің Павлодар өңірінің неолит мәдениеті туралы жақсы түсінік береді. Олар үш мәдени горизонттардан табылып, ерте, орта және кейінгі неолит дәуірінде мәдениеттердің дамығанын танытады. ===Павлодар облысы Палеолит дәуірінде=== ===Павлодар облысы Мезолит дәуірінде=== ===Павлодар облысы ерте неолит дәуірі=== ===Павлодар облысы энеолит дәуірінде=== ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Энеолит дәуірі.''' Датасы б.з.д. 4-3 мың жылдықтың ортасы. Ертістің Павлодар өңірінде энеолит ескерткіштері 70жылдардың басынан белгілі. Олар Пеньки және Тілектес тұрақтары. 80-жылдардың соңында Шідерті көп қабатты тұрағында сол дәуірде Ертіс өңірінде материалдық байлықтың дамығанын көрсететін энеолит дәуірінің қуатты мәдени қабаты табылды. Шідерті тұрағының энеолиттік кешені қырғыштары, бифастары, макролиттері мен өндіріс алаңдары, тас ошақтары, түбі дөңгелек тегіс болып келетін, өрнексіз немесе ұзын бойына көлбеу сызықтар түсірілген ыдыстар көп индустрия материалдарынан тұрады. Тас қарулар үшін шикізат ретінде жергілікті қара-қоңыр, ашық жасыл шақпақ пен әкелінген ақ сұр палеогендік кварций қолданылған. Сүйек пышақтардың прибалтикалық типті екі жағы өңделген қындардың болуы тас индустриясының айырықша ерекшелігі болып табылады. Сол бұйымдарға қарай шідертілік энеолиттің Усть-Нарым мен Омбы тұрақтарының материалдарымен байланысын байқауға болады. Осы жерде жиналған сүйек қалдықтары ірі қара мен жылқы өсіруге бағытталған мал шаруашылығының дамығанын көрсетеді. Энеолит материалдары Екібастұз археологиялық кешенінің Екібастұз 15 (жоғарғы қабат), Екібастұз 17,18, Құдайкөл көлінің жағалауындағы Бөгеубұлақ бұлағындағы, Құдайкөл 4, Қарабұлақ және Баянауыл ауданындағы Жыланды мен Керегетас тұрақтатарынан табылды. Құдайкөл тұрағында энеолит-ерте қола дәуірінің жоғарғы қабаттарында Шідерті тұрағының материалдарына ұқсас индустрия үлгілері ұшырасты. Энеолит дәуірінде Евразия даласының барлық Ертістің Павлодар өңірінде дала экожүйесі үшін өнімді мал шаруашылығы дамып, кейінгі дәуірлерде жалғасын тапты. == Палеолит дәуірі. == ==Мезолит дәуірі.== ==Неолит дәуірі.== ==Ерте неолит дәуірі== ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Қола дәуірі.''' Ерте қола дәуірі Ертістің Павлодар өңірінде б.з.д. мың жылдықтың аяғында басталып, андроновқа дейінгі Кротов пен Елунин тайпаларының әлі де нашар зерттелген мәдениеттерімен байланысты. Материалдары Павлодар ауданында Шәуке 1-3, Мичурино 1, Железинка ауданында Вторы 3,4 пен Пятирыжск, Ертіс ауданының Клин селосының жанында баланың моласында, Екібастұз қаласының ауылдық аймағының Шідерті 10 қорғаны мен Шідерті қоныстарында белгілі. Бұл ескерткіштерде беті өрнектелген керамика сынықтары, іші мен сырты тырналған, жоғары бөлігі сыланған ыдыстар, тас қырнауытар, тас және сүйек жебелердің ұшы, қола пышақ, алтын сырға жинақталған. Ингумация дәстүрі бойынша сол жағына бүріскен күйінде жатқызып жерленген. Клин селосының жанындағы бала моласында сүйекке охра себілген. Шідерті 10 қорғанында жерлеу кезінде оттың қолданылғаны байқалады, оған бейіттің қабырғаларының қатты ысталғаны, тас үйінділерінің астында жанған ағаштарды жатуы дәлел, яғни аластату алауы қабырдың ішінде жерлеп болған соң қорған топырағының үстінде жағылған. Қабырда құрбандыққа шалынған қойлардың көптеген сүйектері, керамиканың, қола пышақтың сынықтары, тас жебенің ұштары, өзен моллюскаларынан жасалған әшекейлер табылды. Қорғанның шығыс бетінде ұсақ және ірі қара малдың, жылқының сүйектері, үлкенді-кішілі ыдыстардың қиратындылары орналасқан. Кротов пен елунин мәдениеттері датасы б.з.д. XXII-XVII ғғ. болуы мүмкін. Сол кезде Обь-Ертіс өзенаралығына ұқсас олар енді Ертістің Павлодар өңірінен табылып отыр. Кротов және елунин мәдениеттерінің тайпалар Байкалдан Жоғарғы Поволжьеге дейін, соның ішінде Ертістің Павлодар өңірінің ұлан-байтақ орманды және ормандалалы аймағында қола бұйымдар, қарулар қалдырған турбин-сеймен мәдени дәстүрлері өкілдерімен тығыз байланыста болған. Олар Орталық Азияның түкпірінен Алтай мен оның кенді орындары арқылы жоғарғы Ертіске, Обь пен Енисейге жылжып, сол өзендердің ортаңғы ағысына түсіп, ірі металлургиялық орталықтар құрған, жерлеу ескерткіштерін қалдырған, одан соң батысқа, Предуральеге ұлтылған сияқты, сонда шығыс-еуропа орманды массивінің жергілікті мәдениеттеріне сіңісіп кеткен, олардан аса алмаса да, технологиялық дәстүрлерінің жаңғырығы қиыр шығысқа дейін жетті. Жоғары дамыған металлургиялық өндіріс тайпалары мәдениетінің ерекшелігі болды. Олар қола мен күмістен жасалып, геометриялық өрнек түсірген қару, сабына хайуандардың суреті салған қанжар тәрізді құйма өнері туындыларын жасады, бұлар Омбының түбіндегі Ростовка деревнясының, Алтайда Елунино деревнясының жанындағы, Шығыс қазақстандағы зираттардан табылған аттың мүсініне, Екібастұздың түбінде Ақбидайық алқабында тасқа салынған суреттерге ұқсайды. Жасаушылары Ертіс аңғарының бойымен көшкенде отырықшы мал өсіруші тайпалардың мәдениетіне үлкен әсерін тигізген турбин-сеймен мәдениет дәстүрлері өкілдерімен байланыста болған сыңайлы. Қола дәуірінің көбірек зерделенген кезеңі б.з.д. XXII-XVII ғасырларда Ертістің Павлодар өңірін қоныстан тайпалардың материалдық мәдениетінің дамуының түрлі кезеңдерін көрсететін петров, алакөл және федоров мәдениеттері ескерткіштері бойынша зерделенген андронов мәдени-тарихи қауымдастығымен (КИО) байланысты. Ескерткіштері қоныстармен, грунтты қабірлермен, тас қоршаулармен, жерге көмілген қабырғамен, сол сияқты мыс пен алтын өндірген орындармен беріледі. Отырықшы малшыларды, егіншілер мен металлургтердің андроновтық тайпалары дала өзендерінің Ертіс саласының, көлдер мен бұлақтардың жағалауларында шағын поселке болып қоныстан. Тереңдігі 0,6-дан 1,3 м-ге дейін ор қазып, аумағы 100-200 м2 тік бұрышты үлкен жер кепелер салған, Федоров тайпалары орының тереңдігі 20 см, аумағы 140 м2 квадратты баспаналар салған. Ұсақ шоқыда құрылыс материалы ретінде тас пен шым пайдаланылған. Алакөл мәдениетінің мұндай қонысы Ақбидай алқабында зерттелді. Андроновтық КИО ескерткіштері Ертістің Павлодар өңірінде Ертіс ауданындағы Қаратұмсық, Павлодар ауданындағы Мичурино және Кенжекөл, Қашыр ауданындағы Қызылтан, Ақсу қаласының ауылдық аймағындағы Ақмола мен Қызылжар қорымдары, Лебяжье ауданындағы Шарбақты қонысы, Екібастұз ауданындағы Ақбидайық, Қарасу, Қараайғыр, Көктөбе, Күркелі қоныстары мен қорымдары бойынша зерттелді. Геометриялық өрнекпен өрнектелген керамика андронов мәдениетінің қомақты материалы болып табылады. Ол құмыра және банка формалы екі ыдыстан тұрады. Б.з.д. ХІІ-ІХ ғасырлардағы кейінгі қола дәуірінің ескерткіштері және беғазы-дандыбай мәдениеті тайпаларымен байланысты. Сол кез материалдарының бай коллекциялары Павлодар ауданындағы Шәуке және Екібастұз қаласының ауылдық аймағындағы Шідерті қоныстарынан алынды. Олар кетпен, балға, төс сияқты сүйек және тас заттардан, қайрақ тастардан, металлургия өндірісінің іздерінен көрінеді. Шідерті қонысында мұржасына әр түрлі заттар толған тас үйдің қирандылары баср екі құрылыс горизонтынан тұратын қалың мәдени қабат табылды. Қоныс керамикасы донгал мен кейінгі қола дәуірінің өзге типтерінің ыдыстарының сынығымен көрінеді. Ыдыстарға өрнек тырналап, жапсырып түсірілген. Құмыра тәрізді бір ыдыс толық қалпына келтірілді. Қола дәуірінің кеңінен таралған, сиырдың жағынан жасалған сүйек тұйықтықтар табылды. Кейінгі қола дәуірінің Шығыс Қазақстандық кешендеріне тән дүмі дөңес, сабының басына сақина тағылған қола пышақ қызықты олжа болды. Сол кездегі жерлеу Баянауыл ауданында Жасыбай көлінің солтүстік жағалауында орналасқан Шойындыкөл қабірінде зерделенді. Қабырғалары еңкіш плиталардан жасалған табыт жәшігі мен кейінгі андронов дәстүрін көрсететін бір қырындатып бүрістіріп жатқызу саргарин мәдениеті жұртының жерлеу дәстүрінің ерекшелігін танытады. Осында табылған ыдыстар мен керамика сынықтары саргарин ыдысының түрлі типтеріне, бір ыдыс беғазы-дандыбай мәдениетіне жатады. Б.з.д. Х-ІХ ғасырлардағы ирмен мәдениетіне жататын кейінгі қола дәуірінің соңғы кезеңінде жерлеу Павлодар қаласында лесозавод ауданында табылды. Зираттың түбінде адамның қаңқасы, құмыра тәрізді ыдыс жатты. Бұл сол Батыс Сібір мәдениеті тайпаларының Ертіс Павлодар өңірін мекендегенін дәлелдейтін жалғыз айғақ. Ертістің Павлодар өңірінде белгілі кейінгі қола дәуірінің ескерткіші ерте темір ғасырында жалғасқан көне көшпелі мәдениеттің қалыптасу кезеңімен байланысты. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Ерте темір ғасыры.''' Орталық Қазақстан даласындағы ерте темір ғасыр дәуірі осында қола және ерте темір дәуірлерінің тоғысқан тұсында қалыптасқан тасмола археологиялық мәдениеті тайпаларымен байланысты. Тасмола тайпаларының мекенінің солтүстік-шығыс шеті Ертістің Павлодар өңірінде Баянауыл таулы-орманды массивінің төңірегінде, Өдеңті, Шідерті кезеңдерінің аңғарында, Ертістің солтүстік жағалауының бойында топтасқан осы мәдениеттің дамыған орталығы болды. Одан әрі қарай ескерткіштері Павлодар облысының солтүстік аудандарында белгілі сарғат мәдениетінің орманды-далалық тайпаларымен жалғасып жатты. Тасмола мәдениетінің материалдары негізінен сабына аңның суреті салынған қанжарлар мен пышақтар, екі-үш қырлы жебелер, дөңгелек айналар көмілген қабырлармен көрінеді. Бұл негізгі экономикасв көшпелі мал шаруашылығ болған Евразия даласының скиф-сақ дәуірінің алғашқы көшпенділері пайдаланғандар. Алғашқы қауымдық қатынастардың ыдырауына, мүліктік теңсіздіктің пайда болуына, ру басыларының шығып, құнарлы жайылым үшін рулар мен тайпалардың арасында үнемі қақтығыстардың тууына байланысты скиф-сақ мәдениетінің тікелей атрибуты болып табылатын жауынгерлік сауыт-сайман бұл тайпалардың өмірінде үлкен мәнге ие болды. Ерте темір ғасыры тайпаларында көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы мәдени және идеологиялық бағытын өзгертті, мұны жерлеу рәсімдерінен, скиф-сібір «аң» стилі аталатын өнер формаларынан байқалады. Олардың үлгілері Ертістің Павлодар өңірі аумағында тасмола археологиялық мәдениет белгілі. Ерекше тәсілдермен орындалған түрлі хайуандардың қозғалысының суреттері мен бейне эстетикасы осы стильдің негізгі мотивтері болып табылады. Ондай суреттерді ағаш, тері, киіз үлгілерінен, тіпті сақ көсемдерінің денесіндегі көруге болады. Бұл мәдениет ескерткіштері Шідерті өзенінің бойында Екібастұз қаласынан қарай 50 км жерде орналасқан. Нұрманбет 1.2.4, Қарамұрын 1.2 және Тасмола 1,2,3,5,6 қорымдарының бейітттерінде тәуір зерттелген. Олар екі кезеңге бөлінеді. Біріншісі б.з.д. VII-VI ғасырларды, екіншісі б.з.д. V-ІІІ ғасырларды қамтиды. Бірінші кезең ескерткіштеріне Тасмола қабірі, Тасмола 5, тасмола кешені, Қарамұрын 1, Нұрмағанбет 1,2,4 қабірлерінің бірнеше қорғандары, екінші кезең ескерткіштеріне Тасмола 2,3, Қарамұрын 1,2, Нұрманбет 1,2 қабірлері жатады. Тасмола мәдениетінің жерлеу мен діни орындары Ертісте Жолқұдық ауылының жанында, Майкобенде, бірлік ауылының жанында, Баянауылда, Торайғыр көлінде, Екібастұз бен Шідерті станциясының жанында зерттелді. Тасмола археологиялық мәдениетінің ерекшелігі қорған сияқты етіп салынған діни орындарынан шығысқа қарай бірнеше метр ұзындықта тізбек қаланады, сол себепті қорғандар, «мұртты» аталған. Көлемі үлкен қорған мен соған шығыс жағынан түйісетін немесе оның шығыс жағында алшақтау орналасқан ені 1,5-3 және ұзындығы 20-200 шағын қорғаннан тұратын күрделі тас ғимараттар кешені. Тізбектер жарты шеңбер тәрізді, басы жиі тас қорған іспетті ғимараттармен шектеліп отырады. Негізгі қорғанда жерлеу орындары бар. Шағын қорғанда қабір жоқ. Үйіндінің астында ортада жерлеу қабатында әдетте жылқының қаңқасы не кейбір сүйектері (бас сүйегі, аяқ сүйегі), ал шығыс бөлігінде бір, сирегірек екі ыдыс тұрады. «Мұртты» қорғандар кең тараған, басқа варианттары да кездеседі. Мысалы, шағын қорғанның үлкен қорғанның шығыс емес, оңтүстік жағында орналасуы сияқты. Қосарланған қорғанда жерлеу орны, әдетте, солтүстік қорғанда, ал жылқының қаңқасы мен балшық ыдыс оң жақ бөлігінде болады. Шағын қорғанның үлкенінен биік тұруы бірен-саран. Қабір сопақ формалы, максималды мөлшері 2х1 м, тереңдігі м-ге дейін болып келеді. Бетіне қалың тас плиталар жабылған. Қабірге жалғыз, шалқасынан, созылған бойында көмген. Қабір ғимараттары мықтылығын б.з.д. VІІ-ІІІ ғасырларда сәл ғана өзгерген жерлеу рәсімінің тұрақшылығын атап өткен жөн. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Ғұн-сармат дәуірі.''' Б.з.д. ІV-ІІІ ғасырлар тоғысында тасмола тайпаларының мәдениеті б.з.д. ІІІ ғ. б.з.д. ғ. ғұн-сармат дәуірінің алмасады. Евразия даласы тайпаларының тарихындағы бұл күрделі кезең араласып, жаңа мәдениеттердің жасақталуына соқтырған көне жұрттың белсенді қозғалысымен байланысты. Ертістің Павлодар өңірінің аумағында ғұн-сармат дәуірінің ескерткіштері негізінен кездейсоқ табылған заттармен, қираған тас қорғандардың астында қалған қабірлермен көрінеді. Олардың арасында б.з.д. ІІІ-І ғ.ғ. қорғантас типті зираттары мен б.з.д. мыңжылдықтың аяғы б.з. мыңжылдықтың басындағы жетіасар мәдениетінің материалдары бар ескерткіштер ерекше көзге түседі. Табылғандар ең алдымен сармат қаруының үлгілері: ұзындығы м-ден асатын, сабы сақина және көбелек бейнелі екі темір қылыш, жүзі жалпақ қысқа екі қанжар, кең сына тәрізді жүзді қысқа қылыш-ақинақ. Сармат қарулары үлгілерінің Ертіс өңірінде табылуы, сірә, ерте сармат жұртының әлдебір бөлігінің шығысқа. Алтай тауына қарай көшуімен байланысты болады. Бұл заттардың кездейсоқ табылуын сол кезде жиі ұрыс кезінде қарулардың түсіп қалуымен түсіндіріледі. Железинка ауданының Үрлітүп, Павлодар ауданының Комарицино селоларының жанындағы қираған зираттардан түрлі әшекейлер белгілі. Олар Оңтүстік Қазақстан мен Орталық Азия мәдениеттеріне тән көк, жасыл, сары египеттік және сириялық шыныдан жасалған моншақтар, полихромды моншақ, алтын сырғалар, жез тұмарлар, сақиналар, түйреуіштер. Сол кездің жерлеулері Екібастұз қаласында Ащыкөл қабірінің қорған 1-де, Шідерті қонысының қорған 2-нде, Комарицино селосында зерттелді. Баянауыл ауданының Бірлік ауылында тас жәшіктермен жерленген қорғантас типті қорғандар зерттелді. Осыған ұқсас бір зираттан жауынгердің бас жағынан құрбандыққа шалынған жылқының, 16 қой мен ешкінің бас сүйектері Шідерті өзенінен табылды. Марқұмның оң жағында жылқының жауырыны қабырғасымен және темір пышақ, сәл төмен қола дулығасының түймесі жатыр, белінде қола құты. Сол тізесінде темір жебенің ұшы. Ғұн-сармат дәуірінде Павлодардың Ертіс өңірі көшпенділерінің мәдениетін танытатын қорғантас типті қорғандардың бірі осы. Бұл кезде сарғат мәдениетінің батыс сібір тайпаларының дала аймағына жүйелі енуіне, товар айналымы жолға қойылып, Ұлы Жібек жолының дамуына байланысты Ертіс өңірі жұртының Шығыс Арал маңымен сауда айырбасы күйшейе түсті, оны сол уақыттағы сарғат және басқа зираттардан табылған көптеген шетелдік бұйымдардан көруге болады. «Ұлы халық көші» дәуірінде ғұндар мен басқа халықтардың қоныс аударуының салдарынан Қазақстанның көп бөлігінде жұрттың этникалық құрамы ауысқан сыңайлы. Оның солтүстік шетіне Орта Ертіс өңірінің сарғат жұртының ортасына белсене енген угро-самодий тайпалары қоныстанған. Сарғат мәдениеті кулай-потчеваш бұйымдары көбейе түскен, кейін басымдыққа ие болған. Ертістің Павлодар өңірі тарихының бұл күрделі кезеңі әлі жеткілікті зерттелген жоқ. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Туырлық''' киіз үй жабдығы. Уықтың қарынан асырып, үзіктің етегін ала керегенің аяғына дейін жабылады. Туырлықтың Жоғарғы ішкі шетіне кейде жалпақтығы 70 80 см-дей өрнектеп жиектеме (қас) тігіледі. Ол шұғадан (қызыл, көк, т.б.) ойып жапсырылып, шеті түрлі түсті жіппен кестеленеді. Туырлықтың қасы үзікпен астасып, үй ішіне әсем көрік беріп тұрады. Туырлықтың үстіңгі екі шетіне термелеп тоқылған бау тағылады да, уық сол бау арқылы үстінен айқастырыла тартылып байланады. ==Сілтеме == Санат:Киіз үй 
'''Орта ғасырлар.''' Ертістің Павлодар өңірінің орта ғасырдағы тарихы жөнінде кейбір жазба деректер болғанмен бұл дәуір ең алдымен археологиялық ескерткіштер бойынша жақсы зерттелді. Солардың арасында жұрттың шаруашылық уклады мен этникалық құрамындағы елеулі өзгерістерді танытатын ерте орта ғасыр VІ-ІХ ғ.ғ. қорымдары ерекше көзге түседі. Олар Түркі қағанатының құрылуымен және осында потчеваш мәдениетінің жергілікті угро-самодий жұртымен қатты араласқан түркі тілді көшпенділердің Ертістің орта ағысына жылжуымен тікелей байланысты. Отырықшы және көп салалы шаруашылық жүргізген қонысы Башмачное және Железинка селоларында танымал. Қашыр селосының жанындағы қорғаннан табылған потчеваш мәдениеті зиратында марқұмның кремация дәстүрімен құрбанды тамақ қалдықтарымен және балшық ыдыс сынықтарымен бірге жерленгені анықталды. Потчеваштықтар мен түркілердің байланысын түркілермен қоса соларға сіңіп кеткен потчеваштықтар қойылған бобров зиратының материалдарынан көруге болады. Зерттеушілер белгілі жазба деректер бойынша қимақтармен теңдестіретін түркі тілді көшпенділердің ескерткіштері қорған молаларымен көрінеді. Павлодар облысының аумағында зерттелгендерге Трофимовский 1-2, Покровский, Бобровский 2, Григорьевка молалары, Подстепное, Песчаное селоларының, Павлодар қаласының аумағында оңтүстік су қоймасы мен орман заводының жанындағы бұзылған қорымдар жатады. Қимақ қорғандары 3-5 қорғаннан шағын топ болып орналасқан, қорған үйіндісінің орташа диаметрі 6-12 м., биіктігі 15-тен 50 см-ге дейін. Үйінділерде астардың қалдықтары қойдың, жылқының сүйектері, балшық ыдыстардың сынығы жиі кездеседі. Үйіндінің астында сопақ формалы беті қайың беренелермен жабылған немесе түбі жоқ қайыңмен қаланған зираттар орналасқан. Қаңқалар сызылыңқы, шалқасынан басы қарап жатыр. Бір үйіндінің астында бір-бірлеп те, көптеп те жерленген. Өлген адаммен бірге ыдыс-аяқ, қару мен әшекейлер көмілген. Еркек адамның зиратында тұтастай және бөлшектенген жылқы бар. Бай қимақтық зират Григорьевка селосының жанынан табылды. Ондағы мүліктер күміс танадан істелген ауыздықтар мен айылдардың жиынтығы, темір ауыздық пен үзеңгі, жебелер, найзалар, қанжарлар, сауыт. Қытай жібегінен, теріден, қабықтан, ағаштан, сүйектен жасалған бұйымдар жақсы сақталған. Қабық қорамсақ жебелерімен, садақ, белбеу және басқалары бар. Ертіс өңірінде жазба деректерден белгілі қимақ қалаларының іздері әзірше табылған жоқ, алайда кейбір әр кездегі қоныстарда аздаған қимақ бұйымы кездесіп жүргендіктен кесімді түрде айтуға болмайды. ===Павлодар облысында дамыған орта ғасыр Х-ХІІІ ғ.ғ.=== ===Кейінгі орта ғасыр ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Кейінгі орта ғасыр Кейінгі орта ғасыр ескерткіштері Павлодар облысының аумағында әлі зерттелген жоқ. Тек бертінде осы уақытқа жататын археологиялық материал алынды. Ол Железинка ауданында Вторы қонысының бірінші қабатынан табылған керамика. Ішіне қарай аздап майысқан банка формалы дөңгелек ыдыстар, екі тісті тарақпен қоғаштата өрнек салынған. Сыртқы беті көлбеу ойықтармен көркемделген. Ұзын бойы мен түбіне де осындай ойықтар түсірілген. Осы керамикаға ұқсайтындар зерттеушілер сібір татарларының арғы аталарына телитін Малый Чуланкуль зираты мен Вознесенский қалашығының кейінгі орта ғасырлық материалдарында белгілі. Таяуда табылған «Қалабалғасын» (Қалабасын) мұнарасының қалдықтары зерттелмеген ескерткіштердің бірі болып табылады. ===Павлодар облысы орта ғасырларда=== ===Павлодар облысында дамыған орта ғасыр Х-ХІІІ ғ.ғ.=== ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
=='''Дамыған орта ғасыр Х-ХІІІ ғ.ғ.''' == Дамыған орта ғасыр ескерткіштері тек төңірегі ормен қоршалған үлкен емес үйінділерден тұратын қорған зираттарымен көрінеді. Ағаш көмірі түріндегі алаулардың қалдығы, жанған бөренелер мен қақталған жерлер байқалады. Өлгендер тік бұрыш формалы, солтүстіктен оңтүстікке немесе батыстан шығысқа бағытталған грунт шұңқырларға, түпсіз астауға немесе ағаш «жәшіктерге» жерленген. Әйелдердің қабірлерінен темір пышақ, біз, қола өрнектелген айна, моншақ, білезік, алтын түйреуіш, моншақ пен жалпақ күмістен жасалған бас киімдердің қалдықтары табылды. Еркектердің зираттарында жебе, ат әбзелдері мен тұрмыс заттары бар. Бұл ескерткіштер Евразияның ортағасырлық тарихында елеуміз қалдырған қыпшақтарға, қимақтармен туыстас түркі тілді тайпаларға қатысты. Павлодар облысында Х-ХІІІ ғасырлардағы қыпшақтардың зираттары Жданов, Леонтьев, Қашыр зираттарында, Кенжекөл ауылының маңынан, Ертістің сол жағалауында Тасмола ІV зиратының қорған 2-де табылды, даталары ХІV ғасыр. Осы кезеңге Шідерті қонысына тақау қорған 1-гі монгол уақытының зираты жатады, датасы ХІІІ-ХІ ғасырлардың тоғысы. ===Павлодар облысы орта ғасырларда=== ===Кейінгі орта ғасыр ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Қимақтардан қазақтарға дейін (VІІІ ғ. ортасы ХVІІІ ғ. бірінші жартысы).''' Қазіргі Павлодар облысының аумағы ежелден қоныс болған. VІІІ ғасырдың ортасында саяси сахнаға негізгі бөлігі Ертіс бассейнінде топтасқан түркі тілдес қимақтар тайпасының шыққанын атап өтейік. Шығыс тарихшысы Гардизи қимақ тайпалық одағының жеті тайпадан ими (эймур), имак, татар, байандур, қыпшақ, ланиказ, аджладтан құралғанын айтады. Осы этносаяси бірлестіктің билеушісі «байгу» немесе «ягбу» атағынан ие болған. ІХ ғасырдың бірінші жартысының өзінде қимақ тайпалары Қазақстанның солтүстік аумағының көп бөлігін алған. Қимақ қағанаты көшпелі түркілердің дәстүрі бойынша құрылымды ұстанды. Қимақтар елін Хакан мен оның 12 ұлыстағы 11 наместнигі (жергілікті басқарушы) басқарды. Шығыс авторларының бірі Әбу Дулаф қағанатта өз жазбасының болғанына куәлік етеді. Негізгі шаруашылығы көшпелі мал өсіру, аздап егін шаруашылығымен айналысты. Қолөнер өндірісі, металл өндіріп, балқыту біршама дамыды. Әл-Ыдырыстың мәліметі бойынша, Қимақ қағанатының астанасы Қимақия қаласы Ертісте болған. Көне деректерге қарағанда. Қимақия темір қақпалы қабырғамен қоршалған үлкен сауда қаласы. Араб саяхатшысы Тамим ибн Бахрдың (ІХ ғ.) айтуынша Қимақиядан Таразға дейін 80, ал Жетісудағы Алакөл көлінен 24 күндік жер. Қимақтар мен кейінгі қазақстардың діни сенісі бірдей дерлік, Қазақстан аумағында этникалық сабақтастыққа дәлел бола алады. Қимақтар Тәңірге және ата-бабалар аруағына табынған. ХІ ғасырдың отыз жылында қимақтар әлсіреп, оның орнына туыстығы қыпшақтар келеді. ХІ-ХІІІ ғасырларда Павлодар облысының аумағы қуатты Қыпшақ мемлекеті «Дешті Қыпшақ»-тың бір бөлігі болды. Қыпшақтарды византиліктер куман, венгрлер-куман, кун, палоч, поляктар мен чехтер плавцы, немістер орлавен, ал қытайлықтар «цзиньча» деп атаған. Облысымыздың аумағына қыпшақтар шамамен VІІ-VІІІ ғасырларда солтүстік-батыс Алтайдан көшіп келген. Шаруашылық қызметінің, діни сенімдерінің ерекшеліктері өздерінен бұрынғы қимақтарға ұқсас болды. Археолог Ф.Х. Арсланованың қазбалары қимақ-қыпшақ мәдениетінің болғанына көптеген дәлелдер келтіреді. Ертіс өңірінің (Боброво, Қашыр, Покровка, Трофимовка, Ждановка) тұтас тобы қимақ-қыпшақ кезеңінің көшпелі тайпаларының шаруашылығы, тұрмысы, діни сенімі туралы құнды мәліметтер алуға мүмкіндік берді. 1955 жылы археологтар Е.И. Агеева мен А.Г. Максимова жаңа дәуірдің VІ-ХV ғасырларындағы көшпенділердің зираттарын зерттеді. Кейінірек моңғол және оның алдындағы кезеңдерде ХІІІ-ХV ғасырларда облыс аумағына соңында қазақ этносын құраған түркі тайпалары қоныстанды. ХІІІ ғасыр тоғысында Шыңғысханның Батыс Сібірді жаулап алу саясатына байланысты Орта Ертіс өңірі мен Обь бассейінінен бай жайылым тапқан көптеген түркі тілді тайпалар келді. Әрине, ол уақытта да, кейінгі кезде де мұнда қыпшақтар (құлан қыпшақ, қытай қыпшақ, сағал қыпшақ, торайғыр қыпшақ, мадияр қыпшақ) көшіп жүрді. Бұл рулар осы кезге дейін облысымыздың аумағы мен шектес ресейлік аудандарды мекендейді. Орта Ертіс, Тобыл, Ешім мен Тур аудандарында түркі тайпаларының бірігіп, керейлердің үстемдік алуы сол кезде Батыс Сібірдегі ірі этносаяси құрылымдардың бірі болды. Бұл Шыңғысхан талқандаған керейлер ұлысының бір бөлігі еді. моңғол жауынгерлерінен қашып, Ертістің бойымен жүре отырып, Ома-өзенінің бай жайылмасына шығады. ХV ғасырдың екінші жартысы ХVІІІ ғасырдың басында Қазақс мемлекетінің қалыптасып, даму кезеңінде Павлодар облысы Орта жүз тайпаларыныңғ арғындардың, қыпшақтардың, керейлердің, уақтар мен ішінара наймандардың мекені болды. Сол кезең қазақ-жоңғар текетіресінің шиеленісуінің және Ресейдің Орта жүз қазақстарының дәстүрлі көшінің орындарының бірінен саналатын Солтүстік Шығыс Қазақстан мен Батыс Сібірге белсенді отарлаушылық экспансиясының басталуымен сипатталады. Сібір хандығының құлауы және сонымен бір мезгілде Орта Ертіс өңірі қазақстарының ата мекеніне қарай Ресей мемлекетінің де, ойраттардың да жылжуы Солтүстік шығыс Қазақстанды қанды ұрыстар мен геосаяси мүдделердің шешілетін орнына айналдырды. Соның салдарынан қазақтар көшетін жерлерінен айырыла бастады. Ресей мемлекеті үшін ХVІІ ғ. ХVІІІ ғ. басында Орта жүздің солтүстік шығыс аймақтарында шекаралық әскери желілер салып, нығайтуға қолайлы жағдайлар туды. ХVІІІ ғ. басында Павлодар облысының аумағы ресейлік соғыс машиналары жүретін алаңға айналды. Қалыптасқан жаңа геосаяси жағдайда жақсы бағыт ұстанған патша үкіметі Ертістің оң жағалауында әскери бекіністер сала бастады. 1716-20 жылдары Ертіс бойымен Ресей империясының бекіністері, соның ішінде қазіргі Павлодар өңірінде 1716 жылы Ямышевка, 1717 жылы Железинка бекіністері салынды. Өз жерлерін жоңғар шапқыншылығынан қорғауға мүдделі қазақ сұлтандары мен старшиндері ресей әскерінің өңірге көптеп келе бастағанына онша қарсылық білдірмеді. Оның үстіне қазақстардың тарапынан бұл кезде біріккен қазақ-орыс отрядтарын жоңғарларға қарсы бірлескен шайқасқа дайындау қолға алына бастады. Патша үкіменінің өңірдегі өкілі Сібір губернаторы Гагарин қазақ-орыс әскери одағын құрудан жалтарып бақты. Қазақ-жоңғар әскери шиеленісі мәселесінде бейтарапшылық ұстану патша үкіметінің оң жағалаудағы жерлерді бөгетсіз отарлап алуына мүмкіндік берді. 1723 жылға қарай қазақ-жоңғар қатынастары күрт өзгерді: жоңғар-қытай шарты жасалды, Ертіс шекаралық бекіністер тізбегі қазақ көштерін ойраттардан қорғауға кепілдік бермеді. Осы жағдайдар жоңғарлардың 1723 жылы қазақтарға қарсы ірі соғыс ашуына себеп болды. Ертістің Павлодар өңірінің аумағы да қазақ-жоңғар шайқасының алаңына айналды. 1732 жылдың жазында мың адамнан тұратын жоңғар шапқыншыларының қолы Баянауыл ауданында Орта жүздің бейбіт ауылдарын шапты. Бөгенбай бастаған арғын рулары мен Қабанбай батыр бастаған наймандар жауға тойтарыс беретін қазақ қолының негізін құрады. Бұрынғы Екібастұз ауданының «Қарасу» кеңшарының аумағында Бөгенбай тауы бар. Аңызға қарағанда өз қолын осы жерге топтастырған Бөгенбай батырдың атымен аталған. Сол ауданда Ертіс-Қарағанды жолында (бұрынғы Ә.Х. Марғұлан атындағы кеңшар аумағында) Қабан шоқысы тұр, табыр сазбаздарын сонда жинапты. Жоңғар шапқыншылығының қаупі сейілмеді. 11.12.1740 жыл нойон Септен бастаған жиырма бес мың жоңғар әскері Орта жүздің көші-қонына жорыққа шығады. Ертістің оң жағалауында қыстап шығып, оңтүстік жағалау жағына қырғын салмақшы. Жоңғар қолының шабуылдары 1741 жылдың аяғында Ямышево көлінің маңында басталды. ХVІІІ ғасырдың 40-жылдарында жоңғарлар Баянауыл даласын басып алмақшы болды. Арғын қолын Олжабай Төлеубайұлы батыр басқарды. Жасақтардың басында Олжабай батырдың жиені Бәсентиін руынан шыққан Жасыбай, сол сияқты Едіге, Жәуке, Алпыс, Жапабек, Көшет, Дулат, Жалаңтөс батырлар тұрды. Осы тарихи шайқаста Олжабай қолы Ақшиман жерінде жауды ойсырата жеңеді. Қазақ саобаздары жоңғарларды қоршап алып, құртып жіберді. Халық есінде бұл жер ретінде қалды. Сол шайқаста қаза тапқан Жасыбай батырды Шойынкөлдің жағасына жерлеп, көлдің атауы Жасыбай көлі болып ауыстырылады. Павлодар облысының шекарасында қытай жасақтары да шабуылдады. ХVІІІ ғасырдың ортасында Шідерті өзенінің бастауына «Аспан асты империясының» жасағы басып кірді. Олжабай батыр басқарған қазақ қолы қытайлармен шайқасып, жеңеді. Содан бері шоқы «Шүршітқырған» аталады. Қазақ-жоңғар қантөгіс соғысының соңында бірқатар топонимикалық атаулар қалды. Мысалы, Ертіс ауданының «Найза» алқабында атақты Абылай бастаған қол демалуға тоқтаған. Сонда Қанжығалы руының белгілі байы Мұрат 17 мың жылқысының ішінен 400 белді атты билеушіге береді. Осында ұзақ уақыт найза жерге шаншулы күйінде тұрады, содан «Найза» аталған. Абылайхан бастаған қазақ қолының жоңғарларды Ертістің оң жағалауына ығыстырып шығарған 1753 жыл Ертістің Павлодар өңірі қазақтарының есінде тұтатын датасы. Ал, қыпшақтың Қошқарбай батырының жасағы 1755 жылы жоңғарларды Обьтың ар жағына дейін қуады. Содан бері осы батырдың серігі қосайдар-қыпшақ Тілеуберді батыр руластарымен бірге Қарасуық пен Құлынды далаларын мәңгілік мекен еткен. 1771 жылы қазақтар Қалмақиядан Жоңғарияға оралып келе жатқан ата жауына ұрыс салуы қазақтардың қалмақтармен соңғы шайқастарының бірі болды. Жоңғарларды талқандауға Ертістің Павлодар өңірінің көрнекті сұлтандары Сұлтанбет пен Орыс басшылық жасады. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''ХVІІІ ғасырдың екінші жартысы ХІХ ғасырдың басында Ертістің оң жағалауына көшу.''' Қазақ-жоңғар текетіресі мен Орта жүз қазақтарының Ресей бодандығына кіру кезінде патша үкіметі Ертіс шекара желісін салып, нығайтумен болды. Жоңғарларды талқандаған соң қазақ сұлтандары мен старшиндары Ертістің оң жағалауына көшпекші болған еді, алайда далалықтарды Ертіс өзенінің бассейініне қайта қоныстандырғысы келмеген патша үкіметінің қарсылығына душар болды. Қазақтардың ішкі жағына көшуіне жолын бөгеген патша үкіметі өз күшін танытты. Мысалы, 1754-55 жылдардың қысында Орта жүз қазақтары сырт жақта «жемшөптің жоқ екенін» желеу етіп, Ертістің ішкі жағына көшпекші болды. Өздерін қумақ болған отрядқа қарсылық көрсетіп, драгундарды ұрып, оларды «бекіністен адамдарды шығармайтынын, шөптерін өртеп жіберетінін, Ертістен ау бермейтінін» айтып қорқытады. Сол жылы Бийск бекінісінен полк. Дегарриг Ертіске бола Ямышевкадан Семей бекінісіне дейін қазақтардың көп малмен ішкі жаққа өтіп жатқанын, кері кетпейтінін мәлімдеді. Оның үстіне қайтармақшы болғанда «әскерлермен ұрысқа шығып, ұрлықпен айналысқан». Мұндай жағдайлар көп. Басқаша болуы мүмкін де емес: хандары мен сұлтандары басқарған қазақтар ата жұртынан тектен текке айырылғысы келмеді. Қазақтардың күзгі көш кезінде «шекарада мықты командалар ұстап, қазақтарды қырудың күшімен қуып шығу» жөнінде патшаның 21.8.1755 жылғы жарлығының шығуы сондықтан кездейсоқ емес. Жоңғар билеушісі Даваци Орта жүздің көші-қонына тиіскенде беделді сұлтан Абылай сібір шекаралық басшылығынан қазақтардың әйелдері мен балаларын ішкі жаққа өткізу жайлы өтінген еді, өтініші қабылданбады. Кейінірек 24.10.1756 жылғы Сенат жарлығына сәйкес Орта жүз қазақтарына Үй шебіне тақау көшуге, рұқсат етілді, жоңғарлар шабуылдаған жағдайда шептің ішіне өткізуге қарсылық болмады. Алайда ХІХ ғасырдың белгілі зерттеушісі М. Красовскийдің сөзімен айтақнад, «1755 жылғы бас тарту сияқты жалғыз рет бас тартудың өзі Абылайдың Ресейден мүлде безуіне жеткілікті болды». Осыған байланысты Абылайдың өз бұратанасын қонысына жібермегендерге «қарыздар» болып қалмағанын айта кеткен жөн. Мысалы, 1757 жылы қулан-қыпшақ руынан шыққан Қошқарбай батырмен бірге Алтай жеріне басып кіреді де, «көптеген тұтқын төлеңгіттерді» ертіп кетеді. Қазақтардың ішкі жаққа енуіне белсене қолдаушылардың бірі Абылайханның серігі Ертістің Павлодар өңірінде ертеден қыпшақтарды, арғындарды, керейлер мен уақтарды басқарып келген Сұлтанбет сұлтан мен оның көп ұрпақтары болды. Жоңғарлардың одан соң Ресей империясының агрессиясының салдарынан Ертістің жағалауындағы жерлерден айырылу осыларға қатты батты. 1764 жылы Ертіс бойы қазақтарына қатысты патша үкіметінің саясаты күрт қатайды. Сібірлік шептердің қолбасшысы ген.-поручик Шпрингер Ертіс өзенінің дала қазақтары тұратын жағын он версттік жолақпен бөліп тастады. 1765 жылы Ертіс әскери шебінің бекіністерінде комендант лауазымы тағайындалды, Шпрингер соларға тіпті 10 версттік жолақ шегінде көшкеннің өзінде қазақтардан аманат алуға нұсқау берді. Ертіс әскери шебінде бұл кезде 7578 адам болатын. Әрине, бұл 1684 верстке созылып жатқан шепті қорғауға жетімсіз. Сондықтан қазақтардың ішкі жаққа ешқандай рұқсатсыз өтуі кездейсоқ емес. Алайда, мұндай жағдайда көбіне күшпен дереу қайта шығарылатын. Қазақтарды «мәңгілік көш» аталатын ішкі жаққа көшіру үшін негіз біртіндей қалана бастады. Мысалы, патша үкіметі Ертіс өңірінің беделді сұлтандарының бірі Сұлтанбеттің өтінішін 1778 жылы Коряков форпостының қарсы бетіне Ертістің сол жағалауында верст жерге ағаш үй салуына рұқсат етуге мәжбүр болды. 1788 жылы үйін Ертістің жағалауына көшіруіне рұқсат етілді. Оның ұлы Орыс солтан 1780 жылы Черная станциясының қарсысына ағаш үй салды. 1779 жылы Чернорецк форпостынан верст төмен Ертістің оң жағасында қанжығалының батыры Түлекеге ағаш үй салынды. Табындары қыста ішкі жақта жайылды. Қазақтардың көптеген өтініштері, өңірде жағдайдың өзгеруі ішкі жаққа өтуге ұмтылған қазақтарға патша үкіметінің көзқарасы күрт өзгертті: 15.6.1788 жылы атына «О переселении киргиз-кайсаков из дальних степей во внутренности Ресейден» атаулы жарлық шығарылады. Осы жарлыққа сәйкес Ресей жаққа келген қазақтар «бір-біріне тым жақын орналаспауға тиіс. Барлық губерниялық өкілеттер үкіметтің осы шешімімен танысуы керек. Ішкі жаққа алғашқы көшкен қазақ сұлтандарының бірі Сұлтанбет сұлтанның ұлы Орыс сұлтан. Он жылдай уақыт өткен соң 25.7.1798 жылы ген.-майор Горчаковқа арналған «О даче убежища переходящим из Ср. орды вступающим Росс. подданство султанам старшинам их кибитками» кезекті жарлық шықты. Екінші жарлық патша үкіметінің қазақтарды «мәңгілік қонысқа» қабылдау тілегін танытты. 7.10.1799 ж. үкімет шекара әскеріне «Ресей бодандығына кіргісі келген қырғыздарды ішке өткізу және олардың мүлкінен баж салығын алмау» жөнінде нұсқау береді. Патша үкіметінің осы және басқа жарлықтарының нәтижесінде «мәңгілік қоныс» аталатын ішкі жаққа көп қазақтар келді, мысалы, Левшиннің деректері бойынша, ХVІІІ ғасырдың аяғынан 20-жылдарының соңына дейін ішкі жаққа түрлі орындарға 12000 үй көшкен. Ал, Ж.Қ. Қасымбаевтың мәліметі бойынша, тек 1799 жылы Ертістің оң жағалауына Орта жүз қазақтарының 15 мыңдай отбасы көшкен. Патша үкіметі жаңа бұратана қазақтардың легін инталандыру үшін ішкі жаққа келудің азды-көпті жеңілдік жағдайларын туғыза бастады. Мысалы, 1808 жылы отырықшы болғысы келген қазақтарды шаруа қоныстарына, ең алдымен мұсылмандар тұратын жерлерге орналасуына рұқсат етілді. Әрине, патша үкіметінің қазақтарды отырықшы өмір салтына бейімдеуге бағытталған шаралар ешқандай нәтиже бермеді, далалықтар еркіндігін ештеңеге айырбастамады. Үкімет оны ХІХ ғасырдың жиырма жылдығының басында 1812 жылы ген.-губ. Пестель қазақтардың Сібір шегіне негізінен малды қыстатуға баратынын, ал жазда жайлауға көшіп, егін шаруашылығымен айналыспайтынын анықтағанда түсінді. Н.Е. Бекмахановтың деректері бойынша ХІХ ғасырдың 20-жылдарының өзінде тек Омбы, Петропавловск, семей және Өскемен ішкі округтарында 76802 қазақ тұрған. Дегенмен «Устав сибирских киргизах» күшіне кірер алдында патша үкіметі қазақтарға берілген жеңілдіктер мен артықшылықтарды шектей бастайды. 1812 жылы бұратана қазақтарға қатаң белгіленген жер бөлу, бірақ оның шекара шебінен 30 версттен аспауы, сонымен бірге шаруаларға, қазақтар мен заводтарға бөлінген жер болмауы жөнінде нұсқау түседі. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Ертістің Павлодар өңірі ХІХ-XX ғасырдың басында.''' ХІХ ғасырда қазіргі Павлодар облысының аумағы патша үкіметінің және саяси реформалар үрдісіне тартылды. ХІХ ғасырдың 20-жылдарының басында Баянауыл өңірі екі держава Ресей мен Қытай империяларының саяси мүдделерінің тоғысқан жері болды. Мәселен, 1821 жылы Орта жүз қазақтары Уәлидің ұлы Ғұбайдолланы хан етіп сайлайды да, ол қытай эмиссарларымен келіссөз жүргізуге тырысады. Оның үстіне қазақ жасағы ертіп келген қытай өкілінің Баянауыл тауларының аймағына келудегі басты мақсатының Ғұбайлланы Орта жүздңғ хандығына көтеру екені өңірлік өкіметке жақсы мәлім болатын. 1824 жылы орыс отряды Баянауылда халықтың заңды сайлаған билеушісін тұтқындап, соңынан Березовқа жер аударады. 1824 жылы Омбыға Жұма Құдаймендиевтің иелігіне Шоң би Едігеұлы бастаған депутация келеді. Олар шекара басшылығына Сүйіндік руына жеке округ ашу туралы өтініш тапсырады. Омбы басшылығының өтініш берушілер мен руластарының бекітілген Қарқаралы округінің құрамына жеке болыс болып кіруі жөніндегі ұсынысынан қазақ депутаттары үзілді-кесілді бас тартады. Тек 1826 жылы Баянауыл сыртқы округі ашылды. Алайда шекаралық өкімет оны Қарқаралы округімен біріктірмек болып, 1833 жылға дейін ресми түрде бекітпеді. Округ Омбы облыстық басқармасына бағынды. Округ көптеген көшпелі Арғын тайпасынан тұрды. Патша үкіметі Сібір қазақтарына алып берген жайылым жетпегендіктен болыстық округ көрші Томск губерниясының аумағында кабинеттік және казак жерлерін жалдауға мәжбүр болды. Мәселен, 1000-нан астам шаруашылықтан тұратын болысы Ертістің оң жағалауына лажсыз қоныстанды. Уақ руының көпшілігі осындай жағдайды бастан кештті. Сүйіндік ішінде Айдабол руының басшысы Шоң би Едігеұлы Баянауыл сыртқы округінің тұңғыш сұлтаны болып тағайындалды. Округтегі жоғарғы лауазым сайлауына Сұлтанбет сұлтанның ұрпағы Бопы Татенов те түскен еді, бірақ ұтылып қалды. «Қара сүйектің» аға сұлтан лауазымын иеленуге рұқсат берумен патша өкіметі басқа да қара халықтың билікке жолын ашып берді. Билік құрылымындағы бұл өзгерістер төреден тарағандардың бедел түсіру науқанын бастаған патша үкіметінің ырқымен жасалды. 30-жылдары өңірдің қазақ жұртшылығының Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысына белсене қатысуымен ХІХ ғасыр Ертістің Павлодар өңірінің есінде қалады. Мысалы, сібір казактарының шекаралық басқармасының бастығы полк. Талызин 1838 жылы өз мәлімдемесінде былай деп жазады: «Қарақшыға (Кенесары Қасымовқа Т.И.) Ақмола округінің сұлтандарының көп бөлігі ғана емес, Баянауыл, Қарқаралы және Көкшетаудың сұлтандарының көпшілігі ашық қосылды. Қалған сұлтандар бер жағы үкіметке адал болып көрінгенмен Кенесарымен астыртын байланыста». 1837 жылдың аяғына таман патша отаршыларына қарсы ұрысқа Баянауыл округтік приказының Қозған, Айдабол, Қаржас және басқа көптеген рулары қосылды. Осы округ қазақтарының көтерілісін белсенді руы қаржас Сейтен мен Тайжан Азнабаевтар болды. Көптеген мұрағат материалдарында олар Кенесары ханның жақын серіктері ретінде аталады. Тағайындалған және өзге жақтан жіберілген батырлардың орнына басқалары тұрды. Мәселен, Баянауыл округінің Төртуыл болысының Баймас Бектасов жетекшілік етті. Кейін ханның соғыс мәселелері жөніндегі жақын кеңесшілерінің бірі болды. Сол кездегі мұрағат құжаттарында ол туралы былай жазылған: «Кенесарының қасынан қалмайды, орыс отрядтарына шабуыл жасағанда бел ортасында жүреді, Кенесарыға орыстарға қарсы қандай айла-шарғы жасау жөніндегі жиі кеңес беріп отырады, сол үшін Кенесары оны жақсы көріп, бір аяқтан ас ішеді». Ханның белгілі батырларының қатарына сүйіндік руынан Жанайдар батыр енді. Қозғалыстың белсенді басшыларының арасынан Олжабай Бабекиннің, Шапшақ Кейкиннің және Тұмат Сайдықовтың есімдерін кездестіруге болады. Патша үкіметінің отаршылық саясатына қарсылық нышанының бірі көшіп кету еді. Мәселен, көтеріліс кезінде Чантурин бимен Айдабол руы, старшин Олжабаймен Орманшы-Төртуыл болысы ауылдарының бір бөлігі Баянауыл округінен қоныс аударды. Өлке өмірінде аса маңызды уақиғалардың бірі 1868 жылы 21 қазанда Орал, Торғай, Ақмола мен семей облыстарын басқару туралы «Временное положение»-нің енгізілуі болды. Сонда соңғысының құрамына Павлодар уезді де кірді. Уезд Семей облысының солтүстік бөлігінде Қарқаралы уезінің шекарасынан оңтүстікке қарай, шығыс пен солтүстік шығыс бетте Томск губерниясына дейін созылып жатқан кең байтақ аумаққа орналасты. Батысында Ақмола облысымен, Семей уезімен шектесті. Уездің аумағы 103788,2 шаршы верст, XX ғасырдың басында халқының саны 160270 адам, соның ішінде қазақ 144160, казак 8800, қалғандары шаруалар мен басқа сословие өкілдері. ХІХ ғасырдың екінші жартысы XX ғасырдың басында Павлодар уезінің аумағына Ресейдің европалық бөлігінен шаруалардың көптеп көшіріп әкеле бастады. Қазақтар негізінен көшпенді жартылай көшпенді мал шаруашылығымен айналысты. Алайда патша үкіметінің тұрғылық халықтың жерін тартып алуы қоғамның жаңа әлеуметтік тудырды. Бұлардың еңбегін Ертіс шебінің казактары мен уезд бен көрші Томск губерниясының шаруалары пайдаланды. Қазақтардың бір бөлігі жерлерін пайдаланғаны үшін казактар мен шаруаларға жал ақы төлеуге мәжбүр болды. Оның үстіне «тіркелген» орындарында түтін салығын төлейтін. Көшіп келген шаруаларды уезге қоныстандыру көшпенділердің құнарлы жерлерін жаппай тарту үрдісін шығарды. атақты «Каркаралинская петиция»-ны құрастыруға қатысу өлке өмірінің жарқын беттерінің бірі болып табылады. 1905 жылы шілдеде Ресейдің Ішкі дала өлкесінің қазақ жұртшылығының барынша өзекті мәселелерін көтерген 47 тармақтан тұратын өтініг түседі. Осы шынайы бірегей заң құжатының авторларының арасында Павлодар уезі Аатағозы болысынан Омар молда Мұзафаров, Қарқаралы уезі Едірей болысынан Апық Жолшарин мен Семей уезі Сейтен болысынан Темірғали Нұрекенов болды. Сондай-ақ қазақ жұртының проблемаларын Омбы қаласында дала губернаторы шақырған жеке кеңесте 12 өкіл көтереді. Олардың ішінде Павлодар уезінің қазағы Бердалин (Павлодар болысы) мен Ілияс Жанқарин (Тереңкөл болысы) бар. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
'''Павлодар облысы XX ғасырда.''' 1901 жылы қазіргі Павлодар облысының аумағын мекендеген 162,5 мың адамның 90,2%-ын басым көпшілігі көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын қазақтар құрады. Славян тілді жұрт негізінен егін шаруашылығымен айналысты (6,5%). Қалалықтар 3,7%. Дворяндар 109, тоғышарлар 4,5 мың шамасында адам. 1901 жылы көлдерден 77 мың тоннадан астам тұз өндірілді. Тұз кәсіпшілігінде көбіне кедей қазақтар жұмыс істеді. Жылына 65-тен 308 ц-ге дейін балық ауланды. Шаруашылық жүргізуге 500-ден артық қожайын (орыстар мен көпшілігі қазақтар) тасымалдау кәсібі көмектесті. Ертістің бойымен 132 кеме жүзетін, олардың бір бөлігі қыста Павлодар затонында тұрып, сонда жөнделетін. Кеме жөндеу 10 тұрақты және 60-қа дейін маусымдық жұмысшылар жұмыс істеді. Ертіс өзенінде Павлодардың оңтайлы орналасуы сауданың дамуына ықпал етті. XX ғасырдың басында уезде қоныстандыру қозғалысы күшейіп, қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы қиындай түсті. Көпшілігі шаруашылықтың аралас түріне мал шаруашылығы мен жер шаруашылығына көшуге мәжбүр болды. Рухани өмір де экономикалық өмірге сай еді. құдайға құлшылық ету басты орында тұратын. Әрбір елді мекенде дерлік шіркеулер, мінәжат үйлері, мешіттер болды. Мешіттер жанында медіреселер жұмыс істеді, молдалар ауылдарда мектеп ашты. Ғасырлар тоғысында зиялы мәдениеттің ықпалы елеулі көріне бастады. 29 оқу орнының 18 казактарға, тек 6-уы ауылдық жердегі қазақтарға арналған (оқу орыс тілінде жүргізілді). Ғасырдың жиырмасыншы жылдарының басында ауылдарда, қоныстанушылар поселкелерінде (Михайловка, Федоровка, Ертіс, Галкино және т.б.) жаңа мектептер, интернаты бар орыс-қырғыз училишесі ашылды. Мәдени-ағарту мекемелерінің қатарында қоғамдық кітапхана (1892 ж. ашылған), оқу залы бар халық үйі болвп, онда кинофильмдер көрсетілді, дәрістер оқылды, тестр қойылымдары қойылды. Павлодарда «Заря» мен «Фурор» кинотеатрлары ашылды. Маусымдық цирк кеңінен танымал болды. 1906 жылдан баспахана жұмыс істейді. Сыртқы әлеммен уезді телеграф, кеме қатынасы байланыстырып тұрады. Материалдық қиыншылықтардың өсуі, әлеуметтік қайшылық, оларды шешуге папша үкіметінің қулықсыздығы мен қабілетсіздігі, үкіметке қарсы оппозициялық күштердің ықпалы әлеуметтік наразылық қозғалыстарына (1903 ж. Екібастұз шахталарындағы, 1905 ж. желтоқсанда затон жұмысшыларының ереуілдері, Х. Тосчанов, А. Чадарбаев, А. Қақобаев бастаған 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысына мыңдай адамның қатысуы, қымбатшылықтың өсуіне, көпестердің, әкімшіліктің саудагершілік қарсы наразылық 1917 ж. Павлодардағы «бабий бунт» және т.б.), саяси күрестің белсендірілуіне бастап монархистерге дейінгі түрлі саяси бағдардағы үйірмелердің пайда болуы), 1906 жылдың сәуірі, 1908 жылы пайда болуына, 1971 ж. тамызда кадеттік, кейін эсерлік бағыттағы «Свободная степь» газетінің шығуына, ұлттық сананың туып, дамуына, ұлт дамуы бағдарламасын жасауға, 1905 ж. О. Мұсафыров, Т. Нұркенов және басқалардың Қарқаралы петициясын дайындауға қатысуға соқтырды. Самодержавиенің құлауы ешқандай наразылық акциясын тудырмады. Уақытша үкімет Павлодар мен уездің басшылығына комиссар Кайдаловты қойды. Сайлау негізінде уақытша атқару комитеттері жасақталып, оған жұмысшылардың, қызметшілердің, басқарушы қызметкерлердің өкілдері, тіпті патша шенеуніктері енді. Қуылған полицияның орнына милиция құрылды. Уақытша үкімет органдарымен қосарлана белсенді саяси қызметке араласқан көпшілік Советтер (8 наурыздан кешіктірілмей Павлодарда 26 наурызда Екібастұзда жұмысшылар мен солдат депутаттары советі, уезд шаруалар мен казак депутаттарының 6-11 мамырда 1-съезі, 10-11 тамызда 2-съезі өтті), уездік «Алаш» комитетін құрды. Жұмысшылар, солдаттар депутаттары Советі Уақытша үкіметтің саясатын қабылдамады, бірақ большевиктердің бағдарламасын қолдап, қабылдады. Съезд төрағасы П. Косогор мен атқару комитетінің төрағасы В. Шишканың бастаған шаруа, казак депутаттары съездері Уақытша үкіметті қолдап, эсерлік бағдарды қабылдады. «Алаш» партиясының мүшелері Уақытша үкіметтің кадеттік ядросынан бөлініп, ұлттық автономияға жетісу үшін барлық қазақтарды бірігуге үндеді. Уақытша үкімет құлаған соң 19.1.1918 жылы жергілікті гарнизонның қолдауымен, құрылған Қызыл гвардияға сүйене отырып, С.К. теплов пен П.М. Ширяев бастаған Совет уезд билігін бейбіт жолмен өз қолына алды. Уақытша үкіметтің комиссары биліктен шектетіліп, қала басшысы тұтқындалды, қалалық Дума, уездік земство жиналысы таратылды. Екібастұздағы көмір орындары, бу диірмендері мемлекет меншігіне көшті. Казак басшыларының, байлардың, кулактардың артық жерлері алынды. Көпестердің сәулетті үйлері мемлекет меншігіне алынып, көпестерге көп мыңдық контрибуция салды. Уезд атқару комитетінің азық-түлік бөлімі астық алу, саудагерлікпен күрес жөніндегі шаралар қабылдады. Кедейлерге, ауыл мұғалімдеріне, жұмысшы ұжымдарына көмек көрсетілді. Өмірдің жаңа жолға түсуі жаңа шиеленістер тудырды. Совет үкіметі қабылдамаған, қазақ автономиясын жариялаған «Алаш орда» үкіметі жасақталды. Оның жағына Ертістің Павлодар өңірінің тумалары Ж. Аймауытов, С. Торайғыров (Алашорда елұраны мен маршы мәтінінің авторлары), А. Барлыбаев, К. Бердалин (уездік Алаш комитетінің төрағасы), М. Боштаев, А. Сейітов, И. Жанкарин, Ә. Сәтбаев және басқалары шықты. Жұмысшылар, солдаттар, қырғыздар, татарлар, шаруалар депутаттары Советімен бір мезгілде құрылып, казак қоныстарын басқаруды өзіне алған казак депутаттары Советі (төрағасы В. Полюдов) жаңа өкіметке өзінің байтараптылығын мәлімдейді. Алайда 4.5 айдан кейін 1918 жылғы маусымның 1-нен 2-сіне қараған түнде қарулы төңкеріс жасап, Совет мүшелерін (В. Кузнецов, С. Теплов) тұтқындап, сотсыз өлтіреді. Советтер кейін 1918 жылғы қарашаға дейін уезде Уақытша Сібір үкіметінің және комиссар есаул П.И. Виноградский, қала коменданты Осицимский, уездік милиция бастығы П. Барсов, одан соң Павлодар уезінің басқарушысы С.С. Зефиров өкілдік еткен Колчак үкіметінің билігі орындалды. Қалалық дума, земство, жер қатынастары, салықты толық төлемегендерді қатаң жазалау, әскерге шақыру қалпына келтірілді. Советтер алған мүлік түгелдей әкімгерлердің жөнсіздігі ашық байқалатын. Алашорда ақ гвардияшылардың режимімен қатынасты тоқтатып, совет билігін тану қозғалысы кеңейе бастайды. Семей мен Өскемен түрмелерінде 100-ден аса павлодарлықтар өлтірілді. Павлодарда колчактың режимі құлар алдында (29.11.1919) түрмеде атырған Совет мүшелері камерада шабылды. Атаман Анненков жазалау жорығы кезінде Павлодар мен Славгород уездерінде 1667 адамды мерт еткен. Совет өкіметінің қалпына келтірілуі мемлекеттік билік органдарының басып даншу функцияларының күшеюімен ұласты. Советтерді сайлағанға дейін Павлодарды азат еткен полктің комиссары Г.А. Жигарев бастаған төтенше орган-ревком басшылыққа қойылды. Орынбасары Казаринов, хатшысы Росляков болды. И. Дубовицкий уездік милицияның бастығы болып тағайындалды. 1920 жылдың шілдесіне дейін жұмыс істеген ревком болыстық ревкомдарды сайлауды, олардың жұмысына басшылықты, Совет өкіметінің жауларымен күрес жөніндегі төтенше шараларды, бұзақылықты тоқтатуды, індеттің алдын алуды, азық-түлікпен қамтуды, азық-түлік салғыртын қамтамасыз етті. 1920 жылы шілдеде мөлшері ұлғайған азық-түлік салғырты шаруалар арасында қолдау таптады, жөнсіз қылықтарға жол берілді, соны Совет өкіметінің қарсыластары пайдаланды. Есаул Шишкин 16 мыңдай қарулы жақтасын жинап, Павлодарға қауіп төндірді. Тек ерекше мәндегі бөлімдерді көтеріп, 1920 жылғы шілденің аяғында екі күндік ұрыстан соң Шишкин отряды жеңіліп, ыдырады. Өзі шағын отрядпен Қытай асып кетті. Алайда 1922 жылдың көктеміне дейін полковник Цветковтың, Уваровтың, Л. Найданың, К. Зайченконың, поручик Дорофеевтің және басқалардың отрядтары Совет өкіметіне қарсы күресті. Өндірістік салада кооперативтік формаларға көшу басталды: коммуналар, кеңшарлар («Червона Украина», «Новый свет», «Новый мир», «Коммунар» және т.б.) құрылды. 1920-жылдардың ортасында кооперациямен шаруа қожалықтарының 30%-дан астамы қамтылды. 3.3.1921 жылы уезде РКП/б/ уездік комиссияның хатшысы Фрелихтің төрағалығымен сауатсыздықты жою жөніндегі төтенше комиссия құрылды. «Сауатсыздық жойылсын!» қоғамы құрылады, сауаттылар мектепке, ликбездерге жұмысқа жұмылдырылады, қала деревняны «мәдени» қамқорлыққа алды. 1920-23 жылдары 23741 адам сауатын ашты. 1925 жылы мыңдай адам ликбезден өтті, оның 65,7%-ы қазақтар. Қалада Шаруа мен малшының үйі, анықтама, ликбез, сонда, дәрістер, әңгімелер өткізілді. 1925 жылы уезде 101 орыс және 106 қазақ мектебі жұмыс істеді. 1917 жылмен салыстырғанда оқушылар саны 2,5 есе өсті. Қазақ мектептерінде сабақ ана тілінде жүргізілді, көшпенділердің балалары үшін интернаты бар ашылды (1-шісі 1925-26 оқу жылында Павлодарда ашылды). 1926 жылдан ауыл шаруашылығын ұжымдастыру қолға алынады. 1920-жылдардың басында тарап кеткен коммуналар мен кеңшарлардың орнына 1927 жылдың аяғында өндірісті қоғамдастыруы түрлі дәрежедегі 34 ұжымдық шаруашылық құрылды. 1928 жылдың күзінде ұжымшарлардың саны 177-ке жетті. Орта есеппен алғанда әрқайсысына 664 сомның ауыл шаруашылығы техникасы, соның ішінде 13,5 ұжымшарға трактордан келді. Мұндай жарақтандыруда ұжымдық шаруашылықтың жеке жеке шаруадан артықшылығы болмады. Ұжымдық өміршеңдігін қамтамасыз ету үшін 1928 жылдан байлардың, казактардың мүлкін тәркілеу басталды. Ұжымшарларға кірудің еркіндік пен мүдделілік ұстанымы мәжбүрлеумен алмастырылды. Тек 1928 жылдың қазанынан 1930 жылдың мамырына дейін ұжымшарларда шаруашылықтар саны 15,2 есе өсті. Күштеп ұжымдастыру, қазақтарды отырықшылыққа көшіру 1930-жылдардың басындағы бұрын болмаған ашаршылықтың шығуына себептердің бірі болды. Бірнеше жыл қатарынан егін шықпауы, 1931 жылғы құрғақшылық қосылды. Соның салдарынан 1931 жылдың күзінен аштық басталып, 1931-32 жылдардың қысында ерекше күшейді, жаппай ауру шықты. 1932 жылдың ақпанында Павлодар ауданының ауылдары зерттегенде жұртшылықтың 35%-ның аштыққа ұшырағаны, 10-18%-ның аштық пен аурудан өлгені анықталды. Жұрт аштықтан қашып, Сібір, Алтай жаққа дүркірей көшті. Ауылда мал басы, себуге қажетті астық тұқымы, жұмыс күші жетімсіз болды. 1931 жылмен салыстырғанда 1932 жылы Павлодар уезі адамының саны 54,5%-ға кеміді. Өмір салтын күштеп өзгерту жаппай қуғындаумен ұласты. Павлодар облысында 1920-40 жылдары мыңнан аса адам қуғын-сүргінге ұшырап, оның 810-атылды. Соңғылардың ішінде зиялылар, қызметкерлер аз (223 адам). Шаруалар 215, жұмысшылар 207. басым көпшілігі 1937-38 жылдары атылды. 1920-30 жылдары жергілікті өнеркәсіп қалпына келтіріліп, оны дамытуға қадам жасалды. Таболжаннан Маралдыға дейін темір жол тартылып ()1931, «Павлодарсоль» тресінің өнімі шығарыла бастады. Май, тері, балық заводтары, элеватор, ұн комбинаты, тоңазытқыш, электростанция салынды. Алматыға жүк, жолаушыларды жүйелі тасымалдай рейстер басталып, аэропорт ашылды басы). Өндірістің қарқындылығы «Сельхозмука», «Главмука», «маслопром» трестерінің бой көтеруіне ықпал етті. Машина-трактор станциялары құрылып, ауыл шаруашылығы қалпына келтіріле бастады, шаруалардың тұрмыс деңгейі көтерілді. 1936 жылы еңбек кг астық пен 40 тиын ақша бөлінсе, 1938 жылы тиісінше 18 және 107 болды. Жағдайдың біршама қалпына келуі денсаулық сақтау, білім беру, мәдени-ағарту жұмысының жақсаруына ықпал етті. Егер 1926 жылы уезде 391 төсекті 10 аурухана, дәрігер мен 51 көмекші емші болса, 1939 жылы 34 станционарлық емдеу мекемесінде 871 ауру төсегі болды. Облыста 40 аумбулатория, 47 фельдшерлік, акушерлік пункт, безгекпен күрес тірек пункті, жедел медициналық жәрдем станциясы (1 автомашина), рентгенкабинет, амбулатория жұмыс істеді. Облыста (1939) 33 дәрігер болды. 1938 жылы станционарда 11238, амбулаторияда 573672 науқас емделді. 1938 жылы Павлодар халыққа білім беру бөлімінің қарамағында 538 мектеп (97,2%-ауылда) болып, онда 42831 адам (89%-ауылдық) оқыды. Мектептердің 41,3%-нда сабақ қазақ тілінде жүргізілді. Мектептерде 1003 мұғалім (90%-ауылдық) қызмет істеді. Бұқаралық мамандық кадрларын дайындау курстары (1939 жылдың басында 696 оқушы), кеңшараралық ауыл шаруашылығын механикаландыру мектебі, ауданаралық мал шаруашылығы мектебі кәсіби білім берді. 193 жылдан оқушыларды жылдық базада қабылдайтын ФЗО мектебі жұмыс істей бастады. Сүт-май өнеркәсібі техникумы (1932), мал техникум, мед. сестралар мектебі (1935) арнаулы орта білім берді. Соғыстың алдындағы жылдары облыста 133 клуб, 151 кітапхана, кинопередвижка, 98 киноқондырғы (оның 87-сі дыбыстық киноға арналған), театр жұмыс істеді. Жалпы таралымы 835 мың дана (1940) 14 газет (соның ішінде облыстық, көп тиражды) шықты. Облыс фашизмді деңуге сүбелі үлес қосты. 1941-45 жылдары 40486, ал 1938 жылдан қызм,ет атқарып жүргендері мен қалдырылғанын қоса есептегенде 4624 адам, яғни 1941 жылдың басындағы барлық облыс тұрғынының 16,4%-ы әскерге алынды. 1941 жылдың 2-жартысы (15194 адам) мен 1942 жылы (12404 адам) көп шақырылды. Майданда 21830 адам, яғни 47,2% қаза тапты. 1942 мен 1943 жылдары шығын ауыр болды (59% шамасында). Павлодарлық жауынгерлер соғыстың барлық ірі шайқастарына қатысты. 10 мыңнан астамы жауынгерлік наградалармен марапатталды. Олардың 23-і Совет Одағының Батыры, адам Даңқ орденінің толық кавалері атанды. Павлодар облысында №2448 (Павлодар) және №3604 орналастырылып, сонда қызмет істейтін павлодарлықтар жаралылар мен науқастардың басым көпшілігінің денсаулығын түзеп, сауығуына күш салды. Облыстың өнеркәсібі жедел дамыды. 1941 жылы 41 цех пен өндіріс ұйымдастырылды. Олардың көпшілігі жұртшылықтың тұрмыстық мәндегі товарларға сұранысын жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындары еді. сабаннан қағаз, сіріңке, ағаш табанды аяқ киім, сабын, балшық ыдыс және басқаларын шығару басталды. Шығарылатын өнімнің ассортименті 100 атауға дейін өсті. Республикалық және одақтық мәндегі кәсіпорындар өндірісі ерекше маңызды болды. Кеме жөндеу шеберханалары 2-разрядты кеме жөндеу заводына айналды. Соғыс жылдары 49 кеме, 27 суда жүзетін кран және тағы басқалары салынды. Завод өндіріс көлемі жағынан жоғарғы Ертіс бассейнінде екінші болды. «Октябрь» заводы облыстың жетекші кәсіпорны болып, 1944 жылы негізгі бағыты ауыл шаруашылығы машиналарын қосымша бөлшектері мен майдан өнімінің бөлігінің алғашқы өнімдерін шығарды. 16.11.1941 жылы Харьковтан жүн-мата фабрикасының жеткізіліп, 1941-42 жылдардағы қыстың аяғында Қызыл армия жауынгерлеріне арналған тон, тұлып, жүн кеудеше, малақай, биялай шығару бойынша жоспарды 100-115%-ға орындады. 17.11.1941 жылы Павлодардағы Туладан автокөлік, көпір поездарын және басқаларды жөндеуге арналған құрал-жабдығы көшірілді. Қазақтандағы тұңғыш сүт консервілері заводының құрылысы басталды. Өндіруші салалардың өндірісі ұлғайып, кәсіпорындары кеңейді. «Майқайыңалтын» комбинаты елде үшінші орынға шықты. «Павлодартұз» тресі, Шөптікөл көмір шахтасы, Екібастұз бен Жамантұз көмір орындары қарқынын арттырды. Облысқа басқа да бірқатар кәсіпорындар көшірілді. Соғыс аяғында облыс аумағында 80 одақтық және республикалық, 700 шақты облыстық және жергілікті маңыздағы кәсіпорындар орналасты. Ерекше қиыншылық ауыл шаруашылығының үлесіне түсті. Әскерге алынғандардың 85%-ы ауылдықтар еді. Өндіріс майданға жұмыс істеп, ауыл шаруашылығында жұмысты механикаландыру төмендеді. Ауыл шаруашылығы жұмыстары қолмен атқарылды. Осылардың салдарынан облыс 1941 жылы өнім тапсыру жоспарын орындай алмады. Бірнеше жыл ауа райы жағдайы да қолайсыз болды. Ұжымшарлар мен кеңшарларда жас балаларды еңбекке тарту, еңбек күнінің міндетті нормасын көтеру, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу Павлодар кәсіпорындарын шеберханалары, «Октябрь» заводы және т.б.) тарту, қалалардың, поселкелердің ең алдымен материалдық өндіріс саласында жұмыс істемейтін тұрғындарын ауыл шаруашылығы жұмыстарына жіберу (мысалы, 1942 жылы 17 мыңнан астам, 1944 жылы 15320 адам), егін шығындарымен күрес (1942 жылы 218,6 мың га алқаптан 320 мың ц. масақ жиналды), «Қызыл Армияның нан қорын» жасау үшін қозғалысты өрістету (1942 жылдың 1-айында жеке қордан 440 ц. ет, 24,4 мың л. сүт, 580 ц. астық, 325 ц. картоп және басқалары берілді) әскери ауыл шаруашылығы өнімі жеткізілімін қамтамасыз ету және ұлғайту шаралары болып табылды. 1942-43 жылдардың қатал қысы мал басын 13,6%-ға кемітті. 1944 жылы мал басы тағы біршама азайды. Алайда астықтан жақсы өнім алынды. Жеткізілім жоспары жалпы орындалды. 1945 жылы астық тапсыру жоспары 142%-ға орындалды. Соғыс жылдары егістік барлығы 1258 га-ға ұлғайып, астық өндірісі өсті. Жаудан азат етілген аудандарға 235 комбайн, 45 трактор, 40 автомобиль, 1235 жұмыс аты жіберілді. Тек Орлов облысына 8,7 мың бас ірі қара мал, мыңдай қоймен ешкі берілді. Соғыс жылдары Ертістің Павлодар өңірінің жұртшылығы жер аударылған Кавказ тұрғындарымен (шешен, ингуш және т.б.), Поволжье немістерімен толықты. Павлодарлықтар армияны нығайтуға қаржы жинауға елеулі жарна енгізді. Әскери техника жасауға, мемлекеттік (әскери) заемға облыс тұрғындары соғыстың жылында 202 млн сом қосты. Бұл қаржыға Мәншүк Мәметова атындағы «Павлодарский колхозник», «Колхозник Казахстана» және басқа танк колонналары, «Советский Казахстан» «Комсомолец Казахстана» сүңгуір қайығы және басқалары құрылды. Облыс тұрғындары майданға 104 вагон жылы киім жіберіп, майданда қаза тапқан майдангерлердің отбасыларына көмек көрсетті. Соғыстан кейінгі кезеңде Павлодар облысы баяу қарқынмен болса дағы дамыды. Қуатты көмір өндірісі базасын салу үшін 1947 жылы геологиялық барлау жұмыстары жүргізіліп, 1948 жылы тресі құрылды. 1949 жылы Екібастұз сыртқы әлеммен темір жолмен байланысады. Екібастұз көп бөлігін 1949 жылы құралған Екібастұз ерекше лагерінің тұтқындары құрады. Біртіндеп кеме жөндеу заводының цехтары қайта құрылып, «Октябрь» заводында іске қосылуымен қалалықтар тұрақты электр жарығын ала бастады. Жұмыс істеп тұрған сүт консервілері заводы іске қосылды. Тың игеру облыстың экономикалық дамуына, әлеуметтік құрылымының өзгеруіне күшті серпін болды. Павлодарға 1954 жылдың ақпанында тың игерушілердің алғашқы легі, ал 1953-59 жылдары 200 мыңнан астам адам келді. 2,5 млн га-да тың және тыңайған жер игерілді. Егіс алқабы 4, астық сатып алу 14 есе ұлғайды. Тыңда «Голубовский», «Западный», Ленин атындағы, Куйбышев атындағы, «Пограничник», «Михайловский», «Плодородный», «Агрономия», «Коминтерн» және басқа қуатты астық кеңшарлары бой көтерді. 1959 жылы облыс жұртының саны 455 мыңнан астам адам, оның 71,1%-ы ауыл тұрғындары, 25,6%-ы жергілікті халық болды. Мамандардың саны есе дерлік өсіп, механизаторлар саны едәуір ұлғайды. 1962-63 жылдары ірі ет комбинаты, заводы, автожөндеу заводы салынды. 1964 жылы Кеңес Одағы бойынша ең ірілердің бірі аллюминий заводы қатарға қосылды. 1968 жылы тиісті бағыттағы машина жасау заводында трактор шығарылды. 1970 жылы Екібастұздың аса ірі «Богатырь» кенішінде көмір өндіріле бастады, онда КСРО-дағы алғашқы СГС(К)-470 роторлық экскаваторы құрастырылды. 1970 жылдың ортасына қарай Екібастұз жылына 500 млн т. көмір берді. 1980 жылға қарай «Богатырь» кенішінің жалғыз өзі (жылына 30 млн т. көмір), қосарлана «Восточный» кеніші салынды. Осыншама отынды өңдеу үшін бірінші энергоблогы 1980 жылы іске қосылған, КСРО шығысындағы аса ірі ГРЭС-1 құрылды. 1987 жылы блоктың бәрі іске қосылды. Екібастұзда үнемді, құрал-жабдыққа залалы жоқ жергілікті күлі көп көмірді пайдалану бойынша жүргізілген сынақтар мен зерттеулер болашаққа сара жол ашты. Кеңес Одағының 22 Екібастұз көміріне көшті (барлық КСРО ТЭС-ның қуатының 12%-ы). 1980 жылдары Павлодар облысы республикаға электр қуатының 80%-ға дейінгісін, бүкіл саз топырақ өндірісін, тракторлар, көмірдің 50%-ынан астамын берді. Өнеркәсіптің дамуын, өскелең жұрттың тұрмыстық деңгейінің артуын қамтамасыз ету үшін энергетика қуаты, құрылыс базасы құлаш жайды. Павлодар, Екібастұз қалаларында ТЭЦ, Ермак (қазіргі Ақсу) қаласында ГРЭС, Павлодарда, Екібастұзда үй құрылысы комбинаттары темір бетон өнімдері заводтары және тағы басқалары қатарға қосылды. 1976 жылы картон-рубероид заводының қуатын іске қосу аяқталды, 1978 жылы мұнай заводы алғашқы өнімін берді. Облыс жыл сайын жаңа тұрғын үйдің 400 мың м2 межесіне жетті. Бұл көрсеткішті ЖБИ комбинаты, заводы, керамзит, минерал-мақта өнімдері заводы қамтамасыз етті. 1984 жылы трактор заводы қуатын арттыра отырып, бес жүз мыңыншы тракторын шығарды. 1968 жылы Ақсу ферроқорытпа заводының бірінші пеші өнімін берді, ад 1976 жылы кәсіпорында 17 пеш жұмыс істеді. Облыс озат технология пайдаланылып, кейде жасалып та жатты. Екібастұзда ең жаңа роторлы экскаватор сағатына 500 т. көмір берді, «Сборочные механизмі» ГПБ соңғы шығарылымдағы «Нива», «Колос», «Сибиряк» комбайндарының өндірісі үшін құрастыру желілерін жасады. 1974 жылы Ертіс суы ағысының 10%-ын шөлді далаға шығарған 458 километрлік құрылысы аяқталды, 22 насос станциясы 13 су қоймасын толтырды. Канал жаңа кеңшарға өмір сыйлап, шамамен 100 мың га жерді суландыруға мүмкіндік берді. Ауыл шаруашылығында облыс мал өсірушілері жүнді-етті бағыттағы қойлардың өнімділігі жоғарғы тұқымын (солтүстік қазақстандық меринос) шығарып, ірі қара малдың етті тұқымының өнімділігі 13%-ға дерлік арттырды. Г.Г. Берестовский басқарған Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибесі станциясының жұмысы академик А.Н. Бараев тәжірибеге «енгізген» жер өңдеудің жаңа топырақ қорғау жүйесінің негізіне алынды. 1960 жылы Тың өлкесі құрылып, оның құрамына Павлодар облысы да кірді. 1963 жылдың қаңтарында облыстың құрамында 12 селолық аудан құрылды, қосарлы құрылымы дүниеге келді. 17.12.1964 ж. Тың өлкесі таралды. КАЗИЗО шығармашылық шеберханалары құрылған 1955 жылдан бастап станоктың кескіндеме дамуда. 1960 жылдардан бері В.П. Колмогоров, С.Я. Якубович және басқалардың жүйелі есептік көркем сурет көрмелері өткізілуде. 1964 жылы ғылыми-зерттеу, ағарту, шығармашылық орталықта роль атқарған көркем сурет мұражайының негізі қаланды. 1983 жылдан Павлодарда Суретшілер одағының жергілікті ұйымы жұмыс істейді. 1990 жылдардың басынан республика мен облыста экономикалық реформаларға, нарықтық экономикаға бағыт қабылданды. Реформалардың жүзеге асырылуы, өндірісті біртіндеп тұрақтандыру, экспорттық өнім өндірісінің ұлғаюы, 1998 жылдан инвестицияның өсуі экономикалық жағдайды өзгертті. 2000 жылы өндіріс өнімін өндіру 18%-дан астам, ауыл шаруашылығы өнімі өндірісінің көлемі шамамен 11%-ға ұлғайды, мал, құс басы көбейді, сыртқы сауда айналымы 30% дерлік артты. Облыста қоғамдық қозғалыстарды, бірлестіктерді, ұйымдарды құру үрдісі етек жайып, 1991 жылдың 2-жартысында ерекше күшейе түсті. 2000 жылға қарай «Отан», «Қазақстанның Халық партиясы», «Аграрлық партия», «Қазақстанның Азаматтық партиясы», «Қазақстанның Коммунистік партиясы», «Қазақстанның Демократиялық партиясы», «Азамат», «Қазақстанның партиясы» және басқа ҚР негізгі партияларының бәрі жұмыс істеді. «Аналар», «Солярис», «Тұтынушылар қоғамы», «Ардагерлер кеңесі» және басқа осы сияқты сан алуан қоғамдық бірлестіктер құрылды. Діни білім беруді, ағартушылықты жаңғыртуға қадам жасалды. 1991-2000 жылдары мектеп дейінгі мекемелер мен ондағы балалардың саны үнемі қысқарды (тиісінше 87 және 85%-ға). Бұл үрдіс әсіресе 2000 мектепке дейінгі мекемеге балалардың 3,6%-ы баратын ауылдық жерде айқын байқалды. 1991-2001 жылдары жалпы білім беретін мектептер мен ондағы оқушылардың санының өзгерісі шамалы. Оқытуға жағдайы тәуір (сыныпта оқушылар санының аздығы, мұғалімдердің білім деңгейінің жоғарылығы, көбіне бір маусымда оқу және т.б.) жеке меншік жалпы білім беретін мектептер (2000-2001 оқы жылына барлық мектептердің шамамен 3%-ы және оқушылардың 0,4%-ы) пайда болды. 2000-2001 оқу жылында жоғары оқу орындарында 768 оқытушы, соның ішінде 32 ғылым докторы мен 252 ғылым кандидаты қызмет істеді. Мемлекеттік емес жоғары оқу орындары сұранысты студенттер саны 1970-жылдардағы деңгейінде қалды, «мәртебелі» мамандықтар (заңгер, экономист) ашылды, сырттай оқыту жаңғырды және т.б. 1990 жылдары экономикалық қиыншылықтарға, әлеуметтік бағдардың, меншік нысанының өзгеруін және тағы басқаларына байланысты мемлекеттік мәдени-ағарту мекемелерінің саны қысқарды. Мәселен, 1995-2000 жылдары кітапхана 483-тен 161-ге, клубтар 432-ден 112-ге дейін, театр көрермендері 29,2ғ оқырмандар 38,4, клубқа келушілер 65,7%-ға азайды. Өндіріс меншігіндегі жеке меншік мәдени-ағарту мекемелері (2001 жылдың басында 23) құрыла бастады. Ақылы қызмет түрлері күрт өсті (2002 жылы 55%). Солай бола тұрса да облыста 655 өнерпаздар бірлестігі (7,7 мыңдай қатысушы) сақталды. Көркем өнерпаздар ұжымдары барынша танымал. 2001 жылдың басына қарай 526 ұжымның 31-і «халықтық» немесе «үлгілі» атағын алды. Олар: «Лейся песня», «Рябинушка» ансамбльдері (Шарбақты), «Беу, жігіттер» (Баянауыл), «Русские узоры» фольклорлық ансамблі (Ақсу), «Сюрприз» хореографиялық ансамблі (Екібастұз) және басқалары. Мәдени-ағарту жұмысының нысандары сан алуан айтыстар, концерттер, мерекелік серуен, гала-концерт, фестиваль, конкурс т.б. Мысалы, облыстық «Балдәурен» балалар шығармашылығы фестиваліне мыңдай бала қатысты. Мәдени-ағарту мекемелері бой көтерген мәдени-ұлттық орталықтармен, Қазақстан халықтары Кіші Ассамблеясымен және басқа қоғамдық ұйымдармен, бірлестіктермен бірлесіп жұмыс істей бастады. 2002 жылы облыста 17 мұражай болып, оның көпшілігі соңғы он жылда ашылды. Бұлар облыстық Бұқар жырау атындағы әдебиет пен өнер мұражайы (1991), С.Торайғыров (1993), М.Ж. Көпеев (1994) мұражайлары, Майра Шамсутдинова атындағы ән шығармасы үйі (2000), Шафер үйі (2001), Ақсу, Шарбақтыдағы (2000), Успенкадағы (2001) аудандық тарихи-өлкетану мұражайлар жұмыс істейді. Жыл сайын мұражайларға 250 мыңдай адам келеді. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
Облыс жұртының саны 776,8 мың адам (01.01.2001), бұл Қазақстан халқының 5,17%-ын құрайды. Жұрттың орташа тығыздығы км²-ге 6,2 адам. Қалалықтар 63,7%. Облыс орталығында 306,8 мың адам тұрады (2001). Қазіргі Павлодар облысының аумағынан ертедегі адамдардың қонысының ізі табылды, бұл оның ежелгі мекен екенін дәлелдейді. Облыс аумағын негізінен қазақтар мекендейді. ХVІІІ ғасырдан бастап орыстардың Ертіс өңіріне келуіне қарай өзге ұлт өкілдерінің саны өсе бастады. Россияның орталық Поволжьеден, Украинадан жерсіз шаруалардың көшіп келуі жұрттың тез өсуіне ықпал етті. Павлодар уезінің жұртының саны 1883 жылы 11356, 1901 жылы 162495 адам болды, яғни 1883-1901 жылдар аралығында 1,4 еседен аса өсті. Қазақ жұртының саны 1883 жылы 106646 адам, немесе уезд жұртының 93,9%, 1901 жылы 146637 адам немесе 90,2%. 1896-1914 жылдары Солтүстік Қазақстан шегінде жалпы саны 1118700 адам, яғни Оралдан асқан барлық шаруалардың 27,2%-ы. XX ғасырдың бірінші жартысында 1-дүниежүзілік соғыстың, революцияның, азамат соғысының салдарына жұртшылық өсімі баяулады. 1917 жылғы уақиғалардан кейін жұртшылықтың саны бір жағынан қазақтардың отырықшылыққа көшуінің, екінші жағынан қоныстанушылар легінің ұлғаюының есебінен көбейді. Атқару комитеттің 1926-27 жылдардағы жұмысы туралы баяндамада уезд жұртшылығының саны 294361 адам деп көрсетілген. 1929 жылы Павлодар округінде 354830, соның ішінде ауылдық жерде 332830 адам тұрған. Жартысынан астамы (59,1%) қазақтар. 1930 жылдары голощекиндік зұлмат кезінде жұртшылықтың 50%-дайы өлді. Жұртшылықтың бір бөлігі облыстан тыс жерлерге кетті. Соғыстың алдындағы жылдары Ертіс өңіріне немістердің, поляктардың қоныстанғанына қарамастан 1939 жылғы халық санағында 29,1%-ға кеміп, 1929 жылмен салыстырғанда 251257 адамды құраған. Ұлы Отан соғысы жылдарында (1941-45) табиғи өсім төмендеді. Әскери міндеттілердің әскерге шақырылуына байланысты облыс жұртшылығы азайды. Соғыстың алғашқы жылдарында елдің батыс аудандарының тұрғындарының көшіп және Солтүстік Кавказ, Қырым, Поволжье халықтарының жер ауып келуіне байланысты үлкен механикалық өсу байқалды. 1941 жылдың аяғына қарай 15 мың адам қоныстанды. Павлодар облысынан майданға 46 мың адам шақырылды. Соның 21817-сі қаза тапқан немесе хабарсыз кеткен. Соғыстан кейінгі кезеңде жер ауып келген халықтар ата мекеніне қайтты. Бала туу мен табиғи өсу төмен деңгейінде қалды. Он жылда (1941-1950) тұрғындар саны сіл ғана өсті. Одан кейінгі он жылда (1951-60) жұртшылықтың саны табиғи өсудің, тың жерлерді игеруге жаңа өнеркәсіп құрылыстарына елдің басқа аудандарынан кісілердің келуінің есебіне жылдам өсе бастады. ==Жұртшылықтың саны== Жылдар Барлық жұртшылық (мың адам) Соның ішінде Жұртшылықтағы үлесі (%) 1883* 113567 Мәлімет жоқ Мәлімет жоқ 1959 жылы облыста адам саны 455013-ке жетті, оның 71%-ы ауылдық жерде тұрды. 1979 жылға қарай ауыл мен қала тұрғындарының ара салмағы соңғысының пайдасына өзгеріп, тиісінше 43,4% бен 56,6%-ды құрады. Қалалықтардың 83%-дан астамы облыстың үш қаласында Павлодарда, Екібастұзда, Ермакта (қазіргі Ақсуда) тұрақтанды. 1992 жылға дейін облыс жұртшылығы табиғи, сол сияқты механикалық өсу есебінен көбейді. 1992 жылы 956,0 мың адам болды. 1993 жылдан бастап жұртшылықтың азаюынан жалпы тенденциясы байқалады. Себептерінің бірі жұрттың өмір сапасының деңгейінің төмендігі. дағдарыс кісілерді көшіп кетуін арттыруда. 2001 жылдың басына қарай Павлодар облысында 776,8 мың адам тұрды. 1992-2001 жылдар кезеңінде облыс жұртшылығы 179,2 мың адамға немесе 18,7%-ға азайды. ==Жұртшылық өсімі== Жұртшылық өсімі табиғи өсуімен және көші-қонмен анықталады. 2002 жылы облыс жұртшылығының табиғи өсуі 389 адамды құрады, бұл 1991 жыл көрсеткішінен 25 есе кем. Бала туудың азаюы табиғи өсудің төмендеуіне басты себеп болып тұр. 1991 жылдан 2000 жылға дейінгі кезеңде бала туу облыста есе дерлік 17 мыңнан 8,7 мыңға дейін немесе 1000 адамға шаққанда 17,7-ден 11,1-ге дейін кеміді. Бүкіл өмір ішіндегі орта санды сипаттайтын бала туудың қосынды коэффициенті де қысқару тенденциясын көрсетеді. 2000 жылы бала туу деңгейі 1999 жылмен салыстырғанда 1,8%-ға ұлғайып, 1000 адамға шаққанда орташа 11,1 құрайды. Соңғы 10 жылда ауылдық жерде бала туу деңгейі төмендеп, қалалық қоныстардағы осындай көрсеткішпен теңесті (2000 жылы 1000 мың адамға шаққанда 11,1 бала). 2000 жылы бала туудың ең жоғары көрсеткіші Баянауыл (14,2%) және Ақтоғай (13,3%) аудандарында байқалды. 1999 жылмен салыстырғанда бала туу коэффициентінің барынша төмендегені Успенка (13,2%) және Лебяжі (12,6%) аудандарында байқалды. 2000 жылы облыс бойынша өлім деңгейі 1000 тұрғынға 10,6, қалаларда жоғарылау 11,1%. Өлгендер саны 8,3 мыңнан аса адам, 1995 жылы 10 мың. Өлімнің жоғары деңгейі Павлодар қаласында (11,7%), Ақсу қаласында (12,1%), Железинка (11,1%), Қашыр (10,9%) байқалады. Облыс бойынша табиғи өсу төмен күйінде қалып отыр 1000 тұрғынға 0,5, 1991 жылға қарағанда 10,2%. Баянауыл (5,7%), Ақтоғай (4,4%) аудандарында табиғи өсу жоғары. Павлодар, Ақсу қалалары мен Железинка ауданда табиғи өсу кері көрсеткішті көрсетеді. ==Жұртшылықтың жыныстық-жастық құрамы== Жұртшылықтың жыныстық-жастық құрамы еркектер мен әйелдердің ара салмағымен анықталады. 2002 жылы еркектер 369,9 мың, әйелдер 406,9 мың адам болды. Жалпы адам санында еркектердің үлесі 48,2%-дан (1992 ж.) 47,6%-ға (2001) төмендесе, әйелдердің үлесі 51,8%-дан (1992) 52,4%-ға (2001) өсті. Жыл сайын ұлдар қыздардан көп туады, 2002 жылы тиісінше 4383 және 4349. шамамен 25 жасқа қарай теңеседі де, одан соң ара салмақ өзгеріп, әйелдер көбейе бастайды. 65 жаста әйел еркектен екі есе дерлік көп болады (пирамиданы қара). 1998 жылдан 2000 жылға дейін жалпы тұрғындар санындағы балалар мен жасөспірімдер үлесі 27,6%-дан 26,1%-ға кеміді, зейнет жасындағылардың үлесі 11,8-ден 12,5%-ға өсті. Еңбекке қабілетті жастағылар үлесі 61,4%. Орта жас еркектердікі 30,3, әйелдердікі 33,8 жыл. ==Ұлттық құрам.== Облыс аумағында 100-ден астам ұлт пен ұлыстың өкілдері тұрады. Тұрғылық халқы қазақтар. Қазақтардың үлестік салмағы 1939 ж. 40,3%, 1959 ж. 25,6%, 1979 ж. 26,7% болды. Жалпы тұрғындар ішінде орыстардың үлесі 1939 ж. 34,4%, 1979 ж. 45,9%, украиндардікі 1939 ж. 18%, 1979 ж. 10,3%, немістердікі 1939 ж. 2,6%, 1979 ж. 10%. Облыс шекарасында ұлттық құрам бойынша орналасу әркелкі. Қазақтар облыстық барлық аумағында, дегенмен басым көпшілігі мал шаруашылығымен шұғылданатын оңтүстік Май, Лебяжье, Баянауыл аудандарында тұрып, 47,4-тен 74,6%-ға дейінгісін құрайды. Орыстар мен украиндар егін шаруашылығы дамыған солтүстік Ертіс, Железинка, Қашыр, Павлодар, Шарбақты аудандарында тұрақтаған. Немістер мен поляктар облыстың шығысында ауылдық жерлер мен қалаларда өмір сүреді. Татарлар, корейлер мен басқа ұлт өкілдері ауылдық және қалалық аймақтарды қоныстанған. Ұлтаралық қатынас тілі ретінде орыс тілі қолданылады. Мемлекеттік тіл қазақ тілі. Облыс аумағында қоныстану әр қилы. Ол табиғат жағдайының айырмашылығын, мекені мен сол жердің шаруашылықтың қай саласына қолайлылығына байланысты. Орташа тығыздық км²-ге 6,2 адамнан. Ертіс аңғары мен Павлодар қаласының төңірегінде км²-ге 10-нан 17 адамға дейін болса, облыстың оңтүстік батысында 0,6-08 адамға дейін төмендейді. 1980 жылға дейін облыста ауылдықтар көп болды. Павлодар облысы бойынша қалалықтардың үлестік салмағы 2000 жылы 63,7%-ды құрады. Селолық қоныстардың аумағы үлкен емес. Революцияға дейінгі кезеңде ең ерте отырықшы қоныстар Ертіс өзенінің бойында орналасқан казак станицалары мен поселкелер болды. Олар адамдарының көптігімен және сырт бейнесінің көріктілігімен (ағаш және кірпіш үйлер) ХІХ ғасырдың аяғы XX ғасырдың басында бой көтерген қоныстанушылар поселкелерінің тұрғындары азырақ. Үйлері саманнан қаланған. Қазіргі кезеңде облыс аумағында өндірістік маңызы мен абаттандырылуы жағынан ескілерден өзгеше жаңа ұжымшар поселкелері, кеңшар жанындағы поселкелер, машина-трактор станциялары, темір жол станциялары салынды. Ірі темір жол құрылысы мен өнеркәсіптің дамуына байланысты жаңа жұмысшы поселкелері өсіп шықты. Қалалықтар саны едәуір ұлғайып, 1980 жылдан басымдылыққа ие болды. Павлодар облысының құрамында (01.01.2002 жылғы жағдай бойынша) облыстық бағыныстағы қала Павлодар, Екібастұз, Ақсу, 166 округ, поселке, 516 село бар. Жұртшылық санына көші-қон, яғни мекен-жайын ауыстыруына байланысты адамдардың аумақ шекарасынан өтуі көп ықпал етеді. 1991 жылы Павлодар облысына 23689 адам келді, 2000 жылы келушілер саны 4,7 еседен аса азайып, 4955 адам болды. Жыл сайын облыстан көп адам көшіп кетеді. Келгендер мен кеткендер санының арасындағы айырмашылық, яғни көші-қон сальдосы 1991 жылы оң (кеткендер 3799 адамға аз) мәнді болса, 1992 жылдан бастап көші-қон сальдосы кері мәнге ие, 2000 жылы 15943 адамды құрады. Павлодар облысына келіп 60%-дан астамы республиканың басқа аудандарынан келгендер. 2000 жылы ТМД елдерінен келгендер 1853 адам немесе жалпы облысқа келгендердің 37%-ы. Облыс шегінен кеткендердің 60%-дан астамы ТМД елдеріне, 26,2%-ы әлемнің басқа елдеріне, 13,4%-ы республиканың басқа аудандарына қоныс аударғандар. Еңбек ресурстары (экономикалық белсенді және белсенді емес жұртшылықтың саны және ІІ топтағы мүгедектер мен зейнеткерлерді қоспағанда) еңбекке қабілетті жастағы (16-дан зейнет жасына дейінгі) адамдар. 2000 жылы облыстың еңбек ресурстарын 476,2 мың адам құрады. Экономикалық белсенді жұртшылықтың үлесі 87%. 2000 жылы экономикада 357,3 мың адам еңбек етті, жұмыссыздар саны 57,0 мың адам немесе экономикалық белсенді жұртшылықтың 13,8%-ы. Қала бойынша бұл көрсеткіш 280,8 мың адам немесе 32,2%. Жас бойынша жұмыс істейтіндердің санын экономикалық қызмет түрлері бойынша бөлу: өнеркәсіп 40,86% ауыл шаруашылығы 3,36% құрылыс 2,77% көлік және байланыс 10,5% білім беру 18,34% денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер 8,93% қызметтің басқа түрлері 14,4%. Барлығы: 147610 мың адам*. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
Қазіргі ғылыми мәліметтер Ертіс өңірінің ерте антропогенез аймақтарына жататынын, адамдардың өмір сүруіне, экономикалық тұрмысына қолайлы болғанын дәлелдейді. Тас ғасырында Ертіс өңірін мекендеген тайпалар еңбек құралдарын жасап, ұсақ аңдарды аулаумен айналысқан. Жалпы тарихи үрдістен айырмашылығы егін және мал шаруашылықтары бүкіл Ертістің Павлодар өңірінде де кейінірек ХVІІІ ғасырдың басында пайда болған. Экономика жүйесі мен қазіргі рынок секторы Павлодар облысында Ресейдің орталық облыстарынан шаруалардың көшіп келуімен байланысты ХІХ ғасырдың екінші жартысында қалыптасқан. Ресейдің түрлі облыстарынан шаруалардың көшіп келуімен Павлодар уезінің құнарлы далаларын игеру, ең бастысы астық дақылдарын өсіру басталды. Ертіс жайылмасында суармалы шабындықтардың, жайылымдардың болуы мал шаруашылығын дамытуға ықпал етті. Дәстүр бойынша жергілікті жұрт қой және жылқы айналысса, қоныстанушылар етті-сүт мал шаруашылығын дамытуға ат салысты. Статистикалық мәлімет бойынша Павлодар облысында 1917 жылы мал басы көп болған, яғни Семей облысының жалпы мал басының 29%-ы осында болған. Уезде ауыл шаруашылығы шикізатын ұқсату негізінде құрылған тамақ және жеңіл өнеркәсіп дамыды. Ұн тарту жақсы қарқын алды. 1908 жылы Павлодар уезінде 242, соның ішінде су, 47 ат, 191 жел диірмені болды. Май былғау дами бастады. ==1917 жылы Павлодар уезіндегі мал басы== Мал түлігі Қазақтарда Жұртшылықтың басқа топтарында Жалпы мал басы Мың бас Мың бас Мың бас Жылқы 263,1 81,4 60,1 18,6 323,2 100 Ірі қара мал 371,3 75,3 121,4 24,7 492,7 100 Қой мен ешкі 594,9 86,0 96,8 14,0 691,7 100 Шошқа 19,2 100 19,2 100 Павлодар облысы қойнауының пайдалы кен қазбаларына бай екені ежелден белгілі. ХІХ ғасырдың аяғы XX ғасырдың басында шетел капиталының құйылуымен кен өндіру өнеркәсібінің түрлі салалары, соның ішінде бастылары тұз өнеркәсібі, тас көмір мен полиметалл кендерін өндіру салалары пайда болды. ХІХ ғасырдың басында Ертістің сол жағалауында кен заводы өнеркәсібі дами бастады. Павлодар уезінің алғашқы бірі Попов алтын мен басқа кен орындарына барлау жүргізді. 1839 жылы Баянауыл мен Қарқаралы кеніштерінен алынған қорғасын, күміс пен мыс кендерін балқытатын алғашқы заводын салған (завод 17 жыл жұмыс істеп, сол мерзім ішінде 78,3 мың пұт қорғасын, 33 пұттай күміс пен 394 пұт мыс балқытылды). Павлодарлық көпес Деров шағын мөлшерде Софиев, Надежда, кеніштерінде мыс өндіріп, Қарабидайық көлінің жағасында Екібастұзға тақау Вознесенск мыс балқыту заводында балқытты. 1893 жылы көпес Деров Екібастұздың тас көмір орындарын иемденіп, барлау шахтасын (Никольская, Демьяновская, Артемьевская, Екатеринская, Владимирская, Ольгинская, Косумовская, Маринская, Воскресенская) салды. 1913 жылы Екібастұз кен орнын ағылшын концессиясы Лесли Уркварт басқаратын «Қырғыз таукен өнеркәсібі акционерлік қоғамы» иелігіне алады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қырғыз тау кен өнеркәсібі акционерлік қоғамы Екібастұзда жұмысқа кіріседі. шахтасында шапқы машинасы, ұрғымалы балға мен компрессорлы қондырғылардың көмегімен көмір өндіруді механикаландыру басталды. Мұнда айына мың тоннадай кокс шығаратын ульев типті 24 кокс пеші салынды. 1916 жылы 64 мың тонна көмір өндірілді, көмір өндіруді 1917 жылы 245 мың тоннаға, одан соң 500 мың тоннаға дейін жеткізу жоспарланған. Шахталарды қалпына келтіруге ғана емес, қорғасын мен цинк заводтарын, жұмысшы поселкелері мен басқа объектілерді салуға назар аударылды. Толық жылдық жобалау қуатын цинктен 25 мың, қорғасын 13 мың, мыс 100, күміс 210, алтын 18 тоннаға жеткізу болжанған еді. Ауыл шаруашылығы және өндіріспен бірге сауда дамыды. Павлодар уезі шикізат көзі ретінде біртіндеп Ресей рыногына еніп, соның бөлінбес бөлігіне айналды. Павлодар уезінде ұн тартатын өнеркәсіп елеулі дамыды, жылдық өнімділігі 3,5 миллион пұттай 40 бу диірмен болды. Павлодардың өзінде бу диірмені, су көлігінің механикалық шеберханалары, Могалин механика заводы, электр станциясы мен бір қатар ұсақ өнеркәсіп кәсіпорындары темекі фабрикасы, сабын қайнататын завод, тері заводы орналасты. Етікші шеберханалары, қой терісінен тон тігетін, тоқаш, шұжық және басқа қолөнер өндірістері жұмыс істеді. 1928 жылы «Павлодартұз» тресі Колча сульфатты көлін есептегенде 16 тұзды көлді біріктірді, қорының қуаты зор болғанымен аз зерттелді. 1920 жылдан бастап Павлодар кірпіш заводы жұмыс істей бастады. Завод бастапқыда жылына 100-150 мың дана кірпіш шығарды. 1926-27 жылдары 600 мың данадан астам күйдірілген кірпіш шығарылды. 1928 жылға қарай екі миллион кірпіш шығаруға жұмысшылармен шарт жасалды. 1926 жылғы қазаннан 1927 жылғы қазанға дейін 9250 шелек сыра өндірілді, бір шелек мөлдір сыраның бағасы сом, өзіндік құны 3,26 сом, кірісі 1,38 сом болды. КСРО Жоғарғы Советі Президиумының 1938 жылғы 15 қаңтардағы Жарлығымен Павлодар облысы құрылды. Қазақ ССР Орталық атқару комитетінің құрылысымен Павлодар облысының құрамына Павлодар, Каганович, Цурюпин, Ертіс, Куйбышев, Үрлітүп, Максим Горький, Бесқарағай, Лозов және Қарағанды облысынан бөлінген Баянауыл аудандары кірді. Павлодар облысының орталығы болып Павлодар қаласы бекітілді. ==Павлодар облысының экономикалық дамуының көрсеткіштері (1938 жылға)== ==Өнеркәсіп өндірісі (Павлодар облысы)== ==Ауыл шаруашылығы (Павлодар облысы)== ==Құрылыс (Павлодар облысы)== ==Көлік (Павлодар облысы)== ==Коммуналдық сала (Павлодар облысы)== ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы Санат:Қазақстан экономикасы 
'''Ғылым бейбітшілік жолында қызмет етеді''' Қаныш Сәтбаевтың публицисттік мақаласы. 1951 жылы «Әдебиет және искусство» (қазіргі «Жұлдыз») журналының 10-санында жарияланған. 50-жылдардың басында халықаралық қатынастардың шиеленісіп кеткені белгілі. Ұлы ғалым бейбітшілік сүйгіш халықтардың жаңа соғыс өртінің туылуына жол бермейтініне бар дауысымен жар сала үн қосады. Соғысқа қарсы күрестің әлемдік деңгейде орасан зор қозғалысқа айналғанын және оның сөзсіз жеңіске жететінін сеніммен баяндайды. Кеңестік Қазақстанда еңбек сүйгіш және дарынды қазақ халқы, оның көп санды ғалымдар отряды ''«өздерінің бар күші мен білімін бейбітшілік ісіне, бүкіл прогресшіл адамзаттың игілікті ісіне толық күмән жоқ»,'' деп түйеді. Өйткені біздің елдегі ғылымның алға қойған міндеті және прогрестің жоғары мақсаттарына қызмет ету, табиғат заңдарын адамның мақсатына бағындыру»,'' дейді. Мақала кейін Сәтбаевтың томдық таңдамалы еңбектерінің 1970 жылы жарық көрген 5-кітабына, 1989 жылы баспадан шыққан «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Тұғыл''' (1992 жылға дейін ''Приозёрный'') Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы ауыл, Тұғыл ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ақжар ауылынан қарай 40 км жерде, Зайсан көлінің оңтүстік жағасындағы далалы өңірде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 7483 адам (3957 ер адам және 3526 әйел адам) болса, 2009 жылы 4744 адамды (2340 ер адам және 2404 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1958 жылы өзен айлағы есебінде қаланды. Тұғыл аудандағы бірден-бір өнеркәсіп орталығы болып табылады. Мұнда республикалық маңызы бар балық өңдеу кәсіпорны, машина-трактор жөндеу шеберханасы, мұнай базасы, байланыс бөлімшесі жұмыс істейді. == Инфрақрылымы == орта мектеп, балабақша, мәдениет сарайы, кинотеатр, кітапханалар, аурухана, дәріхана бар. Тұғыл арқылы Зайсан Қалбатау Өскемен автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == ауданы елді мекендері 
'''Ғылым және жастар''' Мәскеудегі КСРО Ғылым Академиясы баспасынан 1958 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. бөлімнен тұрады. Еңбек комсомолдың 40 жылдығына арналған. Жастардың отандық ғылымды дамытудағы рөлі, партия мен үкіметтің ғылыми шығармашылыққа көзқарасы, аға буынның жастарға жасап отырған қолдауы, алдына қойылған мақсаттар мен міндеттері кеңінен айтылады. Үлкен бір бөлімдегі очерк жас ғалымдарға арналған. Кітаптың 3-бөлімінде академик Қаныш Сәтбаевтың «Ғылымның барлық күші коммунистік құрылысқа» атты мақаласы берілген. Онда жастардың республиканың экономика және мәдени дамуындағы алатын үлкен орны атап көрсетіліп, Шымкент қорғасын, Балқаш мыс балқыту, Қарағанды металлургия зауыттары мен Бұқтырма СЭС-індегі қажырлы еңбектері айтылған. Республикадағы ғылымның дамуына дарынды жастардың тигізіп отырған әсері автордың назарынан тыс қалмаған. Көлемі 29,6 баспа табақ. Таралымы 50 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар 
Жұртшылық мың адам 250 Өнеркәсіп өнімінің жалпы көлемі млн. сом 24,4 Жалпы егіс алқабы мың га 470,3 Астықтың жалпы түсімі мың 59,7 га астық өнімділігі 12,7 Ірі қара мал басы мың бас 226,9 Бөлшек товар айналымы млн. сом 12,3 Павлодар облысы алғаш құрылғанда бірнеше ондаған кәсіпорын ғана болды, солардың ішінде полиметалл кендерін өндіретін «Майқайыңалтын» комбинаты, «Павлодартұз» тресі, Екібастұздық кірпіш заводы, жеңіл өнеркәсіп саласында тігін, тері, қой терісінен тон тігетін және басқа кәсіпорындар көзге түсетін. Ауыл шаруашылығында шаруа қожалықтарының 95,6%-ын біріктіретін 465 ұжымшар болды. Халық ағарту саласында санаулы адам (1409 адам, соның ішінде жоғары білімдісі 44, орта білімдісі 294, бастауыш білімдісі 1152) еңбек етті. Халық шаруашылығына қажетті кадрлар педагогикалық, сүт және мал техникумдарда даярланып, оларда 900-дей оқушы оқыды. 1939 жылы өткен БКП/б/ ХVІІІ съезі негізгі экономикалық міндеттерді айқындап берді. Оны шешудің маңызды құрамдарының бірі елдің шығыс аудандарын игеру еді. осыған байланысты Павлодар облысының алдынан жаңа перспективалар ашылды. 1940 жылға қарай ауыл шаруашылығында елеулі ілгерілеушілік болды: мал басы 28%-ға өсті, тұқымын жақсартуға алғашқы қадам жасалды. Ұжымшарлар ұйымдық жағынан нығайды. Қолапайсыз егіс бригадаларынан өзгеше еңбек ақы төлеудің звенолық жүйесіне көшу ұжымшар еңбеккерлерінің табысының өсуіне ықпал етті. Өнеркәсіптің жалпы өнімі 140% дерлік өскенімен облыс үлесі өте төмен болды: 1939 жылы Екібастұзда мың, Жамантұз бен Майкөбенде 12 мың тоннадан сәл астам көмір өндірілді. Көмір өндіру қолмен атқарылатын. 1940 жылы жүргізілген геологиялық барлау жұмыстарының кешені екібастұздық көмір орындарының жалпы жобаларына алдын ала бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінен мол үміт күтілді. Облыс орталығы құлаш жайды. Соғыстың алдындағы жылда ғана хром заводы, балық заводы, нан комбинаты салынды. Павлодар тұрғынының саны 29 мың адамға жетті. Мұнда 15 жалпы білім беретін мектеп, арнаулы мектеп жұмыс істеді. Облыс орталығының өзі де орталық көшелерге қолмен тас төселді, Ертіс өзенінен Володар көшесіне дейін бірнеше жүз метр су құбыры тартылды, жаңа объектілер монша, балалар бақшасы, ясли бой көтерді, сүт-консерві заводының тұрғын үйлері салынды. Тұңғыш көп қабатты 16 пәтерлі үй мақтанышына айналып, «үшінші бесжылдықтың аса маңызды құрылысы» атанды. Облыс өнеркәсібі Ұлы Отан соғысы жылдарында қатты серпін алды. Соғыстың басталуына байланысты фашистер басып алған экономикалық маңызды аудандардан кәсіпорындардың аз ғана бөлігін алып шығу мүмкін болуының, сол сияқты орталықтың бірқатар өндіріс елдің шығыс аудандарына көшірілуінің салдарынан алғашқы айларда өнеркәсіп өнімінің көлемі күрт қысқарды. Бұл өнеркәсіптің алдына барлық шаруашылық өмірді қысқа мерзім ішінде қайта құрып, соғыс мүддесіне орайластыру міндетін қойды. Павлодар облысында соғыс жағдайында жұмыс істеу үшін өнеркәсіпті қайта құру көп уақыт алған жоқ, өйткені жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарда майдан өнімін шығару белгіленбеген еді. аз уақытта алтын, күміс, тұз, отқа төзімді балшық өндірісін ұлғайту, өзен көліктерін, ауыл шаруашылығы машиналарын барынша көп жөндеу қажет болды. Соғыстың алғашқы екі жылында Павлодар облысы өнеркәсіп дамуының жоғарғы деңгейіне қол жеткізді. Облыстық жергілікті өнеркәсіп саласы бойынша 1942 жылы 41 цех пен өнеркәсіп кәсіпорны ұйымдастырылды. Бұрын облыста өндірілмеген ағаш табанды аяқ киім, сабаннан қағаз жасау, қалдықтардан аяқ киім тігу, сабын, қыш құмыра, сіріңке, кокс, дөрекі шұға және тағы басқа өнімдер шығаратын жаңа өндірістер игерілді. 1942 жылғы мәлімет бойынша жоспарды Павлодар облысының жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындары 1770 мың, ал кооперативтік кәсіпорындар 1142,3 мың сомға орындаған, жыл ішінде облыстық жергілікті өнеркәсіп еңбек өнімділігі 15%-ға өсті. Армия үшін көпшілік тұтынатын товарлар дайындау жоспардан тыс млн. сомға орындалды. Соғыс жылдарында жергілікті және кооперативтік өнеркәсіп өсіп дамыды. Тек облыстық өнеркәсіп жүйесінде соғыс жылдары жалпы өнім шығару 4,3 есе, 706,5 мың сомнан 3084,4 мың сомға өсті. Шығарылатын өнімдердің ассортименті 100 түрге жетті. Соғыстан кейінгі бірінші бесжылдық соғыста бұзылған халық шаруашылығын қалпына келтіруге бүкіл күшті жұмылдыруды талап етті. 1954 жылы тың игеру басталды. КСРО-ның бүкіл бұрышынан Қазақстанға құрылыс материалдарын, үйлер, ауыл шаруашылығ техникасын, жылжымалы электр станцияларын, жүк автокөлігін тиеген эшелондар ағылды. Тыңға дала еңбеккерлерімен бірге мұғалімдер, дәрігерлер, инженерлер келіп, село мәдениетінің деңгейін көтеруге оң әсерін тигізді. Облыста игерілуге ұсынылған 750 мың гектардың орнына моллионнан гектардан астам жер жыртылды. 1954-1956 жылдар ішінде павлодарлықтар екі миллионнан астам тың жер жыртып, жалпы егіс алқабын 1953 жылмен салыстырғанда төрт есе дерлік кеңейтті, ал жалпы астық түсімі сегіз есе ұлғайды. Сол жылдары 32 жаңа астық кеңшары мен МТС құрылып, ең жаңа техникамен туыстас республикалар мен облыстардан мемлекет есебінен Павлодар облысына 50 мыңдай отбасы тұрақты қоныстануға жіберілді. Облыстың ауыл шаруашылығын жарақтандыруға көптеген тракторлар, комбайндар, жүк автомобильдері, сан алуан ауыл шаруашылығы машиналары мен бөлінді. Егіс алқаптарының кеңеюі мен мол астық ұжымшарлар мен кеңшарлардың экономикасын айтарлықтай нығайтты, сонымен бірге еңбекшілердің тұрмыс деңгейі көтерілді. Миллионер ұжымшардың саны тың игеруге дейін барлығы 17 болса, 1954 жылы 143-ке жеткенін айтсақ та жеткілікті. Осылайша тың және тыңайған жерлерді игеру Павлодар облысын Қазақстанның ғана емес Совет Одағының астық шаруашылығының ірі орталығына айналдырды. Павлодар облысы өнеркәсібінің өсуі елімізде социалистік құрылыс барысында мүмкін болып, соның нәтижесінде бұрын кенже қалған шеткі ұлттық аймақтардың дамуын материалдық база жасалды. Мәселен, кен өндіру өндірісі қазіргі Павлодар облысының аумағында Ұлы Октябрь социалистік революциясына дейін пайда болғанымен жергілікті кен, отын және тұз байлығын жалпы мемлекеттік іс ретінде жүзеге асқан шаруашылықтың социалистік жүйесі жағдайында ғана кең құлаш жайды. Облыстың басты энергетикалық ресурстары Екібастұздың тас көмірі мен Майкөбеннің қоңыр көмірі, келешекте Ертістің энергетикалық ресурстары халық шаруашылығына қызмет етеді. Көмір өнеркәсібі Совет Одағында ең ірілердің бірінен саналған, Қазақстанда Құсмұрын мен Қарағанды бассейндерінен кейінгі орында тұрған Екібастұз кен орнында шоғырланған. Онда жалпы көмір қоры мллиардтаған тоннамен есептеледі. Екібастұз көмір бассейні көмір жинағының тығыздығы (1 ш. км-ге 144 млн. т) бойынша әлемде бірінші орынды, 150 метрден асатын көмір қабатының қуаты жағынан жер шарында белгілі кен орындары арасында төртінші орынды иемденеді. Көмірдің жинақы жатуы, қабаттардың зор қуаты мен олардың жер бетіне тақау орналасу кен орнында ең үнемді тәсіл ашық карьермен жұмыс істеуге ерекше қолайлы. Павлодар облысында ағаш өңдейтін комбинаттар құрылды, солардың ішінде ең ірілері Павлодар, Үрлітүп, Екібастұз. Олардың өнімінің ассортименті сан алуан: әдемі жиһаз (шифоньер, шкаф, стол, орындық), ат арба, шана, ыдыс, соңғы жылдары дала вагондарын, дала ұсталықтарын, қамыс қалқанды қөс және басқаларын шығара бастады. Павлодар облысының тамақ өнеркәсібі жергілік ауыл шаруашылығы шикізатын ұқсатады. Барлық жалпы өнеркәсіп өнімі көлемінің үштен бірден астамы мен өнеркәсіп жұмысшыларының 15%-дан астамы соның үлесінде. Ұн тарту, нан пісіру, сүт-май жасау мен балық өнеркәсіптері ең дамыған салалары болып табылады, сондай-ақ сыра қайнату, кондитерлік және басқа кәсіпорындары бар. Барлық кәсіпорындар кеңес кезінде жаңадан салынған және түбірінен қайта Облыстың жеңіл өнеркәсібінің салалары: тігін, тері, қой терісінен тон тігу, тері аяқ киім және басқалары. Олардың бәрі де негізінен жергілікті және кооперативтік өнеркәсіп тарапынан дамуда, кәсіпорындары үлкен емес. 60-жылдары халық санының және сұраныстың енуіне байланысты Павлодарда тігін фабрикасы мен жеке тігін ательесін ашу қажеттілігі туды. Жеңіл өнеркәсіп арасында Ұлы Отан соғысы кезінде Павлодарға көшірілген тері (хром) заводы айрықша көзге түседі. Ол жергілікті тері шикізатынан жоғары сапалы қара, түрлі-түсті, астарлық, аяқ киім, галантерейлік хром, велюр және басқа сорттар шығарады. Завод өнімі Қазақстанның аяқ киім және галантереялық өнеркәсіп кәсіпорындарына жөнелтіледі. Павлодар облысы сан алуан қарқынды дамыған өнеркәсібімен Қарағанды экономикалық әкімшілік ауданының маңызды бөлігіне айналып, оның негізгі өнеркәсіп кешенін көмір, металлургия, химия және машина жасау өнеркәсібімен толықтыруда. Қара, түсті, асыл және сирек металдарды өндіріп, ұқсатуда Қарағандымен Павлодар облысының ортақ мүдделері көп. Ақмола-Павлодар облысы темір жолы арқылы Қарағандымен, Ақмоламен және басқа жерлермен байланысады. жылдардың аяғы облыс тарихында үлкен индустрияның қалыптасуы мен сонымен қоса Павлодар құрылысы мен аббаттануының гүлдену кезеңі. 1955 жылы трактор және аллюминий заводтарының құрылысы басталды. 1959-1965 жеті жылдығы Ертістің Павлодар өңірі үшін ірі меже болды. Сол кезеңде құрылыс индустриясының негізі қаланды, өнеркәсіп кәсіпорындары машина жасау заводы, аллюминий заводының бірінші кезегі, ТЭЦ-2 өнім бере бастады, Ертіс арқылы өтетін автожол көпірі пайдалануға бір жыл бұрын тапсырылды, телеорталық, ЖБИ-2 салынды, трамвайдың бірінші кезегі іске қосылды. Жалпы тек Павлодардың өзінде 45 өндірістік кәсіпорын жұмыс істеп, құрылысшылардың саны 20 мың адам болды. 417 мың шаршы метр тұрғын үй салынды. 60-жылдары Ертіс жағасында ГРЭС, ферроқорытпа заводы, құрылыс индустриясы заводы сияқты ірі өндіріс кәсіпорындары салына бастады. Өндірістік құрылыспен бір мезгілде тұрғын үй қоры мен объектілерінің құрылысы жүргізілді. 11 бесжылдықта қарқынды дамып, жыл сайын 14000 шаршы метрдей тұрғын үй пайдалануға берілді. КСРО Трактор және ауыл шаруашылығы машина жасау министрінің 1966 жылғы наурыздағы №70 бұйрығымен Павлодар машина жасау зауытын қайта жабдықтау нәтижесінде Павлодар трактор заводы құрылды. Егіс тракторлары өндірісін ұлғайту мақсатында елде 1971 жылға қарай Павлодар трактор заводының қуатын жылына 82 мың ДТ-75М трактор шығаруға жеткізу көзделді. 1971 жылы каналы пайдалануға берілді. каналының кешеніне 458 километр трассада 100-ден аса ғимарат, Ертістің суын 453 метр деңгейге көтеретін 22 насос станциясы, 13 су қоймасы, байланыс желілері, үш поселке кірді. Канал аймағында Павлодар облысында «Пригородный», Ю. Гагарин атындағы, Октябрьдің 60 жылдығы атындағы, Қарағанды облысында «қазақстан», «Мирный», «Звезда» жаңа кеңшарлар құрылды. Канал суымен 100 мың гектар ауыл шаруашылығы алқабы суландырылды. 1974 жылы 30 желтоқсанда Павлодар картон-рубероид заводы пайдалануға қабылданды. Заводта жұқа жамылтқы өндірісінің негізі жамылтқы картон өндірісінің толық циклі бар. Шикізат ретінде шүберек, макулатура, ағаш үгінділері және басқалар пайдаланылады. Тоғызыншы бесжылдықтың (1971-1975) қорытындысы бойынша Ертістің Павлодар өңірінің өнеркәсіп өндірісінің көлемі екі есе өсті. мыңдай еңбеккерлер ордендермен және медальдармен марапатталды, олардың арасында 12 Социалистік Еңбек Ері бар. 1970 жылғы халық санағында облыс тұрғындары 700 мыңдай адам болса, 1972 жылы 730 мыңнан асты. 70-жылдардың екінші жартысында облыстың келешегі Республика мен бүкіл елдің ірі индустриалды орталығы ретінде айқындалды. 80-жылдары өңірді дамытуға жаңа үлкен қадам жасалды. Облыста машина жасау, энергетика, қара және түсті металлургия, жылу, мұнай өңдеу және химия өнеркәсібі бұрынғысынша қарқынды дамыды. 100 кәсіпорын мен цех іске қосылды. Өнеркәсіп өндірісінің көлемі 28,8 пайызға өсті. Жаңа техника бойынша мыңнан астам шара, экономикалық тиімділігі 80 млн. сом шамасында 30 мың өнертапқыштық ұсыныс енгізілді 10-бесжылдықпен салыстырғанда капитал салымының көлемі бір жарым есе өсіп, Екібастұз кешені құрылысының қарқыны артты. 1990-94 жылдары экономиканың барлық саласында дерлік өнім өндірісінің, жұмыс пен қызмет көрсетудің көлемі едәуір қысқарды. Мұны, ең алдымен, экономиканы өндірістік және қамтамасыз ету жүйесінің, кәсіпорындардың байланыстарының «құлауымен» түсіндіруге болады. Инфляцияның жоғары қарқыны барлық жинақтар мен кәсіпорындардың айналымдағы қаржыларын құнсыздандырды. Тез құбылмалы жағдайға, экономиканы ырықтандыру үрдісіне бейімделуге қабілетсіздік кәсіпорындардың не ішкі, не сыртқы рынакта өтпейтін, бәсекеге қабілетсіз товарларды шығара беруіне соқтырды. Кәсіпорынның айналмалы капиталы өтпейтін товармен «тұйықталды». Соның салдарынан дайын өнім не қоймаларды толтырды, не сатып алуға жағдайы жоқтарға берілді, сөйтіп берешекті өсірді. Өнім өндірісінің мен қызмет көрсету түрлерінің қысқару түрлі сипатта болды. Өнеркәсіпте жеңіл, химия, мұнай өңдеу, сол сияқты трактор жасау өнім шығару барынша тез қысқарды. Өнеркәсіп кешенін жасақтарында жекелеген сала топтарын дамытуға тепе-теңдіктің сақталмағанын, соның салдарынан белгілі бір дәрежеде құрылымының бұзылғанын айтпай кетуге болмайды. Маманданудың (металлургия, базалық салаларының дамуы жеңіл және тамақ өнеркәсібінің даму қарқынына әлденеше есе асып түсті. Жекешелендіру мен мемлекет меншігінен алу 90-жылдардың ортасында реформаландыру саласындағы негізгі үрдістер болды. Ірі объектілерді жекешелендіру жеке жобалар бойынша жүргізілді. Жекешелендіру басталарда бәсекеге қабілетті экспорттық өнім өндіретін Павлодар облысының аса ірі дәрі дерлік қиын қаржылық жағдайға тап болды, шығынға ұшырап, қарыздары көбейді. Бұл кәсіпорындарды трасттық басқаруға беру олардың қалыпты жұмысын қалпына келтірудің барынша тиімді тәсілі болатын. Компания басшылары кәсіпорын қызметкерлеріне берешекті төлеуге және айналымдағы капиталға қаржы инвестициялауға міндеттеме алды. Алайда трасттық компаниялар осы кәсіпорындардың акционерлік капиталына қатыспай өндірісті одан әрі дамытуды инвестициялауды міндетіне алудан қашқақтады. Сондықтан шетелдік инвесторлардың меншігіне және энергетика кешендері акцияларының мемлекеттік пакеттері сатылды. Мәселен, көмір өнеркәсібінде М.А.Қ. аса ірі кәсіпорны қайта оның құрамынан бес көмір разрезі шығарылды да, солардың негізінде дербес кәсіпорын құрылды. 2001 жылдың басына қарай жеке меншік нысаны нақты сектордың барлық салаларында басымдылыққа ие болды. 2000 жылдың қорытындысы бойынша облыста тіркелген барлық кәсіпорындардың 78,9%-жеке, 20,8%-ы мемлекеттік, 0,3%-ы шетелдік меншікте еді. Жалпы өнеркәсіптегі жекешелендіру экспортқа бағдарланған өндіріске шетелдік капиталды тартуға мүмкіндік берді. Жеке меншіктің дамып, басымдылыққа ие болу банкроттық үрдістерді, санкциялар өткізуге, қарызды төлемегені үшін мүліктік жауапкершілікті белгілеуге алғы шарт тудырды. 2002-2003 жылдар облыстың дамуының негізгі объектілерінің жақсарғанын көрсетеді. Өнеркәсіп өндірісі мен ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 2001 жылғы деңгейден асты, сыртқы сауда балансының оң сальдосы 30,2%-ға өсіп, 143,9 млн. АҚШ долларын құрады. Өсуіне металлургия өндірістік қуатын қайта жасақтау мен қайта жарақтандыру бойынша өткізілген шаралар ықпал етті. ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАСЫ ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары''' Қаныш Сәтбаевтың таңдамалы мақалаларының жинағы. 1989 жылы Алматыдағы «Ғылым» баспасында жарық көрген. Қазақ КСР Ғылым Академиясының Ш.Уәлиханов атындағы Тарих, археологиялық және этнографиялық институты дайындаған. Редакция алқасына академиктер Ж.Әбділдин, А.Абдулин, Ш.Шокин, В.И.Штифанов, Ғылым Академиясының мүшелері А.Қошанов, Ш.Сәтбаева, Р.Сүлейменовтер енген. Жауапты редакторы М.Қозыбаев, жауапты шығарушы Ж.Аханов. 440 бет, таралымы 1500 дана. Кітапқа Сәтбаевтың мәдениет пен ғылымды дамытудың маңызды проблемаларын көтерген публицисттік еңбектері енген. Қазақ және орыс тілдерінде тараудан тұратын жинақта Үлкен Жезқазған проблемаларын, Қазақстанда ғылымды дамыту мәселелерін көтерген мақалалары топтастырылған. Сондай-ақ ғалымның ертеректе жазған «Томск қаласындағы ұлттар кеші», «Қазақстанның ұлттық театры туралы», «Обаған», «Ер Едіге» секілді мәдениет пен өнер мәселелерін қозғаған мақалалары да қамтылған. Кітап ғалымдарға және қалың оқырман қауымға арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Ғылыми қызметкерлердiң 1961 жылы 12-14 маусымда кремльде өткен бүкілодақтық кеңесі''' Кеңестің Мәскеуде 1961 жылы орыс тілінде жарық көрген стенограммасы мен материалдары. Кеңес барысында академик М.В.Келдыш баяндама жасап, А.Н.Косыгин бастаған 72 адам сөйлеген. Кеңес жұмысы Ю.А.Гагариннің әлемде бірінші болып ғарышқа ұшуы мен елімізде ғылымды үйлестіруді ретке келтіру туралы партияның Орталық комитеті мен КСРО Министр Кеңесінің шешімі шыққан кезге және СОКП XXI съезінің өтер қарсаңына тура келген. Оған ғылым мен техниканың әр саласының озық қайраткерлері қатысты. Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті, академик Қаныш Сәтбаев өз сөзінде Қазақстан Кеңес Өкіметі орнағаннан кейінгі жылдарда Кеңес Одағындағы мықты индустриялы, ғылымы мен мәдениеті гүлденген алдыңғы қатарлы республикаға айналды, құрылғанына 15 жыл толған Қазақ КСР Ғылым Академиясының институттары ғылымның негізгі салалары бойынша көптеген мәселелердің шешімін табуда дей келе, академия жұмысын, оның институттарының Қазақстанның ірі өндіріс, өнеркәсіп мамандарымен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істеп жатқанын, болашақта атқарылар істер жайында жан-жақты баяндайды. Көлемі 20,5 баспа табақ. Таралымы мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар 
'''Қалалар мен ауылдар әр кездерде әр түрлі әлеуметтік жағдайларға бой көтерді.''' Қалалар мен қала типтес поселкелер қазақтардың ата қонысында (мысалы, Баянауыл сияқты) облыс аумағын орыстар игерген кезеңде салынған бекіністер мен казак станциялары орнасқан жерлерде (Павлодар) құрылды. Қалаларды, қала типтес поселкелерді, селоларды салғанда жер бедері квартал құрылысты тік тұрышты жобалау жүйесін таңдауға мүмкіндік берді. Желі күшті қатал климат, жаздың ыстық, қыстың аязды болуы орталық елді мекендерді ықтасын жерлерге, орман паналарында орналастыруға мәжбүр етті. Елді мекенді салғанда ертеден ғимараттар типі жергілікті табиғи материалдар түріне қарай анықталады. Орман ресурстарына бай облыстың солтүстік және шығыс аудандарында (Железинка, Лебяжі, Шарбақты) ағаш құрылысы дамыған. Облыстың қалған аудандарында әдетте саман мен кірпіш қолданылады. Өнеркәсіптің дамуымен ағаш пен саманның орнына индустриалды материалдар мен құрылыс әдісі келді. Облыс қалалары мен поселкелері тың және тыңайған жерлерді игеру, ірі өнеркәсіп кәсіпорындарын салу кезеңдерінде қатты өсті. Облыстың қала жұрты Павлодар, Екібастұз, Ақсу қалаларында шоғырланған. Қала құрылысы сібір ағаштарынан тұрғызылған оғаш үйлер мен сандаған лабаздар орналасқан көшелердің тік бұрышты тор бойынша жүргізілген. Кірпіштен салынған кейбір тұрғын үйлер, сауда мекемелері, диірмендер осы кезге дейін сақталған. Бірегей жоба бойынша салынған ғимараттар әлі де аз емес. Көпес Сорокиннің үйінде (1890 жылы төбесіне мұнара орнатылып салынған) қазір өлкетану мұражайының филиалы орналасқан, бұрынғы филармония үйі (акад. Сәтбаев көшесінің бойында) 1915 жылы салынған, сыртқы сауда арналған Русско-Азиат банкі үйінде (1909 жылы салынған) кейінірек медицина мекемелері орналасты. 1913 жылдан бері бұрынғы «Фурор» кинотеатрының ғимаратын әр жылдары қалалық электростанция, мейрамхана, әмбебап дүкені мен асхана, ол қазір «Круиз» жеке меншік кәсіпорны мен кондитер фабрикасы мекендеп келеді. Педагогикалық училище қазіргі педагогикалық колледж 1929 жылдан осы кезге дейін 1888 жылы салынған қалалық училищенің үйінде отыр. 1920 жылға дейін Павлодарда азаматтық, көпестік сәулеттегі 50-ден астам кірпіш үй салынды. Осы типті үйлердің сәулеткерлік кешіміне ағаш ою, әдемілеп қалау және басқа әшекейлер, жайүсті салынымы, жапсаржай түрінде сәулеткерлік декорды енгізу тән. Бүгінге дейін сақталған сол кезеңнің сәулетінің барынша айқын үлгілеріне мына ғимараттарды жатқызуға болады: Розеткалы, мұнаралы, суағарлы және ернеулі сібір көпестері құрылысы стилінде П. Батовтың жобасы бойынша ХІХ ғасырдың 90-жылдарының соңында салынған көпес Филатовтың үйі; XX ғасырдың басында базалық саудаға арналған типтік әдіспен салынған сауда қатарлары (торговые ряды). Чехов атындағы драма театры. Бұрын бұл ғимараттар көпестер Суриков пен ағайынды Баландиндердің дүкендері болған. Үйлер ХІХ ғасырдың 90-жылдарында салынып, тас қақпалармен қосылған (осы күнге дейін сақталған). Көпес Охапкиннің үйі. Ескі Павлодардың көне ғимараттарының бірі, Ленин көшесінде орналасқан. Бұрынғы Пугачев қонақ үйі. Қазір бұл ғимаратта мәдениет басқармасы жатақханасының бөлмелері мен мәдениет мекемелері пәтерлері. Ескі Павлодардың діни ғимараттарының ішінен 1905 жылы салынған мұнаралы жалғыз мұсылман мешіті. 1895-1937 жылдары қалада үш православие храмы екі собор, шіркеу болды. Владимир соборының құрылысы бітпей ұзақ тұрды (1909-1914), шіркеудің мұнарасы мен күмбезі қиратылған соң «Октябрь» заводының қалалық ретінде пайдаланылды (1975 ж. ысырылып тасталды). 1901 жылдың басында болған қалың орталық қаланың көп бөлігін жойып жіберді. кезде қаланың мыңдай тұрғыны болатын. 1918 жылғы уақиғалардан кейін Павлодар Семей губерниясының уезд орталығы, уезд таратылған соң біраз уақыт округ пен аудан орталығы болды. 1921 жылы шығыс, Құлынды жақтан бастап темір жол салына бастады. 1938 жылы қала облыс орталығы болды. 1953 жылға қарай тұрғынының саны 55 мың адамға жетті. Бұл кезде Павлодар Екібастұз бен Целиноградқа (қазіргі Астана) темір жолмен қатынай алатын. Екінші дүниежүзілік соғыстың қарсаңында әлі де Естай мен акад. Сәтбаев көшелерінің қиылысында тұрған қалалық банк ғимараты (1934) және алғашқы көп қабатты он алты пәтерлі тұрғын үй (1941) салынды. Соғыстан кейінгі кезеңде Павлодар облысында ірі жол құрылысы құлаш жайды. 1953 жылы Павлодар қаласын елдің ірі экономикалық аудандары Оралмен, Алтаймен, Сібірмен және Қиыр Шығыспен қысқа темір жол арқылы байланыстыратын Оңтүстік-Сібір магистралінің учаскесі пайдалануға берілді. Павлодар жүк тасымалы қарқынды магистралінің ірі транзиттік темір жол станциясына айналды. Қаланың дамуының жылдам қарқынына байланысты 50-жылдары қала құрылысының бас жоспары жасалды. Оны жасаған ленинградтық «Ленгипрогор» институты, жобаның бас инженері М.А. Штипельман, сәулеткер М.А. Штриммер. Жаңа сәулетті үйлері бар қала құрылысының бұл жобасы 12 жыл ішінде жүзеге асырылды. 1956-58 жылдары темір жол вокзалының маңайы мен Куйбышев (қазіргі Торайғыров) көшесінің бойында жаңа бес қабатты үйлердің құрылысы жүргізілді, Вокзальная көшесі салынды, темір жолшылардың Мәдениет үйі бой көтерді. Орталықта Советтер үйі (қазіргі облыстық әкімшілік үйі) сәулеткер Г.В. Гальченконың жобасымен салына бастады. Қаланың оңтүстік шығыс бөлігінде, Аллюминийстрой ауданында, барак типті сегіз пәтерлі үйлер, аурухана, магазиндер, байланыс бөлімшесінің ғимараттары, №1 мектеп-интернат кешені салынды. Павлодар қаласының солтүстік бөлігінде, темір жол торабы маңайы мен Торайғыров көшесінде теміржолшылар Мәдениет сарайынан акад. Сәтбаев көшесіне дейін құрылыс жүзеге асырылды. Осы ауданнан орталыққа дейін құрылыс салу жалғасуда. Қаланың орталығында Бірінші мамыр скверінің төңірегінде қоғамдық ғимараттар кешені, сол сияқты облыстық әкімшілік алаңы (сәулеткер Г.В. Гальченко) жасақталды. Солтүстік және оңтүстік қалыптасқа массивтердің сәулеткерлік тораптарында тоғыз қабатты ғимараттар салынды. Көптеген тұрғын және қоғамдық үйлер ақ силикат тақтайшамен қапталған. Осы жылдары акад. Сәтбаев көшесінде «Счастье» мен «Мелодия» магазиндері (сәулеткер В.П. Бабышева) бар ұзыннан созылған тұрғын үй, кутузов көшесінде «Аэрофлот» қалалық агенттігі орналасқан үйлер (сәулеткер В.П. Бабышева), Саяси ағарту үйі (инж. В.В. Штавеман), акад. көшелерінің қиылысындағы тоғыз қабатты тұрғын үй (сәлеткерлер Г.В. Гальченко, В.И. Наумова), Облаткомның (қазір Павлодар қалалық әкімшілігінің) әкімшілік үйі (сәулеткерлер Н.Л. Розенберг, З.У. Гальченко, Н.А. Денисова) салынды. 1956-69 жылдары Павлодар қаласы тұрғындарының саны 70 мыңнан (1956) 180 мыңға (1969 жылдың басы) дейін өсті, тұрғын үй қоры бір миллион м2-ге артты. Павлодар қаласының жаңа бас жоспарын 1967 жылы 300 мың тұрғынға есептеп «Ленгипрогор» қалаларды жобалау институты жасап, Қазақ ССР Министрлер Кеңесінің 1.07.1968 жылғы 390 қаулысымен бекітілді. Қаланың қоныстандыру аймағын жобалаудың негізіне сол кездегі қала шегінде аз қабатты құрылысты түбірінен жүргізу есебінен жинақы жоспар идеясы алынды. Павлодар қаласының жаңа бас жоспарын жаңаша жасау қажет. 11.7.1978 ж. Павлодарды дамыту перспективасы қарастырылды. Қабылданған шешімді дамытуда «Ленгипрогор» институты 1979 жылы қаланың бас жоспарының негіздемесін жасап, оны бірқатар облыстық, республикалық ұйымдар қарап, мақұлдады. Павлодар қаласы типтік жобалардың жетілдірілген сериялары бойынша тұрғын үй салуға алғаш көшкендердің бірі. 111-121 сериялы бұйымдар негізінде үй құрылысына енгізу табысты жүргізілген жұмыстардың бір мысалы болып табылады. Жобалауда үйлердің қабатын, қас-бетін әртүрлі ету, қызмет көрсететін кәсіпорындарды салу көзделген. Осы жобаны енгізу құрылыстың кең үйлесімді бейнесіне жетісуге мүмкіндік берді (сәулеткерлер В.И. Иарценюков, В.К. Юровский, инж. Л.П. Заватский, В.Е. Кривоногова, В.П. Пирожков). 1978 жылы Павлодар трактор заводының Мәдениет сарайының (қазіргі қалалық мәдениет үйі) (инж. Ю.С. Южаков, сәулеткер Н.А. Денисова) 1979 жылы Пионерлер сарайының (Оқушылар сарайы) (сәулеткер Г.В. Гальченко, инж. В.Е. Кривоногова, В.П. Карнаухов), Ильич ауаткомының әкімшілік үйі (сәулеткер В.И. Марценюков, инж. Г.Ф. Петрова, Г.Ф. Власенко, сәулеткер Ю.П. Дик) салынды. 1970-90 жылдары «Баянауыл» мен Ш. Айманов атындағы кинотеатрлар, жаңа темір жол вокзалы, Баспочтампт, «Экспресс» тұрмыс қажетін өтеу үйі, Орталық базар, ПКТИАМ ғимараты, әуежай, «Ертіс» пен «Сарыарқа» қонақ үйлері, АТС үйі, жаңа ЦУМ, мемлекеттік университет ғимараты, бірқатар орта мектептер, монтаж және есеп-экономика техникумдарының корпустары, №1 музыка мектебі, Саяси ағарту үйі (қазір облыстық кітапхана), әкімшілік үйі (бұрынғы облыстық, қазір қалалық әкімшілік), алғашқы он екі және он алты қабатты үйлер «Толқын» бассейні, ғимараты және басқалары бой көтерді. 80-90 жылдары Конституция алаңын (сәулеткерлер В.П. Фесенко, В.А. Комаров, Г.В. Гальченко, Н.Л. Розенберг, В.И. Наумова) салу аяқталды. Акад. Сәтбаев көшесінде дәстүрлі қазақ ұлттық сәулет үлгісінде аркалы жақтаулы терезелі, әшекей торлы, қасбеті терразитті сылақпен сыланған, ұлу тасты блоктармен қаланған ғимараттар (сәулеткер М.З. Қабдуалиев) салынды. 90-жылдары нарықтық жағдайға көшуге байланысты қалада құрылыс ауқымы тарылды. 1998-2002 жылдары Павлодар қаласының соңғы кездегі құрылыс объектілері діни орындар Благовещенский соборы, рим-католик шіркеуі, корей методистік шіркеуі,. Синагога, мешіт болды. Орталық жағажай және басқалары қаланы сәулетті безендендіруге жаңалық болып қосылды. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Екібастұз қаласы''' Павлодар облысының жас қаласы. Көмір өндіруден Қазақстан Республикасында бірінші орында. Кен орнын игеру және соған байланысты қала салу тек 1948 жылы басталды. Тұрғынының саны 1959 жылға қарай 25,7 мыңға дейін өсіп, 1969 жылдың басында 50 мыңдай адам болды. Кен орнының маңайында қоныстандырудың екі жолы, біріншісі қаланы жұмысшыларды 30 км. қашықтықтан етіп салу, екінші елді мекендерді топтастыру қарастырылды. Негізге бір қала салу жөнінде қала құрылысы шешімі алынды, кейін құрылысшылар мен көміәршілердің өміріне жағдай тудыруды қамтамасыз еткен дұрыс шешім тәжірибе көрсетті. Қаланың орнына үйінділер мен разрездердің жел жағынан көмірі жоқ жер таңдалды. Бас жоспарда тұрғын үйлерді солтүстіктен оңтүстікке қарай салу, массивіне таға бенелес гүлзарлардың кең үйлесімді жасыл желегін орнату көзделген. Шығысында өнеркәсіп аймағы, одан әрі кен орны, солтүстігінде темір магистралі, ал оңтүстігінде ТЭЦ пен басқа кәсіпорындар. Осы бас жоспар бойынша құрылыс бірнеше орында басталды, оларды бір массивке біріктіруге едәуір уақыт кетті. Энергетиктердің мәдениет сарайы (сәулеткер Ж.К. Хайдаров, инж. Е.Д. Сыздықов), стадион (сәулеткер А.А. Никитин, инж. А.П. Вибе), спорт кешені (сәулеткер Ж.К. Хайдаров, инж. Жанабеков) сияқты ғимараттар қаланың көркіне айналды. 1969 сәулеткер Ф.А. Гулиев, инж. Е.С. Лобач, В.А. Карамышев) және 1978 (Казгипроград сәулеткер Н.В. Боброва, инж. Э.А. Меркулова) жылдардағы қаланың бас жоспарларында құрылыс аудандарын біріктіру, гүлзарларға байланысты аудандар мен қала орталығының жүйесі, құрылыс ішінде парк салу, біршама алысырақ орналасқан Екібастұз ГРЭС еңбекшілерінің қоныстануын ескере отырып, біртұтас қала шығару көзделген. Еңбекшілерді көмір разрездері мен ГРЭС-тегі жекелеген жұмыс орындарына тасымалдау жөнінде қабылданған көліктік нобай ірі өнеркәсіп орталығы ретінде қала үшін ерекше маңызды, тасымалдың негізгі бөлігі темір жол көлігінің үлесінде. Қалада солтүстік, шығыс және батыс бөліктерінде бірнеше жолаушыларды отырғызатын темір жол платформаларына апаратын қысқа жол көрсетілген нақты тік бұрышты тор бар. Қазір қаланың созылып жатқан шығыс бөлігі, солтүстік вокзал маңы және оңтүстік бөлігі салынып бітті. Кеншілердің мәдениет үйі мен бірқатар қоғамдық және ғимараттары бар солтүстік-шығыс шетінде қалыптасқан орталық келешекте аудандық мәнде қалады да, жаңа қалалық орталық қазіргіден қарай Мәдениет паркі бағытында тұрғын үй құрылысы массивінде орналасады. Қалада төрт, бес, тоғыз қабатты тұрғын үйлер бар. жасыл жолағы мен қалалық питомник салынған. Қаланың Екібастұз су қоймасы ішінара еңбекшілердің демалыс орны ретінде пайдаланылады. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
'''Ғылым қанаты''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шықкан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен жарық көрген шығармалар жинағының 1-томына енген. Бұл мақаласында ғарыш әлемінде Герман Титовтың 25 сағаттан астам болып, жер шарын 17 рет айналып келгені, көп ұлтты Кеңес Одағы халықтарының жетістіктеріне бүкіл дүние жүзінің көзі жеткені туралы жазады. Ғалым мұндай зор оқиғаға Қазақстан ғалымдары да үлес қосты, оған Қазақ КСР Ғылым Академиясының физика, химия және металлургия, астрономия ғылымдарын зерттейтін институттарының еңбегі дәлел, мәселен, қазір академияның құрамында 51 ғылыми мекеме, 25 күрделі ғылыми-зерттеу институттары осы міндеттерге сай жұмыс істеуде. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Ғылым мен мектеп егіз''' Қаныш Сәтбаевтың Қазақстан мұғалімдерінің съезінде айтқан тілек сөзі. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйі жариялаған шығармалар жинағының 1-томына енген. Сәтбаев бұл сөзінде оқушыларға ғылым жөн-жоба сілтеу мұғалімнің бірінші парызы екені, Қазақстан мұғалімдерінің бұл съезі 40 жылдық мерекесі қарасаңында өтіп отырғаны, осынау 40 жыл ішінде Қазақстан өзінің дамуында аса зор қадам жасағаны, Қазақстанның табиғи байлықтарын зерттеп, игеруде орасан мол жұмыстар жүргізілгені туралы айта келіп, республикада Ғылым Академиясы, Ауыл шаруашылық академиясы, республикалық Ғылым Академиясының қабырғасында 25 ірі және кешенді ғылыми-зерттеу институттары жұмыс істейтіні, олар осы заманғы білімнің барлық саласын қамтитыны жөнінде мәлімет береді. Қазақстан мұғалімдерінің съезіне қатысушыларға және республиканың барлық мұғалімдеріне олардың ізгі еңбектерінің үздік шығармашылық табыстарға жетуіне шын жүректен тілек білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Ғылым 
Алғашқы балалар бақшасы 8.02.1921 жылы Железинка болысы Үрлітүп ауылында ашылды. 1923 жылы кеме жөндеу шеберханалары жұмысшыларының балаларына арналып, Павлодар қаласында 20 орындық тұңғыш балалар бақшасы ашылды. Оны ұйымдастырушы мектепке дейінгі саланың қарт қызметкері А.Д. Ронжина. Ол 1929 жылы өлкелік курста арнайы мектепке дейінгі дайындық алған бірінші педагог еді. 1952 жылы 500 бала қатысатын небәрі 18 мектепке дейінгі мекеме болса, отыз жылдан соң 480 ясли-бақша болды. Мектепке дейінгі мекемелер желісінің дамуына өнеркәсіп кәсіпорындары, көлік және құрылыс ұйымдары, кеңшарлар мен ұжымшарлар сүбелі үлес қосты. Тек 70-жылдары облыста 156 ясли-бақша салынып, тәрбиеленушілер саны екі есе өсті. Олардың көбі жаңа типті жобамен салынды: ұйықтайтын, ойнайтын бөлмелері бар, аумағы 80-жылдардың шегінде облыстың мектепке дейінгі мекемелерінде 5,2 мың педагог қызмет істеді. Мектепке дайындықпен балалардың 90%-ы қамтылған. 1991 жылы мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру жүйесінде 74705 баланы қамтыған 577 балалар бақшасы болды. Қазір бұл жүйеде 69 мектепке дейінгі мекеме 11352 баланы қамтыған. Облыста 56 мектепке дейінгі мекемеде мектеп алды дайындықты ұйымдастыратын 264 топ (6419 бала) жұмыс істеді. Мектеп жағдайында 377 сыныпта 4642 бала мектеп алды дайындықтан өтті. 2003 жылы мектеп табалдырығын балалардың 90%-дан астамы дайындықпен аттады. БІЛІМ БЕРУ, ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ МЕКЕМЕЛЕР (Павлодар облысы) ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
Алғашқы оқушыларының арасында болашақ директор, Қазақ ССР-нің еңбек сіңірген мұғалімі Б.А. Ахметов, Совет Одағының Ері М.Қабылбеков болды. XX ғасырдың 30-жылдарының басында мектеп өміріне өзгерістер енді. 1934-35 оқу жылында мектеп жасындағы балаларды жалпы бастауыш біліммен қамту уезд бойынша 96,6%-ға жетті. 1938 жылы Павлодар облысының құрылуымен жаңа мектеп үйлері салына бастады. Павлодар қаласындағы №8,10,15 типтік орта мектептері сол кезеңде ірге көтерген. 30-жылдардың аяғын шынайы мәдени революция кезеңі деуге болады. Оқушылар саны 5-7 сыныптарда екі, 9-10 сыныптарда 15 есе өсті. Барлық мектептерде қалалық және ауылдық мектептерге бірдей жаңа оқу жоспары енгізілді. Жалпы оқытуға жататын балалардың нақты есебін жүргізу жүйесі осы кезеңде ұйымдастырылған болатын. Ұлы отан соғысы жылдарында республикаға, соның ішінде біздің облысқа өз аумағына көшіп келген балалар мекемелері мен оқу орындарын орналастыру міндеті қойылды. Көшіріп әкелген балаларға арналған интернаттар мен пансионаттар ашылып, балалар үйі жүйесі кеңіді. 1941 жылы қыркүйекте қосымша балалар үйі ұйымдастырылды. 14 балалар үйі мен пансионатты 2028 бала тәрбиеленіп оқыды. Мектеп үйлерінің бір бөлігі әскери госпитальға лайықталып, қайта жабдықталды (№8 орта мектеп, педтехникум, политехникум). Соғыстан кейін жеті жылдық жалпы білім беруді жаппай жүзеге асыру одан ары жалғасты. Бастауыш мектептердің едәуірі, әсіресе ауылдық жердегілері жеті жылдық мектепке айналды. Тың және тыңайған жерлерді игеру жылдарында мектептерді ұйымдастыру бойынша көп жұмыс жүргізілді. 1957 жылы 594 мектеп жұмыс істеп, онда 65 мыңнан астам оқушы оқыды, бұл 1917 жылмен салыстырғанда 10 есе көп. 1959 жылы наурызда Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесі «Мектептердің өмірмен байланысын нығайту туралы және Қазақ ССР білім беру жүйесін одан әрі дамыту туралы» Заң қабылданды. Заңмен мен 16 жас аралығындағы балаларға міндетті жалпы сегізжылдық білім беру енгізілді. Сол жылдары орта білімге көшу бойынша қауырт жұмыс жүргізілді. Жыл сайын сегізжылдық мектептерді қайта ұйымдастыру есебінен орта мектептердің саны өсті (орта есеппен 10-15 данаға). Оқытудың кабинеттік жүйесіне көшу оқулықтардың кітапхана қорының едәуір ұлғаюына ықпал етті. Бұл 1983 жылы 1-5 сыныптардың әр оқушысын тегін оқулықпен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. 1988 жылдан облыста мектептерді басталды. 1989-91 жылдары мектептерге (218) оқу компьютерлері жаппай түсе бастады. 1991-96 жылдары компьютері бар мектептердің саны 241-ге өсті. Бұлар «Корвет», УКНЦ, «Микроша», БК 0010 және басқа типті оқу сыныптары еді. 1997-2000 жылдары облысқа жаңа үлгідегі компьютерлік техника түсті. Қазір 519 білім беру ұйымына 605 компьютер орнатылған, 455 информатика мұғалімі жұмыс істейді. ведомство аралық бағдарламаға сәйкес мектептерді Интернет желісіне қосу кезең-кезеңмен жүзеге асырылуда. Қазір облыста енгізілген мемлекеттік бағдарламалар («Предшкольная подготовка», «Дарынды балалар», «Ауыл мектебі», «Ақ ниет»), өңірдің жағдайы мен облыстық даму бағдарламалары ескеріліп, атқарушы биліктің мүдделілік танытып, қолдауымен жүйені реформалау жүзеге асырылуда. Облыс білім беру жүйесінің оқушыларға түрлі оқу нысандарын, оқу орындары типтерін, білім алу деңгейін таңдауға ұсынуға мүмкіндігі бар. Облыста білім беру объектісі 690 (2003 ж. 669). Жаңа типті оқу орындарының саны артты. 17 гимназия мен лицей жұмыс істейді (6893 оқушы). 1999 жылдан дарынды балалар үшін қазақ тілінде оқытатын «Жас дарын» мектебі істейді. 128 мектептің 516 сыныбында (10392 оқушы) пәндер тереңдетіліп оқытылады. Мемлекеттік тілде оқытатын мектептердің саны көбейді, аралас мектеп 153. 40,8 мың оқушы мемлекеттік тілде оқиды. Облыстың білім жүйесінде түрлі нысандағы интернат мекемелері, соның ішінде мектеп жанындағы интернаттар (бюджеттік), денсаулығы кеміс балаларға арналған арнайы интернаттар, санаторий типті бар. Бұл мекемелер маңызды мәселелердің шешілуіне, балаларды оқыту мен тәрбиелеуді жақсартуға, жеке басын дамытуға, оларды еңбек қызметіне тартуға ықпал етеді. Қазір облыста 15 интернат ұйымы (1991 ж.-8), 26 мектеп жанындағы интернат, жетімхана бар. Барлық интернаттар компьютерлік техникамен қамтамасыз етілген. базаны нығайтуға қомақты қаржы бөлінді. Жетім түлектер үшін Павлодар қаласында Жасөспірімдер үйі құрылды. Павлодар ауданы Розовка селосында отбасылық типті балалар деревнясы ашылды. Облыста сабақтан тыс уақытта сынып пен мектептен тыс жұмыстарды ұйымдастыруда мұғалімдердің жақсы қолқанатына айналған мектептен тыс мекемелер жүйесі білім мен тәрбие беруді одан әрі дамытудың маңызды бағыты. Мектептен тыс мекемелер жүйесі дегеніміз оқушылар сарайы мен үйлері, музыка және спорт мектептері, жас натуралистер, техниктер станциясы, қалалардың шағын аудандарында түрлі жасөспірімдер клубтары, балалар паркі, балалар темір жолы. Бұл мекемелерде жасына қарай балалармен жұмыс жүйесі қалыптасқан. Экологиялық тәрбиеге ерекше көңіл бөлінеді. Облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармасымен бірлесіп Павлодар қаласындағы экология мектебі жүзеге асыратын облыстық флорасы мен фаунасын зерделеу жөніндегі зерттеу жұмысы қызықты. Облыстық музыка, көркем өнер мектептерінің оқушылар үнемі халықаралық, республикалық конкурстарға қатысып, жүлделер, дипломант, лауреат атанып жүр. Облыстың барлық мектептерінде әртүрлі, негізінен ауылдық, қаланың тарихы, облыста тұратын халықтардың салт-дәстүрі бағындағы мектеп мұражайлары, жауынгерлік даңқ мұражайлары жұмыс істейді, 40%-ы ұлттық мәдениет мұражайлары. БІЛІМ БЕРУ, ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ МЕКЕМЕЛЕР (Павлодар облысы) ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
#'''Тұғыр'''– бүркіт отыратын құрылғы. Биіктігі құс отырғанда шалғысы жерге тимейтіндей мөлшерде, шамамен 1,5 қарыс (30 40 см), жуандығы бір білем сирағы бар ағаштан жасалады. Ұсақ құстардікі мұнан көп аласа, құс отырғанда шалғылығы жерге тимейтіндей ғана болады. Үстінде құс отыратын 25-10 см текше табаны немесе бір білемдей құсқонары болады. Текше табанды тұғырдың бүркіттің тұяғы білемдей ұстап, таймай отыратын кемері болады. Құс отыратын “құс басар” аталатын бөлігі киізбен қапталады. Қарағай, терек, самырсын сияқты ағаштардың үш ашалы бұтағынан немесе тамырлы түбірінен шауып жасалған тұғыр берік болады. Оның арнайы қашап, сүргілеп дайындалғандары және таутекенің мүйізінен үш аяқты етіп, түрлері де бар. Кейбір құсбегілер тұғырды сирағына құйма, көз орнатып сәндетіп дайындатады. Тіптен қасқыр, түлкі бейнесінде жасалған тұғырлар бүркітті алғыр етеді деген сенім болған. Орнықты тұғырда бүркіт мойнын қайырып отырып, екі аяғын кезекпен ішіне тартып көтеріп, сыңар аяқпен ұйықтайды. Еркін тыныстап, алысқа саңғып, денесі сергек болады. үйдің оң жақ босағасына қойылады әрі қастерленіп, мұрагерлікке қалдырылатын қасиетті бұйым саналады. Тұғырға шым, тас, саз пайдаланады: шым құс тұяғының өсіп-жетілуін, тас өткірленуін, саз құс денесін салқындатуға әсер етеді. #'''Тұғыр''' мүсіндік шығармалар мүсіндік топтама, сыралғы, т.б.) мен бағаналардың, обелискілердің астына қойылатын сандықша негізінен Тұғыр әр түрлі пошымда тұрғызылып, алуан түрлі нақышпен (архитектурада ордерлер элементтерін қолдану, мүсін бедерлермен нақыштау, кейде табиғи тастарды пайдалану т.б.) безендіріледі. станина) кеңістікте үйлестіруге, машиналардың механизмдері мен бөлшектерін кинематикалық байланыстырып орналастыруға және машинаның механизмдерімен бөлшектеріне әсер ететін күштерді кабылдауға арналған машинаның негізгі тұқырлық бөлшегі. ==Дереккөздер== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Тұлғалар 
Ертістің Павлодар өңірінде жоғары білім берудің пайда болып, дамуы ғылымның дамуына пәрменді әсерін тигізді, Павлодар жерінен сандаған ірі ғалымдар шықты. ХІХ ғасырдың екінші жартысында Павлодар өңірінде Н.Ф. Костылецкий, Г.Н. Потанин, Ф.И. Усов, М.Ж. Көпеев жұмыс істеді. XX ғасыр Қ.И. Сәтбаев бастаған павлодарлық ғалымдар легін шығарды. Ертістің Павлодар өңірінің 150-ден астам тумасы академик, ғылым докторы атанды. Алайда 60-жылдарға дейін барлық ғалымдар өлкеден тыс жерлерде қызмет етті. 1954 жылы облыста ғылым кандидаты болды. 1960-жылдары Павлодарда ғылыми-зерттеу мекемесі облыстық мемлекеттік мұрағат пен облыстық өлкетану мұражайы жұмыс істеді. Оларда өлкетану материалдары жинақталып, өңделді. Алайда белгілі ғылыми бағыты, іргелі ғылыми өнімі болмады. Павлодардың орталығы ретінде дамуы және басқа мекемелердің пайда болуына әкелді. Топырақты эрозиядан қорғау жөніндегі облыстық станция тың жерлерді өңдеу технологиясын жасап, ендіруде көп іс тындырды (жұмыс жетекшісі Г. Берестовский Мемлекеттік сыйлық алды). 1967 жылы станцияның құрамынан агрохимия зертханасы бөлініп шығып, мекеме ауыл шаруашылын химияландырудың облыстық жобалау-зерттеу станциясына айналды. Оның міндеттерінің бірі жем-шөптің нәрлік құнарын, сапасын зерттеу, жем-шөп өндіру мен пайдаланудың прогрессивті технологияларын жасау және т.б. 1963 жылы «Ертіс» кеңшарының негізінде облыстық ауыл шаруашылығы станциясы құрылып, оған ауыл шаруашылығы өндірісі технологиясын жетілдіру бойынша зерттеу жүргізу жүктелді. Станция облыстың солтүстік аудандарының ерекшелігін ескере отырып, топырақ қорғау технологиясы жасап, өндірді, картоптың элита және сортты тұқымдарын шығарып, шаруашылықтарды қамтамасыз етті. 1966 жылдан Павлодарда автоматтандыру және механикаландыру технологиялық институты (ПКТИАМ) жұмыс істейді. Институт жұмысының негізгі бағыттарының бірі құрастыру өндірісін автоманттандыру мен типтік құралдарын ғылыми зерттец мен жасау. 1972 жылы ПКТИАМ «Октябрь» заводымен «Құрастырмалы механизмдер» ҒПМ құрып, бірқатар жобалап, тіпті КСРО-дан шет елдерге де енгізді. 1960 жылдан Павлодарда жоғарғы оқу орны ғылыми дами бастады. 1971 жылдың соңында Павлодардың институты мен мекемесінде 73 ғылым кандидаты еңбек етті. 1963 жылы ПИИ-да тұңғыш ғылыми конференция болып, ғылым кандидаттары Ф.К. Бойко, Я.А. Файнберг жеке ғылыми зерттеулерінің нәтижесі жөнінде бірегей баяндама жасады. Ғылыми конференциялар жүйелі, 70-жылдардан ЖОО-аралық деңгейде өткізіліп тұрды. 60-жылдардан бастап индустриалды институт кәсіпорындардың тапсырмалары бойынша ғылыми тақырыптар жасауға белсенді араласты. 1968 жылға қарай олардың құны 84 мың сомға жетті. 1982 жылға қарай шаруашылық шартты жұмыстар көлемі 1,5 млн сомға жетті. Сол жылы ғылыми жасалымдарды енгізуден экономикалық тиімділік 2,5 млн сомды құрады. Ғылыми зерттеулер нәтижесінде ПИИ-де 1970-1985 жылдары докторлық, 85 кандидаттық диссертация қорғалды. Педагогикалық институтта осындай іске кірісті, бірақ мамандық бағытына қарай мемлекеттік бюджеттік зерттеулер, соның ішінде оқыту әдістемесі басым болды. Оқытушылар жазған мектепке арналған оқу құралдары республикалық баспаларда жарияланды. Ғылыми жұмыс нәтижелері бойынша орта есеппен жылына адам кандидаттық диссертация қорғады. 1985 жылы жоғары оқу орындарында 206 ғылым кандидаты мен доктор болды. 80-жылдардың 2-жартысында Ертістің Павлодар өңірінің ғылыми өмірінің жаңа кезеңі басталды. Білімнің гуманитарлық салаларына назар аударылып, тарих, этнология, социология, политология, ең алдымен өлке тану мәселелеріне қызығушылық артты. Г.Н. Потанин атындағы облыстық өлкетану мұражайы мен облыстық мемлекеттік мұрағат ғылыми-өлкетану жұмысына белсенділікпен кірісті. Өткізілген өңірлік қорытындылары бойынша мұражай Ертіс өңірі мен шектес Қазақстан, Ресей аудандарының тарихы жөніндегі баяндамалардың мәтіндерінің жинағын шығарды. Мұрағат ТПК», «Из историй совестких немцев Павлодарского Прииртышья», «Письма военных лет», «Из истории Русской Православной церкви павлодарском Прииртышье», «Из истории ислама Павлодарском Прииртышье» құжаттар жинағын «Забвению не подлежит», «Растрельные списки. Книга скорби» монографияларын дайындап, басып шығарды. Облыстың ғылыми қызметінде С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің орны ерекше. құрамының 2000 еңбегі (2001-2003 жж.), соның ішінде 55 монографиясы жарияланды, ғылыми журнал «Вестник ПГУ», «наука техника Казахстана», «Биологические науки Казахстана», шығады. 2001 жылдан бастап жасалған ғылыми-зерттеу жұмыстарының шаруашылық шарттарының көлемі ұлғайып, 18 млн теңгені, мемлекеттік бюджеттік қаржыландыру көлемі млн теңге құрады. 70 өнертабысына өтініш беріліп, 30 патент алынды. Студенттік ғылыми-зерттеу жұмысы 10 ғылыми жоба енетін «Прометей» бағдарламасы және Павлодар облысы әкімінің гранты арқылы өткеріледі. «Дала даналары», «Кереку-Баян өңірінің тұлғалары», «Наскальные рисунки края Кереку-Баян» фотоальбомдары, «Ученые Павлодарской области», «Павлодарская область: календарь инторических событий дат» кітаптары, Ертістің Павлодар өңірінің тарихы, 65 томдық Павлодар облысының тарихнамасы, Кереку-Баян кітапханасы «Рухнама» сериясының 30 кітабы, томдық «История Павлодарского Прииртышья» студенттер мен ғылыми жұмыстарының жинағы «Ертістің Павлодар өңірін этномәдени зерттеулер» бағдарламасының өткерілу нәтижесі. 2001-2003 жылдары университет өткізген ғылыми және басқа шараларға республиканың, алыс және жақын шетелдердің жүзден астам ірі ғалымы қатысты. Университетте конференциялар өткізудің жаңа түрлері, жаңа дәстүрлері пайда болды. 2001-2003 жылдары өткізілген 22 конференцияның жартысынан астамы халықаралық және республикалық дәрежеде. Олар Павлодар облысынан шыққан көрнекті ғалымдардың мерейтойларына академик Ә. Бектұровтың 100 жылдығына арналған «Химия: ғылым, білім, өндіріс. Даму мүмкіндіктері мен халықаралық конференциясы, академик Х. Жұматовтың 90 жылдығына арналған «Экология және адам денсаулығы» халықаралық конференция, академик Ш. Шокиннің туғанына 90 жыл толуына арналған «Ғылым және энергетикадағы жаңа технологиялар» халықаралық конференция, академик С. Бейсембаевтың 90 жылдығына арналған «Қазіргі жағдайда өлкетанудың ахуалы мен даму республикалық конференция және басқалары. 2003 жылы Павлодар облысының 65 жылдығына арналған Ғылым күндері өткізіліп, оған республиканың көрнекті ғалымдары ҚР ҰҒА академиктері Ж.М. Әбділдин, С.Ж. Дәукеев, С.З. Зиманов, Қ.А. Сағадиев, Ұ.М. Сұлтанғазин, ҚР ҰҒА М.М. Әбділдин, Е.А. Бектұров, Х.Д. Дүйсенбин, А.Н. Нысанбаев қатысты. Сол күндері С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің бас ғимаратының алдында Ескерткіштер алееясы ашылды. Жыл сайын Сәтбаев оқулары өткізіліп, оған жас ғалымдар, студенттер, магиатранттар мен аспиранттар, олармен бірге оқушылар да қатысады. жылда бір рет ақын, философ, тарихшы, ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы М.-Ж. Көпеевті еске алуға арналған Мәшһүр Жүсіп оқулары өткізіледі. Жалпы ғылым Ертістің Павлодар өңірінде таза академиялық, жоғары оқу орнының шеңберінен шығып, әлеуметтік құбылысқа айналды. БІЛІМ БЕРУ, ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ МЕКЕМЕЛЕР (Павлодар облысы) ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті 
Ертістің Павлодар өңірі мәдени-ағарту мекемелерінің тарихы ХІХ ғасырдан басталады. XX ғасырдың 90-жылдарында бюджеттік қаржыны ұтымды пайдалану мақсатында мәдени-ағарту мекемелері оңтайландыру қажеттігіне кезікті. Бұл кітапханалар мен клубтардың едәуір қысқаруына соқтырды. 1.01.2001 жылы облыста 750 мәдени-ағарту мекемесі, соның ішінде 615 кітапхана, 135 клуб мекемесі, мұражай, мәдениет және демалыс паркі болды. Клуб мекемелері мен кітапханалар дамуының қазіргі кезеңінің ерекшелігі 1991 жылы басталған үздіксіз оңтайландыру үрдісі тоқтады. Саны қалпына келіп, көбею нышаны байқалады. 1999 жылмен салыстырғанда кітапхана 36-ға, клуб мекемесі 20-ға көбейді. Социалистік меншік жағдайында жеке меншікке (13), агроөнеркәсіп кеніші меншігіне (10) негізделген мәдениет мекемелері құрылып, жұмыс істей бастады. Нарықтық қатынастардың енуі клуб мекемелерінде экономикалық формуласының белсенді қолданылуына соқтырды. Клубтар, Мәдениет үйлері көрсететін ақылы қызмет саны 55%-ды құрады. Мемлекеттік желіге 14 қалалық және облыстық, 10 аудандық, 70 селолық мәдениет үйін, селолық клубты, автоклубты қосқанда 112 клуб мекемесі жатады. Бұрынғы типті мекемелердің ішінде автоклубтар өз мәнін жоғалтпады. Олар Баянауыл (1), Железинка (2), Ертіс (3), Лебяжі (1), Шарбақты (2) аудандарында сақталды. Бұл аудандардың үгіт бригадалары концерттік бағдарламамен, көшпелі кітапханамен шалғайдағы ауылдарға барып, 101 шара өткізді. Мәдениет үйлері мен клубтар жұртшылықтың өнер қабілетін дамытуда тірек базасы болып қала береді. Жалпы облыс бойынша 665 жаздық құрылым бар, оған 7686 адам қатысады (2001). Соның ішінде аудандар 526 ұйымына 6208 адам мүше. Соның ішінде аудандар бойынша Ақсу қаласының ауылдық аймағы 20 ұжым және 193 қатысушы, Ақтоғай 37 (399), Баянауыл 14 (226), Железинка 14 (148), Ертіс 66 (678); Қашыр 50 (470); Лебяжі 24 (269); Май 41 (297); Павлодар 18 (211); Успен 54 (544); Шарбақты 100 (1033); Екібастұз қаласы ауыл зонасы 35 (747); Павлодар 48 (903); Қалқаман кенті (90); Хор және вокальды ұжым кеңінен тараған, облыста олардың саны 105, ал құрамында 1467 адам бар; ән және би ансамбльдері (72); драматикалық 44 (4780); халық аспаптар оркестрлері 27 (331); үрлемелі халық оркестрлері (129); ВИА және эстрадалық ансамбльдер -52 (292); фольклерлік 48 (589); басқалары 71 (831); Көркемөнер ұжымдарынан басқа өнер түрлері бойынша, техникалық шығармашылық бойынша, спорт түрлері және басқалары бойынша көптеген әуесқой бірлестіктер жұмыс істейді. Облыста «халық» және «үлгілі» деген атақтары бар ұжымдар саны жыл сайын өсіп келеді. 2001 жылғы қаңтарға дейін олардың саны 31 ұжымға жетті. Олардың ішінде: «Сюрприз» (Екібастұз) хореграфиялық ансамблі; «Русские узоры» фольклерлік ансамблі (Ақсу); «Беу жігіттер» және «Баянауыл әуендері» ансамбльдері; «Автомобилист» үрлемелі оркестрі (Қашыр); «Лейся песня» және «Рябинушка» ансамбльдері (Шарбақты) және басқалары. Айтыс, фестиваль, көріністер, көрмелер, түлектерге арналған бал, балаларға арналған Наурыз, Рождество, Республика күніне және басқа мереке күндеріне арналған мәдени іс-шаралар өткізу дәстүрге айналған. Кейбір аудандарда Ұлы Отан соғысында қаза болған жауынгерлерді еске алу және соғыс ардагерлерімен кездессу, оларға құрмет көрсету кештерін ұйымдастырып, өткізу дәстүрге айналды. Иса Байзақовтың туғанына 100 жыл толуына байланысты облыстық және респуликалық ақындар айтысы, «Ән қанатында» жас орындаушылар конкурсы өткізілді. Облыстық айтыс 2000 жылғы 6-8 шілде аралығында Ертіс ауданының С.Байзақов ауылында өтті. Оған облыстың ауданы мен қаласынан 16 ақын қатысты. Республикаға белгілі ақын Серік Құсанбаев жеңімпаз атанды. 2000 жылғы қыркүйектің 28-29-да Павлодар қаласында республикалық айтыс болды. Оған Жамбыл, Батыс Қазақстан және Маңғыстау облыстарынан басқа 11 облыстан 18 ақын қатысты. Екі күн өткен осы айтысқа мыңнан астам адам жиналып, ақындар өнерін тамашалады. Гран-приге қарағандылық А.Әлтаев; 1-ші орынға өскемендік А.Кәкенов; 2-ші орынға астаналық Ж.Болтанова; 3-ші орынға алматылық А.Бұлғақов ие болды. Қазақстан халықтарының мәдениеті мен өнерінің IV фестивалінің өткізілуі облыстың мәдени өміріндегі елеулі оқиға болды. Оған облыстың барлық ауылдарынан құрамында 30 ұлттың өкілдері болған мың өнерпаз қатысты; оның аясында және солдат әндерінің облыстық фестивалі, «Хрустальный звон» жас орындаушылардың облыстық конкурсі (100 әуесқой), «Балдәурен» балалар шығармашылығы облыстық фестивалі (2 мың бала) ынтымақты өтті. Павлодар облысының шығармашылық ұжымдары мен орындаушылары 34-ші республикалық жас музыканттар конкурсының (Алматы); «Жас қанат» эстрадалық конкурсының; «Шабыт» жас шығармашылардың халықаралық конкурсының (Астана); Славян жазулары мен мәдениетінің күндеріне арналған (Өскемен) республикалық фестивальдің Қазақстан халықтарының достық фестивалінің лауреаттары мен дипломанттары атанды. Сондай-ақ, Түркстан қаласының 1500 жылдық мерей тойына арналған республикалық ақындар айтысының (Шымкент қаласы); «Утренная звезда» теледидар бағдарламалары фестивалінің (Москва) жүлдегерлері; «Поет родное село» бүкіл ресейлік фестивалінің (Омбы); VII Халықаралық жас таланттар конкурсының (Одесса) дипломанттары атанды. Клуб мекемелерінің жұмыстары облыстың 14 ұлттық мәдени орталықтарымен, оның ішінде 1999 жылы құрылған облыстық «Шаңырақ орталығымен»; Қазақстан халықтарының кіші Ассамблееясымен және басқа ұйымдармен бірлесіп жүргізіледі. 2001 жылғы 1қаңтарға дейін мемлекеттік облыстық кітапхананың жүйесі 161 кітапханадан құрылды. Бұл оқырмандар саны 197 мың 800; келушілер саны млн. 646 мың; кітап қоры млн. 12 мың; кітап беру саны млн. 648 мың. Сонымен қатар, 415 оқу орындарының кітапханалары (оның ішінде 370 мектеп, жоғары оқу орнының, 16 колледждің, 20 білім беру училищесің), ауыл шаруашылығы мамандарына, медициналық мамандарға қызмет көрсететін кітапхана (оның ішінде 4-техникалық, 4-медициналық, 1- ауыл шаруашылық) жұмыс істейді. Облыстың ведомстволық саны 615. Ықтыймалдандыру кезеңінде кәсіподақ ұжымдарының кітапханалары жабылып, мемлекеттік және техникалық кітапханалардың қысқартылуынан кейін жоғары оқу орындарындағы кітапхана саны (1992 жылы екеу болса 2000 жылы тоғызға) өсті. Ақпараттық рыноктағы бәсекелестік жағдайда негізінен мемлекеттік кітапханалар жүйелері сақталған. Осыған байланысты көпшілік оқырмандар сұранысы мен ақпараттық қажеттілігін өтеуге мүмкіндік беретін жарнамалы коммерциялық емес маркетингтік жаңа бағыт пайда болды. Облыс жұмыс тәжірибелерінде ұдайы байланыс, оқырмандарға анкета мен сауалдар ұсыну бойынша зерттеу жүргізу берік орнықты. Кітапханалар жағымды имиджер жасау барысында жұртшылықпен толассыз байланыс орнатып, жарнамалық жұмыстар жүргізіп келеді. ООУНБ-нің жүргізген іс-шаралары бойынша телерадиодан 116 хабарлама, 50 анонс және хабарлар берілді. Аудандық мерзімді баспасөз құралдарынан Қашыр, Железинка, Ақтоғай, Шарбақты, Ертіс аудандарының орталық кітапхаларының жұмыстары жарияланды. БАҚ-тармен Екібастұз қалалық орталық кітапханасының қызметкерлері тығыз байланыс жасайды. Облыстық кітапханалардың тәжірибесінде анкеталау және оқырмандар сұрақтарын зерттеу түрлері дәстүрге айналды. Кітапханалар жағымды имидждер жасау мақсатында жұртшылықпен байланыс орнатып, жарнамалық жұмыстар жүргізеді. Кітапхананың осындай қызметтеріне орай облыстық радиодан апта сайын хабарламалар, анонстар және тоқсанына екі рет арнайы телерадио хабарлар беріледі. Барлық аудандық мерзімді баспасөздерде аудандық орталық жұмыс тәжірибелері ұдайы насихатталып келеді. БАҚ-тар қызметін насихаттауда Екібастұз қаласының кітапхана қызметкерлері белсенділік танытуда. Екібастұз орталық кітапханасында қызмет сапасын жақсарту және оқырман сұранысын өтеу мақсатында «Жас ұлғайған адамдар өміріндегі кітаптың рөлі» деген тақырып бойынша шағын зерттеу жасалды. Осы мәселеге орай сұрақтарға 60-70 жастағы 40-тан астам респондент қамтылды. Нәтижесінде респонденттер жастарының ұлғайғанына қарамастан кітапты үйге әкеліп қызмет көрсетуден гөрі, кітапханаға өздері келіп, кітап алуды қалайтыны анықталды. Оқырмандар қажеттілігін арттыру мақсатында облыс кітапханалары өздері көрсететін қызмет кешендерін ұдайы кеңейтіп отырады. Қазіргі заманғы кітапхаларда ақпарат алумен тоқталмайсыз, сонымен қатар, бос уақытты да өте мазмұнды, қызықты өткізуге болады. Келушілердің көңілдерін көтеруде кітапханалардың әдеби-музыкалық салондарда және көрме залдарында дәстүрден тыс іс-шаралар жүргізумен қатар, оларға жігер қосатын жазушылар және ақындармен, әртістермен, суретшілермен кездесулер үнемі өткізіледі; оқырмандар вернисажда болып, классикалық орындаушылармен кездесіп, олардың үндерін естіп отырады. Кітапханалар қызметінің маңызды бөлігі Қазақстанның тәуелсіздігіне, Республикада және облыста тұратын халықтардың дәстүрін білуге орай насихат жұмысын жүргізумен тығыз байланысты. Соңғы жылддары кітапхана мемлеккеттік тілді оқып-үйренуді ұйымдастырушы болып келеді. ООНБ жанында «Тіл өнері» университеті ұдайы жұмыс істеуде. Мемлекеттік кітапханада осы мақсатта «Ата мұра» мәдени орталығы, Қашыр АОК-да (аудандық орталық кітапх.) «Жастар» клубы, Баянауыл АОК-да қазақ тіліндегі кітаптардың орталығы ашылды. Қоғамдық топтардың саналуандығы көрініс берген кезде, мемелкеттік кітапханалар солардың бәріне бірдей қызмет көрсетті. Олар мүдделері бойынша клубтар ашып, қариларды, жастарды, әр түрлі деңгейдегі мамандар иелерін біріктіруге, қызмет етті. Облыс қалалары мен ауылдарының көптеген тұрғындары ООНБ жанындағы «Біздің ошақ», Шарбақты АОК-ғы «Ардагер», «Үй бикесі», «Шебер қолдар»; Екібастұз қаласындағы ОК-ғы «Әйелдер әлемі», «Денсаулық», «Отырыстар»; Қашырда «50-дің сыртындағылар», Успен АОК-ғы «Қайнар көз», «Диалог»; Ерітіс АОК-ғы «Табиғат жанашырлары»; Ақсу қаласының ОК-ғы «Денсаулық» әуесқой клубтарына ынталы қатысады. Кітапханалардың мәдени-демалыс қызметтері әр түрлі үйымдармен, мекемелермен және жеке қайраткерлермен ынтымақтастықта дамып келеді. Шығармашылық және іскерлік тығыз байланыс облыс кітапханаларын ұлттық мәдени орталықтармен, «Павлодар» балалар қорымен; «Қазақ тілі» қоғамымен, тілдерді оқыту орталығымен, облыстық тілдерді дамыту облыстық ішкі саясат Мұсылман әйелдер лигасымен, мәдениетті қолдау қорымен, облыстық және аудандық газеттермен жақындастыра түсуде. Кітапханалардың жалпыны қамтыйтын мәдени-ағарту іс-шаралары мен ақпараттық қызметтері оның әлеуеті негізінде жүзеге асып отыр. Мемлекттік кітапханаларда 379 қызметкер жұмыс істейді (2000). Олардың 26 жоғары білімді, 53 арнайы орта білімді, 21 арнайы мамандар емес. Экономиканы реформалау кезінде бағаны ырықтандыру кітапханаларға жоспарлы қаржы бөлу ісін қиындыққа ұшыратты. Соның салдарынан бірқатар уақыттар бойы кітаптарды жаңарту, мерзімді баспасөздерге жазылу, жалпы кітапханаларды автоматтандыру мәселелері қажетті тұста шешілмеді. 2000 жылдары іріктеуді және мерзімді баспасөзге жазылуда облыс әкімінің, облыстық мәдениет қорының бір мезгілдік акция есебінен әрекет жасалып, алынған гранттар қаржысы есебінен (ООУНБ), Павлодар қаласындағы «Пушкин кітапханасының» мегажобасы бойынша (ООУНБ жне ОК) жүргізілді. Кітапханаларға кітаптардың белгілі бір саны «Кітап» «Кітапханаға кітап сыйла» республикалық айлығы барысында түсті. Оқырмандардың сұраныстарын заманауи ақпараттық технологияны қолданбай сапалы және жедел орындау мүмкін емес. Қазір облыстың орталығы мен аудан орталықтарының және оқу орындарының ақпараттық жұмыс істеу тәжірибесі жетік меңгерілді. 2002 жылдары Павлодар облысында мұражай және филиал жұмыс істеді. Олардың көпшілігі соңғы он жыл ішінде ашылды. Г.Н.Потанин атындағы тарихи-өлкетану мұражайы облыстағы байырғы мәдени ошақ (1942). Бұхар жырау атындағы облыстық әдебиет және өнер мұражайы 1990 жылы ашылды. Одан кейін Д.П.Багаевтің мұражай-үйі есігін ашты (2000), Баянауыл ауданында Қ.И.Сәтбаев атындағы мұражай (1967), С.Торайғыров атындағы мұражай (1993), М.Ж.Көпеев атындағы (1994) мұражай тұрғындарға қызмет көрсетуде. Павлодар қаласында Майра Шамсутдинова атындағы Ән шығармашылығы үйі (2000), Шафер үйі (2001) ашылды. 2000 жылы Ақсу және Шарбақты аудандарында, 2001 жылы Успен ауданында тарихи-өлкетану мұражайы есігін ашты. Қ.Пішенбаев атындағы тарихи-өлкетану мұражайы жұмыс істейді. Г.Н.Потанин атындағы тарихи-өлкетану мұражайы, Бұхар жырау атындағы облыстық әдебиет және өнер мұражайы, Д.П.Багаевтің мұражай-үйі және Майра Шамсутдинова атындағы Ән шығармашылығы үйі XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасрдың басындағы тарихи ескерткіші және сәулеті болып саналатын ғимаратқа орналастырылды. Павлодар мұражайларының қоры 65 мың экспонат құрайды. Олардың ішінде Ертістің Павлодар өңірінің көне фауналары археологиялық қазбалар кезінде табылған бірегей заттар: Ұлы Отан соғысы кезіндегі құжаттар; Д.П.Багаевтің фотография коллекциялары анағұрлым қызықтыра түседі. Әдебиет және мем. мұражайларда философ М.Ж.Көпеевтің, Қазақ ҒА тұңғыш Президенті Қ.И.Сәтбаевтің репрессияға ұшыраған жазушылар Ж.Аймауытовтың, ақын И.Байзақовтың пайдаланған түп нұсқа заттары, сондай-ақ, ақындар мен жазушылардың қол жазбалары көпшілікті құмарта көруге, танысуға тартады. Білімді кең тарату мақсатында мұражайларда: экскурсиялар, көрмелер, тақырыптық кештер, кітаптардың тұсау кесері, белгілі адамдармен кездесу сияқты қызметтің санаулан түрлері ұйымдастырлады. Бір жыл ішінде облыстың мұражайларында 250 мыңға жуық адам келеді. 2001 жылғы қаңтарда облыста парк: Павлодардағы «Қалалық демалу орталығы» орталық мәдени және демалыс паркі (1946 жылы ашылған), Екібастұз қаласындағы «Қалалық мәдени және демалыс паркі» (1985), Ақсу қаласындағы «Тұрмыс» ЖАҚ «Қалалық мәдени және демалыс паркі» (1966) жұмыс істейді. Парктерде 12 дене шынықтыруға бағытталған объект және 12 аттракцион бар. Олардың Павлодардағы саны тиісінше және 7; Екібастұзда және 3; Ақсуда және 2. Паркте соғыс және еңбек ардагерлерін қошаметтеу, ұлттық дәстүрлі мереке «Қымыз мұрындық» гүлдер мейрамы, дискотекалар, клоунада, «Дог-шоу», «Котовася» сияқты жұмыс формалары қалыптасқан. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
Ежелгі дәуір өнерін Павлодар облысының аумағында тас ғасырының көп қабатты тұрағы Шідерті бірегей ескерткішінен көруге болады. Мезолит және неолит үлгілірінің белгісі сипатындағы тастарға салынған суреттер Баянауылдың оңтүстік шығысында, Жасыбай көлінің жағасында төбеге қызыл қошқыл түсті минерал бояумен адамдардың схемалық фигуралары салынған. Жасыбай көлінің солтүстік батысында петроглифтердің табылған орнына ОГИКМ экспедициясының жазбасы бар. Олар құстардың, жайдақ төбелер белгілерінің, садақ, садақтың оғы, антропоморфтық суреттер. Екібастұз қаласының ауылдық зонасының Тай ауылының маңайындағы Өлеңті өзенінің бойында зооморфондық сипаттағы бұқалардың, садақшының, жылқылардың, пантерлердің немесе барыстардың, бұғылардың, қабандарың, ақ бөкендердің фигуралары салынған тастағы бедерлер ескерткіштері алғашқы энолит, қола және арғы темір мәдениетін сипаттайды. Зооморфтық петроглифтерді (жоңғыш аспаппен адамдар мен жануарлардың бейнеленуі) археолог В.К.Мерц Ақ бидайық мекенінен (Екібастұз қаласынан 30 шақырым, 1998) тапты. Бұл алғашқы энолит, қола және арғы темір мәдениетінің ескерткіші. Суреттердің алғашқы тобы нүктелеп ойып шығарудың қарапайым техникасымен, дөрекі тас құралымен жасалды. Ол қолдарын кең қармап, аяқтарымен кең көсілген адамдардың бейнелері. Ол суреттер тас ғасырынан болуы ықтимал. Садақшының бейнесін тым берірек бейнеленген аумақты бейнені нақты көрсететін жылқының бейнесі көлеңкелеп тұр. Одан әрі бұқалардың, тау ешкілерінің, бұғылардың, киіктердің бейнелері көрінеді. Ертіс өңірінде (Бобров, Қашыр, Покровка, Трофимовка, Ждановка, Королевка,) қимақ-қыпшақ мәдениетінің болғандығын X-XII ғасырлардағы Ждановтық обалардан табылған үш әйелдің конус тәріздес бас киімінің қалдықтары айғақтайды. Олар қайың тірегінен дайындалып, содан кейін алтын жалатқан ою салынған тығыз қоңыр түсті өрнекті жібек матамен қапталып, жоғары жағына конустық формалы қабықты түтік бекітілген. Үшінші бас киім күмістен жасалған. Қорғандарда ежелгі мүсіншілер обалардың басына өлген адамдарың кескінін тастан мүсіндеп және граниттен немесе құмдақтан қираған ірі тастардан жонылған ескерткіштер орнатқан. Еркектер мен әйелдердің ескерткіштері тең деңгейде қойылған. Еркектер мен әйелдердің кейіптері біркелкі: түрегеп тұрғаны немесе қарын тұсына ыдыс ұстап тұрған қолы көрсетілген, отырған қалыптары қойылады. Ежелгі шеберлік әшекейлі өрнекті халықтық қол өнерінің дамуы кезінде анағұрлым айқындала түсті: кілем тоқу (Сырмақ, текемет Май, Баянауыл, Павлодар аудандарында), ағаштан ою, практикаға сүйеніп жасалған бұйымдар (Баянауыл, Павлодар аудандарында), тоқымашылық (алаша Екібастұз, Павлодар қалаларында), кесте тігу (түс киіздер Ақсу, Павлодар қалаларында), зергерлік өнер (оймалау гравирлеу металда сызу Май, Баянауыл аудандарында, Екібастұз қаласының ауылдық өңірінде). 1919-29 жылдары Павлодарда МУЖВЗ-нің түлегі Ресейдің прогресшіл демократиялық көркем сурет бірлестігіне енген суретші (передвижник) орыс суретшісі В.П.Батурин жұмыс істеді. Ол көркемөнер мәдениетінің дамуына елеулі із қалдырды. Батурин Павлодардағы екінші сатылы мектепте, су көлігінің мектебінде, черчение мен сурет пәндері бойынша сабақ берді, балалар студиясын жүргізді сушылардың жұмысшылар клубындағы қойылымға сахна және декорация жасады. Оның жобасы бойынша ағаш арка (қақпа) салынды. 1931 жылы Батурин кеткен соң Павлодар қаласында оның көркем шығармашылық фоторграфиясы қойылған бірінші көрме ұйымдастырылды. Оған В.П.Батуриннің, Е.А.Клодттың және жергілікті суретшілердің Б.Н.Лапиннің пейзаждары, П.П.Шишковтың эскиздері, А.Сорокиннің суреттері, В.В. Кудряваның керамикасы және Д.П.Багаевтің үш жүзден астам фото суреттері қойылды. 1930 жылы Павлодар облысында Д.П.Багаевпен қатар Е.А.Клодт жұмыс істеді. Ол қазақтың ою-өрнегінің бейнелеу мотивін жинап, альбом шығарды. Е.А.Клодт Қазақстанда 1927, 1930, 1934-35 жылдары болды. Көрме қызметі 40-жылдары сол кездегі Ленинградтың Суретшілер академиясының студенті А.Д.Багаевтің баласы Д.П.Багаевтің (1941 жылы қайтыс болды) графикалық жұмыстарын көрсетуге пайдаланылды. 1948 жылғы қыс мезгілінде драмтеатрда кәсіби суретшілер (Л.Брюммер, театрдың суретшілері В.Критинин, В.Штейгер, Ж.Серікбаев, А.Дьячков және т.б.), әуесқой суретшілер және фотографтар қатысқан 2-ші қалалық көрме ашылды. 50-жылдардың аяғында облыстық өлкетану мұражайында көркем өнер бөлімі ашылды, оның қорына В.П.Батуриннің шығармалары енді. Кәсіби бейнелеу өнерінің дамуы тың игеру, қала құрылысының және оның қанат жайған кезеңімен байланысты болды. 50-жылдары қалаға өздерінің өнерін көрсету мақсатында кәсіби суретшілілер келді. Олардың салған суреттері тарихи-өлкетану мұражайдың залдарында және кинотеатрлар мен драматеатр фоэлерінде көрмеге қойылды. Олар 1956 жылы ҚазИЗО көркемөнер шеберханасына бірікті (кейін 1959 жылы Павлодар көркемөнер шеберханасы болып аталды). Олардың ортасында М.П.Колмогоров, А.М.Дьячков, В.А.Критинин, В.Э.Штейгер, П.Г.Величко, О.Гейн, Б.Соболев, С.Я.Якубович, И.П.Лопатин, З.А.Соболева, Г.Н.Слюсарев, В.В.Терещенко, В.А. және В.С.Цельсман, В.Маганов, Р.П.Ершов, Н.Н.Смородинов сияқты кескіндемешілер (бояумен сурет салушы), графикшлер, мүсіншілер, театр суретшілері болды. Суретшілердің патриоттық тақырыптар орын алды. Олардың ой өрнегі адамдар образын, адамдардың еңбектегі ерлігін, Ертіс өңірінің мотивтерін айқындауға жұмсалды, өндіріс орындарындағы цехтарда, дала қостарында мүсіндер мен кескіндемелік портреттер, графикалық бейнелер жасады. Көрме жұмыстары белсенді ұйымдастырылды. Мұндай жұмыстар облыста ғана емес, сонымен қатар, Қарағанды, Целиноград (қазір Астана) қалаларында аймақтық көрмелер, Теміртау қаласында тақырыптық көрмелер өткізілді. 1965 жылғы 18 желтоқсанда Павлодар қаласында облыстық көркемөнер мұражайы ашылды, оның алғашқы қорында 500 бірлік сақталды. Коллекциялар Москвадан, Ленинградтан (Қазір С-Петербург) Алматыдан, Москва мен Қазақстанның қорларынан әкелініп, белсенді толықтырулар жасалып отырылды. 1960 жылдары (мектептердің, балалар мекемелерінің, қоғамдық ғимараттардың салына бастауына байланысты) өнердің дамуы сипат алды. 1970 жылы тақырыптық көрмелер басталды, оның материалдары бойынша алғашқы буклеттер жарық көрді. Одан кейін Алматы қаласында (ХШЖК, 1971) тақырыптық көрмелер; «Павлодар индустриальный» көрмесі (1974); «Прииртышье мое», «Узоры Иртыша» көрмесі, С.Шароновтың және Н.Петерштің бастамашылық көрмелері табысты өтті. 70-жылдары суретшілер ұжымы Алматы көркемөнер училищесінің және Алматы институтының, Красносельск көркемөнер училищесінің және Ташкент көркемөнер училищесінің түлектерімен (В.Поликарпов, К.Темірғалиев, Қ.Баймолдин, В.Баранов, А.Гулин. Е.Москвич, Г.Беспалова, А.Игембаев, В.Яцик, А.Гулин, О.Шуранов, С.Серікбаев, А.Кожбанов, В.Приходько және Г.Приходько, Хорошкова) толықты. Қарағандыдан П.Г.Лысенко келді. Бұл жылдары облыстық өнердің өнегелі жұмыстры (авторлары А.Бибин, И.Курбатов, С.Медведев, Г.Слюсарев, 1970) «Ертіс» ресторанының вестюбльдеріне және банкет залдарына; А.Бибиннің, С.Медведевтің декаративті панолары Ақсу қаласының жүзу бассейнінің, А.Бибиннің «Разбуженная степь» тақырыптық композициясы Мәдениет сарайының (1972) витраждарына қойылды; В.Поликарповтың «Север» ресторанының интерьері (1975); «Строитель» Мәдениет сарайының интерьері (Шаронов пен Петерштің керамика және рельефі, 1970); Н.Петерштің жаңа темір жол вокзалыын; В.Яциктің «Мелодия» дүкенінің холлын көркем безендірулері (1972) көпшілік талғамынан шықты. Интерьерлер витраж, чеканка, керамика, ағашқа ою арқылы жүргізілді. 1975 жылы Павлодарда алғаш рет павлодарлық суретшілердің мозаика, витраж рельеф және графито (Саяси ағарту үйі) техникасында жасалған жоғары әлеуетті, лайықты жобалары, эскиздері, бойынша ұйымдастырылған көрмелері ашылды. Сол жылы (1975) авторлары: Мемлекеттік сыйлықтың иегері, москвалық архитектор Д.С.Витухин, павлодарлық скульпторлар П.Лопатин және И.И.Виноградов, (техникалық бөлігінің жобасын, биіктігі 24 метрлік қола венокті және мәңгі алауы бар үш стелланы В.В.Пирожковтың басқарумен институтының ұжымы) Даңқ ескерткішін жобасын жасады және іске қосылды. Жобаның екінші бөлігі, скулпьторлық ансамбль Кеңес Одағы Батырларының портреттері салынған аллея 1980 жылы жасалды. Скулпьторлары: И.П.Лопатин, И.И.Виноградов, алматылық скулпьторлар В.Ю.Рахманов, О.Г.Прокопьева, Е.Т.Мергенов, Б.А.Түлеков, Е.А.Сергебаев, Б.А.Мұсабаев, жобаның авторы архитектор В.Я.Червонцев. Әрбір көрмеде суретшілер өздерінің өнерлерінің саналуандығын көрсетті: станокті кескіндемеде туған өлкем, замандастар бейнесі, облыс тарихы, индустрия тақырыптары («Ата мен немере» Қ.Баймолдин, «Женский портрет» А.Бибин, «Әке портреті» Ә.Игенбаев, скулпьтор И.Виноградовтың «Художник В.Поликарпов») орын алған. П.Лысенконың, П.Величконың көптеген лирикалық пейзаждары Ертістің Павлодар өңірінің кеңдігін, қаланың көрікті жерлерін, Баянауыл тауларының әсем құбылыстарын өрнектеген. Суретшілердің шығармалары өнеркәсіп және индустрия тақырыбына, Павлодар трактор және алюминий, Ақсу ферроқорыту зауыттарының, Екібастұз кеншілерінің тұтас еңбек ұжымдарына арналған. Павлодар өнеркәсібінің және оның еңбеккерлері туралы тақырып В.Мартынцеваның «Металлурги Ермака» (1976), П.Лысенконың «Утро Павлодарского алюминиевого» (1979), «Индустриалды Павлодар» З.Соболеваның С.Серікбаевтың, А.Қожбановтың, Н.Бекетовтың плакаттарында жалғасты. П.Г.Величконың «Павлодарский тракторный» серияларында (1979), В.Яциктің «Уездной город Павлодар» түрлі түсті оймыш гравюрасында (1984), И.П.Лопатиннің «Портрет Я.Геринга» (1984); В.Мартыненконың «Павлодар индустриальный» декоративті медаль серияларында өлкенің тарихы мен заманауи кезеңі айқын бейнеленген. Олар жоғары орындаушылық деңгей, станокты графиканың, мүсіндеменің техникасын жетік меңгеру негізінде ортақ тақырыпты өзіндік айшықтаған. 80-жылдары павлодарлық суретшілердің шығармашылығы өз халқы мен негізін қалайтын тарихи құндылықтарын іздестіру қиындықтарына, адам өмірі мен уақыты мәселелеріне философиялық мән берумен, замандастары мен тарихи тұлғалардың образдарына терең сезіне үңілумен (А.Гулин «Мой Қазақстан», А. Игембаевтың «Мен және менің ауылым», «Жылқылар» сериялары сипатталады. Станокты кескіндеме жаңаша сезіну дәстүрінде: В.Барановтың «Вечный спор», Ғ.Қаржасовтың «Роза» (1987), «Достар» (1988); Н.Петерштің «Портрет В.П.Батурина» (пастель сурет салатын түрлі түсті қарындашпен салынған сурет 1987); ал туған өлкенің, Ертістің Павлодар өңірінің пейзаж тақырыбы В.Мартынцевтің, П.Величконың, Н.Петерштің, С.Шароновтың, З.Соболеваның, О.Шурановтың «Земля люди» (1988); Е.Москвиннің, К.Нүркеновтің, П.Лысенконың (бұрынғы Павлодардың архитектурасы циклдері); портрет жанрының скулпьторлары З.Соболеваның, К.Катлеевтің, С.Тіленбаевтың, Г.Беспалованың акварелмен жұмыс істеу техникасы; И.Лопатиннің «Портрет М.Кабылбекова» (1989); «Вечное ожидание» (1980) жұмыстары көпшілік назарында болды. 1983 жылы жергілікті Суретшілер одағы құрылды. Москвадан келген И.И.Виноградов, Ғ.Қаржасов, И.Коротков, Ф.Яцик, В.Шпиев, К.Нүркенов, Т.Тулеев, С.Тіленбаев, В.Калинин, Н.Бекетова, және М.Бекетов, Л.Яцик-Букаева, И.Бекетова, Е.Евдокимова суретшілер өміріне енді. Бұл жылдары облыста витраждар, монументалды әшекейлеу, керамикалық панно, мозаика (В.Поликарпов, Е.Пантелеев Аэрофлоттың қалалық агенттігінің интерьері, 1986; И.Лопатиннің 1985 жылы Даңқ ескерткішінің жанынан орын алуға тиісті «Родина-мать» ансамблі, және И.Бекетовтердің «Баянауыл» кинотеатры скулпьторлық кешені, 1982) монументалды өнер табысына қол жеткізілді. Графикалық баспада В.Поликарповтың «Затон» серияларында (1985), «Охота» (1987), «К поэзии Ж.Превера» (1986), «Вечные темы» (1982-84); В.Шпиевтің «Экологический дневник» (1988), И.Коротков пен Ф.Яциктің офорттары (оймыш граврюраның бір түрі), Н.Петерштің экслибристері (кітаптың таңба белгілері) жоғары деңгейде дамыды. В.Поликарпов «Импровизация» шығармасы өрудің аса күрделі техникасының шебері екендігін танытты. МВХПУ-дің (бұрынғы Строгановск) түлектері М. және Н.Бекетовтер материал мен тақырыпқа кәсіби шеберлік көзқараспен қараған өнегелі шебер екендігі байқалды, сондай-ақ, М.Бекетов осындай аса шеберлікті «Космос» (1989) эмальдар сериясынан; Н.Бекетов «Жылқылар» (1990), медальдар серияларынан, «Посвящается Павлодару» керамикалық композициясынан көрсетті. «Абитурент», «Степной маяк» ұсақ скулпьторлық пластикасында (соғу, шабу өнерінде) өз тақырыбын іздегенін көруге болады. З.Соболева және Л.Хорошкова маркетрилік күрделі техниканы меңгерген. И.Бекетова және Л.Букаева-Яцик гобелен (суретті кілем) және батикпен айналысты. Театр суретшісі А.Шикуля табысты жұмыстарымен жұртшылық назарына түсті. Павлодарлық суретшілердің 1ДХШ (1979); одан кейін ДХШ (1992) ашылды. П.Г.Лысенко, П.Г.Величко, И.И.Виноградов, З.А.Соболева, А.В.Гулин, А.Е.Игембаев, Г.Я.Беспалова, И.П.Коротков ұзақ жылдар бойы балаларға педагогикалық білім беріп, лекциялар оқып, қаланың және облыстың суретші арнап жаттықтыру сабақтарын өткізді. 90-жылдары жастарды жұмылдыру жөнінде қаланың ғ.з., ағарту және көрме орталығы қызметін атқарған ӨСШ-і маңызды орын алды. Жас суретшілер Е.Фридлин, Д.Аймағамбетов, А.Оразбаев, А.Зеленский, О.Ловина, Н.Волкова, А.Балин, С.Пернебаева, Н.Жилькова, Ю.Мазина, Т.Чевтаева, В.Ефремов және Н.Соц бейнелеу өнерінің санаулан түрлері мен жанрлары бойынша белсенді жұмыс істеді. 90-жылдары белсенді көрме қызметі көрнекті орын алды. Мәселен, В.Мартынцевтің, И.Лопатиннің, П.Лысенконың, А.Бибиннің, П.Величконың, Н.Петерштің, С.Шароновтың, М.Бекетовтың, Ғ.Қаржасовтың, Қ.Баймолдиннің, В.Приходьконың А.Гулиннің, Ф.Яциктің және И.Коротковтың және топтық көрмелері ұйымдастырылды. Қ.Баймолдиннің «Абай» (1995), «Ғасырлар үні» (1996), «Абылай хан» (1996), О.Шурановтың «Вселенная» (1997) сияқты шығармашылық еңбектері халықтық эпика арнасында орындалды. Ғ.Қаржасовтың мықты колориситік (сурет өнерінде бояулардың жарасымдылығын, үйлесімділігін келістірушілік) қабілеті «Дабыл» (1994), «Таным» (2000) жүйеде нығая түсті. А.Игембаевтың «Қазақ, дала мотивтері» (1998), К.Нүркеновтың «Баянауыл төңірегінде» (1999), А.Гулиннің «Павлодар» (2000), С.Тіленбаевтың «Перегон» (2000), шығармаларында композицияны монументалды шешу және талдап қорытуға ұмтылуы байқалады. В.Приходько мазмұндық және техникалық түрінде бірқатар жаңалықтар ашты: ол «Игры мужчин» (1998), «Азиатский змей» (1999) кескіндемелік құрылымда өзінің мифологиялық тұжырымдамасын жасаған. М.Колмогоров, П.Лысенко, П.Величко, В.Мартынцев пейзаж, натюрморт жанрларына берілгендік дәстүрін сақтаған. Г.Беспаловтың «Краевед И.В.Лагутин» портрет жанрында (1998) тиянақтылық бар. жас толқыны өздерін таныта бастады. «Битва под солнцем» (2000) шығармасында идеялық, образдық және монументалдық бастаудың таңданарлық бірлігі байқалады. Е.Фридин «Тихая пристань» (1999), «Улица ночью» бояулы көлеңкелердің молдығымен айқындалған кескіндемелік белсенді кеңістікте жұмыс істеді. А.Оразбаевтың «Саға» (1997), «Бархатный союзник» (1998) шығармалары экспрессивті және үндес туындады. График В.Поликарпов «К поэзии Павла Васильева» (1989-1998) атты көп сериялы офорттар (оймыш граврюраның бір түрі), В.Приходько гуашпен «Новеллы» (1993), «Изографические понарамы» (1994-1996) атты шығармалар жасады. Облыста Ф.Яцик және И.Коротков (1997), «Земляки» (1991) тақырыптарында офорттар (оймыш граврюраның бір түрі) бойынша табысты еңбек етті. А.Балин, А.Ерашов, С.Пернебаева, Е.Фридлин сияқты жастар графикте өздерінің қол таңбаларын қалдыру мақсатында ізденіс жасады. 90-жылдардың монументалдық өнерін: А.Бибин «Сары Арқа» қонақ үйі витражы (1990), М.Бекетов «Қазақстан» қонақ үйі кешені (1993), «Ксения» дүкені (1997); Қ.Баймолдин, А.Гулин «Манақбай базары» сауда қатарларындағы панно (1997); В.Поликарпов «Қазақстан алюминийі» ААҚ-ының демалыс бөлмесі (1997) сияқты шығармалары арқылы өрнектей түсті. Скулпьтура және безендіру өнерінде: Б.Машрапов Екібастұз қаласының тарихи-өлкетану мұражайының интерьер жобасы, «Этноауыл» жобасы (2000), жауынгерлер скулпьторлық ескерткіші (2001), А.П.Чеховтың скулпьторлық ескерткіші (2001); К.Темірғалиев –Д.П.Багаевтың бюсі (2001) бойынша шеберлік танытты. В.И.Мухина атындағы ВХПУ-нің түлегі, жас скулпьторшы В.Ефремов «Колесо историй» (2000), «Бескончность» (2000), «Лоэнгрин» (2001) сияқты туындыларымен көпке танымал болды. М.Бекетов «Мутанты» (1995), «Колесо историй» объектісі (1995), (1996) туындыларын жасап, сондай-ақ, жас суретшілер (О.Ловина металл, ювелир өңдеу бойынша суретші, Ю.Мазина және Т.Чевтаева батик техникасы бойынша жұмыс істейді) декоративті қолданбалы өнер саласында еңбек етті. ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы мәдениеті бейнелеу өнері 
'''Ғылымның кең өрісі''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. Алғаш рет «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1961 жылдың 27 желтоқсанындағы санында басылған. Сәтбаевтың 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Мақала бөлімнен тұрады. Онық бірінші, екінші бөлімінде атом қуатын бейбіт мақсаттарға пайдалану ісі жөнінде және Ғылым академиясы жанындағы ғылыми мекемелердің зерттеу жұмыстарын өрістете алатын сәнді сарайлары, тәжірибе алаңдары, жабдықты үйлерге орналасқан зертханалар ашылғаны, республикада Ғылым Академиясының тамаша ғимараты, бірнеше тәжірибелік базалардың үйлері 1946 жылдан бергі уақыт ішінде салынып пайдалануға берілгені, геология, ядролық физика, химия ғылымдары ионосфера станцияларының жаңа үйлері салынып, іргетасы қаланып, шаңырақ көтергені туралы жазылған. Қалған бөлімдерінде Қазақ КСР Ғылым Академиясының 15 жыл ішінде атқарған жұмыстары мен академия ғалымдарының бірнеше еңбектері Лениндік сыйлыққа ие болғандығы әрі таяу жылдар ішінде ҚазМУ (Қазіргі ҚазҰУ) жанынан қатты дене физикасы, астрофизика, ионосфера физикасы, ядролық физика кафедраларын, сол сияқты Қазақ политех, (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) институтында жаңадан машина құрылысы және өндірісті автоматтандыру факультеттерін ашу орынды екені, жиырма жыл ішінде Қазақ КСР Ғылым Академиясында бірнеше жаңа институттар ашылғаны, ал бұрынғыларының барынша дами түскені жайлы айтылған. == Дереккөздер == Санат:Ғылым Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
Облыстың '''денсаулық''' қызметі 1938 жылы мынадай мәліметтер бойынша сипатталады: 34 аурухана (10-қалалық, 24 ауылдық), 40 мекеме, 53 ФАП қызмет көрсетті. Ауруханалардың әрқайсында екі рентген аппараты және лабораториялар жұмыс істеді. Облыста 30 дәрігер қызмет етті, олардың 10-ы ауылдық жерде болды. 1941-45 жылдары халық шаруашылығының барлық салалары сияқты медицина қызметі де Ұлы Отан соғысының жеңісін қамтамсыз етуге жұмылдырылды. Медициналық мекемелердің дамуына тың және тыңайған жерлерді игеру көрнекті ықпал жасады. Жаңадан ашылған совхоздарда алғашқыда 10-15 кереуеттік ФАП-тары, аптекалық пунктері бар учаскелік ауруханалар ашылды. 1961 жылғы қаңтарда медициналық ұйымдардың саны 133-ке жетті, олардың ішінде 91 аурухана, барлығы 3950 кереуеттік орын; дәрігерлердің саны 442, орта дәрежелі кадрлар саны 2392 болды. 10 мың тұрғынға 75,2 кереуеттен, 8,4 дәрігерден, 45,6 орта дәрежелі кадрлардан келді. 1965-1985 жылдары ПТЗ, ПАЗ, МӨЗ, Химкомбинат, Павлодардағы N2 ЖЭО-ғы, N3 ЖЭО-ғы, Екібастұзда ЕЖЭК-ні ЕФЗ, Ақсу ГРЭС-і, Қ.Сәтбаев атындағы Ертіс-Қарағанды каналы сияқты өнеркәсіп орындары тасқынды дамыды. Жоғарыда айтылған өнеркәсіп гиганттарының құрылысын жоспарлауда денсаулық сақтау мекемелерін салуды қоса жоспарлауға қол жеткізілді. Мәселен, ПТЗ-да 1750 келушіге қызмет ететін екі емхана, 120 кереуеттік екі бөлімше, ПАЗ-да 600 кереуеттік, 1200 келушіге қызмет көрсететін емхана, Химкомбинатта 730 кереуеттік аурухана, 950 келушіге қызмет көрсететін емхана салынды. Екібастұзда көміршілердің медициналық санитарлық бөлімі, энергетиктердің медициналық санитарлық бөлімі және әйелдер босанатын үй, Ермакта (қазіргі Ақсу) 350 кереуеттік аурухана кешені, емхана пайдалануға берілді. Шідерті кентінде 175 кереуеттік аурухана, 200 келушіге қызмет ететін емхана іске қосылды. Барлық аудан орталықтарында (Павлодар ауданынан басқа) 120-175 кереуеттік аурухана, 250 келушіге лайықталған емхана іске қосылды. Одан кейінгі жылдарда Павлодарда үш тіс емханасы (1 балалар), Екібастұзда және Ақсуда емхана салынды. Барлық АОА-да стомотология кабинеттері, ауылдық орталық ауруханаларда тіс дәргерлері кабинеттері жұмыс істеді. Арнайы диспансерлердің базаларын жақсарту жөнінде нәтижелі жұмыстар атқарылды. 1972 жылы 200 кереуеттік типтік корпус, 500 келушіге лайықталған емхана пайдалануға берілудің нәтижесінде облыстық барактардан арылтуға мүмкіндік беріп, кереуеттер саны 500-ге жеткізілді, ал 1983 жылы қосымша бес қабатты корпус салынып, кереуеттер саны 500-ге жетті. Екібастұзда 90 кереуеттік тубдиспансер салынды. Павлодарда емханасы бар 500 кереуеттік диспансер, 15 дәріхана, медучилище оқушыларына арналған жатақхана, Екібастұз медучилищесінің оқушыларына және Павлодардағы дәрігерлердің біліктілігін жетілдіру факультетінің курсанттарына арналған бір-бір жатақхана, Успен ауданының Константиновка ауылында Павлодар ауданының Ефремовка, Пресновка ауылдарында Краснокутск (қазіргі Ақтоғай) ауданының Коминтерн, Май ауданының Жалтыр, Екібастұз ауданының Төртүй ауылдарында учаскелік ауруханалар салынып, пайдалануға берілді. Соның нәтижесінде медициналық мекемелердің базасы нығыйды. Медициналық техникаларды, ауруларды емдеуді, жұмсақ және қатты инвентарларды қамтамасыз ету үшін арнайы «Медснаб» қызметі құрылды. Дәрігерлердің және орта деңгейдегі медициналық қызметкерлердің жетіспеуі күн өткен сайын байқала түсті. Павлодардағы Семей мединстиутының көшпелі қабылдау комиссиясы жергілікті жастардың дәрігерлік мамандық алуына он бес жыл бойы баға жетпес көмек жасады. Орта деңгейлі медицина қызметкерлерін даярлау мақсатында Екібастұзда медбикелер және акушеркалар даярлайтын медициналық училище ашылды. Павлодар медучилищесінде сегіз мамандық (фельдшер, акушер, санфельдшер, тіс дәрігері, провизор, лаборант, медбике) даярланды. 1970 жылдан бастап көмек түрлерін жақсарту жөнінде жұмыстар жүргізіле бастады. Кардиалогиялық, нефрологиялық, гематологиялық, жақ-беттік, күйгенді емдеу, жүрек-тамыр бөлімдері мен кабинеттері ашылды. Барлық ірі ауруханаларда және реанимациялық бөлімшелер жұмыс істеді. Облыстық ауруханада барокамера, қалалық ауруханада «Жасанды бүйрек» бөлімшелері бар. Облыстық тубдиспансерде туберкулез ауруының бар-жоғын анықтау үшін жыл сайын тұрғындарды тексеру жұмысы жүргізілетін бригада қызмет етеді. Бригаданың қарамағында жеті көшпелі флюрография жабдығы бар, олардың жартысы автономды электр жабдығымен жұмыс істейді. 1970 жылы тұрғындардың 80 пайызы тубуркулез ауруы бойынша тексеріліп, 100 пайызына екпе жасалды. Тубуркулезбен ауыратындарға медикаменттік емдеумен қатар оперативті емдеу де табысты жүргізіліп, курорттық емделу үшін жолдамалармен қамтамасыз етілді. Осындай жүргізілген тиянақты жұмыстың нәтижесінде 100 мың тұрғынның 120-сы ауыратыны (1970) 69,5 адамға (1991), осы аурудан қаза болу 34-тен 14,2-ге азайды. Тұрғындар арасында жыл сайын аурудың алдын алу екпе жұмысы жүргізілді. 1970 жылығы 100 мың тұрғынның іш сүзегі ауруымен ауырғандары 10,6 адамнан 2000 жылы 0,12-ге; вирусті гепотитпен ауырғандар сәйкестігінше 161,6-дан 32,9-ға; ішек инфекциясымен ауырғандар 1436,2 адамнан 250-ге; бруцеллезбен ауырғандар 52,0 2,9-ға; қызылшамен ауырғандар 244,2-ден 0,12-ге түсті. Дифтерия, полиомиелит, туляремия, бөртпе сүзек аурулары мүлде жойылды. Өткен жылдары бойы С.А.Солдатов, В.В.Рокованов, В.Г.Ваккер, М.Д.Гупалова, Ж.З.Асылханов (облыстық ауруханада); В.А.Акопян, Ә.Қ.Қадыров, И.Р.Ахметжанов, Малгаждаров М.Н.Теренина, Б.А.Қазыбаев (облыстық тері аурулары диспансерінде); Р.Г.Кутуев, М.К.Сүлейменов, С.З.Рабкин, А.И.Талалай, Е.В.Аврамова, Т.М.Асылханов, Л.Д.Тохтарова, С.Б.Иманғазинов (N қалалық ауруханадан); А.Д.Коротков, А.М.Пантюхов, В.Г.Ваганова (N2 қалалық ауруханада); А.Х.Селютина, Т.И.Чугунова, Л.Х.Ақботина (әйелдар босандыру үйінде), А.Д.Антонова, С.И.Батькаева, Г.Н.Сербиненко (балалар ауруханасында); П.Е.Ли, Ю.С.Калинин, Л.А.Перминов, В.В.Другов, Р.Д.Голубчик, А.Қ.Сыздықов, К.З.Сакиев, Т.Б.Баймаханов (санэпид қызметінде); Л.И.Блинов, Н.Б.Рейф, Г.К.Камитова (Павлодар қалақ денсаулық сақтау бөлімінде) және басқалары денсаулық сақтау қызметін қалыптастыруға зор үлес қосты. Ауылдық денсаулық сақтау жұмысында Г.К.Усманова, В.М.Засухина, С.Д.Шамышева, С.Р.Жұмажанов, Ш.Қ.Кәрібаев, К.Д.Рахметов, С.К.Кенжебаев, Б.И.Момынов, К.С.Ситказинов, М.Мәрденов, К.Ж.Үздембаев, М.К.Қадырбеков, С.И.Шамиев, Екібастұзда Б.М.Авербух, М.М.Тентекбаев, А.Т.Құсайынова, Г.Ж.Әлкебаева, А.И.Юшкина, Ақсуда қалалық аурухананың бас дәрігері Ж.К.Төребаев, стоматолог сияқты ерекше атап өту орынды. Дәрігерлік қызметте жүріп, тәжірибеден қол үзбей медицина қызметкерлері ғылыми жұмыстармен шұғылданды, атап айтқанда, дәрігер медицина ғылымдарының докторы, 17 дәрігер медицина ғылымдарының кандидаты атанды. Мәселен, Ә.Х.Мұстафин, Е.А.Бейсембаев, А.К.Қожанова ғылым докторлары, ал Б.Д.Оразғалиев, С.А.Алтынбеков, Н.М.Садықов, А.Д.Миляев, В.В.Другов және басқалары ғылым кандитаттары дәрежелеріне жетті. Жиырма дәрігерге «Қазақ ССР-на еңбегі сіңген дәрігер» атақтары берілді. Олар И.В.Михельсон, Н.И.Кислицина, Ғ.Т.Сұлтанов, К.Н.Петухов, Я.Я.Фрезе, Т.Қ.Қайырбеков, А.Д.Антонова, А.А.Вуколова, Б.М.Авербух, Г.К.Усманова, В.М.Засухина, Л.А.Зенченко, Н.С.Камщук, Г.Г.Аршакян, Б.Каипова, Р.А.Султанова, А.А.Страздин, Н.Г.Пешков, З.Д.Раздорская, В.Е.Кряжок. Облыстық ауруханаға Ғ.Т.Сұлтановтың есімі берілді. Бас хирург К.Н.Петухов өз кезінде Республикада алғашқылардың бірі болып жүрек ақауымен туған балаларға операция жасауды игеріп, тәжірибеге енгізген. Я.Я.Фрезе отоларинголог, Ұлы Отан соғысы кезінде Май ауданында дәрігерлік қызмет көрсетті. Май ауданының байырғы тұрғандары арасында зор беделге ие болды, қазақ тілін жетік білді. Май ауданынан облыс орталығына емделуге келгендер алдымен Я.Я.Фрезеге жолығады. Көптеген дәрігерлер, орта деңгейдегі медицина қызметкерлері үкіметтік нагардалармен марапатталды. Кеңес Одағы ыдырағанға дейін облыс медицина мекемелерінің саны, ауруханалар кереуеттерінің саны жағынан Республикада бірінші қатардағылардың бірі болды. 1991 жылғы қаңтарда облыста 220 медициналық мекемелер бар еді, ал 2000 жылы ол мекемелердің саны 165, ауруханалық ұйымдар 101-ден 2000 жылы 45-ке түсті. 1991 жылы он мың тұрғынға 140 кереуеттен болса, 2000 жылы 75,4 кереуеттен тиетін болды. Жалпы ауруханалық 13595 кереует саны 5680-ге төмендеді. Стомотологиялық және дәріханалық мекемелер толық жеке меншіктің қолында мен орта деңгейлі медицина қызметкерлері 1/3-ге азайды. Қайта құру жылдары денсаулық сақтау саласын қаржыландыру жоспардың 70-75 пайызын құрады, 1995 жылдан бастап 2002 жылға дейін жыл сайын млрд. теңге медицина саласына берілмеді. Медицина қызметкерлері 6-8 ай бойы еңбекақыларын ала алмады, аудандарда бір жылға дейін ақша қолға тимеді. Соңғы жылдары еліміздің экономикасы өркендей түсті. Елбасы Н.Назарбаев 2002 жылды «Денсаулық жылы» деп жариялады. Сол жылы алғаш рет еңбекақы қарызы жойылып, сала қызметкерлері еңбекақыларын белгіленген мерзімде алатын болды. Қазір барлық медицина мекемелері күрделі жөндеуден өткізіліп, заманауи медициналық жабдықтаулармен қамтамасыз етілді. Павлодар қаласында диагностикалық орталық салынып, тұрғындарға сапалы медициналық қызмет көрсетілуде. Денсаулық саласын реформалау 1998 жылы наурыз айында сала жүйесін жетілдіру жөніндегі бірлескен жоспар жасаудан басталды. Денсаулық саласын реформалаудың басым бағыты алғашқы қызмет көрстетені медициналық құрылымдарды нығайту және қайта құру, жан басына берілетін көмекке орай қаржы бөлу медициналық қызмет нарығында бәсекелестікке мүмкіндік беру, медициналық ұйымдардың басшыларын тағайындауды конкурс жүйесінде өткізу болды. Емдеу-аурудың алдын алу мекемелері қаржы бөлу көздері бойынша бөлінді: 1) тікелей бюджеттен қаржыландыру, 2) медициналық кәсіпорын қайта құрылып, облыстық медицнианлық сақтандыру қоры негізіндегі қаржы көзінен қаржыландыру. 1999 жылы қалалық және аудандық денсаулық сақтау бөлімдері құрылды. Мемлкеттік қаражаттарды тиімді пайдалану мақсатында негзігі қызметтері мемелекеттік медициналық мекемелерді қаржыландыру және медициналық қызмет көрсету тарифтерін қалыптастыру мен медициналық қызмет көрстеудің көлемін, сапасын бақылау жасатын медииналық қызмет көрсету департаменті ашылды. Сол кезде облыстық денсаулық сақтау негізінен отбасылық дәрігерлік амбулаториялар (ОДА орыс тіліндегі абревиатурасы СВА) түрінде жұмыс істеді, олардың саны 118 (34 қалалық, 84 ауылдық). Облыстың барлық тұрғындары жан басы бойынша осы ОДА-ға бекітілді. ОДА-ға тіркеу әкімшілік жолымен де жүргізілді. 2001 жылғы мамыр айында ОДА-ға тіркеу ерікті түрде жүргізілді. Осы жылғы маусымнан бастап қалалық ОДА-ны қаржыландыру өз еркімен таңдау нәтижесі бойынша жасалды. 2001 жылығы қаңтардан бастап облыста жартылай-толық қор ұстау енгізідді: барлық ОДА-лар қызмет, сондай-ақ, өз бағыттары бойынша жоспарлы стационарлық көмек төлемін іске асырды (Павлодар қаласындағы ОДА-дан басқасы). Жеңіл аурулардың өзі қымбатқа түсетін стационарлық медициналық қызмет көрсетуге балама болған күндізгі стационарлар 25 қалалық және 61 ауылдық ОДА-ға берілді. Облыста тұрғындарға қызмет көрсету осы қызметке сәйкес емханада (КДП), 18 диспансерлер бөлімшесі мен ауруханада, 11 консулт.-диагн. бөлімшеде (КДБ) және аудандық ауруханаларда, базалық әйелдер облыстық СПИД орталығында, облыстық иммунологиялық клиникалық орталықта және қалалық балаларды оңалту орталығында жүргізілді. КДП-ларда (КДО) медициналық қызмет көрсету ОДА бағыты бойынша жылдық көлемдегі кепілдік шегінде тегін жасалды, ал қызмет көрсетудің: ОДА-ның жолдамасы болмағанда көрсетілетін қызмет, түрлі медициналық байқаулар (жұмысқа, оқуға қабылдау, жүргізушілік куәлік алу және т.б. ), өнеркәсіп орындарымен, мекемелермен жасалған қымбат бағаланған әдістемелік тексеру түрлері ақылы болды. КДП-нің жасайтын ақылы қызметінің көлемі жалпы көрсетілетін қызметтің 1/3 аспауы тиіс. Облыс тұрғындарына стационарлық көмек жалпы кереуеттік қоры 5370 кереуеттік 36 ауруханалық ұйымда және диспансерде, соның ішінде: Ғ.Сұлтанов атындағы облыстық аруханада, облыстық балалар ауруханасында, Павлодар қаласының ауруханасында, Екібастұз қаласының ауруханасында, Ақсу қаласының ауруханасында, Павлодар қаласының инфекциялық ауруханасында, медициналық жедел көмек ауруханасында, 10 туберкулезді емдеу ауруханасында, аудандық ауруханада, ауылдық ауруханада, әйелдер босанатын үйде, аурудың алдын алу және кіріптар науқастануды емдеу жөніндегі орталықта, облыстық оңалту орталығында, облыстық перинатальді орталығында, облыстық туберкулез ауруын емдеу диспансерінде, облыстық онкологиялық диспансерде, облыстық диспансерінде, облыстық диспансерінде, Екібастұз қаласының диспансерінде, Екібастұз қаласының диспансерінде, Екібастұз қаласының наркологиялық диспансерінде жүргізіледі. Кереуеттермен қамтамсыз ету 10 мың тұрғын адамға 69,1-ден соның ішінде қалалық жерлерде 98,2, ауылдық жерлерде 25,1-ден келеді. Кереуеттік қор үлкендер және балаларға арналаған 44 пішінді кереуетпен қамтамасыз етілді. 43 аурухана ұйымдарының 28-і медициналық кәсіпорын болып саналады және департаменттің топтары бойынша қаржыланды. Сонымен қатар, облыстық, Ақсу, Екібастұз қалаларының медициналық кәсіпорындары және аудандық ауруханалар емделген аурулар үшін жан басына бөлінген қаржы есебінен төлем алады. Базалық тарифтің (7500 теңге) жетіспеуі ескеріліп, стационарларда ауруларға дәрі алу қаржысына қосымша төлеу енгізіген, бұл қаржылар өмірлік маңызды, қымбат әдістемелік тексерулер тізіміне енгізілмеген. Медициналық кәсіпорындар көлемі пайыздан аспайтын деңгейде ақылы қызмет көрсете алады. Облыс тұрғындарына қалаларда жедел жәрдем көрсету станциясы және аудан және аудандар мен кенттердегі, ауылдардағы учаскелік ауруханалардың құрамындағы 11 жедел жәрдем бөлімшелері шұғыл көмек береді. Облыстың емдеу-аурудың алдын алу ұйымдарының диагностикалық базаларында: 113 лаборатория, кабинет, 23 флюорогарфиялық қондырғы, 53 функциональді диагностикалық кабинет, 23 ультра дыбыстық диагностикалық кабинет бар. 2002 жылы елбасы Н.Назарбаев заманауи жабдықтаулармен жабдықталған Диагностикалық орталықтың салтанатты ашылуына қатысты. Облыстық ауруханада ДНК деңгейінде жұқпалы ауруларға диагностика жасайтын реакциялы лаборатория және «Cobas mira» иммуноферментті (организмде химиялық реакцияға қатысатын күрделі органикалық заттар) анализатор жұмыс істейді. Павлодар қаласындағы қалалалық ауруханада «Жасанды бүйрек аппараты», «Фрезениус» фирмасының қондырғыларымен толық ауыстырылды, «Aloca» фирмасының заманауи ультра дыбысты сканарі, «Rentax» эндоскопиялық жабдықтаулардың кешені, сатып алынды. 2000 жылы облыстағы барлық туберкулез ауруын емдейтін мекемелердің бәрі бинокулярлі микраскоптармен қамтамасыз етілді. СПИД орталық және қан орталығы жаңа иммуноферментті (организмде химиялық реакцияға қатысатын күрделі органикалық заттар) анализатормен жабдықталды. Ауданның ауыл тұрғындарына қазір: аудандық аурухана, бір аудандық емхана, туберкулезді емдеу ауруханасы және ауылдық учаскелік аурухана медициналық қызмет көрсетеді, оларда 780 кереуеттік орын бар. Ауыл тұрғындарын кереуеттік орындармен қамтамасыз ету 10 мың тұрғынға 25,1 кереует орыннан келеді. Аудандық ауруханаларда стационарлық көмек 5-6 профиль бойынша жасалады. Ауыл тұрғындарына алғашқы санитарлық көмекті 84 ауылдық отбасылық дәрігерлер амбулаториясы (АОДА), 87 пункттер (ФАП), 136 фельдшерлік пункт (ФП) және 51 медицина қызметкерлері жеке емдеу бөлмесіз қызмет көрсетеді. Ауылдық медицина ұйымдарының диагностикалық базасында 55 клиникалық лаборатория, 23 кабинеті, ультра дыбысты диагностика кабинеті, эндоскопиялық зерттеу кабинеті бар. Барлық аудандарда емдеу-аурудың алдын алу ұйымдарынан басқа станция, көпшілігі аудан орталығында және шеткі ауылдарда орналасқан мемлекеттік емес 34 дәріхана жұмыс істейді. Денсаулық сақтау саласында мемлекеттік секторлармен қатар жеке меншіктік медицалық қызмет те дами түсті. 2001 жылғы қазанда облыста 151 субъект жеке меншіктік медициналық қызмет көрсетілді, олардың ішінде 101 заңды тұлға және 50 жеке тұлға бар. Мемлекеттік емес медициналық ұйымдардың желісі 1998 жылмен салыстырғанда 1,7 есе көбейді. Амбулаториялық емхана ұйымдарының саны 24-тен 48-ге дейін, оның ішінде ОДА 3-тен 15-ке дейін, жеке меншік стационарлар 9-дан 21-ге дейін, олардағы кереуеттік орындар саны 150-ден 230-ға дейін көбейді. Жеке меншікті медициналық құрылымдардың саны 410 өсіп, ал оларда жұмыс істейтін дәрігерлердің саны 560 адам болды. Медициналық кадрлер. Облыста 2610 дәрігер және 5629 орта деңгейдегі медицина қызметкер, оның ішінде Денсаулық сақтау министрлігінің жүйесінде 2012 дәрігер және 4680 орта деңгейдегі медицина қызметкер, басқа ведомстволарда 188 дәрігер және 389 орта деңгейдегі медицина қызметкер, жеке меншіктік құрылымдарда 410 дәрігер, 550 орта деңгейдегі медицина қызметкер жұмыс істейді. 10 мың тұрғынға 33,6 дәрігерден, 72,4 орта деңгейдегі медицина қызметкерден келеді. Дәрігерлердің 47 пайызы, ал орта деңгейдегі медицина 25 пайызы шеберлігі жоғары категорияға ие болған, дәрігер медицина ғылымдарының кандидаты атағын алған. Соңғы жылдары облыста психиатрия, онкология, фтизатрия, неонатология мамандықтары бойынша дәрігерлердің мамандығын жетілдіру жөніндегі көшпелі циклдар Жыл сайын 500 дәрігер және 800 орта деңгейдегі медицина қызметкер білімдерін жетілдіреді. үкіметтік бағдарламаның енгізілуіне орай 1995-97 жылдарды дифтерия мен, полиомиелитке қарсы тұру иммунизациясын, бір орталықтан қамтамасыз ету күндерінде 98-99 пайыз екпемен қамтуға жетіп, поиомиелит, дифтерия, сіреспе ауруларын болдырмауға, қызылша, көкжөтел эпидопаротит (жұқпалы құлақ түбі бездерінң қабынуы) ауруларын бірлі-жарымға дейін азайтуға қол жеткізілді. Іш сүзек аурының ошақтарын жою жөніндегі мақсатты жұмыстардың нәтижесінде оны Май, Ақтоғай аудандарында және Ақсу қаласының ауылдарында мүлдем жою мүмкіндігі туды. Елді мекендерде жағдайлардың төмендеуіне, ретсіз, кездейсоқ рыноктық сауданың дамуына, су құбырларының орталық жүйелерінің бұзылуына байланысты ішек инфекциясы және сальмоннелез ауруларының тіркелуінің жоғары деңгейі орын алды. Шешілуі аса маңызды мәселелердің бірі тұрғындарды ауыз суымен қамтамасыз ету. Соңғы жыл ішінде ГОСТ-қа сәйкес келмейтін ауылдардағы 30 су құбыры жабылды, олардың іс жүзінде қолданылуы тоқтатылды. Мына берілген таблица 2000 жылы тумалардың көбейіп, өлім тұрақтануы, біздің табиғи өсуімізді айғақтайды. Осы жылы бөбектердің шетінеуінің төмендеу көрсеткіші байқалды. 2001жылғы ай ішінде бұл көрсеткіш 1000 туған балаға 24,2 нәрестеден келіп, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,5 пайызға төмендеді. Туберкулезбен ауырғандар соңғы жылда үш есе өсті. 2000 жылы бұл аурумен ауырғандар 100 мың тұрғынға 201,1 адамнан келді. Сол жылғы 10 айда туберкулезбен ауыратындардың саны пайызға төмендеп, 100 000 адамға 160,9 адамнан келді. Туберкулезбен ауырғандар арасында өлім 9,3 пайызға азайды. Бұл ретте туберкулезбен ауырғандарды емдеу мен диагноситка жасауда, туберкулез мекемелерін қаржыландыруда, әсіресе, дәрімен және тағаммен қамтамасыз етуде DOTS стратегиясын енгізудің, білікті тактикасын игерудің пайдасы зор болды. Дәрімен қамтамсыз ету (Павлодар облысы) Денсаулық сақтау саласындағы қоғамдық ұйымдар (Павлодар облысы) ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
Облыстың денсаулық сақтау саласында мына төмендегі бірлестіктер: психиаторлар, наркологтар, психотерапевтер ассоциациялары, сондай-ақ, медицина қызметкерлері арасындағы бірлестік жұмыс істеді. 2000 жылы жедел және шұғыл жәрдем дәрігерлерінің, отбасылық дәрігерлердің ассоциациялары құрылды. 2001 жылы «Наркотикке қарсы аналар» үкіметтік емес бірлестік тіркелді. Дәрігерлер ассоциациясы медицина қызметкерлері арасындағы бірлестік кадрлардың біліктілігін жетілдіру және тұрғындарға медициналық көмек көрсетуді жақсарту мәселелерін шешумен шұғылданады. Саладағы 172 кәсіподақ ұйым ұжымдық келісім-шарттың жасалуына жағдай жасайды. Қызыл Жарты ай және Қызыл Крест қоғамдары тұрғындардың аз қамтылғандарына медициналық және әлеуметтік көмек көрсетумен айналысады. Қайырымдылық қоры мен демеушілік көмек есебінен қарттар мен мүгедектерге медбикелік қызмет көрсетіледі. Халықаралық Федерациямен, гуманитралық Қормен өзара байланыс жолға қойылды. ДЕНСАУЛЫҚ (Павлодар облысы) ==Сілтемелер== С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Санат:Павлодар облысы 
'''Ғылымның өндіріспен байланысы нығайтылсын''' Қаныш Сәтбаевтың Қазақ КСР Ғылым Академиясының жалпы жиналысының сессиясында сөйлеген қорытынды сөзі. Алғаш рет «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1963 жылғы тамыздағы санында басылған. Сәтбаевтың 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының І-томына енген. Қазақ КСР Ғылым Академиясының жалпы жиналысының сессиясы Алматыда үш күн жұмыс істеді. Сессия республикада ғылымның одан әрі дамуы, ғылымның базасын жасау жөніндегі аса маңызды мәселелерді талқылады. Қазақ КСР ғылым академиясының Президенті, академик Сәтбаев академияның жұмысын жақсарту жөніндегі шаралар туралы баяндама жасады. Онда Академия мекемелерінде КСРО Ғылым Академиясының екі толық мүшесі, республикада Ғылым Академиясының 52 академигі және 49 мүшесі, 110 ғылыми доктары және 625 ғылыми кандидаты жұмыс істейтіні, Қазақстандағы барлық ғылым докторларының жартысынан астамы және барлық ғылым кандидаттарының үштен бір бөлігі Академияда Академия бергі уақыттың ішінде оның мекемелерінде 88 ғылым доктары және 800-ден астам ғылым кандидаттары даярланғаны, Ғылым Академиясының жұмысы республиканың өнеркәсібі, ауыл шаруашылық және мәдениеті міндеттерімен ұштастырыла, өндіріс тығыз ынтымақ жасай отырып жүргізілетіні айтылған. == Дереккөздер == Санат:Ғылым 
'''Ғылым өріне''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Ғалым мақаласында Қазақ КСР Ғылым Академиясы 1956 жылы елеулі еңбектер беріп, бірқыдыру жұмыстар істегенін, оның ішінде, «Орталық Қазақстанның металлогениялық және болжау карталарын» жасағанын, мыс қоспаларын қорытуда цикл ондық тәсілін тапқанын жұртшылыққа жария етеді. Академияның ғылыми-зерттеу мекемелерінің саны артып, көлемі ұлғайып келе жатқаны, Батыс Қазақстанда мұнай, Алматыда микробиология және вирусолог, институттарының ұйымдасқаны, бірсыпыра жаңа зертханалар мен секторлардың, бөлімдердің ашылғаны, ғалымдардың көптеген халықаралық конференциялар мен конгрестердің жұмысына белсене қатысатыны, академия 1957 жылы техника, химия, физика, математика, биология, медицина және қоғамдық ғылымдар саласынан жүзден астам кешенді проблемаларды шешуді ұйгарып отырғаны жөнінде айтады. == Дереккөздер == Санат:Ғылым Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Ғылым практикамен күшті''' Қаныш Сәтбаевтың Қазақстанның ғылым кеңесіндегі жасаған баяндамасы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйі шығарған шығармалар жинағының 1-томына енген. Баяндамада СОКП Орталық комитеті мен КСРО Министр Кеңесінің «Елімізде ғылыми-зерттеу жұмыстарын үйлестіруді жақсарту жөніндегі шаралар және КСРО Ғылым Академиясының жұмысы туралы» қаулысы, сол сияқты ғылым бүкілодақтық бірінші кеңесі ғалымдардың жетістіктерінің қорытындыларын шығарып, кемшіліктердің бетін ашқаны және ғылым жұмысты одан әрі дамытудың жолдарын көрсетіп бергені жайлы сөз қозғайды. Сәтбаев бұдан кейін ғылымның жеке салаларының жұмыс жайы мен негізгі бағыты туралы баяндайды. Геолог ғалымдар өндірісшілермен тығыз шығармашылық ынтымақ жасай отырып, Қазақстанның мемлекеттік геология картасындағы ақ нүктелерді жою, оның геологиялық құрылымының заңдылықтарын ашу, жер қойнауындағы есепсіз көп байлықтарды анықтау жөнінде аса көлемді жұмыс істеді: геологтар жасаған Орталық Қазақстанның металлогендік болжам карталары түрлі түсті, қара және сирек кездесетін металдардың, көмірдің, басқа да пайдалы қазба байлықтардың көптеген кендерін табуға немесе өнеркәсіп тұрғысынан қайтадан дұрыс бағалауға жеткізді дейді. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Ғылым 
'''Ғылым халықтың игілігі''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйі шығарған шығармалар жинағының 1-томына алғаш енген. Бұл мақалада ғалым өткен жылдардағы Ғылым Академиясының әр сала бойынша атқарған зор ғылым еңбектеріне тоқтала отырып, жаңа 1950 жылда атқарылатын міндеттерге көңіл бөледі. Сәтбаев «Академияның осы жоспарына сәйкес жобалар бойынша 1950 жылы Қазақстанның кен байлықтары, қара, түсті металл, көмір, мұнай қорлары зерттеледі. Қарағандыны бұдан да өркендету мәселесі алға қойылып отыр. Сондай-ақ Қазақстанның батыс өңірін өзінің жергілікті отын қорымен қамтамасыз ету мәселесі шешіледі» дей келіп, 1950 жылы 331 тақырыпта 84 кешенді проблемаларды қарайтын ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізілетінін, мұның ішінде тау-кен, геология, география, тарих, тіл, әдебиет, өнер, медицина, мал шаруашылығы, егін шаруашылығы, әсіресе, биологиядағы мичуриндік озат бағытты насихаттайтын зерттеулер болатынын атап өтеді. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Тұздар''' химиялық қосылыстар класы; қышқыл сутек атомдарының орны толықтай немесе жартылай металл атомдары не ''ОН'' топтарына ауысқан қосылыстар; қалыпты жағдайда иондық құрылымдағы кристалл заттар. Тұздар ерте заманнан белгілі. 1812 жылы Я.Берцелиус тұздардың электрхимиялық теориясын құрды. Электролиттік диссоциациялану теориясы шыққаннан кейін, тұздардың суда ерігенде металл атомдары катиондарын және қышқыл қалдығы аниондарын түзетін күрделі заттар екені анықталды. Мысалы, == Тұздардың формулаларын құру == Тұздарды бинарлы косылыстарға балап, металл мен қышқыл қалдықтарының олардың таңбаларының үстіне жазамыз да, валенттілік бойынша формула құру алгоритмін пайдаланамыз. Натрий сульфатының формуласын құрумен танысайық: NaSO4 ең кіші ортақ еселігін табу. ортақ еселікті әр топтың валенттілігіне бөліп, индекс етіп жазу: 2:1 (Na); (S04). сонда тұздың формуласы ''Na2S04''. Ал натрийдің осы қышқылмен түзген екінші тұзында Na HS04 натрий мен қышқыл калдығының валенттіліктері өзара тең болғандыктан (I), тұздың формуласы ''NaHS04'' күйінде қалады. == Тұздардың түрлерi == Тұздар орта, қышқыл, негіздік, қос және кешенді болып бөлінеді. Орта тұздар сутек атомдары толық ауысса (Na2CO3, K3PO4, MgSO4); қышқыл тұздар сутек атомдары металл атомдарымен біртіндеп алмасса (NaHCO3, K2HPO4); негіздік тұздар құрамына гидроксил тобы енсе (MgOHCl, A1(OH)2Cl), қос тұздар сутектің орнын бірнеше металл катиондары басса (KAl(SO4)2, NaK2PO4); кешенді тұздар құрамында кешенді катион (Cu(NH3)4SO4) немесе кешенді анион (KFe(CN)6) болса түзіледі. Тұздар көбіне халықаралық номенклатура бойынша аталады. Тұздар суда ерігенде иондарға ыдырап, ерітінділері электр тогын өткізеді. Гидролиз тұрғысынан тұздар топқа жіктеледі: күшті негіз бен күшті қышқылдан; күшті қышқыл мен әлсіз негізден; әлсіз негіз бен күшті қышқылдан; әлсіз негіз бен әлсіз қышқылдан түзілген. Күшті қышқыл мен күшті негізден түзілген тұздардан KCl, NaCl, Ca(NO3)2 басқасы гидролизденеді. Тұздар қышқылдармен, сілтілермен және өзара ион алмасу реакцияларына түседі, металдармен әрекеттеседі. Тұздарды алудың 10-нан аса жолы бар. Тұздар табиғатта кең таралған. Тұздар қатты (ас тұзы) және еріген күйінде көл, теңіз, мұхит суларында, өсімдіктер мен жануарлар организмінде кездеседі. Тамақ өнеркәсібінде, ауыл шаруашылығында, медицинада, металлургия, шыны, т.б. өнеркәсіп салаларында, тұрмыста кеңінен қолданылады. == Тұздардың химиялық қасиеттері == Тұздар негізінен катты заттар, олардың суда ерігіштігі арнайы кестеде беріледі (химия кабинетінде ілініп тұрады) және ''«ерігіштік кестесі»'' деп аталады. Онда суда еритін заттар ''«е»'', аз еритіндері ''«а.е»'', ерімейтіндері ''«ем»'', суда тұрақсыздары сызықшаман (-) белгіленген. Тұздардың ішінде нитраттар жақсы ериді, ал барий сульфаты, кальций карбонаты, күміс хлориді, қорғасын (II) сульфиді т. т. іс жүзінде ерімейді. Калий мен натрийдің барлық түздары суда ерімтал келеді. Тұздардың металдар мен әрекеттесуі белсенді металдар белсенділігі төмен металдарды олардың тұздарының құрамынан ығыстырып, орын басу реакциясы жүреді, нәтижесінде жаңа тұз бен бос күйіндегі металл алынады. Мысалы, сынауыққа мыс сульфатының ерітіндісін құйып, оған темір шеге салсақ, оның беті біраздан кейін қызыл мыспен қапталады: Бұл типті реакциялардың сұлбасы мынадай: тұз металл (белсенді) тұз (жаңа) металл (белсенділігі төмен) Осы реакция кері бағытта жүре ме? Жоқ, жүрмейді, себебі мыс металдардың белсенділік қатарында сутектен кейін тұр. Мұндай типті реакциялар жүру үшін мына шарттар орындалуы керек. Белсенділік қатарында бұрын тұрған металл өзінен кейін тұрған металдарды олардың тұздарынан ығыстырады. Реакцияға алынған және түзілген тұз ерімтал болу керек, егер түзілген тұз ерімейтін болса, тұз металл бетін қаптап қалады да, реакция жүрмейді. === Тұздардың қышқылдармен әрекеттесуі === Сынауыққа мәрмәр түйірлерін салып, үстіне тұз қышқылын құйсақ, төмендегі реакция жүреді, нәтижесінде газ бөлінеді: Н2С03=Н20+С02↑ (реакцияның жүру белгісі) Жалпы сұлбаны былай беруге болады: тұз қышқыл тұз (жаңа) қышқыл (жаңа) Реакция типі алмасу, мұндай реакциялардың ''жүру шарттары'': ''Реакцияға қатысқан қышқыл реакция нәтижесінде түзілетін қышқылдан күшті және тұрақты болу керек.'' === Тұздардың өзара әрекеттесуі === Сынауыққа барий хлоридінің ерітіндісін құйып, оған натрий сульфатының ерітіндісін коссақ, ақ түсті тұнба пайда болады, ол мына реакцияның жүргендігінен: Реакция типі алмасу, мұндай ''реакциялардың жүру шарттары'' мынадай: Реакцияға қатысатын тұздардың екеуі де ерімтал болуы керек. Түзілген тұздардың біреуі тұнбаға түсуі керек. Сұлбасы мынадай: тұз тұз тұз (жаңа) тұз ↓(жаңа) === Тұздардың металдармен әрекеттесуі === Тәжірибені қарастыратын болсақ Мыс хлоридінің көгілдір ерітіндісіне темір шегені батырса біраз уақыт өткенде ерітіндінің түсі жасылданып, шегенің бетіне қызыл сары мыс қонғаны темір мысты тұзынан ығыстырып шығарады: Әрбір металлдың басқа металдарды оның тұздарынан ығыстырып шығаруы, металдардың кернеу қатарына тікелей байланысты. Бұл былай өрнектеледі: Металл+тұз+жаңа тұз+бос металл Мысалы: == Тұздар гидролизі == Тұздардың гидролизі тұздың құрамындағы иондары мен су молекулаларының арасында жүретін, нәтижесінде әлсіз электролит молекуласы не иондары түзілетін реакциялар. Тұздар түзілу табиғатына қарай мынадай топқа бөлінеді: I. Күшті негіз бен күшті қышқылдан KCl, K2S04, NaN03, NaCl; ІІ. Күшті негіз бен әлсіз қышқылдан Na2S, Na2C03, K2S03, Na3P04; ІІІ. Әлсіз негіз бен күшті қышқылдан Al2(S04)3, FeS04, ZnCl2. I.Натрий хлориді (NaCl) NaOH күшті негіз (к.н.) және HCl күштіқышқыл (к.қ.) әрекеттескенде түзілетін тұз. NaCl --> Na+ CI- НОН --> Н+ ОН- Диссоциация нәтижесінде пайда болған әр аттас иондар күштердің әсерінен тартылады. Сонда түзілген электролиттер күшті болғандықтан (NaOH, HCl) құрамдас бөліктеріне толық сондықтан су иондарының өзгермейді 200px Сондықтан күшті негіз бен күшті қышқылдан түзілген тұздар гидролизге ұшырамайды, оның ортасы бейтарап болады. IІ.Натрий карбонаты Na2CO3 NaOH күшті негіз (к.н.) бен әлсіз көмір (Н2СО3) қышқылы (ө. к.) әрекеттескенде түзілген тұз. Na2CO3 --> 2Na+ CO32- НОН --> Н+ OH- 200px 200px Натрий карбонаты суда ерігенде түзілген С032- ионының сумен әрекеттесуі әлсіз электролит ионы НСО3- және ОН ионын береді. Олай болса орта негіздік, себебі түзілген натрий гидроксиді (NaOH) толық Күшті негіз бен әлсіз қышқылдың тұзы тұз құрамындағы қышқыл қалдық анионы су құрамынан сутек катионын қосып алып, ерітіндіге гидроксид ионы босап шығады, сондықтан орта негіздік (сілтілік) болады. 150px Гидролиздену реакциясының молекулалық теңдеуі: Na2C03 НОН NaHC03 NaOH IІI.Алюминий хлориді АlСl3 Аl(ОН)3 әлсіз негіз (ө.н.) бен HCl күшті кышқыл (к.қ.) әрекеттескенде түзілген тұз. АlСl ->3 Аl3+ 3Cl- НОН -> Н+ ОН- 200px АlСl3 ерігенде түзілген Аl3+ иондары судың ОН- иондарымен бірігіп (Аl0Н)2+ ионын түзеді, сутек ионы ерітіндіде қалады, ал түзілген қышқыл иондалады. Тұздардың гидролизге ұшырауы және олардың судағы ерітіндісіндегі ортасы тұздың құрамындағы иондардың қасиеттеріне тәуелді. Гидролизге тек ерімтал тұздар ғана түседі, гидролиз қайтымды үдеріс. Бейтараптану реакциясы тек күшті қышқыл мен күшті негіздің әрекеттесу реакциясы, яғни осы жағдайда ғана С(Н+) С(ОН-) орындалып, орта бейтарап болады. ==Галерея== гидрокарбонаты gr.jpg|Калий (III) сульфаты Сурет:Dusičnan (II) нитраты Сурет:Fluorid фториды селениды Сурет:SiC карбиды Сурет:Indium Антимониды Сурет:Calcium фториды měďnatý.PNG|Мыс (II) ортофосфаты (II) метасиликаты Сурет:Bromid (II) бромиды == Дереккөздер == Санат:Тұздар 
'''Ғылым халық шаруашылығын дамыту қызметінде''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. байтақ жерінің қойнауы сансыз байлыққа толы. Қазақстан хром мен ванадий кенінің қоры жөнінде бүкіл дүние жүзінде алдыңғы орындардың біріне ие болып, мыс пен мырыш, қорғасын мен молибден, кадмий мен вольфрам және басқа кен байлығы жөнінен Одақта бірінші орын алады. Сол сияқты Қазақстанда темір мен көмірдің, мұнай мен марганецтің, фосфориттердің, сирек және шашыранды металдардың сарқылмас қоры бар. Сондықтан Кеңес халқы Қазақстанды «еліміздің қазыналы қоймасы» деп атайды. Ғалым осыларды айта келіп, қазір энергетикалық базаны жоспарлы түрде дамытудың ең тиімді әдісі бірыңғай энергетикалық жүйе жасау болып табылатыны, оның ішінде Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарын қамтитын энергетикалық жүйе құру ісін толығынан жүзеге асыруға болатыны, Алтай мен Семей, Павлодар мен Қарағанды, Ақмола мен Қостанай, Көкшетау мен Петропавл энергия тораптарын біріктіретін жүйе республиканың ең негізгі өнеркәсіпті аймағын, тың игерген аудандарды электр энергиясымен қамтамасыз ететіні, алдағы жетінші бесжылдықта бұл міндетті орындауға толық жағдай жасалатыны, өйткені ол кезде Ертісте Бұқтырма мен Шүлбі электр станциялары салынатыны, Павлодар мен Қостанайда аса қуатты энергетика тораптары жасалатыны, тағы басқалары жөнінде әңгіме қозғайды. == Дереккөздер == Санат:Ғылым Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Даладағы дабыл''' құжаттарға негізделген публицист, роман. «Жазушы» баспасынан 1962, 1967, 1981 жылы жарық көрген. Авторы-сыншы, жазушы, академик М.Қаратаев. Роман 30 тарауға бөлінген. Тарихи деректер мен белгілі адамдардың өміріне негізделіп жазылған бұл еңбекте қазақ елінің төңкеріс алдындағы тұрмысы, 1913 жылы Мәскеуден Байқоңыр, Қарсақбай даласына жер ауып келген революционер Деевтің басынан кешірген өмірі арқау етіліп, қазақ жеріндегі А.Иманов, Кейкі батыр, Ә.Жангелдин, С.Шәріпов, О.Майкөтов сияқты азаматтар бастаған қазақ халқының бостандық жолындағы күрестері суреттеледі. Өндірісті қазақ елі, Байқоңыр жері, мәдени өркендеу шағы, Қазақстанның 40 жылдығы, ел ардагерлері мен аяулы азаматтары туралы баяндалады. Кітаптағы «Самородок», «Халық көзімен», «Будақтайды түтіні Қарсақбайдың», «Үлкен Жезқазған үшін күрес», «Болашаққа саяхат», «Байқоңыр топырағы», «Өнері асқан астанада» атты тарауларда Қаныш Сәтбаевтың Орталық Қазақстандағы, әсіресе, Үлкен Жезқазғанды ашудағы ерлік қызметі жан-жақты көрсетіледі. Көпшілік оқырман қауымға арналған. Соңғы басылымның көлемі 25 баспа табақ. Таралымы 30 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Әдебиет 
'''Ердос Үсенұлы Жаңабергенов''' (17.01.1984, Хожелі қаласы, Қарақалпақстан, Өзбекстан) боксшы, әуесқой бокстан әлем чемпионы (2005), халықаралық дәрежедегі спорт шебері. ==Өмірбаяны== Ердос Жаңабергенов 17 қаңтар күні Хожелі қаласы қаласында дүниеге келеді. Ата-бабасы күштеп ұжымдастыру салдарынан болған аштықтан бас сауғалап алғашында Түркменстанға, сосын кетуге мәжбүр болады. жастан бастап бокспен шұғылдана бастан Ердостың жанұясы 2001 жылы тарихи отаны Қазақстанға қоныс аударады. Бастапқы кезде Ақтөбеде тұрған Жаңабергеновтер отбасысы кейінрек Ақтау қаласына көшіп келеді. Ақтау қаласындағы білікті бапкер Марат Жәкиевтің қол астында жаттығады. Қазіргі таңда Ақтау қаласындағы Олимиада резервін дайындайтын жасөспірімдерге арналған бокс мектебінің директоры қызметін атқарады. ===2005 Бокстан әлем кубогы=== *12 шілде *14 шілде *16 шілде Ердос Жаңабергенов 81 кг дейінгі салмақ дәрежесінде Қазақстанның бокстан ұлттық құрама сапында Мәскеуде өтетін Бокстан әлем кубогына қатысады. Әлем кубогы сарапқа салынатын бәсекеде Қазақстан тобына түседі. Бұл топта Қазақстаннан бөлек Грузия және құрама Африка командалары өнер көрсетті. Байрақты бәсекедегі Ердостың алғашқы қарсыласы грузин Торнике Ивелашвили болады. Ердос жойқын соққыларымен қарсыласын әбден састырып, 2-ші раундта нокаутқа жібереді. Келесі қарсыласы африкалық болуы тиіс болатын, алайда қарсыласы шаршы алаңға шықпай қояды. Өз тобынан 1-орыннан шыққан Қазақстан құрама командасы жартылай финалда азулы Куба командасына жолығады. Қарсыласқан кедесуде Кубалықтар ұпай айырмашылығымен 5:6 есебімен жеңіске жетеді. Бұл кездесуде Міржан Рахымжанов, Серік Сәпиев, Қанат Орақбаев, Геннадий Головкин және Ердос Жаңабергенов жеңіске жетеді. Финалға бір қадам жете алмай қалған Қазақстан ұлттық құрамасында енді көзге түсіп жүрген Ердос Жаңабергеновтің кубалық Юньер Дортикос Пао нокаутпен жеңгені бокс сүйер қауымның есінде көп уақытқа дейін сақталып қалды. Ердос Жаңабергенов ресейлік Алексей Тищенко, Роман Романчук, кубалық Ян Бартелеми Варела, Гильермо Ригондо Ортис, әзірбайжандық Эмиль Магеррамов секілді турнирдің үздік боксшыларының қатарына кірді. === 2005 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты === Әлем чемпионатында *16 қараша *17 қараша *18 қараша *19 қараша *20 қараша Ердос көп уақыт ұлттық құрама команданың бапкерлерінің назарынан тыс қалып жүрді. Алайда Аспан асты елінде өткелі жатқан Әуесқой бокстан әлем чемпионатынының қарсаңында бірнеше халықаралық турнирлерде жеңіске жеткен Ердос 81 кг дейінгі салмақ дәрежесінде өзіне тең келетін боксшы жоқ екенін дәлелдеп, бокстан ұлттық құрама команда сапында өзінің жұлдызды әлем чемпионатына жол тартты. '''Жартылай ауыр салмақ''' Кезең Спортшы Нәтижесі Спортшы 1/16 Ердос Жаңабергенов 34:20 Хак Сун Сон 1/8 Ердос Жаңабергенов 36:24 Бенжамин Макикрен 1/4 Ердос Жаңабергенов Мұрад Шарауи 1/2 Ердос Жаңабергенов 36:31 Өткірбек Хайдаров Финал Ердос Жаңабергенов 27:12 Марио Сиволич == Дереккөздер == Санат:Қазақстан боксшылары Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары 
'''Дара дарын''' М.Сәрсекенің «Сәтбаев», «Қазақтың Қанышы» және «Сәтбаев планетасы» атты кітаптарының кейіннен табылған жаңа деректермен байытылып, қайта редакцияланған қазақша басылымы. Ғалымның туғанына 110 жыл толуына орай дайындалған ғұмырнама «Сарыарқа» қорының қаржысына 300-ден астам түрлі түсті суреттермен безендіріліп, альбом-кітап түрінде, 1000 дана таралыммен «Фолиант» баспасынан 2009 жылы жарық көрді. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар 
'''Аягөз Ермекқызы Елешова''' (9.5.1978 жылы туған, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Теңдік ауылы) техника ғылымдарының кандидаты (2009), доцент. Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген (1999). Осы университеттің механика кафедрасында (1999-2001), оқытушы (2001-04), аға оқытушы (2004-05), магистрант және аспирант, ғылыми жұмыстар жөніндегі деканның орынбасары (2005-06) қызметгерін атқарды. Қазіргі уақытта осы университетте доцент. Қарағанды мемлекеттік университетінің Құрмет грамотасымен (2004) марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1978 жылы туғандар Санат:Баянауыл ауданында туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Еңбекте шындал''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Бұл мақаласында ғалым еліміздің жігерлі де еңбекшіл жастарын Қазақстанның қыруар қазынасын қол салып қопарып, ел игілігіне жұмсауға шақырады. Сондай-ақ геологиялық картасынан Менделеев кестесіндегі барлық элементтерді кездестіруге болатыны, бір ғана Жезқазғанның мыс кеніне дүние жүзінде сапа жағынан да, қор жағынан да тең келетін кен орны жоқ екені, сондықтан бүгінгі ұрпақ үшін зауыт цехындағы, шахта лавасындағы, құрылыс алаңындағы еңбек шынайы шынықтыратын мектеп болатыны жөнінде айтқан. Еңбек етпесең, жиған білімің кәдеге жарамай жатқан минерал секілді, оның ішін ашып, асыл кенін жарқырату үшін еңбек керек, қол мен ой қимылы қажет деген ойларын ортаға салады. Жастарға біліміңді еңбек пен өмірдің өзінде шыңдап отыр, сонда ғана білім деп аталатын асыл тас ешқашан тот баспастан жалтырай да жарқырай береді деген тілек айтады. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Ғаппар Қасенұлы Epғалиев''' (''17.10.1932 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Қамысты ауылы'') ғылым доктары (1990), Қазақстан Ғылым Академиясының академик (2003). ҚазМУ-ды (1956, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан Ғылым Академиясының Геологиялық ғылымдар институтында аға лаборант (1956-58), кіші (1958-68), аға (1968-78) ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі (1978—91) қызметтерін атқарған. Оның негізгі ғылым еңбектері Қазақстанның венд, кембрий және ордовик кезеңдерінің стратиграфиясы мен зерттеуге, соның ішінде Қаратау мен Оңтүстік Ұлытаудың кембрий-ордовик қабаттарының мен трилобиттерін кешенді зерттеуге арналды. Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1982). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
каналы. Инженерлік географиялық жағдайлары''' Алматыдағы «Ғылым» баспасынан 1965 жылы орыс тілінде жарық көрген монография. Бас редакторы академик Қаныш Сәтбаев. Редакциялық алқа: Г.Ц.Медоев (жауапты редактор), В.П.Бочкарев, Н.М.Владимиров, В.И. Дмитровский, Н.Ф.Колотилин, А.М.Садықов, И.С.Семенов. Кіріспеден, тараудан тұрады. Соңында әдебиеттер тізімі берілген. Еңбек Қаныш Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының С.Я.Жук атындағы Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу «Гидропроект» институты және Қазақ гидрогеология тресімен бірлесе 1959-60 жылы каналы» бойынша жүргізілген кешенді зерттеулерінің ғылыми талдап қорытылған нәтижесі болып табылады. Мұнда канал жолының жағдайларына және уақытша сумен қамтамасыз ету мәселесіне тоқталған, сондай-ақ құрылыс материалдары, кен орындарына сипаттама берілген. Кітап инженер-техника және ғылым қызметкерлерге арналған. Көлемі 15 баспа табақ. Таралымы 1050 дана. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:География 
'''Қожанияз Бәйтенұлы Есентаев''' (''10.7. 1930 жылы туған, Ақтөбе облысы Мұгалжар ауданы Изембет станциясы'') экономика ғылым кандидаты, доцент, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген экономист Мәскеу геологиялық барлау институтын (1953) және КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитеті жанындағы Жоғары экономика курсын (1988) бітірген. Атырау қаласындағы трест және бұрынғы КСРО Мұнай өнеркәсібі министрінің кеңсесінде, кейіннен тресінде жұмыс істеді. Гурьев (қазіргі Атырау) қалалық комитетінің хатшысы, Қазақ КСР Халықтық бақылау комитетінде бөлім меңгерушісі тағы басқалары лауазымды қызметтерді атқарып, Қазақстандағы геологиялық барлау жұмыстарының дамуына көп үлес қосты. Бұдан кейінгі жылдары Каспий, Арал және Балқаштың экологиялық проблемаларымен айналысатын шығармашылық ұжымын басқарған. Халықаралық Қаныш Сәтбаев қорының Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Есімі eл есінде''' Павлодардағы «ЭКО» ҒӨФ ЖШС-дан 2000 жылы қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген жинақ. Жауапты шығарушы О.Қожанов. Құрастырушылар: А.Бәделханов, С.Шевченко. Бұл жинақта Павлодар облысы «Сарыарқа самалы» және «Звезда Прииртышья» газеттерінде Қаныш Сәтбаевтың 100 жылдық мерейтойына орай жарық көрген мақалалар мен очерктер, Павлодар қаласында өткен республикалық конференцияда сөйлеген сөздері жарияланған. 24 фото-сурет берілген. Көлемі 16,5 баспа табақ. Таралымы мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар 
'''Тұйық''' Алматы облысы Кеген ауданындағы ауыл (1965 жылдан 2013 жылға дейін кент болған), Тұйық ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Кеген ауылынан қарай 35 км жерде, Темірлік өзенінің сол жағасында, Қурайлы тауының солтүстік баурайында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 1425 адам (775 ер адам және 650 әйел адам) болса, 2009 жылы 1296 адамды (637 ер адам және 659 әйел адам) құрады. == Тарихы == Ертеде “Қотантас”, 19 ғасырдың орта шенінде Тұйық аталған. 1932 жылы Көктас, Есенгелді, Тұйық ауылдары “Бірлік” ұжымшарына бірікті. 1952 жылдан қой өсіретін кеңшардың бөлімшесі болды. 1955 жылы Тұйық қорғасын-барит кен орны ашылып, ол Текелі қорғасын-мырыш комбинатына шикізат беріп тұрды. 2002 жылы Текелі кен байыту комбинатына беретін кен қоры мөлшерінің тым азаюына байланысты кеніш жұмысын тоқтатқан. Тұйықта Кеген орман шаруашылығы, Қарасай ағаш дайындау, өңдеу цехтары, т.б. кәсіпорындар бар. Олардың басым көпшілігі 1997 жылдан кейін Тұйықтың маңы қайнар бұлақты, орманды, үңгірлі келеді. == Дереккөздер == Санат:Кеген ауданы елді мекендері бұрынғы кенттері 
'''Жайсаң жандар''' 1970 жылы Алматы қаласындағы «Жазушы» баспасынан орыс тілінде жарық көрген естелік кітап; көлемі 12,02 баспа табақ. Авторы академик Қ.Жұмалиев. Қазақ тілінен орысшаға аударған және алғы сөзін жазған К.Алтайский. Естелік кітапта қазақ кеңес әдебиетінің негізін салушы, Қазақстан мәдениетінің көрнекті тұлғалары жайында әңгімеленеді. Осы кітаптың «Өнегелі өмір» атты тарауында академик Қаныш Сәтбаевтың өмір жолына қысқаша тоқталып, өзі куә болған 1943 жылы қыс айында Алматы қаласына уақытша көшіп келген «Мосфильм» мен «Ленфильм» қызметкерлері, өнер қайраткерлері мен Қазақстан біріккен мәжілісінде сөйлеген сөзін еске алады. Автор онда Сәтбаев Қазақстан жайлы, Қарсақбай, Жезқазған, Қоңырат, Қарағанды, Шымкент қорғасын зауыты, Ақтөбе химия комбинаты, қазақтың көп ғасырлық фольклоры мен көп жанрлы әдебиеті, шет ел фольклоры, қазақ кеңес әдебиеті, қазақ жазушылары, қазақ әдебиетінің болашағы жайлы бағалы пікірлерін айта келе, Мәскеу, Ленинград кино шеберлерін Қазақстан жазушылары мен кино бірлесіп жұмыс істеуге, жаңа сценарийлер жазып, заманға сай фильмдер түсіруге шақырған ой-пікірлерін тарқатып айтады. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жазушы баспасының кітаптары 
'''Серік Имантайұлы Жақсыбаев''' (''21.4.1934 жылы туған, Новосібір облысы Довольное ауданы Довольное ауылы'') тау-кен инженері, өлкетанушы, профессор Қазақстан журналистер одағының мүшесі (1987). Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Павлодар қаласында Абай атындағы қазақ орта мектебін (1952), Алматы қаласындағы Қазақ тау-кен металлургия институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ, 1957) бітірген. Қарағанды қаласындағы №31 шахтада тау-кен шебері (1957- 58), Екібастұз қаласындағы тас көмірді ашық әдіспен өндіретін тау-кен шебері, нормалаушы, бөлім бастығы (1958-69), Екібастұз қаласы партия комитеті өндіріс-көлік бөлімінің меңгерушісі (1969-70), Екібастұз тас көмір бассейніндегі «Богатырь» көмір қимасында еңбек және жалақы бөлімінің бастығы, бас экономист, директордың экономика жөніндегі орынбасары (1970-94) болып жұмыс істеді. 1963-67 жылы «Иртышуголь» тресінің көп таралымды «Угольный Экибастуз» газетінің редакторы міндетін қоса атқарды, 1967-80 жылы Қазақ КСР Жоғарғы сотының халық заседателі болды, 1980 жылы Қазақстан ғылым академиясының Экономика институтында «Роторлы экскаватормен көмір өндірудің экономикалық тиімділігі» атты тақырыпта диссертация қорғап, экономика ғылым кандидаты ғылыми атағын, 1983 жылы КСРО Көмір өнеркәсібінің құрметті қызметкері атағын алды. 1994 жылы зейнеткерлік демалысқа шықты. 1994—2008 жылы Қаныш Сәтбаев атындағы Екібастұз инженер-техника институтында проректор, экономика және менеджмент кафедрасының меңгерушісі болды. 1995 жылдан Екібастұз қаласының құрметті азаматы. 1997 жылы ҚР Минералдық ресурстар академиясының мүшесі болып сайланды. 72 ғылыми еңбектің, монографияның, кітаптың, оның ішінде «Қаржас ұрпақтары» атты жинақтың, 627 әр түрлі тақырыптардағы мақалалардың авторы. 2001 жылы Павлодар облысы әкімінің шешімімен «Облыс алдында сіңірген еңбегі үшін» төс белгісі берілді. == Дереккөздер == Санат:1934 жылы туғандар Санат:Ресейде туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері 
'''Жәңгір Жанасов''' (''1920, Қарағанды облысы Қарсақбай ауданы 1993'') экономист. Қаныш Сәтбаевтың тәлімін көрген. Қазақстан КП ОК жанындағы партия мектебін (1951), Алматы халық шаруашылығы институтын (1951, қазіргі Қазақ экономика университеті) бітірген. Еңбек жолын 1939 жылы Қарсақбай ауданындағы комсомол ұйымында бастаған. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Соғыстан кейін Қарсақбай мыс зауытында, Жаңаарқа ауданында, Балқаш қаласындағы партия ұйымдарының басшылығында қызмет еткен. 1958 жылы Жезқазған қаласы кеңесі атқару комитетінің төрағасы, 1965-73 жылы Қаныш Сәтбаев атындағы Жезқазған тау-кен металлургия комбинаты директорының орынбасары болып, осы кәсіпорынның дамуына үлкен үлес қосты. 1989-93 жылы аралығында Жезқазған облысы соғыс және еңбек ардагерлері кеңесінің төрағасы болған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Жұманбек Кенжебайұлы Жандосов''' (''7.9.1915, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Қызылтау ауылы 21.8.2005, Алматы қаласы'') философия ғылым доктары, профессор, Қаныш Сәтбаев білім алған Теңдік мектебінің түлегі. ҚазМУ-ды (1940, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Еңбек жолын Баянауыл орта мектебінде мұғалім болып бастаған, *1940-42 жылы 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Соғыстан кейін Қарағанды облысы партия комитетінде, Қазақ КСР «Білім» қоғамының төрағасы, *1947-50 жылы Қарағанды облысы партия комитетінің үгіт және насихат бөлімінің меңгерушісі, *1950-56 жылы Алматы облысы партия комитетінде хатшы, *1960-81 жылы «Білім» қоғамы төрағасының 1-орынбасары, «Друг читателя» газетінің редакторы қызметтерін атқарған. *1983 жылдан Қазақ КСР Халық ағарту министрінің Мұғалімдер біліктілігін жетілдіру институтында аға оқытушы болды. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі», II дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан философтары 
'''Америкалық футбол''' немесе '''Америка футболы''' ойыншылар допты қарсылас команданың қақпасына қарай беруге, жіберуге және бағыттауға тырысатын шапшаң және агрессивті сайыс. Әр команда үш құрамдастардан: шабуылшы, қоғаушы және арнайы командалардан тұрады. Америкалық футбол АҚШ-та, Канадада, Америка құрлығының басқа да мемлекеттерінде кең тараған, ойын тәртібі регбидің ережесіне ұқсас ойын. XIX ғасырдың екінші жартысында Гарвард университетінде пайда болып, 1871 жылы алғашқы жарыс өткізілген. Біраз уақытқа дейін "Бостон ойыны" деп аталып келген. Гарвардтан басқа студенттер арасында да кең тараған. 1906 жылы бұрынғы ойын тәртібі қайта қаралып, осы күнгі жаңа тәртіп жасалған, қауымдастығы 1920 жылы құрылған. 1967 жылдан бері АҚШ-та суперкубок үшін жыл сайын жарыс өткізіліп келеді. Америкалық футболда әр команданың құрамында ойын кезінің кез келген уақытында алмастыруға болатын 11 ойыншы бар. Матч әрқайсысы «айқас сызығынан» басталатын жеке эпизодтардан тұрады. Айқас кезінде әр командадан кем дегенде жеті адам бір-бірімен иықтасып қарсыласымен тіресе қалады. Шабуылдаушы жақтың орталық шабуыл-шысы допты аяғымен артта тұрған қорғаушыға тастайды. Қорғаушы өз кезегінде допты бүйірдегі ойыншыға тебеді. Ол допты ала салып алаң бойымен жан ұшыра жүгіріп қолындағы допты гол соғатын сызықтан өткізуге тыры-сады. Бұл үшін ұпай беріледі. Қарсыластың қақпасына соғылған голге ұпай есептеледі. Апаңның көлемі -109,7х 47,8 м. добы сопақша келген, көлемі 280 286 мм., салмағы 397-425 гр. Сайыс кезінде ==Ережесі == Ойынның мақсаты гол соғу арқылы мүмкіндігінше көп ұпай жинау немесе допты қарсыласының сызығынан өтіп жерге тигізу арқылы мүм-кіндігінше көп ұпай жинау. Гол белдеуі бар екі бағанды қақпадан өткенде ғана есепке алынады. Матч 60 минутқа созылып, 15 минуттан төрт кезең ойналады. Әр командада 45 ойыншыдан болуы мүмкін, бірақ алаңға 11 адамнан ғана шығады. == Шабуыл == Чриз Купер үздік ойыншылардың бірі Америка футболының шабуылшы командасы квотербектерден (), шабуылшы лаймендерден () және бэктерден «артқа жүгірушілер») тұрады. Олардың мақсаты аймақты басып алып, ұпай жинау. Оларға қорғанушы команданың алңшасының шеткі бағытында кем дегенде 9,1 метрге (10 ярд) жылжу үшін төрт рет мүмкіндік беріледі. Әр мүмкіндік даун () деп аталды. Егер оны жүзеге асыра алса, оларға тағы да төр дауннан тұратын топтама беріледі. Оыслайша олар доп соққанға дейін уақыт өткенге дейін, болмаса доп қарсыласқа өткенге дейін жалғаса береді. == Ойын басталуы == Ойын алаңның ортасында 35 ярдтық белгіден допты ойынға қосудан басталады. Содан соң командалардың кез келген ойыншысы қолына доп тиісімен қарсыласының гол соғылатын сызығынан өтуге тырысады. Допты қолға ұстап жүгіруге, әріптесіне жалғастыруға, аяғымен тебуге рұқсат етіледі. Шабуылдайтын жаққа 10-ярдтық сызыққа жету үшін төрт рет кезек беріледі (кезек доп «ойыннан тысқары» қалғанша созылады). Егер осы төрт кезекте команда бел-гілі межеге жетсе оған қосымша тағы кезек беріледі. Ал сол төрт кезекте межеге жете алмаса доп қарсыласының қолына көшеді.Әдетте шабуылдаушы жақтың ойыншысы үш кезектен кейін допты аяғымен тебу арқылы қарсыласының алаңы-ның түп жағына қарай жібереді немесе гол соғуға тырысады. == Дереккөздер == Санат:Спорт түрлері 
«'''Азия балалары'''» Азия құрлығындағы мемлекеттерде балалар спортын көтеруге арналған Саха Республикасы үкіметінің қолдауымен өтетін кешенді жарыс. ойындар 1996, II 2000, III 2004, IV 2007 жылдары Якутск қаласында өтті. Ойындарды өткізу үшін Саха үкіметі жағынан құрамы өзгеріп отыратын тұрақты кеңес құрылды. Қазақстан Республикасының балалары екі ойынға қатысты. == Спорт түрлері == Баскетбол Бокс Волейбол Еркін күрес Спорттық гимнастика Көркем гимнастика Дзюдо Жеңіл атлетика Мас-рестлинг Стол үсті теннисі Пауэрлифтинг Садақпен ату Тхэквондо Футбол Шахмат Дойбы Сахалық ұлттық секіру == Дереккөздер == == Сілтемелер == «Азия балалары» Халықаралық спорт ойындарының ресми сайты Санат:Спорт жарыстары 
'''Азия мемлекеттерінің қысқы спорттық ойындары''', 1992 жылдан бастап өтіп келеді. ҚР қүрама командасы 1996 жылы Қытай Халық Республикасының Харбин қаласында еткен III ойындардан бастап, қысқы АО-на қатысып келеді. Харбинде Қазақстанның өкілдері 14 алтын, күміс, қола медальдарға ие болып, командалық есепте Оңт. Корея спортшыларынан кейін 4-ші орынға ие болды. қүрама командасы 1999 ж. Оңт. Кореяның Конгвон қаласында еткен IV қысқы АО-ына қатысып 10 алтын, күміс, қола медальмен жалпыкомандалық есепте Қытай жөнө Оңі- Корея командаларынаи кіійііііі 3-ші орынға ио (ақпан айында Ж.ніомияның Амори про- ниііцимсііиың аумағында еткен AO і.шда ҚР құрама команда- І.І сиорі іың түрінен енер кер- ічііі, алтын, күміс, қола мпдальмен командалық 4-ші орынға ие болды. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Қойшыбек Мүбарак''' 20.10,1976, ҚХР Шыңжаң Алтай аймағы жазушы. Қазір әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың журналистика факультетінде оқытушы, "The Qazaq Times" ақпараттық, қоғамдық-саяси порталының бас редакторы болып жұмыс істейді. ==Өмірбаяны== Қойшыбек Мүбарак 1976 жылы 20 қазанда ҚХР Шығыс Түркістанның Алтай аймағы, Шіңгіл ауданында дүниеге келген. 2000 жылы Атамекенге қоныс аударған. ==Шығармалары== "От ару"(2009) мистикалық әңгімелер жинағы, "Жат құшақ"(2012) мистикалық хикаяттар мен әңгімелер, "Айдың соңғы мистикалық хикаяттар жинағы. ==Дереккөздер== Авторлық сайты Санат:Қазақ жазушылары Санат:1976 жылы туғандар 
Қазақстанда дамуы -''' 1933 жылдан басталады. Бұрынғы заманда қазақ ақсүйектерінің (хандардың, сұлтандардың, батырлардың) жанындағы сайқымазақтар, даршылар (қара: дар) акробатикалық өнер көрсеткен көрінеді. 1949 жылы респ-ның 1-ші ч-ты өтті, респ. бірлестік құрылды. Бұған дейін А. клубтарда, үйірмелерде ұйымдастырылып келген болатын. Апматыда И. Тираспольский, Л. Лукияновский дене тәрбиесі институтында A.Тулупов, "Б.", "Е." ерікті спорт қоғамдарында Н. Иванов, И. Доцт, А.Голцтар жаттығулар өткізді. 1951 ж. респ-ның құрама командасы КСРО-ның ч-тына қатысты. 1953 ж. А. Тулупов басқарған Қазақстанның жасөспірімдер командасы жасақталды. Осылардың арасынан таяу жылдары жақсы өнер көрсеткен В. Старадубов, Г. Назаренко, В. Плужнов сияқты т.б. тамаша аттар шықты. Олар 1958 жылы КСРО ч-тында командалық есепте қола медальды жеңіп алды. Қазақ жастары арасынан бірінші болып Дәри Құттымұратов спорт шебері атанды. Атақты төрттік В. Ильин, Ю. Сотников, Ю. Кислицин, B.Неберт ірі жарыстарда жақсы өнер көрсетіп жүрді. 1961 ж. жас жаттықтырушылар Б. Блинцов пен А. Кириловтар еңбек жолдарын бастады. 1969 ж. Апматыда КСРО кубогі үшін жарыс, 1973 ж. КСРО ч-ты өтті. Осы жарыстарда және кәсіподақтар арасындағы жарыстарда А. Қосауров, О. Бутарева, Г. Трегубенко, В. Балтабаев, Н. Иванов, П. Кумешкин, А. Мищенко, Л. Рягузова, Н. Андреева сияқты еліміздің құрама командасының мүшелері жоғары нәтижелер көрсетті. Осы жылдары респ-ның аттары Бельгияда, Сирияда, Бирмада өткен халықар. жарыстарға қатысты. 1974 ж. Ленинградта (қазіргі еткен КСРО ч-тында қазақстандық әйелдер тобы В. Иванова, Т. Давыдова, Е. Руди командалық есепте қола медальды жеңіп алды, спартакиаданың жүлдегерлері атанды. Қазақстанның құрама командасы 1975 жылдан алдыңғы бес команданың арасынан берік орын алды. Ал 1986 ж. КСРО халықтарының IX құрамында М. Найсбаев, В. Пурышев, А. Самбурский, А. Сторжевтар бар төрттік күміс медальға ие болды, топтың жаттықтырушысы Л. Бектеева Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген жаттықтырушысы атанды. И. Блинцов И. Трутнева (аралас жұпта), О. Зайцева -И. Трутнева А. Иорганская (әйелдер тобы), О. Зайцева И. Блинцов (аралас жұп) КСРО ч-ның күміс жүлдегерлері атанды. Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін көптеген спорт түрлерінен, соның ішінде а-лық құрама командамыз халықар. жарыстарға жеке команда болып қатыса бастады. 1993 ж. Мәскеуде өткен жасеспірімдер арасындағы Ә. біріншілігінде ҚР құрама командасы командалық 5-ші орынға, ал 1994 ж. Қытайдың Ченьзень қ-да еткен Азия ч-тында 2-ші орынға ие болды. Осы жолы Т. Федорченко алтын, О. Зайцева мен И. Блинцовтың жұбы, Ю. Шиндлер Ю. Краснова С.Корабованың үштігі, а-лық секірісте А. Косоуров күміс медальға ие болды. Ворслав (Чехия) та еткен Ә.ч-тында А. Косоуров тағы да күміс медаль алды. 1995 ж. Германияның Риза қаласында еткен жасеспірімдер арасындағы Ә. біріншілігінде Т. Евдокимова күміс, С. Евтушенко, А. Евтушенко, Т. Осолодов, А. Федотов (ерлер төрттігінде), А. Косоуров акробатикалық секірісте қола медаль алды. 1996 ж. Жапонияның Кавасаки қаласында еткен III Азия ч-да А. Духно, А. Дүкенбаева, Е. Колосова (әйелдер төрттігі), қарағандылық ерлер жұбы А. Докторов, А. Васильев күміс медальдарға ие болды. 1997 ж. Гаваи аралдарының Гоноулу (АҚШ) қаласында еткен жасөеспірімдер арасындағы Ә. біріншілігінде Р. Ластовеки (Алм.) а-тикалық секірісте жеке жаттығулар бойынша бір алтын, бір күміс медальға ие болды, О. Борсюк (Тараз) қола медаль алды. Екібастұз қаласынан шыққан терттік К. Осолодов, А. Евтушенко, С. Евтушенко, С. Федотов Германияда өткен Ә. біріншілігінде қола медальға ие болды, т.б. халықар. турнирлерде жеңіске жетті. Ал Англияның Манчестер қаласында өткен Ә.ч-тында А. Духно жекелей есепте күміс медальға ие болып, 1998 ж. Азия ч-тында ҚР-ның құрамасы жалпы командалық есепте 1-ші орынға шықты. == Дереккөздер == Санат:Спорт 
'''Гашута''' ''Владимир Васильевич'' (19.10.1946, Тирасполь, Молдова), еңб.сің. СШ-і (1997), рен шығыршығымен айналудың шебері, Ә-нің р.- дын 14 рет жаңартқан, халықар. а.-тика фестивалінің жүлдегері (1995, Пекин, ҚХР), "Гиннестің рекордтар кітабына" және РФ- да шығатын "Диво" басылымына енген. МГУ-дің журналистика ф-тін бітірген, "''Жыл адамы''" (1996), ҰОК-тің белгісімен мара- патталған (1997), Рен шығыршығымен айналып 780 метрлік қүлау жолмен-16090 м. "''Медеу''" спорт комплексіне демалыссыз түскен, 2003 ж. Вашингтонда (АҚШ) өткен "''Спэшиал Олимпикс Ин- тернэйшнл''" конкурсының жеңімпазы. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша гимнасттар 
'''Тұйық қорғасын-барит кен орны''' Алматы облысы Райымбек ауданы Кеген кентінен солтүстікке қарай 35 км қашықтықта орналасқан. 1955-1963 жылдары барланып, 1966 жылдан бастап пайдалануға берілді. == Геологиялық құрылымы == Кетпен жотасындағы Темірлік синклиналының солтүстік жағында орналасқан. Кен аумағында гранит интрузиялары, дайка, шток пішінді магмалық тау жыныстарымен қиылған төменгі карбонның эффузия-шөгінді тау жыныстары тараған. Тұйық орта және жоғары визей кезеңінде жаралған шөгінді тау жыныстарына сыйысқан кендену қалыңдығы 50 м, төмен горизонттарда 200-250 болатын уатылу белдемдерімен ұштасқан. Кентас бақылаушы құрылым ретінде осы иілім арқылы өтетін тектоникалық жарылыс саналады. == Құрамы, минералдары == Кентас құрамы қорғасынды, мысты, баритті. 54 кен денесінің 15-і балансқа алынған. Басты минералдары: галенит, сфалерит, халькопирит, барит, пирит. Сурет:Pyrite == Тотығу белдемі == Тотығу белдемінің тереңдігі 150-200 м. Кентас карьер, штольня әдістері арқылы өндіріліп, флотация әдіспен байытылады. Гидротермалдық, жолмен жаралған. Қорғасын-барит кентастарының қоры А, В, категориялары бойынша 13577 мың ірі кен орны саналады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы кен орындары 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2007/2008''' 1992 жылы құрылған Премьер-лигасы жоғарғы дивизионының 16 ұтыс ойыны болды. Маусым 11 тамыз 2007 жылы басталып, 11 мамыр 2008 жылы аяқталды. Жүлдегер лауазымын «Манчестер Юнайтед» клубы қорғады. Дивизионды «Дерби Каунти», «Сандерленд» және «Бирменгем Сити» клубтары толықтырды. Бұл чемпионаттың бірінші голын «Сандерленд» ойыншысы Майклом Чопра «Тоттенхэм Хотспур» командасы бәсекесінде 94 минутында соқты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Футбол лигасына шығып қалған клубтар '''18''' '''Шеффилд Юнайтед''' '''19''' '''Чарльтон Атлетик''' '''20''' '''Уотфорд''' Орны өткен клубтар '''1''' '''2''' '''Бирмингем Сити''' '''3''' '''Дерби Каунти''' === Жарыстардың географиясы және клуб стадиондары === Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Арсенал Лондон Эмирейтс 60 355 Астон Вилла Бирмингем Вилла Парк 42 640 Бирмингем Сити Бирмингем Сент-Эндрюс 30 009 Блэкберн Роверс Блэкберн Ивуд Парк 31 367 Болтон Уондерерс Болтон Рибок 28 723 Вест Хэм Юнайтед Лондон Аптон Парк 35 303 Дерби Каунти Дерби Прайд Парк 33 597 Ливерпуль Ливерпуль Энфилд Роуд 45 522 Манчестер Сити Манчестер Сити оф Манчестер 47 726 Манчестер Юнайтед Манчестер Олд Траффорд 76 212 Мидлсбро Мидлсбро Риверсайд 35 049 Ньюкасл Юнайтед Сент-Джеймс Парк 52 387 Портсмут Портсмут Фраттон Парк 20 688 Рединг Рединг Мадейски 24 161 Сандерленд Сандерленд Стэдиум оф Лайт 48 707 Тоттенхэм Хотспур Лондон Уайт Харт Лейн 36 240 Уиган Атлетик Уиган Джей Джей Би 25 138 Фулхэм Лондон Крэйвен Коттедж 30 500 Челси Лондон Стэмфорд Бридж 42 055 Эвертон Ливерпуль Гудисон Парк 40 569 Стадиондар суреті 185px 185px 185px 185px 185px '''Эмирейтс, Лондон (Арсенал)''' '''Вилла Парк, Бирмингем (Астон Вилла)''' '''Сент-Эндрюс, Бирмингем (Бирмингем Сити)''' '''Ивуд Парк, Блэкберн (Блэкберн Роверс)''' '''Рибок, Болтон (Болтон Уондерерс)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Аптон Парк, Лондон (Вест Хэм Юнайтед)''' '''Прайд Парк, Дерби (Дерби Каунти)''' '''Энфилд Роуд, Ливерпуль (Ливерпуль)''' '''Сити оф Манчестер, Манчестер (Манчестер Сити)''' '''Олд Траффорд, Манчестер (Манчестер Юнайтед)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Риверсайд, Мидлсбро (Мидлсбро) ''' '''Сент-Джеймс Парк, (Ньюкасл Юнайтед)''' '''Фраттон Парк, Портсмут (Портсмут)''' '''Мадейски, Рединг (Рединг)''' '''Стэдиум оф Лайт, Сандерленд (Сандерленд)''' 185px 185px 185px 185px 185px '''Уайт Харт Лейн, Лондон (Тоттенхэм Хотспур)''' '''Ди Дабл Ю, Уиган (Уиган Атлетик)''' '''Крейвен Коттедж, Лондон (Фулхэм)''' '''Стэмфорд Бридж, Лондон (Челси)''' '''Гудисон Парк, Ливерпуль (Эвертон)''' == Чемпионат көшбасылары == ImageSize width:959 height:80 PlotArea left:3 right:30 bottom:40 top:0 Period from:1 till:38.9 ScaleMajor unit:year increment:1 start:1 TimeAxis Colors id:Chelsea value:Blue id:Everton value:rgb(0.0, 0.7, 0.9) id:ManUtd value:red id:Arsenal value:rgb(0.8, 0.1, 0.1) id:Liverpool value:rgb(0.7, 0.1, 0.1) id:Newcastle value:Black id:ManCity PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:1 till:2 shift:(0,19) text:"НЮ" color:Newcastle from:2 till:3 shift:(0,19) text:"ЭВЕ" color:Everton from:3 till:4 shift:(0,19) text:"МС" color:ManCity from:4 till:5 shift:(0,19) text:"ЛИВ" color:Liverpool from:5 till:19 shift:(0,19) text:"Арсенал" color:Arsenal from:19 till:20 shift:(0,19) text:"МЮ" color:ManUtd from:20 till:22 shift:(0,19) text:"АРС" color:Arsenal from:22 till:25 shift:(0,19) text:"МЮ" color:ManUtd from:25 till:29 shift:(0,19) text:"Арсенал" color:Arsenal from:29 till:38.9 shift:(0,19) text:"Манчестер Юнайтед" color:ManUtd == Матчтар қорытындысы == Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2007 жылғы футбол Санат:2008 жылғы футбол 
'''Джеймс (Джейми) Ли Данкан Каррагер''' (; 28 қаңтар 1978 жыл, Бутл, Мерсисайд) ағылшынның кәсіби футболшысы. Тегі ирландық. == Карьерасы == Ағылшын Премьер лигасында өнер көрсететін Ливерпульде қорғаушы ретінде ойнаған. Ливерпуль атынан алаңға 666-нші рет 2011 жылы мамыр күні шықты. Бұл көрсеткіш бойынша екінші адам. 2012 жылы тамыз күні Қызылдар үшін өзінің 700-нші ойынын өткізді. Сонымен қатар ол рет өз қақпасына гол соққан. == Жетістіктері == === Клубтық === УЕФА кубогы: 2001 УЕФА суперкубогы: 2001, 2005 Чемпиондар лигасы: 2005 Чемпиондар лигасының финалисі: 2005 Клубтар әлем чемпионатының финалисі: 2005 == Дереккөздер == Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары 
'''Хафиз''' «жатқа жаттап алушы», «сақтаушы») Қасиетті Құран Кәрімнің сақтаушысы, Құранды толығымен жадында сақтап алушы. Хафиз деп сонымен қатар ондаған мың хадистерді, олардың иснадын, риуаятшылардың қасиеттерін, сенімділігін білетін ғалымдарды атайды. Мысалға Хафиз Ибн Кәсир, хафиз әз-Зәһәби. Ауыздан ауызға берілген Ислам мұрасы дінді бастапқы қалпында сақтауда үлкен роль ойнайды. Құранды жаттап, келесі ұрпаққа жеткізу дәстүрі әлі күнге дейін жалғасуда. == Атақты хафиздер == Абдуррахман ибн Мәһди (198 д. ө.), Ибн Әбу Шәйба (235 д. ө.), Ибн Асакир (571 д. ө.), Абдуллаһ ибн Абдуррахман әд-Дарими (255 д. ө.), Ибн Әбу Хатим әр-Рази (327 д. ө.), Ибн Абдуль-Барр (463 д. ө.), == Cілттемелер == Ислам сөздігі Курсы по подготовке хафизов Корана (в архиве интернета) Санат:Ислам Санат:Құран Санат:Атақтар 
Төменде ағымдағы Қазақстан заңнамасына сәйкес тіркелген немесе қазақстандық субъектілерімен құрылған тізімі келтірілген. Тізімге ел аумағында қолжетімді, сондай-ақ облыстық маңызы бар арналар кіреді. Ыңғайлы болу үшін, тізім санат бойынша кестелерге бөлінген, әрбір кесте элементтері ішінде өз кезегінде алфавиттік тәртіппен (бірінші әдепкі ұстаным бойынша, сандар ретімен, кейін ағылшын алфавиті бойынша, соңына келгенде, қазақ алфавиті бойынша) сұрыпталады. Барлық жерде, таратылатын телеарна тілдері қазақ және орыс тілі. == Сандық телехабар тарату арналар == Сандық телехабар тарату арналар ШКЖ Irdeto және VideoGuard пайдаланып, DVB-T2 MPEG-4 ұлттық цифрлық теледидар АҚ-ның станцияларында (РТС) таратылады. Тікелей эфирлік цифрлық теледидарға тарату міндетті арналар тізімі мен жалпыұлттық тарату арналарын (міндетті, тегін қол жетімді) тарату тәртібімен заңнамалық талаптарды ескере отырып, қосылу арқылы таратылады: Мемлекеттік жалпыұлттық телеарналар Облыстық мемлекеттік және жеке меншік телеарналар Жеке (коммерциялық) ұлттық телеарналар === Облыс орталықтары және Астана мен Алматы қалалары мен олардың төңірегі === Облыс орталықтары мен Астана және Алматы қалалары бойынша РТС «үлкен» (екі жиілікті арналар) сандық телехабар тарату мультиплексі баламалы 30 SD арналарын алып жатыр. Арналар тізімі оператор белгіленген тәртіппен берілген. Qazaqstan Qazsport Balapan Хабар (резервтік) Kazakh TV Білім және мәдениет Хабар 24 Astana TV КТК Жетінші арна Kazakhstan Еуразия бірінші арнасы Мир 31 арна НТК Таң СТВ MuzZone HitTV «Қазақстан «РТРК»» АҚ облыстық филиалының телеарнасы Аймақтық телеарна немесе Алматы Balapan Аймақтық телеарна Аймақтық телеарна (резервтік) (резервтік) (резервтік) === Басқа елді мекендер мен олардың айналасы === Басқа елді мекендер үшін сандық телехабар таратуда мультиплексі «шағын» (бір жиілік арнасын алады) РТС-і 15 SD арнаны таратуға есептелген. Арналар тізімі оператор белгіленген тәртіппен беріледі Қазақстан (резервтік) Балапан SD Хабар (резервтік) Kazakh TV Білім және Мәдениет 24 kz Astana TV КТК Жетінші арна Еуразия бірінші арнасы «Қазақстан «РТРК»» АҚ облыстық филиалының телеарнасы Аймақтық телеарна немесе 31 канал Аймақтық телеарна немесе СТВ == Жалпыұлттық тарату арналары (міндетті, тегін) == Бұл арналар көпарналы хабар таратуда Қазақстан Республикасының аумағында міндетті таратылуы тиіс арналар. Тізім ҚР Үкіметінің қаулысымен белгіленген тәртіппен беріледі. Атауы Құрылтайшысы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты Қазақстан АҚ «РТРК „Қазақстан“» Астана әмбебап қазақша 24/7 бар Балапан АҚ «РТРК „Қазақстан“» Астана қазақша 17/7 бар Хабар АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана әмбебап қазақ орысша 20/7 бар Kazakh TV АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана (халықаралық) 24/7 бар Білім және Мәдениет АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана қазақша 20/7 бар 24 kz АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана қазақ орысша 24/7 бар Astana TV «Нур Медиа» ЖШС Астана әмбебап қазақ бар КТК АҚ «Коммерческий Телевизионный Канал» Алматы орысша қазақ 24/7 бар НТК «Независимый Телевизионный Канал» ЖШС Алматы орысша, қазақ 21/7 бар Жетінші арна «Эра-ТВ» ЖШС Астана әмбебап қазақ, орысша 24/7 бар 31 арна «ТРК „31 канал“» ЖШС Алматы орысша, қазақша 23/7 бар СТВ НТ Рахат-ТВ» ЖШС Алматы қазақ бар Еуразия бірінші арнасы Астана орысша, қазақша 24/7 == Жалпыұлттық таратылатын арналар (міндетті емес, тегін) == Бұл арналар бірнеше аумақта эфирлік аналогтық жиіліктерде, эфирлік сандық мультиплекс ұлттық операторында, ID TV («ALACAST» ЖШС-нің IPTV бренді және «Қазақтелеком» АҚ бірлескен кәсіпрыны), OTAU TV ұлттық спутниктік теледидар, басқа спутниктік және кабельдік платформалы желілерде таратылады. Атауы Құрылтайшысы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты Kazakhstan «Эра-ТВ» ЖШС Астана 24/7 HitTV «ТРК „Shahar“» Алматы фильм 24/7 бар KazSport АҚ «РТРК „Қазақстан“» Астана 24/7 бар MuzZone «медиатоп „ТАН“» Алматы 24/7 бар Алау-ТВ «Алау-ТВ» ЖШС Қостанай 24/7 бар Алматы АҚ «ТРК „Южная столица“» Алматы әмбебап 18,5/7 бар Асыл арна «Студия „Асыл арна“» ЖШС Алматы мұсылман бар Жетісу «„Жетісу“» телеарнасы ЖШС Талдықорған әмбебап бар Мир НФ ЗАҚ МТРК «Мир» РК Астана әмбебап орысша 24/7 бар Новое телевидение «„TV-арт“ компаниясы» ЖШС Қарағанды 24/7 бар Еуразия бірінші арнасы «Евразия+ОРТ» ЖСШ Астана әмбебап 21/7 бар Таң «ТРК „ТАН“» ЖШС Алматы 22,5/7 бар ТДК-42 «ПСП „Серик“» ЖШС Орал бар === «» Қазақстан «РТРК» АҚ облыстық филиалдары === Атауы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты Қазақстан-Ақтау Ақтау әмбебап 14/7 бар Ақтөбе әмбебап 14/7 бар Атырау әмбебап 17/7 бар Көкшетау әмбебап 14/7 бар Қарағанды әмбебап 14/7 бар Қостанай әмбебап 14/7 бар Қызылорда әмбебап 14/7 бар Қазақстан-Орал Орал әмбебап 14/7 бар Өскемен әмбебап 18/7 бар Павлодар әмбебап 14/7 бар Петропавл әмбебап 17/7 бар Қазақстан-Тараз Тараз әмбебап 14/7 бар Шымкент әмбебап 14/7 бар == Аймақтық тарату арналары (тегін қол жетімді) == Бұл арналар облыс немесе аймақ аумағында аналогтық жиілікте, сандық мультиплекс операторында және ұлттық кабель желілерінде таратылады. Атауы Құрылтайшысы Таралуаймағы Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты канал «5 канал KZ» ЖШС Қарағанды қазақша,орысша бар ТВ-29 «Телекомпания „ТВ-29“» ЖШС Теміртау қазақша,орысша 24/7 Айғақ ТРК «Айғақ» Шымкент 12/7 Арай-Плюс «Арай-Плюс» ЖШС Талдықорған бар Арыс толқындары «Арыс толқындары» ЖСШ Арыс Дидар «ЖГДТ «Дидар» ЖШС Жезқазған бар КТК-7 Павлодар АҚ «РТРК „Қазақстан“» Жаңаөзен әмбебап Қазақстан-Семей АҚ «РТРК „Қазақстан“» Семей әмбебап бар Қоғам Қызылорда МТРК Петропавл КГП «МТРК акимата СКО, МКИ РК» Петропавл бар Первый Карагандинский «ТРК „Қарағанды“» ЖШС Қарағанды бар Рика-ТВ «Телекомпания „РИКА-ТВ“» Ақтөбе 24/7 бар Сайрам ақшамы «Сайрам ақшамы» ЖШС Ақсукент қазақша,өзбекше 14/7 Санұр Жетісай Сәт Сарыағаш == Жергілікті таратылатын арналар == Бұл арналар белгілі бір елді мекенде (ауданда) және оның айналасында эфирлік аналогтық жиілік және кабельдік желілерде таратылады. Атауы Құрылтайшысы Таралуаймағы Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты ALVA TV «БКЦ „АЛВА“» ЖШС Алтай бар Акцент «Лисаковское телевидение „Акцент“» ЖШС Лисаковск Арқалық теледидары ГКП «Аркалыкское городское телевидение радио» Арқалық Арта ТВ «Арта» ЖШС Екібастұз бар Әл-Фараби Шәуілдір 12/7 Икар ТВ «Телескоп» ЖШС Кентау 6/7 Ирбис ТВ «РИА „Арна“» ЖШС Павлодар Миг ТВ «Миг» ЖШС Талғар бар ОТРК Қызылорда «Общественная ТРК „Қызылорда“» ЖШС ЖШС Қызылорда Отырар-TV «Собкор» ЖШС ЖШС Шымкент 24/7 бар Первый Северный «Информцентр» ЖШС Петропавл 24/7 бар Рудный дауысы ТРК «Рудный дауысы» Рудный Сфера «ТРК „Сфера“» ЖШС Теміртау 21/7 бар ТВК-6 «Байуаков ТВК-6» ЖШС Семей ТВС ТК «ТВС» Рудный Тұран-Туркістан «Туран Туркистан» ЖШС Түркістан 24/7 Екібастұз қалалық телекомпаниясы ГУ «Экибастуз қалалық телекомпаниясы» Екібастұз === Теміртау DVB-T мультиплексі === Бұл араналар Теміртаудағы «„43 канал“ телекомпаниясы» ЖШС-і DVB-T MPEG-2 эфирлік мультиплексінде таратылады. Бұл жиілікте 43 телеарнадан басқа, СУД Conax пайдалана отырып, ақылы телеарналар пакетін таратады. «„43 канал“ телекомпаниясы» ЖШС Қазақстан Сандық теледидарында тұрақты негізде жұмыс істейтін алғашқы оператор болып саналады. Атауы Құрылтайшысы Таралуаймағы Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты 43 канал «Телекомпания „43 канал“» ЖШС Теміртау == Жерсерік арқылы таратылатын арналар == Бұл арналар хабар таратуда спутниктік платформалар және кабельдік желілер ғана қолданады. Атауы Құрылтайшысы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты CNL «Новая жизнь» шіркеуі Алматы христиандық орысша,украинша 24/7 бар KZ Sport Алматы 24/7 Нау ТВ «Жарык» ЖШС Алматы Сетанта Спорт «Эра-ТВ» ЖШС және «Setanta Sports» ЖШС Астана,Дублин орысша,Ағылшын == Интернет желісіне таратылатын арналар == Бұл арналар тек Интернетте онлайн таратылады. Атауы Құрылтайшысы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты Тұран-ТВ SUCCESS медиа агенттігі Астана 24/7 бар Disney Channel Kazakhstan The Walt Disney Company Қазақстан 24/7 бар == Елден тыс орналасқан арналар == Бұл арналар шетелде хабар жүргiзуге арналған немесе бейімделген. Атауы Құрылтайшысы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылу Сайты Новое телевидение «АРТ (телекомпания)» ЖШС Қарағанды қазақша,орысша, 24/7 бар Kazakhstan «Эра-ТВ» ЖШС Астана 24/7 CNL «Новая жизнь» шіркеуі Алматы христиандық орысша,украинша 24/7 бар Kazakh TV АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана (халықаралық) 24/7 бар Сетанта Спорт «Эра-ТВ» ЖШС және «Setanta Sports» ЖШС Астана,Дублин == Шетел арналарының қазақстандық нұсқасы == Аналық арна иелері осы арналарда үлесі бар және аналық арнаның мазмұнын ұсынады немесе қазақстандық аудитория үшін мазмұнын бейімделуін қамтамасыз етеді. Атауы Аналықарна Танымы Таратылутілі Таратылууақыты Онлайнтаратылуы Сайты 31 арна СТС () бар Мир МТРК «Мир» (ТМД) әмбебап орысша 24/7 бар НТК ТНТ () бар Еуразия бірінші арнасы Первый канал () әмбебап бар Сетанта Спорт () == Хабар таратуын тоқтатқан арналар == Бұл арналар атауын өзгертті немесе басқа себептер бойынша эфирге шығуын тоқтатты. (Бұл тізім толық емес және барлық бар арналарды қамтымайды.) Атауы Құрылтайшысы Орналасқанжері Танымы Таратылутілі Қызмет еткенуақыты Тарапына ауыстырылған канал МП «5 канал» Атырау 1991—95 NEWS «Эра-ТВ» ЖШС ЖШС Астана Kazakhstan Jastar жастар Адал «Адал ТВ» ЖШС Атырау 1998—2002 31 канал Азия+ «Астана-Шоу» Астана қазақша Алатау ҚР Баспасөз және бұқаралық ақпарат құралдары министрлігі Алматы Хабар АРТ «Компания „TV-арт“» ЖШС Қарағанды 2002—09 Новое телевидение Білім АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана 2012—14 Білім және Мәдениет Ел Арна АҚ «„Хабар“ агенттігі» Астана жастар- 2000—14 24 kz (аналогтік эфирде) Кептер ТВ Алматы 2009—11 Қазақстан-2 Қазақ КСР Мемтелерадиосы Алматы әмбебап Алатау Мәдениет АҚ «РТРК „Қазақстан“» Астана мәдени-білім беру қазақша 2011—14 Білім және Мәдениет Отбасылық арна Алматы ?—96 Тотем Алматы әмбебап 94—97 ТВ Алматы ?—96 Хабар-2 ГКП «НТИА „Хабар“» Алматы әмбебап Ел Арна Эра-ТВ «Эра-ТВ» ЖШС Астана әмбебап 2004—09 Жетінші арна == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Қазақстан теледидары'' == Сілтемелер == 2014 жылғы 10-қаңтардағы отандық телеарналар тізімі 2014 жылдың 10 қаңтарына Қазақстан Республикасы аумағында таратылатын шетелдік шот бойынша телевизия және радио арналарын тізілімі Станциялар тізімі Victor City: Қазақстан станциялар тізімі Санат:Қазақстан телеарналары Қазақстан 
'''Алты хадистер жинағы кітаптары''' '''әл-Кутуб әс-Ситтаһ''') ==Маңыздылығы== Деректердің сенімділігі бойынша: Сахих әл-Бұхари ('''صحيح البخاري'''), Имам Мұхаммед әл-Бұхари (870 дс), 7275 хадистер жинағы кіреді Сахих Мұслим ('''صحيح مسلم'''), жинаған Муслим ибн әл-Һаджадж (d. 875), кітабқа 9200 хадистер жинағы кіреді Сунан әл-Суғра ('''النسائي سُنن'''), жинаған Ән-Нәсә'и (d. 915) Сунан Әбу Дәуід ('''سُنن أبو داوود'''), жинаған Әбу Дәуіт (d. 888) Жамиғ әл-Тирмизи ('''سُـنَن الترمذي'''), жинаған Имам әт-Тирмизи (d. 892) Сунан ибн Маджа ('''سُنن ابن ماجة'''), жинаған Ибн Маджа (d. 887) ==Авторлары== #Мұхаммед әл-Бұхари. #Муслим ибн әл-Һаджадж. #Әбу Дәуіт. #Имам әт-Тирмизи. #Ән-Нәсә'и. #Ибн Маджа. ==Сілттемелер== Санат:Дін Санат:Хадис Санат:Алты кітаб Санат:Әдебиет 
'''Сейтек''' (Сейтен, Сейдяк, Сейдақ), Бекболатұлы Сейд-Ахмед (16 ғасырдың 2-жартысы) Сібір хандығының басшысы, әскери қолбасшы. Сейдек басшылық еткен қысқа уақыт ішінде Ресей үкіметімен достық қарым-қатынас орантуға тырысқан. Сейдек орыс казактарына қарсы ұрыстарға қатысқан батыр болған. 1588/1598 ж. Сібір қолбасшысы Д. Чулковтың опасыздығынан алданып, тұтқынға түседі де, күзетшілердің айдауымен Мәскеуге жеткізіледі. Борис патша оны Сібір және Қазақ хандығы арасындағы пайдалану үшін жылы қарсы алады. Сейдекке жер үлесін бөліп беріп, «мұқтаждық көрмей тұрғылықты өмір сүруге» арналған бау-бақшасы, қора-мүлкі бар жеке қоныс береді. Қазіргі Ярославль облысында қайтыс болып, сонда жерленген. == Дереккөздер == Санат:Сібір хандығы 
'''Футболдан Ұлттық Кәсіпқой Лигасы''' () немесе '''Ла Лига''' () Испания футболының ең жоғарғы дивизионы. Турнирде 20 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған команда Сегунда Дивизионына кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған команда келеді. ==Клубтар бойынша чемпиондар== Клуб Жеңімпаз Екінші орын Жеңген маусымдары Реал Мадрид 32 23 1931–32, 1932–33, 1953–54, 1954–55, 1956–57, 1957–58, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, 2011–12, 2016-17 Барселона 26 24 1929 La Liga, 1944–45, 1947–48, 1948–49, 1951–52, 1952–53, 1958–59, 1959–60, 1973–74, 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1997–98, 1998–99, 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2017-18, 2018-19 Атлетико Мадрид 10 1939–40, 1940–41, 1949–50, 1950–51, 1965–66, 1969–70, 1972–73, 1976–77, 1995–96, 2013–14 Атлетик Бильбао 1929–30, 1930–31, 1933–34, 1935–36, 1942–43, 1955–56, 1982–83, 1983–84 Валенсия 1941–42, 1943–44, 1946–47, 1970–71, 2001–02, 2003–04 Реал Сосьедад 1980–81, 1981–82 Депортиво 1999–2000 Севилья 1945–46 Реал Бетис 1934–35 ==Ла Лиганың үздік он бомбардиры== ''Тізім 2016 жылдың 14 Мамырына қарай'' Орны Азаматтығы Аты Клубы Ойнаған жылдары Доптар саны Ойындар саны ойындағы көрсеткіш '''Лионель Месси Барселона 2004– 312 348 0.90 '''Криштиану Роналду''' Реал Мадрид 2009– 260 236 1.09 Тельмо Сарра Атлетик Бильбао 1940–1955 251 278 0.91 Уго Санчес Атлетико Мадрид, Реал Мадрид және Райо Вальекано 1981–1994 234 347 0.67 Рауль Реал Мадрид 1994–2010 228 550 0.41 Альфредо Ди Стефано Реал Мадрид және Эспаньол 1953–1966 227 329 0.69 Сезар Родригес Гранада, Барселона, Культураль Леонесе және Эльче 1939–1955 223 353 0.63 Кини Спортинг Хихон және Барселона 1970–1987 219 448 0.49 Пайиньо Сельта, Реал Мадрид және Депортиво 1943–1956 210 278 0.76 10 Эдмундо Суарес Валенсия және Алькояно 1939–1950 195 231 0.84 ('''Қарамен''' Ла Лигада әлі өнер көрсетіп жүрген ойыншылар көрсетілген.) ==Ла Лигада ең көп ойын өткізгендер== ''Тізім 2015 жылдың Мамырына қарай'' Орны Азаматтығы Аты Ойнаған жылдары Ойындар саны Доптар саны Андони Субисаррета 1981–1998 622 Рауль Гонсалес 1994–2010 550 228 Эусебио Сакристиан 1983–2002 543 36 Франсиско Буйо 1980–1997 543 Мануэль Санчис 1983–2001 523 32 Икер Касильяс 1999–2015 510 Хави 1998–2015 505 58 Микель Солер 1983–2003 504 12 Фернандо Йерро 1987–2003 497 104 10 Хосе Мари Бакеро 1980–1997 483 139 ==Ла Лигада ойнаған ФИФА Алтын добы иегерлері== Альфредо Ди Стефано 1957, 1959 (Реал Мадрид) Раймон Копа 1958 (Реал Мадрид) Луис Суарес 1960 (Барселона) Йохан Кройфф 1973, 1974 (Барселона) Христо Стоичков 1994 (Барселона) Ривалдо 1999 (Барселона) Луиш Фигу 2000 (Реал Мадрид) Роналдо 2002 (Реал Мадрид) Роналдиньо 2005 (Барселона) Фабио Каннаваро 2006 (Реал Мадрид) Лионель Месси 2009, 2010, 2011, 2012 (Барселона) Криштиану Роналду 2013, 2014 (Реал Мадрид) ==Испания чемпионатының доптары== *2010/11 Nike Total 90 Tracer. *2011/12 Nike T90 Seitiro. *2012/13 Nike Maximus *2013/14 Nike Incyte ==Тағы қараңыз== *Футболдан Испания Чемпиондары == Дереккөздер == Санат:Футболдан Испания чемпионаты 
Мюнхендегі '''Ағылшын бағы''' () саябағы) әлемдегі ең ірі қалалық саябақтардың бірі, оның жалпы ауданы 4,17 км², созылыңқылығы Мюнхеннің орталығынан бақтың солтүстік жағына дейін шамамен 5,5 километр. Саябақты 1792 жылы бақша архитекторы Фридрих Людвиг Шкел салды, өз атын құрылыс барысында қолданған ағылшын ландшафтік саябақ архитектура стилінен алды, ол стиль мадақты және симметриялық француз стиліне қарама-қарсы, барысынша табиғи композицияға тырысады. Саябақ қазіргі Еуропадағы ең алғаш халықтық саябақтардың бірі болып табылады (барлық қызығушыларға есік ашық). == Дереккөздер == Санат:Саяхат 
'''Абдуахаб Төлеутайұлы Жанкин''' (''25.1.1927, Павлодар уезінің Баянауыл ауданы 12.12. 2004'') Едігеұлы Шоң бидің 6-ұрпағы, Қазақ КСР-іне еңбек сіңірген геолог, республикалық дәрежедегі зейнеткер. 1932 жылы қыр елін жаппай қаусатқан аштық алдында ата-анасымен бірге Батыс Сібірге қоныс аударған. Әкесінің пысықтығы арқасында отбасы ауыртпалық көрмеген. Балалары тиянақты білім алған. Жанкинның әкесі Абдуахаб Қаныш Сәтбаевтың бала күндегі досы болған. Атақты жерлесіне еліктеген Жанкин Қазақ тау-кен металлургия институтына (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) түсіп, 1951 жылы геолог-барлаушы мамандығын иеленген. Жас маман еңбек жолын Жезқазғанда, тресіне қарайтын Жезқазған геологиялық барлау экспедициясында бастаған. Халық шаруашылықтарын шұғыл өрістету жоспарына байланысты ауыр өндірістің мысқа сұранысы ондаған есе артқан 1950 жылдары, КСРО үкіметі де Жезқазғанның жер асты қазынасы 11 жеделдетіп және көптеп алуға мүдделілік танытты. Жанкин Сәтбаевты сол қарсаңда іс үстінде көріп, шынайы геологиялық білгірлігіне ерекше тәнті болған. Жанкин Жезқазған барлау экспедициясында бірнеше жыл жұмыс істегеннен кейін КСРО Түсті металлургия министріне қарасты Геология басқармасында аға геолог, ал 1957 жылы Қазақ КСР Министр Кеңесінің ауыр өндіріс бөлімінде аға референт, бөлім бастығының орынбасары (бас геолог) болып 30 жыл еңбек етіп, 1987 жылы зейнетке шығады. «Құрмет белгісі» орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан геологтары 
'''Файзолла Жантеміров''' (1''899, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы Баянауыл ауылы 1978, Алматы қаласы'') Қаныш Сәтбаевтың замандасы. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Алғаш сауатын Баянауылдағы қазақ-орыс мектебінде ашқан. 1914 жылы Қаныш Сәтбаевпен бірге Павлодар мектебінде, Семей мұғалімдер семинариясында оқыған. Семей губерниясы комитетінде жұмыс істеді. 1920 жылы туған жеріне оралып, РК(б)П-ның Баянауыл ұясында қазақ-татар секциясының жастар мәдени-ағарту ұйымына мүше болды. Сәтбаев бастаған топ елге шығып сот ісін қараумен бірге ойын-сауық қойып жүргенде оған Жантеміров домбырашы, әнші ретінде қатысқан. Оның айтуымен қазақтың бірнеше әнін А.В.Затаевич нотаға түсіріп алды. 1925-29 жылы БРОАК жанындағы Қазақ өкілдігінің жауапты хатшысы болды. Осы қызметте Әміре Қашаубаевтың Париж сапарына байланысты құжаттарын дайындап берді. Жантеміров кейін Қарағанды облысы финанс бөлімінде, Қазақ КСР ауыл шаруашылық министрлігінің жауапты хатшысы болып қызмет атқарған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
''' Мұхамедияр Хангерейұлы Тұнғашин''' (Тұнғаншин) (1888, Ырғыз уезді 27.03.1942) қоғам қайраткері, Қазақ АКСРін құрушылардың бірі. Қазанда мұғалімдер семинариясын бітірген (1916). 1917 1918 жылдары Бөкей ордасында Кеңес үкіметін құруға белсене араласты. Ордада құрылған қазақтардың 1-атты әскер полкін бірі болды. Бөкей ордасындағы Кеңестердің 2-съезі (қыркүйек, 1918) және 3-съезіне (маусым, 1919) басшылық етті. РКСФР Ұлттар халкомы қазақ бөлімінің меңгерушісі (1918 1919), Қырғыз (қазақ) рев. комитетінің мүшесі (1919 20) болды. Қазақ АКСР-і құрылғаннан кейін 1920 1935 жылдары әлеум. қамсыздандыру, баспасөз, мәдени-ағарту салаларында басшы қызметтер атқарды. 1935 1937 жылы Қазақстанның Ташкенттегі сауда өкілі болды. 1937 жылы саяси қуғын-сүргінге ұшырады. ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:Тұлғалар 
және техника биографиялық сөздігі''' Мәскеудегі «Үлкен кеңес энциклопедиясы» мемлекеттік ғылым баспасынан 1958-59 жылы томдық болып жарық көрген сөздік. Жаратылыстану және техника салаларының дүние жүзіне танылған көрнекті қайраткерлеріне арналған. Осы еңбектің 2-томындағы 200-бетте академик Қаныш Сәтбаевтың қысқаша өмірбаяны берілген, сондай-ақ Opталық Қазақстанның геологиясын, әсіресе пайдалы қазбалар кен орнын зерттеуге және оларды халық шаруашылығында пайдалану мәселелеріне арналған негізгі еңбектері туралы мағлұмат беріледі. Оның еңбектері ауданында ірі мыс рудасын және басқа да пайдалы қазбалар кен орындарын анықтауға себеп болғаны, пайдалы қазбалардың болжам картасын жасауда үлкен жұмыстар жүргізгені, 1942 жылғы Сталиндік сыйлық лауреаты екені айтылып, соңында негізгі еңбектері мен әдебиеттер көрсетілген. Көлемі 88,22 баспа табақ. Таралымы 30 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Ғылым 
'''Жарық жұлдыз. Академик Сәтбаев замандастарының Алматыдағы «Ғылым» баспасынан 2000 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. Халықаралық Қаныш Сәтбаев коры дайындап, шығарған. Еңбекте белгілі ғалымдардың, мемлекет жазушылардың, халық шаруашылық мамандарының көрнекті ғалым, қоғам қайраткері, Қазақ КСР Ғылым Академиясының тұңғыш президенті академик Қаныш Сәтбаев туралы естеліктері, берген бағалары және терең алғыс сезімдері жарияланған. Кейбір материалдар алғаш рет берілген. Көпшілікке арналған. Көлемі 17,25 баспа табақ. Таралымы 300 дана. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Кітаптар 
'''Жас Қаныш''' 1999 жылы Алматы қаласындағы «Қазақстан» баспасынан қазақ тілінде жарық көрген кітап. Көлемі 10,7 баспа табақ. Авторы академик ғалым, жазушы Е.Букетов. Деректі хикаят тараудан тұрады. Онда академик Қаныш Сәтбаевтың жастық шағы, өскен ортасы, туған жері көркем баяндалған. Шығарма орыс тілді оқырманға арналып жазылғандықтан, автор қазақтың тұрмыс-салт, әдет-ғұрып, тәлім-тәрбие ерекшеліктеріне кеңірек тоқталып, қызғылықты баяндайды. Еңбектің соңына осы кітаптың авторы Букетов туралы журналист Б. Әдеттің ''«Қыры ғылым, өрі өлең»'' атты үлкен очеркінен үзінді берілген. Кітаптың танымдық, тағылымдық маңызы зор. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Кітаптар 
'''Жастарға айтар сөз''' Алматыдағы «Қазақстан» баспасынан 1966 жылы орыс тілінде жарық көрген жинақ. Құрастырушы В.К.Ермаченков. тараудан тұрады. Бұл еңбекте аға буынның ерлік істері, еңбек жолдары айтыла келіп, олардың жастарға берер тәлім-тәрбиесі, ақыл-кеңесі сөз болады. Академик Қаныш Сәтбаевтың «Ғылымның күш-қуаты коммунистік құрылысқа» атты мақаласында Қазақстанның төңкеріске дейінгі ауыр жағдайы, халық шаруашылығының артта қалуы, елдегі сауатсыздық айтыла келіп, жастардың және 6-жылдықтарда ел индустриясын дамытудағы қажырлы еңбегі, ұлттық мамандардың қалыптасуы, экономика мен мәдениетті, ғылымды дамытудағы көрнекті рөлі айрықша атап өтіледі. Көлемі 10,1 баспа табақ. Таралымы 20 мың дана. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар 
'''Жәмін Сәтбайұлы''' (''1848-1931'') Қаныштың әкесі, Имантайдың інісі. Қаныш Сәтбаевтың 1943 жылдың наурызында жазған өмір-баянында: ''«Менің әкем Имантайдың кіші інісі Жәмін, Сәтбайдың ұлдарының кенжесі болғандықтан атадан қалған мұраның ең үлкен бөлігін иеленді»'' деп жазады. Шәмшиябану Қанышқызы Сәтбаева «Сәулелі әулет» («Қазақстан», 1996) кітабында Жәміннің Мағаз, Әбсәлэм, Гүлмәни, Әкімтай, Әбдікәрім атты балалары және олардан тараған ұрпақтар бар екенін жазған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Мәни Жәмінқызы''' (''Гүлмаһни; 1881, Баянауыл өңірі, қазіргі Павлодар облысы 1937, Қызылорда облысы Жосалы станциясы'') Сәтбаев Жәміннің қызы. Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Жәмінқызы 1900 жылы Алтыбасардың Әмір деген баласына ұзатылады. Бұл екеуінен перзент дүниеге келеді. 1928 жылы Алтыбасар қажының ұрпағы тәркіленгенде Жәмінқызының қолында 16 жасар Шәкирасы (Топса деген баласы жастайынан қайтыс болып, калған үшеуі Махпуза, Жаһуда, Кәріш өз алдына шаңырақ құрып кеткен) ғана болады. Тәркілеуді басқарып келген Шалқыбек деген белсенді жас қыз Шәкираны әйелдікке сұрайды. Сонда Жәмінқызы ''«Малымды алып, енді жаныма келдің бе?»'' деп белсендіні ауылдан ит қосып қуған екен. Осы «қылмысы» үшін Жәмінқызы Қазақстанның бірде-бір елді мекеніне бір айдан артық тұрмау жазасына кесіліп, айдалады. Жәмінқызы көптеген елді мекендер (Павлодар, Семей, Аягөз, Қапал, Алматы, Әулиеата, қазіргі Тараз, Шымкент, Түркістан, Жаңақорған, Қызылорда) арқылы бір жарым жылда Жосалыға жетеді. Қызы Шәкира ұзатылып, екі ұлы келіншектерімен кеңес сотының үкімін орындау үшін Ақтөбеге (Қазалы, Арал, Шалқар арқылы) қарай бет алады да, Жәмінқызы Жосалыны мекендеп қалады. Осы жерде Қанышқа жолығып, қамыққан көңілі қуанышқа бір кенеліп қалады. Қаныш апасынан осынау сапарға қаражатты қайдан тапқанын сұрайды. Оған Жәмінқызы тәркілеу басталғаннан-ақ үйде сақталған асыл зат-бұйымдар (білезік, жүзік, сырға, шолпы, тағы басқалары) мен ақшаны жеңді, жеңсіз қамзолдарына бой-бой қылып тігіп алғанын және аялдаған жерде ұлдарының жұмысқа жалданып, келіндерінің саудаға шығып жүргенін бастан-аяқ айтып береді. Жәмінқызы ақындықтан да құралақан болмаған. ''«Отырмыз бір үйде біз алты сояу, Болмады-ау ортамызда жалғыз бояу, Бояу деп сонда біздер айтар едік. Құдай-тағала көңілден алса қаяу»'' деген бір шумақ өлеңі балаларының жадында сақталып қалған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қалкен Жәмінов''' (''27.4.1926, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Күркелі ауылы Үрпек қыстауы 30.3.2004, Алматы қаласы'') ғылым кандидаты (1965), профессор 1951 жылы Алматы тау-кен институтының геологиялық барлау факультетіне түседі де оны бітіргеннен кейін геолог ретінде далалық кен барлау жұмыстарымен айналысады. 1959 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының Геологиялық ғылымдар ғылыми-зерттеу институтының директоры Қаныш Сәтбаев оған Жезқазған кенінде аса қымбат рений элементінің барын, алайда оның әзірге анықталмай отырғанын айтып, соны түпкілікті зерттеп, дәлелдеу үшін Жезқазған зертханасына барып жұмыс істеуді ұсынады. Екі жылдан кейін Сәтбаев оны тағы да шақырып алып, КСРО Ғылым Академиясының рений элементі жөнінде үлкен ғылым басқосу болғанын, бұл бағытта маман жоқтықтан республикадан ешкімнің де қатыса алмағанын, енді ол маманның барын, ол осы тұрған Жәмінов екенін айтып, рений жөніндегі Бүкілодақтық ғылыми мәжіліске қатысуга аттандырады. Мәскеу қаласынан оралғаннан кейін академик Сәтбаев оған симпозиумда республика атынан жақсы да мағыналы сөйлегені үшін алғыс жариялайды. Сөйтсе, Сәтбаев ренийдің қазақстандық маманының Мәскеудегі іс-қимылын сұрастырып отырған екен. Жәмінов «Жезқазған кеніндегі рений геохимиясы» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғап, геология ғылымының жаңа бір бетін ашады. Ол өзінің осы ғылым еңбегін ұстаз-ағасы Сәтбаевқа арнайды. «Қазақ құрастырған авторлар ұжымының мүшесі. Баянауылдағы Қаныш Сәтбаев мұражайының ашылуы кезінде Алматыдан өзінде сақталған Сәтбаевтың кен тастарын, құнды жәдігерлерін, өзі түсірген фотосуреттерді әкеліп, мұражай қорын қалыптастыруда мол үлесін қосты. Көптеген ғылыми мақалалар мен бірқатар авторы. Бірнеше ордендермен, медальдармен мапаратталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Тілеубек Әбдікәрімұлы Жәмінов''' (''20.5. 1926, Ақмола қаласы 24.1.1985, Павлодар облысы Екібастұз қаласы'') Сәтбайдың шөбересі. Омбы облысы Азов ауданы Қызыләскер жетіжылдық мектебін бітірген. 13-14 жасында ұжымшар жұмысына араласады. Әкесі Әбдікәрім тұтқынға алынған соң бір жылдай немере қарындасы Мәриям Мағазқызымен бірге Жезқазғандағы немере ағасы Қаныш Сәтбаевты паналайды. 1946 жылы Омбы қаласындағы Бүкілодақтық есеп курсын сырттай оқып бітіріп, Омбы облысы Азов ауданы Қызыләскер ұжымшары Жаңатұрмыс ауылында қызметін атқарады. Профессор Т.Кәкішевтің айтуынша, екеуі 1946-49 жылы Ақмола қаласындағы драма театрында жұмыс істеген. Жәмінов 1957 жылы ата-бабасының туған жері Баянауылға оралады да, 1958 жылы Екібастұз қаласына көшіп келіп, ұжымында бас бухгалтер қызметін атқарады. Гитарада шебер ойнап, чечетка биін жақсы билеген. Оның ұл-қыздары: Габдылмұтталап, Ләззат, Ибрагим, Райхан, Фарид, Баянбек, Раушан. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Марат Ескендірұлы Жәркенов''' (''1939 жылы туған, Ақмола, қазіргі Астана қаласы'') техника ғылым доктары (1994), ҚР Минералдық ресурстар академиясының толық мүшесі (1996). Қазақ политех институтын (1962, қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ) тау-кен инженері мамандығы бойынша бітірген. Жәркенов еңбек жолын Жезқазған шахталарындағы қызметтердің көптеген сағыларынан өтіп, ашық кен қазбалау кенішінің жұмыстарына да қатысты. Жезқазған ғылыми-жобалау институтының бас инженері, директоры (1982-89), Жезқазған кен-металлургия комбинатының бас инженері (1989-94), ҚР Экономика министрінде Өндірістік саясат басқармасының бастығы (1995-96) болып істеді. Бұл жұмыстарда академик Сәтбаевтың көздеген ой-жобаларын, дәрістері мен ғылыми еңбектерін зерттеп, жобалау және ғылыми жұмыстарына арқау етті; нәтижесінде Жәркенов өндіріс жұмыстарына нақтылы қатысы бар көптеген ұсыныстар енгізді. Жәркеновтың ғылыми еңбектері негізінен жаңа технология, мен техниканы Жезқазған кен өндірісіне енгізу жолдарына бағытталды. Кен өндірісінің айтулы мемлекет қайраткері, профессор Жәркенов ұлы ұстазы Сәтбаевтың жолын ұстанған жас ұрпақтың үлгілі өкілдерінің бірі. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Жезді тау-кен және балқыту ісі тарихы мұражайы''' тарихи-мәдени мекеме. Мұражай 1988 жылы құрылды. 1994 жылы ресми түрде ашылған, оның ашылуына ғылым доктары М.Қ.Сәтбаева, көрнекті ақын, қоғам қайраткері К.Салықов бастаған бір топ ғалымдар қатысты. Мұражайда ежелгі дәуір, орта ғасырлардан бастап қазіргі дәуірлерге дейінгі кезеңдердегі тау-кен және металлургия өндірісінің пайда болу, қалыптасу, даму мәселелерін, жер қойнауының қазба байлықтарын игеру, өңдеу ісін қамтитын экспонаттар мен құжаттар жинақталған. Қаныш Сәтбаев, Ә.Х.Марғұлан, зерттеулеріне сүйене отырып жинақталған мұралар мұражайдың төрінен орын алған. Мұражай негізінен экспозициялық залдан және ашық аспан астындағы экспозициялық алаңдардан тұрады. Арнайы алаңдарда қомақты, ірі экспонаттар: тау-кен, металлургия өндірістерінің техникалары мен механизмдері, кен тасымалдау құралдары, үлкен мөлшердегі кен жыныстарының үлгілері 12 мыңнан астам бағалы жәдігері бар мұражайдың ерекше назар аударатын байлығы ашық аланда орналастырылған ең ежелгі мыс балқыту пештерінің жұмыс істейтін үлгілері. Бұл «шағын зауыттарда» бұдан 4-5 мың жыл бұрынғы технологиясын, көрік-пеште қайнаған балқымадан өнім даярлау жолын көзбен көруге болады. Мұражай ғалымдардың пікірі бойынша жоспары тұрғысынан алғанда Қазақстан көлемінде ғана емес Орталық Азия тұңғыш мұражай болып табылады. 1994 жылы қарашада мұражайда ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев болып, оған ерекше баға берді. Мұражайдың ғылыми кітапхана қорында мыңнан астам құнды кітаптар мен әдебиеттер жинақталған. Қазақстан Ғылым Академиясының іргетасын қалап, оны ұйымдастырып, тұңғыш президенті болған Сәтбаетың Қазақ өндірісінің қарашаңырағы атанған Қарсақбайда 12 жыл тұрған үйі 1969 жылы мұражайға айналдырылды. Мұражай-үйде ғалымның жеке басына қатысты заттар, киім- кешек, тұтынған бұйымдары, қызмет, геологиялық барлау жұмыстарында пайдаланған тұпнұсқа ретінде бағаланатын құнды құжаттар жинақталған. Тау-кен және балқыту ісі тарихының мұражайы Қарсақбайдағы академик Сәтбаевтың мұражай-үйімен қоса біртұтас мәдени-тарихи кешенді құрайды. Оның құрамына кіретін қысқы парк, Жезді өзенінің су бөгетінің бір бөлігі тарихи құндылығы ерекше орындар. Бұл тарихи, кешен ғасырдан астам аумақты қамтиды. Жабық экспозициялық залдар 815 м2, ашық аспан астындағы аландар 875 м2 аумақты алып жатыр. Мұражайдың аса бағалы әрі сирек экспонаттар коры жергілікті халықтың, өндіріс басшылары мен тарихқа жанашыр азаматтардың көмегімен ешқандай қаржысыз жиналған. Жезді тау-кен және балқыту ісу тарихы музейі мен Қарсақпай кентіндегі Қ.И.Сәтпаев атындағы мемориалдық Музей-Үйі мәдени-тарихи комплексті құрайды. Тау-кен және балқыту ісі тарихы музейінің ашық аспан астындағы экспозициялары: тау-кен және ауыл шаруашылық техникасы, Жезқазған өңірінің минералдар үлгісі және жұмыс істейтін көне металлургия пештерінің макеттері орналасқан. == Музей құрылымы == Музей бөлімнен тұрады тау-кен және балқыту ісі тарихы бөлімі, тарих және экскурсиялық бөлім, мұрағат, шеберхана, кітапхана қорынан тұрады. Қ.И.Сәтпаев атындағы мемориалдық Музей-Үйіндегі бөлім академиктің өмірі мен қызметін және Қазақстанның түсті тұңғышы Қарсақпайдың тарихын зерттеуге бағытталған. ==Музей жетістіктері== 1994 ж. қарашада музейге Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев келіп, музей ұйымына жоғарғы баға берді. Бабаларымыздің әдісі бойынша ежелгі мыс құймасынан жасалған балқыту пештің макетінде жәдігер құйды. ОҚАЭ құрамындағы Ә.Х. Марғұлан атындағы институтымен бірге археология саласы бойынша Қарағанды облысы Ұлытау ауданының Талдысай қола дәуірінің металлургиялық қонысында ғылыми-зерттеу жұмысын жалғастыруда. 2000 жылы Астана қаласындағы Президенттік Орталықта, Түркістан қаласындағы Қожа АхметЯссауи кесенесінде музей көрмесінің презентациясы өтті. Қазақстандағы Британ кеңесінің ұйымдастыруымен Лондондағы халықаралық көрмесінде музей экспозициялары көрсетілді. (2005 ж) Перспективалар: Тарихи жерлерге бағытта ұйымдастырылған туристік маршруттар Жезді- Қарсақпай кентіндегі Қ.И.Сәтпаев атындағы мемориалдық мыс зауыты. Жеді Қарсақпай Бұланты өзеніндегі Байқоңыр петроглифтері. Жезді Ұлытау музей-қорығы Талдысай металлургиялық қонысы, ортағасырлық Бесқамыр қалашығы. «Мәдени мұра» бағдарламасы шеңберіндегі қола дәуірінің Талдысай қонысының музеефикациясы. Ежелгі тау-кен және балқыту ісі мен ортағасыр 1917 ж. дейінгі тау-кен өндірісі. Өлкенің ғалымдар мен саяхатшылардың зерттеуі. Тау-кен және металлургиялық дамуы. Өңірдегі Флора мен фауна. «Космос». Музейдің ашық аспан астында орналасқан құрылымдық экспозициялары- тау кен техникалары (1909ж. динамомашина, Британ аралынан әкелінген электр станцияларынын бөлшектері, XX-ғ.АҚШ-та өндірілген станок, вагон тіркескен паровоз бен XX-ғ 20-жж. Германияда жасалған жабық вагондар). Жезқазған, Қаражал, Жезді, Ақтаста өндірілген минералдар үлгілері. Ежелгі балқыту пештерінің макеттері (Атасу, б.эд Милықұдық І,ІІ қоныстары), ұстахана, ғарыш кемесінің бөлшектері. ==Тақырыптық көрмелер== Презентациялық блок. «Қарсақпай зауытының шежіресі» Қарсақпай зауытының 80-жылдығына арналған Жезқазаған өңірінің минералдар коллекция көрмесі «Ежелгі және қазіргі заман зергерлік бұйымдары» «Ақ боз үй» «Музей ғылыми орталық» «Ғасырлар үні» Болашақтағы көрмелер «Талдысайдың археологиялық табыстары» «Байқоңыр петроглифтері» «Тастағы жазулар мен рулық таңбалар» Мейіз Сәтпаеваның «Әкесінің қадірлі қызы» блок== Қ.Сәтпаев кітаптарының көрмесі «Арқада туған алып өндіріс» Қарсақпай зауытының 80-жылдығына арналған «Ғасырлар үні» «Ежелгі металлургия орталығындағы тарихи-мәдени комплекс» «Барманбай зергердің коллекциялары» «Дулығалы мешіт өлкедегі ұлт-азаттық қозғалыстың рухани орталығы» ==Раритеттер мен мұражай жинақтары== ҚР Президенті Н,Назарбаевтың ежелгі металлургтер технологиясы бойынша құйылған мыс құймасы. Орталық Қазақстан минералдарының коллекциясы Барменбай зергердің жасаған ұлттық аспаптары коллекциясы Ежелгі мыс балқыту пештерінің макеттері. Милықұдық, Атасу (б.э.д І,ІІ м.ж) Тау-кен техникасының коллекциялары мен бөлшектері, Байқоңыр кеншілерінің ағылшын кезеңіне жататын құралдары. Қарағанды облысының тау-кен кәсіпорындары өнімдерінің үлгілері. ТМД-ның түсті металлургия тұңғышы Қарсақпай металлургиялық зауытының мыс құймаларының үлгілері. коллекциялар=== Қ.И.Сәтпаевтың жеке комплексі. Қарсақпай мыс зауытының директоры, ҚР құрметті қызметкері К.Мәтеновтың жеке комплексі. Тау-кен және балқыту ісі музейінің негізін салушы, ҰОС ардагері, ЖезУ-нің профессоры, Түркістан, Жезқазған, Ұлытау қаласының Құрметті азаматы, ҚР «Мәдениет қайраткері» М.Төрегелдиннің жеке комплексі. Жезді ауданының танымал тұлғаларының жеке комплекстері. Музей педагогикасы және маркетинг == Дереккөздер == Санат:Ғылым Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Қарағанды облысы мұражайлары 
'''Тұңғиық''' () өзі аттас тұқымдасқа (Тұңғиықтар тұқымдасы) жататын су өсімдіктері. Қазақстанда түрі бар. Ақ Тұңғиық (Nymphaea alba) Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. == Кейбір түрлері == Nymphaea alba Nymphaea amazonum Nymphaea ampla Nymphaea blanda Nymphaea caerulea Nymphaea calliantha Nymphaea candida Nymphaea capensis Nymphaea citrina Nymphaea colorata Nymphaea elegans Nymphaea fennica Nymphaea flavovirens Nymphaea gardneriana Nymphaea gigantea Nymphaea heudelotii Nymphaea jamesoniana Nymphaea lotus Nymphaea macrosperma Nymphaea mexicana Nymphaea micrantha Nymphaea odorata Nymphaea pubescens Nymphaea rubra Nymphaea rudgeana Nymphaea stellata Nymphaea stuhlmannii Nymphaea sulfurea Nymphaea tetragona ==Дереккөздер== Санат:Су өсімдіктері Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Жезқазған''' Қаныш Сәтбаевтың 1935 жылы 4-қазанда «Социалистік Қазақстан» (казіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жарияланған мақаласы. Мақалада сол кезеңдегі Кеңестер Одағындағы мыс кені мол шоғырланған, кенді аудандардың мыс қоры жағынан алдыңғы орынды иеленіп отырғаны Жезқазған өңірі, 1935 жылы қаңтарға дейінгі есеп бойынша Қоңыратта 2140 мың тонна мыс, Дектяркада 1510 мың тонна мыс қоры болса, Жезқазған өңірінде сол есеп бойынша 3230 мың тонна мыс бар, оның ішінде барланып зерттелгені 1330 мың тонна мыс, оның үстіне Жезқазған рудасы таза руданың қатарына қосылатындығы, Жезқазған рудасында алтын, күміс, қорғасын, мырыш өте сирек кездесетіні, висмут, күшәла, тағы басқалары мысқа зиянды қосымшалар жоқтың қасы екендігі айтылады. Осыған орай ғалым ''«... Жезқазған рудасын оншама кеп шығын шығармай және оңай айырып, нағыз жақсы қара мыс алуға»'', осыған қоса Жезқазған кенінің табиғи ерекшеліктерін сипаттап, мысты шахтының өзінен де, ашық жұмыс әдісімен де шығаруға болатынын жазады. Ғалым Сәтбаев Жезқазғанның негізгі өндірісіне қажетті шикі металл, отын, құрылыс материалдары өз жерінен алынатынын ескере отырып, Жезқазғанда жеті жылдан бері Қарсақбай комбинатының жұмыс істеп тұрғанын, оның жұмысшылары да жеткілікті түрде жасақталғанын әрі комбинатта тәрбиеленген қазақ жұмысшыларының бой көрсетіп келе жатқанын, өндіріске керекті су және ауыз су мәселесінің де оңды шешім табатынын айтқан. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Геология 
'''Жезқазған''' 2004 жылы Алматы қаласындағы «Үш қиян» баспасынан қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген альбом-кітап; көлемі 208 бет. Құрастырған С.Қожамсейітов. Жезқазған қаласының 50 жылдық мерейтойына арналған. «Жезқазған жарты ғасырда», «Мысты өңір», «Бүгінгі Жезқазган», «Дәстүрлер», «Жезқазғанды қоршаған әлем», «Маңызды оқиғалар шежіресі» атты бөлімдерден тұрады. Альбом-кітапта мыс кен орнын геологиялық зерттеу, Қарсақбай мыс зауыты, Жезқазған кеніші, Байқоңыр көмір ошағы өндіріс орындарының тарихы көрсетілген. Үлкен Жезқазғанның бүгінгі бейнесі, рухани дүниесі, адамдары туралы деректер мен суреттер бар. Арнаулы бөлімде мыс қаласының келбеті, дәстүрлері, оның айналасында орналасқан археологиялық тарихи, мәдени, табиғат ескерткіштері берілген. Академик Қаныш Сәтбаевтың Жезқазған қаласының қалыптасуынан бастап, дамуына баса назар аударып, зор көмек көрсеткені, оның қамқорлығы арқасында темір жолы мен электр желілерінің келуі, Кеңгір суқоймасы мен алып шахталардың, байыту фабрикаларының, мыс қорыту зауытының салынуы, Үлкен Жезқазғанның одан әрі дамуы, Қаныш Сәтбаев атындағы Жезқазған кен-металлургия комбинаты, Сәтбаев қаласы туралы мәліметтер баяндалған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған ауданыңдағы біздің заманымызға дейінгі ескерткіштер''' Қаныш Сәтбаевтың ғылым мақаласы. Алғаш рет «Народное хозяйство Казахстана» журналының 1941 жылғы 1-санында жарияланып, ғалымның «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» («Наука», А., 1989) кітабына енген. Мақалада ғалым Жезқазған ауданының кең-байтақ аумағында көптеген көне ескерткіштердің бар екенін айта келіп, геологиялық тұрғыдағы олардың ерекшеліктерін жан-жақты сипаттайды. Мысалы, Бұланты өзенінің оң жағалауындағы тік жартастардың бетінде әр алуан аңдар мен аңшылық өмірдің суреттері бейнеленген. Олар- дың ішінде біздің заманымыздан мыңдаған жылдар бурын тіршілік еткен буғы, аю, тағы басқалары аңдардың бейнелерін кездестіруге болады. Мұндай суреттер Көксай және Тамды өзендерінің қосылған тусында, Ұлытаудан батысқа қарай 35 км жердегі Жетіқыз өзенінің төменгі жағалауында да ұшырасады. Едіге тауының 8-10 км жерде орналасқан әйел адамның мүсіндік бейнесі де назар аудартады. Жезқазған ауданында мұндай тас ескерткіштермен қатар адамзат дамуының мыс-қола дәуіріндегі мысты кендерді өндіру мен қорытуға байланысты ескерткіштер де аз емес. Оларды зерттеу нәтижелері Жезқазған өңірінде ерте дәуірде кемінде млн. тонна бай мыс кені өндірілгенін көрсетеді. Кен өндіруде балға, балта тәрізді әр алуан тас құралдар пайдаланылған. Отын ретінде баялыш, тал, тағы басқалары ағаш түрлері қолданылған. В.Б.Шевченконың пікірінше, ежелгі металлургтер бұл жерлерде мыс кентастарын қорытудың өзіндік тәсілдерін білген. Осы фактілердің барлығы Жезқазған ауданы біздің заманымызға дейінгі уақытта мыс кентастарын жоғары деңгейде қорытқан өзіндік индустриялды мәдениет кезеңін бастан кешірген деп айтуға негіз береді. Осыларды айта келіп Сәтбаев, бұл мақаласы арқылы Жезқазғанның көне ескерткіштеріне толық сипаттама беруді мақсат етпейтінін, тек археологтар мен зерттеушілерге бұл ауданның өзіндік ерекшеліктерін көрсету үшін жазылғандығын ескертеді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Геология 
'''Жезқазған ауданындағы мыс кендері''' Қаныш Сәтбаевтың 1927 жылы 4-тамызда «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жарияланған мақаласы. Ғалым мақаласын қай елдің болмасын, оның өмір негізі «ауыл шаруашылығына», ал оның негізі өндіріс кәсіптеріне байланысты болатынына ой жүгірте отырып, өндіріс кәсіптерінің өркендеуі түрлі шарттарға байланысты дейді. Осы шарттардың ең негізгісі сол өндіріске қажетті шикізаттардың шамасы және оларды іске асыру жолдарының барлығы да жеңіл, пайдалы болуы десе, сол шикізаттардың ең толығы Қазақстанның жер астындағы кендері екеніне көңіл аудартады. Геолог-ғалым ''«Қазақстан жерінен адам баласының керегіне жарататын кендердің бәрі де»'' табылатынын үлкен сеніммен айтады. Дегенмен, ол Қазақстан жерінен мол табылатын кендерге көмір, мұнай, мыс, қорғасын, темір, күміс, алтын, мырыш пен түрлі тұздарды жатқызады. Қандай кен болмасын, ол әуелі өзінің пайда болатын жерінің жаратылысы мен тарихи қалыптасуына байланысты болады. Сондықтан да кен түрлерінің әрқайсысы белгілі бір аудандардан ғана табылып отырады. Оған мысал ретінде тас көмір, мыс және мұнайдың Қазақстан жерінің қай жерінен мол шоғырлануын айтады. Мысалы, мұнай Оңтүстік пен Батыс Қазақстан жерінен табылып отырғанын, ал Қазақстанның өзге «жерінен мұнай әлі табылған жоқ» дей отырып, ғалым «келешекте табылуы мүмкін» екенін ғылым көрегендікпен жазған. Ғалымның бұл сөзін кейінгі жылдары өмірдің өзі дәлелдеп шықты: Қазақстан жерінен қаншама мұнай көздері ашылды. Қазақстан жері кен жағынан әлі де толық зерттелмегенін айта келіп, ғалым Қазақстан кендерін орналасуына қарай аудан-ауданға жіктейді. Ол Алтайдан бастап Арал, Каспийге дейін, Орталық Қазақстан (Қарқаралы, Қарағанды) жерінен Қостанайға, Қаратаудан Тянь-Шань ауданына дейінгі неше алуан кен көздерін атай отырып, аймағына ден қояды. Ғалым-геолог ''«мұндағы кен орындарының ең маңыздысы: Жезқазған кен ошағы»'' деп ерекше атап өтеді. Бұдан кейін 19 ғасырда Жезқазған өңіріндегі кен қазу тарихына қысқаша экскурсия жасай отырып, «Жезқазған кендерін орыстардың бірінші рет ашық түрде 1837-1838 жылдардағы Кенесары жорығының кезінде көруі ықтимал» деп жазады. Сәтбаев ''«Жезқазған ауданы ерте заманда теңіз астында болған. Ол теңіздің қалың тұнбалары Жезқазғанда қазірде 15 түрлі тас қыртысын жасайды. Бұл тастардың ішінде әк, саз, тақта тас және құмтас бәрі көп. Теңіз саяздап, кейін шегіне бастаған дәуірінде Жезқазған ауданында күшті жер сілкінулер басталған. Осыдан барып жердің түрлі жарықтарынан, саңылауы мен қуыстарынан жоғарыға қарай тереңінен балқыған күйінде қызу отты тау жыныстары көтерілген, соңғы тау жыныстарының шығарған легінде мыс құймалары кеп болған. Жезқазған ауданындағы жер сілкінгенде басқалардан гөрі құмтас қыртыстары көбірек жарылып, жаншылып отырған. Сондықтан тереңнен көтерілген мыс құймалары да көбінесе осы құмтас қыртыстарына жиі еніп отырған»'' деп барынша түсінікті әрі бейнелі сөзімен өз оқушысына жеткізеді. Сәтбаевтың осы мақаласы кейін өзінің 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (69-73-6.) жинақтарына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Геология 
'''Жезқазған ауданының минералдық байлықтарын зерттеу және игеру бойынша алдағы міндеттер''' 1940 жылы «Цветные металлы» журналының 4-санында жарияланған Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. Мақалада Жезқазған ауданындағы геологиялық барлау жұмыстары 1926 жылдан бүгінге дейін жалғасып келе жатқаны айтылады. Осы өңірдегі мыс қоры бұрынғы ағылшын анықтауымен ондаған тонна делінсе, ол көрсеткіш бүгінгі кеңестік барлау көрсеткішінің есебімен 14 жылдың ішінде 80 есе артқаны анықталып отырғанын айта келіп геолог Сәтбаев мыс қоры жағынан Жезқазған бұл күнде дүние жүзінде төртінші орында екенін жазады; 1926-39 жылы геологиялық барлау жұмыстарына 11,7 млн. сом қаржы бөлінгені, сол қаржының осы өңірдегі әр түрлі қазба байлықтарын барлау жұмысына қаншалықты, қалай жұмсалғаны да айқын көрсетілген. Жезқазған ауданының жалпы жер көлемі 100 км²-тан астам; оның жер қойнауында мыстан басқа темір, марганец, көмір, қорғасын, қалайы, молибден, фосфор, тағы басқалары кен орындары молынан кезігеді. Сәтбаев осы пайдалы қазба байлықтарын халық игілігіне жарату үшін алдағы уақытта кен барлаушыларының алдында қандай міндеттер тұрғанын айқындап берген. 1940 жылы және одан кейінгі таяу жылдарда Жезқазған ауданының минералдық байлықтарын жоспарлы түрде зерттеу және игеріп пайдалану жөніндегі атқарылар ауқымды жұмыстарды (Кеңгір өзеніне бөгет салу, Байқоңыр-Қияқты тар-табанды темір жолы, Қарсақбай комбинатын қалпына келтіру, тағы басқалары құрылыс жұмыстарын аяқтау сияқты) санамалай отырып, оған Жезқазған геологиялық барлау кеңсесімен қатар Қазақ геологиялық басқармасы, КСРО Ғылым Академиясының Қазақ бөлімшесі, тағы басқалары ұйымдары тартылуы әрі жыл сайын осы жұмыстарға кемінде млн. сом қаржы бөлінуі қажет екенін де атап өтеді. Осы секілді кезек күттірмес, аса ауқымды жұмыстар іске асқанда ғана қазба байлықтарына бай өлкенің дамуына жағдай туады деп өз ойын түйіндейді мақала авторы. Бұл мақала ғалымның 1998 жылы Алматы қаласындағы «Тылым» баспасынан жарық көрген 8-томдық еңбектері жинағының -томына (110-115-6.) енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Жезқазған ауданының минералды ресурстары''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. Жезқазған аймағын барлаудың 1932 жылға дейінгі қорытындысы туралы Сәтбаевтың «Жезқазған мыс кенді аймағы және оның минералды ресурстары» атты монография еңбегі 1932 жылы Мәскеу қаласында «Цветметиздат» баспасында жеке кітап болып шықты. Осы еңбегінің қысқартылып алынған түрі 1932 жылы Мәскеу қаласында шығатын «Цветные металлы» журналының 9-санында (99-108-6.), сол жылы «Народное хозяйство Казахстана» журналының 6-7-сандарында (41-47-6) басылды. Мақала Жезқазған жеріндегі минералдар коры жайлы жазылған. Сонымен қатар Жезқазған ауданындағы пайдалы қазбалары бар жерлер көрсетілген карта берілген. Сәтбаев осы еңбегінде 1929 жылға дейін бұл аудан тек қана өндірістік қатынаста мысты аумақ ретінде қаралып келгенін, геологиялық барлау нәтижесінде шикізат қорлары және мыстан басқа пайдалы казбалар түрі бары анықталып, өзіндік ірі өндіріс ортасын құруды қамтамасыз етіп отырғанын айтады. Жезқазған ауданындағы минералдық қорларды (мыс, темір,марганец, күкірт, саз, көмір, алтын, қорғасын, әктас және магнезиттер, барит және жабынды қабаттар) атай отырып, әрбір минералдық қор түрлеріне жеке-жеке талдау берген. Ең ерекше орын алатыны Мергелей аумағы, Қаракеңгір өзенінің бойы өндіретін ірі шикізат базасы болып табылады. Автор мақаласының соңында млн. тонна деп қарастырылған Жезқазған маңындағы қор кеніштің толық мүмкіндігін аша алмайды және мыс кенінен басқа Жезқазған алабы сан алуан минералды кендерге бай деген қорытынды жасайды. Мақаланың соңында журнал редакциясының атынан жазған Б.Некрасовтың пікірі берілген. Бұл мақала Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан 1998 жылы жарық көрген ғалымның 8-томдық еңбектері жинағының 1-томына (44-55-6.) енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Жезқазған байлықтарын меңгеру міндеттері''' Қаныш Сәтбаевтың 1940 жылы 6-наурызда «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жарияланған мақаласы. Жезқазған өңірінде кен барлау жұмысы 1926 жылы басталды. Мақалада содан бері өткен 14 жылдың ішінде Қазақстанның «''...кен барлаушылары Жезқазғанның байлықтарын, ағылшын 11 жылдың ішінде тапқан»'' қорларымен салыстыра қарағанда 80 есе артқаны айтылады. Жезқазған мыс кентастары өзінің қоры жағынан Оңтүстік Американың Чуквикамат кенінен кейінгі 2-орынды иеленді. Мақала авторы Жезқазғандағы кен барлау жұмысы, әсіресе оның минералдық байлықтарын кешенді түрде пайдалану мақсатымен жүргізілуіне баса назар аудартады әрі осы 14 жылдың ішінде Оралда ашылған мыс кентасы қорының бір тоннасына 40 сом жұмсалса, Жезқазғанда ашылған мыс кентасы қорының әрбір тоннасына одан әлденеше есе кем қаржы жұмсалып отырғанын, яғни шығыны аз, пайдасы мол Жезқазған мыс кентасы қорының артықшылығына тоқталып өтеді. Жезқазғандағы кен барлау кеңсесі мыс кенін ғана барлаумен шектеліп қалмай, осымен қатар өзге кендерді де іздестіру жұмысын жүргізіп отырған. Соның нәтижесінде Жезқазған маңынан 100 млн. тоннадан артық темір кентасының қоры табылғанын жазады. Олар Састөбе, Қарсақбай, Балбырауында шоғырланса, ал Найзатаста 1,5 млн. тоннадан астам темір-марганец кентасы табылған. Ғалым ''«Бұл кендер Қазақстанда қара металлургия өндіріс кәсібін жасау үшін база болып саналады»'' деп жазады. Бұдан әрі Жезқазған ауданындағы табылған өзге кендерге қарағанда осы жердің мыс, марганец, темір, темір кендері тыңғылықты ден қоя отырып, олардың геологиялық құрылыстарын анықтау жұмысын тоқтатпау керек екенін ескертеді. ''Кен барлау жұмыстарына қажетті мөлшерде қаржы бөлінуі керек, сонда ғана аудан байлықтары негізінен анықталып, оның қазіргі қоры екі еседей артатыны жөнінде өз ойын білдіреді. Жезқазған комбинатын салуға байланысты қандай жұмыстар алдымен істелуге тиіс екенін ашып айтады: Қаракеңгір өзенінен бөгет салу керек, бұл комбинатты сумен қамтамасыз ететін болады,'' дейді ғалым. ''«Жезқазған комбинатын салуға керекті және басқа кәсіпорындарын салуға керекті құрылыс материалдың барлығы жергілікті жерден табылады. Комбинатты салуға керекті құрылыс материалдары қазірдің өзінде-ақ зерттеліп болды. Ауданда цемент өндірісін ұйымдастыруға керекті шикізат та бар. Осылардың негізінде биылдан бастап, Кеңгір өзенінің бойында жылына 100 мың тонна цемент өндіретін завод салуға кірісу керек. Жоғарыда осы айтылғанның бәрі де Жезқазғанның тез карқынмен дамуына мүмкіншілігі мол екендігін көрсетеді. Комбинатты салу жөнінде едәуір жұмыс істелумен қатар алда істелетін іс әлі көп»'' деп аяқтайды өз ойын. Ғалымның осы мақаласы 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (50-54- бет) және томдық еңбектері жинағының 7-томына (А., 2000; 96-99-бет) енді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Геология 
'''Жезқазған барлаушылары''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1941 жылы 23-сәуірде «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жарияланған. Мақалада Жезқазған геологиялық барлау жайында жазылған. Өндірістік жоспарлы бағдарламасына қарай геологиялық барлау жұмысының жылдан-жылға артығымен орындалуы, оның ішінде 1940 жылдың бұрғылау жоспары барлық жағынан 112,5% -ке, жоспарланған жұмыстың жылдық орта бағасы белгіленген жоспардан 14,7%-ке арзандатылғаны айтылады. Жұмысшылардың бір орында ұзақ жылдар тұрақтап істеуінің пайдалы екендігі, одан еңбек өнімділігі арта қалуынына көңіл аудара отырып, 1940 жылдың жоспарын Қазақ республикасының 20 жылдығы мерекесіне дейін, сондай-ақ бүкіл барлау жұмысының жылдық жоспарының да артығымен орындалғанын атап өтеді. Барлаушылар ұжымының жұмыста табысқа жетуінің бір кепілі маман жұмысшылары үйреншікті ескі әдіспен шектелмей, бұрғылау жұмыстарында жаңа технологиясын жақсартып әрі жаңашыл әдістерді қолдануы арқасында жеткеніне назар аударады. Мысалы, кенді ірі бытырамен бұрғылау әдісін қолданғанда аға шебер Е.Бекенесов пен бұрғылау партиясының бастығы, техника жетекшісі А.Д.Никитиннің жүргізген тәжірибе жұмыстары 1937 жылдың алғашқы тоқсанында-ақ табысқа жеткізіп, яғни бұрынғыдан 25%-ке артқан; сондықтан да ''«Бұл әдіс Жезқазғандағы барлық бұрғылау станоктарында қолданылатын болды»'' дейді мақала авторы. Жезқазған кеңсесінің жұмысындағы тағы бір өзгешілік «''жер астындағы кендердің барлығы комплексті әдіспен зерттеледі. Дүниежүзілік маңызы бар мыс рудаларының запастарымен қатар, Жезқазған барлаушыларының күшімен темір, марганец рудаларының, көмірдің, құрылыс материалдарының ірі»'' қорлары табылғаны, соған Қарсақбай темір кені мен Қияқты көмірі секілді келешегі зор кен орындары да кіретіндігі айтылады. ХКК мен Түсті металдар кәсіподағы ОК-нің ауыспалы Қызыл Туы Жезқазған геологиялық барлау кеңсесіне екі жыл ұдайы (1940, 1941) табыс етілгені Жезқазған геологтарының елеулі еңбегінің нәтижесі екендігі де зор мақтаныш сезіммен баяндалған. Сәтбаевтың қазақ тілінде жазған осы мақаласы кейін «Қазақстан менің Отаным» (1999, 59-61-бет) және томдық еңбектері жинағының 7-томында (2000, 113-15-бет) жарық көрді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Жезқазған геологиялық барлау экспедициясы''' Қаныш Сәтбаевтың басшылығымен ұйымдасқан Қазақстандағы алғашқы (1929) кен барлау бірі. Қарсақбай мыс балқыту комбинатының геологиялық бөлімі негізінде арнайы Геологиялық кеңсе құрылып, кейін ол Жезқазған кен барлау экспедиясиясы болып өзгерді. Қарағанды облысының 100 мың шаршы км жерді барлайтын ұжымды кезінде 15 жыл бойы Сәтбаев басқарды. Бұл экспедиясиясы көп жылдық тарихи өмірінде Орталық Қазақстандағы мыс, қорғасын, мырыш, марганец, көк асбест пен судың, тағы басқалары қазбалы байлықтың бай қорларын ашуда әрі өз уақытында сусыз шөлейт ауданды республиканың гүлденген бөлігіне айналдыруға үлкен үлес қосты. Жезқазған геологиялық барлау экспедициясының іздеу, барлау жұмыстары Жезқазған мен Сәтбаев қаласын, оның маңайындағы ауыл шаруашылық ұжымдары тұрғындарын негізгі азық-түлік пен ішуге жарамды сумен қамтамасыз ету жолында мол жұмыстар жүргізді. Экспедиясиясы ғылым мен нақтылы істің ұштасқан ортасына айналды; кезінде оның игілікті жұмысының алға басып дамуына Қазақстан ғылым академиясының президенті Сәтбаев, кейін Ш.Есенов басқарған тағы басқалары ғалымдар мен мемлекеттік қайраткерлер тобы зор еңбек етіп шықты. Сәтбаевтың ойлап тапқан іздеу әдістерімен (құрылымдық, геохимиялық пен литологиялық, тағы басқалары) бірге геологиялық тармақтардың саласында күрделі жұмыс жүргізілді және кеннің көлемі мен тұрпатының орналасуына, тағы басқалары жағдайларға орай барлау жұмысын жүргізуде «Сәтбаевтың тәсіл» деп аталатын ромбалық тор қолданылды. Соның нәтижесінде экспедиясиясы Жезқазған тау-кен комбинатына қажетті қазба кендер қорын тапты. Бұрын болашағы жоқ деп саналған кен орындарын Сәтбаев өз қолына алысымен 1927 жылы 758 м3 жерді бұрғылап, жаңа кен өзегін тапты. Осыдан кейін Жезқазған кен орындарын түбегейлі әрі мұқият зерттеу жұмысының жобасы жасалды. Жезқазған геологиялық барлау экспедициясының жобасы қазіргі уақытқа дейін ауданының геологиялық ерекшеліктерін зерттеу жұмысының бағдарламасына айналып, бұрынғы мал өсірумен ғана шектелген сусыз даланы гүлденген кен аймағына айналдыруда үлкен рөл атқарды. Экспедицияның өсу жолы негізінен кезеңге бөлінеді: Алғашқысы 20 ғасырдың 50-жылдарының аяғы. Осы кезде бұрғылау жұмысы 115 мың м3 жерге жетті; тек мыс іздеумен 70 бұрғылау бригадасы (Жезқазған және Жыланды тобы) шұғылданды. Осы кезеңде кен барлаушылары мысты, оны қорытуға керекті флюсты, марганецті, қажетті суды, тағы басқалары пайдалы қазбаларды тапты. Жезқазған геологиялық барлау экспедициясы ұжымы Қазан Революциясы орденімен марапатталды. 1967-83 жылы өткен экспедицияның 2-кезеңінде кен табу жұмыстары едәуір төмендегенімен, жаңа техниканы пайдалану жағынан елеулі табысқа жетті. Осы кезеңде атқарылған жұмыстың 90%-ы жаңа техниканың күшімен жүргізілді; жерді су күшімен бұрғылаудан бұрынғы КСРО бойынша 1-орынға шығып, еңбек өнімділігі 1,6 есеге артты. Бұл кезеңде істелген жұмыс қорытындысы бойынша Жезқазған геологиялық барлау экспедициясы КСРО Министрлер Кеңесі мен Бүкілодақтық Кәсіподағы Орталық Кеңесінің Қызыл Туы мен тағы басқалары ірі жүлделерге ие болды. 3-кезеңі 1980-90 жылдарды қамтиды. Экспедицияның бас инженері М.Омаров 15 бұрғылау бригадасын Жаманайбатқа, ал Н.Ф.Бочков басқаратын бригада Ащылыға жеткізілді. 15 бұрғылау бригадасының 1-скважинасы 600 тереңдікте бай мыс кенінің бар екенін көрсетіп, Сәтбаевтың көрегендігін дәлелдеп шықты. Жаман Айбатты бұрғылау жұмысы бұдан былай үдей түсіп, қазір ол үлкен кен орны екені айқындалды.Бұл уақытта жаңа техниканы пайдалану ісі өз жалғасын тапты. ССК-59-ды пайдалану әдісімен бұрғылауда Жаман Айбат кен орнында Т. Бейсенбаевтың бұрғылау бригадасы (орташа категориясы 8,3, ал орташа тереңдігі 655) 1757 м3 жерді бір айда бұрғылап, бүкілодақтық рекорд жасаса, бұл әдістің келешегі мол екенін С.В. Аргатюктің (1720 м3), А. Контановтың (1550 м3) және АА. Яншиннің (1545 м3) бригадалары дәлелдей түсті. Осындай табыстардың нәтижесінде бұрынғы 70-75 бұрғылау бригадасы атқаратын жұмысты 23-25 бригада атқаратын болды. Жаман Айбат Жезқазғаннан оңтүстікке қарай 170 км жерде жатыр; ол болашақта Сәтбаев ашып кеткен 2-Жезқазған болмақ. Қазір Жезқазған геологиялық барлау экспедициясы «Қазақмыс» корпорациясының құрамында өз жұмысын жалғастырып келеді. == Дереккөздер == Санат:Геология 
('''Ибраһим пайғамбар мешіті''' (, '''', ''Ме‘ара́т ха-махпела́'''' '', trans. "екі мазар үңгірі") Махпел үңгірі монотеистік наным бойынша Адам ата мен Хауа анамыздың жерленген орындары, онымен қоса Ибраһим пайғамбар, Сара, Ысқақ пайғамбар, Ревекка, Жақып пайғамбар және Лия.). ===Үңгірлер=== Үңгірге кіре беріс. ==Аңыздар== Ибраһим пайғамбар мазары ==Тағы қараңыз== *Burial places of founders of world religions *Tomb of the Matriarchs *List of National Heritage Sites of Israel *Cave of the Patriarchs massacre ==Циталар== ==Сыртқы сілттемелер== Official Website (Israeli) The Cave of Machpelah Tomb of the Patriarch Jewish Virtual Library Tombs of the Patriarchs Article and Photos Sacred Destinations Demands for Equal Rights for the Jewish People at Ma'arat HaMachpela Hebron.org.il Aerial Photograph Google Maps Bible Land Library Photos and Diagram of Underground at Caves of Machpela Санат:Израиль мешіттері Санат:Зиярат Санат:Мешіттер 
'''Тұрақты ток''' ток күшінің шамасы мен бағыты уақытқа байланысты өзгермейтін электр тогы. Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек тұйықталған тізбекте ғана пайда болады. Тармақталмаған тұйық тізбектің кез келген қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің байланысын сипаттайтын Ом заңы, өткізгішпен ток жүрген кезде бөлініп шығатын жылуды анықтайтын Джоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ережелері жатады. Тұрақты ток көздеріне электр машиналарының генераторы, гальвани элементтері, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала зарядталған аккумуляторлар және пайдалы әсер коэффициенті жоғары магниттік гидродинамика генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету арқылы өндіруге болады. ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:Электрлік 
Сахих әл-Бұхари '''әл-Жамиъ әл-Муснад әс-Сахих''' (, '''Сахих әл-Бұхари''' деген атаумен белгілі ), имам Мұхаммад әл-Бұхаридің сахих хадистер жинағы, Алты кітаб хадис жинақтары кітабтарының бірі. Бұл Пайғамбар салттары, немесе ''хадистер'', ауызша сол замандағы адамдарға берілгеннен кейін парсы мұсылман ғалымы Мұхаммад ибн Исмаил әл-Бұхари жинаған еңбегі. Сүннит мұсылмандар Сахих Мүслим және әл-Муатта жинақтарымен қатар ең сенімді үш жинақтардың бірі деп есептейді. Кейбір дін мамандары бұны Құраннан кейінгі ең шүбәсіз кітап деп қарастырады. Араб тіліндегі ''сахих'' сөзі ''шүбәсіз'' немесе ''шынайы'' деген мағыналарды береді. ==Жалпылама шолу== Әл-Бұхари 16 жасынан бастап Аббас империясын кеңінен шарлап өз жинағына мағлұмат жинай бастаған. Әл-Бұхари 300,000-нан аса хадис және 2,602 салтты өзінің жинағына қосқан. Бұхари алдыңғы еңбектерді жинап зерттегенде олардың ''сахих'' пен ''хасан'' және олардың көпшілігінде ''да'иф'' хадистері барын байқаған. Бұл оның еш шүбәсіз хадистер жинау қызығушылығын оятты. Оның әрі қарайғы шешіміне оның ұстазы ибн Рахояһ атымен белгілі Ишақ ибн Ибрахим әл-Ханталиидің айтқына себеп болды. Әл-Бұхаридың айтуы бойынша ол “Біз Ишақ ибн Рахояһпен болғанда ол тек қана еш шүбәсіз жеткен хадистерін бір кітапқа жинасақ етті’ деген. ”Бұл ұсыныс менің жүрегімде қалып қалды, содан мен ''Сахих'' жинауға кірістім” дейді әл-Бұхари, “Мен Пайғамбарымызды түсімде көрдім және онда мен Оның алдында тұр екенмін. Ал қолымдағы желпуішпен мен Оны қорғап тұр екенмін. Мен түс жоритындардан сұрағанда олар маған ‘Сен Оны өтіріктерден қорғайтын боласың’ деген. Міне осы жайттар мені ''Сахихты'' шығаруға итермеледі.” Кітапта тікелей Мұхамед (САС) қалай намаз оқып, дұға етуден бастап басқа да өмірлік жағдайларда қалай әрекет ету нұсқаулары келтірілген. Бұхари еңбегін шамамен 846 жылы тәмамдады, ал өмірінің соңғы жиырма төрт жылын басқа қаларда ғалымдармен кездесумен, өзі жинаған хадистерді оқытумен болды. Ол барған әр қалада мыңдаған адамдар негізгі мешіттерінде оның ілімін тыңдауға жиналатын. ==Ерекше сипаттары== Әмин Ахсан Ислаһи, танымал мұсылман ғалымы, Сахих әл-Бұхаридың үш ерекше қаситтерін атап өткен: Іріктелген хадистерді жеткізушілер тізімінің сапасы мен ұқыптылығы. Бұхари имам өзінің сенімді хадистерді іріктегенде екі негізгі қағиданы ұстанған Біріншісі, біріншіден жеткізуші өмір сүрген кезеңінің қабылдаған адамның өмір сүру уақытысымен қиылысуы. Екіншісі, осы екі адамның өзара кездесунің дәлелі болу тиіс. Олар ашық қайдан осы мәліметтерді алғанын айтулары керек. Бұл Имам Мұслим қойған талаптардан да қатал критерийлер. Бұхари Имам тек сеніп қана қоймай, оның білуі бойынша, Ислам ілімін оқытумен ғана хадистерін қабылдаған. Осылайша, ол Муржиттертің айтқандарын қабылдамады. Тараулардың ерекше орналасу мен тәртібі. Бұл автордың терең білдімділігін және дінді өте жақсы түсінетіндігін көрсетеді. Бұл өз кезегінде кітапты діни тәртіптерді түсінуде өте пайдалы нұсқауға айналдырды. ==Сенімділігі== ==Хадистер саны== Ибн әл-Саләнің айтуы бойынша: "Қайталанып келетін хадистер санымен алса 7,275 ал қайталабайтын хадистер саны 4,000." == Шархтер (түсіндірмелер) == #Шарх Ибн Касир (д.ө.: 774Һ) == Аудармалары == әл-Жамиъ әс-Сахих кітабын ағылшын тіліне аударған салаф ғалымы Мұхаммад Мухсин Хан болды. ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Translation from Center for Muslim-Jewish Engagement Санат:Хадис Санат:Алты кітаб 
'''Андрей Михайлович Кивилев''' (20 қыркүйек, 1973 Талдықорған 12 наурыз, 2003 Франция) кәсіпқой қазақ велошабандозы. 2003 жылы наурызда Париж Ницца жарысында құлау салдарынан мерт болды. Журналистер мен жанкүйерлер Андрейді "Киви" деп атайтын. Андрей Кивилевтің өлімінен кейін ғана UCI өздері ұйымдастыратын барлық жарыстарда арнайы бас киеім (шлем) киюді міндеттей бастады. 2000 жылдан бастап француз клубы «Cofidis» сапында өнер көрсететін Киви 2001 жылы Тур де Франста сенсация жасап 4-нші орын алады. Осыдан кейін оны Еуропаның көптеген мықты клубтары Андейді өздеріне шақыра бастайды. 2012 жылы Лэнс Армстронг өнер көрсетіп жүрген жылдары допинг пайдаланғандығы дәлелденіп, осы уақытқа дейін қол жеткізген барлық атақтар мен марапаттардан айырылды. Сол себепті жарыста 4-нші орын алған Андрейге 11 жыл өткеннен кейін Тур де Франстың қола медалі бұйырды Бүгінгі күні Талдықорғандағы Володарский көшесі Андрей Кивилёв есімімен аталады. сүрмесіз сүрмесіз == Дереккөздер == Санат:Қазақстан 
'''Жезқазғанға апаратын жол''' Қаныш Сәтбаевтың 1935 жылы шілдеде «Казахстанская правда» газетінде жарияланған мақаласы. Бұл мақаласында ғалым Жезқазғанға жүргізетін темір жол бұдан жеті жыл бұрын белгіленгенін жазады. 1931 жылдан Жол қатынасы халық комиссариаты тарапынан алғашқы іздестіру жұмыстары қолға алына бастаған болатын. Сол іздестіру жұмысының оң нәтижелі нұсқасы салынып жатқан Қарағанды Балқаш темір жолы магистралының Нілді (Успен кеніші) разьезімен байланысуы болып табылады. Өйткені бұл нұсқа төте болумен қатар жер жағдайы да қолайлы: бұрылысы аз, Осындай техникалық құрылыс жүргізу, жол салудағы жер қазу жұмыстары жағынан да қолайлы ең төте 414 км-лік темір жолы болмақ.Мысалы, км темір жолы салу үшін 7130 м3 топырақ қазылуы қажет және жол бойында бар болтаны 20 м-лік бес көпір ғана салынатын болады. Сондықтан да сияқты жобалардан гөрі жол салу құрылысы жағынан тиімдісі әрі экономикалық жағынан арзанға түсетіні де осы Жезқазған—Успен кеніші нұсқасының дұрыс болатынын ғалым мақаласында дәлелдеп шығады. Жезқазған өңіріндегі кен байлықтарын, әсіресе мыс қорын игеруге мүмкіндік туғызатын Успен кеніші мен Жезқазған аралығындағы темір жолы болашақта тұйық жол емес, транзиттік жүк таситын үлкен жолдың бір саласына айналатын болады; мұның өзі бұрынғы ''«Кеңестер Одағының түкпіріндегі меңіреу болып жатқан, бірақ өндіріс күштері өте бай болып отырған Орталық Қазақстанды қақ жарып өтетін жол. Бұл жол осындай байтақ ауданымыздың экономика және мәдениет тіршілігін айта қалғандай көркейтетін жол болады»'' деп өз ойын түйіндейді ғалым. Мақала ғалымның 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген 8-томдық еңбектері жинағының 3-тарауына (103-106-бет) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
геологиялық барлау жұмыстарына тән кезеңдер''' Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1955 жылы жазылғанымен алғаш рет 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан ғалымның 8-томдық еңбектері жинағының 1-томына (123-29-6.) енгізілген. Жезқазған тарихына қатысты Сәтбаев: «Жезқазған сонау ерте заманның өзінде-ақ тау-кен жұмыстарының алаңына айналған, қарапайым есептеу бойынша, Жезқазған қойнауларынан сол заманда кем дегенде млн. тонна мыс кені өндірілген. Б. з. б. ғасырда өмір сүрген Геродоттың жазуына қарағанда қазіргі Жезқазған өңірінде массагеттер мен сақтар мекендеген, тіпті массагеттер елі мыс пен алтынға шаш-етектен кенелгенге ұқсайды, массагеттердің қару-жарағы мыстан жасалды деген. Алайда Жезқазған атауы әдебиетте алғаш рет орыс географы Н.П.Рычковтың 1771 жылғы «Күнделік жазбаларында» ғана кездеседі. Сәтбаевтың жазуынша, 1847 жылы 10 қарашада орыс көпесі Н.А.Ушаков Жезқазған төбелерінен мыс кенін тапқаны жөнінде Алтай кен округіне мәлімдеме тапсырады. Ушаковтың мұрагерлері 1906 жылы Жезқазғанды ағылшынның «Атбасар мыс қоғамына» жалға берген. Бұл қоғам 1915 жылға дейін Жезқазғанда қызу қарқынмен геологиялық барлау жұмыстарын жүргізді; соның нәтижесінде құрамында орташа 10 пайыз мысы бар 61 мың тонна мыс қоры анықталады. 1919-25 жылы Жезқазған жабық болды, 1925 жылдың 10 маусымында Қарсақбай мыс қорыту зауытын салуды аяқтау және Жезқазған кендері базасында жұмыс істейтін «Атбасар мыс кәсіпорнын» іске қосу туралы Еңбек және қорғаныс кеңесінің қарары шықты. Осы мақсат үшін сол кезде «Атбасцветмет» тресі құрылып, 1929 жылы ол Қарсақбай комбинаты деген атауға не болды. Жезқазғандағы геологиялық барлау жұмыстары кеңес дәуірінде 1926 жылы басталды. 1926-29 жылы барлау жұмыстары маусымдық түрде бұрынғы Геолкомның (Геологиялық комитетінің кадрлары арқылы жүргізілді. Жұмыстың қарқыны ете төмен болды: 1927 жылы бір бұрғылау қондырғысы, ал 1928 жылы екі бұрғылау қондырғысы жұмыс істеді және бұрғылау жұмысы тек жаз айларында ғана жүргізілді. Төрт жыл ішінде Геолком барлауы Жезқазғанда барлығы 42 мың тонна мыс барын анықтады. 1926 жылы күзде «Атбасцветмет» тресінің бас геологы құзырымен Қарсақбайға келген Сәтбаев Жезқазғанның мол келешегін бірден аңдап, ағылшын мамандары мен Геолком геологиялық болжамының қате екенін жария етті. Осы мәлімдемесінде ол Жезқазған емес, бүкіл аумағында қазба байлықтардың алуан түрлерін кешенді түрде зерттеу мақсатында геологиялық барлауды кеңінен жүргізу үшін осы жерде тұрақты барлау қызметін ұйымдастыру қажет деп есептеді. Сәтбаев мақаласында осы жайларды кеңінен сөз ете отырып, өзін-өзі ақтамайтын «соқыр» барлау әдісінен де сақтандырады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Жезқазғанды салушыларға бірлескен басшылық''' Қаныш Сәтбаевтың М.Арсеньевпен және Е.Левинмен бірлесіп жазған мақаласы. Мәскеу қаласында шығып тұрған «Индустрия» газетінің 1939 жылы 27 маусымдағы санында жарияланған. Мақала авторлары КСРО халық шаруашылығын дамытудың 3-бесжылдық жоспарына сәйкес, Жезқазған мыс қорыту комбинатының құрылысын жедел бастау міндеті алға қойылғанын айтады. Жезқазған Кеңес Одағындағы мыс кен орындары жөнінен бірінші орында және ауқымдылығы бойынша да әлемде төртінші орын алады. Мұндағы байлықтың жалпы құндылығы бірнеше млрд. сом ақшамен бағаланады. Жезқазған мысы Одақтағы ең арзаны. Жезқазғандағы мыс қорыту комбинатының кұрылысы қуаты жағынан Балқаш комбинатына, яки 50 млн. сом (1933 жылғы есеп бойынша) құрайды. Жоба қуатын игеру барлық технология үрдістерді қарастырғанның арқасында бірнеше есе жылдам орындалады. 1938 жылдың басында съезд шешімі шыққаннан бастап, екі ай ішінде Жезқазған комбинатының құрылысын жобалау мен салуға бұйрық шығарылды. Авторлар осылар жөнінде айта келіп, алайда, бұйрық шыққалы бір жыл өтсе де құрылысқа дайындықтың әлі күнге дейін басталмай отырғанына қынжылыс білдіреді. «Индустрия» газетінде жарияланған мақалаға Мыс қорыту Бас басқармасы бастығының міндетін атқарушы Силуянов іле-шала жауап беріп, авторлар көрсеткен жағдайдың шындыққа жататынын мойындап, мәселенің дұрыс қойылғанын хабарлапты. Бұл мәселе ізінше Түсті металлургия Халық комитетінде қаралып, тиісті шешім қабылданған. Сәтбаевтың 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген еңбектері жинағының 1-томына және 2007 жылы Шымкент қаласындағы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығарылымның жинағының 2-томына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Жезқазғанды танып-білуге бұрынғыдан да ынтықпын''' Жезқазған облысының 1990 жылы орыс тілінде жарыққа шығарған Сәтбаевтар отбасының хаттар жинағы. В.И.Демин мен Расламбекова. Жинаққа Т.А.Кошкина Сәтбаеваның және Қаныш Сәтбаевтың Жезқазғандық геологтар, өздерінің ежелгі сыйлас достары ерлі-зайыпты В.И. және С.Ш.Сейфуллин мен жазған 30 хаты (1941-74 жылдардағы) енген. Бұл хаттарда негізінен Жезқазған кенін және оның төңірегінегі үмітті кен көздерін жүйелі түрде барлау, экспедициясының ішкі-сыртқы жұмыстары сөз болумен бірге, өз отбастарының жай-күйлері әңгімеленген. Шынайы достары болғандықтан ерлі-зайыпты Сәтбаевтар осы хаттарында өмірдің көлеңкелі, кейде жан тебіренткен сүйініштерін де хабарлап отырған. Мысалы, Сәтбаев Мәскеуден 1952 жылы 27 наурыз күні ерлі-зайыпты Штифановтарға жолдаған хатында нақақ жаладан біржола ақталмаса да, өз басына төнген қара бұлттың сейілгенін айтып, сол жылы 14 наурыз күні Қазақстан К(б)П ОК-нің 1-хатшысы Ж.Шаяхметовпен ұзақ та ауыр әңгіменің барлық бүкпе сырларын ашқан. Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының Геологиялық ғылымдары институтына директор болып қайтып оралуға келіскенін тәптіштей баяндаған. Мұндай жүрекжарды сыр шерткен хаттар жинақта көп кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған екінші бесжылдықта''' 1993 жылы Алматы қаласындағы қазақ мемлекеттік жоспарлау Оңтүстік түсті метандар, алтын баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография. Кітаптың соңында карта берілген, көлемі 60 бет. Авторлары М.П.Русаков пен Қаныш Сәтбаев. Еңбек кіріспеден және 10 тараудан тұрады. Автор-ғалымдар Жезқазған Ұлытау аудандық кешенді зерттеп, оның қойнауындағы байлықтардың бәрін анықтау мақсатымен Қарсақбайдың темір кендерін, Жездінің марганецін, Қияқтының қоңыр көмірін, Болаттаманың пиритті лигниталарын, қорғасынды, Найзатасты және басқа кеніштерді барлап қарап шығып, минералдық байлықтармен қоса алғанда Жезқазған Ұлытау ауданының индустриялды болашағының зор екендігіне, оған темір жолы тартылысымен-ақ бұл аудан Қарағандыға, сол арқылы бүкіл кеңестік халық шаруашылығына қосылады деген жалпы қорытындыға келеді. Нәтижесінде Жезқазғанға үлкен қызығушылық туды. Ғалымдар арнайы сессия шақырылуын талап етіп, КСРО-ға Үлкен Жезқазғанның өндірістік күшін дамытуға үкіметтен жәрдем сұрады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған жұмысшысы''' 1955-62 жылдары аралығында Жезқазған қаласында шығып тұрған газет. 1955 жылы тамыз айында «Жезқазған жұмысшысы» газетінің алғашқы саны жарық көрді. Газет Жезқазған қалалық партия комитеті мен еңбекшілер депутаттары қалалық кеңесінің органы ретінде негізінен орыс тілінде шығатын «ДЖезказганский рабочий» газетінің мақалалары мен хабарларын қазақ тілінде жариялап отырған. Кей кездері газет бетінен тілшілердің төл мақалалары мен хабарларын, сондай-ақ жергілікті шығармаларын да жариялаған. 1959 жылы 10-сәуірдегі нөмірінде академик Қаныш Сәтбаевтың 60 жасқа толуымен орай газет бетінде жергілікті өлкетанушы С.Т.Бүкіровтің «Қаныш аға», В.И.Штифанов пен В.Шведконың «Даңқты юбилей» және С.Бәйішевтің «Қоғамшыл, патриот ғалым»; 1961 жылы 3-қаңтарда М.Сәрсекеевтің (Сәрсекенің) «Жезқазған осылай туған» атты мақалалары жарияланды. 1962 жылы академик-ғалым Сәтбаевтың КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттығына кандидат болуымен байланысты газеттің бірнеше санында мақалалар жарық көрген. Мысалы, Ж.Өмірбековтің «Біздің Қаныш» (24-ақпан), С.Тақабайұлының «Бірліктің айғағы» (20-наурыз), Ж.Әділовтың «Бақыт үшін дауыс бердім» (22-наурыз), тағы басқалары. == Дереккөздер == Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған кендерін зерттеу ісіндегі жаңалықтар''' 1970 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап, көлемі 11,75 баспа табақ. Бас редакторы Қазақстан Ғылым Академиясының академик Ш.Е.Есенов. Кітапқа И.К.Ахметов, Р.Б.Әубәкірова, М.Қ.Сәтбаева және А.Б.Юсупованың Жезқазған кен орындарының геологиясы, минерологиясы мен геохимиясы мәселелеріне арналған жұмыстары енген. Еңбек академик Қаныш Сәтбаевтың жарқын бейнесіне арналған. Жезқазған кенді ауданының солтүстігінде орналасқан Жыланды тобына жататын кен орнының ерекшелігі егжей-тегжейлі талданып жазылған, кен орнының тотығу зонасын зерттеу көрсеткіштері баяндалған. Әр жұмыстың соңында қорытынды жасалып, әдебиеттер тізімі көрсетілген. 33 сурет, 17 кесте, 177 әдебиеттер тізімі берілген. Кітап геологтарға, геохимиктерге, минералогтарға және кен ісі мамандарына арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған кен көздері қалыптасуының геологиялық құрылымдық жағдайлары''' 1964 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография, көлемі 16,75 баспа табақ. Кітапта 104 сурет және сызба берілген. Авторлары С.Ш.Сейфуллин мен Н.Н.Нұралин. Жауапты редакторы академик Қаныш Сәтбаев. Кіріспеден, тараудан, әдебиеттер тізімінен тұрады. Еңбекте Жезқазған кен көздерінің қыртысты және айырылымды құрылымына жан-жақты сипаттама беріліп жердің үстіңгі вертикальды және горизонтальды зоналық мәселелеріне баса көңіл аударылған. Авторлардың жұмысын академик Сәтбаев назарда ұстап, жағынан басшылық жасаған. Кітап кен көздерінде зерттеу жұмыстарын жүргізетін маман геологтарға арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Сәуірдің 27''' Григориан күнтізбесінде жылдың 117-ші күні (кібісе жылдарда 118-ші). Жылдың аяғына 248 күн қалады. == Мерекелер == 26px Аустрия, Екінші республика күні. 26px Израиль, Йом Хазикарон. 26px Ресей, Нотариат күні. :* 26px Саха Республикасы, Республика күні. 26px Сьерра-Леоне, Тәуелсіздік күні. 26px Того, Тәуелсіздік күні. 26px Оңтүстік Африка Республикасы, Еркіндік күні. == Оқиғалар == == Туғандар == Сүлеймен 1494 жыл Заңшы Сұлтан Сүлеймен (еуропалық әдебиетте Тамаша Сүлеймен) Османлы Мемлекетінің сұлтаны (1520–1566) (1566 жылы қайтыс болған). 1878 жыл Садриддин Айни, Садриддин Саидмұрад-заде тәжік ақыны, ғалым, қоғам қайраткері. Тәжікстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Өзбекстан ғылым академиясының құрметті академигі (1943), Тәжікстан ғылым академиясының алғашқы президенті (1951) (1954 жылы қайтыс болған). == Қайтыс болғандар == 1521 Фернан Магеллан Португалияның теңіз саяхатшысы(1480 жылы дүниеге келген). == Сыртқы сілтемелер == Санат:27 сәуір 
200px '''Тұран''' Түркістан өлкесінің көне атауы. Ежелгі дәуірден жеткен мәліметтер бұл өңірде "тур" деп аталатын көшпелі тайпа мекен еткенін көрсетеді. “Авестада”, Фердоусидің “Шахнамасында” Иран мен Тұран елінің өзара қарым-қатынасы жайлы көптеген мәліметтер бар. Тұранда түркі халықтардың арғы тегінен сыр шертетін “Алып Ер Тоңа” атты дастан дүниеге келген. 6-ғасырдан бастап Тұран сөзі түріктер мекендейтін жер, елдің атауы деген ұғымды білдіреді. == Сілтемелер == «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:География 
'''Жезқазған кен-металлургия комбинаты''' түсті металлургия кәсіпорны. *КСРО Еңбек және Қорғаныс кеңесінің 1925 жылғы 10 маусымдағы қарарымен Атбасар түсті металдар тресі құрамындағы Қарсақбай комбинатына қаратылған Жезқазған кен-металлургия комбинатының құрылысы 1936 жылы басталып, 1940 жылға дейін мардымды жүрмеген. КСРО ХКК мен БК(б)П ОК-нің шешімі бойынша комбинат құрылысын қайта салу және оның 1-кезегін 1940 жылы пайдалануға беру белгіленді. *1943 жылы КСРО Түсті металлургия министрлігінің Жезқазған мыс комбинаты құрылды. Оның құрамында 17 шахта мен ашық жұмыс алаңы, Қарсақбай зауыты мен Байқоңыр көмір ошағы болды. *1954 жылы Жезқазған қаласында Жезқазған мыс байыту №1 фабрикасы салынды, *1962 жылы №2 фабрикамен толықтырылып техника және шаруашылық кешенін құрды. *1958 жылы КСРО Түсті металлургия министрлігінің бұйрығымен Жезқазған кен-металлургия комбинаты болып өзгерді. Оған өндіріс ауданындағы барлық түсті металлургия кәсіпорындары кірді. *Дайын өнім шығару мақсатында 1966 жылы Жезқазғанда мыс балқыту зауытының құрылысы басталды. *1971 жылы оның 1-кезегі электролит өндіретін цех қолданылуға беріліп, *1977 жылы зауыт кешені толығымен салынып бітті. 1995 жылы маусым айында ҚР Үкіметінің шешімімен акционерлік қоғамның басқару құқығы Оңтүстік Кореяның «Самсунг Дойчланд ГМБХ» фирмасына берілді (1977 жылдан «Қазақмыс» корпорациясы). *1995 жылы басында ай сайын орта есеппен 10 мың тоннаға жуық мыс өндірілсе, бір жылдан кейін оның деңгейі 15-18 мың тоннаға дейін көтерілді. *1964 жылы комбинат академик Қаныш Сәтбаев есімімен аталады. Бірақ сол атау ұлы ғалым еңбегіне жолсыз жүрген қастандық салдарынан осы ұжым бірлестік аталған кезде түсіп қалғаны да кешегі әміршіл кезеңнің ащы шындығы ғой. *1966 жылы комбинат Ленин орденімен марапатталды. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:География Санат:Жезқазған Санат:Қазақмыс 
'''Жезқазған кен орнында руда генезисін шешу проблемасына байланысты Жезқазған свитасын литологиялық тұрғыдан тексеру''' 1964 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография, көлемі 25,5 баспа табақ. Монографияда карта, 82 кесте, 110 сурет, сызба берілген. Авторы П.Т.Тәжібаева. Кітаптың алғашқы бетінде қымбатты ұстазым Қаныш Сәтбаевтың жарқын бейнесіне арналады делінген. Кіріспеден, 23 тараудан, әдебиеттер тізімінен тұратын кітапта автордың 1952-61 жылы Жезқазған Ұлытау ауданын жоғары палеозой қалдық кешенінде жүргізген зерттеулерінің нәтижесі көрсетілген. Бұл аудан Кеңес Одағындағы мыс және басқа түсті металдар кен орындарының бай өлкесі болып табылады. Орталық Қазақстанның 30 ауданының мыңнан аса тас кесектерін сұрыптап, зерттеу барысында кен орындарының құрылымдық ерекшеліктері анықталған. Әсіресе Жезқазған кені свитасына ерекше көңіл бөлінген. Жұмыстың орындалуына академик Қаныш Сәтбаев үлкен көмек көрсеткен. Кітап геологтарға, минерологтарға, петрографтарға және геохимиктерге арналған. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған қаласының құрметті азаматы''' мәртебелі атақ. Жезқазған қаласының халық депутаттары кеңесінің атқару комитетінің 1966 жылы 27-маусымдағы қаулысымен қаланың өркендеп дамуына зор үлес қосқан және Жезқазған жерінде болған атақты адамдарға 1969 жылдан бастап беріліп отырған. Сол жылдан бастап еңбек, шаруашылық, мәдениет пен ғылым саласындағы ел құрметіне бөленген 200-ге тарта азаматтар (Кеңес Одағының Батырлары мен Социалдық Еңбек Ерлері, КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары, ғалымдар, тағы басқалары) осы атаққа ие болды. Жезқазған мыс кенді ауданын ашуда зор еңбек сіңірген академик Қаныш Сәтбаевқа (қайтыс болғаннан кейін) Жезқазған қаласының құрметті азаматы атағы берілді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жезқазған 
'''Жезқазғанмен кездесу''' 1968 жылы Алматы қаласындағы «Қазақстан» баспасынан орыс тілінде жарық көрген фотоальбом, көлемі баспа табақ. Жалпы редакциясын басқарған В.В.Гурба, К.Салтықов, И.Ли. Фотоальбомда Қаныш Сәтбаев жайында: тұңғыш ғылымдарының докторы, осы өлкенің өсіп өркендеуі мен дамуына зор үлес қосқан ғалым ретінде сипаттама, сонымен бірге Сәтбаевтың суреті және қала өмірін жан-жақты бейнелейтін 68 фотосурет берілген. Сонымен қатар Жезқазған қаласының тарихы, өсіп-өркендеуі, онда жүргізілген геологиялық барлау жұмыстары мен осы аймақтағы кеніштерді игеру кезеңдері, Ұлы Отан соғысындағы жеңіске қосқан үлесі, Қаныш Сәтбаев атындағы Ленин орденді тау-кен металлургия комбинаты, қаланың ірі өнеркәсіп пен мәдениет орталығына айналуы, Социалистік Еңбек Ерлері М.Бөпежанов, В.И.Штифанов, В.В.Гурба, Ф.Г.Лукинекий, А.Құсайынов, тағы басқалары еңбек ардагерлері туралы баяндалады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған мыс балқыту зауыты''' мыс өнеркәсібінің ірі кәсіпорны. Академик Қаныш Сәтбаевтың 1935 жылы ''«Жезқазғанның жер жүзілік маңызы бар мыс байлықтарын пайдаға асыру»'' («Социалды Қазақстан», 1935, 5-маусым) жолындағы ғылым ойы мен көрегендігі нәтижесінде туған идеясы негізінде 1966 жылы Жезқазғанда жаңа мыс зауытының құрылысы басталды. Ол 1971 жылы пайдалануға беріліп, сол жылдың 23 ақпанында алғашқы катод мысын берген күнінен зауыттың жаңа тарихы басталады. 1977 жылы желтоқсанда күкірт қышқылы цехының төртінші жүйесі іске қосылуымен кешеннің белгіленген барлық құрылыс аяқталып, зауыт толық қуатына көшті. Жылына орта есеппен 250 мың тонна таза мыс өндіріледі. Негізгі өнімі тазалығы 99,99% бағаланған катод мысы халықаралық рынокта жоғары сұранысқа ие. Ол Голландия, Швеция, Түркия, Жапония, Қытай және ТМД елдеріне жөнелтіледі. Негізгі өнімнен басқа зауытта қорғасын тозаңы, алтын, күміс, рений шығарылады. Шетелдік инвестор Оңтүстік Кореяның «Самсунг» фирмасы келуіне орай 1995 жылы өндірістік қайта жарақтандыру жұмыстары басталып, шетелдік жабдықтар қойылды. Кен-термикалық пештері Швецияның «Болиден Контек» фирмасының жобасы бойынша қайта жабдықталды; конвертор, анод барлық қуаттан артық өнім өндіруге жол ашылды. == Дереккөздер == Санат:Геология Санат:Жезқазған Санат:Қазақмыс 
'''Жезқазған мыс кенді ауданы''' 1968 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарыққа шыққан академик Қаныш Сәтбаевтың таңдамалы шығармасы. Көлемі 25,5 баспа табақ. Редакциялық алқа: Ш.Е.Есенов (бас редакторы), И.И.Бок, Р.А.Борукаев, В.В.Гурба, Г.Б.Жилинский, А.Қ.Қайыпов, Т.А.Сәтбаева, С.Ш.Сейфуллин, В.И.Штифанов, Г.Н.Щерба. Еңбектің алғашқы бетінде Сәтбаевтың суреті берілген; кітап 32 иллюстрациялық материалдармен безендірілген. Кітаптың алғы сөзінде ғалымның еңбектерінің үлкен теориялық және практикалық мән-маңызы, Қазақстан минералды байлықтарын ашудағы ғылыми-зерттеу жұмыстары, республикадағы алғашқы металлогендік ғылымның негізін салушы екендігі ерекше атап өтілген. 1-томға академиктің кең көлемді өмірбаяны мен 12 еңбегі (оның ішінде төртеуі алғаш рет жарияланып отыр) енген. Оларда Жезқазған ауданындағы геологиялық қазба байлықтарының қалыптасуы, кендердің сипаттамасы мен құрамы, түзілу шарттары, кенге айналуын бақылау, оның генезисі, еліміз үшін болашағы мен маңызы, Кеңес Одағында және дүние жүзіндегі басқа мыс кен орындары арасында алатын орны жайында айтылған. Кітап арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған мыс кенді ауданы және оның минералдық қоры''' 1932 жылы «Цветметиздат» баспасынан орыс тілінде жарық көрген Қаныш Сәтбаевтың ғылыми-зерттеу еңбегі. Кітап 15 тарау мен қорытындыдан тұрады. Кітаптың соңында Жезқазған бойынша әдебиеттер тізімі берілген. Жас геолог Сәтбаев 1927-31 жылы Жезқазған мыс кенді аудандарында зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында онық болашағының зор екендігіне көз жеткізе отырып, Жезқазған өлкесіне геологиялық және қорытындылар жасады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған мыс қаласы''' «Тылым» баспасынан жарық көрген кітап (Алматы, 1966), көлемі 182 бет. Авторлары Л.А.Пинегина мен С.А.Федюкин. Қазақстан Ғылым Академиясының Тарих, археология және этнография институты ғылым кеңесінің шешімімен орыс тілінде жарияланған тарихи очерк. Тарихи сипаттама деректері мол, олар көптеген ескі архивтерден сұрыпталып, бәріне сілтеме берілген. Кітап кіріспе және қорытынды бөлімдерімен қоса «Жезқазғанның басталуы», «Қарсақбай Қазақстанның кеңестік мыс өндірісінің тұңғышы», «Жезқазған Ұлы Отан соғысы жылдарында», «Үлкен Жезқазғанды құру жолында» деп аталған тараудан тұрады. Оның әрқайсысында Ұлытау бауырайындағы үлкен өндірістің, Жезқазған мыс кенішінің, Қарсакбайдағы мыс зауытының және осы атыраптағы елді мекендердің 100 жылдан астам тарихы нақты айғақтармен сипатталған. Кітапта осы өңірдің кен байлықтарын кешенді зерттеуші академик Қаныш Сәтбаевтың ұлан-ғайыр еңбегі нақтылы айғақтармен сипатталған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Жезқазған мыс руда кен орны''' Қаныш Сәтбаевтың ғылым еңбегі. Талым Жезқазғандағы қысқаша барлау тарихын баяндап, оның зор мүмкіндігін атап өтіп, сол істі өрістетер техника жағдайларға тоқталады. Жезқазғандағы кен минералды кварцдала шпаты мол сұр құмтастың тоғыз қабатқа дейін қатталып теңбілденген шұбар түрде кездесіп, жарықшақтарды толтырған құмтастардың құрамында кейде жер қыртысының тереңдегі қалпында ұшырасатыны жайында айта келіп, соған орай, мынадай тұжырымдар жасайды: кенді құмтастар Жезқазғанда берік және тұтқыр түрде кездеседі, жерастының қазындылар ешқашанда опырылмайды, демек, үңгірді тіреусіз жүргізуге болады, тіреу ағаштары мүлдем қажет емес; кеніш ішінде су жоққа тән болса да секундына литрдің не бары оннан бір бөлшегін құрайды; кен қабаттарының қалыңдығы ірі шоғырларында 20-30 біртекті кендер қалпында кездеседі, демек кенді шығарғанда өндірудің тиімді әдісін пайдалануға мүмкіндік береді; кеніштің кейбір кен шоғырлары бірінің үстіне бірі дестеленіп жатады, бұл жайтта кейде қабаттасқан, бір ғана шахта оқпанынан қазуға мүмкіндік береді; Жезқазғанда ашық карьерлік жұмыстарды кеңінен жүргізуге мүмкіндік бар. Осының бәрі Жезқазған мысының ерекшелігін (әлемде 3-ші орын) және кендерді шығару мен өндіру технологиясы өте тиімді екенін аңғартады дейді ғалым. Теолог-ғалымның бұрын жабық жатқан осы еңбегі оның 1998 жылы Алматы қаласындағы «Тылым» баспасынан жарық көрген 8-томдық еңбектері жинағының 1-томында орыс тілінде) алғаш рет жарияланды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Мұхаммад Мухсин Хан''' (;) Хижраның 1345 жылы туған (1927) Ислам ғұлама ғалымы Қасиетті Құрани Кәрім мағыналары мен әл-Жамиъ әс-Сахих кітаптарын Мұхаммад Тақи-уд-Дин әл-Хилалимен бірге ағылшын тіліне аударған. ==Еңбектері== *әл-Жамиъ әс-Сахих кітап мағыныларының ағылшын тіліне аудармасы *Сахих әл-Бұхари *Қасиетті Құран Кәрім аудармасы *Рамаданды түсіну ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Biography of Dr. Muhsin Khan Read translation of Quran by Dr. Muhsin Khan Санат:1927 жылы туғандар Санат:Уэльс университеті түлектері Санат:Құранды ағылшын тіліне аударушылар Санат:Пуштундар Санат:Тірі адамдар Санат:Касур ауданы тұлғалары Санат:Пенджаб университеті түлектері 
'''Тұран ойпаты''', Тұран жазығы Орталық Азиядағы кең жазық аумақ. == Геология == Қазақстанға қарасты солтүстік және орталық бөліктері шөл, шөлейт және дала белдемдерін алып жатыр. Батысында Каспий теңізімен, шығысында Сарыарқаның батыс бөлігімен, солтүстігінде Торғай үстірті, Тянь-Шань сілемдерімен, оңтүстігінде Қызылқұм шөлімен шектеседі. Бұл аралықта Қазақстанның барлық шөлдері жатыр. Ойпаттың басым бөлігі Тұран тақтасына сәйкес келеді. Аумағының басым бөлігінің абс. биіктіктері 300 м-ден аспайды және жас платформалық жазық саналады. Палеозойлық негізі (тұғыры) км тереңдікте, көлбеу жатысындағы мезо-кайнозой қабаттарының кейбір тұстары (Маңғыстау, Үстірт, Қызылқұм) жер бетіне шығып жатыр. Тақтаның төм. қабаты құрылысынан көршілес Орал, Тянь-Шань және Сарыарқаға ұқсастық байқалады. Ойпаттың жер бедерінде ойыстар көп кездеседі. Қазақстанның құрлық бөлігіндегі ең терең Қарақия ойысы (–132 м) осында. Жазық өңірлерінің (Каспий маңы ойпаты, Арал Қарақұмы, Мойынқұм, т.б.) жер бетін шөгінді жыныстар жапқан. == Климат == Қазақстандық Тұран ойпаты солтүстік бөлігінің климаты тым континентті. Қысы суық, ызғарлы, қар жамылғысы тұрақты және оның қалыңдығы 15 25 см. Қатты желдер жиі болып тұрады. Оның орташа жылд. 5,5 6,5 м/с. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 150 300 мм. Қаңтар айындағы ауа температурасы –15 17°С, шілдеде 22 24°С. Ойпат оңтүстігінің климаты континенттік. Мұнда қыс біршама жылы. Қар жамылғысының қалыңдығы 10 15 см, қиыр оңтүстігінде тұрақты қар жамылғысы болмайды. Қаңтар айындағы ауа температурасы –5 11°С, жаз айлары өте ыстық әрі қуаң. Шілдедегі ауаның жылдық орташа температурасы 26 29°С. Жазда құм беті 80°С-қа дейін қызады. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. 70 180 мм аралығында. Ойпаттың осы оңтүстік, оңтүстік-батыс бөлігіндегі (Сырдария өңірі және Қаратау жотасының батыс өңірі) көктем және күз айларында болатын жауын-шашын эфемерлі және эфемероидті өсімдіктердің өсуіне қолайлы жағдай тудырады. Ал солтүстік, солтүстік-шығыс бөлігінде керісінше, мұнда жауын-шашын көктемде аз, жазда молырақ түседі де жусан, еркекшөп, т.б. астық тұқымдастардың өсуіне қолайлы келеді. Солтүстік белдемшедегі ауа 10°С-тан жоғары жиынтығы 3200 3700°С болса, оңтүстіктің шөлейтті белдемшелерінде ол 4600°С-қа жетеді. Су бетінен булану шамасы солтүстіктен оңтүстікке қарай (800 2000 мм-ге дейін) өседі. Тұран Ойпатының басым бөлігі шөлейтті және шөлді белдемде жатқандықтан топырақ жамылғысының басым бөлігін сұр, сортаңды сұр, бозғылт сұр, құмдақты сұр топырақтар құрайды. Қиыр солтүстігінің ғана топырағы қоңыр, бозғылт қоңыр болып келеді. Шөлді өңірлердің ойдым-ойдым тастақты тұстарында тақырлар мен шұратты (оазисті) жерлер кездеседі. == Өсімдіктер әлемі == Өсімдік жамылғысын негізінен өсімдіктер құрайды. == Гидрология == Ірі өзен-көл жағалауларында бұта аралас шілікті-талды тоғай қалыптасқан. Соңғы 20 жыл ішінде Арал тенізі деңгейінің тартылуы Тұран ойпаты табиғатының қуаң шөлдік сипатын күшейте түсуде. Ойпаттың ұлан-байтақ аумағыннда бірнеше жер асты суының мол қоры анықталды. Олар: Бетпақдала артезиан алабы; Қызылқұм артезиан алабы; Торғай артезиан алабы; Үстірт артезиан алабы, т.б. == Экономика == Ойпат аумағында жайылымдық мал шаруашылығымен суармалы егін шаруашылығы дамыған. Қазақстанның күріш, тары, мақта егетін және бау-бақша отырғызатын басты ауданы осында. Сонымен қатар, Тұран ойпаты еліміздің маңызды мұнайлы-газды ауданы саналады. аудандастыру тұрғысынан ойпат шартты түрде 11 өңірге бөлінген. Олар: Солтүстік Торғай; Оңтүстік Торғай; Маңғыстау; Үстірт; Солтүстік Арал маңы; Төмен Сырдария; Ортаңғы Сырдария; Солтүстік Қызылқұм; Бетпақдала; #Мойынқұм; Балқаш маңы Алакөл. Тұран ойпаты ежелден түркі халықтарының мекені болған. == Дереккөздер == Санат:Орталық Азия географиясы Санат:Жазықтар 
'''Жезқазған мысы''' орыс тілінде жазылған очерктер жинағы (Қарағанды, 1996 жылы, көлемі 12,18 баспа табақ, 148 бет, таралымы 2000 дана). Авторы Валерий Михайлович Могильницкий. «Алтынға теңелген», «Өмір баянның бастауы Қарсақбай», «Ұлы жеңістің қайнар көзі», «Жезқазғанның келешегі күмәнсіз» және «Сәтбаевтың мұрасы» деп аталып, тараудан тұратын шағын жинақта осы өңірдегі алып мыс қоймасының танылу, қазылу, көркею тарихы академик өмірімен байланыстырыла көркем тілмен суреттелген. Кітаптың кіріспе бөлімінде баспа редакциясы Орталық Қазақстан өңіріне есімі мәлім журналистің бұл кітабы академик Қаныш Сәтбаевтың туғанына 100 толуына арналғанын баса айтқан. Могильницкий орыс тілінде ғұлама ғалым өмірін айшықтау мақсатымен «На земле Сатпаева», «Сарыарқа», «Созвездие талантов», «Город степи» және басқа кітаптарын өткен ғасырдың 90-жылдарынан бері үзбей жариялап келеді. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Жезқазғанның генезисі туралы және кешенді геологиялық зерттеулерінің негізгі нәтижелері''' Қаныш Сәтбаевтың 1962 жылы Мәскеу қаласында шығып тұрған «Геология рудных месторождений» журналының 3-санында (11-21-бет) жарияланған мақаласы. Мақала «Жезқазған ауданындағы кен орындары геологиясының мәселелері» мен «Жезқазған кен орындары генезисінің кейбір мәселелері» деген үлкен екі бөлімнен, қорытындыдан және Дереккөздер тізімінен тұрады. Ғалым көлемді ғылым мақаласында, негізінен, минералды шикізатты базаны республиканың өндірістік дамуының кепілі ретінде қарастырып, Қазақстанның геологиялық зерттелуіне, оның ішінде Жезқазған өңірінің геологиялық зерттелуі мен генезисі мәселелеріне үлкен көңіл бөлген. Сәтбаев Жезқазғанда 36 жыл бойы геологиялық зерттеулер жүргізіліп келе жатқанын жазады. Қазіргі уақытта Қазақстан геологиясының геологиялық талдаудың бүгінгі заманға лайық озық тәсілдерін жете білетін мықты ғылыми-зерттеу институттары бар. Теория мен практиканың негізгі органик, бірлігі арқасында Қазақстанның біртұтас геологиялық ұйымы қазір нағыз шығармашылық зерттеу үстінде екені айтылады. Мақаладан Сәтбаевтың бүкіл геологиялық ғылымының күллі тармақтарының, олардың ішінде стратиграфия, палеонтология, литология, тектоника, петрография, минералогия және геофизикалық тәсілдерімен ұйымдастырылып институт зертханаларын жаңа құралдармен жабдықтау арқылы Қазақстандағы геологиялық мәселелері жоғары деңгейде шешуге тырысқаны анық көрінеді. Мақала 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан Сәтбаевтың 8-томдық еңбектері жинағының 1-томына (230-43-бет) енді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған Санат:Мақалалар 
'''Жезқазғанның кені зерттелуде''' Қаныш Сәтбаевтың 1936 жылы 12-наурызда «Социалды Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Ол мақаласында Жезқазғанның кен байлығының ұшан-теңіз екені, оның байлығын зерттеген сайын молая түсетіні және сол байлықты терең зерттеп толық пайдалануға бар күшті жұмсап отырғанын жазады. Ғалымның сол кездегі шамалауы бойынша Жезқазған жерінде 3,5 млн. тонна мыс бар деп есептеген: мыс кенінің мұндай қоры сол кезеңдегі Кеңестер Одағында болған емес. Геологиялық зерттеу жұмысын сапалы жүргізген сайын Жезқазғанның кен қоры да ашылып, кен байлығы жағынан алдыңғы орынды алып отырған Африканың Родезия кенімен теңелетінін айтады. ''«Өйткені Жезқазғанның байлығы сондай көп, сондай мол. Ол үшін жалғыз-ақ жағдай керек сапалы жұмыс керек»'' дейді мақала авторы. Сонымен бірге Жезқазғанда мыстан басқа да кем орындары жеткілікті екенін жаза келіп, ''«Жез қазған маңынан қорғасын, темір, строй материалдарға керекті нәрселерді зерттеп таппақшымыз. Біздің шамалауымызша, Жезқазғанның өзінде және Жезқазғаннан 180 шақырым Қара Торғай өзенінің бойында 110 мың тонна қорғасын барлығы белгілі болып отыр. Осы 1936 жылғы зерттеуде Жезқазғанда қанша қорғасын барлығын толық ашамыз»'' деп алдағы күнге сенім артады. Мұнан кейінгі зерттелетін темір кен жөнінде екі мақсатты көздеп отырғанын ашып көрсетеді: ''«'''Бірінші мақсат''' жұмыс істеп тұрған Қарсақбай өндірісіне мыспен жеңіл қорыту үшін темір кені керек. '''''Екінші мақсат''' Ұлы Жезқазған жүзеге асып темір жол келгеннен кейін Жезқазған ауданында мыспен қабат шойын қорытатын өндірістер жасауға мүмкіншілік» болатыны айтылады. Мақаласының соңында «Сөз жоқ, міндет ауыр, оны орындауға жұмысшыларды ұйымдастырып, стахановшылар қозғалысым мейлінше күшейту керек. Зерттеу жұмысын Стаханов әдісіне түсіру керек. Осылай етсек алдағы міндеттің орындалуы айқын»'' деген нық сеніммен тұжырымдайды. «Жезқазғанның кені зерттелуде» мақаласы академик Қаныш Сәтбаевтың «Қазақстан менін Отаным» (Алматы, 1999, 36-37-бет) мен 8-томдық еңбектері жинағының 7-томына (Алматы, 2000, 66-67-бет) енді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Жезқазғaн темір жолын тез салу керек''' Қаныш Сәтбаевтың 1935 жылы 5-маусымда «Социалды Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Жезқазғанға темір жол салу мәселесі бұдан жеті жыл бұрын (1928) көтерілген болатын. 1931 жылы Жол комиссариаты Жезқазғанға темір жол салу жұмыстарының жағынан алғаш рет зерттеуге кіріскенді. Жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижесінде Жезқазғанға салынатын темір жол арасын жалғайтын темір жолының Нілді бекетінен (Успен руднигінен) тарту керек деген шешімге келді. Мұндай шешімнің тиімділігі төте жол және оның ұзындығы 414 км-ден аспайтын болды. Сәтбаев жолда ''«...өр, ылди аз, бұрылыс та аз, барлығы 10 процент қана. Салынатын көпірлер де аз», оған қоса темір жол өтетін жері «20 метрден артығырақ болатын көпір салынады»'' деп темір жол салудың тиімділігіне көңіл аударады. Жер қазу жұмыстары да аса көп болмайды. Мысалы, км темір жол салу үшін 7130 м3 топырақ қазылатын болса, мұның өзі және тағы басқалардың бәрінен де осы Успен руднигі Жезқазған нұсқасы әлдеқайда арзанға тусетіндігі, темір жолды салудағы техникалық жағдайлар да ерекше қолайлы екендігі айтылады. Ғалым өз ойын сабақтай келіп, осы жолды екі жылдың ішінде салып бітіруге болатынына әрі мұның өзі Жезқазғанның дүниежүзілік маңызы бар мыс байлықтарын халық игілігіне айналдыру ісіне темір жолдың қыруар қызмет жасайтынына кәміл сенім білдіреді. Сәтбаев бұрынғы Кеңестер Одағындағы негізгі мыс кендерін айта келіп, оның қатарында Қазақстандағы Жезқазған (3,228 мың тонна мыс, оның рудасындағы мыстың мөлшері орта есеппен -1,67%) мен Қоңырат (2,140 мың тонна мыс, рудасындағы мысы-1,08%) кен байлығының олардан әлдеқайда мол екендігін нақтылай түседі. Сайып келгенде Успен руднигі Жезқазған темір жолы магистралы болашақта «тұйық» жол емес, транзиттік жүк таситын үлкен жолдың негізгі бір саласына айналатын болады. Сондықтан да ''«Өспен (Успен) руднигі Жезқазған темір жолы Кеңестер Одағының түкпіріндегі меңіреу болып жатқан, бірақ өндіріс күштері өте бай болып отырған Орталық Қазақстанды қақ жарып өтетін жол. Бұл жол осындай байтақ ауданымыздың экономика және мәдениет тіршілігін айта қалғандай көркейтуге жол болады»'' деп өз ойын тұжырымдайды Сәтбаев. Мақала кейін Сәтбаевтың 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (13-17-бет) және осы баспадан шыққан томдық еңбектері жинағының 7-томына (2000, 3912-бет) енді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Жезқазған Ұлытау ауданының пайдалы кендері''' Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының «Ғылым» баспасынан 1968 жылы орыс тілінде жарыққа шыққан академик Қаныш Сәтбаевтың Таңдамалы шығармаларының 2-томындағы еңбегінің жеке басылымы; көлемі 20 баспа табақ. Редакциялық алқа: Ш.Е.Есенов (бас редактор), Г.Б.Жилинский (жауапты хатшы), И.И.Бок, Р.А.Борукаев, А.Қ.Қайыпов, Т.А.Сәтбаева, С.Ш. Сейфуллин, В.И.Штифанов, Г.Н.Щерба. Кітаптың алғашқы бетінде Сәтбаевтың суреті берілген, осыған қоса кітапта 28 иллюстрациялық материалдар қамтылған. 2-томға академиктің еңбегі енген. Онда ауданының геологиясы мен металлогениясы тұтасымен және оның жеке пайдалы кендерінің орны темір (Қарсақбай тобы), темір-марганец (Найзатас, Қаратас, тағы басқалары), марганец (Жезді), қорғасын, алтын, көмір (Байқоңыр, Қияқты, Болаттам), отқа төзімді, құрылыс материалдары, тағы басқалары жайында жазылған. Кен орындарының геологиялық құрылымына сипаттама жүргізіліп, шикізаттың сапасы және санын бағалау, оларды зерттеу мен барлау жұмыстарының болашағы мен бағдарламасы айтылған. Көптеген жұмыстар алғаш рет жарияланған. Кітап геологтарға арналған. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
маңының минералдық ресурстары''' Қаныш Сәтбаевтың 1961 жылы 30-наурызда «Социалистік Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Ғалым мақаласында Қазақстан территориясының ортасына орналасқан ауданы, онық жер көлемі 100 мың км-ге2 жуық екені, бұрынғы бірқатар одақтас республикалар территориясынан (мысалы, Закавказье елдері) асып түсетіні, ауданының минералдық ресурстарын зерттеу ісі тек Кеңес Өкіметі тұсында ғана жүргізілгені жөнінде сөз қозғайды. Қазақстанда алғашқы геологиялық тұрақты ұйым Қарсақбай комбинатының геологиялық барлау бөлімі құрылғаны белгілі. Осы бөлім алғашқы жұмысын бастағанда-ақ Жезқазғанның, оған қоса оның маңындағы геологиялық жағдайы мен минералдық байлық қорын жоспарлы түрде, кешенді зерттеу мәселесін «мықтап қолға» алған болатын. 1929 жылдан бастап, осы ұйым ауданының табиғи байлықтарын зерттеу ісін Қазақстанның, Мәскеу мен Ленинградтың (қазіргі және өндіріс ошақтарымен тығыз байланыс жасай отырып жүргізген. Жезқазған өңірі өте бай, ''«Бұл байлық ұшан-теңіз. ауданының пайдалы қазындылары алуан түрлі. Оның жер қойнауында халық шаруашылығы үшін аса зор маңызды түсті металдар, қара металдар, сирек кездесетін және бытыраңды, бағалы металдар, жанатын заттар, химия өнеркәсібі үшін минералдық шикізат, кен-руда шикізаты, құрылыс материалдары бар. ... Жезқазған мысқа бай. Сонымен қатар, оның рудасында қорғасын да бар. Жезқазған рудасындағы маңызды кендердің бірі күміс. Сол сияқты оның рудасында рений тәрізді сирек кездесетін, әрі қымбат металл да бар. Бұл металл дүниежүзілік рынокта күмістен елу есе қымбат тұрады. Жезқазғанның рудаларында күкірт, мырыш, кадмий, сурьма, молибден, алтын, тағы басқа элементтер кездеседі. Жезқазғанның рудасы көбінесе қатпарланған түрде жатыр деуге болады. Мұның өзі қуатты тік шахталар арқылы жер асты әдісімен руда өндіруге мүмкіндік береді. Руданың бүкіл қорының 30 процентке жуығын ашық әдіспен өндіруге болады»'' деп жан-жақты ғылыми пайымдаулар жасайды. ауданында қорғасын да өнеркәсіптік маңыз алатынын айта келіп, ғалым қорғасын мыспен қоса-қабат өндірілуі керек екеніне көңіл аударады. ''«Жезқазғанда қорғасын айыруды кеңінен өрістетудің ірі резерві бүкіл мыс және мыс-қорғасын рудаларын Үлкен Жезқазған байыту фабрикасында коллективті флотациялауға көшу болып табылады», олай болмаған жағдайда «селекциялық флотация мыстың да, қорғасынның да көп» ысырапқа ұшырайтынынан сақтандырады ғалым. ауданында қара металдар (темір, ванадий, титан), әсіресе марганец кентасы, сонымен қатар отынға да бай, кентасы және құрылыс шикізатының қоры да көп. Мысалы, ғалым Ешкі өлмес асбест кені Қазақстанда 2-орын алады, «қазірдің өзінде барланған асбест қоры үш миллион тоннадан асып жатыр»'' деп жазады. Академик Сәтбаев ''«Мыс кендерін ғана емес, сол сияқты Жезқазған Ұлытау ауданында марганец, темір, никель, кобальт, тағы басқалардың жаңа кенін іздестіру, зерттеу бүгінгі таңдағы аса маңызды міндеттердің бірі. Бұл үшін Жезқазған геологиялық барлау экспедициясының жұмысын онан әрі жақсарту керек. Қазақ ССР Ғылым Академиясы және басқа ұйымдар аймағындағы минералдық ресурстарды бұрынғыдан да көп ашу ісіне белсене қатысып отыруға тиіс»'' деп тұжырым жасайды. Ғалымның осы мақаласы 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (62-66-бет) және 8-томдық еңбектері жинағының 7-томына (2000; 122-26 бет) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
өңірінің кен орындары''' 1940 жылы қаласындағы КСРО Ғылым Академиясының баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап. Авторы Ф.В.Чухров, бас редакторы академик А.Е.Ферсман. Кітапта Қазақстандағы өңірінің кен орындарының минерал, зерттеу нәтижелері баяндалған. 1936-38 жылы осы өңірде Қаныш Сәтбаевтың басшылығымен барлау жұмыстары жүргізілген болатын. Әсіресе осы кітапқа қажетті материалдарды жинап өңдеуде өңірінде күнделікті геологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатқан Қарсақбай комбинаты геологиялық барлау бөлімінің бастығы, бас геолог Сәтбаевтың, сондай-ақ геологтар Т.А.Кошкина, С.Ш.Сейфуллин, В.И.Штифанов пен А.В.Кузнецовтыц да көмегі көп болды. Кітапта Сәтбаевтың Жезқазған, Ұлытау мен Атасу ауданындағы темір және марганец кен орындарындағы минералдар жайында жазылған еңбектері және ол жасаған кенді ауданының геологиялық шолу картасы мен стратиграфиялық бағанасы, Үлкен Жезді кен орнының геологиялық сызба картасы да берілген. == Дереккөздер == Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған 
'''Жер сыры''' 1948 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан қазақ тілінде шыққан кітап; Көлемі 13 баспа табақ. Авторы геолог А.Ж.Машанов. Еңбек «Ұлы тартыс», «Туған жер қазынасы», «Қайтуда» атты тараудан тұрады. Кітаптың алғы сөзін академик Қаныш Сәтбаев жазған. Онда Қазақстан жерінде табылатын әр алуан кен байлықтарын халық шаруашылығында пайдаланудың технологиясы сияқты ділгір мәселелермен қатар қазақ тілінде жеңіл оқылатын техникалық кітаптар шығарудың аса қажет екендігі, ондай кітаптар барлау-кен ісіндегі мыңдаған маман жұмысшылардың, қазақ оқушы жастардың, ұжымшаршылардың және ауыл зиялыларының жалпы мәдени дәрежесін көтеруге көмекші оқу құралы боларлығы айтылып, міне, осы тұрғыдан «Жер сыры» еңбегі осыған орай жазылған қазақ тіліндегі тұңғыш кітап болып табылады дейді алғы сөз авторы. Машанов осы аталмыш кітабында оқушы қауымға жалпы жердің жаралуынан, жер үстіндегі тіршіліктің өркендеу тарихынан, физикалық геологиядан қадау-қадау мәліметтер береді. Сонымен қатар Қазақстанның Алтай, Сарыарқа, Қаратау, Орал Ембі сияқты үлкен өндірісті алаптарының геологиялық құрылысындағы негізгі өзгешеліктерін таратып айтады. Осы мәліметтердің бәрі де негізге сүйене отырып жазылған. Геологиялық құбылыстар мен кейбір терминдерді түсіндіргенде грек мифологиясынан және қазақ фольклорынан айшықты мысалдар келтірген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жезқазған 
'''Жиырма бес''' 1970 жылы Алматы қаласындағы «Жазушы» баспасынан қазақ тілінде шыққан жазушы Ғ.Мұстафиннің жинағы; көлемі 16,49 баспа табақ. Онда 15 әңгіме, очерктер мен пьесасы қамтылған. Осы жинаққа автордың «Жиырма бес» деген атпен 1954 жылы жарық көрген кітабындағы шығармалары енгізілген. Сонымен бірге мұнда бұрын-соңды ешбір жинағына енбеген «Жол үстіндегі сыр», «Жолда туған ойлар», «Мазасыз мейман» атты шығармалары бар. «Жезқазған» атты очеркте жас геолог, инженер Қаныш Сәтбаевтың Орталық Қазақстанды алып индустриялды өлкеге айналдыру, Жезқазған байлығын игеру арманы сөз болады. Оқырман көпшілікке арналған. == Дереккөздер == Санат:Ғабиден Мұстафин Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жезқазған 
'''25 жыл ішінде Қазақстан геологиясын зерттеудің табыстары''' 1946 жылы Алматы қаласындағы КСРО Ғылым Академиясының Қазақ бөлімшесі шығарған геологиялық сериясының №6-7 (20 жарияланған материалдар. КСРО Ғылым Академиясының мүшесі Қаныш Сәтбаевтың редакциялауымен жарық көрген еңбекте 25 жыл ішінде Қазақстан геологиясын зерттеудің табыстары жайлы жазылған 23 ғалымның мақалалары топтастырылған. Сәтбаевтың «Қазақстан Республикасының 25 жылдығы қарсаңындағы геологиялық зерттеулердің негізгі кезеңдері мен нәтижелері» және «25 жыл ішіндегі Қазақстанның қара металы» атты көлемді екі мақаласы берілген. Онда Қазақстанның жер көлемі, табиғаты, пайдалы қазбалары, геологиялық жағынан зерттелу тарихы, ірі кен, өндіріс пен өнеркәсіп орындары, Қазақстанның геологиялық қызметі, сонымен бірге қазақстандық еңбегі туралы айтылып, жиырма бес жыл ішінде әлемге әйгілі Қазақстанның қара металлургиясы саласындағы қол жеткен табыстарына қорытынды жасалады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Тұрар Рысқұлов ауданы''' Жамбыл облысының оңтүстігінде орналасқан бөлініс. 1938 жылы Луговой ауданы болып құрылған. 1999 жылдан қазіргі атымен аталады. Жер аумағы 10,5 мың км². Аудан орталығы Құлан ауылы. == Жер бедері == Аудан аумағының басым бөлігі жазық, тек Оңтүстік ғана таулы. Мұнда Қырғыз Алатауының Ашамайлы, Қорғантас, Қарақыр, Көкқия, Көгершін, Шөңгір, Құттыжан, Ойранды, Шал, Қайыңды, Сөгеті, Мамай, Қарауылшоқы және Көкдөнен таулары орналасқан. Ауданның солтүстік Мойынқұм шөліне ұласып кетеді. Жер қойнауынан құрылыс материалдары барланған. Климаты континенттік, қысы біршама жұмсақ, жазы ыстық, солтүстік қуаң. Ауаның қаңтар айындағы орташа температурасы –6 8°С, шілдеде 22 26°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 350 мм, таулы бөлігінде 500 мм-ге дейін жетеді. Аудан жерінен бастауын Қырғыз Алатауынан алатын Қорағаты, Қарасу, Шалсуы, Жарлысу, Талды, Қарақыстақ, Әулиебұлақ, Қорғантас, Қарақат, Шөңгір, Көкдөнен, Қайыңды және Сарыбұлақ өзендері ағып өтеді. Аудан аумағында аумағы шағын келген (5 км²-ден аспайтын) Белогорка, Байтелі, Шілік, Ақкүшік, Мақбел, Әбілқайыр, Қосапан, Сұңқайты, Сандықкөл, Мөңке, Қарамақау, Көккөл және Қалғанкөл көлдері бар. Тау бөктері қара, қызғылт қоңыр, қоңыр топырақты (тәлімі жердің 80%-ы осында), орталығында сұр, сортаңды сұр, солтүстігінде құмды, құмайтты топырақ қалыптасқан. == Жануарлары мен өсімдіктері әлемі == Өсімдіктерінен тау шатқалдарында бұта аралас қайың, терек, жеміс ағаштары, тау бөктерінде сұлыбас, қылқан боз, бетеге, Қорағаты өзенінің солтүстік жағалауынан бастап жусан түрлері басым, күйреуік, баялыш, жыңғыл, сексеуіл, ши, т.б. шөлге төзімді өсімдіктер өседі. Аңдардан қасқыр, түлкі, қоян, таутеке, арқар, ақбөкен мекендейді. == Халқы == Тұрғындары 64 512 адам (2019). Аудандағы халықтың басым көпшілігі қазақтар (92,13%), одан басқа орыстар (4,13%), т.б. басқа ұлт өкілдері (3,75%) тұрады. Халықтың орташа тығыздығы км²-ге шаққанда 6,6 адамнан келеді, басым көпшілігі (87 89%-ы) ауданның оңтүстігінде қоныстанған. Мұнда км²-ге 18 адамнан келеді. == Әкімшілік бөлінісі == 42 елді мекен 15 ауылдық округтерге біріктірілген: Абай ауылдық округі Ақбұлақ ауылдық округі Ақниет ауылдық округі Ақыртөбе ауылдық округі Жаңатұрмыс ауылдық округі Көгершін ауылдық округі Көкдөнен ауылдық округі Қайыңды ауылдық округі Қарақыстақ ауылдық округі Қорағаты ауылдық округі Құлан ауылдық округі Құмарық ауылдық округі Луговое ауылдық округі Өрнек ауылдық округі Тереңөзек ауылдық округі +Ірі елді мекендері: Ауыл аты Халық саны Құлан 13,4 мың Луговой кенті 9,2 мың Көгершін 3,0 мың Ақыртөбе 4,7 мың Каменка 2,6 мың Құмарық 2,1 мың Жаңатұрмыс 2,4 мың Тереңөзек 2,0 мың == Экономикасы == Ауданның ауыл шаруашылығына жарамды жері (2005) 845,6 мың км², оның ішінде жыртылған жері 148,1 мың га, шабындығы 19,9 мың га, жайылымы 685,7 мың га. Ауданда 1997 жылға дейін негізінен биязы жүнді қой, астық, қант қызылшасы, етті-сүтті мал, жылқы өсіруге маманданған ұжымшар, кеңшар, жылқы, асыл тұқымды қой з-ттары болған. Кейіннен олар әр түрлі шаруашылық субъектілерге біріктірілген. 2005 жылы 12 өнеркәсіп кәсіпорны, оның ішінде мемлекеттік, 10 мемлекеттік емес кәсіпорындары тіркелген. Аудан аумағында 100-ден астам шағын кәсіпорын тіркелген, оның жұмыс істейтіні 88. Жеке кәсіпкерлік саны 239. Аудандағы барлық жұмысшылардың саны 11,8 мың адам, ал еңбек ресурстарының жалпы саны 31,0 мың адам. Тұрар Рұсқылов ауылында жоғары оқу орнының бөлімшесі, ауылы шаруашылығының колледжі бар. Жалпы білім беретін мектептердің саны (2005) 44, оның ішінде музыка, спорт мектебі, оқу өндірістік комб. бар, одан басқа балабақша, мәдениет үйі, клуб, кітапхана, мұражай, аудандық аурухана, емхана, диспансер, 13 отбасылық дәрігерлік амбулатория, 31 пункт тіркелген. == Архитектура == Аудан ежелгі (1 16 ғасырлар) тарихи-мәдени ескерткіштерге бай. ескерткіштерге Көкдөнен, Қызылшаруа елді мекендері аумағында орналасқан ғасырлардың қорғандары, Көгершін және Құлан ауылдарының (Шөңгір шатқалы) тұсында “Қорғандар даласы” деп аталатын үйсіндердің 20-ға жуық ежелгі тұрақты мекендері, Қызылшаруа ауылы маңында сақаласы үйсін дәуірінің қорғандар тобы (12), Қарақат ауылынан км жерде ғасырлардағы Төрткүл бекінісі, Ақбұлақ шатқалынан (бұрынғы Луговой жылқы зауыты) 400 жерде петроглифтер, Қаракемер ауылы жанында 13 ғасырлардағы Байтымбет елді мекенінің орны бар. Ауданның басқа да елді мекендерінде (Абай, Алғабас, Құрамыс, Ақыртөбе, Жаңатұрмыс, Каменка, Қарақыстақ шатқалы және Мөңке сайы, т.б.) ежелгі қалалар, қорғандар мен бекіністер жұрттары көптеп кездеседі. Жалпы, Тұрар Рұсқылов ауылында 68 ескерткіш, оның тарихи, және 54 археологиялық ескерткіштер тіркелген. Аудан жерінен Түрксіб, Луговой Бішкек темір жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы 
'''Жұбайына жазған хаттары''' Қаныш Сәтбаевтың 1925-29 жылы аралығында Таисия Алексеевна Кошкината (кейін Сәтбаева) жолдаған хаттары. Жалпы саны 50 (барлығы да Сәтбаевтың жеке мұрағатында сақтаулы). Алғашқы хаты 1925 жылы 29 маусымда Семейден, Томск технология институты|Томск технология институтының 4-курсын бітіріп, Баянауылдағы үйіне кетіп бара жатқан кезінде жазылған. Онда кейін бастарын қосып, 38 жыл жарасымды өмір сүрген жарына ынтызарлық сезіммен қоса, Қаныш Имантайұлының ішкі жан дүниесін, болашаққа үлкен сеніммен қарайтындығы айқын аңғарылады. Хаттар мазмұны үй ішінің күйбең тірлігі, бірде Томск қаласына, соңынан Қызылордада тұрып, Қаныш Имантайұлы жаз айлары Ұлытау, Спасск мен Нілді (Қарағанды қаласының маңында) атырабында, қыста Атбасар тресінің басқармасы орныққан Мәскеуде бірге өткізген кездеріндегі сағыныш сезімдерімен шектелмейді. Қайта оларды ғалымның туған жеріне деген сүйіспеншілігі, өз ісіне шын берілгендігі, әлеуметтік мәселелер көбірек орын алған. 1926 жылы шілдеде Шыбынды көл жағасындағы жайлаудан жолдаған хатында ''«... ежелгі Қазақ даласы, менің кәміл сенуімше, геологиялық ізденістерге кіріссек, бізді өте қызғылықты һәм нәтижелі жаңалықтарға жолықтыруы хақ!», деп жазса, келесі бір хатында (1927 жылы 30 тамыз) Ұлытау өңірінің табиғатын шабыттана суреттейді. «Ұлытау біздің Орданың тарихи талбесігі. Аспанға шаншылған биік шыңдары жалаңаш тұрпатымен-ақ талай тарихқа куә, тым көне және сымбатты қайталанбайтын өте айбарлы һәм ақбас тау екенін әйгілеп, ұлылығына еріксіз мойындатқандай. Меніңше, орыс халқына Кремль қаншалықты қасиетті көрінсе, қазақ елі үшін Ұлытау да соншалықты қадірменді»,'' деп орынды да батыл тұжырым жасайды. 1925-29 жылы аралығында зайыбы Кошкинаға жолдаған хаттары өз қолымен әр түрлі қағазга, әр түсті сиямен жазылған. Кезінде хаттардың түпнұсқасын сақтаушы әрі мұрагері Мейіз Қанышкызы Сәтбаеваның ұлықсатымен жазушы М.Сәрсеке өзінің «Сәтбаев» атты ғұмырнамалық кітабына ерлі-зайыптылар жазысқан хаттардың кейбір үзігін ішінара енгізгенді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Жұлдыздарға жол''' Қаныш Сәтбаевтың шағын мақаласы. 1963 жылы 16-маусымда «Социалдық Қазақстан» (№141) газетінде жарияланған. Сол жылы ғарыш бортындағы ғарышкерлер бар «Восток-5» ғарыш кемесі жер серігінің орбитасына шығарылды Сәтбаев ғарышты зерттеу осы замандағы ғылымда тартымды мәселе екенін, мұнын өзі қазіргі ғылымның барлық пайдалану арқылы ғана шешім табатынын айта келіп, теориялық астрофизиканың жоғары дәрежеде дамуы мен жасанды жер серіктеріне, ғарыш кемелеріне «автоматты планетааралық станцияларға байланысты бұрын болып көрмеген эксперименталды мүмкіндіктерді пайдалануды талап етеді» деп жазды. Алматы астрономдары Жердің жасанды серіктерінің қозғалысына фотографиялық бақылаулар жүргізіп отырған; ал бақылау нәтижелері тиісті өңдеулерден өткен соң жасанды жер серіктерінің траекториясын нақты анықтауы мүмкіндік туғызады. Сәтбаев республика ғалымдары телескоп жәрдемімен, яғни спектограммен алынған мәліметтерді зерттеу арқылы Марс секілді планетаның жұмбақ сырларын ашуға мүмкіндік беретініне сенім білдіруде екенін айтады. Қазақстан Ғылым Академиясының Астрофизикалық институтты кейбір жұлдыздардың үздіксіз спектрлеріне энергияны орналастыру мәселесін зерттеген. Соның нәтижесінде 16 жұлдызды қамтыған абсолютті энергетикалық өлшемдерде энергияның спектралдық орналастырудың каталогы жасалды. Ғалым мақаласын «Қазақстан талымдары космос «райын» барлаумен бірге космос сәулелерінің асқан энергиясының түрлі атом бөлшектерін ядролық ыдыратуын зерттейді» деп түйіндейді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''За КСРО халық шаруашылық жоғарғы кеңесі өнеркәсібінің газеті. 1930-37 жылы Мәскеу қаласында шығып тұрды. 1932 жылдан КСРО Ауыр өнеркәсібі халық комиссариатының органына айналды; 1937-40 жылы «Индустрия», ал 1940-41 жылы «Черная металлургия» («Қара металлургия») деп аталды. Әсіресе, КСРО-да кезеңінде жұртшылықты ел экономикасын дамыту жұмысына жұмылдыруда газет үлкен рөл атқарды. КСРО Ауыр өнеркәсібі халық комиссариатының геологиялық барлау ісі Бүкілодақтық кеңесінің жұмысы жайында (1938) жазылып, онда белгілі геологтармен қатар Қаныш Сәтбаевтың есімі де аталған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Пәуен Жүсіпбаев''' (''1895, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл 1977'') Баянауылдық алғашқы мұғалімдердің бірі. Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. 1920 жылы Баянауылда құрылған мәдени-ағарту ұйымының төрағасы Қаныш Сәтбаев, ал жауапты хатшысы Жүсіпбаев болған. 1920 жылдың күзінде келесі жылы автономикалық республика тойын бүкіл халықтық мереке ретінде Баянауылда да еткізу үшін арнайы комиссия құрылады. Осы комиссияны Сәтбаев басқарады да, оның хатшылығына Жүсіпбаев сайланады. Екеуінің ақылдасып кеңесуімен әрі комиисия шешімімен тойдың мәдени ойын-сауығына Қажымұқан Мұңайтпасұлы, Майра Уәлиқызы мен Иса Байзақов, сонымен қатар Жаяу Мұса және Мәшһүр Жүсіп шақырылған. Кейін Сәтбаев Томск қаласына оқуға кеткенде, жастардың мәдени-ағарту ұйымын басқару ісі Жүсіпбаевқа жүктеледі. Жүсіпбаев осымен қатар ауылдағы қат-қабат жұмыстарға белсене қатысып, елді игілікті іске жұмылдыра білді. Ол 1937 жылы «қызыл қыртында» зардап шегіп, Сібір сапарынан еліне аман-есен оралған. 1959 жылдың шілде айында Баянауылға келген соңғы сапарында Сәтбаев ең алдымен Жүсіпбаевты іздеген, онымен кездескен. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан педагогтары 
'''Заңғар''' 1999 жылы Алматы қаласындағы «Айқос» баспасынан жарық көрген кітап. Кітап-жинақ академик Қаныш Сәтбаев туралы мақала естеліктерден тұрады. Кітап редакциясы алқасының мүшелері: Ш.Шөкин (төраға), К.Салықов (орынбасары), В.С.Школьник, С.Қожахметов, А.Қошанов, А.Абдуллин, X.Беспаев, В.И.Дробжев, М.Сәрсекеев (Сәрсеке), Ш.Сәтбаева, А.Сәтбаев, Ж.Сыдықов; құрастырған Ғ.Жайлыбай. «Заңғар» атты естелік-кітабы Халықаралық Қаныш Сәтбаев қорының тапсырысымен ұлы ғалымның 100 жылдық мерей-тойына орай шығарылған. Жинақта ғалымның әр жылдардағы түскен суреттері де берілген, көлемі 316-бет. Кітап екі бөлімнен тұрады. Кітаптың 1-бөлімінде қазақ зиялыларының (М.О.Әуезов, С.Мұқанов, Ә.Х.Марғұлан, I.Омаров, Н.Оңдасынов Ә.Тәжібаев, Б.Әшімов, С.Бәйішев, Е.А.Букетов, А.Қ.Жұбанов, Қ.Жұмалиев, С.Зиманов, Ш.Шоқыұлы, тағы басқалары), 2-бөлімінде жұртшылыққа танымал ғалымдардың (М.В.Келдыш, Г.Б.Жилинский, А.Обручев, Д.В.Наливкин, Н.В.Павлов, С.Рафиков, М.П.Русаков, Б.Г.Ерзакович, Е.В.Лизунова, В.Г.Фесенков, тағы басқалары) Сәтбаев туралы бұрын және осы жинаққа арнайы жазылған ой-толғамдары мен мақалалары топтастырылып берілген; осыған қоса кезінде қызметтес болған әріптестерінің, туыстары мен жақын араласқан адамдардың да (А.Әділов, Ә.Әбішев, Қ.Жәмінұлы, Ш.Қ.Сәтбаева, тағы басқалары) естеліктері орын алған. Халықаралық Қаныш Сәтбаев қорының президенті К.Салықов кітаптың алғы сөзінде: ''«...Сәтбаев тарлан тарихтың ауыр кезеңінде өмір сүрген, өмірбаяны шытырман оқиталарға толы күрделі һәм қызғылықты есім. Оның шеккен зардабы мен жеткен биіктері әрдайым тайталасып жүрді. Тұлғасы ерек, тұмысынан зерек, ақылды да, байсалды, ынталы да қарымды, ойшыл да тәуекелшіл, кішілік пеп кісілікті қатар ұстаған мұраты биік ерекше туған ел перзентін Абайды Ай-әлемге жеткізе білген Мұхтардай Қанышты әдебиетте көрсете білген қаламгерлер әлі туған жоқ. Үлкен толғаныспен қалам тарта бастаған сүйікті шәкірті, аса талантты жазушы, үлкен ғалым Евней Бөкетов (Букетов) те өмірдеп ерте өтті. Ұсынылып отырған кітаптағы басты мақсат: теңізге тамған тамшыдай әр автор өз жүрегінің лүпілімен таза нәркес сыр төксе ұлы бейне жарқырай түсер, болашақ Мұхтарларға себін тигізер деген ойдамыз. Қанекеңнің 90 жылдығын өткізгенде ол кісіге деген бұрынғы партия басшыларының салқын ызғары әлі де есіп тұрған. «Қуғындалған Сәтбаев» атты кітабында белгілі жазушы Медеу Сәрсеке көрсеткендей қилы-қилы заманды да шеккенбіз. Бүгінгі күн басқаша, бүгінгі үн басқаша. Президентіміз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Правда» газетінде 1990-жылғы ақпанның 23-жұлдызында ашық айтқандай республиканың бұрынғы басшылары қудалауға салған күндер өтті, адал перзенттің елдің елдігін көтеріп, ұлттың болмысын айқындап тұрған Абай, Шоқан, Мұхтар іспеттес төртінші тірегімізді ақ жарылып, мақтан етер сәт туды. Осы бағытта тілге тиек етер қызғылықты әңгімелер, деректер, бұл жинақта баршылық»'' деп жазды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Знание сила''' ресейдің ғылыми-көпшілік және ғылыми-көркем журналы. 1926 жылдан Мәскеу қаласында жарық көріп келеді. Журналда ғылымның әр алуан салаларындағы (астрономия, биология, тарих, физика, философия, экономика, тағы басқалары) жаңалықтар мен жетістіктер жайлы мақалалар жарияланып тұрады. 1973 жылғы «Знание сила» журналының 2-санында ғалым Қаныш Сәтбаев туралы журналист А.Гангнус пен ғылым доктары «Академик» атты көлемді очеркі жарияланды. Очеркте қазақ ғалымының кен барлау ісіндегі таңғажайып еңбегін жан-жақты ашып, байыпты түрде сөз еткен. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Зор болашақ''' Қаныш Сәтбаевтың 1956 жылы 1-қаңтарда «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газетінде жарияланған жаңа жылдық тілек сөзі. Ғалым Қазақстан жастарына арналған өз сөзінде күллі республика жұртшылығын жаңа жыл мерекесімен құттықтай отырып, қазақ елінің өндіріс пен ауыл шаруашылығында және ғылым саласында қол жеткізген толагай табыстарына тоқталып өтеді. Осымен байланысты алтыншы бесжылдықта ең алдымен республикада электрлендіру қарыштап дамитындығы, қазірдің өзінде энергетикалық ресурстың қуатты базасы ашылғандығы жайлы айтады. Оған Солтүстік және Орталық Қазақстанның тас көмірі, қоңыр көмірімен бірге Қазақстанның таулы аудандарынан басталатын толып жатқан өзендер суы қуатының кеңінен пайдаланыла бастағанын, республиканың орасан зор энергетикалық ресурстарын құрайтын Қарағанды және тағы басқалары индустриялы орталықтардың жылулық электр станциялары мен Өскемен және Бұқтырма су электр станцияларын, сонымен бірге болашақта салынатын Екібастұздың, Майкөбеннің, Қарағандының, Құсмурынның ашық көмірімен жұмыс істеп, арзан электр қуатын беретін станцияларды жатқызады. Сондай-ақ Қазақстанның Батыс, Солтүстік және Орталық облыстарында ауыл шаруашылығының мұқтаждығы үшін жел қуатын пайдалану да едәуір артатынын сөз етеді. Қазақстан байлықтарын ашқан үстіне аша беруге республика жастары, әсіресе осындай ауқымды іске мыңдаған мектеп оқушылары да ат салысып жәрдем ете алатындығын айта келіп, ғалым «''...Барлық мектептерде туған өлкені зерттеу үйірмелері құрылса, олар жазғы демалыс кезінде өз өлкелерінің өсімдік, жәндік дүниесін, жер қыртысы мен жер байлықтарын зерттесе, қандай зор істер істелген болар еді. Солай болған күнде ғылыми мекемелерде оларға тиімді ақыл-кеңес бере алады»'' дейді. Сәтбаев жаңа жылдық тілек сөзінің соңында республиканың ауыр өнеркәсібін өркендету міндеттерін іске асыратын, сіздерсіздер, деп, жастарға, мектеп оқушыларына үлкен сенім артады. Ғалымның тілек сөзі 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (426- 29-бет), 1989 жылы осы баспадан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» (318-21-6.) жинақтарына, 8-томдық еңбектері жинатының 8-тарауына (194—96-бет) енді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Имантай Сәтбайұлы''' (1845, бұрынғы Ақкелін болысы, қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданы 1928, қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, Сәтбаев ауылдық округі) Қаныш Сәтбаевтың әкесі. Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Ауыл молдасынан арабша сауатын ашқан соң 17 жасында Омбы қаласындағы Әбдірахим медресесінде үш жыл оқып, араб, парсы, шағатай тілдерінде кітап оқитындай деңгейде білім алған. Имантай бұдан кейін ұстаз алдында отырып, жүйелі түрде оқымаған. Алайда, онымен әңгімелескен адамдардың ауызекі айтқан, кейбірінің жазып қалдырған естеліктерінде Имекеңнің тілі орамды, ақыл-ойы терең, туған жұртының ескі тарихын, өлең-жырларын жақсы білумен бірге, заман аужайын жете танып, бағыт-бағдарын пайымдай алатын әрі байсалды мінезге ие, мейірімді, парасатты жан болғандығы айтылады. Имекеңнің 83 жас жасаған ғұмырында қазақтың ауыз әдебиетінің үлгілерін көп жинап, сол іспен арнайы шұғылданған орыс зерттеушілеріне де қолғабыс еткені туралы кейбір деректер мұрағаттарда сақталған. Бұқар жырау Қалқаманұлының өмірі мен мұрасының кейбір деректерін хатқа түсірген. Бұл деректерді Санкт-Петербург қаласындағы И.Н.Березин мұрағатынан академик Ә.Х.Маргұлан тауып, орыс тілінде томдық шығарма жинағының 1-томында (Алматы, 1961) жариялады. Земство статисі, тарихшы, профессор Ф.А.Щербинаның экспедициясына Олжабай би Толыбай ұлы (1709-1783) туралы мәліметтер жинауға көмектескен. Марғұлан Қаныш Сәтбаев туралы жазған «Зор ғалым, сүйікті азамат» атты мақаласында «Имантай Омбыда оқыған кезде Шоқан Уәлихановпен танысып, жақын араласып, онымен бір пәтерде біраз уақыт бірге де тұрған деген мәлімет келтіреді» («Қазақстан мектебі», 1969, №4). Имантай кезінде Уәлихановтың досы Г.Н.Потанинмен де (Казахский фольклор собрании Г.Н.Потанина, 1972, 23-бет) сыйлас болған. Оның ауылында ағайынды өлкетанушы В.Н. және А.Н. Белослюдовтар жиі болып, емделіп, демалыстарын өткізген. Имантай бәйбішесі Нұрым Тасболатқызынан Күнше есімді бала көрген, бірақ ол жас кезінде қайтыс болады. Бірнеше жыл өткесін екінші рет өзінен едәуір кіші Әлимәға үйленген; одан Ғазиза, Ғазиз (Бөкеш), Қаныш атты балалары болған. 19 ғасырдың аяғы мен жаңа ғасырдың бас кезінде Имантай Ақкелін болысының Халық соты болып (яки бұрынғы би міндетін атқарушы) еңбек еткен. Алайда, Имекеңнің қазылық қызметі жайында деректер аз. Ауыл ақсақалдарының ауызекі әңгімелерінде бұл қызметті жасы алпысқа іліккенше атқарғандығы айтылады. Мейлінше әділ болып, төрелік айтушыға ұсынылатын сыбаға, бәсірелерге қызықпаған, нашарларға қиянат жасаушыларға қатал болып, керісінше, қорғансыз мүсәпірлерге ара тұрған. Би ауылы Сібір қиырындағы айдаудан қашқан мұсылман кавказдықтарға қамқорлық жасап, кейбіріне ат мінгізіп, киіндіріп, азық беріп аттандырған. Солай етуді адамшылық парызы санаған. Имантай затында сауыққұмар кісі болған, домбырада шебер ойнап, ойын-тойларда тыңдаушы қауым қолқаласа, ән де салған. Көне заман жақсы білген, кейбірін жатқа айтқан. «Зарқұм», «Қызыл табан Хасен», «Шәкірат» сияқты қиссаларды мәнерлеп айтатын жыршыларды ауылына шақырып, сый-сияпат жасап, күллі ауыл-аймағымен тыңдауды машық ермекке айналдырған. Жасырақ кезінде ол аңшылық, аушылық (құсбегілік) кәсіпке жақын болса да ән-жырды, сөз өнерін қастерлегендей ұзақ ынтықпаған. Аңшылықтың барлық түрінен мергендікті артық санаған. «Қыран құс пен құмай тазылар бабы келсе қашқан аңды күші асып, әлімжеттікпен алады. Ал, түзу мылтық иесі қиядағы аңды мергендікпен атады...» деген нақыл сөз сол кісіден тараған-мыс. Өз ауылының шаруа қамына да бертінде араласпай, үлкені Ғазиздің мойнына артқан. Уәлиханов 1865 жылы Жетісуда дүние салғанда, әкесі Шыңғыс сұлтан Арқадағы Көкшетаудан қияндағы Тезек төренің ауылына, сүйікті ұлы жерленген Алтынемелге ретті кісілер аттандырғанда, сол топтың ішінде марқұмның нағашы жұртынан 20 жасар Имантай да болған. Бұл жайт та Имантайдың жас жігіт күнінен өз қатарының алдыңғы легінде жүргенін аңғартады. Демек, Сегіз Сері Баһрамұлының кішкентай бөбекке ат қоярда бағыштап айтқан игі тілектерінің дені артығымен дарыған. Анығында Имантай білек мықтылығынан білім біліктілітін, бір жұттан қалмайтын мол дәулеттен ар тазалығын артық көріп, имандылық пен адамгершілік жолды өзіне мұрат еткен. Соңынан ерген інілері мен өз ұрпағын тек қана ізгілік жолға бастаушы болған. Сондықтан да оның билігі үстем болған екі ауылдан білімді азаматтар көптеп шыққан... Имантайдың қартайған кездегі арманы мұсылманшылық парызын өтеп, Меккеге бару болыпты. Атеистік насихат саясатқа айналып, дінсіздер қауымы бел алып тұрғанда балалары дінқуар әкесінің тілегін орындай алмаған. Имантайды көрген, бірнеше мәрте мәжілістес болған Марғұлан «...Қаныштың өз әкесі Имантай ақылды, момын, терең ойлайтын, әр нәрсені ақылмен, сабырмен шешетін кісі болатын. Көп жасаған өмірін ол кісі ескі заманның әділетсіз зұлымдық істеріне қарсы қойып, жәбірленген, жапа шеккен адамдарға көмек көрсетуді зор мақсат еткен. Имекеңнің бұл жақсы қасиеттерін ол кісімен істес кедейлер Қозыбағар мен Қасен жақсы білетін. Олардың бүгінгі ұрпақтары совхоз жұмысшылары Заир мен Нұрлан да ол қасиетті әлі күнге ұмытпаған» деп жазса, академик А. Қайыпов «... Имекең ұзын бойлы, ат жақты, қыр мұрын, селдір шоқша сақалы бар, өткір қой көзді, қараторы, келбетті кісі..» деп («Қаныш аға», Алматы, 1989; 303-бет) сипаттаған. Имантайдың зираты Шадыра мекенінде (Теңдік, қазіргі Сәтбаев ауылы); 1904 жылы дүниеден өткен Әлимә да сонда жерленген. Қаныш Имантайұлы кейін олардың басына мәрмәрден белгі қойғызып, айналасын қоршатып, ас бергізген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Тұлғалар 
'''Институт, лаборатория, өндіріс''' Қаныш Сәтбаевтың «Известия» газетінің 1962 жылғы 12 қазанындағы санында (№243) жарияланған мақаласы. Бұл мақаласында ғалым кеңес адамдарының ақыл-ой күшімен жасалып жатқан материалдық игіліктердің көзі зауыт, кеніш пен өнеркәсіп орындары, ұжымшарлар мен кеңшарлар сияқты өндіріс ошақтарына деген Қазақстан ғылымының қызметкерлері тарапынан қызығушылық тудырып отырғанын жақсы дәстүрге балайды. Сәтбаев ғылым мен өндірістің өзара тығыз байланыс жасап, ел экономикасы мен мәдениетін көтеруге ғылыми қызметкерлер де өз тұсынан ат салысуы керек деумен бірге ғылым зертхана мен зауыттың аралығындағы жанды байланысты жақындата түсу қажет деп есептейді. Ғалым сол үшін өндіріс пен ғылым арасындағы жанды шығармашылық байланысты күн емес, сағат сайын жақындата түсуге жағдай жасалып келе жатқанын айтады. Мысалы, қала мен өнеркәсіп ғылыми-зерттеу институттары немесе оның бөлімшелері өндіріске таяу жерден орналасқанын әрі мұндай ғылыми-зерттеу институты мен бөлімшелері Қазақстанның бірқатар қалаларында (Өскемен, Қарағанды, қазіргі Атырау, Жезқазған, Лениногор, Теміртау, Павлодар, Рудный, Шымкент, қазіргі Астана) бар екенін айтады. Мұның өзі ғылыми мекемелерді өндіріс орындарына қарай көшіріп, жақын орналастырудан ғылым да, экономика да ұтылмайтыны, қайта көп пайда табатыны іс жүзінде дәлелденген мәселе екенін қадап айтады. Ғалым бұған Қазақстан Ғылым Академиясының институттары тарапынан ұжымшар мен кеңшарлар және кәсіпорындарына 433 практикалық ұсыныстар беріліп, оның 298-і халық шаруашылығында қолданылғаны, 53-і қолданып жатқаны, ал 55-і қолданысқа әзір тұрғаны айтылады. Сәтбаев ғылым мен өндірісті ұштастырудың практикалық мәселелерін сөз ете отырып, институт пен зертхана және зауыттың бірлесіп жұмыс істеуінің нәтиже беретінін, ғылым мен өндірістік еңбекті ұштастырылуы тиімді әрі пайдалы болатынымен ғалым өз ойын тұжырымдайды. Ғалымның осы мақаласы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Таңдамалы еңбектерінің» 5-тарауына (1970, 109-11-бет), «Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалаларында» жарияланды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
игілікті борышы''' Қаныш Сәтбаевтың 1960 жылы 20-қарашада «Социалистік Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Ғалым бұл мақаласында интеллигенция бұқарамен тығыз байланыс жасай отырып, жаңалық атаулының бәрін сергек және қызу сезімталдықпен қабылдауы тиіс, ғалымның тапқыр ойын, композитордың, жазушының, суретшінің шығармашылық ізденулерін қоғамдық игілікті мақсаттар жігерлендіреді, өйткені интеллигенция ғылымның табыстарына бұқара халықпен бірлесіп атқарған жумыстың арқасында жетеді деген пікір айтады. Сәтбаевтың 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (413-14-бет), осы баспадан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» (1989, 330-32-беттер) жинақтарына және 8-томдық еңбектері жинағының 8-тарауына (109-110-6.) енді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Тұрар Рысқұлов ауылы''' (1993 ж. дейін ''Ванновка'') Түркістан облысы Түлкібас ауданы мен Майлыкент ауылдық округі орталығы == Географиялық орны == Облыс орталығы Түркістан қаласынан қарай 222 км, Шымкент қаласынан 98 км-дей солтүстік-шығыс бағытта орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 15 182 адам (7130 ер адам және 8052 әйел адам) болса, 2009 жылы 17 311 адамды (8403 ер адам және 8908 әйел адам) құрады. == Тарихы == Тарихқа көз жүгіртсек, ауыл іргетасы 1891 жылы қаланғанына көз жеткізуге болады. Сол жылы Қара топырақты Ресей аумағынан 84 отбасы шұрайлы жер іздеп, қазақ жеріне қарай сап түзейді. Оларды бұл жолға елдегі жұмыссыздық, үй-жайларының болмауы ғана емес, сол кездегі отаршылдық саясат та мәжбүрлеген. Межелі жеріне жетіп, табиғатына көңілі толған келімсектер өзара ақылдасып, қағылған қазықтың орнын "Ванновское" деп атауды ұйғарады. Жергілікті тұрғындар қуылады. Осылайша қазақ жерінде, Шымкент уезінің Майлыкент өңірінде Ванновское пайда болып, үйлер тұрғызылады. Ауасы таза, шөбі шүйгін, құнарлы жер келімсектер үшін таптырмас жерге айналады. 1928 жылы Ванновское Жуалы ауданының орталығы атанды. Кейінірек, 1935 жылы қайтадан Түлкібас ауданының орталығына айналады. Сол жылы мұнда 3205 адам тұрып, көпшілігі "Победа" ұжымшарының мүшесі болды. 1993 жылы Ванновка селосы қоғам қайраткері Тұрар Рысқұлов есімімен аталады. Гүлдей жайнаған аудан орталығында бүгінде 20 ұлттан құрылған 17 мың 837 адам тату тәтті өмір сүреді. == Инфрақұрылымы == Спорт, музыка мектептері, дарынды балаларға арналған орта мектеп, Түлкібас агробизнес және туризм колледжі, М.Х. Дулати атындындағы мәдениет үйі, аудан кітапхана, мешіт, орталығы аурухана, емхана, туберкулез, тері аурулары диспансері, стансасы жұмыс істейді. === Білім беру саласы=== Ауылда мектеп, атап айтқанда, №1 Ломоносов атындағы Абай атындағы мектеп-лицей, "Құралай" жалпы орта мектебі, Пушкин атындағы жалпы орта мектебі бар. Және 2010 жылы Ильясова Фарида Азмеданқызы басшылығымен "Үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мектеп-интернат тұсауын кесті. 2012 жылы алғашқы түлектері Ұлттық Бірыңғай тестілеу нәтижесі бойынша аудан көлемінде бірінші орынды иеленіп, Жұранов Тұрлыбек пен Асқаров Әлімжан "Алтын белгі" иегері атанды. == Дереккөздер == Санат:Түлкібас ауданы елді мекендері 
'''Кен инженерлері''' кітап. Мәскеу қаласындағы «Наука» баспасынан 1981 жылы шыққан, көлемі 272 бет. Авторы академик Н.В. Мельников. Кітап үш бөлімнен («Кен инженерлері», «Тау-кен өндірісі» және «Таукен ғылымы»), жалпы кен инженерлерінің арасынан шыққан айтулы және кен оқу орындары мен кен өндірісінің аса көрнекті өкілдерінің ғылым өмірбаянынан құралған очерктер жинағынан тұрады. Автор кітабының алғашқы бөлімінде 17 аса көрнекті ғалымдар мен профессорлар, әйгілі кен инженерлерінің ғылым һәм өндірістік үздік өмірлеріне тоқталады. Сол кездегі кеңестік тау-кен ғылымының көшбастар корифейлері А.А.Скочинский, А.М.Тернигорев, Л.Д.Шевяков, И.Н.Плаксин, тағы басқалары жайында сөз етілсе, сол ат төбеліндей ардақтылар қатарына қосып, шығыс халықтарынан тек қана академик Қаныш Сәтбаевтың өмірі мен тылдық және еңбегінің көптеген қыры мен сырын ашатын мазмұнды очерк жазылған. Бұл очеркте Сәтбаев туралы кен қатарынан шыққан аса көрнекті ғалым, тау-кен тылымы мен геология ғылымының, өз заманының озық білгірі, ойшыл оқымысты ретінде сипатталады. Сәтбаевтың ұстазы болған профессор М.А.Усовтың жас Қанышқа деген әсерін өзінше ашық айтады. «''М.А.Усов қазақтан шыққан жас студентке ерекше назар аударып, оның тамаша қабілетін таныды. Усов шәкіртіне геологияға құштарлықты үйреткен жоқ. Ол тек қана осы қасиетін дамыта білді»'' деп жазады автор. Шынында да Сәтбаев институттағы оқуына дейін, Семей қаласындағы мұғалімдер училищесінде оқып жүргеннің өзінде әдебиетпен де, мәдениетпен де айналысып, қатарлас өскен досы М.О.Әуезовтың әсер етуіне де қарамай нақтылы ғылым, әсіресе табиғат зерттеу жүйесіндегі істе болуды өз тұжырымымен ертеректе болжаған еді. Усовпен кездесудің маңызы осы ойын жүзеге асыруға түрткі болды. Академик Мельников Сәтбаевтың соғыс жылдары «Жезді марганецін» ашып, оны іске қосудағы зор еңбегін ашып, дұрыс бағалайды әрі оның ғалымдығымен бірге адамгершілік қасиеттерін, қиындықта қайыспас қажырлылығын да сипаттаған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Кен орындарын қазып алудың тиімді әдістерін таңдау және оларды экономикалық тұрғыдан салыстырып бағалау''' 1969 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография; көлемі 10 баспа табақ. Еңбекте сурет, кесте және 94 әдебиеттер тізімі берілген. Авторы техника ғылым доктары А.Е.Ерғалиев. Кітап кіріспеден, тараудан, әдебиеттер тізімінен тұрады. Алғашқы бетінде көрнекті кеңес ғалымы, академик Қаныш Сәтбаевтың жарқын бейнесіне арналады деп жазылған. Монографияда кен-геологиялық факторы бойынша тиімді әдістерді таңдап алуға қысқаша шолу және жер асты кен орындарын қазып алудың салыстырмалы әдістеріне толық талдау беріледі. Кен орындарын қазып алуды таңдау мен оларды экономикалық тұрғыдан салыстыра бағалаудың ғылым негізі, сондай-ақ автордың жер асты кен орындарын қазып алудың тиімді әдістерін таңдауы мен оларды экономикалық тұрғыдан салыстыра бағалаудың жаңа критерийге негізделген жаңа әдістемесі де көрсетілген. Кітап жұмысшыларға, кен ісі мамандарына, жоғары оқу орындарының оқытушылары мен студенттеріне арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Кеңгір бөгеті''' Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Кеңгір өзені бойында, Жезқазған қаласының солтүстік жағына орналасқан тоспа. Қаныш Сәтбаев «Жезқазған» мақаласында Жезқазған құрылысына кірісер кездегі аса маңызды жұмыстардың қатарында «өндіріске керек су және ауыз су жетістіру» («Социалды Қазақстан», 1935, 4-қазан) мәселесін алға тартса, «Үлкен Жезқазған комбинаты» мақаласында («Социалистік Қазақстан», 1938, 9-каңтар) комбинат суды Қаракеңгір (Кеңгір) өзенінен алатынын, ол үшін ''«Кеңгір өзенінен ұзындығы 750 метр, биіктігі 30 метр плотина», яғни бөгет салынуы керектігін, мұның өзі комбинаттың өндірістік жұмысына керекті сумен де, ішуге қажетті сумен де қамтамасыз етеді»'' деп жазғанды. Кеңгір бөгетінің құрылысы 1940 жылы қаңтар айында басталғанымен, 2-дүниежүзілік соғыс жылдары тоқтап қалған. Бөгет салудың құрылыс жұмыстары 1946 жылы қайта басталып, ол 1952 жылы аяқталды. 1954 жылы көктемде оның деңгейі жобаланған мөлшерге (373 м) жетті. Ауданы 37,3 км², ұзындығы 37,0 км, ені 1,6 км, орташа тереңдігі 8,5 (ең терең жері 21 м), жағасының ұзындығы 76,0 км. Су жиналуының алқабы 12500 км². 1961-65 жылы бөгет жүйесі кеңейтіліп, су көлемі 319 млн3-ке жеткізілді. Жер бөгетінің ұзындығы 600 жоғары, биіктігі 25 шамасында. Жағасы ұзынша, кей жері тар табиғи каньон сияқты келеді. Кеңгір бөгеті Кеңгір өзені суының атмосфералық жауын-шашынымен қоректенеді. Кеңгір бөгетінің гидрохимиялық өзгешелігі үлкен ерекшеленеді. Бөгеттің суы тұщы. Оның суының құрамы натрий тобында, сульфат класына жатады. Судың жоғарғы жағында бұталар өседі. Қазақстан Ғылым Академиясының Зоология институты ғалымдарының бақылауымен бөгетте балық өсірілді. Кеңгір бөгетінде балықтың 15-тен астам түрі бар. Бөген суы негізінен Жезқазған қаласын ауыз сумен және осындағы Жезқазған кен-металлургия комбинаты сияқты кәсіпорындарды техникалық сумен қамтамасыз етеді. Қала маңындағы бау-бақшалар да суғарылады. Су бөгетінің жағалауында қалалық, мекемелік демалыс аймақтары орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:География Санат:Жезқазған 
'''Кеңгір жағасында. Жезқазғанның адамдары мен олардың істері''' Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан 1950 жылы орыс тілінде жарық көрген очерк; көлемі 6,5 баспа табақ. Авторы Жезқазғанда 12 жыл жұмыс істеген кен инженері. Кітапша 14 тараудан тұрады. Жезқазған тарихы, оның өсіп, өркендеу кезеңі, өнеркәсіптің дамуы, кеншілердің ауыр еңбегі, сондай-ақ Қаныш Сәтбаевтың Жезқазғандағы еңбек жолы, қарапайым Қазақстан Ғылым Академиясының президентіне дейінгі өмір жолы жан-жақты баяндалады. Кітапта ғалымның суреті беріліп, Жезқазған көріністері туралы 23 сурет қамтылған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Жезқазған 
'''Кеңес Одағы коммунистік партиясының кезектен тыс 21 съезі''' 1959 жылы Мәскеу қаласындағы саяси әдебиеттері мемлекеттік баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап, көлемі 38,5 баспа табақ; оның соңында съезге қатысушы 106 делегат пен жарыссөзге шыққан 139 делегаттың тізімі берілген. 1959 жылы 27 қаңтар ақпан аралығында Мәскеу қаласында КСРО Компартиясының кезектен тыс 21-сьезі өтті. Онда КП ОК-інің 1-хатшысы Н.С.Хрущевтің «1959-1965 жылдарға арналған КСРО халық шаруашылығын дамытудың бақылау цифрлары туралы» баяндамасы тыңдалып, талқыланды. Кітапта 2-5 ақпанда өткен отырыстардың стенографиялық есебі берілген. 1959 жылы ақпанда кешкі 16-отырыста Қазақстан Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевқа сөз беріліп, ол Қазақстанда өнеркәсіптің қарқынды дамуда екендігін айтып, Қазақстан ғылымы мен минералды байлықтары туралы қысқаша баяндама жасаған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Кеңестік Қазақстан''' 1970 жылы Алматы қаласындағы «Қазақстан» баспасынан орыс тілінде шыққан кітап; көлемі 36,5 баспа табақ, 45 фотосурет қамтылған. Я.Белоусов, Хабдрашитов. Қазақ КСР-і мен Республика Компартиясының 50 жылдығына арналған. Қазақстанның көрнекті партия және мемлекеттік жұмысшылар мен шаруа, зиялы қауым өкілдерінің 39 мақаласы қамтылған, республикада Кеңес өкіметі орнаған 50 жыл ішінде орын алған үлкен өзгерістер баяндалады. Тарихи және деректі материалдар негізінде қазақ халқының өркендеуі, республика облыстарындағы халық шаруашылығында қол жеткен табыстар, мәдениет, ғылым және білім беру ісінің дамуы көрсетілген. Қарағанды облыстық партия комитетінің 1-хатшысы «Көмір және металл өлкесі» атты мақаласында облыстағы индустриялдық, экономикалық өркендеу, партия ұйымдарының жұмысы жайлы айтылып, академик Қаныш Сәтбаевтың Жезқазғандағы және Орталық Қазақстандағы жұмыстарына баға беріледі. 15 жыл ішінде Жезқазған кен орындарының пайдалы қазбаларын нақты анықтап, «Үлкен Жезқазған» мәселесін шешудегі қажырлы еңбегін айрықша атап өтеді. Кітап насихатшыларға, лекторларға, үгітшілерге, мұғалімдер мен студенттерге, жалпы оқырман қауымға арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Көмір геологиясының мәселелері''' 1962 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс тілінде жарық көрген жинақ; көлемі 16,25 баспа табақ. Бас редакторы академик Қаныш Сәтбаев. Еңбек РКФСР-ін еңбек сіңірген ғалым және техника қайраткері, КСРО Мемлекеттік сыйлық лауреаты, ғылым доктары, профессор, КСРО-дағы ірі геолог-көмір маманы А.А.Гапеевтің (1881-1958) 80 жылдығына арналған. Алғашқы бетінде сүрси беріліп, 24 ғалымның ол жайында жазылған мақалалары мен естеліктері жариялапған. Еңбектері мен әдебиеттердің тізімі көрсетілген. Жинаққа Гапеевтің мақалалары мен еңбектерінің тізімі, естеліктері, геологиялық тарихы жөніндегі мақалалары, басты көмір бассейндерінің (Кузнецк, Донецк, Қарағанды, Сахалин, тағы басқалары) зерттелуі, көмір геологиялық жөніндегі әр түрлі мақалалар (стратиграфии тектоника, көмірлілік, көмірдің сапасы мен метаморфизмасы, көмір петрографиясы және полинологиясы жайында жазылған) енген. Академик Сәтбаевтың «Көрнекті геолог-көмір маманы және азамат» атты мақаласын да Гапеевтің өмір жолы мен қайраткерлік ісіне жалпы шолу жасалып, оны көрнекті геолог, Кеңес Одағындағы көмір кен орындарының білгірі, бірінші болып Қарағанды бассейнінің байлығын дұрыс бағалаған маман деген баға берілді. Ғалымның еңбектеріне талдау жасап, Қарағанды геологтарымен тығыз байланыста болғандығын атап көрсетеді. Геологтармен көмір бассейнін зерттеушілерге арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Көркейген қазақ халқының ғылымы мен мәдениеті''' Қаныш Сәтбаевтың 1945 жылы «Қазақстан большевигі» журналында (№6-7, 48-52-бет) жарияланған мақаласы. Бұл мақаласында ғалым көркейіп келе жатқан Қазақстан ғылымы мен мәдениеті, әрі бай өнеркәсіптері жайлы айтады. Ұлы Қазан төңкерісінен кейін 28 жыл ішінде Қазақстан өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығының қаншалықты ілгері басқаны және соның ішінде еліміз бойынша Бүкілодақта үшінші тас көмір ошағы Қарағанды көмір бассейні құрылғанын, әрі Кеңес Одағы мен Еуропадағы ең үлкен өндіріс орындары Балқаш мыс зауыты және Шымкент қорғасын зауыты салынғанын, сонымен қатар мұнай, түсті металл, сирек кездесетін металдар, алтын, ферроқорытпа шығаратын ірі өнеркәсіп орындарының құрылғаны жайлы жазады. Қазақстанда мұнымен қатар сол салаларға байланысты түрлі білім ордалары, ғылыми-зерттеу институттары ашылып, өнеркәсіп ошақтарының өркендеуіне кең жол ашылып жатқанын білдіреді. Республиканың шаруашылығы мен мәдениетін дамытуға орасан зор еңбек сіңірген көптеген қазақ зиялылары осіп келе жатқанын тілге тиек етеді. Мақалада КСРО Ғылым Академиясының Қазақ бөлімшесі жайлы мағлұматтар да қамтылған. Қазақ бөлімшесінде 1940 жылы 276 қызметкер болса, қазіргі таңда саны мыңға жеткенін, академик және КСРО Ғылым Академиясының мүшелері, 60 ғылым доктары мен профессорлар, 140-тан аса ғылым кандидаттары мен доценттер жұмыс істейтінін, соның ішінде бөлімшенің ғылым қызметкерлері арасында жүздеген жас қазақ қызметкерлері бар екенін ерекше атап өтеді. Солардың қатарынан ғылымға елеулі еңбек сіңіріп келе жатқан филология ғылым докторлары І.Кеңесбаев пен тіл зерттеу, көркем өнер доктары А.Қ.Жұбановтың қазақ музыкасының тарихы, биология ғылым доктары К.Мыңбаевтың каучукті өсімдіктер, химия ғылым доктары Ә.Бектұровтың фосфорлы тыңайтқыштар химиясы, Қазақ бөлімшесінің докторанттары, ғылым кандидаттары Ө.Оспановтың шөл жерлердің топырағы, А.Машановтың геологиялық құрылысы, Н.Кенесариннің жер асты сулары, Ғ.Жүнісовтің гидрология, Қ.Жандеркиннің мал шаруашылығының биологиясы мәселелерін зерттеу жөніндегі еңбектері республикадан тыс, бүкіл Кеңес Одағының ғылыми жұртшылығына жақсы мәлім екендігін айтады. Мақала 1988 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан Сәтбаевтың «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, томдық еңбектері жинағының 7-тарауына (Алматы, 2007 жылы Шымкент қаласындағы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''КСРО геологиясының табыстары мен минералды шикізат базасының дамуы''' 1963 жылы Мәскеу қаласындағы «Наука» баспасынан орыс тілінде жарық көрген жинақ; көлемі 5,5 баспа табақ. Еңбекке академик ғалымдар А.П.Виноградов, А.В.Сидоренко, А.К.Кортунов, П.М.Ломако және Қазан төңкерісінің 50 жылдығына арналған КСРО Ғылым Академиясының жер туралы ғылымдар бөлімшесінің жалпы жиналысының мерекелік сессиясында оқылған мақалалары енген. Жинақта біздің жаңа жетістіктер, жер құрылымы туралы білімнің жетілуі, кеңес геологтарының елімізде біртұтас мемлекеттік геологиялық қызмет құруда қол жеткен табыстары туралы деректер, тағы басқалары келтірілген. Сидоренко мен Ломаконың баяндамаларында академик Қаныш Сәтбаевтың еліміздің минералды шикізат қорларын дамытудағы және мыс өнеркәсібін өркендетудегі баға жетпес үлесін, сондай-ақ геологиялық ғылымын биік деңгейге көтергенін атап өткен. Геологтарға, геохимиктерге, геофизиктерге, ізденушілер мен барлаушыларға және кен инженерлеріне арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''КСРО Ғылым Академиясына 250 жыл''' 1974 жылы Мәскеу қаласындағы «Знание» баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітапша; көлемі 3,42 баспа табақ. Авторы тарихшы Б.В.Левшин. Кітапшада академияның 1725-1974 жылдар аралығындағы тарихи өткен жолынан қысқаша мәлімет береді. Академияның ғылымдағы жеткен табыстары мен оның көп қырлы қызметіне талдау жасалады. Кітапшада 1932 жылы ғылыми-зерттеу станциясының Қазақстандық базасы құрылып, ол 1933 жылы КСРО Ғылым Академиясының бөлімшесіне айналды делінген. Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін 1942 жылы сәуірде КСРО Ғылым Академиясының президенті В.Л.Комаровтың басшылығымен Қазақстанда қорғаныс қажетіне байланысты қорларды жұмылдыру жөніндегі Комиссияның құрылуы, КСРО Ғылым Академиясының кеңселері Алматы, Қазан, Свердловск, Ташкент, Фрунзе, тағы басқалары қалаларға көшіріліп орналастырылуы, 1946 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының құрылуы жөнінде қысқаша баяндалады. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Тұрлан'''– Шымкент қалалық әкімдігіне қарасты кент, кенттік округ орталығы. Шымкент қаласынан қарай 15 км жерде орналасқан. Тұрғыны 3,5 мың адам (2005). Іргесі Тұрлан геофизика экспедицияның (1949) Кентау қаласы маңына келіп орналасуына байланысты 1962 жылы қаланған. Тұрланда мәдени-ағарту мекемелерімен қатар “Су ресурсы маркетинг” ЖШС, “Энергоцентр-3” АҚ, “Тұранэнерго” МКҰ, т.б. жұмыс істейді. ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:География 
'''«Абылай хан Петропавл қаласында орналасқан Абылай ханның мұражайлық кешені. 2008 жылы 21 тамызда резиденция Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен ашылды. ==Абылайдың ақ үйі== Абылайдың ақ үйі, Абылайдың ордасы Абылай ханның Петропавл қаласындағы ордасы, тарихи ескерткіш. Қазақстанның солтүстік аймағын отарлау басталған кезде Есіл өзені жағасында орналасқан Қызылжар қыратында 1752 ж. әулие Пётр бекінісінің құрылысы басталды. Бұл өз кезегінде елдердің арасындағы қатынастардың орнығуына әсерін тигізді. Осыған байланысты казактардың дала тұрғындарына тиісіп, қазақтардан мал тартып әкетуі және жер учаскелерін басып алуы тәрізді мәселелерді талқылау үшін ханның арнайы ордасы қасында осындайқұрылыс салу қажеттігі туындады. Мұрағаттық материалдардың мәліметтері бойынша, «Оның, Абылайдың, өтініші бойынша Есіл өзенінің жоғарғы жағындағы Енқыстау тауында әулие Пётрдің бекінісі жанынан оның келіп тұруы үшін 1765 ж. ағаш үй салынды» (Солтүстік Қазақстан облысы мемлекеттік мұрағаты, 158-қор, 1-тізбе, 295-іс 33-б.). «Енқыстау (қыстауға арналған кең жазық)» сонымен, «Абылайдың ақ үйі» тек қана тұрғын үй үшін емес, сонымен қатар шиеленісті мәселелерді шешуге арналған орынға айналды. Ғимараттың орналасқан жері туралы әртүрлі пікірлер бар. Оның бекіністен 2-3 шақырым жерде, «тау» етегінде (еңістік жерде) орналасқандығы дәлмедәл анықталды, бұл сол кезде (19-гасырдың екінші жартысы) қаланың шеті болатын. «Абылайдың ақ үйі» қалада болған өрттің бірінің салдарынан жанып кеткен тәрізді, оның орнына тастан үй салынған, оны халық бұрынғыша «Абылайдың ақ үйі» деп атаған. «Абылайдың ақ үйі» қазақ халқының ұлттық тарихи ескерткіші болып табылады. Абылайдың ақ үйінің құрылысы Абылай хан өмірінің деректерімен және мұрасымен тікелей байланысты. Оған көп уақыт жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары үй айтарлықтай зиян шеккен. Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Т.А. Мансұровтың бастамасымен және ҚР Президентінің қолдауымен 2006-2007 жылдар ішінде тарихи-мәдени ескерткіш толық қалпына келтірілетін болады. ==Мұражайлық кешені== 2004–2006 жылдарға арналған «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында 1829 жылы салынған 1982 жылы 26 қаңтардағы 38 ҚазКСР Министрлігі Кеңесінің Қаулысымен мемлекеттік сақтауға алынған республикалық маңызы бар тарих ескерткіші «Абылай хан үйінде» қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Тарихи-мәдени мұраны сақтау сұрақтары бойынша қоғамдық кеңестің байқатқан мүддесі негізінде және-де облыс басшылығымен алғашқы түрде болған тарих ескерткіштерін құру мәселесі бойынша шешім қабылданған. Мұражай ҚР Президенті қатысуымен 2008 жылы 21 тамызда ашылды. Экспозицияның негізі XVIII ғасырдағы Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері Абылай ханның өмірі мен іс-әрекеттері жөнінде. Ғимараттың жалпы аумағы мен құрылымы 1288,5 м². Жердің жалпы аумағы 1,58 га енеді. Ақ үйдің алдында қоладан құйылған «Ат үстіндегі Абылай хан» ескерткіші бар. Авторы мүсінші Қазыбек Сатыбалдин. Ғимараттың өзі қазіргі күні екі қабаттан тұрады. Ресми атауы «Абылай хан резиденциясы». Тарихи маңызы бар, киелі ғимаратқа басшылық жасап отырған Гүлнәр Андарбекқызының айтуынша Абылайдың ақ үйі залдан тұрады. Бірінші қабатында кешеннің әкімшілігі, екінші қабатында тарихи залдар орналасқан. Тарихи залдың біріншісі Абылайдың балалық шағынан хан тағына отырғанға дейінгі өмірін қамтиды. Яғни, 1710-1771 жылдар. Екіншісі хандық құрған 10 жылына арналған. Бұл 1771-1781 жылдар арасы. Үшінші залы Тақ залы, төртіншісі Абылай тарихына арналған коллаждар, картиналар, кітаптарға арналған залы. Осылардың ішінде келгендерге әсер беріп, көз тартарлығы ғимараттың әуелде ағаштан жасағанын еске алатын Абылайдың тынығу бөлмесі. Бөлмеде бірнеше жәдігерлер қойылған. Ыдыс-аяқ, көрпе-жастық, үстел, түкті-түксіз тоқыма кілемдер, жез құман, киім-кешек, сандықтар қойылып, үйдің ішкі көрінісі бейнелеген. Сонау ХVІІІ ғасырдан бері сақталып қалған адалбақан ағаштан, ілгешектері күмістен жасалған. Көне заттардың бірі кебеже ерекше көз тартады. Бірде-бір шегенің көмегінсіз ағаштан жасалып, сырты сүйекпен мәнерлеп жасалғаны таң қалыс тудырады. Екі жағы көтеріңкі керует төсекте жатқан батырлардың қан айналымын реттеу үшін пайдаланылған екен. Керует шымылдықпен көмкеріліп, жанына Араб Әмірлігінен әкелінген майшам тәрізді шамдалдар қойылған. Бөлмедегі көз тартар этнографиялық жәдігерлер Тақ залында жалғасын табады. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Мұражай кешенінің ресми сайты Абылай хан резиденциясы сайтында Санат:Қазақстан мұражайлары Санат:Петропавл 
'''XIX және XX ғасырдың 1-жартысындағы қазақ еуропа әдебиетінің байланыстары''' 1972 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап, көлемі 15 баспа табақ. Авторы Ш.Қ.Сәтбаева; ол өзінің еңбегін қымбатты әкесінің жарқын бейнесіне арнаған. Кітап кіріспеден, тараудан тұрады. Жауапты редакторы филология ғылым доктары Е.В.Лизунова. Еңбекте алғаш рет қазақ-еуропа әдеби байланыстарының тарихы зерттеліп, қазақ жері жайындағы ертеректегі мәліметтер және оның ежелгі тұрғындары жайлы 13-18 ғасырлардағы еуропа саяхатшылар мен жазушылардың және Қазақстан туралы 19 ғасырдан бастап батыс еуропа ғалымдары мен жазушылардың жазғандары, 19 ғасырдан қазақ әдебиетінің батыс еуропа мәдени байланыстары, кеңес кезеңіндегі қазақ-еуропа әдеби байланыстары, тағы басқалары баяндалған. Кітап филологтарға, көпшілік оқырмандарға арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Олар Жезқазғанның мақтаныштары''' 2004 жылы Алматыдағы «Үш қиян» баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап. Авторлары: К.Салықов, Е.Салықов. Жезқазған қаласының 50 жылдық мерейтойына арналып шығарылған. өңірін даңққа бөлеген атақты адамдар Қаныш Сәтбаев, В.В.Гурба, М.Бөпежанов, B.И.Штифанов, Т.А.Сәтбаева, И.И.Анарқұлов, Ө.Байқоңыров, Ш.Есенов, Г.Омаров, Д.Ешпанов, Т.М.Урумов, И.Е.Ли, Ж.Жанасов, О.Асылбеков, А.Абдулин, Т.Шарманов, C.Л.Лапан, Ж.Сейілов, С.Асатов, Ә.Құсайынов, О.Исаев туралы, олардың сіңірген еңбектері, Үлкен Жезқазғанды құруы мен Жезқазған қаласының дамуы деректер негізінде баяндалады. ''«Қаныш Сәтбаев Жезқазғанның ұлы мақтанышы»'' атты мақалада ғалымның өмірі мен қызметі, Жезқазғанды зерттеудегі аса ірі еңбегі, артында қалған ұлан-ғайыр істері барынша ашып көрсетілген. Көпшілік оқырманға арналған. Көлемі 264 бет, таралымы 1000 дана. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Октябрь және Қазақстан ғылымы''' 1967 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген жинақ, көлемі 39 баспа табақ. Қазан революциясының 50 жылдығына арналған. Бас редакторы Ш.Есенов. Жинақта 50 жыл ішінде Қазақстан ғылымының құрылуы мен даму жолы баяндалған. Кітаптағы мақала авторлары Қазақстан ғылым академиясының академиктері, мүшелері және басқа да көрнекті ғалымдар. Мақалаларда заманауи зерттеулерге талдау жасау және талдап қорытуға, ғылым ойлаудың болашақтағы бағыттарына, ғылыми-зерттеу мекемелерімен өндірістің шығармашылық байланысын нығайтуға баса назар аударылған. Жинақта академик Есеновтың «Қазақстан ғылымының көкжиегі» мақаласы, ғылым саласынан 13 адам, әлем және жер туралы ғылымнан 15 адам, ғылымынан 10 адам, биология ғылымынан 15 адам және қоғамдық ғылымдардан 11 адамның мақалалары жарияланған. Сондай-ақ академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың Қазақстан Ғылым Академиясын құрып, академик болып сайланғаны айтылған, ғылымның әр саласына сіңірген еңбегіне жан-жақты баға берілген. Академияның Сәтбаев бастаған 69 академигі мен КСРО Ғылым Академиясының академиктері: В.Л.Комаров, С.И.Вавилов, И.П.Бардин, И.В.Курчатов, В.А.Обручев, И.И.Мещанинов, фотосы, тағы басқа суреттер берілген. == Дереккөздер == Санат:1967 жылы шыққан кітаптар Санат:Ғылым баспасының кітаптары 
'''Октябрьдің 20 жылдығы және Жезқазған ауданының тау-кен байлығы''' Қаныш Сәтбаевтың 1937 жылы жазған мақаласы. Қазақстандағы индустрияның ірі ошағы болып табылатын Жезқазған комбинатының жетістіктері мен кемел келешегі туралы сөз қозғайды. Қазан революциясына дейін мұнда шет мемлекет иелік етіп, Жезқазғанның кенін дұрыс зерттемегенін, оның өндірісін толықтай іске қоспатанын сөз етеді. Мұндағы мыс кенінің үлкен қорын әр жылдармен салыстыра келіп, Жезқазған кенінің кем дегенде 5-6 млн. тоннаға дейін мыс бере алатынына сендіреді. Бұл өлкеде мыстан басқа марганец, темір кентастарының мол коры барын анықтап ашып, бұл кен байлықтары Жезқазғанды Қазақстандағы және Кеңес Одағындағы алдыңғы қатарлы индустриялды аудандардың қатарына қосатынын айтып, мақаласын аяқтайды. Мақала «Қызыл кенші» газетінің 1937 жылғы 7-қарашадағы санында және «Қазақстан менің отаным» (1999) жинағында жарияланды. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған 
'''Одақтас республикалар Қаныш Сәтбаевтың КСРО Конституциясы күніне орай жазылған публицисттік мақаласы. 1944 жылы 5-желтоқсанда «Казахстанская правда» газетінде жарияланған. Талым басқалармен терезесі тең республикаға айналған Қазақстан халқының бесжылдықтар барысында қол жеткізген табыстарын тілге тиек ете отырып, бұл еңбекшілердің өз қолдарымен жасаған игіліктері екенін баса көрсетеді. Міне, сондықтан да, гитлершілер елімізге тап бергенде әр жауынгер, әр жұмысшы сол өз иелігін, мал-мүлкін қорғау үшін қолына қару мен қайла алды. Сәтбаев осы тұста қан майданда қаһармандық көрсеткен Төлеген Тоқтаров, Мәлік Ғабдуллин, Мәншүк Мәметова, Әлия Молдағулова, Сергей Луганский, Агәділ Сұханбаев, Тілеуғали Әбдібеков, Әшірәлі Османәлиев сияқты батырлардың есімдерін атайды да елдегі еңбек майданындағы табыстарға тоқталады. Сұрапыл соғыс жасампаз ел еңбекшілерінің сағын сындыра алмаған, әркімнің отаншыл жүрегін кернеген өшпенділік олардың күш-жігерін тасытып, еңбегін еселеп арттырған. Шаруашылықтың қай саласында болмасын өнім шығару еселеп артқан. Мысалы, Қазақстанда мұнай өндіру 1943 жылы соғысқа дейінгі 1940 жылдағыдан 43,4 өскен. Республика марганеці қиын-кыстау кезеңде Орал зауыттарын қамтамасыз етті, ферроқорытпа, никель, қорғасын, вольфрам жеткілікті мөлшерде шығарылды. Ауыл шаруашылығының табыстары да аз емес. Егістік жер көлемі 630 мың га-ға ұлғайып, соғыстың үш жылында мемлекетке соғысқа дейінгі үш жылдағыдан астық 760 мың центнер, картоп 640 мың центнер, ал көкөніс 566 мың центнер өнім артық тапсырылған. Ғылымдағы жетістіктер де қуанарлық. Соғыс жылдарында ғылым кадрлар қатары 276-дан 700 адамға дейін өсіп, 260 ғылым экспедиясиясы отряд жұмыс істеген. Осының бәрі әділ конституция әперген теңдіктің арқасы дейді ғалым; ол сол кезеңдегі қалыптасқан идеологиялық қағидаларға сай тұжырым жасаған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Обаған''' 1996 жылы «Рауан» баспасынан жарық көрген мақалалар жинағы. Құрастырушы филология ғылым доктары А.Қ.Егеубаев. Жинаққа Қаныш Сәтбаев пен Ә.Х.Марғұланның қазақ тарихына, мәдениеті мен өнеріне, тұрмыс-салтына байланысты жазған мақалалары топтастырылған. Сәтбаевтың әр жылдары жарық көрген «Жезқазған жеріндегі көне ескерткіштер», «Обаған», «Қазақстанның ұлт театры туралы», «Ер Едіге туралы аңыз» атты мақалалары берілтен. Мысалы, «Обаған» атты мақаласы «Қазақ тілі» газетінің 1923 жылы 13 желтоксанында жарық көргені, оның соңына «Байшуақ» деген лақап есіммен қол қойғаны айтылған және «Оқшау сөз» сынды қосымша анықтамасы бар. Онда Обаған өзеніне байланысты «Обаған» әнінің шығу тарихы сөз болады. «Обаған» жинағынан оқырман қауым, мұғалімдер, студенттер мен оқушы жастарға ой-салатын пікір, қызықты материалдар молынан табылады. Кітап көпшілікке арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992''' тәуелсіз Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында ең бірінші өткен маусымы. Премьер-лиганың бірінші маусымының ұтыс ойынында 25 клуб қатысуын жоспарлаған, алайда Жезқазған қаласы атынан өнер көрсеткен Металлург клубы қатысудан бас тартты. == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың тарихындағы бірінші маусым жеңімпазы лауазымын Алматы қаласы атынан өнер көрсеткен Қайрат клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы Қайраттан ұпайға қалып қалған Шымкент қаласындағы СКИФ-Арсенал клубы болды. Қола жүлдесін Павлодардың Трактор клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы құрамалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1992 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 21 қаласы атынан 24 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Ақтау Ақтау Жастар 500 Арман Кентау Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Горняк Хромтау Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Зенит Көкшетау Көкшетау Көкшетау Оқжетпес 158 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Металлист Петропавл Авангард 11 000 Монтажник Түркістан Спартак Семей Спартак 10 000 СКИФ-Арсенал Шымкент Трактор Павлодар Орталық стадион 11 811 Уралец Орал Петр Атоян 320 Фосфор Тараз Орталық стадион 12 225 Химик Қостанай Орталық стадион 050 Целинник Целиноград Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 ЦСКА Алматы Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Бастапқы кезең. тобы == Орын Құрама Қала '''Қайрат''' Алматы 20 16 49 10 39 '''34''' '''Фосфор''' Жамбыл 20 12 36 20 16 '''27''' '''Целинник''' Целиноград 20 10 35 26 '''24''' '''Жігер''' Шымкент 20 35 21 14 '''24''' '''Горняк''' Хромтау 20 10 24 22 '''23''' '''Химик''' Қостанай 20 30 26 '''20''' '''Ақтөбе''' Ақтөбе 20 22 19 '''20''' '''Ақтау''' Ақтау 20 10 28 33 -5 '''18''' '''Уралец''' Орал 20 12 15 39 -24 '''13''' 10 '''Көкшетау''' Көкшетау 20 14 15 39 -24 '''11''' 11 '''Арман''' Кентау 20 17 24 58 -34 '''6''' Металлист (Жезқазған) «Арман» (0:0) және «Целинник» (0:2) клубтарына қарсы екі ойынынан кейін жарыстан шығарылды. Ойын қорытындылары жойылды. == Бастапқы кезең. тобы == Орын Құрама Қала '''Екібастұз''' Екібастұз 24 16 35 17 18 '''34''' '''Шахтер''' Қарағанды 24 13 46 17 29 '''34''' '''Ертіс''' Павлодар 24 14 47 26 21 '''33''' '''Қайсар''' Қызылорда 24 14 33 20 13 '''29''' Шымкент 24 12 38 21 17 '''29''' '''Восток''' Өскемен 24 13 10 39 26 13 '''27''' '''Спартак''' Семей 24 12 42 41 '''27''' '''Болат''' Теміртау 24 32 23 '''25''' '''Металлист''' Петропавл 24 41 41 '''24''' 10 '''Монтажник''' Түркістан 24 11 32 39 -7 '''19''' 11 '''Жетісу''' Талдықорған 24 13 31 35 -4 '''16''' 12 '''Зенит''' Көкшетау 24 19 14 60 -46 '''9''' 13 '''ЦСКА''' Алматы 24 21 27 91 -64 '''6''' «Зенит» құрамасына 0:3 техникалық жеңілісі есептелінді (Зенит 2:1 Восток ойыны) «Металлист» құрамасына 0:3 техникалық жеңілісі есептелінді (Металлист 3:1 Қайсар ойыны) == Соңғы кезең. 1-14 орындары == Орын Құрама Қала '''Қайрат''' Алматы 26 16 48 22 26 '''37''' Шымкент 26 14 39 21 18 '''36''' '''Ертіс''' Павлодар 26 14 39 22 17 '''36''' '''Екібастұз''' Екібастұз 26 14 39 24 15 '''34''' '''Фосфор''' Жамбыл 26 12 40 29 11 '''29''' '''Жігер''' Шымкент 26 10 33 32 '''28''' '''Шахтер''' Қарағанды 26 12 24 22 '''28''' '''Горняк''' Хромтау 26 11 24 29 -5 '''23''' '''Целинник''' Целиноград 26 10 32 37 -5 '''23''' 10 '''Қайсар''' Қызылорда 26 15 25 29 -4 '''20''' 11 '''Восток''' Өскемен 26 14 29 35 -6 '''20''' 12 '''Ақтөбе''' Ақтөбе 26 12 10 12 31 -19 '''20''' 13 '''Химик''' Қостанай 26 16 29 45 -16 '''17''' 14 '''Спартак''' Семей 26 18 25 60 -35 '''13''' «Химик» құрамасына 0:3 техникалық жеңілісі есептелінді (Химик 2:1 Шахтёр ойыны) == Соңғы кезең. 15-24 орындары == Орын Құрама Қала 15 '''Ақтау''' Ақтау 18 13 48 19 29 '''27''' 16 '''Уралец''' Орал 18 13 42 17 25 '''26''' 17 '''Болат''' Теміртау 18 10 37 12 25 '''24''' 18 '''Монтажник''' Түркістан 18 32 23 '''23''' 19 '''Металлист''' Петропавл 18 43 26 '''20''' 20 '''Көкшетау''' Көкшетау 18 30 28 '''19''' 21 '''Жетісу''' Талдықорған 18 32 20 12 '''19''' 22 '''Арман''' Кентау 18 12 35 41 -6 '''12''' 23 '''Зенит''' Көкшетау 18 14 12 61 -49 '''6''' 24 '''ЦСКА''' Алматы 18 16 15 79 -64 '''4''' Футболдан Қазақстан чемпионаты 1992 == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1992 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993''' Қазақстан Республикасының Қазақстан Премьер Лигасы тарихында өткен екінші маусымы. Премьер-лиганың екінші маусымының ұтыс ойынында 25 клуб қатысты. == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың екінші маусым жеңімпазы лауазымын Павлодар атынан өнер көрсеткен "Ансат" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы "Ансаттан" ұпайға қалып қалған Екібастұздан шыққан "Батыр" клубы болды. Қола жүлдесін Хромтаудың "Горняк" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1993 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 21 қаласы атынан 25 клубтар ат салысты. Алматы қаласы атынан клуб өнер көрсетті: Қайрат, Достық, Намыс, Динамо. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ажар Көкшетау Ақтөбе Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Ансат Павлодар Орталық стадион 11 811 Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Горняк Хромтау Динамо Алматы Достық Алматы Еңбек Жезқазған Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Қарашығанақ Ақсай Мұнайшы Ақтау Жастар 500 Намыс Алматы Спартак Семей Спартак 10 000 СКИФ-Ордабасы Шымкент Талдықорған Талдықорған Жетісу 550 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Уралец-Арма Орал Петр Атоян 320 Химик Қостанай Орталық стадион 050 Целинник Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 Яссы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 == Бастапқы кезең. тобы == Орын Құрама Қала '''Достық''' Алматы 24 15 58 25 33 '''33''' '''Қайрат''' Алматы 24 13 45 21 24 '''31''' '''Горняк''' Хромтау 24 13 31 29 '''30''' Шымкент 24 11 41 20 21 '''29''' '''Жігер''' Шымкент 24 11 47 31 16 '''28''' '''Ақтөбе''' Ақтөбе 24 11 33 24 '''28''' '''Мұнайшы''' Ақтау 24 12 10 43 41 '''26''' Орал 24 11 26 21 '''26''' '''Тараз''' Жамбыл 24 10 10 41 36 '''24''' 10 '''Яссы''' Түркістан 24 14 33 54 -21 '''17''' 11 Ақсай 24 14 28 62 -34 '''16''' 12 '''Қайсар''' Қызылорда 24 15 22 43 -21 '''14''' 13 Талдықорған 24 17 26 67 -41 '''14''' == Бастапқы кезең. тобы == Орын Құрама Қала '''Ансат''' Павлодар 22 13 51 26 25 '''30''' '''Батыр''' Екібастұз 22 13 48 24 24 '''29''' '''Химик''' Қостанай 22 11 35 20 15 '''28''' '''Шахтер''' Қарағанды 22 11 24 12 12 '''28''' '''Восток''' Өскемен 22 12 31 21 10 '''27''' '''Целинник''' Ақмола 22 11 32 21 11 '''27''' '''Ажар''' Көкшетау 22 12 35 31 '''26''' '''Болат''' Теміртау 22 11 43 23 20 '''25''' '''Динамо''' Алматы 22 10 34 35 -1 '''21''' 10 '''Намыс''' Алматы 22 15 18 62 -44 '''12''' 11 '''Спартак''' Семей 22 16 19 50 -31 '''8''' 12 '''Еңбек''' Жезқазған 22 20 18 63 -45 '''3''' == Соңғы кезең. 1-12 орындары == Орын Құрама Қала '''Ансат''' Павлодар 22 14 43 15 28 '''34''' '''Батыр''' Екібастұз 22 13 41 20 21 '''30''' '''Горняк''' Хромтау 22 12 36 28 '''30''' '''Жігер''' Шымкент 22 11 43 28 15 '''29''' Шымкент 22 27 25 '''24''' '''Шахтер''' Қарағанды 22 25 29 -4 '''22''' '''Достық''' Алматы 22 12 26 34 -8 '''19''' '''Химик''' Қостанай 22 10 26 31 -5 '''19''' '''Ақтөбе''' Ақтөбе 22 10 27 31 -4 '''17''' 10 '''Восток''' Өскемен 22 13 26 40 -14 '''16''' 11 '''Қайрат''' Алматы 22 14 23 41 -18 '''13''' 12 '''Целинник''' Ақмола 22 15 21 42 -21 '''11''' == Соңғы кезең. 13-25 орындары == Орын Құрама Қала 13 '''Болат''' Теміртау 24 16 43 15 28 '''37''' 14 '''Тараз''' Жамбыл 24 16 51 29 22 '''36''' 15 '''Яссы''' Түркістан 24 15 44 30 14 '''33''' 16 Орал 24 14 41 12 29 '''33''' 17 '''Спартак''' Семей 24 13 32 35 -3 '''30''' 18 '''Динамо''' Алматы 24 10 43 29 14 '''29''' 19 '''Ажар''' Көкшетау 24 11 49 30 19 '''28''' 20 '''Мұнайшы''' Ақтау 24 11 10 41 36 '''22''' 21 '''Қайсар''' Қызылорда 24 10 12 30 42 -12 '''14''' 22 '''Еңбек''' Жезқазған 24 14 14 34 -20 '''9''' 23 Ақсай 24 18 26 49 -24 '''9''' 24 '''Намыс''' Алматы 24 18 21 55 -34 '''7''' 25 Талдықорған 24 19 16 55 -39 '''4''' 17-ден 25-ке дейінгі орындағы құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1993 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен үшінші маусымы. Премьер-лиганың үшінші маусымының ұтыс ойынында 16 клуб қатысты. Осы маусымда, бірінші рет Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. "Достық" клубы 1992 маусымында орынды иеленген. Бірақ клубтың жабылуына баланысты оны екінші маусымда 17 орында ойынын тоқтатқан "Елімай" клубымен алмастырды. == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың үшінші маусым жеңімпазы лауазымын Семей атынан өнер көрсеткен "Елімай" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы ұпайға қалып қалған Павлодардан шыққан "Ансат" клубы болды. Қола жүлдесін Шымкенттің "Жігер" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Бірінші лигаға шығып қалған клубтар '''18''' '''Динамо''' '''19''' '''Ажар''' '''20''' '''Мұнайшы''' '''21''' '''Қайсар''' '''22''' '''Еңбек''' '''23''' '''24''' '''Намыс''' '''25''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1994 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 15 қаласынан 16 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Ансат Павлодар Орталық стадион 11 811 Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Горняк Хромтау Елімай Семей Спартак 10 000 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 СКИФ-Ордабасы Шымкент Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Уралец-Арма Орал Петр Атоян 320 Химик Қостанай Орталық стадион 050 Цесна Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 Яссы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 == Қорытынды кесте == Орын Құрама Қала '''Елімай''' Семей 30 20 70 29 41 '''47''' '''Ансат''' Павлодар 30 17 57 14 43 '''41''' '''Жігер''' Шымкент 30 16 61 28 33 '''40''' '''Ақтөбе''' Ақтөбе 30 15 10 45 23 22 '''40''' Шымкент 30 14 41 29 12 '''36''' '''Шахтер''' Қарағанды 30 11 12 45 38 '''34''' '''Болат''' Теміртау 30 13 10 31 34 -3 '''33''' '''Тараз''' Жамбыл 30 12 11 42 34 '''31''' '''Батыр''' Екібастұз 30 10 12 36 34 '''28''' 10 '''Химик''' Қостанай 30 11 14 42 37 '''27''' 11 '''Қайрат''' Алматы 30 10 14 36 42 -6 '''26''' 12 '''Горняк''' Хромтау 30 16 29 60 -31 '''22''' 13 '''Восток''' Өскемен 30 16 39 58 -19 '''22''' 14 '''Цесна''' Ақмола 30 17 24 48 -24 '''19''' 15 '''Яссы''' Түркістан 30 21 21 76 -55 '''17''' 16 '''Уралец''' Орал 30 17 20 56 -36 '''17''' 15-тен 16-ға дейінгі орындағы құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1994 жылғы футбол 
'''Дәулет Болатұлы Тұрлыханов''' (18 қараша, 1963 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Жарма ауданы, Қалбатау ауылында туған) грек-рим күресінен қазақстандық және бұрынғы кеңес одағының палуаны. КСРО және Қазақстанның Еңбек сіңірген спорт шебері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2000). Қазақстанның және Қырғызстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Жарма ауданының Құрметті азаматы. Грек-рим, еркін және әйелдер күресі федерациясының президенті. == Өмірбаяны == Найман тайпасының Қаракерей руының Сыбан тармағынан шыққан. ==Білімі== *1988 жылы Қазақстан спорт және туризм академиясын бітірген. *1997 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген. == Жетістіктері == Қазақстанның және халықаралық турнирлердің жеңімпазы. КСРО-ның жеті дүркін чемпионы (1986 1992); КСРО халықтары күміс жүлдегері (1986) және жеңімпазы (1991); Еуропа чемпионы (1987, Тампере, Финляндия); Әлем чемпионы күміс жүлдегері (1993, Стокгольм, Швеция); қола жүлдегері (1987, Франция); әлем кубогының екі мәрте жеңімпазы (1987, 1990); 12-Азия ойындарының жеңімпазы (1994, Хиросима, Жапония); Азияның екі дүркін чемпионы (1995, Манила, Филиппин, 1996, Ханжоу, Қытай); 24 25-Олимпиадалық ойындардың күміс (1988, Сеул, Корея), қола (1992, Барселона, Испания) жүлдегері. == Саяси қызметінің басталуы == Екі мәрте ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болып сайланды. (1995, 1999). Туризм және спорт агенттігінің төрағасы (2000 2004) Мәдениет, ақпарат және спорт министерлігінің Спорт көлітінің төрағасы (2004 2006) қызметтерін атқарды. "Грек-рим, еркін және әйелдер күресі федерациясының президенті" ==Дәулет туралы Фильм== 1994 «Дәулет-Палуан» режиссері: Қ.Умаров ==Мемлекеттік марапаттары== *1987 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасы *1989 жылдың 29 шілде айында КСРО жоғарғы кеңесінің жарлығымен «Ерен Еңбегі үшін» медалімен марапатталды. *КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері (құрметті атағы); *1994 жылы Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (грек рим күресінен); *1995 жылы ҚРның «Ерен Еңбегі үшін» мемлекеттік медалімен марапатталды. *1996 жылы Қырғыз Республикасының Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (грек рим күресінен); *1997 жылы «Қайсар» медалі *1997 жылы «Қазақстанның Үздік жаттықтырушысы» атағы; *1998 жылы «Астана» медалі *1998 жылы Қазақ спорт академиясының құрметті профессоры (ғылыми атағы); *1998 жылы Абай ауданының Құрметті азаматы (құрметті атағы); *1999 жылы Педагогика ғылымдарының кандидаты (ғылыми атағы); *2000 жылы «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы берілді. *2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі *2002 жылы Жарық ауылының құрметті азаматы *2002 жылы «Қазақстан спортына сіңірген еңбегі үшін» медалі *2004 жылы 1ші Петр Ордені *2005 жылы РФ спорт академиясының академигі *2006 жылы «Қазақстан парламентіне 10 жыл» медалі *2009 жылы «Құрмет ордені» *2016 жылы «Парасат ордені» мен марапатталған. *Жарма ауданының Құрметті азаматы (құрметті атағы); *2022 жылы III дәрежелі «Барыс» ордені == Дереккөздер == Санат:Қазақстан балуандары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:КСРО-ның Олимпиада күміс жүлдегерлері Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері Олимпиада қола жүлдегерлері Санат:Грек-рим күресінен әлем чемпиондары Санат:Грек-рим күресінен Еуропа чемпиондары Санат:Грек-рим күресінен КСРО чемпиондары еңбек сіңірген Санат:Күрестен Азия чемпиондардары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:КСРО балуандары Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен төртінші маусымы. Премьер-лиганың төртінші маусымының ұтыс ойынында 16 клуб қатысты. Осы маусымда, алдыңғы маусымдағыдай Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Бірінші лигаға шығып қалған клубтар '''15''' '''Яссы''' '''16''' '''Уралец''' Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''?''' '''Қайнар''' '''?''' '''Мұнайшы''' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың бесінші маусым жеңімпаз лауазымын екінші рет қорғаған Семей атынан өнер көрсеткен "Елімай" клубы болды. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы ұпайға қалып қалған Тараздан шыққан "Тараз" клубы болды. Қола жүлдесін "Шахтер" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Ансат Павлодар Орталық стадион 11 811 Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Горняк Хромтау Елімай Семей Спартак 10 000 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайнар Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Мұнайшы Ақтау Жастар 500 СКИФ-Ордабасы Шымкент Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Цесна Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Қорытынды кесте == Орын Құрама Қала '''Елімай''' Семей 30 21 68 23 45 '''67''' '''Тараз''' Жамбыл 30 20 61 34 27 '''62''' '''Шахтер''' Қарағанды 30 18 43 24 19 '''60''' '''Жігер''' Шымкент 30 16 10 59 34 25 '''52''' '''Горняк''' Хромтау 30 14 49 27 22 '''50''' '''Қайнар''' Талдықорған 30 13 11 33 32 '''45''' '''Ансат''' Павлодар 30 12 38 28 10 '''45''' '''Восток''' Өскемен 30 13 14 40 41 -1 '''42''' '''Қайрат''' Алматы 30 13 15 37 35 '''41''' 10 '''Цесна''' Ақмола 30 11 13 36 42 -6 '''39''' 11 '''Батыр''' Екібастұз 30 10 13 22 32 -10 '''37''' 12 '''Тобыл''' Қостанай 30 10 14 20 37 -17 '''36''' 13 '''Ақтөбе''' Ақтөбе 30 16 26 45 -19 '''32''' 14 Шымкент 30 14 28 33 -5 '''32''' 15 '''Болат''' Теміртау 30 17 34 45 -11 '''29''' 16 '''Мұнайшы''' Ақтау 30 24 15 107 -92 '''8''' 15-тен 16-ға дейінгі орындағы құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1995 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен бесінші маусымы. Осы маусымда, алдыңғы маусымдағыдай Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. Бұл маусымда жоғарғы лигадағы құрамалар саны 16-дан 19-ға дейін көбейді. Сондықтан алдыңғы маусымда 15 және 16 орынды алған "Болат" пен "Мұнайшыға" жоғарғы лигада қатысуына рұқсат берілді. Сонымен қатар бірінші лигадан жоғарғы лигаға "Қайсар", Еңбек және "Көкше" клубтары өтті. Кейіннен Хромтаудың "Горняк" клубы жарыстан алынды. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''1''' '''Қайсар''' '''2''' '''Еңбек''' '''3''' '''Көкше''' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың бесінші маусым жеңімпаз лауазымын "Тараз" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы ұпайға қалып қалған "Ертіс" клубы болды. Қола жүлдесін "Елімай" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1996 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 17 қаласынан 18 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбемұнай Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Елімай Семей Спартак 10 000 Еңбек Жезқазған Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Көкше Көкшетау Оқжетпес 158 Қайнар Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар-Мұнай Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Мұнайшы Ақтау Жастар 500 СКИФ-Ордабасы Шымкент Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Целинник Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Қорытынды кесте == Орын Құрама Қала '''Тараз''' Жамбыл 34 23 56 14 42 '''76''' '''Ертіс''' Павлодар 34 23 60 22 38 '''74''' '''Елімай''' Семей 34 22 64 17 47 '''74''' '''Мұнайшы''' Ақтау 34 18 54 26 28 '''63''' '''Батыр''' Екібастұз 34 18 43 22 21 '''63''' '''Қайрат''' Алматы 34 19 10 61 30 31 '''62''' қызылорда 34 15 11 39 25 14 '''56''' '''Шахтер''' Қарағанды 34 14 10 10 52 40 12 '''52''' '''Қайнар''' Талдықорған 34 14 14 35 40 -5 '''48''' 10 Ақтөбе 34 13 15 42 48 -6 ''45''' 11 '''Тобыл''' Қостанай 34 10 15 35 35 '''45''' 12 '''Восток''' Өскемен 34 12 14 34 35 -1 '''44''' 13 '''Целинник''' Ақмола 34 12 19 44 61 -17 '''39''' 14 '''Жігер''' Шымкент 34 16 39 50 -11 '''36''' 15 '''Еңбек''' Жезқазған 34 23 24 70 -46 '''27''' 16 Шымкент 34 22 29 61 -32 '''24''' 17 '''Болат''' Теміртау 34 27 26 76 -50 '''17''' 18 '''Көкше''' Көкшетау 34 28 12 77 -65 '''10''' Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1996 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен алтыншы маусымы. Премьер-лиганың алтыншы маусымының ұтыс ойынында 14 клуб қатысты. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. Премьер-лиганың жаңа қатысушысы "Автомобилист" клубы болды. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''4''' '''Мұнайшы''' ''(Қаржы тұрғысынан)'' '''9''' '''Қайнар''' ''(Қаржы тұрғысынан)'' '''11''' '''Тобыл''' ''(Қаржы тұрғысынан)'' '''16''' ''(Қаржы тұрғысынан)'' '''18''' '''Көкше''' ''(Қаржы тұрғысынан)'' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың алтыншы маусым жеңімпаз лауазымын ұпай саны тең түскендіктен алтын матч "Ертіс" және "Тараз" клубтарының арасынды өтті. 54 минутта Антонов соққан голы, "Ертіс" клубын жүлдегер етті. Қола жүлдесін "Қайрат" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1997 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 14 қаласынан 14 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Автомобилист Шортанды Ақтөбе Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток-Әділ Өскемен Восток 500 Елімай Семей Спартак 10 000 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Ұлытау Жезқазған Целинник Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Қарағанды Шахтёр 19 000 == Қорытынды кесте == Орын Құрама Қала '''Ертіс''' Павлодар 26 17 46 15 31 '''56''' '''Тараз''' Тараз 26 18 49 18 31 '''56''' '''Қайрат''' Алматы 26 16 52 14 38 '''53''' Қарағанды 26 16 40 22 18 '''52''' Өскемен 26 14 42 16 26 '''50''' '''Батыр''' Екібастұз 26 15 38 22 16 '''47''' '''Елімай''' Семей 26 13 41 26 15 '''46''' Қызылорда 26 13 39 23 16 '''44''' '''Астана''' Ақмола 26 11 11 32 21 11 '''37''' 10 '''Жігер''' Шымкент 26 13 27 40 -13 '''29''' 11 '''Ақтөбе''' Ақтөбе 26 19 16 56 -40 '''15''' 12 Шортанды 26 21 23 68 -45 '''15''' 13 '''Болат''' Теміртау 26 18 13 47 -34 '''14''' 14 '''Ұлытау''' Жезқазған 26 24 74 -70 '''4''' 14 орындағы құрама бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1997 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен жетінші маусымы. Премьер-лиганың жетінші маусымының ұтыс ойынында 14 клуб қатысты. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Бірінші лигаға шығып қалған клубтар '''11''' '''Ақтөбе''' ''(Қаржы тұрғысынан)'' '''14''' '''Ұлытау''' Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''2''' '''Нарын''' '''3''' '''Наша кампания''' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың жетінші маусым жеңімпаз лауазымын үшінші рет "Елімай" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы ұпайға қалып қалған "Батыр" клубы болды. Қола жүлдесін "Ертіс" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1998 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 13 қаласынан 14 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток-Әділ Өскемен Восток 500 Елімай Семей Спартак 10 000 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 ЦСКА Қайрат Алматы Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Нарын Орал Петр Атоян 320 Наша Кампания Астана Стадион «Локомотив» Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Химик Степногорск Целинник Ақмола Стадион «Локомотив» 12 250 Қарағанды Шахтёр 19 000 == Қорытынды кесте == Орын Құрама Қала '''Елімай''' Семей 26 20 60 20 40 '''63''' '''Батыр''' Екібастұз 26 18 50 17 33 '''59''' '''Ертіс''' Павлодар 26 17 44 15 29 '''57''' Қызылорда 26 16 42 17 25 '''53''' '''Восток''' Өскемен 26 17 49 25 24 '''52''' '''Астана''' Астана 26 15 45 22 23 '''51''' Алматы 26 13 45 32 12 '''43''' '''Химик''' Степногорск 26 11 22 33 -11 '''29''' Қарағанды 26 14 29 32 -3 '''28''' 10 '''Тараз''' Тараз 26 13 33 35 -2 '''27''' 11 '''Жігер''' Шымкент 26 16 31 49 -18 '''22''' 12 '''Наша Кампания''' Астана 26 17 15 50 -35 '''15''' 13 '''Болат''' Теміртау 26 20 10 66 -56 '''12''' 14 '''Нарын''' Орал 26 23 11 73 -62 '''3''' *12, 13 және 14 орындағы құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1998 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен сегізінші маусымы. Премьер-лиганың сегізінші маусымының ұтыс ойынында қатысушылар саны алдыңғы жылға қарағанда 14 клубтан 16 клубқа өсті. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''12''' '''Наша Кампания''' '''13''' '''Болат''' '''14''' '''Нарын''' Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''1''' '''Синтез''' '''2''' '''Қайрат''' '''4''' '''—''' '''Жетісу''' '''—''' '''Тобыл''' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың сегізінші маусым жеңімпаз лауазымын үшінші рет "Ертіс" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы ұпайға қалып қалған "Aкcесс-Есіл" клубы болды. Қола жүлдесін "Қайрат" клубы иеленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. Ең жақсы ойыншы лауазымы құрамалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Алдыңғы маусымдардан өзгешелігі, бірінші рет үздік ойыншыны таңдау, бас қатар қазақстандық спорт журналистері де қатысты. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1999 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 14 қаласынан 16 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Aкcесс-Есіл Петропавл Авангард 11 000 Ақмола Степногорск Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Восток-Алтын Өскемен Восток 500 AES-Елімай Семей Спартак 10 000 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Синтез Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 ЦСКА-Қайрат Алматы Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Құрама Қала 1. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 30 24 69 19 50 '''76''' 2. '''Петропавл''' 30 23 56 19 37 '''72''' 3. '''Қайрат''' '''Алматы''' 30 21 62 19 43 '''64''' 4. '''Жеңіс''' '''Астана''' 30 18 60 25 35 '''59''' 5. '''Қызылорда''' 30 17 47 19 28 '''58''' 6. '''Синтез''' '''Шымкент''' 30 17 48 31 17 '''56''' 7. '''Өскемен''' 30 14 12 32 33 -1 '''46''' 8. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 30 12 13 28 29 -1 '''41''' 9. '''Семей''' 30 12 14 35 36 -1 '''40''' 10. '''Қарағанды''' 30 11 15 28 35 -7 '''37''' 11. '''Батыр''' '''Екібастұз''' 30 11 18 36 54 -18 '''34''' 12. '''Алматы''' 30 17 35 52 -17 '''31''' 13. '''Жігер''' '''Шымкент''' 30 18 33 60 -27 '''28''' 14. '''Тараз''' '''Тараз''' 30 19 25 64 -39 '''23''' 15. '''Жетісу''' 30 23 18 68 -50 '''13''' 16. '''Ақмола''' 30 24 19 68 -49 '''10''' *15 және 16 орындағы құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1999 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен тоғызыншы маусымы. Премьер-лиганың тоғызыншы маусымының ұтыс ойынында 16 клубтар қатысты. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''16''' '''Ақмола''' Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''3''' '''Ақмола''' (''Көкшетау'') == Маусымдық шолу == Бірінші айналымнан соң "Томирис" және "Жігер" клубтары бірікті де, жаңадан құрылған "Достық" клубы ретінде жарысты жалғастырды. "Достық" "Томирис" клубының жолын жалғады. Ал "Жігердің" қалған ойындарының бәріне техникалық жеңіліс жазылды. Премьер-лиганың тоғызыншы маусым жеңімпаз лауазымын ұпай саны тең түскендіктен алтын матч "Жеңіс" клубы мен клубтарының арасынды өтті. минут пен 86 минуттарда Сепашвили және Корниенко соққан голдары, "Жеңіс" клубын жүлдегер етті. Қола жүлдесін "Ертіс" клубы иеленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. Ең жақсы ойыншы лауазымы құрамалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2000 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 13 қаласынан 16 клубтар ат салысты, бірақ маусым барысында "Батыр" клубы жарыстан қаржы тұрғысынан шығып қалды. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Aкcесс-Есіл Петропавл Авангард 11 000 Ақмола Көкшетау Оқжетпес 158 Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Восток-Алтын Өскемен Восток 500 Достық Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 AES-Елімай Семей Спартак 10 000 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 ЦСКА-Қайрат Алматы Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Құрама Қала 1. '''Женіс''' '''Астана''' 28 24 69 20 49 '''74''' 2. '''Петропавл''' 28 24 59 10 49 '''74''' 3. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 28 19 50 26 24 '''60''' 4. '''Қайрат''' '''Алматы''' 28 18 48 17 31 '''60''' 5. '''Қарағанды''' 28 14 38 26 12 '''48''' 6. '''Қызылорда''' 28 12 36 23 13 '''43''' 7. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 28 13 12 42 39 '''42''' 8. '''Семей''' 28 12 11 43 33 10 '''41''' 9. '''Алматы''' 28 12 13 39 35 '''36'''* 10. '''Ақмола''' '''Көкшетау''' 28 15 25 34 -9 '''29''' 11. '''Өскемен''' 28 16 30 45 -15 '''28''' 12. '''Тараз''' '''Тараз''' 28 16 22 47 -25 '''26''' 13. '''Достық''' '''Шымкент''' 28 19 24 53 -29 '''19''' 14. '''Жетісу''' 28 22 15 73 -58 '''14''' 15. '''Жігер''' '''Шымкент''' 28 26 13 72 -59 '''4''' 16. '''Батыр''' '''Екібастұз''' 15 11 26 -21 '''4'''** ЦСКА-Қайрат клубынан мүшелік жарнасын уақытында төлемегені үшін ұпай шешілді ** "Батыр клубынан мүшелік жарнасын уақытында төлемегені үшін ұпай шешілді, кейін Батыр клубы қаржы тұрғысынан жарыстан шығып қалды *** Батыр клубына қатысты матчтардың қорытындысы жойылды Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2000 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында оныншы мерейлі маусымы өтті. Премьер-лиганың оныншы маусымының ұтыс ойынында 17 клубтар қатысты. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. Футболдан Қазақстан одағы 2002 жылғы маусымға 12 құраманы қалдыруға шешті. 2001 маусымда соңғы 13-тен 17-ге дейінгі орынды алған құрамалар Қазақстан футбол комитетінің арасындағы жеті үздік құрамаларымен бірге бірінші лиганы құрады. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''16''' '''Батыр''' (бірақ ҚФФ шешімі бойынша жоғары лигада қалды, енді "Екібастұз НК" деген атаумен ойнайды) Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''1''' '''2''' '''Мұнайшы''' '''3''' '''Атырау''' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың оныншы маусым жеңімпаз лауазымын екінші рет "Жеңіс" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы 11 ұпайға қалып қалған "Атырау" клубы болды. Қола жүлдесін "Есіл-Богатырь" клубы иеленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. Ең жақсы ойыншы лауазымы құрамалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Алдыңғы маусымдардан өзгешелігі, бірінші рет үздік ойыншыны таңдау, бас қатар қазақстандық спорт журналистері де қатысты. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2001 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 17 қаласынан 17 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Атырау Атырау Мұнайшы 690 Восток-Алтын Өскемен Восток 500 AES-Елімай Семей Спартак 10 000 Достық Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Екібастұз-НК Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл Көкшетау Оқжетпес 158 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Мұнайшы Ақтау Жастар 500 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы УЕФА Кубогы Орын Құрама Қала 1. '''Жеңіс''' '''Астана''' 32 26 78 30 48 '''81''' 2. '''Aтырау''' '''Атырау''' 32 21 53 16 37 '''70''' 3. '''Петропавл''' 32 21 51 16 35 '''69''' 4. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 32 17 48 22 26 '''60''' 5. '''Қайрат''' '''Алматы''' 32 15 10 42 33 '''52''' 6. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 32 15 13 48 43 '''49''' 7. '''Елімай''' '''Семей''' 32 14 12 47 42 '''48''' 8. '''Ақтөбе ''' 32 13 13 33 40 -7 '''45''' 9. '''Восток-Алтын ''' '''Өскемен''' 32 13 14 42 43 -1 '''44''' 10. '''Есіл''' '''Көкшетау''' 32 12 12 35 37 -2 '''44''' 11. '''Қайсар''' '''Қызылорда''' 32 11 14 33 40 -7 '''40''' 12. '''Қарағанды''' 32 10 10 12 31 37 -6 '''40''' 13. '''Екібастұз''' 32 10 15 30 49 -19 '''37''' 14. '''Жетісу''' 32 20 38 57 -19 '''26''' 15. '''Тараз ''' '''Тараз''' 32 23 26 57 -31 '''21''' 16. '''Достық ''' '''Шымкент''' 32 19 28 58 -30 '''21''' 17. '''Маңғыстау ''' '''Ақтау''' 32 23 16 59 -43 '''15''' 13 орыннан 17 орынға дейінгі құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2001 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихындағы он бірінші маусымы. Премьер-лиганың он бірінші маусымының ұтыс ойынында 12 клубтар қатысты. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. 2002 жылдан бастап Футболдан Қазақстан Чемпионаты Футболдан Қазақстан Суперлигасы деп аталынатын болды. Чемпионат екі кезеңнен тұрды. Бірінші кезеңде құрамалар бір-бірімен екі мәрте ойнап, содан 1-6 орындағы құрамалар өзара жүлде ұтысына қатысты. Ал 7-12 орындағы құрамалар Суперлигада қалу ынтасына қарай өзара ойнады. 12-орындағы құрама жоғарғы лигаға шығып қалса, 11-орындағы құрама жоғарғы лигадағы 2-орынды иеленген құрамамен бәстесуге тұра келеді. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''13''' '''14''' '''Жетісу''' '''15''' '''Тараз''' '''16''' '''Достық''' '''17''' '''Маңғыстау''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2002 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 12 қаласынан 12 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Атырау Атырау Мұнайшы 690 Восток-Алтын Өскемен Восток 500 Елімай Семей Спартак 10 000 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл Көкшетау Оқжетпес 158 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Бірінші кезеңдегі қорытынды турнирі == Орын Турнир 1-6 Жүлделі орындарға күрес Орын Құрама Қала 1. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 22 16 46 35 '''52''' 2. '''Атырау''' '''Атырау''' 22 15 30 14 16 '''48''' 3. '''Жеңіс''' '''Астана''' 22 11 32 14 18 '''40''' 4. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 22 11 33 27 '''37''' 5. '''Шахтёр''' '''Қарағанды''' 22 10 35 21 14 '''36''' 6. '''Ақтөбе''' 22 10 27 26 '''34''' 7. '''Елімай''' '''Семей''' 22 26 28 -2 33 8. '''Петропавл''' 22 18 25 -7 '''25''' 9. '''Қайрат''' '''Алматы''' 22 10 24 29 -5 '''24''' 10. '''Өскемен 22 15 17 35 -18 '''19''' 11. '''Қайсар''' '''Қызылорда''' 22 17 13 46 -33 '''11''' 12. '''Есіл''' '''Көкшетау''' 22 16 13 40 -27 '''10''' Орын Турнир 7-12 Суперлигада орнығу үшін күрес == Екінші кезең == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы УЕФА Кубогы Интертото кубогі === Турнирдегі 1-6 орындар === Орын Құрама Қала 1. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 32 21 63 14 49 '''71''' 2. '''Атырау''' '''Атырау''' 32 19 43 22 21 '''63''' 3. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 32 15 10 45 43 '''52''' 4. '''Жеңіс''' '''Астана''' 32 14 10 40 23 17 '''52''' 5. '''Ақтөбе''' 32 13 12 37 40 -3 '''46''' 6. '''Шахтёр''' '''Қарағанды''' 32 11 10 11 45 39 '''43''' === Турнирдегі 7-12 орындар === Орын Құрама Қала 7. '''Қайрат''' '''Алматы''' 32 13 12 41 36 '''46''' 8. '''Елімай''' '''Семей''' 32 11 15 33 51 -18 '''39''' 9. '''Петропавл''' 32 10 15 31 35 -4 '''37''' 10. '''Қайсар''' '''Қызылорда''' 32 10 20 31 55 -24 '''32''' 11. '''Өскемен''' 32 10 20 27 47 -20 '''32''' 12. '''Есіл''' '''Көкшетау''' 32 20 25 56 -31 '''24''' Орын Турнир 11 Суперлигада қалу үшін бәсекелес ойындарға қатысады 12 Бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2002 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он екінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он екінші маусымының ұтыс ойынында алдыңғы маусыммен салыстырғанда қатысушылар саны 12-ден 18-ге дейін өсті. Турнир барысында "Каспий" клубы жарыста қатысуынан бас тартты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Премьер лигаға өткен клубтар '''Батыр''' '''Жетісу''' '''Екібастұз''' '''Тараз''' == Қатысушы клубтар == 2003 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 17 қаласынан 17 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Атырау Атырау Мұнайшы 690 Батыр Орал Петр Атоян атындағы стадион 320 Восток Өскемен Восток 500 Елімай Семей Спартак 10 000 Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл Көкшетау Оқжетпес 158 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Ордабасы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Құрама Қала 1. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 32 25 59 20 39 '''78''' 2. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 32 24 55 19 36 '''76''' 3. '''Жеңіс''' '''Астана''' 32 20 65 33 32 '''64''' 4. '''Атырау''' '''Атырау''' 32 16 11 48 42 '''53''' 5. '''Ақтөбе''' 32 13 12 40 29 11 '''51''' 6. '''Ордабасы''' '''Шымкент''' 32 15 13 33 29 '''49''' 7. '''Қайрат''' '''Алматы''' 32 14 11 51 42 '''49''' 8. '''Жетісу''' 32 14 12 46 38 '''48''' 9. '''Елімай''' '''Семей''' 32 12 13 35 35 '''43''' 10. '''Шахтёр''' '''Қарағанды''' 32 10 12 10 37 29 '''42''' 11. '''Петропавл''' 32 10 16 42 53 -11 '''36''' 12. '''Тараз''' '''Тараз''' 32 10 18 35 45 -10 '''34''' 13. '''Қайсар''' '''Қызылорда''' 32 16 26 42 -16 '''34''' 14. '''Восток''' '''Өскемен''' 32 16 34 46 -12 '''32''' 15. '''Екібастұз''' '''Екібастұз''' 32 20 30 56 -26 '''28''' 16. '''Батыр''' '''Орал''' 32 22 25 74 -49 '''26''' 17. '''Есіл''' '''Көкшетау''' 32 19 13 42 -29 '''15''' Орын Турнир 14-15 Суперлигада қалу үшін бәсекелес матчтар 16-17 Бірінші лигаға шығып қалу == Бәсекелес матчтар == Құрама есебі Құрама 1-ші матч 2-ші матч Екібастұз (Екібастұз) 2:4 '''Цесна (Алматы)''' 1:2 1:2 Горняк (Хромтау) 1:3 '''Восток (Өскемен)''' 1:0 ''0:3''* "Горняк" құрамасы жауапты матчқа келмеді == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2003 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он үшінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он үшінші маусымының ұтыс ойынында алдыңғы маусыммен салыстырғанда қатысушылар санын 19-ға дейін өсіруге шешім қабылдады. 17, 18, 19 орындарды иеленген құрамалар Бірінші лигаға шығып қалады. 16 орынды иеленген құрама Бірінші лиганың жеңімпазымен бәсекелес ойынды өткізеді. Турнир барысында Степногорск қаласынан өнер көрсеткен Химик клубы жарыс барысында қатысуынан бас тартты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Премьер лигаға өткен клубтар '''Алматы''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2004 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 18 қаласынан 19 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақжайық Орал Петр Атоян атындағы стадион 320 Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Алматы Алматы Атырау Атырау Мұнайшы 690 Восток Өскемен Восток 500 Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Оқжетпес Көкшетау Оқжетпес 158 Ордабасы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Семей Семей Спартак 10 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 Яссы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 == Турнир кестесі == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы Орын Құрама 1. ҚТЖ''' 36 25 70 21 83 2. '''Ертіс''' 36 24 56 16 79 3. '''Тобыл''' 36 22 11 87 27 77 4. 36 22 52 19 74 5. '''Атырау''' 36 20 11 49 31 71 6. 36 18 13 53 40 59 7. '''Тараз''' 36 16 11 35 23 59 8. '''Екібастұз''' 36 17 12 42 27 58 9. '''Шахтёр''' 36 16 11 44 28 57 10. '''Жеңіс''' 36 15 15 45 44 48* 11. '''Оқжетпес''' 36 10 13 13 26 39 43 12. '''Восток''' 36 11 18 42 54 40 13. '''Ордабасы''' 36 11 18 37 43 40 14. '''Жетісу''' 36 11 18 34 55 40 15. 36 19 30 49 35 16. '''Қайсар''' 36 23 24 61 31 17. '''Ақжайық''' 36 25 24 83 25 18. '''Алматы''' 36 24 22 53 20 19. '''Семей''' 36 31 25 84 13 Орын Турнир 16 Суперлигада қалу үшін бәсекелес матчтар 17-19 Бірінші лигаға шығып қалу == Бәсекелес матчтар == Құрама есебі Құрама Алматы (Алматы)* 1:2 '''Болат-ЦСКА (Теміртау)''' Қайсар мен Ақжайық клубтары бәсекелес матчтарда ойнау ''Алматы'' клубына рұқсат берілді. == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2004 жылғы футбол 
'''Өтебай Тұрманжанов''' (15 желтоқсан 1905 жыл, Бөген ауылы, Ордабасы ауданы, Түркістан облысы 1978 жыл, Алматы) қазақ ақыны, прозашы, әдебиеттанушы, фольклоршысы, қазақ балалар әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі және классигі. == Өмірбаяны == Өтебай Тұрманжанов 1905 жылы 15 желтоқсанда қазіргі Ордабасы ауданындағы "Бөген" ауылында туған. Ташкентте N14 жетім балалар үйінде тәрбиеленді. Мәскеуде Шығыс еңбекшілері Коммунистік университетінде оқып білім алды. Ташкенттегі Орта Азия университетінің оқытушысы, кафедра меңгерушісі болды (1927 30 жылдары). 1939 жылы Өзбекстан Жазушылар Одағы жанынан құрылған қазақ секциясын басқарды. 1931 жылы өлкелік партия комитетінің шақыруымен Алматыға ауысады. ҚазПИ де профессор міндетін атқарады. Кейін Қазақ мемлекеттік баспасында бөлім меңгерушісі, "Қазақ әдебиеті", "Әдебиет майданы", "Жұлдыз" газет журналдары бас редакторларының орынбасары, бас редакторы (1935 37 жылы) болды. Саяси қуғын сүргінге ұшырап, түрмеде лагерьде айдауда болды. Өмірінің соңғы жылдары "Жазушы" баспасында бөлім меңгерушісі кызметін атқарған. Тұңғыш жинағы "Таң өлеңдері" (1925 жыл) Мәскеуден шықты. 1937 жылы "Қошан кедей", 1929 жылы "Таң сыры" т. б. 40 тан аса кітаптың авторы. Таңдамалылары 1959, 1964, 1975 жылдары жарық көрді. Л. Н. Толстойдың балаларға арналған шығармаларын аударды. "Қазақтың мақал мәтелдері", "Асыл сөздер" атты жинақтарды құрастырды. Ауыз әдебиетінің белгілі зерттеушісі, көрнекті ақын Ө. Тұрманжанов Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. Ө. Тұрманжанов 1978 жылы Алматы қаласында дүние салды. Мәскеудегі Шығыс жастарының коммунистік университетін бітірген (1927). 1927 1978 жылы Ташкенттегі Орта Азия университетінің оқытушысы, даярлық курстың және қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі (1927 1930) Өзбекстан Жазушылар одағы жанындағы қазақ секциясының басшысы (1929) ҚазПИ-де (қазіргі ҚазҰПУ) профессоры Қазақ мемлекеттік баспасында бөлім меңгерушісі “Қазақ әдебиеті” газетінде редактордың орынбасары. “Әдебиет майданы” (қазіргі “Жұлдыз”) журналында редактордың орынбасары, редактор (1935 37) “Жазушы” баспасында бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. == Шығармашылығы == Тұрманжанов шығармалары негізінен балаларға арналған. === Кітаптары === Алғашқы өлеңі Ташкентте қазақ тілінде шығып тұрған “Ақ жол” газетінде 1920 жылы жарияланған. “Таң өлеңдері” жинағы Мәскеуде жарық көрген (1925). 1927 жылы тұңғыш әңгімелер жинағы (“Қошан кедей”) 1929 жылы өлең кітабы (“Таң сыры”) басылған. Тұрманжанов 40-қа жуық еңбектің авторы. === Аудармалары === Ол Л.Н.Толстойдың балаларға арналған көптеген шығармаларын қазақ тіліне аударған. === Басқа тілдерде шыққан кітаптары === “Родные просторы” “Орлиное племя” “Моя книга” “Медовой город” “Золотой топор”, т.б. орыс тілінде жарияланды === Оқулықтар === Ш.Сарыбаевпен бірге “Әліппені” (“Пионер”, 1931) С.Сейфуллинмен бірлесіп 5-сыныпқа арналған әдебиет оқулығын (1933) жазды әдебиет хрестоматиясы (“Еңбек пен мектеп”, 1934) авторларының бірі болды. === Жинақтаған қазақ ауыз әдебиеті үлгілері === “Қазақтың (1934, 1957, 1959, 1972, 1980) Балаларға арналған нақылдарды “Асыл сөздер”, (1963) құрастырып шығарған. == Марапаттары == Еңбек Қызыл Ту орденін (1974) бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:КСРО ақындары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Балалар ақындары Санат:КСРО фольклоршылары Санат:Қазақстан фольклоршылары Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:КСРО-да ақталғандар Санат:Шығыс еңбекшілері Коммунистік университеті түлектері 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он төртінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он төртінші маусымының ұтыс ойынында 16 құрамалар қатысты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''15''' '''16''' '''Қайсар''' '''17''' '''Ақжайық''' '''19''' '''Семей''' Премьер лигаға өткен клубтар '''Болат''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2005 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 15 қаласынан 16 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Алматы Алматы Атырау Атырау Мұнайшы 690 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Оқжетпес Көкшетау Оқжетпес 158 Ордабасы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы УЕФА кубогі Интертото кубогі Орын Құрама 1. '''Ақтөбе''' 30 22 50 27 70 2. '''Тобыл ''' 30 21 53 21 69 3. КТЖ ''' 30 18 56 22 62 4. '''Шахтёр''' 30 19 37 22 59 5. '''Ертіс''' 30 18 51 24 57 6. '''Ордабасы''' 30 14 30 27 49 7. 30 15 12 38 25 48 8. '''Жеңіс''' 30 11 10 35 23 43 9. '''Оқжетпес''' 30 11 15 26 32 37 10. '''Атырау''' 30 10 13 32 36 37 11. '''Тараз''' 30 10 14 32 36 36 12. '''Екібастұз''' 30 10 12 30 32 34 13. '''Алматы''' 30 18 30 43 30 14. '''Восток''' 30 20 24 49 28 15. '''Жетісу''' 30 19 28 60 19 16. '''Болат''' 30 29 15 88 Орын Турнир 15-16 Бірінші лигаға шығып қалу == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2005 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он бесінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он бесінші маусымының ұтыс ойынында 16 құрамалар қатысты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''15''' '''Жетісу''' '''16''' '''Болат''' Премьер лигаға өткен клубтар '''Қайсар''' '''Энергетик''' == Жаңа ереже == '''Ұпай есептеу жүйесі:''' ұтқан құрамаға ұпай, тең ойынға ұпай, жеңілген құрамаға ұпай қосылмайды. Ұпай саны тең болған жағдайда, орынды тарату үрдісі төменгі реттердің көрсеткішіне қарай орындалады: Барлық ойындардағы ұтқан матчтар саны Екі құраманың жеке ойындардағы нәтиже (ұпай саны, соққан және өткізген доптардың айырмашылығы, соққан доптар саны, қонақта соққан голдар саны) Барлық матчтардағы соққан және өткізген доптардың айырмашылығы Барлық матчтарда соққан доптар саны Барлық қонақтағы матчтарда соққан голдар саны Ағымдағы чемпионат кестесі алдыңғы чемпионаттағы орны, қорытынды қосымша матчтың нәтижесі немесе турнирі егер мұндай құрамалар саны екіден көп болса). == Қорытынды кесте == Орын Құрама '''Аймағы''' 1. 8. '''Астана''' 30 19 45 23 '''64''' УЕФА Чемпиондар Лигасы 2007/08 бірінші іріктеу раунды 2. 1. '''Ақтөбе''' 30 18 48 21 '''60''' УЕФА кубогі 2007/08 бірінші іріктеу раунды 3. 2. '''Тобыл''' 30 16 43 22 '''56''' Интертото кубогы 2007 4. 4. '''Шахтер''' 30 15 10 35 24 '''50''' 5. 13. '''Алматы''' 30 13 36 29 '''48''' 6. 5. '''Ертіс''' 30 13 34 24 '''47''' 7. 3. КТЖ''' 30 12 10 39 30 '''46''' 8. 12. '''Екібастұз''' 30 12 12 29 28 '''42''' 9. 14. '''Восток''' 30 13 33 40 '''35''' 10. 11. '''Тараз''' 30 15 32 34 '''33''' 11. 9. '''Оқжетпес''' 30 13 23 26 '''33''' 12. 7. 30 13 20 37 '''33''' 13. 6. '''Ордабасы''' 30 14 29 36 '''32''' 14. 10. '''Атырау''' 30 17 25 47 '''29''' == 22 үздік ойыншылар == Орын Аты Туған күні Құрама Қақпашылар Давид Лория 30.10.1981 Шахтер 9-10 Дехканов Жасулан 13.04.1987 Ақтөбе Қорғаушылар 27-29 Эмиль Кенжісариев 26.03.1987 Астана Самат Смақов 08.12.1978 Қайрат-Алматы КТЖ 16 Максим Жалмағамбетов 11.07.1983 Астана 30-36 Данияр Муқанов 26.09.1976 Тобыл 37-53 Александр Фамильцев 03.08.1975 Тобыл 37-53 Звиад Джеладзе 16.12.1973 Восток 19-20 Станимир Димитров 24.07.1972 Тобыл 37-53 Вячеслав Соболев 13.10.1984 Тараз Жартылай қорғаушылар 19-20 Юрий Аксёнов 11.08.1973 Восток 17-18 Мақсат Байжанов 06.08.1984 Кайсар Нұрбол Жұмасқалиев 11.05.1981 Тобыл 15 Эдуард Сергиенко 18.02.1983 Астана 19-20 Вячеслав Кренделев 24.07.1982 Тараз 17-18 Андрей Травин 27.04.1979 Алматы 9-10 Мұрат Сүймағамбетов 14.10.1983 Тараз 21-22 Қайрат Әшірбеков 21.10.1982 Ақтөбе Шабуылшылар Сергей Рогачёв 20.02.1977 Ақтөбе Дмитрий Бяков 09.04.1978 Астана Жафар Ірісметов 23.08.1976 Алматы Андрей Финонченко 21.06.1982 Шахтер == Үздік бомбардирлер == Поз Игрок Команда Голы Пен Игры 1. Жафар Ірісметов Алматы 17 22 2. Сергей Рогачев Ақтөбе 16 29 3. Андрей Финонченко Шахтер 16 28 4. Нұрбол Жұмасқалиев Тобыл 14 28 5. Мұрат Сүймағамбетов Ордабасы 13 29 6. Мұрат Тілешев Астана/Ертіс 12 27 7. Константин Головской Ақтөбе 11 28 8-10. Алибек Бөлешев Дидарклыч Уразов Василий Просеков Қайрат-Алматы 10 232627 11. Улугбек Бакаев Тобыл 26 12-16. Олег Мочуляк Дмитрий Хоменко Вячеслав Кренделёв Виктор Карпенко Максим Жалмагамбетов КТЖАстана 1623252528 17. Арам Восканян Есіл-Богатырь 28 == Үздік қақпашылар == Ойыншы Құрама Өткізген (бір ойынға) Ойындар 1. Юрий Новиков Шахтер Ертіс 12 (0,52) 23 2. Андрей Морев Тобыл 11 (0,65) 17 3. Давид Лория Астана 16 (0,67) 24 4. Жасулан Дехканов Ақтөбе 18 (0,72) 25 5. Андрей Ненашев Оқжетпес 11 (0,73) 15 6. Павел Бугало Ордабасы 21 (0,88) 24 7. Эдуард Столбовой Екібастұз 21 (0,91) 23 8. Сергей Бойченко Қайрат-Алматы КТЖ 22 (0,92) 24 == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2006 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007''' Қазақстан 16-шы маусымы. "Ақтөбе" клубы жеңімпаз атанды. == Қорытынды кесте == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар лигасы УЕФА кубогы Интертото кубогы Орын Команда СД ЖД '''Ұп''' '''Ақтөбе''' 30 22 55 12 72 '''Тобыл''' 30 19 60 20 64 '''Шахтёр''' 30 17 45 23 58 '''Ертіс''' 30 16 10 34 27 52 '''Жетісу''' 30 13 10 33 32 46 '''Алматы''' 30 13 12 35 32 44 '''Восток''' 30 12 13 30 38 41 '''Астана''' 30 11 11 34 25 41 '''Ордабасы''' 30 11 10 28 29 38 10 '''Қайсар''' 30 10 13 27 37 37 11 30 13 24 28 37 12 '''Екібастұз''' 30 14 28 38 32 13 '''Қайрат''' 30 18 23 43 30 14 '''Атырау''' 30 16 29 39 30 15 '''Оқжетпес''' 30 17 26 56 29 16 '''Тараз''' 30 21 18 50 15 Орын Турнир 15-16 лигаға Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2007 жылғы футбол 
'''Футболдан Қазақстан Премьер лигасының''' 17-ші маусымы. наурыз және қараша аралығында өтті. "Ақтөбе" клубы үшінші рет чемпион атанды. 2007 жылғы бірінші лиганың жеңімпазы "Қазақмыс" премьер лигада ойнаудан бас тартты да, орнына "Энергетик" (Екібастұз) клубы қатысты. Ал клубы 2007 жылдың соңында таратылып, "Энергетикке" қосылды да, орнына "Оқжетпес" қатысты. == Турнир кестесі == Орын Турнир 1-е УЕФА Чемпиондар Лигасы 2-е УЕФА Еуропа Лигасы 3-е Орын Команда СД ЖД '''Ұпай''' '''Ақтөбе''' 30 20 61 18 67 '''Тобыл''' 30 20 58 21 67 '''Ертіс''' 30 18 58 28 62 '''Кайсар''' 30 13 10 29 22 49 '''Мегаспорт''' 30 12 12 33 38 42 '''Жетісу''' 30 11 11 28 27 41 '''Шахтёр''' 29 11 13 41 26 37 ұпай алынды '''Алматы''' 30 10 13 33 39 37 '''Оқжетпес''' 30 10 15 32 48 35 10 '''Қайрат''' 30 10 11 25 28 34 ұпай алынды 11 '''Астана''' 30 11 11 37 33 32 ұпай алынды 12 '''Ордабасы''' 30 14 25 44 30 13 30 12 14 21 42 24 14 30 17 21 43 23 15 '''Атырау''' 30 10 17 22 54 19 16 '''Восток''' 29 10 14 35 48 35 == Алтын матч == "Ақтөбе" мен "Тобыл" бірдей ұпай жинады, да алтын жүлденің иесін өзара спарринг өткізу арқылы анықтады. Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2008 жылғы футбол 
'''КСРО-ның аймақтық тектоникасы жөніндегі материалдар''' 1964 жылы Мәскеу қаласындағы «Недра» баспасынан орыс тілінде жарық көрген жинақ, көлемі 16,94 баспа табақ. Жинақта карта, кесте, сурет және 57 сызба берілген. Кітаптың редакторы Н.А.Белявский, алқа мүшесі академик Қаныш Сәтбаев. Еңбекке 28 автордың 18 мақаласы енген. Әр мақала соңында әдебиеттер тізімі көрсетілген. КСРО-ның әр түрлі ауданында (Орал, Гай-Хой, Таймыр, Сахалин, Қиыр Шығыс, Солтүстік Қазақстан, Жоңғар Алатауы, Кавказ, Солтүстік Қара тауы, Азов тауы жаталауы, тағы басқалары) жүргізілген ірі аймақтық геологиялық жұмыстардың материалдары жарияланып, тың деректер арқылы окырмандардың аймақтық тектоника жөніндегі және тектоникалық зерттеулердің әдісі туралы түсініктерін кеңейтуге айрықша мән берілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
'''Қажымұқан тасы''' көлеміне құлаш жетпейтін үлкен тас. Бұл тасты кез келген адам көтере алмайды, салмағы да тым ауыр. 1920 жылдың жазында Баянауыл тұрғыны Қуанышбайдың Сүбегі деген ұстаның үйіне түскен атақты палуан Қажымұқан Мұңайтпасұлы алғашқы автономиялық республика тойы өткен соң қайтарда шаңырақ иесіне: ''«Менен не қалайсың?»'' дейді. Сүбек анадай төбе үстінде дөңкиіп жатқан алып тасты көрсетіп, ''«дүкенім жанына әкеліп тастаңыз, үрім-бұтағыма «Қажымұқан әкеліп қойған тас» деп айтып жүрейін, бар қалауым осы»'' депті. Сүбектің «қалауын» орындаған соң Қажымұқан, онымен құшақтасып, қош айтысып жүріп кетеді. Сол кезден ол ел аузында «Қажымұқан тасы» аталып кеткен. Қажымұқан тасы бүгінде бабадан қалған қасиетті белгідей орталық алаңда шынжырлап жасалған әсем қоршау ішінде тұр. Баянауыл өңіріне келушілер оған соқпай өтпейді. Палуан Баянауылға Қазақ автономиясының бір жылдық тойына арнайы шақырумен келген. Шақырушы Қаныш Сәтбаев. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ Ғылым Академиясы''' Қаныш Сәтбаевтың «Пионер» журналының 1946 жылы 1-санында (12-бет) жарияланған мақаласы. Талым өзінің сөзін балаларға арнай отырып, оларды 1946 жылдың маусымы күні ел астанасы Алматы қаласында тұңғыш Қазақстан Ғылым Академиясы құрылғандығымен құттықтайды. Соған орай, маусымның бірінен жетісіне дейін Қазақстан Ғылым Академиясының І-құрылтай сессиясы болғанын хабар етеді. Осыдан кейін ол Ғылым Академиясы туралы және оның тарихына байланысты балаларға қысқаша түсінік береді. Осыларды айта келіп, Қазақстан Ғылым Академиясының жағдайына тоқталады. Ғылым Академиясының Қазақ бөлімшесінің Қазақстан Ғылым Академиясына айналдырылуы тек оның атын өзгерткендік емес, бұл республикада ғылымның сапа жағынан ерекше алға басқандығын білдіреді дей келіп, Сәтбаев балаларға жаңа Академия болашақтағы ғылым иесі сендердікі, ол үшін сендер ғылымға жан-тәндеріңмен беріліп, өздеріңді ғылым адамы болуға бейімдей беруге тиіссендер, өлке байлығын тексерудегі, ауа райын бақылаудағы, түрлі модельдер жасаудағы, ән-күй үйренудегі сендердің үш-қыр ақылдарың ғылымға көп пайда келтіре-ді, адам қандай ғылым, қандай өнердің болса да қайраткері болуы үшін, оған жастайынан бой ұрып, машықтануы тиіс дегенді айтады. 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан «Қазақстан менің Отаным» (420-21-бет) жинағына енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Қазақ жерінің зиялы азаматтары''' жинақ. Алматы қаласындағы «Дәуір» баспасынан 1999 жылы қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген; көлемі 19,2 баспа табақ. Құрастырушы Ж.Ә.Уралбаев. «Ғұмырнамалық жинақтар» топтамасы бойынша шығарылған 1-кітабы қазақтың біртуар ұлы, ұлы ғалым Қаныш Сәтбаевтың 100 жылдық мерей тойына арналған. Жинаққа Қазақстанның 2-дүниежүзілік соғысы мен еңбек ардагерлері, көрнекті мемлекет пен қоғам, білім мен ғылым және мәдениет қайраткерлері, тағы басқалары туралы деректі ғұмырнамалық мақалалар топтастырылған. Осы жинақтағы Халықаралық Қаныш Сәтбаев қорының президенті, ақын Қ.Салықовтың «Қаныш Имантайұлы Сәтбаев» атты көлемді мақаласында ғалымның өмірі мен еңбек жолы, бағалануы мен насихатталуы, оны ұлықтауда атқарылған іс-шаралар кеңінен баяндалған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар 
Футболдан Қазақстан біріншілігінің 21-ші маусымы, оған 14 клуб қатысып, Қарағандының "Шахтер" клубы чемпион атанды. Күміс медальды "Ертіс", қола медальды "Ақтөбе" иеленді. == Қорытынды кесте == Команда Келесі маусымда Шахтёр 26 17 48 15 +33 '''53''' Чемпиондар Лигасы Ертіс 26 15 46 20 +26 '''51''' Еуропа лигасы Ақтөбе 26 15 44 22 +22 '''50''' Тараз 26 14 32 30 +2 '''46''' Астана 26 13 34 24 +10 '''46''' Еуропа лигасы Тобыл 26 13 42 27 +15 '''45''' Ордабасы 26 10 29 24 +5 '''39''' Ақжайық 26 10 12 34 39 −5 '''31**''' Қайсар 26 12 21 33 −12 '''30''' 10 Қайрат 26 11 23 34 −11 '''29''' 11 Атырау 26 13 16 32 −16 '''27''' 12 Жетісу 26 15 27 45 −18 '''23''' 13 Сұңқар 26 13 16 31 −15 '''23''' Төменгі лигаға 14 Оқжетпес 26 21 20 56 −36 '''11''' == Рекордтар == '''Алаң иелерінің ірі жеңістері (+6):''' ** 21/10/2012 «Тобыл» «Ақжайық» 6:0 '''Қонақтардың ірі жеңістері (+4):''' ** 09/07/2012 «Жетісу» «Шахтёр» 1:5 '''Нәтижелі матчтар (7):''' ** 18/03/2012 «Жетісу» «Қайсар» 5:2 ** 15/09/2012 «Ақтөбе» «Оқжетпес» 5:2 ** 26/09/2012 «Ақтөбе» «Акжайык» 3:4 Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2012 жылғы футбол 
'''Қазақ өнері''' 2002 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан даму институтының «Білік» редакциялық баспа орталығынан қазақ тілінде жарық көрген ұлттық көркем өнері туралы тұңғыш энциклопедия; көлемі 800 бет. Бас редакторы К.Ә.Нұрпейісов, редакторы А.Ж.Құдабаев. «Қазақ өнері» қазақтың сәулет пен бейнелеу өнері, музыка мен би, кәсіби театр өнері мен балет, кино мен цирк және эстрада өнерінің тарихи тұрғыдан туып қалыптасуы мен жан-жақты өркен жаюы, даму процесі мен жетістіктері, әрі оның дүниежүзілік мәдениет шежіресінде алатын орны, оған қоса түркі тілдес елдер өнерімен тамырлас туыстығы мен өзара тығыз байланысы, өнертану терминдері мен ұғымдары, өнер ұйымдары мен ұжымдары, жалпы сәулет пен өнер түрлері, сан-алуан жанрлары, тағы басқалары жайында жазылған мақалалар қамтылған. Сан ғасырлық тарихы бар ұлттық өнер мен оның өз тұсынан айтарлықтай үлес қосқан атақты сәулетшілер мен суретшілер, әншілер мен күйшілер, композиторлар мен дирижерлер, актерлер мен режиссерлер, өнертанушылар мен тағы басқалары өнер мамандары жайында да қысқаша ғұмырнамалық мақалалар енгізілген. Энциклопедияда қазақтың көркем мәдениетіне, әсіресе ұлттық музыка мен театрына аса елеулі үлес қосқан біртуар өнер қайраткерлері қатарында ұлы ғалым Қаныш Сәтбаевтың (236, 372, 657-бет, тағы басқалары) есімі де аталған. «Қазақ өнері» энциклопедиясы өнер ғалымдар мен аспиранттарға, жоғары және орта арнаулы өнер мектебінің ұстаздары мен шәкірттеріне, сондай-ақ жалпы өнер сүйер оқушы қауымға арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Тұрсынтөре алтын кен орны''' Жетісу облысы Ақсу ауданы Көктас тауының маңындағы кен. 1966 жылы ашылып, 1970-1973 жылдары барланған. == Геологиялық құрылымы == Кен орны төменгі девонның күрделі қатпарларға жиырылып, созылған шөгінділеріне орналасқан. Кен аумағындағы кеңінен тараған жарықтарды бойлай алтынды және алтынсыз кварц желілері шоғырланған. 30-дай кварц желісінің ішінде Батыс және Оңтүстік аталатын желілердің өндірістік мәні зор. Алтын ірі түйірлер, сеппелер түрінде кездеседі. == Минералдары, құрамы == Кентас минералдары: саф алтын, пирит, галенит, малахит. Негізгі өндірілетін металл алтын; өте аз мөлшерде мыс, қорғасын, мырыш алынады. Кен орташа температурада гидротермалдық жолмен жаралған. Кентасы оңай 80,1%-ы кремний тотығынан, 6,5%-ы алюминий тотығынан тұрады. Қоры жағынан шағын кендерге жатқызылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясы''' фильм. 1947 жылы Алматы көркем және хроникалық фильмдер киностудиясында түсірілген. Фильм сценарийінің авторы: А.Братин мен В.Шелепень; кинорежиссері Шелепень; Г.Новожилов пен Н.Кононов. Фильмде Қазақстан Ғылым Академиясының ашылуы, академия бөлімшелері, зертханалары, ұйымдасуына арналған алғашқы сессиясы, туысқан республикалар мен шетел, тағы басқалары ғылым мекемелердің ғалымдары арасындағы ғылыми байланыстар жайында сөз болады. «Қазақ КСР Ғылым Академиясы» кино кадрларында республиканың үкімет басшылары, қазақстандық көрнекті ғалымдар: геолог-ғалым Қаныш Сәтбаевтың, академик-жазушы М. .Әуезовтің, А.Қ.Жұбановтың, мал шаруашылығы ғалымы астрономдар Г.А.Тихов пен биолог Н.О. Базанованың және тағы басқалары ғалымдардың зертханадағы, бөлмедегі, тағы басқалары ғылыми жұмыс жүргізу кезіндегі сәттері бейнеленген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев ғылыми мекемелері 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясына екі жыл''' Қаныш Сәтбаевтың 1948 жылы 1-маусымда «Социалистік Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Ғалым мақаласында екі жыл бұрын, 1946 жылдың 1-маусымында КСРО Ғылым Академиясы Қазақ бөлімшесінің негізінде Қазақстан Ғылым Академиясы құрылғаны және ол содан бері екі жылда қарамды ғылыми-зерттеу орталығы болып өскені, оның құрамында 17 институт, 13 дербес секторлар бар екені, бұлар техникалық медицина, биология, физика, математика, химия, тарих, тіл, әдебиет, өнер, тағы басқалары білімдер саласының сан алуан мәселелері жөнінде жұмыс істейтіні жайлы жазады. Соның ішінде геология ғылымдары институтының зерттеп жатқан басты тақырыптарына тоқталып өтеді, олар: Қазақстандағы қара металл кендерін зерттеп, оған карта жасау, Қазақстандағы және КСРО-дағы мысты құм кендерінің геологиясын, Қазақстанның және КСРО-ның мыспорфир рудалары кендерін, Үлкен Алтайдың полиметалл рудалары кендерін зерттеу тағы басқалары Сонымен қатар Химия ғылымдары институты, Тау-кен институты, Металлургия және байыту институты, Энергетика институттарының негізгі тақырыптары бойынша біршама іс атқарылғаны жайында айтылады. Мақала ғалымның 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (210-15-бет) мен 8-томдық еңбектері жинағының 5-тарауына (297-301-бет) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының КОКП XXI съезі шешімдерінен туындайтын аса маңызды ғылыми зерттеулерді өрістету міндеті туралы''' 1959 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс тілінде жарық көрген академик Қаныш Сәтбаевтың баяндамасы. Бұл баяндаманы Сәтбаев Одақтас республикалар Тылым академиялары мен КСРО бөлімшелерінің ғылыми қызметтерін бақылау кеңесінің XVIII сессиясында жасаған. Онда негізгі мәселеге тоқталған: республикадағы 1957-58 жылдардағы ғылым зерттеулердің негізгі көрсеткіштері және 1959-65 жылдарға арналған ғылым зерттеулердің негізгі бағыттары. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының көшпелі сессиясының ашылуы''' 1949 жылы Батыс Қазақстанда өткен Қазақстан Ғылым Академиясының көшпелі сессиясының ашылу салтанатында Қаныш Сәтбаевтың сөйлеген сөзі. Ғалымның осы сөзі «Социалдық құрылыс» газетінің сол жылғы 26 қаңтардағы санында жарияланған. Ол Батыс Қазақстанның өндіргіш күштерін зерттеу және пайдалану жөніндегі кейбір негізгі мәселелерді сөз етеді. Батыс Қазақстан Кеңес өкіметі тұсындағы кең зерттеу жұмыстарының нәтижесінде Қазақстанда ғана емес, бүкіл КСРО көлемінде аса маңызды экономикалық аудандардың біріне айналғанын, сонымен қатар, Батыс Қазақстан республикамызда мал шаруашылығы мен балық өнеркәсібі жөнінде жетекші аймақ болып табылатынын, Батыс Қазақстанның өндіргіш күштерінің көбі қазірдің өзінде жеткілікті дәрежеде зерттелгенін, Жайық-Жем бассейнінің жер қойнауындағы қоры Кеңес Одағында және бүкіл дүние жүзінде бірінші орын алмаса да, соған жақын екендігін ескертеді. Сөзінің соңында ғалым Батыс Қазақстанда жанатын газ бен сланец, минерал тұздар және құрылыс материалдары өте нашар игеріліп, тіпті әлі күнге дейін зерттелмегеніне қынжылыс білдіреді. Мұнайлы жерлердегі тұзды күмбездердің химиялық және құрамы толық зерттелмей отырғаны, Маңғыстау түбегінің минерал байлықтарын зерттеу жұмысы да қанағаттанғысыз екендігіне сын айтып, оларды игерудің көрсетеді. Ғалымның көшпелі сессиядағы сөзі 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан 8-томдық еңбектері жинағының 5-тарауына (330-32-беттер) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті академик Сәтбаев жолдастың сессияны жабар алдындағы сөзінен''' Қаныш Сәтбаевтың Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында өткен Қазақстан Ғылым Академиясының көшпелі сессияны жабар алдындағы қорытынды сөзі. Ғалымның осы сөзі «Социалдық құрылыс» газетінің 1949 жылы ақпандағы санында жарияланған. Бұл сөзінде ғалым көшпелі сессияға қатысушылар Батыс Қазақстанның өндіруші күштерін зерттеуге және меңгеруге байланысты негізгі мәселелерді жан-жақты талқылап, алты күн ішінде 70-ке жуық баяндама тыңдалғаны, ол баяндамалар Батыс Қазақстанның өндіруші қүштерін өркендетудің негізгі мәселелеріне арналғаны туралы айта келіп, осы күрделі мәселелер жөнінде қабылданған қаулылардың терең ғылым және практикалық маңызы бар екенін айта келіп, сөзінің соңында алдағы уақытта осы мәселелердің оңтайлы шешілетініне сенім білдірген. 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (235-38-беттер) мен сол жылғы 8-томдық еңбектері жинағының 5-томына (336-38-беттер) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, биология топтамасы''' Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан 1963 жылдан жылына рет орыс тілінде биология ғылымдары бөлімі шығарған журнал; көлемі баспа табақ. Әр түрлі шолу мақалалар және жалпы теориялық мақалалар, биология ғылымдары бөлімі мен оның мекемелерінің ғылыми ұйымдық қызметінің қорытындылары және зоология, ботаника, генетика, тағы басқалары жөніндегі теориялық материалдар, ғылым жетістіктерінің халық шаруашылығында қолданылуы жөніндегі жұмыстар жарияланып тұрды. Топтаманың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде академик Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, Қазақстан Ғылым Академиясының академик орыс тілінде «Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың туғанына 70 жыл» атты мақаласы жарияланған. Онда Сәтбаевтың басшылығымен биология ғылымының басты салалары құрылып, зерттеудің негізгі бағыттары анықталып, топырақтану, ботаника, зоология, физиология, тағы басқалары ғылыми-зерттеу институттары жайында жазылған. Сәтбаевтың бастамасымен еліміздің жағдайлары, өсімдіктер байлығы, жануарлар дүниесі зерттеледі. Ауыл шаруашылық жерлерін игеру мақсатында республиканың барлық облыстарының картасы жасалды, көп томдық «Қазақстан флорасы» шығарылды, медицинаның дамуына, тың жерлерді игеруге ғалым Сәтбаевтың орасан қызметі де зор әсер етті делінген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, көркемөнер зерттеу топтамасы''' 1950 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс және қазақ тілінде көркемөнер бөлімі шығарған журнал; көлемі 7,3 баспа табақ. Республика өміріндегі өнер жаңалықтары, табыстар, өнертану ғылымының мәселелері жөнінде тың зерттеулер жарияланған. Осы журналдың 1950 жылғы 1-санында академик Қаныш Сәтбаевтың 50 жылдығына арналып жазылған академик А.Қ.Жұбанов пен «Қазақ музыкасының қазынасына қосылған бағалы үлес» атты мақаласы берілген. Мақалада Сәтбаевтың қазақ музыкасы фольклорын жинау ісіне айтарлықтай қосқан үлесі мен ұлттық өнердің дамуындағы рөлі атап көрсетілген. А.В.Затаевичтің «Қазақ халкының 500 әні мен күйінде» 25 әннің (№324-348) тікелей Сәтбаевтың орындауымен жазылғанын және осы әндердің тарихына сипаттама берілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, қоғамдық ғылымдар топтамасы''' 1962 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының қоғамдық ғылымдар бөлімі орыс тілінде «Ғылым» баспасынан жылына peт шығарып тұрған журнал; көлемі 9,12 баспа табақ. Журналда және идеология жөніндегі мақалалар жарияланды, революция мәселелерін талдаумен бірге Қазақстанның қоғамдық өміріндегі маңызды оқиғаларды, тағы басқалары қамтып отырған. Журналдың 1969 жылғы 2-санында С.Бәйішевтің «Өнегелі адам, ойшыл ғалым» атты макаласы академик Қаныш Сәтбаевтың туғанына 70 жыл толуына арналған. Онда автор Сәтбаевтың өмір жолына, ғылымға қосқан зор үлесіне шолу жасап, «Академик Қаныш Сәтбаев энциклопедиялық білімі бар, өз заманындағы ғылымның шыңына шыққан ғылым тұлпары. Ол ақыл-ойдың жарық жұлдызы, айрықша сипаттағы ғалым, 20-ғасырда қазақ жеріндегі ломоносовтік сипаттағы ғалым. Өткен 19-ғасырда Шоқан Уәлиханов шығысты зерттеуде бір-ақ рет жалт етіп сөне қалған жұлдыздай болса, Қаныш Сәтбаев 20-ғасырдағы ғылымның нағыз алыбы болды, ғылыми еңбектің бірден-бір бүгіндей бір ғылыми бағыттың басшысы болды, советтік құрылыс тұсында құрылып, ұйымдасып, тәрбиеленіп шыққан ғалымдар армиясының қолбасшысы болды» деп баға берді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, топтамасы''' 1963 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының бөлімі жылына рет орыс тілінде «Ғылым» баспасынан шығарып тұрған журналы; көлемі баспа табақ. Журналда атомдық ядро және элементарлы бөлшектер физикасы, радиациялық физика мен қатты дене физикасының актуалды мәселелері жөніндегі ғылыми еңбектер жарияланды. Математика және механика саласындағы дифференциалдық және теңдеулер мен олардың қолданылуы, сын мен дискуссиялық материалдар және рецензиялар басылды. Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде ғалым Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, Қазақстан Ғылым Академиясының академик О.Жәутіковтің орыс тілінде «Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы математика ғылымы» атты мақаласы жарияланған. Онда «академик Қаныш Сәтбаевтың есімі отандық геология тарихында алтын әріппен жазылған» дей келе Сәтбаевтың бастамасымен 1945 жылы наурызда Қазақстан Ғылым Академиясы жанынан математика және механика секторының ашылғандығы, «Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының хабарлары, математика және механика топтамасы» басылымының құрылуы, жеке есептеу және машина математика секторының ұйымдастырылуы, жас мамандар, ғылыми кадрлар даярлау мәселесі баяндалған. Академия жұмысының жандануына КСРО Ғылым Академиясының Сібір бөлімшесінің қосқан қомақты үлесі де айтылған. Сондай-ақ топтамада Қазақстан Ғылым Академиясының вице-президенті Ж.С.Тәкібаевтың «Ғылымның атты мақаласы да жарық көрген. Мақалада академик Қаныш Сәтбаевтың Қазақстандағы физика ғылымын дамытудағы іскерлік әрі қабілеті, 1950 жылы Физика-техника институтының құрылуы, Ядро физикалық институтының республикадағы ірі ғылыми мекемеге айналуы, тағы басқалары физика саласындағы ғылыми зерттеулердің жүргізілуі жан-жақты баяндалған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
'''Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, химия топтамасы''' 1947 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының бөлімі «Ғылым» баспасынан жылына рет орыс тілінде шығарып тұрған журналы; көлемі баспа табақ. Мұнда саласында жүргізілетін зерттеулер жарияланады. Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде академик Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, химия ғылым доктары басқалары В.Суворовтың «Академик Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы химия» атты мақаласы орыс тілінде жарияланған. Ол осы мақаласында Сәтбаев химия ғылымының, өнеркәсіпті химияландыру және ауыл шаруашылығының дамуына жан-жақты көмектесті, Алтайдағы химиялық өнеркәсібі мен өндірістік күштердің, Орталық Қазақстандағы металлургия және хлор өнеркәсібінің, кокс және химия өндірісінің, Батыс Қазақстандағы мұнай өндіру және мұнай-химия өнеркәсібінің, сондай-ақ Оңтүстіктегі фосфор өндірісінің жандануына үкімет назарын аудартып отыруын жазады. Соғыстан кейін Алматы, Гурьев (қазіргі Атырау), Қарағанды қалаларында химия ғылымдары институты, мұнай химиясы және табиғи тұздар институты, институты құрылды, Қазақстан химиктерінің қол жеткен табыстары мен нәтижелері Сәтбаевтың есімімен тығыз байланысты екені атап көрсетілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев 
Тұс киіз '''Тұс киіз''', '''түс киіз''' бөлме қабырғасын сәндеуге арналған қазақ халқының ұлттық жиһазы. == Атауы == Көбінесе төсектің тұсына ұсталатын болғандықтан «тұс киіз» аталған. == Жасалуы == Ол киізге кестелі барқыт, оюлы мата жауып, мейлінше әшекейленіп жасалады. Шеті түрлі түсті жіппен өрнектеліп, кестеленген бір түсті матамен (барқыт, мәуіті, шұға, т.б.) көмкеріледі. Ортасына үйлесімді мата (жібек, мақпал, т.б.) салып киізбен астарлайды. Кейде ақ киізге қызыл, сары, көк түсті ою жапсырылады. Ертеректе оның қызыл былғарыны күміспен әшекейлеп жасаған түрі де болған. Тұс киіздің кестесі көбіне біртұтас бірнеше өрнектің (мүйіз, гүл, жапырақ, шырмауық, түйе табан, алқа) үйлескен желісін жасау арқылы түрлі түсті жіппен тігіледі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мәдениеті мәдениеті әшекейлері Санат:Қазақстан әшекейлері Санат:Мәдени әшекейлер 
'''Степное''' Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауыл, Степной ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қордай ауылынан қарай км-дей жерде, боз жусан, күйреуік, баялыш, т.б. шөптесін өскен тау алды даласының бозғылт қоңыр, сұр топырақты төбелі-жонды келген құрғақ агроклиматтық белдемінде орналасқан. == Халқы == 2,2 мың адам (1999); 2,7 мың адам (2009). == Тарихы == Іргесі 1930 жылы қаланған. 1936–1997 жылдары қызылшаның асыл тұқымын өсіретін «Георгиев» қызылша кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Степноеда 1997 жылдан өндірістік кооператив және шаруа қожалықтары құрылды. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, клуб, кітапхана, пункт, т.б. мекемелер бар. Жақын темір жолы станциясы Шу (90 км). Санат:Қордай ауданы елді мекендері 
'''Степное''' Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы ауыл, Степнов ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Жітіқара қаласынан қарай 64 км жерде, Орал сырты үстіртінің етегінде, дала белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1337 адам (648 ер адам және 689 әйел адам) болса, 2009 жылы 1090 адамды (521 ер адам және 569 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1954 жылы тың игеруге байланысты қаланған. 1996 жылы кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды. Степное жанынан автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жолы станциясы Жітіқара (64 км). == Дереккөздер == Санат:Жітіқара ауданы елді мекендері 
'''Степное''' Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Құртай ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Тимирязевка ауылынан қарай 26 км-дей жерде, шағын көлдердің солтүстік-батыс жағасында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 748 адам (359 ер адам және 389 әйел адам) болса, 2009 жылы 687 адамды (340 ер адам және 347 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 1930-жылдардың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты ұжымшардың, 1944–1996 жылдары оның негізінде құрылған кеңшар мен ауылдық кеңестің орталығы болды. 1996 жылы кеңшар негізінде ұжымдық кооператив және көптеген шаруа қожалықтары құрылды. Степное арқылы Тимирязевка Сергеев автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері 
'''Ел класико''' (, ), немесе '''Испания дербиі''' (, Испанияның футбол чемпионатында өнер көрсететін «Реал» мен каталондық «Барселона» арасында өтетін футбол матчтарының халық арасындағы атауы. Аталған бәсекелестіктің бірнеше себептері бар, бұл әлемдегі екі ірі футбол клубтарының сайысы болса, екіншіден екі ірі этникалық орталықтың және Испаниядағы ең ірі екі қаланың арасындағы сайыс. Ел класико футболдағы ең қызық және ең ірі бәсеке болып саналады. == Тарихы== Реал мен Барселона арасындағы бәсекелестік Испаниядғы футбол лигасының пайда болған кезден басталады. Футбол командалары арасында болатын осындай қарағанда аталған екі клуб арасындағы бәсекенің тарихи, әлемуметті және саяси астары да бар. == Статистика == ''Басты мақала: Эль-Классико статистикасы'' === Ойындардың нәтижесі === ИЧ ИК КЛ СК ЧЛ Барлығы Барселона 64 15 89 18 Тең ойындар 31 46 Реал 69 10 88 Голдар Барселона 256 63 13 17 10 360 78 Реал 266 59 25 13 371 35 == Қызықты деректер == Ел класико ойындарында қарсылас команданың қақпасына ең көп гол соққан Реалдың даңқты ойыншысы Альфредо ди Стефано (18 гол), екінші орында Раул Гонсалес (15 гол), үшінші орында Лионель Месси (15 гол). Ең ірі есеп 1943 жылы 13 маусым күні тіркелді. Реал Барселона қақпасына 11 гол соғып, қорытынды есеп 11:1. 2012 жылы 29 тамыз күні өткен ел класико 221 рет өтті. Реал 88 рет жеңіске жетсе, Барселона 87 рет жеңген. 49 ойын тең аяқталған екен == Дереккөздер == футбол Санат:Барселона ФК Санат:Реал Мадрид ФК Санат:Футболдан Испания чемпионаты 
'''Блувштейн Александр Абрамович''' (15.5.1910, Украина, Полтава қаласы 20.10.1984, Киев қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, батальон командирі. == Өмірбаяны == Кеңес әскері қатарына 1932 жылы шақырылған. 1941 жылы Ұлы Отан соғысының майданына әуе десанты әскерінің қүрамына жіберілді. 6- гвардиялық десант бригадасында батальон командирі болган Блувштейн Украина, Молдова елдерінің жерін азат етуге қатысты. 1943 жылдың қазан айында гвардия майоры Блувштейн жау тылына десант түсіруге тапсырма алды. Ол өз батальоныныц іс-әрекетімен жаудың назарын өзіне бұрып, Кеңес әскерінің дайындалып жатқан шабуыл операциясының дұрыс өтуіне көмектесті. 1943 жылдың 13 қарашасында оның басқаруындағы десантшылар Свидовск деревнясының оңтүстік-батыс бөлігін басып алып, Кеңес әскері Днепр өзенінің оң жағалауына өткенше бекіністі қорғап тұрды. Жау тылындағы өзінің осы іс- әрекеті арқылы Кеңес әскерінің Черкасск қаласы тұсында Днепр өзенінен өтуіне мүмкіндік берді. == Марапаттары == КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (24.4.1944). == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Бовт Василий Афанасьевич''' (1916, Ақмола облысы Сандықтау ауданы Васильев селосы 28.10.1949, Ресей, Дағыстан Республикасы Кизляр қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, пулемет расчетінің командирі. Соғысқа дейін Алтай өлкесі Барнаул қаласында тұрып жұмыс істеген. 1943 жылы маусым айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1944 жылы майданға жіберілді. Бовт 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы 180-гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрыстарға қатысқан. 1945 жылы 19 сәуірде Альт-Ордер өзенінен өтуде және Райхенберг (Врицен қаласының Германия) деревнясын жау қолынан азат ету кезінде ерліктерімен көзге түскен. Қасындағы бөлімшелер кері шегінгенде, жау әскерінің бөлімше тылына басып кіру қаупі төнді. Сол кезде Бовт өзіне ыңғайлы бекініс орнын тауып, пулемет оғымен жаудың шабуылының бетін қайтарды. Төртінші рет шабуылға шыққан қарсыластарын 15-20 жерге дейін жақындатып, гранатамен көздерін жойды. Сөйтіп бекініс шебін қорғап қалды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Бовтқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталды. Согыс аяқталған соң Дағыстанның Кизляр қаласында түрды. Осы қалада Бовтқа бюст орнатылған. == Дереккөздер == Санат:1916 жылы туғандар Санат:Сандықтау ауданында туғандар Санат:28 қазанда қайтыс болғандар Санат:1949 жылы қайтыс болғандар Санат:Кизлярда қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Кизлярда жерленгендер 
'''Бойченко Виктор Кузьмич''' (21.07.1925 жылы туған, Ақтөбе қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, барлаушы. Орыстың Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, майданға жіберілді. Бойченко 496-арнайы барлау ротасында (Оңтүстік-Батыс майдан, 46-армия, 236-атқыштар дивизиясы) барлаушы болып, бірнеше рет жау тылын барлауға барды. Ол 1943 жылы 26 қыркүйекте барлаушылар тобымен Днепропетровск қаласы маңында Днепр өзенінің арғы бетіне өтті де, плацдармды басып алды. Түні бойы бұл топ бірнеше қарсы шабуылға тойтарыс берді. Бойченко оқпен және жекпе-жек шайқаста жаудың оннан аса әскерін жойды. Плацдармды кеңейту үшін жау тылына бірнеше рет барлау жасап, құнды мәліметтер әкелді. Осы ерлігі үшін Бойченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен 1943 жылғы қарашада Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 1944 жылы Офицерлік құрамның біліктілігін жетілдіру курсын (1944), Сыртқы сауда институтын (1951) бітірді. Ленин, 1,2-дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту, рет «Халықтар достығы», «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. 1946 жылы запасқа шығып, Мәскеу қаласында тұрды. КСРО-ның Шетелдік туризм мемлекет комитеті төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Бейбітшілікті қорғау, Кеңестік соғыс ардагерлері комитеттерінің мүшесі. == Дереккөздер == Санат:21 шілдеде туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Ақтөбеде туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Сыртқы сауда институты түлектері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері 
'''Болтаев Георгий Семенович''' (5.4.1914, Қостанай қаласы 13.08.1986, Грозный) 2-дүниежүзілік соғысқа қаты сушы, гвардия капитаны, рота командирі. Орыс. Кеңес әскері қатарына Семей қаласының Ленин ауданы әскери комиссариатынан 1943 жылы мамыр айында шақырылды. Тамбов жаяу әскер училищесін бітірген соң,1944 жылы майданға жіберілді. Автоматшылар ротасының командирі Болтаев 172-полктің (8-гвардиялык армия, 57-аткыштар дивизиясы) құрамында ұрыстарға қатысты. Болтаев ротасымен 1945 жылы сәуірдің 16-сынан 17- сіне қараған түні Одер өзенінің жағалауындағы жаудың қорғаныс шебін бұзып өтті. Рота әскерлері Зелов биіктігіндегі жау траншеясын бірінші болып басып алып, шабуылдаушы зеңбіректің, атыс нүктесінің, ондаған әскері мен офицерін жойды және 75 мм-лік зеңбірек батальонын қолға түсірді. Шегінген жауды қуа отырып, Зелов қаласының Орталық көшесін басып алды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Болтаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені,«Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (31.5.1945). «Қызыл Жұлдыз»,1, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыс аяқталған соң Чешенстан Республикасының Грозный қаласында тұрды. 1946 жылы запасқа шықты. == Дереккөздер == Санат:5 сәуірде туғандар Санат:1914 жылы туғандар туғандар Санат:13 тамызда қайтыс болғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Грозныйда қайтыс болғандар Санат:КСРО капитандары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысындағы рота командирлері Санат:Тамбов жаяу әскер училищесі түлектері 
'''Яков Александрович Бондаренко''' (1905, Ресей, Ростов облысы, Миллерово 17 қараша 1941, Ресей, Мәскеу облысы Волоколам ауданы Дубосеково селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, 28 бірі, катардағы жауынгер. == Өмірбаяны == Украинадан 1913 жылы Алматы облысы Кербұлақ ауданы Шаған ауылына қоныс аударды. 1927 жылы Бондаренко Кеңес әскері қатарына шақырылып, полк мектебінде оқыды. Әскерден кайтып оралғаннан кейін Шаған ауылында ауылдық кеңестің төрағасы болып сайланды. 1940-41 жылдары Сталин атындағы ауыл шаруашылық артелі бригадирі болды. 1941 жылдың 17 шілдесінде Бондаренко майданға аттанды. Ол 1941 жылдың 16 қарашасында Дубосеково темір жол айырмасының жанындағы шайқаста ерлікпен қаза тапты. Мәскеу түбінде жау танкілерін жоюда көрсеткен ерлігі үшін Бондаренкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). Ол сондай-ақ Ленин орденімен марапатталған. Волоколам ауданы Немидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленген. == Дереккөздер == 
'''Степан Николаевич Борозенец''' (20.8.1922 ж.т.,Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Ақтөбе ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатыеушы, лейтенант, әуеден шабуылдаушы полктің командирі. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1943 жылы Орынбор әскери-әуе мектебін бітіріп, сол жерде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1944 жылы 1- және 2-Беларусь майдандарында ұрысқа қатысты. 1944 жылдың 24 маусымында өзіне жүктелген алғашқы жауынгерлік тапсырмамен жаудың екі зеңбірегін, автокөлігі мен зениттік батареясын жойды. 569-шабуылдаушы әуе полкінің звено командирі Борозенец 94 рет жауынгерлік тапсырманы орындады. Ол Бобруйск қаласы маңындағы (Беларусь) шайқаста жау бекінісіндегі бір топ әскерді жойды. Ал Данциг-Гдынь операциясында (Польша) Борозенец танк, паровоз, 120-ға жуық вагон, 84 автокөлікті жойып, 36 зениттік және дала артиллериясының үнін өшірді. Сонымен қатар жанармай мен қару-жарақ сақталған 10 қойманың күлін көкке ұшырып, 250-ден астам әскер мен офицерді жойды. Осындай ерлігі үшін Борозенецке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.08.1945). 1956 жылы Борозенец Әскери-әуе академиясын бітірді. 1976 жылы Борозенец запасқа шьщты. Харьков қаласында (Украина) тұрды. Ленин, Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін», т.б. медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
right '''Тұтылу'''– жердегі бақылаушыға Күн, Ай, планета, планета серіктері, жұлдыз толық көрінбейтін не шала көрінетін кезеңді білдіретін астрономиялық құбылыс. Тұтылу бір аспан денесінің екінші денені тасалауы немесе өзі жарық шығармайтын аспан денесі көлеңкесінің сондай екінші бір денеге түсуі салдарынан болады. Мысалы, Күннің тұтылуы оны Ай тасалағанда, Айдың тұтылуы оған Жердің көлеңкесі түскенде, планета серіктерінің Тұтылуы олар планета көлеңкесіне енгенде, ал қосжұлдыз жүйесіндегі тұтылу олардың бір-бірін тасалаған кезінде болады. ==Күннің тұтылуы== жылы Францияда түсірілген Күннің тұтылуы Ғарыш кемелерінің көмегімен Жердің Күн мен ғарыш кемесі арасына орналасуына байланысты пайда болатын Күннің тұтылуын байқауға мүмкіндік туды. Ай кеңістікке Күн мен Айдың сыртқы жанамасы арқылы түзілетін конустық көлеңке түсіреді, оның төбесі Ай ортасынан 368 380 мың км қашықтықта болады. Сондықтан конустық көлеңке Айдан 363 406 км қашықтықтағы Жерге дейін жетеді. Ай көлеңкесінің Жерге түсетін диаметр 270 км. Бұл Күн толық тұтылатын ең үлкен аймақ. Осы аймақта Ай Күнді түгелдей тасалайды. Конус төбесінің арғы жағындағы аймақта бақыланған Айдың бұрыштық диаметрі Күн диаметрінен кіші болады да Ай Күн дискісінің ортасын тасалап, оның шетінен жарық сақина қалады. Мұны Күннің сақина тәрізді тұтылуы дейді. Айдың орбита бойымен қозғалуы және Жердің өз осінен айналуы салдарынан Ай көлеңкесі Жер бетімен батыстан шығысқа қарай шамамен км/с жылдамдықпен жылжып отырады. Күн мен Айға жүргізілген ішкі жанама шала көлеңке конусын шамамен 3500 км радиуспен шектейді. Осыдан Күннің шала тұтылуы байқалады. Күн шала тұтылған кезде Күн дискісі толық тасаланбайды. Күннің шала тұтылуы сағатқа дейін созылады. Толық Күн тұтылуды бақылаудың ғылыми маңызы зор. Өйткені толық Күн тұтылу кезінде Ай Күнді ғана тасалап қоймай, жер атмосферасын да күн тәжі мен хромосферасын бақылауға кедергі болатын себептерді жояды. Жердің шала көлеңкесінен өткендегі Айдың бірте-бірте көмескілену дәрежесі баяу жүреді, көзге онша байқала қоймайды. right Күн тұтылу үшін Ай, жаңа ай кезінде өзінің түйіндерінің біреуінің қасында болу керек. ==Айдың тұтылуы== Айдың шала тұтылуы Ай Жердің көлеңкесіне енген уақытта басталып, 3,75 сағатқа созылады. Осы уақыттың орта шенінде Ай толық тұтылып, ол 1,75 сағатқа созылады. Толық тұтылу кезінде жер атмосферасынан шағылған Күн сәулесінің шамалы мөлшерінің Ай бетіне түсуі салдарынан Ай беті күңгірттенеді. Күн тұтылу тек жаңа Ай, ал Ай тұтылу тек толған ай кезінде (бірақ олардың әрқайсысында емес, тек Күн мен Айдың аспан сферасындағы көрінерлік жолы қиылысатын Ай орбитасының түйіндеріне Күн мен Ай айтарлықтай жақын келгенде) ғана болады. Айдың ең жақын түйіннен бұрыштық қашықтығы 17,9-тан аспаса Күн, ал толған айда бұл қашықтық 12,0-тан аспаса Ай тұтылады. Ай мен Күн түйіндерге неғұрлым жақын болса, тұтылудың ұзақтығы мен фазасы соғұрлым көпке созылады.left ==Тұтылудың жиіліктері== Жер үшін Күн тұтылу Ай тұтылуға қарағанда жиі болады. Жер бетінің белгілі бір аймағында Күн тұтылу орташа есеппен 300 400 жылда рет қайталанады. Әр халықтың жылнамаларында Ай мен Күннің тұтылуы жайында мәліметтер сақталған. Бұл маңызды тарихи оқиғалардың уақытын және бұдан бірнеше мың жыл бұрынғы Ай мен Күннің қозғалысын анықтауға көмектеседі. ==Басқа планеталардың тұтылуы== Юпитердің төрт жарық серігінің планетаға жақын үшеуі әрбір айналым сайын, ал төртіншісі ішінара тұтылады. Осы тұтылуды бақылау арқылы 1675 жылы дат астрономы О.Ремер (1644 1710) алғаш рет жарық жылдамдығын анықтады. Юпитердің қарсы тұруына дейін тек тұтылудың басталу (яғни серіктердің Юпитер көлеңкесіне енуін), ал қарсы тұруынан кейін серіктердің көлеңкеден шығу кезеңін ғана бақылауға болады. Қарсы тұру кезінде Т. көрінбейді, өйткені, ол планета дискісінің арғы жағында болады. Серіктер Юпитер мен Күннің арасынан өткен кезде Юпитер үшін Күн тұтылу болады. Сатурнның серіктері планетаның көлеңкесінен де және оның сақинасының көлеңкесінен де тұтылады. Ал Марс, Уран, Нептун серіктерінің тұтылуларын бақылау қиын болып келеді. == Дереккөздер == Санат:Табиғи құбылыстар 
'''Петр Степанович Бочарников''' (1907, Ресей, Алтай өлкесі, Шаршинск ауданы Ермачиха ауылы 14.4.1944, Молдова, Гура Быкули ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, атқыштар взводының командирі. 1930 жылы Батыс Қазақстанға (Шығыс Қазақстан облысы Алтай қаласы) қоныс аударып, кеніште жұмыс істеді. 1943 жылы ақпанда Бочарников Кеңес әскері қатарына алынып, Әндіжан жаяу әскер училищесін бітірді. Ол және 2-Украина майдандарында болды. 1944жылы сәуірдің 13-інен 14-іне қараған түні Бочарников бастаған взвод Днестр өзенінен бірінші болып өтіп, плацдармды басып алды. Жаудың бораған оғынан бірнеше жауынгер жараланып, 15 жауынгер айнала қорғаныс шебін құрып, шабуылға тойтарыс берді. Оққа ұшқан пулеметшінің орнына келген Бочарников плацдармды қорғап қалды. 14 сәуір күні Гура Быкули ауылына (Молдова) басып кірерде жаудың екі пулемет ұясы мен сарайға бекінген пулеметшілерін жойып, өзі сол жерде қаза тапты. Осындай ерлігі үшін Бочарниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағыньң Батыры атағы берілді (14.09.1944). Ленин орденімен марапатталды. Алтай қаласындағы көшеге Бочарников есімі беріліп, сол көшенің бойындағы бір үйге мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Малғаждар Бөкенбаев''' (6. 3.1924, Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы 2002) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод ко-мандирі, лейтенанты. Қазақта Соғысқа дейін аудандық газетте, сотта еңбек етті. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, 1943 жылдың шілдесінен 1- Беларусь майданы 69-армия 312-атқыштар дивизиясы 1081- атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Оның алғашкы ұрыс жолы Белгород қаласының түбінде басталды. 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын тамамдады. 1944 жылы 20 шілдеде Бөкенбаев десантшылар взводымен бірінші болып Буг (Батыс Буг) өзенінен өтіп, Дорохус елді мекенін (Польша, Хельм қаласынан шығысқа қарай 22 шақырым жерде) басып алды. Позициясын жаудың бірнеше қарсы шабуылынан кұтқарып қалып, сонда берік орнықты. Ұрыс барысында жаудың 102 әскері мен офицерін тұтқындады. Бөкенбаевтың өзі жаудың әскері мен офицерін қолға түсірді. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Бөкенбаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлыгымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыстан кейін жоғары партия мектебін бітіріп (1949), Ақтөбе қаласында қызмет етті. Ақтөбе қаласындағы бір мектепке Бөкенбаев есімі берілген. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Бреусов Владимир Ефимович''' (25.7.1925, Алматы 26.11.2001, Мәскеу) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенанты, пулеметшi. 1942 жылы ФЗО мектебін бітірген соң Қарағанды облысындағы №52-шахтада жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың қазан айында шақырылды. 1943 жылдың шілдесінде майданға жіберілді. 960-атқыштар полкінің (Дала майданы, 53-армия, 299-атқыштар дивизиясы) пулеметшісі Бреусов 1943 жылы 15 тамызда Харьков облысы Дергачев ауданы Полевая кенті тұсындағы ұрыста ерекше козге түсіп, жаудың 10-нан астам әскерін жойды. Осы ерлігі үшін Бреусовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (19.4.1945). 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және «Алтын Жұлдыз», т.б. медальдармен марапатталды. 1946 жылы аға лейтенант Бреусов запасқа шықты. 1951 жылы Алматы заң институтын, кейіннен аспирантурасын бітіріп, экономика ғылымдарының кандидаты болды. Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінде дәріс берді. == Дереккөздер == Санат:25 шілдеде туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:26 қарашада қайтыс болғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО аға лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Бутовск зиратында жерленгендер Санат:Алтын Жұлдыз медалінің иегерлері Санат:Алматы заң институты түлектері Санат:Қазақстан экономистері Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті оқытушылары 
'''Степан Тихонович Түркістан облысы Түлкібас ауданы Шақпақ ауылы 3.3.1963, сонда) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, кіші лейтенанты. Орыстарда Соғысқа дейін есепші болып жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. 1943 ж. кіші лейтенаттар курсын тәмамдап, 1-Прибалтика майданы 334-атқыштар дивизиясы 1126-атқыштар полк құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Оның взводы 1944 жылы 23 маусымда Витебск облысы Козоногово деревнясын азат ету барысында жаудың станокты пулеметін, 20 жау әскерін жойып, адамын тұтқынға алды. Батыс Двина (Даугава) өзенінен өтуде Гринево деревнясында жаудың пулеметін, зеңбірегін істен шығарып, қарсы шабуылын тойтарды. Бреусов шайқаста жаудың әскерін жойып, офицерін қолға түсірді. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін Бреусовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1944). Соғыстан кейін туған ауылына оралып, жергілікті кеңестің терағасы болды. Туган ауылындағы мектепке және бір көшеге Бреусов есімі берілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Павел Тимофеевич Брилин''' (12.7.1913, Ресей, Алтай өлкесі, Родина ауданы,Лубягино селосы 24.6.1969, Шығыс Қазақстан облысы Алтай қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, атқыш. Брилин 1928 жылы отбасымен Қазақстанға (Шығыс Қазақстан облысы Зырянов ауданы Соловьев ауылы) қоныс аударды. Кеңес әскері қатарында Брилин 1935-39 жылдары Қиыр Шығыста шекарашы болды. 1936 жылы Турий Рог ауданындағы, 1938 жылы Хасан көлі маңындағы қақтығыстарға қатысты. Ұлы Отан соғысы басталған кезде майданға жіберілді. 71-гвардиялық атқыштар полкінің (3-Беларусь майданы, 43-армия, 24-гвардиялық атқыштар дивизиясы) жауынгері Брилин 1945 жылы сәуірде Кенигсберг қаласының кірпіш зауытытында болған шайқаста ерекше көзге түсті. Ол бораған оқтың астында бірінші болып зауыт ауласына кіріп, жаудың ондаған әскерін жойды. Жасаған ерлігі үшін Брилинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Даңқ» ордендерімен және медальдармен марапатталды. Соғыс аяқталған соң әскер қатарынан босады. Алтай қаласында тұрып, кен орнында жұмыс істеді. Алтай қаласындағы көшеге Брилин есімі берілді. Жыл сайын ерлер арасында волейболдан Брилин атындағы облыстық турнир өтіп тұрады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Рапоза (Мараньян)''' () Бразилиядағы қала, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Луис қалалық агломерациясы микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64,182 км² шамасында. Халық тығыздығы 332,6 адам/км². == Тарихы == Қала 1994 жылы құрылған. Санат:Мараньян елді мекендері 
'''Сан-Луис (Мараньян)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Луис қалалық агломерациясы микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 957515 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 827,141 км² шамасында. Халық тығыздығы 1.157,6 адам/км². == Тарихы == Қала 1612 жылы құрылған. Санат:Мараньян елді мекендері 
'''Агиар (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пианко микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 344,691 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1961 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Бон-Жезус (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кажазейрас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,421 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,4 адам/км². == Тарихы == Қала 1963 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Консейсан (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапоранга микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17017 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 579,432 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,4 адам/км². == Тарихы == Қала 1881 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Сәуірдің 29''' Григориан күнтізбесінде жылдың 119-шы күні (кібісе жылдарда 120-шы). Жылдың аяғына 246 күн қалады. == Мерекелер == 22px Халықаралық би күні. Ханшайым Бенедиктаның туған күні Жапония, Сёва күні. Қырғызстан, Бішкек қаласы күні == Оқиғалар == 1770 ағылшындық капитан Джеймс Кук Аустралия жағасына алғаш рет аяқ тепті. 2013 Алматылық Қайрат футзал клубы УЕФА кубогының финалында ресейлік Динамоны 4-3 есебімен тізе бүктіріп өз тарихында алғаш рет Еуропаның үздік клубы атанды. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == 1951 Оспан батыр XX ғ. алғашқы жартысында Шығыс Түркістанның тәуелсіздігі үшін күрескен ұлт-азаттық қозғалысының көсемі. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:29 сәуір 
Жармахан Айтбайұлы Тұяқбай '''Жармахан Айтбайұлы Тұяқбай''' (22 қараша 1947 жыл Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Энгельс атындағы кеңшары) Қазақстан мемлекет қайраткері, Заң ғылымдарының кандидаты (1996). == Өмірбаяны == Шанышқылы тайпасы Көрік руынан шыққан. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1971), заңгер. Заң ғылымдарының кандидаты (1996). Кандидаттық тақырыбы: «Қазақстан Республикасының прокуратурасы реформа кезеңінде». 1963-1966 жылдары Шымкент облысы Ленин ауданының Энгельс атындағы кеңшарында жұмыс істеген. 1971 жылдан Шымкент облысының Арыс қалалық прокурорының көмекшісі. 1972 жылдан Шымкент облысының соттарда қылмыстық істердің қаралуын бақылау жөніндегі прокурорының көмекшісі. 1975 жылдан Шымкент облыстық тергеу бөлімінің бастығы. 1978 жылдан Қазақстан Компартиясы Шымкент облыстық комитетінің әкімшілік және сауда-қаржы органдары бөлімінің нұсқаушысы. 1980 жылдан Қазақстан Компартиясы Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшысының көмекшісі, әкімшілік органдары бөлімінің меңгерушісі. 1982 жылдан ҚазКСР прокурорының орынбасары. 1987-1990 жылдар аралығында Маңғышлақ, Гурьев облыстарының прокуроры. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Гурьев облысының №70 Индер сайлау округінен сайланған халық депутаты (1990-1994) Заңнама, заңдылық және құқық тәртібі мәселелері жөніндегі комитет төрағасының орынбасары. 1990 жылдан ҚазКСР бас прокуроры (1991 жылдың желтоқсанынан Қазақстан 1995 жылдан ҚР Мемлекеттік тергеу комитетінің төрағасы. 1997 жылдан Бас прокурордың орынбасары ҚР Бас әскери прокуроры. 1999 жылдан ҚР Парламенті Мәжілісінің 2-ші шақырылымының депутаты (Түркістан облысының №57 Сарыағаш сайлау округінен). ҚР Парламенті Мәжілісінің төрағасы. 2004 жылдан саяси оппозицияда. 2005 жылдың наурызынан «Әділетті Қазақстан үшін» Демократиялық күштер блогы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің төрағасы. 2005 жылы желтоқсанда өткізілген сайлауларда осы қозғалыстың атынан ҚР Президенттігіне кандидат болған. 2006 жылдан бері Жалпы ұлттық партиясының (ЖСДП) төрағасы. ҚР Қауіпсіздік кеңесінің мүшесі (2000-2004). == Ғылыми еңбектері == «Қазақстан реформа кезеңіндегі дамуы» (1997) «Қылмыстық әділет саласындағы ҚР мемлекеттік саясатының құқықтық негіздері» (2004) атты кітаптардың және 30 ғылыми жарияланымның авторы. == Марапаттары == II дәрежелі «Барыс» ордені КСРО және ҚР көптеген медальдарымен марапатталған. КСРО Құрметті қызметкері. Әділет 1-ші сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі. == Отбасы == Әкесі Тұяқбаев Айтбай (1902-1978), ұжымшаршы болған. Анасы Тұяқбаева Тыным (1925-1994). Үйленген. Жұбайы Аптаева Бағила Нығметқызы (1949 жылы туған), математик. Қызы Әзиза (1973 жылы туған); үлдары Шыңғыс (1974 жылы туған); Әділжан (1977 жылы туған). == Дереккөздер == Санат:22 қарашада туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Қазығұрт ауданында туғандар Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Барыс орденінің иегерлері Санат:Достастық орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің төрағалары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақстан Бас Прокурорлары Санат:Қазақстан прокурорлары Санат:Қазақстан Президенттігіне кандидаттар 
'''Игараси (Бразилия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пианко микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6716 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 192,258 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1962 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Итапоранга (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапоранга микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22090 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 468,069 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1865 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Лагоа (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Католе-ду-Роша микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4884 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 177,900 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,4 адам/км². == Тарихы == Қала 1961 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Нова-Олинда (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пианко микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6648 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 84,253 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1890 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Помбал (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Соза микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 888,811 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,4 адам/км². == Тарихы == Қала 1862 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Санта-Элена (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кажазейрас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 210,317 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1961 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Соза (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Соза микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 842 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,56 адам/км². == Тарихы == Қала 1766 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Триунфу (Параиба)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кажазейрас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 222,947 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1961 жылы құрылған. Санат:Параиба елді мекендері 
'''Итапаже''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Солтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Урубуретама микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46598 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 439,501 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,0 адам/км². == Тарихы == Қала 1849 жылы құрылған. ==Статистика== *2003 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143.782.736 адамды құрайды. *Жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім 2003 жылы 3.262, 38 реалды құрайды. *Адами әлеуетті дамытудың 2000 жылға арналған индексі 0,642 құрайды. Санат:Сеара елді мекендері 
'''Алкобаса (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Сегуру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 344 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 505,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1772 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Әмен Елемесұлы Тұяқов''' (1938 жылы 12 ақпанда Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Шайыр ауылында туған) кеңестік және қазақстандық жеңілатлетші. Жеңіл атлетикадан КСРОның Еңбек сіңірген спорт шебері (1965). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1997). Маңғыстау облысының құрметті азаматы. == Толығырақ == Әмен Елемесұлы 1938 жылы 12 ақпанда Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Шайыр ауылында дүниеге келген. 1960 жылы Гурьев педагогикалық инистутының (қазіргі Атырау мемлекеттік факултетін бітірген. == Еңбек жолы == 1960 жылы Қазақстан чемпионаттары мен бірнеше дүркін жеңімпазы. Бапкерлері А.М. Куликова, Б.С. Токарев. 1965 1967 жылдары КСРО чемпионатының 100 жүгіруден күміс меділінің иегері. 1962 1963 жылдары және 1965 1967 жылдары КСРО чемпионатының 200 м-ге жүгіруден алтын медалінің иегері. 1962 1963 жылдары 4*100 метрлік эстафеташылар жарысының чемпионы. 1963 1967 жылдары КСРО халықтары чемпионы. 1966 жылы Еуропа чемпионатында 4*100 метрлік эстафеташылар жарысының күміс жүлдегері Будапешт, Венгрия. 1965 жылы кубок жеңімпазы. Штутгарт. Германия. 1965 жылы АҚШ эстафета 4*100, 39,3 КСРО рекорды. 1966 жылы КСРО-Англия (1966, Лондон), Франция-КСРО (1965, Киев) және Соц. достастық елдері әскерлері арасындағы матчтық кездесулерінің жеңімпазы. 1963 1967 жылдары Ағайынды С. және Г. Знаменскийлерді еске алуға арналған халықар. турнирде 100 және 200 м-ге жүгіруден алтыннан алқа тақты (1963, 1967, Мәскеу). 1962 1967 жылдары Чехословакиялық Рощитский, польшалық Кусатчинский құрметіне арналған халықар. жарыстың жүлдегері (1962 67) болды. Он төрт рет КСРО Қарулы Күштерінің чемпионы атағын иемденді. рет КСРО рекордын жаңартты. 1971 1992 жылдары Алматыдағы Қ.Мұңайтпасов атындағы бапкер 1992 1999 жылдары жеңіл атлетикадан Қазақстан құрамасының бас бапкері қызметтерін атқарды. ==Мемлекеттік марапаттары== Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған. 1965 жылы "Ұлы отан соғысына 20 жыл" медалі 1965 жылы КСРОның "Құрмет белгісі" Ордені 1965 жылы КСРОның Еңбек сіңірген спорт шебері құрметті атағы берілді. 1967 жылы "КСРО Қарулы күштерінe 50 жыл" медалі 1970 жылы "Ерен еңбегі үшін Лениннің туғанына 100 жыл" медалі 1997 жылы ҚР тұңғыш президенті елбасы қолынан "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталды. 2007 жылы елбасының жарлығымен "Құрмет ордені" мен марапатталды. 2011 жылы "ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі 2011 жылы Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы ҚР тұңғыш президенті елбасы жеке алғыс хаттарымен марапатталған. ҚР тұңғыш президенті елбасы жеке айрықша белгідегі "Алтын барыс" төсбелгісінің иегері. Маңғыстау облысының құрметті азаматы. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жеңіл атлеттері Санат:КСРО спорт шеберлері Санат:КСРО чемпиондары Санат:КСРО спортшылары Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері Санат:КСРО жеңіл атлеттері Санат:Маңғыстау облысының құрметті азаматтары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер 
'''Баррейрас''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Батыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Баррейрас микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 036 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 895,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². == Тарихы == 300px Қала 1891 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Кандеяс (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салвадор микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 655 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 264,487 км² шамасында. Халық тығыздығы 297,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1958 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Маскоти (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ильеус-Итабуна микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 114 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 709,253 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1962 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Праду (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Сегуру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 664,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Тарихы == Қала 1896 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Салвадор (Баия)''' Сурет:Montagem Salvador.jpg) Бразилиядағы қала, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салвадор микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 892 625 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 706,799 км² шамасында. Халық тығыздығы 3840 адам/км². == Тарихы == Қала 1549 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Санта-Лузия (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ильеус-Итабуна микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 908 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 785,193 км² шамасында. Халық тығыздығы 19 адам/км². == Тарихы == Қала 1985 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Серринья (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серринья микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 383 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 568,405 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1786 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Тапероа (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Валенса микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 121 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 408,576 км² шамасында. Халық тығыздығы 37 адам/км². == Тарихы == Қала 1569 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Терра-Нова (Баия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кату микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 198,626 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1961 жылы құрылған. Санат:Баия елді мекендері 
'''Алфенас''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 494 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 848,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1869 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Түймекент''' (1993 жылға дейін ''Будённовка'') Жамбыл облысы, Байзақ ауданындағы ауыл, Түймекент ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Сарыкемер ауылынан солтүстікке қарай 18 км жерде, Талас өзені жағалауындағы боз жусан, баялыш, күйреуік, ши т.б. шөптесін өскен сұр, шалғынды, сұр топырақты қуаң шөлейт далада орналасқан. Жер көлемі 77047 га. == Халқы == 4,5 мың адам (2002); 5,1 мың адам (2009). == Тарихы == Ауыл 1993 жылға дейін Буденновка (қолбасшы М.Буденныйдың атымен) деп аталып келген. Іргесі 1924 жылы қызылша өсіретін «Трудовой пахарь» ұжымшарының орталығы ретінде қаланды. Оның негізінде «Түймекент» өндірістік кооперативі, ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. == Инфрақұрылымы == Орта, орталау мектеп, клуб, кітапхана, отбасылық дәрігерлік амбулатория т.б. мекемелер бар. == Дереккөздер == Санат:Байзақ ауданы елді мекендері 
'''Алтероза''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 982 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 366,101 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1938 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Андрадас''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 956 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 467,403 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1890 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Андреландия () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Андреландия микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 004,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1866 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Ареаду''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 280,754 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1925 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Баэпенди''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 751,748 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1856 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Ботельюс''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 732 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 333,666 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1911 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Калдас (Бразилия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 713,634 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1813 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Камбукира''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 246 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1911 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Камбуи () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Позу-Алегри микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 484 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 242,859 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1892 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Кампанья () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Варжинья микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 336,033 км² шамасында. Халық тығыздығы 46 адам/км². == Тарихы == Қала 1737 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Түлкібас''' орта ғасырдағы елді мекен. Түркістан облысы Түлкібас ауданы Түлкібас станциясының маңында орналасқан. 1940 жылы Жамбыл археологиялық пункті (жетекшісі Г.И.Пацевич) зерттеп, сегіз жерден тұрақты мекен-жайлардың орнын тапқан. Оның көрінісі: биіктігі м-ден 10–15 м-ге дейін, аумағы 45×36 м, 56×56 м, 103×177 т.б. мөлшердегі әр түрлі төбешіктер. Зерттеу кезінде мекен үстінен көптеген көзе сынықтары табылған, сондай-ақ кейбір қорғаныс жүйелері, гранит тастардан қаланған іргетастар сақталған. Құрылыс жүйелеріне, зат қалдықтарына қарағанда Түлкібас 8–12 ғасырларда өмір сүрген. Тұрғындары жартылай егіншілікпен және мал шаруашылығымен айналысқан. Санат:Қазақстан көне қалалары 
'''Кампестри () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 577,152 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,6 адам/км². == Тарихы == Қала 1830 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Кашамбу () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 079 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100,203 км² шамасында. Халық тығыздығы 240,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1901 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Кристина () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итажуба микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 592 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 311,925 км² шамасында. Халық тығыздығы 34 адам/км². == Тарихы == Қала 1774 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Крузилия''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Андреландия микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 523,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1948 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Касия''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасус микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 643,866 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1890 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Эстива''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Позу-Алегри микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 872 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 245,295 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1948 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Эстрема''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Позу-Алегри микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 243,099 км² шамасында. Халық тығыздығы 94 адам/км². == Тарихы == Қала 1901 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Гонсалвис (Бразилия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Позу-Алегри микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 187,596 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1963 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Ибираси''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасус микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 491 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 598,801 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1923 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Илисинеа''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Варжинья микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 825 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 376,004 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,4 адам/км². == Тарихы == Қала 1953 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Түндік''' Бұл сөзді естігенде, киіз үйдің шаңырағына жабылатын төрт баулы киіз еске түседі. «Киіз үйдің туырлық, түндігін, шилерін де былай қояйық» (М. Дүйсенов, Ант). Ертедегі түркі тайпаларында «туңлуқ» сөзі қазіргі түсінігіміздегі «терезе» мағынасында қолданылған. Осы мағына якут тілінде «түннүк» тұлғасымен беріледі. Осылардың қайсысы болмасын туынды мағыналар деп қарауға тура келеді. Өйткені, ескі, көне түркі тілдері саналатын чуваштарда «теенни» сөзі «тесік, саңылау» мағыналарында қолданылады. моңғол тілінде осымен тұлғалас келетін «тооно» тұлғасы біздегі «шаңырақ» түсінігін береді. Бұл да туынды мағына. Біздің тілімізде «тесік» мағынасын беретін «теенни» тұлғасына тиісті жұрнақ қосылуы нәтижесінде (теенни дік тендік түндік) киіз үйге әрі жарық беретін, әрі түтін шығатын «түндік» атауы пайда болған. Ол тесікті қажетті кезде жауып тұратын киіз де осы атауға ие болған. '''Түндік''' киіз үй шаңырағын жабатын киіз. Төртбұрышты пішіліп, шаңырақ диаметірінен 50-60 сантиметрдей молдау жасалады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Киіз үй 
'''Итажуба''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итажуба микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 812 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 290,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 312,7 адам/км². == Тарихы == Қала 1819 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Итамонти''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 801 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 430,597 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1938 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Итаньянду''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 143,938 км² шамасында. Халық тығыздығы 98,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1923 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Жакутинга () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 090 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 347,273 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1901 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Ламбари () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 859 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 213,139 км² шамасында. Халық тығыздығы 93,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1901 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Машаду () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 583,752 км² шамасында. Халық тығыздығы 65 адам/км². == Тарихы == Қала 1881 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Муньос (Бразилия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Позу-Алегри микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 190,563 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1953 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Ору-Фину''' () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 533,795 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1749 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Парагуасу () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 748 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 419 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1911 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Пасус () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасус микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 339,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 60 адам/км². Қала мерекесі 14 мамыр. == Тарихы == Қала 1858 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Түпқараған түбегі''' Маңғыстау облысының орналасқан түбек. Каспий теңізіне сұғына кіріп жатыр. ==Сипаттамасы== Ұзындығы 65 км, ені 35 км. Ауданы 2,5 мың км2. Жер бедері үстірт тәріздес толқынды-жонды болып келеді. Абс. биіктігі солтүстіктен оңтүстікке қарай 203 м-ден 30 м-ге дейін төмендейді. Жер бедері қатты тілімделген. Түбектің жағалаулары тік жарлы, құламалы. Солтүстік жағаларында теңіз бетіне шығып жатқан тастар кеңінен таралған. Ал батыс, оңтүстік жағаларында теңіз астындағы, кей жерлерде теңіз бетіндегі тастар айқын байқалады. Түбектің көтеріңкі орталық бөліктері юра және бор кезеңдерінің құмтас, әктастарынан түзілген. Кей жерлерде олардың бетін неоген кезеңінің конгломерат қабаттары жапқан. Сармат тайпасынің бақалшақтасты әктастары жиі кездеседі. Олар құрылыс материалдары ретінде кеңінен пайдаланылады. ==Климаты== Түбекті теңіз үш жағынан қоршап тұрғанымен климаты Теңіздің ықпалы жағалау бойында ғана байқалады. Ішкі құрлыққа қарағанда жағалау қыста жылырақ, жазда ыстығы сәл төмендейді. Орташа жылдық температура 11,1°С. Қаңтар айының орташа температурасы –3,2°С, шілдеде 25,6°С. Бірақ қыс кезінде абсолюттік минимум –26°С-қа, ал жазда абсолюттік максимум 43°С-қа дейін көтеріледі. Орташа жылдық температураның 10°С-тан жоғары жиынтығы 3854°С. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлш. 214 мм. Қар жамылғысы жұқа, 10 см-ден аспайды. Тұрақты қар жамылғысы 18 күн ғана сақталады. Теңіз жағалауында жел ай бойы соғады, кейде теңіз дауылдарына айналады. Жазда солтүстік, солтүстік-батыс желдері басым, ол циклондармен байланысты, ал қыста шығыстан соғады. Желдің орташа жылдық жылдамдығы м/с. Бұл Қазақстандағы ең жоғарғы көрсеткіш. Түбекте өзен торы мүлдем жоқаласы Оның әктас және құмтастарының өте кеуекті қуыстарында жер асты грунт сулары қалыптасады, олардың тереңдігі 10 30 шамасындауылы Сай-жыралар мен ойпаң жерлердің етектерінде жаңбыр мен қар суларынан жиналған бұлақтар мен атан құдықтар бар. Құдықтар шыңырау тереңдігімен ерекшеленеді. Дені таспен өріліп, ауыз жағы шегенделген. Ғасырлар бойы сақталып келе жатқан бұл құдықтардың өз аттары бар: Борлы, Қыштық, Тұщықұдық, Шыңырау, т.б. Тереңдігі 50 60 м-ге жетіп, олардың мал шаруашылығы үшін маңызы зор болған. Қазіргі кезде техниканың күшімен құдық суын пайдалануға мүмкіндік туды. ==Топырағы мен өсімдіктері== Түбектің топырақ құраушы тау жыныстарын 1,5 тереңдіктегі әктастарды жапқан саздақтар құрайды. Әктас жер бедерінің көтеріңкі бөліктерінде (әсіресе теңіз жағалауларында) жер бетіне шығып жатыр. Жазық жерлердің солтүстігіндегі шөлдің сор-сортаңды шақпақтасты қоңыр топырағында астық (сарпент бозы, мортық, таспашөп), және өсімдік топтары өседі; ал ойлы-қырлы жерлерінде олар бозжусанды бұйырғын, тасбұйырғын және бұталы-бозжусан топтарымен алмасады. Түбек жері жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Каспий теңізі түбектері 
'''Сан-Лоренсу () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 143 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 583,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1927 жылы құрылған. елді мекендері 
() Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Варжинья микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 737 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 825,924 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,4 адам/км². == Тарихы == Қала 1760 жылы құрылған. == Атақты адамдар == Пеле әйгілі бразилиялық футболшы елді мекендері 
'''Варжинья () Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Варжинья микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 093 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 395,647 км² шамасында. Халық тығыздығы 314,7 адам/км². == Тарихы == Қала 1882 жылы құрылған. елді мекендері 
() Бразилиядағы муниципалитет, штатында орналасқан. Солтүстік-батыс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Роза микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 113,646 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1992 жылы құрылған. == Географиясы == Ауданның климаты: субтропиктік ылғалды. елді мекендері 
'''Алуминиу (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сорокаба микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,739 км² шамасында. Халық тығыздығы 195,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1991 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Диадема (Бразилия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Паулу микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 779 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 12.619,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1959 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == Santos FC Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Элдораду (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 656,73 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Қала 1845 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Игуапи''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 782 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 980,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1538 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Итаньяэн''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итаньяэн микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 599,017 км² шамасында. Халық тығыздығы 152,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1532 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Итарири''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итаньяэн микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 272,777 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1948 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
''Руна жазбалары''. '''Түрген тас жазбалары''' Түрген өзенінің жоғарғы арнасының беткейіндегі жартастарға қашалған суреттер мен жазулар. Жазу төрт жерден табылған. Оның үшеуі жартастарға салынған тау ешкілері, бұғы-маралдар мен адамдар бейнесі, сондай-ақ түрлі таңбалар, кей жерлерде руна жазбалар кездеседі. Түрген тас жазбаларының 3-еуін 1937 жылы Түрген археологиялық экспедициясы, ал 4-еуін 1958 жылы С.Аманжолов зерттеген. Жазу сыры толық ашылмаған. Санат:Қазақстан мәдениеті 
() Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 970 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 708,382 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1927 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Жукия''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 820,961 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1948 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Ловейра (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жундиаи микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 553 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,349 км² шамасында. Халық тығыздығы 533,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1965 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Миракату''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 000,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1872 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Монгагуа''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итаньяэн микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 143,171 км² шамасында. Халық тығыздығы 328,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1959 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
() Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итаньяэн микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 671,113 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1929 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Перуиби''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итаньяэн микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 326,214 км² шамасында. Халық тығыздығы 200 адам/км². == Тарихы == Қала 1959 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Пьедади (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пьедади микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 972 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 745,536 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,7 адам/км². == Тарихы == Қала 1840 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
() Бразилиядағы қала, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 964 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 359,691 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1953 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Прая-Гранди (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сантус микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 149,079 км² шамасында. Халық тығыздығы 1.646,0 адам/км². == Тарихы == Қала 1967 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
right'''Түр Және Тек'''– логикада кластар арасындағы қатынастарды түсініктер көлемінде көрсететін категориялар. Класс пәндерін қорытындылайтын ұғым бірі-біріне салыстырмалы түрде алғанда тектік және түрлік деп аталады. Мысалы, жануарлар ағза тұрғысынан түр; ==Дәрменсіз, әлсіз түр == Дәрменсіз, әлсіз түр (Уязвимый вид) немесе іс-әрекет адамға оңай олжа болатын немесе тіршілік ортасын аздап өзгертетін ағза түрлері. ==Дереккөздер== Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау 
'''Режистру (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 716,331 км² шамасында. Халық тығыздығы 80 адам/км². == Тарихы == Қала 1945 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Салту (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сорокаба микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 552 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 134,258 км² шамасында. Халық тығыздығы 808,5 адам/км². == Тарихы == Қала 1698 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Санта-Изабел (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуарульюс микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 001 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 361,494 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1832 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Санту-Андре (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Паулу микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 667 891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 174,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 3.850,6 адам/км². == Тарихы == Қала 1553 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
() Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу штатының оңтүстік жағалауы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Режистру микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 052,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1958 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Сан-Висенти (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сантус микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 148,424 км² шамасында. Халық тығыздығы 2219,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1532 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Тапираи (Сан-Паулу)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пьедади микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 666 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 755,293 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1959 жылы құрылған. Санат:Сан-Паулу елді мекендері 
'''Идроландия (Гояс)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Орталық Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гояния микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 944,238 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,1 адам/км². == Тарихы == Қала 1948 жылы құрылған. Санат:Гояс елді мекендері 
'''Триндади (Гояс)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Орталық Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гояния микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 599 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 713,280 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,6 адам/км². == Тарихы == Қала 1940 жылы құрылған. Санат:Гояс елді мекендері 
'''Белен (Пара)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Белен агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Белен микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1408847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1065 шаршы шақырым шамасында. Халық тығыздығы 1322,3 адам/шаршы шақырымына. == Тарихы == Қала 1616 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Түркебаев Едіге жылы туған, Алматы облысы Райымбек ауданы Жалаңаш ауылы 2016) экономика ғылымының докторы (1976), профессор (1982), Қазақстан Республикасы ғылым академиясының академигі (2003), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1979). ==Қысқаша өмірбаяны:== 1951 жылы Мәскеу болат және қорытпа институтын бітірген; 1957 жылы осы институттың аспирантурасын бітірген; 1951–1954 жылдары Қазақ металлургия зауытында болат қорытушы шебер, цех бастығы, мартен цехы бастығының орынбасары; 1957–1961 жылдары Қазақстан ғылым академиясының Металлургия және кен байыту институтында кіші ғылыми қызметкер, Қарағанды институтының ғалым-хатшысы; 1961–1965 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында бас инжинердің орынбасары, бас металлургі; 1965–1977 жылдары Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының жанындағы Экономикалық ғылыми-зерттеу институты директорының орынбасары; 1977–1988 жылдары институт директоры; 1988–1996 жылдары Қазақ ұлттық техникалық университетінде кафедра меңгерушісі; 1996 жылдан профессор қызметтерін атқарды; 1974 жылы проблемы повышения эффективности развития размещения цветной металлургии Казахстана»'' тақырыбында докторлық диссертация қорғады. рет ''«Құрмет Белгісі»'' орденімен марапатталған. 
'''Итайтуба''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итаитуба микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62 040,947 км² шамасында. Халық тығыздығы 1,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1856 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Мараба''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мараба микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 801 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15 092,268 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1913 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Мараканан (Пара)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салгаду микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 046 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 780,724 км² шамасында. Халық тығыздығы 37.2 адам/км². == Тарихы == Қала 1885 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Писарра (Бразилия)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Реденсан микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 312,485 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,3 адам/км². == Тарихы == Қала 1995 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Портел (Пара)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Маражо мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Портел микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25 384,779 км² шамасында. Халық тығыздығы 1,7 адам/км². == Тарихы == Қала 1758 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Реденсан (Пара)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Реденсан микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 823,787 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,9 адам/км². == Тарихы == Қала 1982 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Сантарен (Пара)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Байшу-Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сантарен микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22 887,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 12 адам/км². == Тарихы == Қала 1661 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Обидус (Пара)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Байшу-Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Обидус микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 582 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28 021,287 км² шамасында. Халық тығыздығы 1,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1867 жылы құрылған. Санат:Пара елді мекендері 
'''Нова-Олинда (Токантинс)''' () Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Арагуаина микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 653 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1566,237 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1980 жылы құрылған. Санат:Токантинс елді мекендері 
'''Месиас ''' () Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Алагоана микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 697 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 113,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,41 адам/км². == Тарихы == Қала 1962 жылы құрылған. Санат:Алагоас елді мекендері 
'''Түркеш қазіргі Батыс Қазақстан облысы 1875, сонда) -халық күйшісі. Түркеш жасынан ән-күйге бейім болды. Байбақты, Баламайсан, Байжұма, Есжан күйлерін орындаған домбырашыларды тыңдап, олардың өнерінен үлгі-өнеге алды. Өз өмірін, өнерін әділетсіздік пен озбырлықка қарсы күрес жолына жұмсады. Сол үшін атқа мінерлердің қудалауына үшырап, Орал, Астрахан түрмелеріне қамалды. Түркеш шығармаларының негізгі арқауы азаттықты аңсаған халық өмірі болды. Оның "Қарабас", "Қоңыр ала", "Салық өлген", "Аңшылық", "Теріс какпай", "Көңіл ашар", "Байжұма", "Аксақ құлан" т.б. күйлері бар. Түркештің күйлері Қазақ академия халық аспаптар оркестрінің репертуарынан берік орын алды. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Канарана ''' () Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Канарана микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 329 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10 834,325 км² шамасында. Халық тығыздығы 1,8 адам/км². == Тарихы == Қала 1975 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Комодору ''' () Бразилиядағы қала, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Паресис микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 939 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21 743,362 км² шамасында. Халық тығыздығы 0,82 адам/км². == Тарихы == Қала 1986 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Седру ''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Пернамбуку штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салгейру микрорегионының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 144 км² шамасында. Халық тығыздығы 71 адам/км². == Тарихы == Қала 1964 жылы құрылған. елді мекендері 
'''Порту ''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Көлемі бойынша екінші орын алатын (Лиссабоннан кейін) орталық аттас округтi және муниципалитет болып табылатын Португалия қаласы. Порту iрi қалалық агломерацияның орталығы Үлкен Порту. Солтүстік Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын микрорегионының құрамына кіреді. Халық саны 240,0 мың Үлкен Порту 1,75 млн адам. Қала және муниципалитет Үлкен Портудағы аймақ, Солтүстік аймақ жане субөлкеге кіреді. Ескі әкімшілік бөлуі бойынша Долу-Литорал провинциясына кірді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 252,713 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,9 адам/км². == Орналасуы == Порту қаласы Португалия астанасы Лиссабоннан 270 км солтүстікке карай орналасқан. Порту қаласының тарихи орталығы Дору өзенінің оң жағалауында, яғни Атлант мұхитының құйылысына бірнеше километр жерде орналасқан. Қала орталығы ЮНЕСКО Бүкiләлемдiк мәдени меншiгімен жарияланған. Муниципалитет шектеседi: солтүстікте Матозиньюш шығыста Гондомар оңтүстікте батыста Атлант мұхитымен dos Sao Porto-Ponte Dom Luis Ponte Dom Luis I-2011-gje.jpg dos Carmelitas do Porto-Bahnhof Sao == Тарихы == Қала 1920 жылы құрылған. Санат:Пиауи елді мекендері 
'''Флориану ''' () Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Флориану микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 921 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 409,664 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². == Тарихы == Қала 1897 жылы құрылған. Санат:Пиауи елді мекендері 
'''Пату ''' () Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Лечче провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1744 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 218 адам/км². Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Пошта индексі 73053. Елді мекеннің қамқоршысы әулие San Michele Arcangelo. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0833 752061 == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ұлттық статистика институты Санат:Апулия елді мекендері 
'''Алвор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Портиман құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 326,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Алгош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2946 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Алжезур (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алжезур құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 167,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Сәуірдің 30''' Григориан күнтізбесінде жылдың 120-шы күні (кібісе жылдарда 121-ші). Жылдың аяғына 245 күн қалады. == Мерекелер == Өрт қауіпсіздігі күні Бала күні Парсы шығанағының ұлттық күні. == Оқиғалар == 1789 Джордж Вашингтон толық дауыс жинап алғашқы АҚШ президенті болып сайланады. 1803 АҚШ Франциядан Луизиананы акрына цент бағамы бойынша сатып алған. 1900 Гавай аралдарын АҚШ аннексиялайды. 1939 Нью-Йоркте әлемдік өндіріс көрмесі ашылып, содан бастап АҚШ қалыпты телевиязилық толқын таратыла бастайды. 1945 Адольф Гитлер өзінің бункерінде өзін өзі өлтіреді. 1975 Вьетнам халық армиясы Сайгонды алып Вьетнам соғысы аяқталады. 1992 Женевада Еуропалық элементар бөлшектер физикасы (CERN) қызметкері ағылшын Тим Бернерс-Ли () жасаған Әлемдік ғаламтор технологиясы (World Wide Web) барлығына тегін деп жарияланды. == Туғандар == 1777 жыл Карл Фридрих Гаусс (1855 жылы қ.б.), керемет неміс математигі, астрономы және физигі 1857 жыл Эйген Блейлер (Блюле) (1939 жылы қ.б.), швейцариялық психиатр әрі психолог. Шизофрения ұғымын алғаш енггізіп, оны жеке ауру ретінде сипаттаған. 1901 жыл Саймон Смит Кузнец (1985 жылы қ.б.), америкалық экономист, жебірей, 1971 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты. 1902 жыл Теодор Уильям Шульц () (1998 жылы қ.б), америкалық экономист, «жаңа экономикалық зерттеулері үшін… дамушы елдерге қолданбалы» (Артур Льюиспен бірге ()) 1979 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты == Қайтыс болғандар == 1945 жыл Адольф Гитлер (1889 жылы т.), Германия мемлекет басшысы (1933—1945 жж.). == Сыртқы сілтемелер == Санат:30 сәуір 
left '''Түркістан Автономиясы''' немесе '''Қоқан автономиясы''' Түркістан өлкесі халықтарының өзін-өзі басқаруын қамтамасыз ету мақсатында 1917 жылы 28 қарашада Ресей мемлекеті құрамында құрылған автономиялы мемлекет. Оның өмірге келуіне кеңестік биліктің Түркістан халықтарының өзін-өзі басқару құқығын мойындамауы түрткі болды. 1917 жылы Қазан төңкерісі жеңген соң, 22 қараша күні Ташкентте өз жұмысын аяқтаған 3-Түркістан өлкелік кеңестер съезі өлкеде кеңес билігінің орнағанын, соған байланысты Түркістан Халық Комиссарлары Кеңесінің құрылғанын, өлкедегі биліктің ендігі уақытта соның қолына өтетіндігін мәлімдейді. 14 мүшесі бар бұл үкіметтің құрамында жергілікті мұсылман халықтарының бірде-бір өкілі жоқ еді. Бұл кеңестік биліктің отаршылдық сипатын танытқан оқиға болатын. Бұған жауап ретінде қүрамында Мұстафа Шоқай, Махмұд Бехбудий, т.б. бар "Түркістан өлкесі мұсылмандар кеңесі" 26 қараша күні Қоқан қаласында 4-Түркістан өлкелік төтенше мұсылмандар съезін шақырды. Үш күнге созылған съезд 28 қараша күні Түркістан өлкесін '''Түркістан автономиясы''' деп жариялап, Түркістан Құрылтайын шақырғанға дейін саяси биліктің Түркістан Уақытша Кеңесі мен Түркістан халық билігіне өтетіндігі жөнінде қаулы қабылдады. Түркістан Уақытша Кеңесі құрамына барлығы 54 адам енді, оның 32-сі Түркістаннан Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына сайланған депутаттар еді. Бұлардың арасында негізгі тұрғындары қазақтардан тұра¬тын Сырдария мен Жетісу облыстарынан 11 өкіл бар болатын. Кеңес құрамында, сондай-ақ мұсылмандар съезі сайлаған өкілдермен бірге, каланың өзін-өзі басқару ұйымдары съезінің өкілі, түрлі өлкелік "еуропалық" ұйымдардың 13 өкілі бар болатын. Түркістан Уақытша Кеңесі 12 орыннан тұрған Түркістан автономиясының Уакытша үкіметін бекітті. Съезд Түркістан өлкесіндегі барлық халықтардың құқығын сыйлап, қорғайтындығын мәлімдеп, өлкенің барлық мұсылман, орыс, т.б. тұрғындарын Түркістан автономиясы төңірегіне топтасуға шақырды. Сонымен, 1917 жылы қарашада Түркістанда қос билік орнап, оның алғашқысы кеңестік негізде құрылып, ең алдымен ресейлік қоныс аударушылардың мүддесін көздеп, жағдайын нығайта түсуге қызмет ететіндігін білдірсе, соңғысы отарлық езгіге қарсы, діни және ұлттық негізде құрылып, жергілікті халықтардың өзін-өзі бас¬қару құқығын баянды ету басты мақсаты екендігін жариялады. Түркістан Уақытша үкіметінің төрағасы және Ӏшкі істер министрі болып Мұхамеджан Тынышпаев, Ӏшкі істер министрінің орынбасары болып заңгер Ә.Оразаев бекітілді. Уақытша үкіметтің Сыртқы істер министрі қызметіне Мұстафа Шоқай тағайындалды. Көп ұзамай Түркістан автономиясы үкіметінің төрағасы Мұстафа Шоқай болды. Түркістан автономиясының құрылуын Түркістан өлкесінің жергілікті халықтары зор қуанышпен карсы алып, оған қолдаушьшық танытуға даяр екендіктерін білдірді. 1918 жылы қаңтарда Түркістан қаласында өткен Сырдария қазақтарының съезі Сырдария облысы Алаш автономиясы жарияланғанға дейін Түркістан автономиясы құрамында болатындығын білдірді. Халық зор үміт артқан Түркістан автономиясын 1918 жылы ақпанда Кеңес үкіметі қарулы күшпен таратып, оның бірнеше мүшелерін тұтқынға алды. ==Дереккөздер== Санат:1917 жылы құрылғандар Санат:Тарихи мемлекеттер 
'''Алкотин (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алкотин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1099 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 129,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Алмансил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8795 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Алте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 94,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 23 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Алтура () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Каштру-Марин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 920 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 176,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Алферсе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Моншике құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 512 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 95,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Амейшьял (Лоле)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 121,35 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 412 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Бишпу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Бенафин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
Сурет:Туркестан px|XX ғасыр басындағы Түркістан '''Түркістан Ресей империясының 1867—1917 жылдар аралығындағы аймағы. 1867 жылы Жетісу, Сырдария облыстарынан құралды. Солтүстігінде Торғай,Ақмола, Семей облыстарымен; шығысында Шығыс Түркістанның Жоңғар, Үрімжі аймағымен; оңтүстігінде Қашғариямен, Памир, Бұхар жері, Хиуа хандығымен, батысында Арал теңізімен шектесті. 1868 жылы Түркістан патша өкіметі жаулап алған Зеравшан округі, 1871 жылы Құлжа аймағы, 1873 жылы Әмудария аймағы қосылды. 1876 жылы бұрынғы Қоқан хандығының орнына Ферғана облысы құрылды. Түркістан 038 119 адам тұрды. Халық санының көптігінен Сырдария (1 094 557 адам), Жетісу (758 250) облыстары, ал халқының тығыздығынан Зеравшан, Ферғана облыстары ерекшеленді. Түркістан қазақтар 532 790, өзбектер 970 420, құрамалар 77 330, қарақалпақтар 58 770, орыстар 59 280, тәжіктер 137 280 адамды кұрады. Өлкенің әкімшілігі Ташкент қаласында орналасты. Сонымен қатар мұнда әскери губернаторлықты округ әскерінің қолбасшысы, Сырдария облысы мен уезінің, Құрама уезінің әкімшілігі орналасты. Жетісудың орталығы Верный, Ферғананікі Марғилан, Зеравшан округінікі Самарканд, Құлжа ауданының орталығы Құлжа, Әмудария бөлімшесінің орталығы қалалары болды. 1886 жылғы "Түркістан өлкесін басқару жөніндегі ереже" бойынша Түркістан Сырдария, Жетісу, Самарканд облыстарына бөлінді. Өлкені басқару жүктеліп, облыстарды әскери губернатор мен облыстық басқарма, ал уездерді уезд (ояз) бастығы басқарды. Уездер болыстарға, болыстар ауылдарға бөлінді. Түркістан барлық билік отаршылдар қолына шоғырланды. Жергілікті халық өкілдері басқару жүйесінің төменгі сатыларына болыстар мен ауылнайлар қызметіне ғана тартылды. Түркістан көшпелі халықтар қазына пайдасына әрбір шаруашылықтан сом төлеуге міндетті болып белгіленді. Бұған қоса елді мекендердің үстімен өткен патша әскерлерін үй және отынмен қамтамасыз ету де жергілікті халықтың мойнына жүктелді. Патша өкіметінің отаршылдық саясатына карсы Түркістан 1898 жылы Әндіжан көтерілісі болды. 1916 жылы Түркістан көлемінде Жетісуда, Сырдарияда, Ферғанада ұлт-азаттық көтерілістің ірі ошақтары болды. Бұл көтеріліс патша үкіметінің әскери күшімен аяусыз басып, жаншылды. 1917 жылы Ақпан төңкерісінен кейін Түркістан жойылды. Өлкедегі барлық билік Уақытша үкіметтің Түркістан комитеті қолына көшті. ==Дереккөздер== Санат:Ресей империясы 
'''Бенсафрин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1533 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 78,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Боликейме''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Бордейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алжезур құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 492 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Буденш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Бишпу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Вакейруш (Алкотин)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алкотин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 145,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Бишпу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3462 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 542 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 1177,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Гиа (Албуфейра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Албуфейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 630 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 196,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Жиойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алкотин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Түркістан Уәлаятының Газеті'''– Ташкентте ведомости''' газетіне қосымша ретінде тұңғыш қазақ тілінде шыққан аударма газет (1870 82). Түркістан ресми органы. Бұл тек қазақ тілінде емес, жалпы Ресей империясының қол астындағы барша түркі халықтары тілінде шыққан алғашқы мерзімді басылым болды. ''“Түркістан Уәлаятының Газеті”'' белгілі мақсатта патша үкіметінің шешімі бойынша жергілікті әкімшіліктің бақылауымен және қаржыландырумен шыққан ресми газет. Оның пайда болуының және мерзімді басылым ретінде қалыптасуының негізгі обьективті алғышарты қазақ жерін отарлаудың одан әрі күшеюі болды. Газет патшаның отаршылдық саясатына көмектесу, Ресейге жаңадан қосылған өлкенің табиғат байлығын орыс капиталының талабына сай жан-жақты зерттеу мақсатында 12 жыл бойы шығып тұрды. Сонымен қатар газет бұқараның санасын уландыру, жергілікті мұсылман халықтарын өздерінің дінінен, тілінен, ділінен айыру, түптеп келгенде орыстандыру мақсатында пайдаланылды. “Түркістан Уәлаятының Газетінің” алғашқы редакторы шығыстанушы Ш.М. Ибрагимов болды. Газет алғашында ведомости”'' газетінің қосымшасы ретінде айына төрт рет, екі саны қазақша, екі саны өзбекше, 200 250 таралыммен шығып тұрды. өлкеде болып жатқан әлеуметтік, мәдени, т.б. сипаттағы үрдістер газет бетінде белгілі бір дәрежеде бейнеленді. “Түркістан Уәлаятының Газеті” шығып тұрған кезең қазақ халқының тарихында оларды толық және түпкілікті отарлау мақсатында жүргізілген кең көлемді шаралардың басталуымен ерекшеленеді. Сондықтан “Түркістан Уәлаятының Газеті”, ең алдымен Ресей империясының Түркістан жерін отарлау тарихының дерек көзі болып табылады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер Санат:Орыс тілді газеттер 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1070 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 169,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Картейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 427 адам/км². == Тарихы == Аудан 1297 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Кашопу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 024 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 197,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Каштру-Марин (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Каштру-Марин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 047 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Келфеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Ольян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13289 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 617,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Керенса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Консейсан (Тавира)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Лагоа (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 059 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Луш (Лагуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3068 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
Туркестан '''Түркістан Уезі'''– 1867 ж. Сырдария облысы құрамында құрылған. Негізгі халқы қазақтар мен өзбектер болды. Түркістан қараған әкімшілік аймақ. Облыстың Перовск, Шымкент у-дерімен және Ақмола облысының Сарысу уезiмен шектесті. Орт. Түркістан қ. болды. Түркістан Уезі ашылған кезде ондағы қазақтар 61400 адамды құраған. Сондай-ақ Түркістан Уезі аумағында 9905 сарт, 270 орыс, 67 татар, 61 бұхаралық еврей тұрған. ''“Уақытша ережеге”'' сәйкес Түркістан Уезі қазақтары түтін салығын, земство салығын, қалалық уч-щеге, егу жұмысына салық төлеуге міндеттелді. Олар бұдан бөлек әр түрлі еңбекпен өтейтін міндеткерліктер атқарды. Уездегі сарттар жер салығын төледі. 1879 1880 ж. болған жұт кезінде Түркістан Уезі-нде 24469 түйе, 7657 жылқы, 162440 қой, 7667 сиыр қырылып, қазақтардың қо-лында 7615 түйе, 5028 жылқы, 28983 қой, 3210 сиыр қалған. Бұл жұт Түркістан Уезі-нің экон. жағынан құлдырауына әкеліп соқтырды. Аштық салдарынан Түркістан Уезі халқының көршілес у-дерге жаппай көшуі басталды. Соның нәтижесінде уез халқы кеміп, 1884 ж. 44321 адамды құрады. 1886 ж. Түркістан Уезі таратылып, оның аумағы Шымкент және Перовск у-дерінің құрамына қосылды. == Сілтемелер: == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том Санат:Уезд 
'''Мармелете''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Моншике құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 087 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 147,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алкотин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1384 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 134,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Портиман құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 88,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Ольян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 75,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 959,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Монтенегру (Фару)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5336 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 231,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Моншике (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Моншике құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 153,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Оделейте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Каштру-Марин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 934 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 141,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Одесейше''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алжезур құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 927 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 45 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Одиашере''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5522 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 91,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Түркітану''' немесе түркі тілінде сөйлейтін халықтардың тілін, этнографиясын, тарихын, ауыз әдебиетін, мәдениетін зерттеу нәтижесінде қалыптасқан. Шығыстану ғылымының жеке саласы. Түркітану атауы ғылыми айналымға алғаш Орхон-Енисей (Орхон жазба ескерткіштері, Енисей жазба ескерткіштері), көне ұйғыр, манихей, т.б. жазба ескерткіштердің зерттелуіне байланысты еніп, дамыған. Бұл жазбалар Орталық Азия мен өзге де аймақтарды мекен еткен ежелгі түркі тайпаларының тарихын, тілін, әдеби ескерткіштерін, рухани және материалдық мәдениетін зерттеуде аса құнды деректеме саналады. Бұдан кейін Түркітану орта ғасырдағы араб, парсы, түркі тілінде жазылған тарихи жылнамаларды, филологиялық және географиялық шығармаларды зерттеу негізінде дами түсті. Түркітанудың пән ретінде дамуында XIX–XX ғ.ғ. зерттеле бастаған әдеби трактаттар мен филологиялық шығармалардың маңызы зор болды. Бұлардың қатарына түркі тайпалары туралы лингвистикалық, тарихи этнографиялық, фольклорлық деректерді жүйеге келтіре отырып жазылған алғашқы ғылыми еңбектер Махмұт Қашқаридың «Диуани лұғат ат-түрк» атты сөздігі, Жүсіп Баласағұнидың «Құтадғу білік» атты әдеби дидактикалық шығармасы, ортағасырлық түркі халықтарының тарихынан, шығу тегінен мәліметтер берген Мұхаммед Хайдар Дулатитың «Тарихи Рашиди», Қыдырғали (Қадырғали) Жалайыридың «Жылнамалар жинағы», Рашид әд-Диннің «Жамиғ Ат-Тауарих», т.б. шығармалары жатады. Мұның бәрі XIX ғ-дың 2-жартысы мен XX ғ-дың 1-жартысында Түркітанудыңдың қалыптасып, орнығуына жағдай туғызды. Әлем халықтары ішінде түркі халықтары өзіндік тіл, тарих, мәдениет, салт-дәстүр айрықша орын алады. Түркітанудың дараланып, өз алдына жеке ғылым саласына айналуының ең басты себептерінің бірі Орхон, Селенга, Енисей, Талас, т.б. өзендер алқаптарынан сан алуан тасқа шекілген (руникалық) жазулар, мүсін тастар мен арнайы жасалған жазба ескерткіштердің бірінен кейін бірі табылып, олардың сыры ашылып, құпиясы айқындала бастауына байланысты болды. Осыған орай тас жазулары оқылып, ірілі-ұсақты көптеген түркі тайпалары мен ұлыстарының тарихы айқындалып, мәдени мұра зерттеле бастады. Түркітанушы қазақ ғалымдары қатарында А.Байтұрсынұлы, Қ.Жұбанов, І.Кеңесбаев, Н.Сауранбаев, М.Балақаев, С.Аманжолов, Р.Сыздық, Ш.Сарыбаев, Р.Әміров, Ә.Құрышжанов, т.б. зерттеушілерді атауға болады. == Дереккөздер== Санат:Түркітану 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Албуфейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 205,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Ольян (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Ольян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14749 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 1564,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Падерне (Албуфейра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Албуфейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 63 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Паршал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 750,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Франциск Ассизский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Пера (Силвеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Перейру (Алкотин)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алкотин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 101,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 2,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Марк. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Пешан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Ольян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Портиман (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Портиман құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 75,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 478,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Поршеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 784 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 197,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
1919 ж. қазанда Мәскеуде Түркістан істері жөнінде арнайы құрылған комиссия. Комиссия 1920 ж. Қазақ АКСР-ін құру мәселесімен айналысып, онда алаш басшы қызметтерге жіберілмеуін қадағалады, сондай-ақ Түркістан АКСР-і ОАК-нің төрағасы Түріккомисс. 1922 жылдың тамызына дейін Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасында қызмет еткен арнайы комиссия. Оған Түркістан өлкесіне орт. өкімет атынан бақылау жасау және басшылық ету міндеті жүктелді. Түріккомиссия құрамына алғашында Ш.З. Элиава (төраға), М.В. Фрунзе, В.В. Куйбышев, Ф.И. Голощекин, Я.Э. Рудзутак кірді. Бастапқы кезде Түркістан КП жанындағы Мұсбюро жетекшілері Түріккомиссия өлкелік билік орындарындағы орыс жергілікті халықтарға қатысты ұстанған саясатын өзгертеді деп үміттенді. Бірақ бұл үміттің Мұсбюро көп ұзамай-ақ көз жеткізе бастады. өйткені Түріккомиссия өлкенің қоғамдық-саяси, әлеум.-экон., мәдени ерекшеліктерін ескерместен Ресейдің ішкі аудандарында жүргізіліп жатқан кеңестік шараларды Түркістан өңіріне күштеп енгізіп, өз қызметінде ұлттық мүддеден таптық мүддені жоғары қойды. шақыруымен Ресейден Түркістанға партия-кеңес қызметкерлері көптеп келді. 1919 ж. қарашада Түріккомиссия 117 партия-кеңес қызметкерін ала келсе, осы жылы желтоқсанда 150 адамды шақыртты. Барлық келген қызметкерлерге республиканың түрлі мекемелеріндегі басшылық орындар босатылып берілді. Бұлардың көпшілігі бұрын өлкеде болмаған, оның тарихымен, жергілікті халықтардың салт-дәстүрімен таныс емес, бұйрықты орындаушы кеңсе қызметкерлері еді. Түріккомиссия жергілікті халықтардың сауатты, тәжірибе жинап ысылған өкілдеріне қысым көрсетіп, оларды таптық, партиялық және ұлттық көзқарастары бойынша қызметтен қуды. Түріккомиссия Мұсбюро жетекшілерінің өз ықпалынан шықпауын талап етті. Т.Рысқұловтың Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасын “Түрік Кеңес Республикасы” етіп құру идеясына ашық қарсы шықты. Түріккомиссия ресми билікке оппозицияда болған ұлттық саяси элита өкілдеріне қысым көрсетті. 1920 ж. Рысқұлов, Н.Ходжаев бастаған ұлттық саяси элита өкілдері РК(б)П ОК мен В.И. Ленинге мәлімдеме тапсырып, онда таратуды талап етті. Алайда мұндай талап ескерусіз қалды. 1921 ж. наурызда РК(б)П ОК Т-ның төрағасы етіп Рудзутакты тағайындады. Оған “партияның ұлт мәселесі бойынша ұстанған бағытынан ауытқушылармен күресті күшейту” керектігі тапсырылды. талап етуімен РК(б)П ОК Түркістан КП ОК-нің хатшысы Н.Төреқұловты, Түркістан ОАК-нің төрағасы А.Рахимбаевты және Түркістан ХКК-нің төрағасы К.Атабаевты қызметтерінен босатты. Түріккомиссия 1922 ж. тамызда таратылып, оның міндетін атқару РК(б)П-ның Орта Азия бюросына жүктелді; (қ. РК(б)П Орталық комитетінің ортаазиялық бюросы). == Дереккөздер == 
'''Рапозейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Бишпу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Рожил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Алжезур құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Сагреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Бишпу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1939 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Салир''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 023 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 185,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 491 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 246,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Сан-Клементе (Лоле)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 303,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 154,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Сан-Педру (Фару)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 761 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 086,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
(Лагуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 030 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 555,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
(Лоле)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 67,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Майн-Соберана. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
Түлкі тымақ '''Тымақ'''— ерлердің қысқы бас киімі. Оны аңның, малдың терісінен тігеді. Тымақ биік төбелі, маңдайы, екі құлағы бар, желке, жотаны жауып тұратын артқы етектен тұратын, аңның, малдың терісінен тігілген қысқы баскиім. Суықтан, бораннан қорғайтындай мол пішіледі. Сыртын берік және жақсы, қымбат маталармен тыстайды. Оның іші тері, сырты шағи, пүліш, барқыт, дүрия, тағы басқа матамен тысталады. Тымақтың құлағы мен етегінің төбемен жалғасқан жерін милық деп атайды. Екі құлақтың сырт жағынан бастыра матадан жалпақ екі бау тағылады. Етегін төбеге қайырып қою үшін тымақтың артқы жағына тобылғыдан немесе арша сияқты берік ағаштан тиек жасап қадайды. Оны құрысқақ дейді. "Ескілік киімі" деген өлеңінде данышпан Абай былай деп суреттеген: :Күләпара бастырған, пұшпақ тымақ, :Ішкі бауын өткізген тесік құлақ. :Тобылғыдан кесіп ап, жіппен қадап, :Артын белге қыстырған бар құрысқақ. == Түрлері == Тымақтар терісіне қарай бота, сусар, елтірі, түлкі, барыс, бұлғын, жабағы, сеңсең, қарсақ, лақ терісінен тігілген тымақ деп те аталады. Тымақты байлар бағалы терілерден тіккізген. Түлкі пұшпағы, сусар, құндыз терісінен жасалған тымақтар сәнді бағалы саналады. Түлкі тымақты қыста, пұшпақ тымақты жаз, күз маусымдарында киеді. Вл. Плотниковтың 1859-1862 жылдары жазған қазақ киімдерінің ішінде бөрік пен тымақтың 15 түрлі үлгісі мен атаулары бар. Олар: жаба салма, қайырма, төрт сай, дөңгелек төбе, шошақ төбе, жекей тымақ. #Жаба салма тымақ түлкі терісінен, сеңсеңнен тігіледі, құлағы мол, милығы кең, төбесі аласа болады.# #Дөңгелек төбелі тымақ төбесі иықсыз, милықты, жатаған келеді. #Шошақ төбе тымақ төбесі иықсыз, үшкірлене биік етіп сырылады. #Жекей тымақ жаз бен күзде киетін әрі сәнді, сәнді де жеңіл етіп тігілетін елтірі тымақтың түрі. == Дереккөздер == Санат:Қазақ ұлттық киімдері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,312 км² шамасында. Халық тығыздығы 108,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 118,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Санта-Лузия (Тавира)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 387,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Санта-Мария (Лагуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 690,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Санта-Мария (Тавира)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 672 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 135,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
(Тавира)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1287 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Сантьягу (Тавира)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Тавира құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 904 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 229,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Се (Фару)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 473,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Силвеш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 768 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 177,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Тор (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 887 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Тың игеру''', тың және тыңайған жерлерді игеру КСРО-да (Қазақстан, Сібір, Орал, т.б.) 1954 1960 ж. жүргізілген науқан. КСРО бойынша жалпы 41,8 млн га жер жыртылса, соның 25,5 млн га-сы қазақ жері болды. Тың игеру нәтижесінде Қазақстан КСРО-дағы ең ірі астықты біріне айналды. Тың игеру. Кеңес үкіметі тұсында ең көп тәжірибе жасалған сала ауыл шаруашылығы. Жасалған реформалар аграрлық саланы дамытудың орнына, көбінесе үлкен қиындықтарға алып келді. Ауыл шаруашылығымен қазақ халқы тығыз байланысты екені белгілі. Сондықтан қазақ халқының басым бөлігі ауылдарда тұрғандықтан реформалардың зардабы бірінші кезекте қазақтарға тиді. Ауыл тәжірибелер 1950 жылдары өз жалғасын тапты. 1953 жылы қыркүйекте КОКП ОК пленумы ауыл шаруашылығында қалыптасқан жағдайды талқылады. Пленумда мемлекет басшысы Н.С.Хрущев баяндама жасады. Баяндамада аграрлық саланың артта қалу себептері талданды. Күштеп ұжымдастырудың зардаптары, миллиондаған шаруалардың ашаршылық пен саяси қуғын–сүргіннің құрбаны болғандығы атап көрсетілді. Сонымен бірге, өнеркәсіпті ауыл шаруашылығы есебінен дамыту ауыл тұрғындарының тұрмыс жағдайының төмендеуіне әкелді. Қыркүйек пленумы ауыл шаруалығының артта қалуын жою жөніндегі нақты шараларды белгілді. Мал шаруашылығының артта қалу себептері: негізінің әлсіздігіне, жайылымдардың тың игеру кезінде егістікке айналуына тікелей байланысты болды. Ауыл жағдайды жақсарту үшін жемдік дақылдар егісінің көлемін ұлғайту жүзеге асырылды. Техникамен жабдықтау және малшыларды материалдық тұрғыда ынталандыру жұмысы жүргізілді. Еліміздегі 47 колхоз бен 225 совхоз ет өндіруге бағытталып қайта құрылды. Осы шараларды жүзеге асыру нәтижесінде мал шаруашылығының жағдайы біршама жақсара бастады. 1950 ж. басында колхоздарды ірілендіру нәтижесінде олардың саны республикада екі есе қысқарды. Сол себепті Қазақстан колхоздары материалдық тұрғыда жарақтанған ірі шаруашылықтарға айналды. Осы кезеңде шаруашылықты жүргізуде талантты есімдері көпшілікке таныла бастады. Олардың еңбегін мемлекет жоғары бағалады. Мысалы, Алматы облысындағы «Алматы» колхозының бастығы Л.Манько, «Мичурин» атындағы колхоздың бастығы Қ. Әбдіғұлов Социалистік Еңбек Ері атанды. Ал, Талдықорған облысындағы «Жаңа талап» колхозының бастығы Н.Алдабергенов екі мәрте Социалистік Еңбек Ері атағын алды. 1950 ж. екінші жартысында МТС-тер таратылып, олардың қарамағындағы ауыл шаруашылық техникасы колхоздарға берілді. Бұрынғы МТС-тер орнына республикада 213 машина жөндеу станциясы (МЖС) құрылды. Кейін олар жабдықтау бірлестігінің құрамына енді. Мұндай қайта құрулар ауыл шаруашылығының дамуына кері әсерін тигізбей қойған жоқ. Оның тұрғыда жабдықталуында тұрақтылық болмады. 1954 жылы 23 ақпан наурыз арлығында Компартия ОК кезекті пленумы болып өтті. Онда «Елде астық өндіруді ұлғайту мен тың және тыңайған жерлерді игеру» туралы қаулы қабылданды. Жалпы, астық мәселесін шешудің екі бағыты болды: интенсивтік бағыт, экономиканы реттеуде нарықтық қатынасқа көшу. экстенсивтік бағыт, яғни астық өнімін тың жерлерді игеру арқылы арттыру жолы. Шаруашылықты нарықтық қатынастарға көшіру социализм идеологиясына қайшы келетін еді. Сондықтан, азық-түлік мәселесін шешуде Кеңес үкіметі осы екінші жолды таңдады. Қаулы бойынша тың игерілетін аймақтар: Қазақстан, Сібір, Орал және Солтүстік Кавказ, Еділ өңірі. Бұл аймақтарда егіс көлемін арттыру көзделді. Қазақстанда тың игерілетін аймақтарға солтүстік облыстар енді. Кеңес Одағы бойынша 1954 жылы 13,4 млн гектар тың жерлер жыртылды. Оның ішінде Қазақстанда 6,5 млн гектар, яғни барлық жыртылған жердің 50%. Ал жоспар бойынша Қазақстанда 1954-1957 жылдары егіс алқабының көлемі 2,5 млн га. артуы тиіс еді. Осылайша, жаппай тың игеру қозғалысы басталды. Тек 1954-1955 жылдары Қазақстанда жаңа 337 совхоз құрылды. Бұл совхоз атауларының өзі көп жәйтті аңғартып тұрса керек: «Москва», «Ленинград», «Киев», “Кантемировец”, “Тамановец” «Ростов», «Одесса» т.б. Жаңадан құрылған совхоздарда тұрғын үйлермен бірге жаңа мектептер, бала бақшалар, мәдениет үйлері, спорт алаңдары, кітапханалар салынды. Бұл республиканың әлеуметтік және мәдени дамуындағы оң істердің бірі еді. 1954 жылы тамызда КОКП ОК мен КСРО Министрлер Кеңесі «Астық өндіруді молайту үшін тың және тыңайған жерлерді одан әрі игеру туралы» жаңа қаулы қабылдады. Осы қаулыға сәйкес ауыл шаруашылығының техникалық базасын нығайту ісі қолға алынды. Қазақстан совхоздары сол кезеңде 169 мың трактор, 98 мың комбайн, 73 мың жүк машинасын және басқа да көптеген ауыл шаруашылық техникасын алды. КСРО Министрлер Кеңесі 1954 жылы қыркүйекте тың игерілген жерлерде темір жолдар мен автомобиль жолдарының құрылысын дамыту туралы қаулы қабылдады. Қаулы бойынша Қазақстанда 2.600 шақырым автомобиль жолы төселуге тиісті болды. Тың игеру барысында Тобыл–Жетіқара, Есіл–Арқалық темір жолдары іске қосылды. Тың және тыңайған жерлерді игерудің үлкен зардаптары да болды. Билік басындағылар ғалымдардың пікірімен санаспады. Экология мен жергілікті халықтың ерекшеліктерін ескермеуі үлкен зиян әкелді. Қазақстанның тың өлкелерінде жер эрозияға ұшырады. 1960 жылдарға қарай Қазақстанның тың өлкелерінде млн га жер жел эрозиясына ұшырады. Тың игерудің рухани және демографиялық зардаптары да зор болды. Қазақстанға 1954-1962 ж. тың игеруге КСРО-ның еуропалық бөлігінен млн адам келді. Сол себепті қазақ халқы өз жерінде азшылық жағдайына түсті. 1959 жылғы халық санағы бойынша республикада тұратын жергілікті ұлт өкілдерінің саны миллион 787 мың, яғни барлық халықтың 29 ғана құрады. Тың игерілген облыстарда 700 қазақ мектебі жабылды. Енді қазақ балалары оқытыла бастады. Олардың басым көпшілігінде оқу орыс тілінде жүргізілді. Бұл біріншіден, қазақ жастарының ұлттық тілі мен мәдениетінен қол үзуіне әкеп соқтырды. Екіншіден, Қазақ елінің елді-мекендері мен жер–су атаулары орысша атала бастады. 1962 жылы Н.Хрущевтің бастамасымен Қазақстанның солтүстік облыстарын тың өлкесіне біріктіріп, Ақмола қаласы Целиноград деп өзгертілді. Мұндай орыстандыру саясатынан қазақ халқын еліміздің тәуелсіздігі ғана құтқарды. Тың игеру кезінде құрылған совхоздарда жергілікті халықтың ерекшеліктері ескерілмей, кейбір қазақ ауылдарына да шошқа өсіруге нұсқау берілді. Қазақ ауылдарында шошқа фермалары ашылғанымен олар көп ұзамай жабылып қалды. Өйткені, қазақтар шошқа шаруашылығын жүргізуден үзілді-кесілді бас тартты. Шошқа шаруашылығын дамыту мен жайылымдардың қысқаруы қазақ халқының дәстүрлі мал шаруашылығына кері әсерін тигізді. Түйе мен жылқы шаруашылығы құлдырап кетті. Емдік қасиеттері белгілі қымыз бен шұбат өндіру ұмытыла бастады. Халық үшін ең ауыр тигені сол кезеңде Кеңес үкіметінің жеке және қосалқы шаруашылық жүргізуге тиым салуы болды. Тың игеру 1964 жылға дейін жалғасты. Оның негізгі нәтижесі: сол уақыттан осы кезге дейін Қазақстан халқын нанмен қамтамасыз ету мәселесі шешілді. Сонымен бірге, Қазақстан астықты шет елдерге экспорттаушы елге айналды. Тың игерудің экологиялық және рухани зардаптары болғанымен, ол XX ғасырдың аса ірі экономикалық жобаларының бірі болды. ==Түсіндірме сөздік== Тың игеру бұрын егін шаруашылығына қолданылмаған жерлерді егістік алқаптары үшін жырту. Топырақ эрозиясы– жердің құнарлы, қара топырақты қабатының жыртылғаннан кейін сумен шайылуы немесе желмен ұшырылу құбылысы. Әлеуметтік құрылым адамдардың еңбек ету әрекетіне қарай топтарға бөлінуі және олардың материалдық хал ахуалы. ==Тарихи тұлғалар== Хрущёв Никита Сергеевич Хрущев Никита Сергеевич (1894, Ресей, Курск губ. 1971, Мәскеу) мемлекет және қоғам қайраткері. Еңбек жолын 1908 жылдан Донбасстың шахталары мен зауыттарында жұмысшы болып бастаған. 1918-20ж. Азамат соғысына қатысып, онан кейін Донбасс пен Киевте шаруашылық және партиялық қызметте болған. 1929ж. Мәскеу Өнеркәсіп академиясын бітірген. 1931 жылдан Мәскеуде партия қызметінде, 1935-38ж. БК(б)П Мәскеу облыстық және қалалық комитеттерінің І-хатшысы, 1938-47ж. Украина Коммунистік Партиясы ОК-нің І-хатшысы қызметін атқарған. 1941-45ж. Ұлы Отан соғысы жылдарында бірқатар майдандардың Әскери Кеңестерінің мүшесі болған. дәрежесі берілген (1943). 1947ж. БК(б)П Мәскеу партия комитетінің І-хатшысы қызметінде болады. 1953 жылдың наурызынан СОКП ОК хатшысы, қыркүйектен бастап І-хатшысы, яғни, Кеңес Одағының жетекшісі болды. Сонымен бірге 1958-64ж. КСРО Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметін қоса атқарған. Н.Хрущев Кеңес Одағын басқарған кезде бірқатар демократиялық реформаларды жүзеге асыруға талпыныс жасалды. 1956ж. СОКП XX съезінде Сталиннің жеке басына табынудың зардаптары туралы мәселені көтеріп, сталиндік саясатты адамзатқа қарсы жасалған қылмыс ретінде бағалады. Сталиндік қуғын сүргіннің құрбандарын ақтау шараларын жүргізуге жол ашып берді. Ол Кеңес Одағында тың игеру саясатын жүзеге асырды. Алайда, Н.Хрущевтің демократиялық реформалары жартылай ғана орындалуымен ерекшеленді. Өйткені, ол өз қызметінде субъективизм мен волюнтаризмге жол берді. Сол себепті де, 1964ж. қазанда СОКП ОК-нің Пленумы Н.Хрущевті мемлекет пен Коммунистік партия жетекшілігінен кетуге мәжбүр етті. ==Дереккөздер== Қазақстан тарих 11 класс ==Тағы қараңыз== Санат:КСРО экономикасы Санат:1954 жыл Санат:Қазақстан тарихы 
'''Тунеш (Силвеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 166,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Феррагуду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 867 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 325,26 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Феррейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Албуфейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 200,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Фузета''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Ольян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 961,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Эштой''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 538 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 76 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
'''Эштомбар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 195,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1005 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Абран''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Маргарита. == Тарихы == Аудан 1621 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Ашете''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1895 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,9 адам/км². == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Тышқантау''' Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік сілеміндегі тау. == Географиялық орны мен жер бедері == Қазақстан (Жетісу облысы Панфилов ауданы) мен Қытай шекарасында. Абсолюттік биіктігі 4005 метр. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 400 км-ге созылып жатыр, ені 25 30 км. Тау мұздықтарынан Өсек және Қорғас өзендерінің салалары бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Силур, девон, карбон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінде Тянь-Шань шыршасы, сібір самырсыны өседі. == Дереккөздер == Санат:Панфилов ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы Санат:Қытай таулары 
'''Албурител''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 101 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Алканеде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5048 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 106,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Алканена''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 420,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1615 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Марта. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сардоал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1084 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Алкорошел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 103 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3831 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 162,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Алмейрин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алмейрин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11607 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 168,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
Тіктөртбұрыш '''''Тік төртбұрыш''''' Барлық бұрыштары тік болып келетін тік төртбұрыш деп атайды. == Тіктөртбұрыштың қасиеттері == Барлық қасиеттеріне ие болады. Диагональдары тең. Ауданы бір-бірімен түйісетін екі жағының ұзындықтарының көбейтіндісіне тең болады.S=a.b == Тік төртбұрыштың белгілері == Параллелограмм тіктөртбұрыш болады егер: Бұрыштарының біреуі тік болса. Диагональдары тең болса. == Тағы қараңыз == Параллелограмм Ромб Трапеция Шаршы ==Дереккөздер== 
'''Алмоштер''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1827 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Алвега''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 885 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 329,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Амендоа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша орталық аймақ провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Ареяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 936 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Аррокелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1962 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Грегориу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 2''' Григориан күнтізбесінде жылдың 122-ші күні (кібісе жылдарда 123-ші). Жылдың аяғына 243 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1843 жыл Алғашқы неміс иммигранттар Чилидің Пуэрто-Хумбра портына келді. Атап айтқанда, олар Лланкиху көлі айналасында қоныстанды. 1926 жыл Алғашқы факс хабарлама Атлант мұхитының екі жағына жіберілді. 1945 жыл Германия басқыншылық әскерлері Италия; Берлин -дегі Неміс күштері одақтас әскерлерге, Кеңес Маршалы Жуков әскерлеріне беріле бастады. 1998 жыл Еуропалық Одақ Банкі Брюссельде Еуропалық Одақ ақша-несие саясатын басқару үшін құрылды. 2011 жыл Америка Құрама Штаттары қарулы күштері Усама бен Ладенді Пәкістанның Абботабад аймағында атып өлтірді. == Туғандар == 1912 жыл Күләш Жасынқызы Бәйсейітова (1957 жылы қ.б.), қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері. КСРО халық артисі (1936). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1948-1949) == Қайтыс болғандар == 1519 жыл Леонардо да Винчи (1452 жылы т.),италияндық ұлы суретші әрі ғалым, «Әмбебап адам» 1857 жыл Альфред де Мюссе (1810 жылы т.), француз ақыны, драматург және прозашы, кейінгі романтизмнің өкілі 1997 жыл Борис Гиршевич Ерзакович (1908 жылы т.), музыка зерттеушісі, композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1945), Қазақстан Ұлтыық Академиясының корреспонденция мүшесі (1967) == Сыртқы сілтемелер == Санат:2 мамыр 
thumb ==1.Тіл (язык)== (, ауыз қуысының түбінде орналасқан бұлшықетті қимылы жақсы жетілген мүше. Тіл тіл түбірінен, тіл денесінен, тіл арқасынан тұрады. Тілде екі бүйір беті және ұшы болады. Кілегейлі қабығы көпқабатты жалпақ эпителиймен қапталған. Онда механикалық және дәм сезу емізікшелері орналасады. Механикалық емізікшелерге жіпше және конусша, ал дәм сезімі емізікшелеріне саңырауқұлақша, қорғанша және жапырақша емізікшелер жатады. Тіл ауыздағы асты шайнау, жұту жұмыстарын іске асыруға көмектеседі. Сондай-ақ, ол астың дәмін сезеді. ====Тіл үзбесі==== (уздечка языка); (''frenulum lingua'', үзбе, ''lingua'' тіл) тілдің денесі мен ұшынан тіл түбіне қарай бағытталған кілегейлі қабақ қатпары. ====Тіл жұтқыншақ жүйкесі ==== (языкоглоточный жүйке) (''nervus жүйке, тіл, ''pharynx'' жұтқыншақ) мидың аралас IX жұп жүйкесі. Ол сопақша мидан басталып, ми сауытынан жырымдалған тесік арқылы шығады. Құрамында сезімтал, қозғалтқыш және талшықтар болады. Оның сезімтал талшықтары тіл түбіріндегі дәм сезу емізікшелерін, жұмсақ таңдайды және жұтқыншақты жүйкелендіреді. Қозғалтқыш жүйке талшықтары жұтқыншақтың бұлшықеттерін жүйкелендіреді. жүйке талшықтары шықшыт және ұрт сілекей бездерін жүйкелендіреді. ====Тіласты безі==== ==2. Тіл== Aдамдық негізгі құралы, адамдар, топтар мен олардың бірлестіктері арасындағы өзара әрекеттің саналы негізі, олардың жүріс-тұрысын реттеу, қоғам мен саясаттың жүргізілуін басқару құралы. Тіл білімінің негізгі зерттеу объектісі. Тіл деп адамның пайда болып, өмір сүруімен байланысты туған оның табиғи тілін айтады (жасанды тілдер мен жан-жануарлар тілі оған жатпайды). "Тіл" терминінің өзара байланысты екі мағынасы бар: #таңбалар жүйесінің белгілі тобынан тұратын жалпы тіл, бұл мағынасында тіл нақты тілдерге тән жалпы заңдылықтарды қамтитын біртұтас адамзат тілі деген дерексіз ұғымды білдіреді; #белгілі бір әлеуметтік ортада, белгілі уақыт пен кеңістікте таңбалық жүйе ретінде қолданылатын, адамдар сөйлейтін нақты этникалық немесе ұлттық тілдер. '''Тіл''' адамзат қоғамының белгілі бір кезеңінде туып, заңды түрде дамыған семантикалық жүйе. Оның ең басты қызметі ақпарат хабарлардың жасалу, сақталуымен және оларды таратумен байланысты. Тіл адамды қоршаған шындық өмір туралы білімді сақтаумен бірге, жаңа білімді қабылдайтын, сөйтіп, адамның ойлау процесін жетілдіріп қамтамасыз ететін қоғамдық сипаты бар құбылыс. Тіл адамзат қоғамының негізгі қатысым құралы. Тілдің дыбыстық табиғаты оның заттық көрінісі (материалы) болып табылады. Нақты тілдің негізгі әлеуметтік түрлері: :''Идиолект'' тілдің нақты иесі жеке адамның тілі, говор белгілі шағын аймақтағы адамдар тобына қызмет ететін, құрылымы бірыңғай идиолекттердің жиынтығы; :''Диалект'' говорлардың жиынтығы; жиынтығы. Ұлттық әлеуметтік дамудың бір кезеңінде кейбір дамыған тілдер өз дамуының ең жоғарғы түрі әдеби тіл дәрежесіне ие болады, оның басты ерекшелігі нормалық белгілерінің қалыптасып, қолданылу аясының Жер бетінде қолданыстағы тірі Тілдер саны 3000-нан 7000-ға дейін жетеді. (Тілдер санындағы мұндай ауытқушылық көптеген тілдердің есепке алынбауына және бірқатар тілдер мен диалектілердің ара жігі толық ашылмауына байланысты). Адамзат тілінің көптігін кездейсоқ құбылыс деуге болмайды. Тілдің шығуы туралы мәселеден басқа оның үнемі өзгеріп отыру тенденциясы да түсіндіруді қажет етеді. Тіл құрылымының барлық саласы үздіксіз өзгеріске түсіп отыруының нақты себептері әлі толық анықталған жоқ. Оның себептері тілдің өзінің құрылымдық принциптерінде және оны қолданудың функционалдық механизмінде жатқаны күмәнсіз. Көптеген тілдер революция дәуірінде біртұтас тілдің болуын қажет ететін әлеуметтік талаптарға қарсы әзірше өздерінін дербестігін сақтап, ойдағыдай күресіп келеді. ==Дереккөздер== Санат:Адам ағзасы Санат:Биология 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Ассентиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 550 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Аталайа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Медиу-Тежу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Атогиа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2460 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1633 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Азиньяга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Голеган құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1817 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Барроза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Бенавенте (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Беку''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
thumb '''Болу''' (Existence, "Экзистенция", кейде "Бар болу", "Барлық") Болушының физикалық, немесе психикалық шындығының болу, орындалу, іске асу нақтылығы, объективті шындықтың өмір сүру, бар болу фактісі мен күйі. Болу сөзі әдетте бір нәрсенің растығын да, кеңісьік пен уақыттағы шынайы халін де, терең ішкі қасиеті мен мәнін де білдіреді. Философияда ол болмыстың (being) онтологиялық қасиетін көрсетеді. Мысалы адам жаһанда болушы ретінде онтологиялық болады, оның болуы болмысқа сай, сыртқы мүмкіндікке орай оның ғұмыры болып орындалады. Демек, болу әрі нақты реалдықты да, әрі потенциялды мүмкіндікті де қамтиды; өзгеріс, уақыт, кеңістік, мән, қасиет... секілді ұғымдар болуды тануға көмектеседі. "Болу" сөзі түркі қазақ тілінің төл сөзі. Ол және оның түрлі грамматикалық нұсқалары күнделік тілдік коммуникацияда, әдебиетте, философиялық түсіндіруде жиі қолданылады. Батыстық тіл мәдениетінде Existence делінеді, ол ортағасырлық Латын тіліндегі сөздерінен шыққан. Болу мен Экзистенция (Existence) тұтастай бір сөз деуге болмайды, бірақ латын сөзінің мағынасы шамамен Болу сөзіне ең жақын келеді. Сондықтан аударма жасаған кезде контекстегі мағынаға қарау керек. ==Философиялық контексте== Болу ұғымы метафизикадағы, тіл және философиялық логикадағы маңызды әрі шүңет мәселелерден бастау алады. Мұнда мынадай екі сауал бар: Болу дегеніміз қасиет пе, әлде нәрсе ме? Егер болу нәрсенің қасиеті болса, онда болу қасиеті жоқ нәрсе бар ма? Әрине, бұл сұрақтарға әртүрлі философиялық пікір желілері әртүрлі түсіндіру ыңғайын береді, және маңыздысы Қасиеттің, Нәрсенің не екендігі туралы түсінік жауапқа үлкен әсерін тигізеді. Реализм бағытындағы философия бойынша материя мен энергия болудың негізі, барлық нақты болып жатқан нәрсе материалдан құралады, барлық әрекет энергия шығындайды, барлық құбылыстар (сана құбылысы да) тегіс нақты шынайылықтың нәтижесі, табиғи заңдар мен таңдаулар болуды іске асырады деп есептейді. Көбіне олар болу, болмыс (Being) және шындықты (reality) бір нәрсе деп қарауға, немесе болу дегеніміз болмыстың болуы ретіндегі шындық деп тануға бейім. Идеализм бағытындағы философия бойынша, ойлар мен идеялар болуда, ал материалдық әлем соның көрінісі, шынайы нәрсе емес деп есептейді. Идеализмде болу көбінесе (болудан жоғары шындық) салыстырмалы айтылады. идеализмнің бір түрі ретінде рационализм болмыстың болуын тануға болады және ол ақылға сай деп түсіндіреді, әрі барлық зат ақыл жібіне байланған, заттарды сол жүйелеп, тәртіпке келтіріп, болдырады деп есептейді. Олар бойынша, барлық құбылыс (сана құбылысы да) тегіс өзіндік заттың (the сыртында жатқан ноуменді (noumenal) әлем таңбасын түсінудің нәтижесі деп есептейді. Діни схоластика бойынша, заттың болуы оның өз мәнінен емес, сыртқы Құдайдың жарату еркінен деп есептейді, болу мен мән дихотомиясы бейнелеген дүние жаратылуындағы дуализмді тек Құдай көмегімен шешуге тырысады. Эмпирицизм бойынша, жеке фактілердің болуы ешқайдан (Құдайдан, не ақылдан) бастау алмайды, ол біздің тәжірибемізде болып жатқан нақты шындық деп есептейді. Онтологияда болудың анықтамасын беру өте маңызды және іргелі тақырыптардың бірі болып, ол табиғи болмысты, болуды және жалпы шындықты философиялық зерттеуді де, сондай-ақ болмыстың негізгі категориялары мен олардың қатынасын философиялық зерттеуді де қамтиды. Заманында метафизиканың зерттеу тізімінде болған, кейбір сауалдар қазір онтологияға тән болды, мысалы заттың болуы, немесе бар екендігі, сондай-ақ бұл заттың қалай иерархиялық жолмен топтасып, өзара байланысатыны, қалай ортақтыққа және өзгешелікке ие болатыны қатарлылар. Хайдеггердің фундаменталды онтологиясы бойынша, болу (existence) бәрінің болуы болса, ал ғұмыр (экзистенз, existenz) тек адамның ғана болуы. Мысалы тас, тау, жұлдыз секілді физикалық заттарда ғұмыр (existenz) жоқ, олар қалыптасып біткен, орындалып болған нәрселер. Тек адам ғана ғұмыр кешіп, өзін еркін жаратып, өзгеше болады, яғни жаңарып, жаңа нәрселер жасап, өз мәнін де өзгертіп, жетіліп, не құлдырап, таңдау жасап..., мәңгі тұрақтаспайтын болмыстық шындықты бейнелейді. Санат:Онтология түсінігі 
'''Бемпошта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 187,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Бенавенти''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Бенавенти (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 129,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алмейрин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Безелга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Бишкаинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруше құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1057 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Бранка''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруши құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1577 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 115,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Брогейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Бугальюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1172 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Кардигуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 71,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 98,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Варвара. == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Тәңір тауы''', кейде ''Тянь-Шань'' Азияның орталық бөлігіндегі аса ірі тау жүйесі. ==Географиялық орны== Тәңір тауының орталық бөлігі Қырғызстанға, солтүстік және батыс жоталары Қазақстанға, оңтүстік-батыс шеті Өзбекстан мен Тәжікстанға, шығыс бөлігі Қытайға қарайды. Батыстан шығысқа қарай 2500 км-ге созылып жатыр, ені 400 км Тәңір тауы солтүстігінде Борохоро жотасы арқылы Жетісу Алатауымен, оңтүстігінде Алай жотасы арқылы Памир тау жүйесімен түйіседі. Солтүстік шекарасы ретінде батыста Іле аңғары, Мойынқұм, шығыста Жоңғар жазығы алынады. Оңтүстік шекарасы шығыста Тарим қазаншұңқырымен түйіседі. Ең биік жері Жеңіс шыңы (7439 м.). Тәңір тауы ендік жоталар мен оларды бір-бірінен бөліп жатқан тауаралық ірі тұрады. ==Орографиялық құрылысы== Орографиялық құрылысы жөнінен Солтүстік, Орталық, Батыс, Шығыс және Оңтүстік бөліктерге бөлінеді. Солтүстік Тәңір тауы Кетпен, Күнгей Алатау, Іле Алатауы, Қырғыз Алатауы мен Шу-Іле тауларынан тұрады. Солтүстік Тәңір тауы жоталары 4,5 мың метрден биік: Теріскей Алатауы (5218 м), Іле Алатауы (4973 м), Қырғыз Алатауы (4875 м). Кейбір жоталар тауаралық доға тәріздес иіліп орналасқан. Батыс Тәңір тауына Ферғана, Талас Алатауы мен одан таралатын Өгем, Піскем, Шатқал жоталары және Қаратау жатады. Батыс Тәңір тауы жоталары бірте-бірте қарай 4,5 мың метрден 2,5 мың метрге дейін аласарады. Ферғана аңғары Батыс және Оңтүстік Тәңір тауын бір-бірінен бөледі. Орталық (Ішкі) Тәңір тауына солтүстікте Ыстықкөл қазаншұңқырынан Ферғана қазаншұңқырына, Көкшаал-Тоо жотасына дейінгі аралық кіреді. Бұл бүкіл тау жүйесінің ең биік бөлігі. Әсіресе, оның шығыс бөлігі барынша биік (Жеңіс шыңы 7439 м, Хан Тәңірі шыңы 6995 м). Ортaлық Тәңір тауына сырт деп аталатын беті белесті, 3000 4000 метр биіктікте жатқан, жан-жағы биік жоталармен қоршалған тау қыраттары тән. Оңтүстік Тәңір тауы Алай жотасы, Түркістан, Зерафшан және Гиссар жоталарынан тұрады. Бұл жоталардың остік бөлігі тұтас және ондаған км-ге созылады. Шығыс Тәңір тауы ендік бойымен созылған аңғарлар, бөлінген екі қатар тау жоталары белдеуінен тұрады. Борохоро, Еренқабырға, Богдо-Ола, Қарлытау жоталары құрайтын солтүстік белдеу ұзын шығыста 95 ш.б-қа дейін жетеді. Оңтүстік белдеу қысқарақ (90 ш.б-қа дейін), басты жоталары: Халықтау, Сарман-Ула, Құрлықтау. Жоталардың басы 4000 5000 биікке көтеріледі. Шығыс Тәңір тауы етегінде құрлықтағы терең бірі Турфан ойысы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Тәңір тауы Орал-Моңғол геосинклиналдық белдеуінің орнында пайда болған. Солтүстік Тәңір тауы каледон, Орталық және Оңтүстік Тәңір тауы герцин таужаралымда қатпарланған. Палеозой түзілген таулар жоғары пермьде пенепленге ұшыраған. Қазіргі жер бедері неоген мен төрттік кезеңдегі жаңа тектоникалық қозғалыстардың нәтижесінде қалыптасқан. Тәңір тауы тау жоталары палеозой мен кембрийге дейінгі дәуірлердің тау жыныстарынан құрылған, ал тауаралық қазаншұңқырлар кайнозой және ішінара мезозой шөгінділерімен толған. Ежелгі тау жыныстарымен сынап, түсті және сирек металл, фосфорит кен орындары байланысты. Тауаралық мезо-кайнозой шөгінділеріне мұнай, қоңыр және тас көмір шоғырланған. ==Климаты== Мұхиттардан алыста, құрлықтың түкпірінде жатуына және жан-жағынан шөлдер қоршауына байланысты Тәңір тауының климаты тым континенттік, құрғақ. Көпшілік бөлігі қоңыржай белдеуде, ал оңтүстік-батыс жоталарға құрғақ субтропиктердің әсері тиеді. Тау етегінің ыстық, құрғақ климатынан биік тау басының нивальдық климатына дейін орын алады. Шілденің орташа температурасы тауаралық төменгі бөлігінде 20 250С, орта өңірде 15 170С, биік тау басында 0С және одан да төмен. Қаңтардың орташа температурасы тау етегінде –2 40С (оңтүстікте), –6 80С (солтүстікте). Қыста биік таулы белдеуден басқа бөліктерінде суық ауа райы жылылықтармен алмасып тұрады. Қыс айларында температуралық инверсия кең алқапты қамтиды. Жылдық жауын-шашын мөлшері тау етегінде 300 мм, тау жоталарының жоғары бөлігінде 800 мм. Жауын-шашынның ең көп түсетін мерзімі Тәңір тауының солтүстік бөлігінде жазға, оңтүстігінде көктемге (наурыз сәуір) тура келеді. Континенттік және құрғақ климатқа сәйкес құрғақшылық ландшафт типтері басым. Тау алды еңіс жазықтарын, көпшілік жоталардың етегі мен кейбір тауаралық шөлейт, шөл ландшафттары алып жатыр. == Мұздықтары, өзен-көлдері == Сурет:Central Tian Shan Тәңір тауы Мұздықтар үлкен биіктікте таралған және кең көлемді қамтиды. Мұз басу ауданы 7300 км2, мұздықтардың саны 7700-ден асады. Мұз басудың ең ірі ауданы Орталық Тәңір тауы (Оңтүстік Инелшік мұздығының ауданы 823 км2, ұзындығы 60 км-дей). Ірі мұздықтар Іле, Қырғыз, Теріскей Алатауларында, Ақшырақ, Көкшаал-Тоо, Шығыс Тәңір тауындағы Еренқабырға, Халықтау, т.б. жоталарда шоғырланған. Көбінесе аңғарлық, кар және ілінбе мұздықтар сипаттындағы өзендері Орталық Азияның ішкі алаптарына (Нарын, Сарыжаз, Сырдария, Іле, Шу, Тарим, т.б.) жатады. Ірі көлдері Ыстықкөл, Сонкөл, Шатыркөл. ==Өсімдіктері== Тәңір тауындағы өзен Оңтүстік-батыс Тәңір тауының сұр топырағында көктемдік бір жылдық және көп жылдық өсімдіктер басым (қоңырбас, құмқияқ, таспа, т.б.). Шығыс Тәңір тауында қылша, кей жерлерінде сексеуіл тоғайлары, қалған бөлігінде жусан мен сораң өседі. Тауалды өңірінің жоғары бөлігін солтүстікте 1600 2100 м, Шығыс Тәңір тауының оңтүстік беткейлерінде 2200 метрге дейін шөлейт алады. Бозғылт сұр топырақта өсімдік топтары өседі. Батыс Тәңір тауының солтүстік беткейлерін 1000 1200 метрден 2500 2600 метрге дейін, шығыс Тәңір тауының оңтүстік беткейлерін 1800 метрден 3000 биіктікке дейінгі аралықтағы қызғылт қоңыр және қоңыр топырақта астық тұқымдас түрлі шөптесін дала өсімдіктері өседі (селеу, бетеге, өлең). Орман тұтас белдеу құрамайды, солтүстік беткейлерде дала және шалғын алқаптарымен кезектесіп келеді. Төменгі өңірде орманның сұр топырағында жабайы жеміс ағаштары мен ұсақ жапырақты ағаштар өседі. Оңтүстік-батыс Тәңір тауында шоқ-шоқ болып өскен жаңғақ, жеміс ормандары таралған. 2000 метрден жоғарыда қылқан жапырақты ормандар (шырша, майқарағай) өседі. Субальпі және альпі шалғындары негізінен 3000 3200 метрден жоғары солтүстік беткейлерді қамтиды. Орталық Тәңір тауы сырттарын суық шөл алып жатыр. 3600 3800 биіктікте (мұзды-қарлы) белдеу басталады. Жоғарғы биіктіктегі ішкі тұйық тастақты шөл, шөлейт және құрғақ дала ландшафты сипатты. ==Қорықтары== Ақсу-Жабағылы қорығы Тәңір тауының табиғаты мен оның өзіне тән өсімдіктер, жануарлар дүниесін қорғау үшін бірнеше корықтар мен ұлттық парктер Олардың ішінде Ақсу-Жабағылы (1926), Алматы (1931) қорықтары үлкен орын алады. 1996 жылы Алматы маңы Іле Алатауы ұлттық паркі кұрылды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан таулары таулары Санат:Қытай таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Карташу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 531,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Карвальял''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Карвоейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Казайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 90,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1041 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,4 адам/км². == Тарихы == Аудан 1964 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Казевел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1034 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Кашариаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Серкал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 896 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Шамушка''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3659 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 103,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Брас. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Уәйіс хан''' (т. ж. б. 1428) Моғолстан ханы (1418 28). Шағатай әулетінен шыққан, Шир-Әли Оғланның баласы. 14 ғасырдың басында Моғолстанның белгілі ханы Қызыр Қожа ханның (1389 99) балалары Шами-Жахан, Шир-Мұхаммед Оғлан, Шир-Әли және Шаї-Жахан билік құрған кезде өзара күрес басталды. Уәйіс хан 1418 жылы немере ағасы Шами-Жаханды өлтіріп, өзін хан жариялады. Осы кезде Уәйіс ханның екінші бір немере ағасы Шир-Мұхаммед Оғлан хандыққа таласты. 1421 жылдың басында Әмір Темірдің немересі Ұлықбектің әскери күшінен қолдау тапқан Шир-Мұхаммед Оғлан хан тағына толық бекіп, Моғолстанның көп жерін өз билігіне біріктіруге мүмкіндік алды. Дегенмен, олардың арасындағы күрес толастамай, бірнеше шайқастар болды. Тараз қаласы төңірегіндегі Қайынлық деген жерде болған шайқастан кейін Уәйіс хан Моғолстанның оңтүстік-шығыс жағына қашып кетті. Осы аймақта ол өз төңірегіне жақтастарын жинап, көшіп-қонып жүрді. Біраз уақыт Шығыс Түркістандағы Лоба, Катек және Сарыұйғыр деген жерлерді мекендеді. 1422 жылы Уәйіс хан Турфан атырабын басып алды. Астанасы Іле бойындағы Ілебалық қала болды. Бірақ бұл жерде көп тұрақтамай, Түркістанға келіп, осы қаланың әмірі қыпшақ Шайх Нұр-әд-Диннің қызына үйленді. Түркістан билеушісінің көмегіне сүйенген Уәйіс хан билік үшін қайта күрес бастады. Бұл уақыт Ұлықбектің Шир-Мұхаммедке қарсы жорыққа шығып, Моғолстанға басып кірген кезі болатын. 1425 жылы Ұлықбек Шир-Мұхаммедті өлтіріп, әскерін талқандады. Моғолстандағы билік қайтадан Уәйіс ханның қолына көшкенімен, көп ұзамай Ыстықкөл маңындағы Сатук ханмен болған ұрыста қаза тапты. Моғолстанда екінші рет билік құрған кезеңде Уәйіс хан (1425 28) өз иеліктерінің оңтүстік-шығыс шекарасын қалмақтардан қорғауға көп көңіл бөлді. Қалмақтарға қарсы соғыстарда оның негізгі тірегі дулат, қыпшақ, ұйғыр, найман, ичкилин, кончи, т.б. тайпалар болды. Уәйіс хан 1418 ж. нағашысы Шами Жаханды өлтіріп, өзін хан жариялады. Осы кезде Уәйіс ханның тағы бір нағашысы Шир Мұхаммед Оғлан хандыққа таласты. 1421 ж. басында Темірдің немересі Ұлықбектің әскери күшінен қолдау тапқан Шир Мұхаммед Оғлан хан тағына толық бекіп, Моғолстанның кеп жерін өз билігіне бағындыруға мүмкіндік алды. Дегенмен, олардың арасында бірнеше шайқастар болды. Қайынлық деген жердегі (Тараз төңірегі) шайқастан кейін Уәйіс хан Моғолстанның оңтүстік шығыс жағына қашып кетгі. Осы аймақта өз төңірегіне жақтастарын жинап, көшіп-қонып жүрді. Біраз уақыт Шығыс Түркістандағы Лоба, Катек және Сарыұйғыр деген жерлерді де мекендеді. 1422 жылы Уәйіс хан Тұрфан атырабын басып алды. Уәйіс хан өз астанасын Іле бойындағы Ілебалыққа көшіруге мәжбүр болды. Бұл жерде көп тұрақтамай, Түркістанға қоныс аударып, осы қаланың әмірі қыпшақ Шайх Нұр ад Диннің қызына үйленді. Түркістан билеушісінің көмегіне сүйеніп, енді Уәйіс хан өкімет билігі үшін күрес бастады. Бұл уақыт Ұлықбектің Шир-Мұхаммедке қарсы жорыққа шығып, Моғолстанға басып кірген кезі болатын. 1425 ж. Ұлықбек Шир- Мұхаммедті өлтіріп, әскерін қиратты. Моғолстандағы өкімет билігі қайтадан Уәйіс ханның қолына көшті. Бірақ көп ұзамай Уәйіс хан Ыстықкөл маңындағы Сатук ханмен болтан ұрыста (1428) қаза тапты. Моғолстанда екінші рет билік құрған кезенде Уәйіс хан (1425-28) өз иеліктерінің оңтүстік шығыс шекарасын қорғауға көп көңіл бөлді. Қалмақтарға қарсы соғыстарда оның негізгі тірегі дулат, қыпшақ, ұйғыр, найман, ичкилин, кончи, т. б. тайпалар болды. ==Дереккөздер== Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1861 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Евфимия Всехвальная. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Шоту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 715 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 205,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Шанш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Каэтану. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Конкавада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Конштансия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Коруши''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруши құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 242,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Косу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруше құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 346,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Антоний. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Дорнеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Энвендуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 92,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Эрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 628 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Рух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Шыңғыс Уәлиұлы Уәлиханов ''' (1811, Уәли ханның Сырымбеттегі ордасы 1895, Сырымбет қонысы) Көкшетау округінің аға сұлтаны, Абылай ханның немересі, Уәли ханның ұлы, Шоқан Уәлихановтың әкесі. Полковник және Батыс Сібір мен Солтүстік Қазақстанның қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == Ауыл мектебінен бастауыш білім алған соң, шешесі Айғанымның айтуымен Омбы әскери училищесінде білім алған. Училищені майор шенінде бітіріп, Аманқарағай (1834 44), Құсмұрын (1844 53), Көкшетау (1857 68) округтерінің аға сұлтаны болған. 1853 57 ж. Омбы облысы Сібір қазақтары басқармасында кеңесші болды. Қазақтардың қалыптасқан қоғамдық және шаруашылық тұрмыс-салтын қайта құруға ат салысты. Кенесары Қасымовтың ұлт-азаттық қозғалысына қолдау көрсетті. Уәлиханов оқу-ағарту және ғылымның рөлін жоғары бағалады, ғалымдармен, саяхатшылармен, декабристермен жақын қарым-қатынас орнатып, Орыс географиялық қоғамының ғалымдарына қазақ халқы мен даласы жөніндегі ғылыми, этногр. материалдар жинауға көмектесті. Уәлихановтың жинаған жәдігерлері мен мәліметтері Мәскеудегі көрмеге қойылып, С-Петерургте өткен 3-Конгресінде көрсетілді. 1868 ж. полковник шенінде отставкаға шықты. Этнографиялық топтама үшін жинаған жеке заттары Мәскеу, Омбы және Гамбург мұражайларында сақтаулы. Қалтқысыз қызметі үшін Ресейдің бірнеше орден, медальдарымен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Күйшілер Санат:Аға сұлтан Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Ресей Империясының офицерлері Санат:Төрелер 
'''Эрра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруше құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Левий Матфей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Эшпите''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Фажарда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруше құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 53,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алмейрин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6642 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Фонтеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 819 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Формигайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4017 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Паи-Носсу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2792 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1304 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
Уәлиханов қонысы '''Уәлиханов қонысы''' тарихи мекен-жай; Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданының Сырымбет аумағында орналасқан. Уәлиханов қонысы республикалық деңгейдегі сәулет өнері ескерткіші саналады. Ол кезінде әжесі Айғанымның құрметіне арналып салынған. Уәлиханов өзінің балалық шағын өткізген, Омбы қаласындағы кадет корпусында оқып жүрген жылдары дем алуға келіп, ал 1862–64 ж. осында тұрған. Сол жылдары қыстауда ақындар айтысы өтіп, әнші-күйшілер өнер көрсеткен, орыс шенеуніктері, саяхатшылар мен ғалымдар, олардың қатарында Г.Н.Потанин де қонақ болған. Уәлиханов қонысы қазақ даласында ағартушылық идеяларды таратуда және халықтың мәдени мұрасын насихаттауда едәуір рөл атқарған. Қазан төңкерісінен кейінгі жылдары әбден тозып, талан-таражға түскен қоныс Уәлихановтың туғанына 150 жыл толумен байланысты қайта қалпына келтірілді. Қазіргі уақытта қыстау орнында Сырымбет а. орналасқан. == Дереккөздер== Санат:Қазақстан қоныстары Санат:Қазақстан сәулеті 
'''Фрагуаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1039 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Аудан 1555 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Гансария''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 556 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3427 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Голеган''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Голеган құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 164,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Гранью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,7 адам/км². == Тарихы == Аудан 1998 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 704 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Жунсейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 833 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Лапа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 191,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Лапаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 414,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Уәлиханов мұздығы''' Жетiсу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейiнде. Қаратал алабындағы Қора өзенінiң бастауы саналады. 1947 жылы академик Н.Н.Пальгов мұздыққа Ш.Ш.Уәлиханов есiмiн бердi. == Аумағы, жер бедері == Ұзындығы 18 км борпылдақ жыныстар жапқан жерiн қоса есептегенде 24 км. Жалпы ауданы 11 км2, оның iшiнде ашық жатқан бөлiгi 0,8 км2. Мұздық 3420 биiктiкте басталып, шетi 3140 м-ге дейiн төмендейдi. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы мұздықтары Санат:Жетісу Алатауы 
'''Лорисейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 1999 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6119999 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 4997,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мадалена''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3466 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 113,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Малакейжу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Брас. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мальоу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 840 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мариньяйш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5969 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Франциск Ассизский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мартиншел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 713 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Марвила''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9584 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 673,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Маташ''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1032 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Масан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2276 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 67,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Удольская Надежда Львовна''' (26.3.1903, Ресей, Қорған қ. 22.9.1986, Алматы қ.) биология ғылымының докторы (1963), профессор (1964), Қазақстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1967), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1968). Иркутск университетін бітірген (1925). Омбы тәжірибе станциясында ассистент, лаборатория меңгерушісі (1926–37), Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер (1937–38), Алматы селекциялық станциясында топ жетекшісі (1938–54), ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ) доцент (1954–64), 1964 жылдан профессор қызметтерін атқарды. 1963 ж. «Биологические основы селекции яровой пшеницы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Оның ғылыми еңбектері өсімдіктер физиологиясына арналған. Ол бидай мен сұлы сорттарының минералды тыңайтқыш сіңуі нәтижесінде қанша қосымша өнім беретінін анықтап, олардың қуаңшылыққа төзімділігі жөнінде соны пікірлер айтқан. Жаздық бидайдың сортын (Украина жаздық бидайы, Қазақстандық 3, Қазақстандық 4, Қазақстандық 126) шығарып, аудандастырған. Удольская бидай гетерозисін зерттеген. Ленин және Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Минде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 156,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2067 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 289,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1005 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Марта. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Монсанту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Монталву''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Конштансия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Моришкаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1946 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мосаррия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Муже''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 327,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5207 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 123,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Уезд''' төменгі қатардағы бірлік. Алғаш рет "Уезд" термині XIII ғасырдағы орыс құжаттарында кездеседі. 1775 жылдан бастап Ресейдегі қаржылық бірлік есебінде губернияның құрамдас бөлігіне айналды. КСРО-да 1920 жылы әкімшілік аудан болып аталды. 1867 1868 жж. Ресейде жүргізілген реформа негізінде Қазақстанның саяси-әкімшілік өміріне енді. Осы реформаға сәйкес Орал облысында Орал, Гурьев, Калмыково, Жем; Торғай облысында Торғай, Николаевск (Қостанай), Ырғыз, Елек; Ақмола облысында Ақмола, Көкшетау, Омбы, Петропавл, Сарысу (Атбасар); Семей облысында Семей, Көкпекті, Павлодар, Қарқаралы; Жетісу облысында Сергиополь (Аягөз), Қапал, Верный, Ыстықкөл, Тоқмақ; Сырдария облысында Қазалы, Петровск, Ходжент, Жизақ уездері құрылды. Уезд болыстарға бөлінді. Уезді патша офицерлерінен тағайындалған бастықтар басқарды, олардың көмекшілері ретінде қазақ шонжарлары тағайындалды. Уездік әскер күші, сот қызметі құрылды. КСРО-да 1923-1929 жж. жаңа бірлік пайда болуына байланысты Уезд жойылды. ==Дереккөздер== Санат:Әкімшілік бөліну Санат:Уезд 
'''Олайа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1917 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Олальяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1581 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Оливал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2159 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Ортига''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 920 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Пайалву''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 985 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Паррейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1015 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 133,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Пасу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
Сурет:Fiz қайықтың кескінін алу Сурет:Fiz ультрадыбыстық адам жасаған ең күшті деп есептеледі. шектен тыс, үстінде және дыбыс) адам құлағына естілмейтін жиілігі 20 кГц-тен жоғары серпімді толқындар. Ультрадыбысты жануарлар (жарғанаттар, балықтар, жәндіктер) шығара алады және қабылдай алады. Ультрадыбыстар, керісінше, физикалық және технологиялық әдістерде кеңінен қолданылып отыр. Бұл дыбыстарды адамдар арнайы құралдардың көмегімен естиді және қабылдай алады. Ультрадыбыс толқындарының басты ерекшелігі оларды дыбыс көзінен белгілі бір бағытта таралатындай етіп бағыттауға болады. Дыбыстың шағылу құбылысына теңіз тереңдігін өлшеуге арналған құрал эхолоттың және су астындағы нысаналарды табу үшін қолданылатын сонардың "дыбыстық навигация және кашықтықты өлшеу" деген сездерден) құрылысы негізделген. Шағылған ультрадыбысты пайдаланып, нысананың орнын анықтау тәсілі эхолокация деп аталады. Кеме табанына орнатылған құралдардың көмегімен белгілі бір бағытта ультрадыбыстар жіберіледі. Бұл дыбыстар теңіз түбінен немесе ізделінді нысанадан шағылып, бір мезеттен кейін кемеге қайта оралады. Кемедегі өте сезімтал аспаптардың көмегімен тіркелетін бұл толқындар электр импульстеріне түрлендіріледі де, экранда, мысалы, сүңгуір кайықтың кескіні пайда болады. Теңіз суындағы дыбыс жылдамдығын және дыбыстың жіберілген мезеті мен қабылданған мезеті арасында өткен уақытты біле отырып, теңіз тереңдігі немесе су астындағы нысанаға дейінгі кашықтық анықталады. Медицинада ультрадыбыс адам денесін ультрадыбыстық тексеру (сканерлеу) үшін пайдаланылады. Сүйек, май және бұлшық еттер ультрадыбысты түрліше шағылдырады. Электр импульстеріне түрлендірілген бұл шағылған толқындар экранда кескін береді. Ультрадыбыстық тексеру жолымен сырқат адамның денесіндегі әртүрлі ауытқулар қатерлі ісіктер, дене мүшелері пішінінің өзгерулері анықталады. Ультрадыбыстың көмегімен тастар ұнтақталады, металдарды және аса қатты материалдарды кесу және дәнекерлеу жүзеге асырылады. Алайда ультрадыбысты адамның ұзақ уақыт бойы қабылдауы жүйке жүйесіне әсер етеді, қанның құрамының, сапасының және қысымының өзгеруін, бас ауруын тудырады, құлақ та естімей қалуы мүмкін. дельфиндер, иттер, жарқанаттар және басқа да тіршілік иелері шығарады. Мысалы, жарқанаттың ультрадыбыстық адам жасаған ең күшті деп есептелетін радио және салыстырғанда мүлтіксіз жетілген. Олар шығару арқылы өзінің, ұшу бағытын және қажетті қорегін таба алады. == Ультрадыбыстың әсері == Ультрадыбыс дегеніміз 104 нен 1013 Гц жиілік толқынды айтады. Әдетте 20 кГц жиіліктегі механикалық тербелістер адам құлағымен қабылданбайды. Ол дыбыс қысымының бірлігі децибелмен өлшенеді. Ультрадыбыс табиғатта кеңінен таралған. Өндірісте ол шудың қосымшасы болып, мысалы реактивті двигателдер жұмысында, газ трубалары және басқада процестерде. Ультрадыбыстар механикалық және әдістермен алынады. Өндірісте және пьезоэлектрлік сәулелерді қолданады. Біріншісі төмен жиіліктегі ультрдыбыстарды алу үшін алу үшін (200 кГц), екіншісі 50 МГц дейінгі жиіліктегі алуға қолданады. Төмен жиіліктегі ультрадыбыстар ауауда жақсы таралады. Ол жоғарлаған сайын ауадан таралу жиіліктері төмендейді. Қысқа толқынды жоғары жиіліктегі ультрадыбыстар ауада мүлдем таралмайды. Газды сұйықтыққа қарағанда ультрадыбыстар аз жұтады. тесуші әсері медицинада және өндірісте кеңінен қолданады. Ультрадыбыстың көмегімен сварка, пайка, бөлшектерді тазалау, сұйықтықтарды стерилдеу, бұрғылау, кесу, шлифовка және полировка жүзеге асады. Сонымен қатар ультрадыбысты молекулярлы физикада, биологияда және медицинада әртүрлі химиялық реакцияларды жүргізу кезінде еру процестерін жеделдету үшін қолданылады. Жұмыс орындарындағы дыбыс қысымдарының жиілік деңгейі 18, 20, 22, 24 КГц тен 80-нен 120 дБ және одан жоғары деңгейде тербеледі. Санитарлық талаптар мен ережелерге сәйкес дыбыс қысымының өндірістік орындарындағы рұқсат етілетін жиіліктері 20 кГц дыбыс қысымы 100 дБ-де, 40 кГц 110 дБ құрайды. Ультрадыбыстар жүйке жүйесіне әсер етіп, жүрек тамыр, эндокриндік жүйедегі зат алмасу процестерінің бұзылыстарына әкеледі. Сонымен қатар жасуша мембраналарының өтімділігінің бұзылыстарына әкеледі. Кавитирлеуші сұйықтықпен қатынаста болған қол қолдың кәсіптік ауруларына әкелуі мүмкін. Церебралды симптоматика болуы мүмкін. Клиникалық ағымына байланысты кезеңін бөледі: 1) алғашында вегетатамырлы дистонияның аяқтардағы вегетативті невралгиялық синдромдары басымырақ болады; 2) шамалы айқындықта синдромдар мен қолдағы вегетативті полиневропатия симтомы; 3) айқын таламиялық гипоталамиялық көріністермен диэнцефалды патология. Аз энергия мен жоғары жиіліктегі байланыстары бар еңбек гигиенасы сұрақтарының маңызы зор. әсеріне жүйелі түрде әсер ететін жұмыспен әсері бар мамандарда қолдардың вегетативті полиневриті дамуы мүмкін. Негізгі шағымдары алақанның тершеңдігі, қол саусақтарының жансыздануы. Қолдардағы гипестезия түріндегі полиневрит анықталынады, тырнақ кезінде капиллярлардың спазмдары немесе спастикалық атониясы дамиды. Емі. Вегетативті полиневрит кезінде емдік шаралар қолданылады. Процестердің айқындылық деңгейлеріне байланысты қолдың вегетативті полиневриттері кезінде еңбек ету қабілетінің сараптамасының сұрақтары шешіледі. Ол болмаған кезде немесе ауырсыну синдромы аз айқындылықта болса, жұмыс қабілеті сақталынады. Жиі парестезия немесе ауырсыну сезімдерімен жүретін вегетативті тамырлар немесе сезімталдықтың бұзылуларының айқындылығы кезінде, науқастар ультрадыбыспен байланыстары бар жұмыстардан шектелінеді. Алдын алу шаралары дыбыс қысымының адам ағзасына әсерлерін төмендетуге арналған. Яғни оған ультрадыбыспен қатынаста болатын уақыт ұзақтығының қысқаруы, дистанционды басқаруларды қолдану, толқындардан дыбыстарды шектейтін экрандарды қолданулар, жеке басының қорғаныс заттарын қолдану жатады. Ультрадыбыспен қолдардың байланысын үзу мүмкін болмаған жағдайларда резиналы перчаткаларды қолданады. Құралдардаың шектейтін қол саптары болу керек. Кезеңді түрде 12 айда бір рет, жұмыс басталғаннан кейін алғашқы 36 айда бір рет медициналық қараудан өту керек. Барлық тексерушілерге суықтық сынамасын, вибрациялық тексеру керек. Шеткі тамырлардың ангиоспазмы, Рейно ауруы, облитерирлеуші эндартериит, шеткі жүйке жүйеснің сүлелі аурулары ультрадыбыспен байланыста болатын жұмыстанр үшін медициналық қарсы көрсеткіш болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Дыбыс 
'''Педрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Педроган''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Пегу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2570 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Лусия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Пернеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1689 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Пиаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 534 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Луиш. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1051 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Понтевел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4399 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2087 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 103,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 7''' Григориан күнтізбесінде жылдың 127-ші күні (кібісе жылдарда 128-ші). Жылдың аяғына 238 күн қалады. == Мерекелер == Отан Қорғаушы күні Сыйыну күні == Оқиғалар == 1895 жылы орыс инженері Александр Степанович Попов Орыс физико-химиялық қоғамының жиналысында өзі құрастырған радиоқұрылғыны іс жүзінде көрсетті. Бұл күн радио дәуірінің алғашқы күні болып саналады. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:7 мамыр 
'''Урология''' (грек. uron несеп және логия) медицинаның несеп шығару жүйесі органдары ауруларының клиникасы белгілерін анықтайтын және оны емдеу жолдарын зерттейтін бөлімі. Сондай-ақ Урология ер адамдардың жыныс жүйесіндегі ауытқуларды да емдеумен шұғылданады. Урология медицинаның көне заманнан белгілі саласы. Б.з.б. 3-мыңжылдықта Мысырда қуықтағы тасты дәл тауып, оны алып тастау жолын білген. Гиппократ бүйрек пен қуықтың әр түрлі ауруларына сипаттама берді. Әбу Әли ибн Сина несеп-жыныс жүйесінің кейбір ауруларын сипаттап, оларға диагноз қою үшін науқастың зәрін тексеру керек екенін жазды, ауруларды емдеу үшін бірнеше дәрі-дәрмек ұсынды. Аристотель, А.Цельс, К.Гален, т.б. ғалымдар Урологиялық ауруларды (негізінен несептегі тас) зерттеді. Урологияның қарқынды дамуына 19 ғасырда рентгенология саласында қол жеткен жетістіктер игі әсер етті. 1877 жылы неміс ғалымы М.Нитценің цистоскопты қуық қуысын зерттеуге арналған аспапты ойлап табуы Урологиялық ауруларды дәл анықтап білуге мүмкіндік берді. 1869 жылы неміс ғалымы Г.Симон ауырған бүйректі алып тастау операциясын алғаш рет жасады. 1897 жылы француз ғалымы И.Альбарран катетер жасайтын цитоскоп ойлап тапты. Бұл құралмен әр бүйректі жеке тексеруге, несеп жинауға мүмкіндік туды. Рентген сәулесі бүйректегі, қуықтағы, несеп жолындағы пайда болған тасты табуға, оның орналасқан жерін, көлемін анықтауға мүмкіндік берді. Урологияның қарқынды дамуына француз ғалымы Ф.Гюйонның еңбектері үлкен үлес қосты. Ол 1830 жылы ашылған алғашқы Урологиялық бөлімді басқарып, урологтар қоғамын басқарды. 20 ғасырдың басында бүйректің қызметін зерттеуде және Урологиялық ауруларға рентгендік диагностика қоюда ерекше әдістер табылды. Мысалы, Германияда Ф.Фельклер және Э.Йозеф (1903), А.Лихтенберг және Фельклер ретроградты пиелография (1906), Францияда Г.Марион және Германияда И.Изрэль бүйрекке операция жасаудың жаңа әдісін ұсынды. Голландиялық ғалым В.Колф бүйрек қызметі бұзылғанда оны жасанды бүйрекпен ауыстыру мүмкіндігін зерттеді. Қазақстанда Урология саласындағы зерттеулер 1956 жылы басталды. Профессор жетекшілігімен қуық ісіктерін, қосалқы жыныс безі аденомасын, бүйрек зақымдануынан болған гипертонияны емдеу тәсілдері ұсынылды; несеп түтігіне жамау салу, сыңар бүйрек қызметіне сипаттама берілді. басқаруымен қосалқы жыныс безінің қабынуы, ен және ен қосалқысының қабынуы, сол жақ ен сағағы венасының кеңеюі (варикоцеле), еннің ұмаға түспеуі (крипторхизм) салдарынан ер адамның белсіз қалуы, оның белгілерін анықтау, операция жасап емдеу тәсілдері жетілдірілді. Бүйрекке тас байлану, ер адамдардың жыныс органдарының туа біткен ауытқуларын, анрологиялық қызметін қалыпқа келтіру, бүйректердің сарысулы ауруларын, бүйректің екіншілік семуін және гипоплазиясы, уретеролитиаз хирургиялық лапараскопты пайдаланып операция жасау әдістері, несеп жолының тасын антеградтық емдеу мәселелері одан әрі зерттелуде. Қазақстанда Урология ғылымының дамуына көп еңбек сіңірген ғалымдар: Жарбосынов, И.С.Халықов, Б.У.Шәлекенов, Е.С.Мәмбеталин, Ә.Т.Тоқсанбаев, М.К.Алшынбаев, Е.Қ.Сәрсебеков, т.б. Урология мәселелерімен Урология ғылыми орталығы, республикалық медицина университетттер мен академиялар, Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтының Урология кафедрасы, Хирургия және педиатрия мен бала хирургиясы ғылыми орталықтары шұғылданады. == Дереккөздер== Санат:Медицина 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1162 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1920 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Рапоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алмейрин құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Риашуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 372,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 93,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 900 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Риу-Майор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 82,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 139,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2136 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1729 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1388 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Евфимия Всехвальная. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Урология ғылыми орталығы''' Б.О.Жарбоснов атындағы Алматы қаласындағы урологиялық қызметті дамытудың стратегиясын айқындайтын, урологиялық ауруларды емдеудің осы заманғы озық технологияларын қолданатын және тарататын ғылыми мекеме. 1990 жылы 14 желтоқсанда Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесінің қаулысымен Урология институты болып құрылды. 1996 жылы ҚР Үкіметінің қаулысымен Урология ғылыми орталығына проффессор есімі берілді. Құрамында бөлімі (ғылыми жоспарлау және ұйымдастыру тобы, кітапхана, архив, медициналық статистикалық бөлме), зерттеу бөлімі биохимия, иммунология және микробиология топтары), бөлімше (андрология, урологиясы, балалар урологиясы, несеп тас ауруы, эндоурология және литотрипсия, сәулелі диагностика, жалпы урология), аспирантура (1990) және дисс-лық кеңес (1993) бар. Негізгі ғылыми-зерттеу бағыты ер адамдар жыныс органдарының ауруларын емдеу және хирургиялық коррекция жасау; гидронефрозды, несеп жолының дисплазиясын, әйелдерде стресстің әсерінен зәрдің тоқтамауын, жыланкөзді азинвазивті хирургиялық лапароскопты пайдаланып емдеуді жетілдіру, т.б. Х. 60-тан астам өнертабыстық ұсыныс жасалды, сонымен қатар бірнеше монографиялар, әдістемелік ұсынымдар және ғылыми жинақтар шығарылды. Қазақ тілінде «Урология» оқулығы жарық көрді. == Дереккөздер== Санат:Медицина 
'''Ромейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 337,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Сабашейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Салвадор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 146,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Павел. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Бенавенте (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12826 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 322,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1021 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Конштансия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 200,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12801 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 742,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Михаил Ильич Усанович''' (16.6.1894, Украина, Житомир қ. 15.6.1981, Алматы қ.) химия ғылымының докторы (1938), профессор (1930). Қазақстан ҒА-ның академигі (1962). Қазақ КСР-інің (1967) және Өзбек КСР-інің (1943) еңбек сiңірген ғылыми қайраткерi. Киев университетiн бiтiрген (1917). Украина ғылым академиясының ғылыми қызметкер (1918–20), Киев қаласындағы зауытында басшылық қызметте, сонымен қатар Политехникалық институтында оқытушы (1920–29) болды. Томск университетінде (1930–34), Орта Азия университетiнде (1935–43, Ташкент қ.), Қазақстан ғылым академиясының Химия ғылымдары институтында лаборатория меңгерушісі (1944–49), аға ғылыми қызметкер (1949–61), ҚазМУ-да кафедра меңгерушісі (1944–81, қазіргі ҚазҰУ), декан (1946–48) және лаборатория меңгерушісі (1964–81) қызметтерін атқарған. 1938 ж. оған диссертация қорғамай-ақ химия ғылымының докторы дәрежесі берілді. Негiзгi ғылыми еңбектерi ерітінділер теориясына арналған. Ол ерітінділердің сандық теориясын (1932) қорытты, аномальды электр өткізгіштік кездейсоқ құбылыс емес, заңдылық екенін дәлелдеді; қышқылдар мен негіздердің жалпы теориясын қорытып, химиялық реакция құрамы жағынан тепе-теңдік тәуелді болған жағдайда ғана идеалды ерітінділер заңына бағынатынын анықтады; сонымен бірге ерітінділердің қасиеттері (тығыздығы, тұтқырлығы) олардың құрамына байланысты екенін химиялық теңдеулер арқылы дәлелдеді. Усанов «Қышқылдар мен негiздердiң Усанович теориясының» (1938) және 300-ге жуық ғылыми жарияланымның авторы. рет Еңбек Қызыл Ту орденiмен (1945, 1961, 1974), медальдармен марапатталған. Шығармалары.: Исследования области теории растворов теории кислот оснований, А.-А., 1970. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруше құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 102,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Сантьягу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2637 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 269,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сардоал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Бенавенти (Сантарен) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Сардоал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сардоал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Сейса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Серра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Соту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Факунду. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Успенка''' ауыл, Павлодар облысы Успен ауданының (1963) және Успен ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Павлодар қаласынан қарай 96 км жерде, Құлынды даласында орналасқан. == Тарихы == Іргесі 1909 жылы қаланып, 1915 жылға дейін Ожерельева аталып келді. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 5160 адам (2575 ер адам және 2585 әйел адам) болса, 2009 жылы 4067 адамды (1924 ер адам және 2143 әйел адам) құрады. Успенкада автокөлік кәсіпорындары, құрылыс мекемелері, май, нан зауыттары жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Успен ауданы елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Коруше құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2017 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 110,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Сан-Жуан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 815,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6103 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 467,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9036 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 608,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Сан-Педру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 705 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 464,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Томар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3069 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 84,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9211 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 776,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян. == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Устименко Борислав Петрович''' (9.7.1928 ж.т., Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қ.) техника ғылымының докторы (1971), профессор (1973), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері (1988), ҚР ҰҒА-ның академигі (2004). ҚазМУ-ды (1951, қазіргі ҚазҰУ) бiтiрген. Қазақ энергетика ғылыми-зерттеу институтында аспирант, кiшi, аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушiсi (1951–75), осы институт директорының ғылыми жұмыстар жөнiндегi орынбасары (1975–88), директоры (1988–92); 1992 жылдан лаборатория меңгерушiсi, бас ғылыми қызметкер болып еңбек етті. 1970 ж. «Исследование аэродинамики теплообмена во вращающихся течениях вязкой несжимаемой жидкости» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негiзгi ғылыми еңбектерi жылу энергетикасы, жылу физикасы, қолданбалы газ динамикасы мәселелерiне және бу генераторының оттығы мен жанарғысын модельдеуге, т.б. арналған. Устименко жылу энергетикасы мен өндiрiстiң басқа да салаларында кеңiнен қолданылып жүрген гидромеханика және сұйықтық пен газдың турбуленттiк ағысында айналатын жылу алмасуға, баяу және ағыстың басқа да күрделi түрлерiнiң теориялық негiз жасап, терең зерттеулер жүргiздi. Устименконың басшылығымен қуатты энергетикалық блоктың қазан агрегаттары габаритiн елеулi азайтатын және олардың тиiмдiлiгiн арттыратын жаңа, жоғары тиiмдiлiктi оттықты әрі жанарғылы құрылғылар зерттелiп жасалды. Осы кешендi жұмыстары үшiн Устименко Қазақ КСР-iнiң Мемлекеттік сыйлығын алды (1986). 350-ден астам ғылыми еңбектiң, оның iшiнде монографияның авторы. «Құрмет Белгiсi» орденiмен, медальдармен марапатталған. *Процессы турбулентного переноса во вращающихся течениях, А.-А., 1971; основы циклонных топочных технологических процессов, А.-А., 1977; *Диффузионное горение турбулентных потоков, А., 1993 (соавт.). == Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 276,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Танкуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 189,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Трамагал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4043 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 168,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Тремеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Улме''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1502 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 121,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Уркейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1910 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Валада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 903 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1753 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,50 км² шамасында. Халық тығыздығы 129,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1988 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1438 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 156,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
кент (1957), Шығыс Қазақстан облысы, Шемонаиха ауданындағы Усть-Таловка кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Шемонаиха қаласынан қарай км жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 6081 адам (2867 ер адам және 3214 әйел адам) болса, 2009 жылы 5771 адамды (2700 ер адам және 3071 әйел адам) құрады. == Кәсіпорны == 1981 жылы құрылған "Восток Казмедь" бірлестігінің мыс-химия комбинаты жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Шемонаиха ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Абрантеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 747 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Шамушка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 118,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Доминик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 309,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Вальяшкуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сардоал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 385 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Вакейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Карташу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2948 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1013 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 200,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Варзеа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1685 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Лев Леонидович Ухоботов''' (29 шілде 1933 жылы туған, Төменгі Новгород) архитектор, Қазақстанның еңбек сіңірген архитекторы (1970). == Өмірбаяны == 1957 жылы Ленинград (қазіргі кескіндеме, мүсін және архитектуралық институтын бітірді. 1963 жылдан Алматы қаласында тұрып, Қазақстан қала кұрылысын жобалау институтында (жобалау тобының жетекшісі, бөлім бастығы, 1970 71 жылдары институтының бас архитекторы) қызмет етті. == Архитектуралық жобалары == Ухоботов Лев Леонидовичтын жобасы бойынша: археологтар Н.И. Рипинский, Ю.Г. Ратушный, т.б.- мен бірге Алматы қаласында Республика Сарайы (1970, КСРО Мемлекеттік сыйл.) "Қазақстан" конақ үйі, т.б. ғимараттары салынды. == Дереккөздер == Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан сәулетшілері еңбек сіңірген сәулетшілері кескіндеме, мүсін және архитектуралық институты түлектері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері 
'''Зибрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1058 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Айрайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 628 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 586,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Айан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 908 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 314,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Алдоар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 957 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 914,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Алфена''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Валонгу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 1600 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Винсент. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 584,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Алварельюш (Трофа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 487 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Алваренга (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 229,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Аморин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 505,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұждан''' адамның өз мінез-құлқын бақылау, қадағалау оған белгілі бір шек қойып, мүлтіксіз орындау қабілетін бейнелейтін әдеттану санаты. Ұждан адамның халық пен қоғам немесе жеке адамдар алдындағы өз әрекеті, іс-қимылы үшін моральдық жауапкершілігін сезініп, саналы түрде ұғынуын, өз ойы мен іс-әрекетін адамгершілік ұжданымен бағалай білуін бейнелейді. Ар-ұждан намыс деген ұғыммен тығыз байланысты. Ар-ұждан адамның өз тәртібін өзінің қадағалауына негізделген, тұлғаның эстетикалық байланысты қарастырылатын мінез-құлықтық категория. ==Дереккөздер== Санат:Жантану Санат:Медицина 
'''Анседе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 221,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ансиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 815 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Аркуш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 161,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Аркозелу () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 584,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ареяш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 599 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 938,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Арживай''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 942,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ариш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 435,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Аррейгада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 980,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Аштромил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 784 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 564 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Атаиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 082 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 736,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұжым''' ортақ қоғамдық мақсаттар мен міндеттер біріктірген адамдар тобы. Мұндай топқа жоғары деңгейде дамыған бірлескен қызмет барысында қол жеткізіледі. жинақтаушы деген сөзінен) бір-біріне әсер ететін, өзара әлеуметтік негізделген мақсаттармен, мүдделермен, өзін ұстаудың нормалары мен талаптарының қажеттілігімен, бірге атқарылатын қызметпен, қызмет құралдарының ортактығымен, басшылық білдіретін еріктің ортақ болуымен біріккен адамдар тобы. Ұжым жай топқа қарағанда дамуы жағынан жоғары. Ұжым белгілеріне адамдардың саналы түрде бірігуі, оның тұрақтылығы, анық белгіленген ұйымдастыру құрылымдары, қызметті реттейтін органдардың болуы жатады. ==Дереккөздер== 
'''Авеледа (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 529 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Авеледа () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 421,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Авессадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 245,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Авинтеш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 523 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 228,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Азурара () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 996,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1457 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 943 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 567,80 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Багунте''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 662 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 168 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Балазар () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 213,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Аудан 1442 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 961 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 720,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1922 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Абоадела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 887 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұзынағаш''' Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, аудан (1934) және Ұзынағаш ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Қонаев қаласынан қарай 121 км, Алматы қаласынан батысқа қарай 44 км жерде, Қарасу және Ұзынағаш өзендері аралығында, Іле Алатауының сайлы-жыралы келген солтүстік етегінде, бұта, ши аралас бетеге, қау, селеу өскен тауалдының сұр, сортаңды сұр топырақты шөлейтті белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 23887 адам (11579 ер адам және 12308 әйел адам) болса, 2009 жылы 30589 адамды (14952 ер адам және 15637 әйел адам) құрады. == Тарихы == 1929-56 жылдары Ленин атындағы және 1956-97 жылдары өзімен аттас сүт өндіретін кеңшардың орталығы болды. Ұзынағаштағы бұрынғы кәсіпорындар мен мекемелердің басым көпшілігі Олардың негізінде ЖШС, өндірістік кооперативтер мен акционерлік қоғамдар, т.б. шаруашылық субъектілері құрылды. Аудандық бағыныстағы коммуналдық шаруашылық, электрлі энергия желісі, баспахана, байланыс бөлімшелері, т.б. мекемелер бар. == Инфрақұрылымы == Аурухана, емхана, дәріхана, пункт, санэпидстанса, мектеп, спорт мектебі, кітапхана, мәдениет үйі, клуб, стадион, мешіт, қонақ үйі, т.б. әлеуметтік және мәдени ошақтар жұмыс істейді. Ұзынағаш жанынан республикалық дәрежедегі Алматы-Шымкент автомагистралі өтеді. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері 
'''Абоин (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Абраган''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 527 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 284,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Агрела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 227,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Агусадора''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 248 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1933 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Балтар (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 606 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 304,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Барка (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 822,87 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Бейре''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 667,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Бейриш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 749,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 8''' Григориан күнтізбесінде жылдың 128-ші күні (кібісе жылдарда 129-шы). Жылдың аяғына 237 күн қалады. == Мерекелер == Дүниежүзілік әділетті сауда күн == Оқиғалар == Нацисттік Германияның Үшінші рейхінің сөзсіз капитуляциясы 1945 ж. мамыр еуропалық уақытымен сағат 23:02 күшіне енді. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:8 мамыр 
'''Ұзынбұлақ''' мустьер мәдениетінің жоғарғы кезеңіне жататын қоныс. Жамбыл облысы Талас ауданы Қаратау қонысынан солтүстікке қарай 35 км жерде. 1958 жылы Қазақстан ғылым академиясының Тарих, археологиялық және этнологиялық институтының Қаратау экспедициясы (жетекшісі Х.Алпысбаев) ашып, зерттеген. Археологиялық ізденістер барысында әр түрлі көлемдегі сан алуан бұйымдар (әр түрлі қырғыштар, өзек тастар, өңделген тас құралдар) табылған. Бұлар Ұзынбұлақты байырғы адамдар мустьер уақытында мекендегенін айғақтайды. ==Дереккөздер== Санат:Жамбыл облысы тарих және мәдениет ескерткіштері 
'''Бештейруш (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 523 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Битарайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 720,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Боэлье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 843 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 381,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Женс. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Боин (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 619,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Бонфин (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 578 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 369,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Борба-де-''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 293,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Бургайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 443,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Буштелу (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 577 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Буштелу (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 257,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 497,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұзынкөл ауданы''' Қостанай облысының орналасқан бөлініс. 1939 жылы құрылған. 1966 жылға дейін Ұзынкөл, 1966 96 жылдар аралығында Ленин ауданы болып аталып келді. Жерінің аумағы 7,2 мың км2. Орталығы Ұзынкөл ауылы. == Жер бедері мен геологиялық құрылымы == Аудан Батыс Сібір жазығының қиыр оңтүстік-батыс аумағында орналасқан. Жер бедері негізінен жазық. Тек орталық және батыс бөлігі біршама көтеріңкі келген. Абсолюттік биіктігі 185 м. Обаған өзенінің аңғарының абсолюттік биіктігі 89 м. Аумағының басым бөлігін көлді, сайлы-жыралы ландшафт алып жатыр. Жер қойнауынан құрылыс материалдары барланған, олардың кейбіреулері өндіріледі. Геологиялық тұрғыдан аудан аумағы Батыс Сібір эпигерцинді тақтасы мен Торғай иіндісінің (Тұран тақтасының) түйіскен жерінде орналасқан. Оның бетін неогеннің миоцен шөгінділері жапқан. Ауданның қиыр оңтүстігі мен орта тұсында гранитті, кварцитті, кристалды тақтатастар жер бетіне шығып жатыр. Қалған бөліктерін сазды-неогенді, тұнба шөгінділері жапқан. Сулы горизонттар олигоцен мен эоцен қабаттарында кездеседі. Суы сәл кермек. Термальды жер асты суының минералд. 3,02 г/л-ге дейін жетеді. Аудан Тобыл Обаған артезиан алабында жатыр. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты тым континенттік, қысы суық, аязды, боранды, жазы жылы, қуаң. Қаңтар айындағы ауаның орташа темп-расы –17 19°С, шілдеде 19 21°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. 300 350 мм. Ауданның батысымен Обаған өзені ағып өтеді. Көлдер көп, басым бөлігі тұщы. Олардың жалпы аумағы 33,8 мың га. Ірі көлдері: Сарыоба, Речное, Сарыбалық, Жарқайың, Жасылбағар, Айжан, т.б. Жері негізінен қара топырақты, көлдер маңында қара топырақ тараған. Өсімдік жамылғысында боз, бетеге, бидайық, т.б. астық тұқымдас шөптер өседі. Қайың, теректерден тұратын сирек шоқ ормандар кездеседі. Тың жерлерді игеруге байланысты жерінің көп бөлігі жыртылған. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, бұлан, елік, сарышұнақ, аламан, құстардан үйрек, қаз мекендейді. Көлдерінде балық көп. == Халқы == Тұрғындар саны 21 060 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 38,57%, орыстар 49,36%, украиндар 6,17%, немістер 1,63%, татарлар 1,15%, беларустар 1,06%, әзірбайжандар 0,39%, үдмүрттер 0,20%, молдовандар 0,19%, басқа ұлт өкілдері 1,26%. == Әкімшілік бөлінісі == 32 елді мекен ауылдық әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Бауман ауылдық округі Ершов ауылдық округі Киров ауылдық округі Новопокров ауылдық округі Обаған ауылдық округі Пресногорьков ауылдық округі Ряжский ауылдық округі Сатай ауылдық әкімдігі Троебрат ауылдық округі Ұзынкөл ауылдық округі Федоров ауылдық округі == Шаруашылығы == Ауданда 1995 жылға дейін астық өндіруге, оған қосымша сүтті-етті ірі қара, шошқа, картоп өсіруге маманданған 15 кеңшар, мал бордақылау пункті болған. Олардың барлығы нарықтық экономикаға байланысты ауданда АҚ, 40-қа жуық ЖШС және 400-ден астам шаруа қожалығы және агр. құрылым құрылды. Аудандағы а. ш-на жарамды жердің аум. 425,2 мың га, оның ішінде жыртылатын жер 279,7 мың га. Ұ. а-нда а. ш. өнімдерін өндірумен айналысатын ЖШС (“Арзамас”, “Алтын бидай” және “Ұзынкөл” агр. фирмасы) жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Жалпы білім беретін 48 мектеп, мәдениет үйі, 11 клуб, 13 кітапхана жұмыс істейді. Емдеу-сауықтыру мекемелерінен ауд. аурухана, емхана, санэпидстанса, 11 және 17 фельдш. пункт, 11 дәріхана, т.б. бар. Аудан жері арқылы Қорған Самара т. ж., Қостанай Петропавловск, Ұзынкөл Сарыкөл, Ұзынкөл Звериголовское автомоб. жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Ұзынкөл ауданы 
'''Кампаньян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 757 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 767,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Кампелу (Байан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 169,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Кампу (Валонгу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Валонгу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 681,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Канаделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Кандемил (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 039 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Канелаш (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1780 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Канелаш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 303 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 647,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Каниделу () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 737 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 948,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Каниделу () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 941 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 250,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Карамуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 974 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 557,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Сурет:Sleeping boy (Nikifor Крылов. Ұйқыдағы бала '''Ұйқы''' адам мен жануарлардың міндетті физиологиялық жағдайы. Бұл кезде сыртқы орта ешқандай жауап қайтарылмайды және организмде жүріп жататын физиологиялық процестердің белсенділігі төмендейді. Оның қалыпты (физиология) ұйқы және терең ұйқы түрлері болады. Сөздің қысқаша түсінігі іс-әрекетке араласпай, түн мезгілінде жатып, дем алудың табиғи тәсілі. «Пырылдап жұрт ұйқыда, мал күйісте, өтпейді жүргінші де қара жолдан» (Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин Таңд. шығ.). == Физиология == Ұйықтау кезіндегі барынша айқын физиологиялық өзгерістер бас миында орын алады. Ми ұйқы кезінде, әсіресе, баяу ұйқы кезінде, ояу жүргенге қарағанда әлдеқайда аз энергияны пайдаланады. Белсенділігі төмендеген аумақтарда ми энергияны қысқа мерзімді сақтау және тасымалдау үшін пайдаланылатын молекула (АТФ) қорын қалпына келтіреді. Негізгі гормондардың қажетті көлемде шығарылуы орын алады. Тыныш ояу жүру кезінде, ми дене энергиясы пайдаланылуының 20%-ына жауап береді, осылайша бұл төмендеу энергияның жалпы тұтынылуына едәуір әсер етеді. Ұйқы сенсорлық шекті арттырады. Басқа сөзбен айтқанда, ұйқыдағы адамдар қабылдайды, бірақ жалпы алғанда, қатты дыбыстарға және басқа да маңызды сенсорлық оқиғаларға мән бере алады. Баяу ұйқы кезінде адамдар өсу гормонын бөледі. Барлық ұйқы, тіпті күндізгі ұйқы да пролактин секрециясымен байланысты. Ұйқы кезіндегі өзгерістерді бақылау мен өлшеудің негізгі физиологиялық әдістеріне ми толқындарының (ЭЭГ), көз қимылдарының (ЭОГ) және қаңқа бұлшықеттері белсенділігінің (ЭМГ) жатады. Бұл өлшемдерді бір мезгілді жинау полисомнография деп аталады және ұйқы зертханасында орындалуы мүмкін. Ұйқыны зерттеушілер сонымен қатар жүрек белсенділігін анықтау үшін жеңілдетілген (ЭКГ) және қозғалыс қимылдары үшін актиграфияны пайдаланады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Malimetter.kz Ұйқы реферат (қазақша) 
'''Карнейру (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 36 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Каррейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 982 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 284,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 257 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 713,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Казайш (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 559,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 358,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 978,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 636 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 395,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Седофейта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 784 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 317,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сепелуш (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 539 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 455,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
right Қозғалыс''''' ұлттық тәуелсіздікті жеңіп алуға, шетелдік үстемдікті, отарлық езгі мен қанауды жоюға бағытталған күрес. Бұл қозғалыстар орта ғасырлардан бастау алады. Орта ғасырларда халықтар мен ұлттық топтар жат жерлік езгіге қарсы күресіп, өздерінің өмір сүріп, даму құқықтарын қорғады (мысалы, оңтүстік славяндардың түрік үстемдігіне, чех халқының неміс отаршыларына қарсы күресі, т.б.). 16 19 ғ-ларда ұлттық сананың өсуі шетелдік құлданушылар мен езгіге ұшыраған халықтардың арасындағы шұғыл шиеленісуіне себеп болып, жат жерлік үстемдікке қарсы күреске шаруалар мен қала халқының қалың топтары тартылды. Оған капит. қатынастардың дамуы нәтижесінде жалпы ұлттық рыноктың құрылуы себеп болды. Мемлекеттілігі жоқ немесе одан айрылған халықтардың ұлт-тық мемлекеттер құруға ұмтылысы үстем ұлттардың ұшырады. Мысалы, патшалы Ресей, Германия мен Австрия-Венгрия езгісіне түскен поляк халқы, Австрия-Венгрия империясы құрамындағы чехтар, словактар, словендер, хорваттар, т.б. Осының нәтижесінде халықтардың өзін-өзі билеуге қол жеткізуіне ұмтылған ұлттық қозғалыстар пайда болды. Бұл қозғалыстар демокр. сипат алып, оны ұлттық буржуазия өкілдері басқарды. 16 18 ғ-лар Батыс Еуропа, Солт. Америка елдері үшін ұлттық қозғалыстардың даму және ұлттық мемлекеттердің қалыптасу дәуірі болды (Нидерланд бурж. революциясы, Солт. Америкадағы Тәуелсіздік үшін соғыс, т.б.). 19 ғ-дың 2-жартысында Германия мен Италияның бірігуі аяқталып, болгар, румын, серб ұлттық мемлекеттері өмірге келді. Чех, поляк, фин халықтарының тәуелсіздік үшін күресі өріс алды. Екінші дүниежүзілік соғыс (1939 45) жылдары Еуропа халықтарының гитлеризмге қарсы күресі де белгілі бір мөлшерде ұлт-азаттық сипат алды. left 19 20 ғасырларда Ұлт-Азаттық Азияда, Африка мен Латын Америкасында күшейді. 19 ғ-дың соңы мен 20 ғ-дың бас кезінде ірі державалардың экспансиясы бұрын-соңды болмаған құлаш жайып, отарлық жүйе пайда болды. Азия, Африка мен Латын Америкасы елдері монополистік капитал тарапынан ұлттық езгі мен қанаудың нысандарына айналды. Бұл елдердегі Ұлт-Азаттық мен езілген халықтардың арасындағы ерекше шиеленісуінің көрінісі болды. Осы елдердегі Ұлт-Азаттық Қозғалыстың нәтижесінде 1945 73 ж. 1,5 млрд-тан астам адам отарлық және жартылай отарлық езгіден құтылып, 70-тен аса жаңа ұлттық мемлекет пайда болды (қ. Отаршылдық, Отаршылық соғыс). Халықтардың ұлттық мемлекеттілікті құруы тарихи жеңіс болып табылса да, Ұлт-Азаттық толығынан шеше алмайды. Оның жаңа толық экон. тәуелсіздікке ие болу үшін күресу. Сондықтан әлеум.-экон. прогресс мәселесі Ұлт-Азаттық Қозғалыс процесінің негізгі буыны болып табылады. 18 20 ғ-ларда қазақ даласында Ресей отаршыларына қарсы бірнеше ірі-ірі Ұлт-Азаттық Қозғалысболып өтті. ·==Ұлт-Азаттық *Сырым *Исатай *Махамбет *Кенесары *Жанқожа *Амангелді left Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысы; Он алтыншы жылғы көтеріліс. Қазақстан, Балтық бойы, Кавказ, Орталық Азия елдеріндегі Ұлт-Азаттық ҚозғалысКеңес Одағының ыдырап, ТМД-ның құрылуына негіз болды. ==Дереккөздер== == Тағы қараңыз == *Қазақстан Тарихы қозғалыстар 
'''Сернаделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 379,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сете''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 578,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Шапа (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Кодессуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 407,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Конштансе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 461,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Коваш (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 591,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ковелаш (Трофа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 662 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ковелу (Гондомар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 755 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 209,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Крештума''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 600,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Криштелу (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 914 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 664,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұлттық Кітапхана''' мемлекет қарауындағы арнайы кітапханалар. Ол мемлекеттік кітаптар қоры ретінде, әрі көпшілік халыққа өз қорын қол жетімді ету мақсатын іске асырады. Көп жағдайда бұл кітапханалар өте бағалы, сирек кездесетін кітаптарды сақтайды. Басқа кітапханаларға қарағанды ұлттық кітапханалар ауқымды, кең көлемді келеді. Испания ұлттық кітапханасы, Мадрид Аустралия ұлттық кітапханасы Сингапур ұлттық кітапханасы Венесуэла ұлттық кітапханасы ==Ұлттық Кітапхананы түрлері== Австрия ұлттық кітапханасы Литва ұлттық кітапханасы Мажарстан ұлттық кітапханасы Аустралия ұлттық кітапханасы Белорусь ұлттық кітапханасы Грузия ұлттық кітапханасы Корея ұлттық кітапханасы Франция Ұлттық кітапханасы Украина ұлттық кітапханасы Латвия ұлттық кітапханасы Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы ==Дереккөздер== Санат:Әдебиет 
'''Криштелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 912,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Крока''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 289,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Куштойяш (Матозиньюш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Дуаш-Игрежаш (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 843 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 937,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Дуаш-Игрежаш (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 408,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Эйриш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 436,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Эжа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 257,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Эрмезинде''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Валонгу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Эштела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 221,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фажозеш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 205,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұлттық Табыс''' ''()''- елдің халық шаруашылығында немесе материалдық өндіріс саласында белгілі бір кезең (әдетте бір жыл) бойына жаңадан жасалған күннің көрсеткіші, жалпы қоғамдық өнімнің оны өндіруге жұмсалған шығынды шегергеннен кейін қалатын бөліп, елдің дамуының қорытындылаушы көрсеткіші. Заттай және құндық нысандары болады. Заттай нысаны халықтың жеке қажеттіліктерін және өндіріс құралдығын тұтыну заттары. Оның белгілі бір тұтыну заттары мен өндіріс сақтық қорларын толықтыруға арналған. Ұлттық табыс елдің (саланың) бүкіл таза өнім көлемін көрсетеді. Онда материалдық өндіріс аясындағы сондай-ақ қызмет көрсету аясындағы өнімнің құны камтылған статистиканың әдіснамасы бойынша жалпы ішкі халық арасындағы сандық айырма тозымпұлдық аударым құнына тең. Ұлттық табыс өндірілген және тұтыну мен заңды пайдаланылатын ұлттық табыс түрлеріне бөлінеді. ==Дереккөздер== 
'''Фавойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 098 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 307,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Феррейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 693,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Феррейро () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фигейра (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фигейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 434,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фигейро () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 889,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фолгоза (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 349,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фольяда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 736 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фонте-Аркада (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 297,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Форнелу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 266,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұлттық Тіл''',''' ұлттык тіл''' орыс. национальный язык ауызекі және жазба түрде ұлттык қарым-қатынас кұралы кызметін аткаратын категория. Ұлттық Тіл ұлтпен бірге калыптасады, әрі онын пайда болуының алғы шарты, әрі өзі де сол процестін нәтижесі болып табылады. Капитализм коғамы кезінде калыптасуында тіл бірлігі экономикалык, территориялык, мәдени бірліктермен бірге аса кажетті негізгі шарттардың бірі болған. Әрбір Ұлттық Тіл өзіне тән дербес жолмен дамып калыптасады. Тіл білімінде Ұлттық Тілдердін үш түрлі негізден туатыны көрсетілген: тілдік белгілері бірынғай, кұрылымында айырмашылык жоқ бір диалект негізінде; бірнеше диалектінін шоғырланып бірігуі негізінде; диалектілердің ауыса отырып, өзара шоғырлануы негізінде. Қазақ Ұлттық Тілінің халықтық тегінде осы айтылғандардың екінші түрі, яғни қазақ жеріндегі өзара туыс бірнеше диалектінін шоғырланып бірігуі жаткан сияқты. Ұлттық Тілдің кұрылымдық негізі онын халық тілі болып калыптаскан дәуірінде салынады. Ұлттық Тіл өзінін ішкі кұрылымы жағынан халық тілінін мұрагері болып табылады. Бірак Ұлттық Тіл айтылуы, қолданылуы әбден тұрақталған сөздер мен формаларды халық тілінен дайын қалпында қабылдаған деңгейде калмайды. Ұлттық дәуір талабына сай Ұлттық Тіл деңгейі де онан әрі дамып жетіліп отырады. Ұлттық Тіл өте кең ұғым, өзінің кұрамы жағынан бірынғай емес: оған бүкіл ұлтқа кызмет ететін баспасөз тілі әдеби тіл де, ауызекі сөйлеу тілі де, жеке аймақтарға тән жергілікті диалектілер мен говорлар да, кәсіби мамандыққа тән сөздер де, жекелеген әлеуметтік топтарға тән жаргондар да кіреді. ==Дереккөздер== 
'''Форнуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 337,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 078,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 284,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фразан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 799,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фреамунде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 592,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фрежин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 296 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фрейшу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,6 км² шамасында. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 807,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Френде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 815 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 305,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
thumb '''Ұлттық ядролық орталық''' мекемесі. ҚР Президентінің қаулысымен 1992 жылы бұрынғы Семей полигоны кешені, сондай-ақ республика аумағындағы осы салаға қатысты басқа да мекемелер мен нысандар негізінде құрылған. Орталық қызметінің негізгі бағыттары: Қазақстан аумағында ядролық қару сынағы зардабын жою; Қазақстанда атом энергетикасын дамыту мақсатында технология және кадрлық негіз жасау; бұрынғы Семей сынақ полигонын конверсиялау және оның әлеуетін бейбіт мақсатқа пайдалану; дүние жүзіндегі әлі жұмыс істеп тұрған полигондардағы ядролық қару сынағына бақылау жасау. Орталықтың ұйымдық құрылымы: Ядролық физикалық институты (Алматы қаласы, Курчатов қ., Батыс Қазақстан облысындағы Ақсай к.), Атом энергиясы институты (Курчатов қ.), Геофизикалық зерттеулер институты (Курчатов, Алматы, Ақтөбе, Қаскелең қалалары, Шығыс Қазақстан облысындағы Мақаншы ауданы), Радиациялық қауіпсіздік және экология институты (Курчатов қ.), «Байкал» кәсіпорны (Курчатов қ.), Қазақ мемлекеттік жарылыс жұмыстарының орталық (Ал- маты қаласы). 1957 жылы құрылған Ядролық физика институты 1992 жылы Ұлттық ядролық орталық құрамына енді. Институт қызметінің негізгі бағыттары: ядролық физика, қатты дене және материалтану саласында іргелі зерттеулер жүргізу, әдістерін дамыту, жоғары санатты мамандар даярлау. Атом энергиясы институты 1992 жылы Ресей Федерациясы Атом энергиясы министрлігінің «Луч» бірлестігінің негізінде құрылған. Институттың басты мақсаты ҚР-да атомдық энергетика саласын дамыту үшін және жұмыстарын, атом станциясы атомдық және термоядролық энергетика, ғарыштық ядролық энергетикалық қондырғылар, радиациялық қатты дене физикасы мен реакторлық материалтану қауіпсіздігіне негіздеуді жүргізу. Геофизикалық зерттеулер институты 1993 жылы құрылған. 1994 жылдан Боровое, Қаскелең қалаларындағы геофизикалық Ақтөбе, Курчатов қалаларындағы, Мақаншы ауданындағы сейсмикалық станцияларды біріктіреді. Институт ядролық сынақтарға бақылау жасау, олардың зардаптарын тұрғыдан зерттеу, зерттеулер жүргізу, т.б. мәселелермен айналысады. Радиациялық қауіпсіздік және экологиялық институты 1992 жылы әскери және бөлімшелері негізінде құрылды. Негізгі ғылыми бағыттары: және сынақ жүргізілген немесе радиациялық қауіпті нысандары бар аймақтарға радиациялық бақылау орнату. Қолданбалы мен жұмыстарды атқаратын «Байкал» кәсіпорны КСРО Жалпы машина жасау министрлігі негізінде құрылған (1992). Қазақ мемлекеттік қопару жұмыстарының орталық құрылған (1993). Қызметінің негізгі бағыттары: жарылғыш материалдар өндіру, арнайы жабдықтар мен аспаптар, жарылу жұмыстарын механикаландыру құралдарын шығару, өндірістік жарылғыш заттарды өңдеу, сынау және қолдану бойынша жарылу жұмыстары аумағындағы құжаттарды жобалық және технологиялық сараптау, т.б. Ұлттық ядролық орталық Еуропа, АҚШ, Жапония, Франция, Бельгия, Үндістан, т.б. мемлекеттердің, жетекші халықар. ғылыми орталықтарымен тығыз байланыста жұмыс істейді. 1995 жылы Курчатов қаласында ядролық технология мүмкіндіктерін бейбіт мақсатта пайдалану және дамыту үшін бірлескен Қазақстан Америка «SEMTECH» кәсіпорны құрылды. Кәсіпорын ғылым, техника саласында коммерциялық қызмет көрсетеді және озық технологияларды тарату, геол. зерттеулер жүргізу, атом электрстларының ядролық қауіпсіздігін сараптаумен айналысады. 1996 жылы Ұлттық ядролық орталығы негізінде екі кешеннен тұратын жоғары технологиялық Қазақстан Америка «KK Іnterconnect» бірлескен кәсіпорны құрылды. Бұл кәсіпорын Курчатов және Алматы қалаларында (Алатау к.) орналасқан. == Дереккөздер== Санат:Ғылым 
'''Фрианде (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 664 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 504,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фридан (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 845 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Фанзереш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 007 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 733,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Галегуш (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 719,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гандра (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 481,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гатан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 288,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жемунде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 887,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Косма. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жештасо (Байан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жиан () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 311,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 538,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Paul-Charles ''The Cunning Thief'', 1931 '''Ұрлық''', қылмыстық құқықта мүлікті жасырын қымқыру. Ұрлық қоғамдық немесе жеке меншікке қарсы жасалған қылмыстардың қатарына жатады. Жәбірленуші мен басқа адамдар байқамайды деген сеніммен қылмыскердің мүлікті жасырын жымқыруы ұрлықтың тонау мен барымталаудан айырмашылығы болып табылады. Кейбір мемлекеттердің қылмыстық кодекстерінде ұрлықты мемлекеттік немесе қоғамдық меншікті иемдену мақсатындағы ұрлық және жеке меншікті иемдену мақсатындағы ұрлық деп екіге бөледі. Мемлекеттік немесе қоғамдық меншікті ұрлық үшін жеке меншікті ұрлағаннан гөрі қатаңдау жаза қолданылады. Азаматтардың жеке мүлкін ұрлағаны үшін жауапкершілікті ауырлататын мән-жайларға заң бойынша мыналар жатады: ұрлықты қайталап жасау; ұрлықты бір топ адамдардың алдын ала келісіп жасауы; жәбірленушіге едәуір залал шектіру; ұрлықты аса қауіпті кәнігі қылмыскердің жасауы. Пайдакүнемдік мақсатпен бөтен мүлікті жасырын ұрлау. Бөтен мүлікті осы мүліктің меншік иесіне немесе өзге иеленушісіне залал келтіре отырып айыптының немесе басқа адамдардың пайдасына заңсыз қайтарымсыз алып қою және (немесе) айналдыру. == Сілтемелер == "Қазақ том ==Дереккөздер== Санат:Құқық Санат:Қылмыстық құқық 
'''Гондар (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 175,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гондин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 929 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 397,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гове''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 030 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Грижо () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 895,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Грилу (Байан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гейфайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 869,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Фауштину. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гидойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 458,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гифойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 743,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гильябреу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 337 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Гильуфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 589 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Қазақ этносы үшін ұрпақтың маныздылығын А.Қайдар былай атап өтті: ... өмірге қазақ болып келіп, қазақ қауымында өсіп-өнген адам ағайын-тумалары мен ыждағатпен қарағанмен, қашанда өз кіндігінен тараған ұрпағына өзгеше мəн бергені белгілі. «Ұлымды ұяға, қызымды қияға қондырам» деп, шарқ ұрып, елін жаудан, есігін құрттан, малын жұттан сақтап, білек сыбана еңбек етіп келеді». '''Ұрпақты''' біз үш түрлі, бірақ бір-біріне жақын мағынада түсіне аламыз. қазақтың дәстүрлі ғұрпы бойынша бір атадан өрбіп жалғасқан он атаға дейінгі туыстас үрім-бұтақ. Олар: әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене, жүрежат, туажат, жекжат, жұрағат. Ата салты бойынша араға жеті ата толған соң, яғни ұрпақ жүрежатқа жеткеннен кейін “Жеті атаға толыстық, жеке ел болыстық” деп есептеген. Мұндайда екі ақ боз үй тігіліп, ақ боз бие құрбандыққа шалынып, ақсақалдардың бәтуасымен әр ауыл өз алдына енші алысқан. Осыдан кейін екі арада қыз алысып, қыз беріскен құдандалық басталған; халықтың табиғи өсіп-өнуінде ата-ана, балалар, немерелер туыстығы жалғасқан үш ұрпаққа жатады; әке мен бала, шеше мен қыз туған уақыт аралығы ''ұрпақтың ұзақтығы'' деп аталады (30 жылға жуық); демографияда әдетте бір жыл бойына дүниеге келген адамдар; ұрпақтардың тұрғылас, қатарлас өмір сүруі, өзара қарым-қатынаста болуы халықтың өмір жасының құрылымын құрайды. Ұйым қызметіне тікелей немесе жанама әсер ететін физикалық, әлеуметтік, және экономикалық шарттардың жиынтығы. Қазіргі қазақ тілінде ұрпақ сөзі көп мағынаны береді. Мәселен, Қазақ әдеби тілінің 15 томдық сөздігінің 14 томында алты түрлі мағынасын атаған: Бірінші мәні ұрпақ нақты адамның отбасы. Екінші мағына келесі ұрпақ. Егер бірінші мағынада аке және оның балалары туралы айтылса, мұнда жалпы акелер және балалар ұрпақтары туралы айтылып тұр. Үшінші мәні өмір жалғасы, болашағы. Біз үшін ұрпақ сөзінің мәні тек семантикалық құрылымында басты болып келмейді, барлық концептердің блогында: бесік, ұрпақ, бала, ұл, қыз, бірігіп "ұрпақ" мағынасын береді. Қазақтар үшін, ұрпақ өмірдің жалғасы, мәңгілік өмірді қамтамасыз ету. Сондықтан қазақтар үшін өмірдің мәні, балаларды дүниеге әкеліп, лайықты тәрбие беру. Тұжырымдап келгенде ұрпақ концептінің құндылығы осы мағынаға негізделеді және басқада бірқатар концептердің құрамдас бөлігіне кіреді. Яғни, «туыстық» концептісінің мағынасы келесі ұрпақты тәрбиелеу. Төртінші мағынасы халық. Осы мағынаға мысал ретінде Т. Молдағалиевтің мынадай өлең жолдары келтірілген. Соққанда қуаныштың желі бұрқап, Жарқырар ұлы Абайдың елі шырқап, Үлкендер бір жиындарда ақыным деп Еске алар шапағатпен мені де ұрпақ. (Т. Молдағалиев. Шақырады) Біздің ойымызша, мұнда "халық" деген сөзді емес, бізден кейінгі бақытты өмір сүретін ұрпақ мағынасын білдіреді. Өйткені “халық” сөзі ұрпақ мағынасына қарағанда, тұрақты ұғым. Бесінші мәні балалар. Бұл мән басқалармен салыстырғанда нақты бірінші ұрпақ мағынасын білдіреді. Иллюстративті материал осы сөздерді растайды. Ұл-қыздарың ұрпағың, Еркелеп өссін қасыңнан. Атағың артсын, қарағым. Қол үзбей тату досыңнан. (К. Əзірбаев) Ұрпақ сөзі басқа сөздермен жалғасып фразеологизм құрап мағынасы ауысады. Мысалы: жаңа ұрпақ, жас ұрпақ, сан ұрпақ. Мұның бəрі арман ғой қанат талар, Алыс емес күнім де аяқталар. Тар кезеңде тартыншақ болғаныма Келетұғын жас ұрпақ аяп қарар. (Т. Молдағалиев. Шақырады) Осы тұрғыда жас ұрпақ концептісінің жаңа мағынасы ашылады. "Ұрпақтар өмір мен ата-баба ісіне шынайы бағасын беретін адамдар." Келесі мысалда жас ұрпақ фразеологизмі мүлде басқа мағынада айтылады: Ежелгі Оғыз елінің көне қонысына дихангершілік қайта келді, күнге шағылған батыр кетпеннің жарқылы сол: бұл аудан бақ айналып, береке дарыған, салтын сақтаған ел атанды. Ең ғанибеті, өмірдің өзіне қарсы жүзетін жас ұрпақ өсіп жетілді. (Д. Досжанов. Дария). Келтірілген мысал жас ұрпақ жаңа бағытын ашып тұр “жас ұрпақ міндетті түрде өмірге жаңа леп, жаңа идеялар, өзгерту, т. б. енгізеді” қазақтар, бір жағынан, салт-дәстүрлер сақтауы мен сабақтастығын жақтайтын, бір жағынан, өмір сүру салтында міндетті түрде өзгеріс болатынын түсінген, өйткені, тек дәстүрлі және жаңа инновациядардың үйлесімділігі дамудың кепілі болып табылады. Ұрпақтан ұрпаққа жалғасу ұрпақ сабақтастығын жүзеге асыру шарттары айқын көрінеді. Ұрпақтан-ұрпақ алып жалықпастан, Сондай бір дəстүр барды қалыптасқан. Заманнан заман өткен, жаңарған жұрт, Аққуын айдын көлдің налытпастан, Дəстүрін аттамаған, анық басқан. Сондай бір дəстүр барды жарық шашқан, Бір ұрпақ бір ұрпаққа алып қашқан. (М. Мақатаев. Шығармалары) Қазақтардың дәстүрлі мәдениетінде ұрпақ болмауы өмірдің мағынасынан айырған қайғы ретінде қабылданады. Бұл ұрпағы жоқ, ұрпақ қалдырмады фразеологизмде анық көрінеді. -Уа, мен Анамын, Өмірге ұрпақ қалдырмай, Өлімге қалай барамын... Жанын қалдырыңдар баланың! (М. Мақатаев. Шығармалар) Және, керісінше, адам ретінде қазақтардың өмірлік мақсатын ұрпақ өсіру, ұрпақ қамын ойлау, ұрпақ тарату тұрақты сөз тіркестерінде көрсетеді. Бұл келесі Ж. Жақыпбаевтың мысалында көрінеді. Торлама əжім түсірсе күндер ажарға, Тосқауыл бар ма араны жаман ажалға? Өсіріп ұрпақ, өткеріп барлық міндетін; Өтеді ана, кетеді ана мазарға. (Ж. Жақыпбаев. Лейля) Ұрпақ жоғалту мәні халықтың, этностың ұрпағынан айырылуы". Мұнда қазақ тілін, ділін білмей, халық менталитетінен алыс, басқа халықтардың ықпалында тәрбиеленген балалар туралы айтылып отыр. Демек, қазақтар үшін осы фразеологизмде бейнеленген ұрпақтардың сабақтастығы міндетті түрде тіл, мәдениет, психология, менталитет, салт-дәстүр, әдет-ғұрып аспектісінде көрінеді. Мұндай байланыстың жоқтығы осы ұрпақтардың этникалық жүйеден алыстауын білдіреді. Фразеологизмнің өзі қазіргі қазақ қоғамында орын алып отырған құбылыс және ол өте ауыр әсер етеді, өйткені халықтың ұрпақтан айырылуы мағынасын береді. талдауы ұрпақ сөзінің мағынасын жаңа жағынан көрсетті. өмір салтын объективті бағалауы; жаңа леп, идеялар, өзгерістер енгізу; міндетті түрде тілін, мәдениетін, ділін, салт-дәстүрін, тарихын білу. өскелең ұрпақ тәрбиелеу тұрақты назарды және күшті талап етеді. ==Дереккөздер== 2. Ахметжанова З.К.,Ерназарова З.Ш. Казахская лингвокультура: язык, человек, этнос. «Издательство Елтаным» Алматы 2016. 179 бет == Сілтемелер == "Қазақ том 
'''Гимарей''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 736 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 580,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Идайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 505 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 345,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ириву''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 536,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жазенте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 158,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жовин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 913 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жугейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 531 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 203,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Жункейра () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 308,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лабруже''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2472 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 429,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лагареш (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 002,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 9''' Григориан күнтізбесінде жылдың 129-шы күні (кібісе жылдарда 130-шы). Жылдың аяғына 236 күн қалады. == Мерекелер == Жеңіс күні Еске алу және құрмет көрсету күні. Еуропа күні. Гельголандтық шайқас. Мұғалім күні. Тәуелсіздік күні. == Оқиғалар == *1955 Германия НАТО құрамына кірді == Туғандар == *1932 Базылхан Бұхатұлы, ғалым, филология ғылымдарының докторы (1993), профессор (1995) *1923 Бекен Бәкенұлы Жылысбаев, әнші, Қазақстанның халық әртісі *1916 Мариям Тохтаханқызы Семятова, актриса, Қазақ КСР-інің халық артисті (1954) *1905 Мұсатай Бекболатұлы Ақынжанов, тарих ғылымдарының докторы *1927 Әлімқұл Жамбылов, ақын, Жамбылдың немересі, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1979), Қазақстанның халық ақыны (1996) *1954 Қайрат Әбдіразақұлы Мәми, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы *1933 Сейдахмет Бердіқұлов, жазушы, журналист *1945 Николай Иванович Баев, тау инженері, заңгер. ҚР Жоғарғы Кеңесінің 13-ші шақырылымының депутаты (1994) == Қайтыс болғандар == *2004 Анатолий Георгиевич Витушкин, кеңестік және ресейлік математик *1986 Сәлкен Хасенұлы Сұбханбердин, драматург, медицина ғылым докторы (1972), Қазақстанға еңбегі сіңірген фармацевті (1965) *1981 Евгений Григорьевич Брусиловский, композитор, Қазақстанның халық артисі (1936) *1978 Всеволод Игоревич Авдиев, Кеңес шығыстанушы, египтолог, Тарих ғылымдарының докторы (1943), профессор (1944) == Сыртқы сілтемелер == Санат:9 мамыр 
'''Ұрын келу''', ұрын бару күйеу жігіттің айттырылған қалыңдығымен танысу үшін қайын жұртына ең алғашқы бару сапары. Қайын жұрт тарапынан бұл сапар ''“ұрын бару''” атанса, осыған байланысты ұйымдастырылған той-думан “ұрын той” атанған. Қазақ дәстүрі бойынша ата-аналар өзара келісе отырып, балаларын бесікте-ақ атастырған. Сондықтан да 14—15 жасында кәмелетке толып, оң-солын танитындай жағдайға жеткенде жастарды алғаш рет ресми түрде кездестіріп таныстырған. Мұндағы негізгі мақсат жастардың өзара түсінісіп, үйлену тойына дейін бірін-бірі жақсы білісуіне жағдай жасау. Ұрын келу сапарына күйеудің қасына өнерлі 4—5 жігіт қосып, салтанатты түрде аттандырған. Бұл жолы оларға ''“ілу”'', ''“өлі-тірі”'', ''“есік ашар”'' кәделеріне арнап бірнеше мал айдатқан. Бұған қосымша әр түрлі кәделерге арналған маталар, күміс теңгелер, сақина, сырға, орамал сияқты уақ-түйектер де апарылған. Қалыңдық ауылы күйеу мен оның серіктеріне арнап үй тігіп, қуанышпен қарсы алған. 2—3 күнге созылған той-думан (ұрын той) соңында күйеуді отау үйде қалыңдықпен таныстырған. Ұрын келу сапарынан кейін күйеудің жасырын түрде қалыңдықпен кездесіп тұруына тыйым салынбаған. Мұндай кездесуді қалыңдық ''ойнау'' дейді. Қазақ үшін әсіресе жеңгелер мен жастар үшін бұл да бір той десе де болады. Болашақ күйеу қыз ауылына өзінше «көрінбеген» болып, бірақ қараңғы түсе салтанатпен, келеді. Мұны «есік көру» көбінесе «ұрын келу» деп айтады. Күйеу осы жолы өзінің болашақ жарын көріп тілдесіп көңілін демдейді. Әрине «ұрын келудің де кәде-жораларын аз емес. «Сені күтіп жүгіреміз деп ентігіп қалдық» деп «ентікпе» сұрап жеңгелері келеді, «балдыз көрімдік» деп тағы біреулері келеді, тағы да сол сияқты. '''«Ұрын той»''' өткізіліп күйеуге және оның жолдастарына құрмет көрсетіліп, сый тартылып, олар еліне қайтады.0 Құда түскенімен, келісім жасалғанымен күйеудің қыз ауылына «ұрыннан» бұрын келуге хақы жоқ. Егер келе қалса қыздың туыс-туғандары (аға-інілері) қазақ әдет- ғұрыпын бұзғаны, тәртіпсіздігі үшін оны сабап жіберетін заң тағы бар. Демек, құда түсумен бірге оның тәрбиелік тәрбиелік ғұрыптары әдеп пен тәртіпті талап етеді. Күйеу кәделері мен ырымдары тағы бар. Олар мынандай: ұрын кеу, есік ашар, ентікпе, балдыз көріндік, күйеу табақ, сүт ақы, жігіт-түйе, атбайлар, босаға аттар, сәукеле байғазы, жеңгетай, шымылдық байлар, отау жабар, кереге көтерер, уық шаншар, түндік жабар үзік жабар, туырлық, майын тастау, ілу, қыз қашар, шашу қыз көтерер, арқа жатар, қалыңдық ойнау, қол ұстатар, шаш сипатар, көрпе қимылдатар, ит ырылдатар, «кемпір өлді», бақан салар күйеу аттандырар, т.б. == Дереккөздер == Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Лагареш (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 463 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 225,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лама () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 515 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 707,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ламелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 953 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 204,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ламозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 566,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лаундуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 219,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лавра (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 887,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Левер''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 440,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 883,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 765,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лодареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 737 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 485,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Як-42 ұшағы '''Ұшақ''' (, күштік қондырғы (қозғалтқыш) көмегімен атмосферада ұша алатын, қозғалмайтын қанаты бар, ауадан ауыр ұшу аппараты болып саналады. Бұл аппарат өз қозғалтқышының тарту күшімен белгілі бір жылдамдықпен қозғалған кезде қанатында пайда болатын көтергіш күш әсерінен аспанға көтеріледі. == Тарихы == Ежелгі үнді әдебиетінде вимана атты ұшу аппараттарының сипаттамалары кездеседі. Ұшу аппараттары туралы ақпарат сонымен қатар түрлі халықтардың фольклорныда да кездеседі (сиқырлы ұшатын кілем, Мыстан кемпірдің келісі). XVIII-XIX ғғ. аралығында ағылшын табиғат зерттеуші Джордж Кейли қозғалмайтын қанаты және одан бөлек қозғаушысы бар ұшу аппаратының концепциясын ұсынған болатын. 1843 жылы ағылшын өнертапқышы Уильям Хенсон ұшақ жобасына патент алды. 1864 жылы Николай Афанасьевич Телешов Ресейдегі алғашқы ұшақ жобасын ұсынды. 1874 жылы француз теңіз офицері Жан Мари Феликс де Ла Круа Дю Тампль бу машинасы орнатылған толық өлшемді ұшақты жасады. Алайда қозғалтқыштың қуаты жетіспегені салдарынан оған ұшуға мүмкіндік бермеді. 1882 жылы Ресей Империясы әскери мекемесі мен Орыс техникалық қоғамының қатысуымен орыс теңіз офицері Александр Федорович Можайский жобасы бойынша жасалынған бу қозғалтқышы орнатылған ұшақты ұшыруға талпыныс жасалынған болатын. Сол кезеңге дейін жасалып, сыналып жүрген аппараттардың бәрі моторсыз ұшу аппараттары еді. XX ғ-да КСРО-да жасалынған зерттеулер сол кезде қолданылған қозғалтқыштың қуаты ұшақтың ұшуы үшін жеткіліксіз болғанын көрсетеді, алайда бұл ұшақты өз көзімен көрген адамдардың айтуынша ұшақтың жерден қысқа қашықтыққа бірнеше рет көтерілуі болған. Клеман Адер (Франция) және Хайрем (Гирам) Максимнің (США) бу қозғалтқышы бар ұшақтары да бірнеше рет жерден қысқа көтерілімдер жасаған болатын, алайда тұрақты басқарылатын ұшулар жасай алмады. Мұның басты себептері: ұшу мен басқару теориясының, беріктік теориясы мен аэродинамикалық есептеулердің болмауы. Соның нәтижесінде ұшақтар жорамалданып құрастырылған болатын, алайда авиация пионерлерінің көбісінде мол инженерлік тәжірибесі бар болатын. == Конструкция == Ұшақтардың негізгі элементтері (агрегаттары): Қанат ұшақтың ілгерілемелі қозғалысы кезінде ұшу үшін көтергіш күшті тудыратын аэродинамикалық бет. Көтеріші күш қанаттың астыңғы және үстіңгі беттеріндегі ауа қысымының нәтижесіне пайда болды: ұшақ ілгері қозғалған кезде қанаттың астыңғы бетіндегі ауа қысымы үстіңгіге қарағанда артық болады. Қанат көтергіш күш тудырумен бірге көлденең бағыттағы орнықтылықты қамтамасыз етеді. Қанатта аэродинамикалық басқару құралдары (элерондар, элевондар және т.б.), қанаттың көтергіш күші мен ұшақтың аэродинмикалық кедергісін басқаруға арналған қанат механизациясы (алғықанатша, жалғасқанатша және т.б.) оранатлады және көп жағдайларда онда қозғалтқыштар, шассидің негізгі тіректері бекітіледі, әрі оның қуысына жанармай құйылады. Жалғыз қанатты ұшақ ''моноплан'', ал қанаттары екі қабат орналасқан ұшақ ''биплан'' деп аталады. Фюзеляж экипаж, жолаушылар, жүктер және құрылғыларды орналастыруға, қанатты, қауырсынды, шассиді, қозғалтқыштарды және т.б. ұшақ бөліктерін тұтастырып бекітуге арналған. Фюзеляжы жоқ ұшақтар да бар (мысалы, «ұшатын қанаттар»). Гидроұшақтарда фюзеляж рөлін қайық атқарады. Қауырсын ұшу кезіндегі тұрақтылықты, басқаруды және ұшақтың баланстауын қамтамасыз ететін аэродинамикалық беттер. Ұшақты басқару үшін қауырсында ауытқитын беттер аэродинамикалық рөлдер (бағыт рөлі, биіктік рөлі) орнатылады немесе қауырсын беттері ауытқитын болып жасалынады. поверхности, предназначенные для обеспечения устойчивости, управляемости балансировки самолёта. Для управления самолётом на оперении располагают отклоняемые поверхности рули (руль высоты, руль направления), или же делают поверхности оперения Шасси ұшаққа жерден ұшуды, қонуды, жер бетінде басқаруды және тұрақтауды қамтамасыз ететін тіректер, доңғалақтар және т.б. құрылғылардан тұратын жүйе. өпшілік жағдайларда шасси жиналмалы болып жасалады. Гидроұшақтарда шасси ретінде арнайы қалтқылар қолданылады. Ұшарда және қонарда жол талғамайтын ұшақтың түрі амфибия деп аталады. Бұл ұшақтың доңғалақты шассиі және қайық тәрізді корпусы болады. Күштік қондырғы ұшақтың ұшуына қажетті, оның аэродинамикалық қарсылыс күшін теңестіретін тарту күшін туғызушы қозғалтқыштар мен қозғаушылардың (винттердің) жиынтығы. Тарту күшін поршенді қозғалтқыштарда ауа винттері, трубовинтті қозғалтқыштарда ауа винттеріне қоса қозғалтқыштан шығатын газдардың реактивті ағыны, ал реактивті қозғалтқыштарда тек газдардың реактивті ағыны, яғни реактивтік күш тудырады. Борттық жабдықтар жүйелері кез келген жағдайда ұшуды қамтамасыз ететін түрлі құрылғылардың жинытығы. == Классификация == Қолдану мақсатына сәйкес ұшақтар ''азаматтық'' және ''әскери'' ұшақ болып ажыратылады. Азаматтық ұшақтарға көліктік (жолаушылар таситын, жүк таситын, т.б.), спорттық, туристік, а. ш. жұмыстарына арналған, т.б. арнайы мақсаттық ұшақтар жатқызылады. Көліктік ұшақтар ұшу жолының ұзындығына орай ''жергілікті желі'' ұшақтарына топталады. Әскери ұшақтар көліктік, байланыстық, санитарлық, т.б. болып бөлінеді. Ұшақтардың ұшу жылдамдығының артуы оның ұшу-қону жолын ұзартады. Қазіргі кезде тік көтеріліп ұшатын әрі тік төмендеп қонатын ұшақтар кеңінен қолданылады; (қараңыз ''Авиация'', ''Авиация өнеркәсібі'') === Қолдану мақсатына қарай === Әскери ұшақ '''Әскери''': Жойғыш Тосқауылшы Бомбылаушы Майдандық бомбылаушы Стратегиялық бомбылаушы Ракетатасушы Шабуылдаушы ұшақ Жанармай құюшы ұшақ Дәлдеп-түзетуші Патрульдік ұшақ Барлаушы ұшақ Кемеге қарсы ұшақ Әуелік әуе тасымалдаушы Әскери көліктік Көпнысанды және арнайы. Әскери ұшақтар қазақ жерінде 1940 -1945 жж. кеңінен қолданылған. Соғыс жылдарында өте жақсы дамымағанымен, қолдануға жарарлық болған. Алайда уақыт өте келе қолданылатын ұшақтың бұл әскери түрлері ҚР-да Өзге елден келетін ұшақтың қазіргі түрлері өте көп. Жолаушылар ұшағы Азаматтық Жолаушы тасымалдаушы ұшақ Көлік ұшағы жүк тасымалдаушылар Пошталық Авиапошта тасымалдауға арналған Курьерлік Ауылшарушылық Санитарлық медециналық көмек беруші ұшақтар Өрт сөндіруші өрт сөндіру үшін (негізіен орман өрттерін) Геологиялық барлау Әуеден геологиялық барлау өткізу Эксперименталды ұшу жасауға арналған ұшаты лабаратория Спорттық авиациялық спортпен айналасуға арналған ұшақтар оқу-жаттығу ұшақтары ұшқыштарды даярлауға арналған ұшақ әскери оқу-жаттығу ұшақтары әскери ұшқыштарды даярлауға арналған ұшақ. Ең кеңінен пайдаланылатын ұшақтардың бір түрі болып саналатын Азаматтық әуе көліктері ең кең тараған авиация. === Ұшу массасына қарай === санатты (75 және одан да көп) санатты (30-тен 75 тоннаға дейін) санатты (10-нан 30 тоннаға дейін) санатты (10 тоннаға дейін) жеңілмоторлы өте жеңіл (495 кг-ға дейін) Ұшақ санаты осы ұшақты қабылдай алатын аэродромның санатымен байланысты. === Қозғалтқыштар бойынша === Күш қондырғысының типіне байланысты: ** поршеньді (ПҚ) (Ан-2) ** турбовинтті (ТВҚ) (Ан-24) ** (Ту-154) ** Ракетылық қозғалтқышпен ** күш қондырғысымен (ККҚ) Қозғалтқыш саны бойынша ** бір қозғалтқышты (Ан-2) ** екі қозғалтқышты (Ан-24) ** үш қозғалтқышты (Ту-154) ** төрт қозғалтқышты (Ан-124 «Руслан») ** бес қозғалтқышты (He-111Z) ** алты қозғалтқышты (Ан-225 Мрия) ** жеті қозғалтқышты (К-7) ** сегіз қозғалтқышты (АНТ-20, Boeing B-52) ** он қозғалтқышты (Convair B-36J) ** он екі қозғалтқышты (Dornier Do X) === Құрылымдық сызбасы бойынша === Бұл нышан бойынша көпнұсқалы. Төменде ең негізгілері берілген. '''Қанат саны бойынша:''' Моноплан Полутораплан Биплан Триплан Полиплан қанаттың орналысуы бойынша:''' Жоғарыплан Ортаплан Төменплан Парасоль '''Қауырсынның орналасуы бойынша:''' Стандартты сызба (қауырсын ұшақ артында) Ұшатын қанат (құйрықсыз) Құйрықсыз «үйрек» (қауырсын ұшақ алдында); '''Фюзеляждың типі, өлшемі және қабат саны бойынша:''' Бірфюзеляжды: ** Тарфюзеляжды; ** Кеңфюзеляжды; Екібалкалы сызба («рама»); Фюзеляжсыз («ұшатын қанат»). Екіпалубалы ұшақ '''Шасси түрі бойынша:''' Құрлықтық; ** дөңгелекті шасси: *** құрық тірегімен; *** алдыңғы тірекпен; *** велосипред типтес тірекпен; ** шыңғылы шасси; ** табан шынжырлы шасси; ** ауа жастығындағы (ЭКИП және т.б. экперименталды типтерінде); Гидроұшақтар; ** амфибиялар; ** қалтқылы; ** «ұшатын қайық». === Ұшу жылдамдығына қарай === дыбыс жылдамдығына дейінгі (Махтың максимал ұшу саны 0,7-0,8-ден кем) дыбыс жылдамдығымен шамалас (Махтың максимал ұшу саны 0,7-0,8 1,2 аралығында) дыбыстан жоғары (Махтың максимал ұшу саны 1,2 аралығында) гипердыбыстық (Махтың максимал ұшу саны 5-тен аса) === Қону мүшелері бойынша === құрлықтық қайықтық гидроұшақтар ұшатын сүңгуір қайығы === Ұшу және қону түрі бойынша === вертикалді (қиғаш) (ҚҰҚ) қысқа (ҚҚҰҚ) көлденең (басқаша қарапайым) ұшып қонатын === Модельді жобалау және меңгеру деңгейі бойынша === тәжірибелі сериялы === Басқару түріне байланысты === ұшықыш басаратын ұшқышсыз (робо-ұшақтар) == Дереккөздер == == Қолданылған әдебиеттер == “Қазақстан”: Ұлттық редактор Ә. Нысанбаев Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9 Санат:Ұшақтар Санат:Көлік құралдары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 562 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 215,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ломба (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 859 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 266,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ломба (Гондомар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 711 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лорделу (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 237,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 532,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лореду (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 655 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 202,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Лореду (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 473,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Луфрей''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 799 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 286 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Луштоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 427,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ұшқат''' () ұшқаттар тұқымдасына жататын шырмалған бұта, кейде ағаш. Қазақстанның тау беткейлерінде, кейде шыршалы ормандар арасында, тастақты жерлер мен өзен тоғайда өсетін 21 түрі бар. Бұлардың биіктігі 15—200 см. Жапырақтары жай, қарама-қарсы орналасады. Гүлдері қос жынысты, кейде дара гүлді, шатырша құрайды. Жатыны 2—3 (5) ұялы. Аталық мойны ұзынша, күлтесі ақ, сары, қызыл, қызғылт, қоңыр, қара түсті. Гүлшоғыры масақ. Жемісі жидек, құрамында флавонды заттар, витамині бар, кейде тағам ретінде пайдаланылады. Кейбір түрлері тасты, тастақты тау беткейлерін бекіту үшін өсіріледі. Ұшқаттың: Іле ұшқаты, Қаратау ұшқаты (''L. өте сирек кездесетін өсімдіктер, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Ұшқаттар 
'''Лузин (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Масиейра (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 000,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 403,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 898 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 360,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мадалена (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 770,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мадалена (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 487,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мафамуде''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 224,50 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Магрелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 982 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 302,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Майа (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 719,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Малта () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 651,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
Ұшырғыш Ракета '''Ұшырғыш Ракета''' Жердің жасанды серігі (ЖЖС), планетааралық автомат стансаны, ғарыштық ракетаны, орбиталық стансаны, т.б. пайдалы жүктерді ғарышқа шығаруға арналған көп сатылы (2-4 сатылы) баллистикалық ракета. Көпшілік ұшырғыш ракеталар құрлықаралық немесе орташа қашықтыққа ұшатын баллистикалық ракета негізінде жасалады. Ұшырғыш ракетаның алғашқы сатыларында әдетте керосин және оттек сұйық, ал соңғы сатыларында сұйық сутек пен оттек жағылады. Ұшырғыш ракетаның соңғы сатысы бірнеше қайтара іске қосыла алатындықтан орбита биіктігін өзгерту, серік орбитасынан әрі қарай ұшу, т.б. іске асырылады. Ұшырғыш ракетаның активті траекторияда ұшу ұзақтығы 17 минуттан астам уақытқа созылады. == Дереккөздер == Санат:Ғарыштану 
'''Манселуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 291,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 96 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Марекуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 062 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 253,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Маргариде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 531,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 997,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Матозиньюш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 488 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 365,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Маурелеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 111 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Медаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 184,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мейнеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 507,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мейшомил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 776,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Жерден көлбеу ұшыру қондырғысы '''Ұшыру қондырғысы''' әр түрлі мақсаттарға (тактикалық, стратегиялық және зениттік) пайдаланылатын ракеталарды қажетті бағытқа бағдарлауға әрі ұшыруға арналған құрылғылар мен механизмдер жиынтығы. Бұл қондырғы ракета түріне, басқару жүйесіне, ұшырылу ерекшелігіне (тік немесе көлбеу) байланысты әр түрлі болып жасалады. Ұшыру қондырғысы ракетаны жерден, кемеден және ұшақтан (авиациялық) ұшыратын түрлерге ажыратылады. ''Жерден ұшыру қондырғысы'' орнықты (шахталы түрі де осыған қосылады) және көшпелі қондырғыға топталады. Ұшыру қондырғысында әдетте өзге бөліктері орнатылатын тұғыр, бағыттауыш (кейде бірнешеу болады), бағдарлауыш механизм және ұшыру аппараты болады. Ұшақтағы ұшыру қондырғысында бағдарлау механизмі болмайды. Бағдарлау ұшақтың ұшу бағытын бұру арқылы іске асырылады. == Дереккөздер == Санат:Әскери техника 
'''Мелреш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 945 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 256,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 129,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мильейрош (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 238,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мильюндуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 657 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 369,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Минделу () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 625,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мирагайа (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 734,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Моделуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 651 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 673,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Модиваш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 899 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 465,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 669 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 216,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Морейра (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 174,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үзенбаев Ештай Қолбекейұлы''' -1906 жылы ақпанның 15-і күні Өзбекстанның Төменгі Шыршық ауданы Балта ауылында дүниеге келген. '' Ештай Қолбекейұлы'' ауыл шаруашылығының ғылым докторы (1954), профессор (1957), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесi (1962). *1931 жылы Ташкент ауылшаруашылық институтын бітірген *1935-1936 жылдары бұрынғы Шымкент облысы Мақтаарал тәжiрибе станциясының директоры *1936-1938 жылдары Қазақтың мақта-жоңышқа өсіру тәжірибе станциясының директоры *1938-1946 жылдары Ташкент ауылшаруашылық ирригация және механикаландыру институтының доценті, аға агрономы *1946-1960 жылдары Өзбек КСР Ғылым Академиясының Ботаника және зоология ғылыми-зерттеу институты директорының орынбасары *1960-1965 жылдары Қазақтың мақта шаруашылығы тәжірибе станциясының директоры, осында генетика және селекция бөлімінің меңгерушісі *1965-1974 жылдары Қазақ КСР Ғылым Академиясының Орталық Ботаника бағының директоры және генетика зертханасының меңгерушісі қызметтерін атқарған. Негізгі ғылыми еңбектері мақтаның тозаңдану және ұрықтану биологиясы, биохимиясы, физиологиясы, анатомиясы мәселелеріне, осы дақылдың радиациялық мутагенезін зерттеуге арналған; мақтаның бірқатар сорттарын (ПА-158, ПА-164, ПА-170, ПА-173) шығарды. Ү. мақта жөнiнде 50-ден астам ғылыми еңбек жариялады. ''Құрмет Белгiсi'' орденiмен және медальдармен марапатталған. == Шығармалары:== Мақташылық, Таш., 1935; Вегетативная гибридизация хлопчатника, Таш., 1954; исследования задачи ботанических садов, А.-А., 1969. 1974 жылы қыркүйектің 19-ы Алматы қаласында дүниеден озды. == Ciлтемелер == i-News.kz == Дереккөздер: == Санат:Тұлғалар 
'''Моштейро () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 290,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Гонсалу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Море (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 343,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мориш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 911 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 592,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Муру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 972 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 339,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Навайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 683 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 397,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Нешперейра (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 793 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 684,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Невожилде (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 730,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Невожилде (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 257 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 628,50 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ногейра (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 060 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 549,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ногейра (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 478 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 097,50 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үкім''' соттық қылмыстық істі сотта талқылау нәтижесінде шығарған және кінәсіздікті (ақтау үкімі) немесе кінәліге жазалау шарасын (айыптау үкімі) белгілейтін, сондай-ақ сотталушыны кінәсіз немесе кінәлі деп танудың басқа да салдарын белгілейтін шешім. Үкім қаулысының ережелері Қылмыстық іс жүргізу кодексінің баптарына сәйкес айқындалады. Көрінеу әділетсіз Үкім шығару қылмыстық заңнама бойынша ҚР Қылмыстық кодексінде көзделген сот әділдігіне қарсы қылмыс болып табылады. Үкім шығарылған адамдардың Үкімді немесе заңды күшіне енген өзге де сот актілерін қасақана орындамауы қылмыстық жазаға тартылатын әрекет болып табылады. ==Дереккөздер== ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том Санат:Құқық Санат:Заң 
'''Новелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 691 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 558,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Олдройнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2028 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 380,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Оливал () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 616 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 705,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Оливейра (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 277,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Паиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 384 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 479,80 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Олу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Орден (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 474 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Овил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Падронелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 904 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 598,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үкімет''' мемлекеттік биліктің жоғары атқарушы органы. Үкімет түрлі елдерде түрліше аталуы мүмкін: мысалы, министрлер кеңесі, министрлер кабинеті, мемлекеттік кеңес, т.б Президенттік республикаларда Үкіметті президент, парламенттік республикаларда және монархияларда премьер-министр басқарады. Үкімет бір партиялық немесе одақтасқан Үкімет болуы мүмкін. Парламенттік елдерде Үкіметті мемлекет басшысының тапсыруымен бір партиялы парламентте немесе екі партиялы парламенттің төменгі палатасында көпшілік орын алған партияның көшбасшысы (одақтасқан үкіметте партиялар көшбасшыларының бірі); президенттік республикаларда президент жасақтайды, оның үстіне ол тағайындайтын Үкімет мүшелерінің әрқайсысын парламент (әдетте жоғары палата) бекітуге тиіс. Үкімет мүшелері (министрлер), портфельсіз министрлер, мемлекеттік министрлер, мемлекеттік хатшылар мемлекеттік басқарудың нақты орталық органдарын басқарады, парламенттік елдерде олар міндетті түрде парламент мүшелері болуға тиіс, президенттік, сондай-ақ жартылай президенттік республикаларда министрлік портфель мен депутаттық мандатты қоса алып жүрмеу қағидаты қолданылады. Парламенттік елдерде Үкіметке парламенттің алдында (қос палаталы парламентте төм. палатаның алдында) алқалы жауапкершілік жүктеледі. Мұның мәнісі: парламентте көпшілік дауыстан айрылған жағдайда (мысалы, үкіметтік коалиция екіге жарылған кезде) Үкімет не қызметті доғаруға (Үкімет дағдарысы басталып, жаңа Үкіметтің жасақталуымен және парламентке сенім білдірілуімен аяқталады), не парламентті таратып, мерзімінен бұрын сайлау тағайындау деген сөз. Федеративтік мемлекеттерде орт. (федералдық) Үкімет және мемлекеттік құрылым федерациясының құрамына кіретін Үкімет болады; қ. Қазақстан Республикасының Үкіметі. ==='''''Үкімет түрлері'''''=== Демократиялық емес жүйе: Кейбір елдерде бір партияның болуына ғана рұқсат етіледі де, қалған партияларға тыйым салынады. Сайлау өтетін кездерде жеке дара партия өз кандидаттарын ұсынады да, сайлаушыларға осы таңдауды мақұлдауға ғана қалады. Бұл бірпартиялық басқару жүйесіндегі мемлекет немесе дмократиялық емес жүйе деп аталады. Мысалы: Куба Республикасы демократиялық емес жүйені қолдайды. Монархия: Көптеген елдерде, мәселен Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігінде мемлекеттің басшысы болып табылатын король немесе королева болады, бірақ олар елді басқармайды. ==Дереккөздер== Санат:Саясат Санат:Құқық Санат:Заң Санат:Үкімет 
'''Палмейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 325,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Парада () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 506,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Параньюш (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 686 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 299,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 147,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 478,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 021 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 206,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Педрейра (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 492,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Педрозу () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 938,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үлбі''' Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігіне қарасты кент. Бұрынғы Үлбі кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Риддер қаласынан қарай 20 км жерде, өзімен аттас өзеннің жағасында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 5670 адам (2693 ер адам және 2977 әйел адам) болса, 2009 жылы 5332 адамды (2560 ер адам және 2772 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 20 ғасырдың ортасында Лениногор (Риддер) полиметалл комбинатының салынуына байланысты қаланған. == Кәсіпорындары == Ірі кеніш басқармасы, ағаш өңдейтін комбинаты, СЭС-тер каскады, екі орман шаруашылығы жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == мектеп, орта мектеп, бала-бақша, клуб, кітапхана, кенттік аурухана, амбулатория, дәріхана, т.б. мекемелер бар. == Дереккөздер == Санат:Риддер қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
'''Педросуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 274,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Пенакова (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 354,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Пенафьел (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 542,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Пенамайор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 457,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Перафита (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 1298,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Перозинью''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 950 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Перозелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 277,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Пиаш (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 400,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Пиньейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 995 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 299,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Пиньейру (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 513,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үлбі жотасы''' Алтай тауларының батыс бөлігіндегі таулы жота. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы жерінде. Үлбі және Бұқтырма өзендерінің суайрығы, биіктігі 2371 м. == Геологиялық құрылымы == Негізінен құмтас, әктас, кристалдық тау жыныстарынан түзілген. == Климаты == Климаты батыс жағында жатқан өңірлерге қарағанда ылғалдылау келеді. Қаңтардың орташа температурасы -17 -20 °С, шілдеде 20-12 °С, биіктеген сайын 10-12 °С-қа салқындайды; жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 2000 мм. == Өсімдігі == Жотаның төменгі беткейіндегі күңгірт қызыл қоңыр және қара топырағында далаға тән өсімдіктер тараған, одан жоғары шырша, қарағай, қайың, көктерек аралас орман өседі. Атырабы шабындық және жайылым. == Дереккөздер == Санат:Алтай ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 464,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Портела (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 290,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 297,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1308 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Раймонда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 660,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Рамалде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 628,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ранде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 455,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ранш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 323,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ратеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 539 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Реал (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 443,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Реборделу (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Табын таңбасы '''Табын''' бес) Кіші жүздің Жетіру бірлестігіндегі ру. Ақтөбе облысындa, Сырдарияның төменгі ағысы мен Жайық бойында көптеп шоғырланған, біраз бөлігі тұрады. Өткен ғасырларда қалмақтардың Қобда жеріне шабуына байланысты, табындар бас ауған жаққа жер ауып, бір бөлігі қазіргі Байғанин ауданының Оймауыт ауылына тұрақтап, бір бөлігі Шалқар ауданына, бір бөлігі қазіргі Атырау, Батыс Қазақстан облыстарына, бір бөлігі Қызылорда облысы мен Қарақалпақстан жерлеріне кеткен. Қазір де кеткендердің 80 пайызы Маңғыстау облысына көшіп келіп, Ақтау, Жаңаөзен қалаларында тұрып жатыр. Cондай-ақ башқұрт ұлтында да Табын атты ру бар. Негізгі таңбасы тарақ атбегі маңсабын бейнелейді. Орда-Ежен ұрпақтары төре руының таңбасына ұқсас. Табын руы белгісіне қарай үшке бөлінеді: тарақты, шөмішті, көсеулі болып. Шөміштілер негізінен Ақтөбе мен Батыс Қазақстан жерлерін жайлаған, көп бөлігі қалмақ шапқыншылығы кезінде Қарақалпақстан жеріне ауып, сол жақты мекендеп кеткен, қазіргі күнде Ақтөбеде тұрады. Қазір кеткен Табындардың 80 пайызы Отанға қайтып көшіп келді. Қызылорда өңірінде де Табындар бар, олар не найзалы не тарақтылар. == Шығу тегі == Аңыз бойынша Тәуке хан Орта жүздегі аз халықты Жетіруды алшындарға (бұрынғы ноғайлыларды) қосып Кіші жүз құрған. Тарихи деректер бойынша табындар Шыңғысханды ақ киізге көтерген 24 моңғол тайпасының арасында болыпты. Аңыздар бойынша табындардың көсемі Майқы би Шыңғысханмен ант ішкен. Көне түркі тілінде қазіргі Тибет жері ''Тобот'', ''Тобон'', ''Табын'' деп аталған. Ал қытай мемлекетін ''Табғач'' деп атаған. Табғачтар, немесе қытайдың тарихи деректерінде ''тоба'', ''туба'' тұнғыс-манзу тайпалары арасынан шыққан қазіргі Ішкі Моңғолияда көшкен халық. Тобалар көсемі Тоба Гуй Солтүстік Қытайды иелеп Солтүстік Вей (386-535) әулетін құрған. Табын деген рулар ноғайлар, өзбектер, башқұрттар арасында бар. Сібірдегі Көшім ханның мемлекетінде табындар атажұрт болған, бас қаласы Чинги-Тура (қазіргі Түмен). Ресейдегі Красноярск өлкесінің оңтүстігі 19 ғ. Табын-Богдо-Ола деген жерде Моңғолия, Ресей, Қытай елдерінің шекаралары бітісіп тұр. Осының алдындағы ру сияқты, ол туралы да алғашқы деректерді біз А. Тевкелевтен ғана кездестіреміз. Ел арасынан жинаған мәліметтер мен Тынышбаев келтірген табын руының жаманкерей, Бозым, бегім және қайырқожа деген төрт тармағы бар. Табындардың таңба белгілері әр түрлі. Жалпы ру таңбасы (тостаған); сонымен бірге табындарда тағы да (шөміш, шөмішті-табын тармағында), (тарақ, тарақты-табын тармағында) және (әліп) таңбалары бар. Жалпы рудың таңба белгісін салғастыру бізді тағы да дулаттарға (Ұлы жүз) әкеледі, оларда да жалпы тайпалық белгі дәл осындай, ал және белгілері дулаттардың кейбір руларының таңбалары мен албан тайпасының таңбасынан еш айырмасы жоқ. Табын руы Ұлы жузден шыққан деп жорамалдауға болады. Бұған дәлел ретінде табын руында да, албан тайпасында да бозым руы бар екенін көреміз. (көсеу) таңбасы қаңлы тайпасының (Ұлы жүз) таңбасына, ал (тарақ) таңбасы нақ сол жүздегі жалайыр тайпасының таңбасына ұқсайды және тарақ таңбасының жалайыр тайпасынан шыққанын табын руы шежіресі нұсқаларының бірі көрсетеді. Табындардың тегі аралас екенін оларда бірнеше ұран болуы да көрсетеді. Гродековте бар мәліметтер бойыпша, Сырдария табындарының ұрандары «Сәрке» және «Тостаған», ал ел арасынан жинаған мәліметтер бойынша, батыс табындарыпың ұраны «Алаш». С.И. Руденко өз еңбектерінің бірінде моңғолдарға дейінгі уақытта, аңыз бойынша, башқұрттар он екі руға бөлінген деп жазады. Бұдан әрі ол осы рулар, ішінде табындар да болған деп көрсетеді. Жоғарыда айтылғандардың бәрін, сондай-ақ С. И. Руденконың деректемесін ескере келгенде, табын руьның тарихын былайша негіздеуге болады. Моңғолдардың шапқыншылығынан көп бұрын қазіргі Батыс Қазақстан мен Оралдың арғы жағындағы далаларда басқа тайпалар мен рулар арасында сол кезде-ақ жергілікті табын тайпасы болып, ол саяси немесе экономикалық сипаттағы әлдебір жағдайлардың әсерінен бөлініп кетуі ықтимал. Оның бір бөлігі солтүстікке, қазіргі Башқұртстан аумағына барып, Ибн Фадман айтқан Башқұрт халқының құрамына енген. Моңғолдарға дейінгі уақыттың өзінде-ақ башқұрттар құрамына табындардың енгенін біз бұдан бұрын көрсеткенбіз. Алайда табындардың көпшілік бөлігі өз жерінде калын, монғолдардан кейінгі кезеңде руының атын сақтап қала отырып, Ұлы жүз тайпаларынан шыққандарды өз құрамына қабылдаған болуы мүмкін. Ал ұлыжүздіктердің қосылған бөлігі олардың ру атын қабылдап, оларға өз таңбаларын берген. Табын руының едәуір бөлігі, атап айтқанда, бозым (төртұл) Орта жүздің керей, найман және арғын сияқты ірі тайпаларының құрамына енген, олардың арасында төртұл және өзбектер құрамына енген (локайлар) да аталады. == Қаракесек арасында == Орта жүздегі Арғын Қаракесек арасында 19 аяғында Нұра болысында 100 шаңырақ табын болған. Олар 18 ғ. ортасында Маңғыстау жақтан келген Жарбол және Құлбол деген ағайындылардын ұрпағы. Бұл екі ағайын төрелермен қызға дауласып бір төрені (ханды) өлтіріп содан Сарыарқаға қашып келген. == Тұлғалар == Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова Барақ Сатыбалдыұлы Бұқарбай Естекбайұлы Жоламан Тіленшіұлы Жүзжасар Ақылұлы Байтабын Дербасұлы Қайқы Ұзақұлы Смағұл Абатұлы Елубай Шортанбай Ерубайұлы Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов Төлеген Айбергенұлы Айбергенов Қалжан Ахун Бөлекбайұлы Алданазар Бұқарбайұлы Дәуіт Асауұлы Досжан Қашақұлы Нұрлан Асқарұлы Ноғаев Қармыс Досанов Қарақойлы Бибісара Ерханқызы Асаубаева Сабина Абайқызы Алтынбекова == Дереккөздер == Санат:Кіші жүз рулары 
'''Мамырдың 11''' Григориан күнтізбесінде жылдың 131-ші күні (кібісе жылдарда 132-ші). Жылдың аяғына 234 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1916 жыл Альберт Эйнштейн әлемге салыстырмалылық теориясын жаияралады. 1928 жыл Нью-Йоркте әлемде бірінші тұрақты түрде трансляциясы басталды. 1931 жыл— австриялық банкі банкрот болысымен Орталық Еуропада дағдарыс басталды. 1996 жыл альпинист Эверестке көтерілу барысында оңтүстік шатқалында мерт болды. 1997 жыл —шахматтан әлем чемпионы Гарри Каспаров IBM «Deep Blue» компьютерімен матчында жеңілісін мойындады 2000 жыл Үндістанда осы елдің миллиардыншы тұрғыны Аста Арора дүниеге келді. == Туылғандар == 1930 жыл Эдсгер Дейкстра, Дат компьютер ғалымы. 1972 жылы бағдарламалық тілдерді дамытуға қосқан елеулі үлестері үшін Тюринг марапатын иеленді 1984 жыл Андрес Иньеста, испан ұлттық құрама футболшысы, әлем чемпионы 1981 жыл Нұрбол Жұмасқалиев, қазақ ұлттық құрама футболшысы 1983 жыл Дарио Леонардо Конка, Аргентина футболшысы, Бразилия 2010 чемпионатының ең үздік ойыншысы. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:11 мамыр 
'''Үлкен Алматы каналы''' гидротехникалық құрылыс. Шілік және Шамалған өзендері аңғарларын қосады. == Географиялық орны == Алматы облысындағы Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Қарасай аудандары жерімен ағады, Алматы қаласын шығыстан батысқа қарай қиып өтеді. Алматы облысы тұрғындарын ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз етуді түбегейлі жақсарту үшін салынған. Құрылысы 1979 жылы басталды. == Гидрологиялық сипаты == Бастауындағы бөген (алғашқы кезегі 1982 жылы іске қосылған) теңіз деңгейінен 1010 жоғары жатқан Бартоғай шатқалында. Шілік өзенінің жайылмасындағы бөгеттің биіктігі 60 м, ұзындығы 330 м. Бартоғай бөгенінің сыйымдылығы 320 млн. м3, су айдынының ауданы 14 км2. Каналдың жалпы ұзындығы 170 км, тереңдігі 4,5 м, ені 25 м. Алматы қаласы шегіндегі арнасының ені 30 м-ге дейін жеткізілді, тереңдігі 1,5 2,0 м-дей. Каналдың бас жағындағы су ағымы 87 м3/с, қала ішіндегі телімінде 25 м3/с. Су қаланың өнеркәсіпті аймақтарының тұсынан құбырмен ағады. Каналдың ұзына бойында 550-ден астам гидротехникалық қондырғылар (су жинауыш, су бөлгіш, тұндырғыш, т.б.) іске қосылған. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы каналдары 
'''Ребордоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 813 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 968 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ребордойнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 559 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 622,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Рекарей''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 314 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1855 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 199,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Рефонтора''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 974 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 560,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 180 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Режилде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 451,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Регенга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 595 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 405,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Реторта (Португалия)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 269,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Ревиньяде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 201 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
Үлкен Нарын ауылына кіре беріс '''Үлкен Нарын''' (2009 жылға дейін Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы ауыл, Үлкен Нарын ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Өскемен қаласынан 232 км-дей (Өскемен-Алтай тас жолы бойымен) жерде, Бұқтырма бөгенінің шығысында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 7352 адам (3577 ер адам және 3775 әйел адам) болса, 2009 жылы 5095 адамды (2440 ер адам және 2655 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 18 ғасырдың соңында қаланған. == Шаруашылығы == Ауылда балық, марал, орман шаруышылықтары дамыған. == Дереккөздер == ауданы елді мекендері Санат:XVIII ғасырда құрылған елді мекендер 
'''Рибадору''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 133,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Антоний. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Риу-Мау (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Риу-Мау () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 183 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Риу-Тинту''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 317,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Аудан 1867 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 841 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 034,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Рориш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 626,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Розен (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 154,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Санше''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 523 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 154,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Санде () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 018 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 236 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үлкен Тораңғыл''', ''Үлкен Таранкөл'' Есіл алабындағы көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы Корнеевка және Советское ауылдары жанында. == Гидрографикасы == Аумағы 42,2 км2, ұзындығы 10 км, енді жері 4,9 км, жағалауының ұзындығы 29,6 км. Ең терең жері 5-6 м. Су жиналатын алабының аумағы 2000 км2-дей. Көл түбі құмайтты-саз балшықты. Суы тұщы (0,5-1,0 г/л), кермектілігі 4-6 мг/экв. == Сипаты == Алабының 80%-ы жыртылған. Жағалау бойы құмдауытты, ені 70-00 м. Мұнда суда гүлдейтін гүлді өсімдіктің 25, балдырдың 5, мүктің бір түрі өседі. Көлде балықтың 21 түрі, олардың ішінде байырғылары мен (пелядь, рипус, сиг, тұқы, т.б.) бар. Көл ағынды. Батыстан Қамысақты өзен, солтүстіктен Есіл-Үлкен Тораңғыл каналы келіп құяды. Көлдің шығыс жағынан Басқарасу өзені ағып шығады. Көл суы мал, сонымен қатар егістік, шабындыққа, бау-бақшаны суғаруға пайдаланылады. Көл облыстың балық аулайтын маңызды кәсіпшілігінің бірі саналады. Аумағы жағынан Сергеев бөгенінен кейінгі 2-орында. Үлкен Тораңғыл (Иманбұрлық өзені–Питное көлі) суландыру жүйесіне кіреді. == Дереккөздер == Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''Сандин''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 396,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 005 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 460,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 381,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 923 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 503,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 628,80 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 803 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
(Байан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Леокадия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 214,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 360 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 724,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 758 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 126,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үмбетей Тілеуұлы''' (1706-1778) Ақмола облысында, яғни Орталық Қазақстанда дүниеге келген. Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан. Ол жас жағынан Бұқар жыраумен құрдас болған деген дерек бар: :Үмбетей Бұқармен дос, құрдас екен, :Қайтыс боп үш жыл бұрын құса-дерттен,- деген өлең жолдары осыны меңзейді. Бұл өлеңді Бөгенбайдың немересі Бапан би шығарған деседі ел аузында. Үмбетей жас күнінен-ақ кедейліктің зардабын тартады. Ақындық даңқы шыққан Үмбетейді Абылай хан өз айналасында ұстайды, ол сол кезден-ақ жырау атанған. Ол Бөгенбай батырға серік әрі оның жыршысы болған. Жырау қазақ халқының Жоңғар басқыншыларына қарсы күресте болып, тарихи оқиғаларды нақты жырлаған. Ол халық мүддесі үшін хан көңіліне қарамай, әділ,тура өлеңдер қалдырған. Жырау Ақмола өңірінде жүз жасап дүниеден өткен. '''Үмбетей жырау'''- дидактикалық поэзияның әйгілі шеберлерінің бірі. Ол жастайынан сөз өнеріне ден қойған. Оның осы жолдағы алғашқы ұстазы өз әкесі болған. Ол ән өнерін жақсы білген, ел тарихына өте қанық адам болғанға ұқсайды. Сол себепті халық шежірелерінен, шешендік сөздерінен, халық дастандарынан көп тағылым алған. '''Үмбетей жырау'''- елінің қорғаны болған батырларды жырына арқау еткен. "Бөгенбай өліміне", "Бөгенбай өлімін Абылай ханға естірту" атты толғауларында ол Бөгенбай бастаған халық батырларын дәріптеп, қайратты ерлерді ұрпағына өнеге еткен. Жырау Бөгенбай батырдың ерлік бейнесін тамаша өрнектейді. Оны асқар Алатауға теңейді, тегеурінді бүркітке балайды, "Боламшыдай анадан болат тудың,Бөгенбай" деп қастерлейді. Атамекен жаудан қорғап қалған, халқымыздың ұлан-байтақ жерін-Баянауыл, Қызылтау, Абыралы, Шыңғыстау- бүкіл Сарыарқа атырабын қалмақтардан аман алып қалған Бөгенбай батырдың ерлігін сүйсіне жырлайды. Үмбетей: :Қалмақты қуып қашырдың, :Қара Ертістен өткізіп, :Алтай тауға асырдың. :Ақшәуілге қос тігіп, :Ауыр қол жидырып алдырдың, :Қалмаққа ойран салдырдың -деп, халқына Бөгенбайдың елі үшін жасаған ерлігін атап көрсететі. Жырау тек Бөгенбайды ғана емес, Абылай тұсындағы қолбасы батырлардың Қаракерей Қабанбай, Қаз дауысты Қазыбектің, батыр Жәнібектің, Баянның және т.б ерліктерін де өлең жолдарына қосқан. ==Бәкеге, Жауқашарға жырлары== Үмбетейде әділдікті, адамдықты ардақ тұтуға үндеген деген сияқты біраз жырлар бар. Олардың мазмұны нақты өмір оқиғасынан алынған. Бұл туралы бабалар сөзі жыраулар жырларына арналған ''Алдаспан'' кітабында біршама айтылған. Мысалы, Жауқашар деген дәулетті адамның бірінен-бірі өткен сойқанды сотқар тоғыз ұлы барымтаға шығып, көршілес ағайын ауылдың бурасын әкеліп, сойып алады. Екі елдің арасында дау туып, Бәке деген биге жүгінеді. Сонда ол Бәке Жауқашар жағына бұрмалық жасайды. Осыны білген Үмбетей араға түседі. Сонда "Бәкеге" деген жырымен әділдікке шақырады. Ақын "тоқымы кеппей топтанып, ел тонауға аттанып" жүрген тоғыз тентекті сынға алады: :Ұл он беске келгенше, :Қолға ұстаған қобызың. :Ұл он бестен асқан соң, :Тіл алмаса-доңызың. деп, жақсы ұлдың, жаман ұлдың қандай болатынын мысалдап айтады. Үмбетей ''Жауқашарға'' деген толғауында адамгершілікті, мейірбандылықты ту етіп көтереді. Ақын қонақ мезгілсіз келсе де қуану керек дегенді насихат етеді: :Кісіні көрсең, есікке :Жүгіре шық, кешікпе. :Қарсы алмасаң мейманды, :Кесір болар нәсіпке, деген ақын сөздері-күні бүгін де өнеге, ұлттық ділімізге сын. Үмбетайдың тоғаулары зиялы ойларымен, өрнекті көркемдігімен, ерлік рухымен жыраулар поэзиясында көрнекті орын алады. Оның поэзиясы нақтылыққа құрылған. Тақырыпты өзінің өмірінен алып жырлайды. ==Дереккөздер== Санат:1706 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:1778 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ жыраулары Санат:Қазақ ақындары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 852 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 268 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Санта-Марта (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 270,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 759 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 466,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 986 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 733,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 600 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 933 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 198,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 044 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 846,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 590 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 426,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Санту-Тирсу (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 961 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 745,10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сантан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 359,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Дәулет Үмбетжанов''' (25.7. 1932, Ақтөбе облысы Шалқар қаласы 30.7.1996, Алматы) математик ғалым, ғылымдарының докторы (1983), профессор (1984), ҚР Ұлттық ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1994). ҚазМУ-ды бітірген (1955), Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі (2003). 1955 1973 жылдары ҚазМУ-да аспирант, аға оқытушы, деканның орынбасары. 1973 1985 жылдары Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында декан, кафедра меңгерушісі. 1985 жылдан ҚР Ұлттық ғылым академиясының Теоретикалық және қолданбалы математика институтында зертхана меңгерушісі. Негізгі ғылым еңбектері дифференц. теңдеулердің периодтық шешімі теориясына арналған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Шалқардан шыққан математиктер Біздің мектеп Санат:25 шілдеде туғандар Санат:1932 жылы туғандар Санат:Шалқарда туғандар Санат:30 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан математиктері ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері 
'''Себолиду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 945 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 170,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Павел. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сейшезелу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 073,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сендин (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 273,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 543 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 985,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Секейро''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 822,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сермонде''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 868,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сернанде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 707,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сероа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 605,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Серзеду () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 990,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Силва-Эшкура (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 378,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үржар''', ''Өржар'' Алакөл алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 206 км, су жиналатын алабы 5280 км². ==Бастауы == Тарбағатай жотасы ның оңтүстік беткейінде екі тау өзенінің қосылуынан пайда болып, Қамысқала ауылы тұсында Алакөлге құяды. == Гидрологиясы == Оң жағынан Каначка, Егінсу, сол жағынан Шошқалы, Қусақ өзендері қосылады. Аңғары Қазымбет ауылына дейін таулық сипатта, одан төменде біртіндеп кеңейіп, сағасында айналадағы ортамен тұтасып кетеді. Жағасы жоғарғы бөлігінде тік жарлы, биіктігі м. Қазымбет ауылы тұсында таудан шыға үлкен ысырынды конус қалыптастырады. Конус аумағында арнасы тармақталып, Каначка мен Шошқалы салалары құйған тұстардан бір арнаға қайта тоғысады. Жайылмасы тармақталған тұстарында кеңейіп, шабындық шөп өседі. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Жазғы көктемгі кезеңдерде тасып, жаз соңынан күз басталғанға дейін және қыста сабасына түседі. Суының минералдылығы су тасу кезінде 100 300 мг/л, сабасына түскен кезеңдерде 200 500 мг/л. Алабының таулық бөлігінде орман ағаштарының сиректігі, беткейлерінің тік жарлылығы, қорым тастардың мол қоры, нөсерлі жауындардың көптеп орын алуы сел қаупін туғызады. Көп жылдық орташа су ағымы Сарыбұлақ өзен сағасынан 0,7 км төменде 19,1 м³/с. Суы егін суаруға, шабындықтар мен жайылымдарды суландыруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''Силвареш (Лозада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 486,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Соальяйнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 817 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Собраду (Валонгу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Валонгу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 682 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 344,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Собрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 079 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 194,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 276,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Соброза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2502 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 513,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Соза (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 710,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Созела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 261,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сан-Кожме''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 717 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 240,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 241,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
Үркер жұлдыз шоғыры '''Үркер''' (астрономиялық аталуы '''М45''') Торпақ шоқжұлдызындағы алып және жарық күйдегі галактикалық шашыранды үйіржұлдыз шоғыры. Әдетте Үркердің жай көзбен ең жарық жұлдызын көруге болады. Ал, ерекше жағдайда жай көзбен 14 жұлдызға дейін көрінеді. Шарль Мессье бұл шашыранды Үйіржұлдыздың орнын анықтады және өзінің 1771 ж. шығарған жұлдыздар каталогында Үркерді M45 деген аталыммен каталогқа енгізді. Үркер үйірінің көріну диаметрі шамамен 2°, ол дөңкіш пішінде. Бұл жұлдыз шоғырында есептемегенде, шамамен 1000 шақты жұлдыз бар екені анықталған. Ол жас және жылжымалы жұлдыз үйірі есептеледі. Оның тұмандығы жер шарына өте жақын және өзі де жер шары тұрғындарына өте таныс. Небра аспан тақтасы, б.з.д.1600ж. жасалған. Оң жақ үстінгі бөлігіндегі топты жұлдыз Үркер деп есептеледі. Көк түсті жоғары температуралы тұрақты жұлдызды негіз еткен бұл Үйіржұлдыз шоғыры шамамен 100 млн жыл бұрын қалыптасқан екен. Ұсақ тозаңдардан құралған тұмандық осынау жарық жұлдыздар шоғыры төңірегін айналып жатыр. Бұрынғы түсіндіру бойынша, тозаңдар үйіржұлдыз қалыптасқан кезден қалған делінсе, ең жаңа түсіндіру бойынша бұл жұлдыз үйіріне қатысы жоқ алып тозаңдар бұлты осы өңірден өтіп бара жатқан көрінеді. Астрономдардың болжауы бойынша, бұл үйіржұлдыз шамамен әлі де 250 млн жыл өмір сүреді де, сосын Құс жолының тартылыс күшінде ыдырап, өзіне таяу жұлдыз жүйелеріне араласып кетеді. Үркердің ең жарық жұлдызы Альциона. Үркердің басқа жарық жұлдыздары сияқты Альциона да спектрлік класындағы ыстық жұлдыздар қатарына жатады. Ұзақ уақыт түсірілген суреттерден Үркердегі жарық жұлдыздардың төңірегінде үлкен тозаңды тұмандықтың бір бөлігі жақсы көрінеді. Үркердің диаметрі шамамен 12 жарық жылы. Жерге дейінгі арақашықтығы 440 жарық жылы немесе 135 парсектен көбірек. Жұлдыз шоғырындағы барлық жұлдыздар кеңістікте параллель траекториямен қозғалады. == Бақылау-өлшеу тарихы == 400,000 жыл бойғы үркерді үйіруі (4D кескіні) Үркер солтүстік жарты шарда қыста, ал оңтүстік жарты шарда жазда ең айқын көрінетін аспан денесі. Сондықтан ол ежелгі мәдениеттер жағынан өте көп тілге алынған. Мысалы, Қазақтар Аустралия аворигендері, Маорилер, Қытайлар, Маялар, Ацтектер, солтүстік Америкадағы Сиу ұлты қатарлылар. Қытайдың дәстүрлі Конфуцышылдығы бойынша Конфуцыға аспанның ақиқатын үйреткен бес әулие осы Үркер үйіржұлдызынан келген делінеді. Ежелгі грек астрономдары оны біртұтас шоқжұлдыз деп есептеген және ежелгі грек жыраулары Гесиод пен Гомер (Илиада және Одиссея) өз шығармаларында тілге алған. Үркердің Інжіл мен Тәураттағы атауы Хима. Інжілдің үш жерінде Үркер туралы айтылған екен. Үнді мифологиясында үркер "Krittika" деп аталған, ол соғыс құдайының шешесі болып, оның бір-бірден көрсете алатын түрлі көркі бар делінеді. Ал, Ислам ғалымдары Үркер（At -thuraiya деп аталған）Құранда Najm деп кездеседі деген пікірде. үркерді торлаған тұманды тозаңдар, NASA Үркердің ұқсас бағыттағы сәйкес келген жұлдыздар емес, өзара байланысы бар жұлдыздардан құралғанын адамзат өте ертеден байқаған. 1767 жылы Шарль Мессье осынша көп жұлдыздардың бір бағытта бір-біріне қатыссыз кездейсоқ орналасу мүмкіндігін аспандағы өзге жұлдыздардың жайласуы арқылы есептеп, шамамен 500 мың да жағдайда Үйіржұлдыз емес Үркердің болатынын есептеп шығарды. Демек, ол Үркер өзара физикалық байланысы бар Үйіржұлдыз деп есептеді. Тұрақты жұлдыздардың қозғалу жылдамдығын зерттеушілер Үркердегі жұлдыздар жылдамдығының бірдей екенін, олардың белгілі бір бағытқа бірдей қозғалатынын, олардың бір-біріне тартылыс күш түсіретінін ашты. Миссье М45-ті қамтыған үйіржұлдыздың орнын есептеп, құйрықты жұлдыздың катологына ұқсайтын жұлдыздар жүйесі катологын жасауға тырысты және 1771 жылы бұл мақсатын іске асырды. == Арақашықтығы == Үркердегі жұлдыздар Әлемнің өлшемі мәселесін шешуде Үркердің бізден арақашықтығын есептеу өте маңызды қадам болды және ол арқылы әлемнің кеңдік өлшемін мөлшерлеуге септігі тиеді. Үркер бізге өте жақын үйіржұлдыз ретінде арақашықтықты есептеу қиын болған жоқ. Астрономиялық дұрыс ақпараттарға сүйеніп, астрономдар жұлдызаралық қашықтықты HR диаграммасы арқылы өлшейді. Арақашықтықтың дұрыс есептелуі ғарыштың кеңдігін есептеуге, ғарыштың жасын есептеуге, және болашақ өзгерісін мөлшерлеуге мүмкіндік береді. Hipparcos спутниктігі ұшырылудан бұрын, үркер туралы білімдерге негізделіп өлшенген арақашықтық 135 парсек болды. Ал, Hipparcos спутниктігі жұлдыз шоғырындағы тұрақты жұлдыздардың көріну парқына сүйеніп 118 парсек екенін есептеді. Кейінгі зерттеулер бойынша аталған нәтиже дұрыс емес делінді, бірақ қай жерінен қате кеткені айқындалмады. Қазір Үркердің бізден арақашықтығы сол 135 парсек (шамамен 440 жарық жылы) шамасында деп бекітілген. 2014 жылы 29 тамызда Калифорния университеті, Сан-Диего бөлімше мектебіндегі Carl Melis зерттеу тобы АҚШ-тың «Ғылым» журналына бір мақала басты. Мақалада, асқан әсерді есептеу арқылы Үркердің бізден 444 жарық жылы қашықтықта екенін айтыпты. Ескертуінше, қателік 1% көлемінде деп белгілеген екен. == Шығуы мен батуы == ''Бақылау Түркістан облысы, Жетісай ауданында жүргізілген'' Дата Шығуы Батуы 10 қаңтар 15:00 5:00 10 ақпан 13:00 3:00 10 наурыз 11:00 1:00 10 сәуір 9:00 23:00 10 мамыр 7:00 21:00 10 маусым 5:00 19:00 10 шілде 3:00 17:00 10 тамыз 1:00 15:00 10 қыркүйек 23:00 13:00 10 қазан 21:00 11:00 10 қараша 19:00 9:00 10 желтоқсан 17:00 7:00 == Құралуы == Үркердің Х-рентген суреті: Жасыл төртбұрыштар жарқырауы ең жоғары жұлдыз Үркердің X- рентген суретінен ондағы тұрақты жұлдыздарда темпратурасы өте жоғары атмосфера қабаты бар екені байқалады. Бұл жұлдыз үйірі радиусы жарық жылы шамасында, ал радиусы 43 жарық жылына жетеді. Құрамындағы мыңдаған жұлдыздардың негізгілері әлі де жас, жоғары темпратуралы көкшіл жұлдыздар екенін, күзету ортасының ұқсамастығына орай 14 ке жуық жұлдызды көзбен көруге болатыны белгілі. Жұлдыз шоғырының жалпы массасы күн массасының 800 есесіндей екен. ''Үркер біршама жарық жұлдыздар'' Атауы Белгіленуі Көрінерлік жұлдыздық үлкендігі Спектральді класы Альциона Торпақтағы ɳ25 2.86 B7IIIe Атлас Торпақтағы 27 3.62 B8III Электра Торпақтағы 3.70 B6IIIe Майя Торпақтағы 20 3.86 B7III Меропа Торпақтағы 23 4.17 B6IV Тайгета Торпақтағы 19 4.29 B6V Плейона Торпақтағы BU (28) 5.09 ауыспалы жұлдыз B8IVep Целено Торпақтағы 16 5.44 B7IV Астеропа Торпақтағы 21 5.64 B8Ve 22-нші Торпақ Торпақтағы 22 6.41 B9V 5.65 B8V Үркер үйіржұлдызында массасы күн массасының бар болғаны 8% ғана ұстайтын, өзегінде жеткілікті темпратура мен тартылыс күші болмауынан тұрақты жұлдызға толық айнала алмаған көптеген Қоңыр ергежейлі жұлдыз (Brown dwarf) бар екені белгілі болды. Ондайлардың саны Үркер жұлдыздардың 25% -ын, ал салмағы бүкіл салмақтың 2%-ын ұстайды. Астрономдар Үркер мен басқа да жас үйіржұлдыздар арқылы Қоңыр ергежейлі жұлдыздардың ерекшелігіне талдау жасауға тырысты. Қоңыр ергежейліні әдетте жас жұлдыз шоғыры арасында күзетуге қолайлы, ал ежелгі үйірлі жұлдыздар әлдеқашан оларды зерттеу біршама қиын есептеледі. Кезекте, Үркерден кейбір Ақ ергежейлі жұлдыздар да байқалды. Бірақ үйіржұлдыздағы жас тұрақты жұлдыздар әлі де Ақ ергежейлі жұлдыз болу жасына жетпегендіктен, оған әлі де неше миллиардтаған жыл керек болғандықтан бұл мәселе қайшылықты түсіндіріліп отыр. Жалпы түсінік бойынша, олар төмен және орташа тұрақты жұлдыздардан өзгеріп келген емес, қосарлы серік жұлдыздар өз орбитасы бойынша айналатын өзегіндегі алып массаға ие жұлдыздардың тез өзгеруінен Ақ ергежейлілер пайда болған делінеді. Осынау жұлдыздарды айналдыратын алып массаға ие орталық жұлдыздар өте тез өзгеріс барысында өз массасын төңірегіндегі серік жұлдызына беріп, өте тез уақытта Ақ ергежейлі жұлдызға айналады. Дегенмен, бұл мәселені тартылыс күш арқылы түсіндіру керек және бұл тақырып әлі де ұзақ зерттеуді талап ететін мәселе есептеледі. == Жасы және болашақ өзгерісі == Литийдің раушан түсті қызыл жалыны Үйіржұлдыз бен тұрақты жұлдыздың өзгерісі теориясы моделін салыстырып, HR диаграммасы арқылы жұлдыз үйірінің жасын мөлшерлеуге болады. Бұл тәсіл бойынша, Үркер үйіржұлдызының жасы 75 млннан 150 млн жас аралығында екені айқындалды. Аталған жас шамасындағы екі түрлі сан арасындағы ауытқыған шама жұлдыз өзгерісі модельінің тұрақсыздығының нәтижесі. Әсіресе модельдегі Тропосфера құбылысына байланысты. Яғни жұлдыз ішіндегі Тропосфералық жағдай жұлдыз жасын тым үлкен етіп көрсетуі мүмкін. Үйіржұлдыздар жасын өлшеудің екінші амалы төмен массалы тұрақты жұлдыздарды табу. Әдетте негізгі тұрақты жұлдыздағы литийдің термоядролық реакциясы тез таусылады, өйткені литийдің жану нүктесі 2500 000К ғана. Ал, массасы жоғары Қоңыр ергежейлі жұлдызда Литийдің күйреуі ең соңында орындалады. Сондықтан өлшенген үйіржұлдыздағы Қоңыр ергежейлі жұлдыздың литийі болу, болмауы үйіржұлдыз жасын өлшеудің идеал амалы есептеледі. Осы амалмен Үркер үйіржұлдызының жасын өлшегенде ол 115 млн жаста екені айқындалды. Үйірлі жұлдыздың салыстырмалы қозғалысы олардың кеңістіктегі орнын ауыстырып отырады. Жер шарынан неше мың жылдық күзету дерегі бойынша кезекте ол Аңшы шоқжұлдызының аяғы астынан өтіп барады. Ұқсас басқа да тарқақ үйіржұлдыздар секілді Үркер үйіржұлдызы да өз үйірін ұстап тұруға жеткілікті тартылыс күшке ие емес. Сондықтан ол басқа не галактикаларға жолыққанда кейбір тұрақты жұлдыздары солардың құшағына ауысып кетеді. Есептеулер бойынша, енді 250 млн жылдан кейін Үркер үйірлі жұлдызы алып молекулалық бұлттың тарту күшінің әсерінде бөлшектеніп кетуі мүмкін. Ал, бұл жағдайға Құс жолының айналу шынтағы да үлес қосатыны анық. == Шағылысқан тұмандық == Үркердегі Меропа (IC 349) жұлдызына жақын тұмандықтың рефлексиясы, Хаббл ғарыш телескопы Идеал күзету шартында, кейбір белгілер, әсіресе экспозициялық суреттерде тұмандық Үйіржұлдызға жақын орналасқаны байқалады. Тұмандықтағы тозаңдар жоғары темпратура мен жас тұрақты жұлдыздың жарығынан көк түсті шағылысып көрінген тұмандық есептеледі. Бұл тозаңдар осы үйіржұлдыз алғаш қалыптасқан кездегі қалдық болуы мүмкін делінді. Бірақ үйіржұлдыз аз дегенде 100 млн жылда әрең ол кездегі тозаңдар баяғыда радиацияның әсерінде тарқалып таусылған. Былайша айтқанда, бұл үйіржұлдыз кезекте жұлдызаралық қалдық заттар мен тозаңдар өте көп жолда кетіп барады. Атлас (Атлант) Зерттеулер бойынша, тозаңдардың тарқалуы біркелкі емес, көру бағыты бойынша үйіржұлдыздың басар жолына байланысты екі қабатқа бөлінген. Бұл екі қабат бәлкім тозаңдар тұрақты жұлдыздарға құйылған кезде радиация қысымынан жылдамдығы ақырындауына байланысты қалыптасқан секілді.。 == Шетел аңыздары == Үркер жұлдызы ежелгі грек-рим мифологиясына орай аталатын жұлдыздардан құралады. Олар: Atlas, Pleione, Electra, Celaeno, Taygeta, Merope, Alcyone, Sterope қатарлылар. Олардың ішіндегі ең жарық жетеуі ежелгі Грек ғаламды көтерген Атлас (Атлант деп те аталады) пен Плейонадан туған әпеке-сіңлілі қыздың атымен аталады: Алкиона, Келено, Майя, Меропа, Стеропа, Тайгета және Электра қатарлылар. Ғарыш көтерген Титан қыздары ретінде Сүлусары (Альдебаран) да Плейонаның қызы болып, Гианта деп аталады. Subaru (Үркер) Ежелгі жапондар Үркер үйіржұлдызын әдемі безену бұйымы деп түсініп, оны махаббатпен байланыстырған. Олардың көптеген эстрада әндеріне Үркер тақырыбы арқау болған. 1998 жылғы Гавайидегі 8.2м телескопты Үркер （Subaru）деп атаған. Ал олардың әйгілі Fuji компаниясы шығарған машина Subaru (Үркер) деп аталады. == Қазақ == Қазақ елінде Үркер мен Айдың тоғысуына негізделген ерекше ай санағы бар. Үркер жұлдыз шоғырын білмейтін қазақ жоқ деуге болады. Бұл жарықтығы бір келкі, бір үйір жұлдыз оп-оңай көзге түседі. Жаздың қысқа түндерінен басқа уақыттың бәрінде де Үркерді аспаннан көруге болады. Қазақ халқында аспандағы ерекше көзге түсетін жұлдыз шоғырын “үріккен үйірлі жылқыға” ұқсату нәтижесінде “Үркер” атауы шыққан. Қазақтың дәстүрлі Аспан аңыздарында Үркер үйірі туралы әңгіме көп. Ел арасында Үркерді “жұлдыз ағасы” деп есептеген. Үркер аспандағы Күн мен Айдың орбитасына жақын тұрғандықтан, оған қатысты Күн мен Айдың орналасуына қарап қазақ халқы түнгі бағытты, жыл, түн мезгілдерін және ай тоғыстарын (қ. Тоғыс есебі) анықтап отырған. Сурет:Жәнібек пен хандары Керей хан және Жәнібек хан Үркер -қазақ ұғымында ежелден келе жатқан астырономялық атау. Мұның түбір сөзі мен үндестігі ерте заманғы Бабилон өңірінде жасаған Шумер мәдениетіне және Америка құрлығындағы Мая мәдениетіне жалғасады. Қазақ аңыздарында Үркерді қызға ұқсату жоғарыда айтылған Грек, Жапон, Үнді Үркер туралы аңыздармен астасып жатқаны байқалады. Ежелгі бір аңызда үркер бес баласы бар жесір әйел деп түсіндіріледі. Оның күйеуін үш мерген атып кетіпті. Енді өзін зорлықпен алмақшы болады Үркер сол үш мергеннен қашып жүреді делінеді. Бұрын үркердің алты баласы бар екен. Үркердің өзімен жетеу болыпты. Сонда да оның бір баласын ағайынды жеті қарақшы ұрдап әкетіпті. Жеті қарақшының үш жұлдызының ортасында тұрған жұлдыздың бауырында тұрған кішкене жұлдыз сол үркерден ұрдап әкеткен бала екен. Үркердің кейде жетеу болып көрінетіні осы бала шешесіне қашып барып алған кезіне тура келеді екен. Тағы бір көп таралған қазақ аңызында Үркердің Үлпілдек деген қызы болыпты делінеді. Жетіқарақшы Үркердің Үлпілдек атты сұлу қызына ғашық болып ұрлап кетеді. Қызын қарақшылардан құтқарып алу үшін Үркеліктер әлі де Жетіқарақшыны қуып жүр екен дейді, жақындап қалғанда ылғи да таң атып қала береді екен. Ең жарқырап тұрғаны қарақшылардың бастығы, оның жанындағы көмескіленіп көрініп тұрған сол Үлпілдек дейді аңыз. Шындығында да Жетіқарақшы Темірқазықты айналып Үркер екуі жақындағанда таң бозара бастайды. Үркер ежелгі сенім бойынша Аспан әлемі мен Жер әлемі арасындағы немесе Көк Тәңірі мен Жер Тәңірі арасындағы қатар «өмір сүруші қосмекенді» ретінде қабылданған. Өйткені, олар алдымен Жерде өмір сүрген, ол кезде мәңгілік жаз болған екен. Аласапыран кез болып, табиғат өзгергеннен кейін ұйықтап жатқан 12 Үркерді барлық жануарлар өлтірмек болады. "Үркерлерді өлтірсең, мәңгілік жаз болады" дегенді естігеннен кейін, әрқайсысы бөліп алып таптамақ болады. Тек қана сиырдың тұяғы аша болғандықтан, оған бөлінген жұлдыз аспанға ұшып кетіпті делінеді. «Үркер» турасындағы барлық мифтерде кездесетін сюжет оның бұрын жерде өмір сүріп, жануарлардың үстемдігімен аспанға кетуі. Ал, ол сюжеттің варианттары түрлі болып келеді. Мәселен, бір жерде Үркерлер өздерімен өздері ұйықтап жатады десе, бір жерде оның құрт болғанын, оны түйе табанымен басып тұрып, сиырға ұстата тұрған делінеді, келесі бір жерде Үркер Сұлусарыны Жетіқарақшы ұрлап қояды деп олардан қашып, жерге келіп, қырық күнге жатып алуы. Сонда барлық жерде Үркер мәңгілік жаздың бейнесі ретінде көрініс береді. Сурет:Chichen Itza Чичен-Ица қаласындағы Кукулькан пирамидасы "Үр" деген сөз көне түркі тілі. Ал, түркі тілі Сақтар мен Ғұндардың тілімен тұтасып жатқаны белгілі. "Үр" ертеде "сұлу" деген мағынада қолданылған. Қазақта әлі де "үріп ауызға салғандай" деген тұрақты тіркес бар. Бұл сұлулыққа, сүйкімділікке қаратып қолданылады. Адамды таң қалтыратыны ежелгі Майя күнтізбесінде де үркер "үлкәр" деп аталыпты. Майя күнтізбесі түрлі білімді тоғыстырған аса күрделі күнтізбе есептеледі. Ол шамамен бұдан алты мың жыл бұрынғы күнтізбе. Сонда Үркер атауы ерте заманғы ортақ атау екені көрініп тұр. Үндістердің ішінде Майялар да бар көптеген тайпасы осыдан 40-50 мың жыл бұрын Беринг бұғазы арқылы Америка құрлығына өтіп кеткенін есімізге алсақ, бұл сөздің арғы тамырының қаншама тереңде жатқанын байқаймыз. Қазақ тілі түмен жылдық ақпарды айнытпай сақтаған екен. Дегенмен, бұл деректі әлі де ары қарай нақтылап, жалғасты зерттеуге тура келеді. Жеңімпаз сақтар Үркердің қазақ астырономясында маңызы зор. Қазақтың тоғыс есебінің өзі ай санау есебі тәрізді нәрсе. Бұл күні ол есептердің сыры ұмыт болған. Халқымызда "Үркерлі айдың бәрі қыс", "Үркер жерге түспей жер қызбайды" дейтін ұғымдар бар. Үркер күз басында іңірде күн шығыстан, қыс басында іңірде төбеден, көктем басында күн батыстан көрінеді. Ал шілде айында Үркер күннің жанында болып, түнде көрінбей кетеді. Жаңаша 7-айдың 3- күндерінен кейін үркер көтеріледі. Бұл кезде Үркер таңға жақын шығыстан көрінеді. Шаруалар "үркер көтерілген соң мал көтеріледі, егін көтеріледі, қозы-лақ көтеріледі" деп ерте жұмыс бастаудың белгісі еткен. == Уфология және жаңа заман сенімі == Кейбір уфологияшы адамдар адамға ұқсас бөгде ғаламшарлық адам туралы айтылымдарға сенеді. Олардың ішінде осы Үркер үйіржүлдызы арасындағы кейбір жұлдыздар бетінде Үркерліктер қоныстанған ғаламшар бар дейтіндер де кездеседі. Олардың айтуынша Үркерліктер жер шары адамдарымен арғы атасы бір туыс келеді, ол екеуі де Лира галактикасынан （lyra） келген деп есептейді. Сыртқы сілтемелер == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қазақ Астрономиясы және Ұлықбек пен Өтейбойдақ Қазақ фольклорындағы Аспан әлемі Жұлдыз және обсерватория Такаюка Юшиданың Астросуреттер сайты Майя Астрономиясы Үркер туралы ғылыми ақпараттар Үркер құпиясы Қараңғы әлем фотолары: Үркер үйіржұлдызы 
'''Сан-Гонсалу (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 369,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 476,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 053 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 647,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы қала (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 542 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 4518,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 479,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 404,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 933 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 073,40 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 873 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 344,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 736 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 086,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Нұржамал Пернебекқызы Үсенбаева''' (4 маусым 1958 жыл, Түркістан облысы Арыс қаласы) әнші сопрано), Қазақстанның халық әртісі (1996). == Өмірбаяны == 1984 жылы Алматы мемлекеттік (қазіргі Қазақ ұлттық вокалдық факультетін (профессор Б.Жылысбаевтың класы бойынша) бітірген. Сол жылдан бастап Қазақ опера және балет театрының соло-әншісі. Осы театр сахнасында орындаған аса елеулі партиялары қатарына Қыз Жібек, Дана (Е.Г. Брусиловский, Қыз Жібек пен Ер Тарғын), Ажар (А.Жұбанов пен Л.Хамиди, Абай), Сара (М.Төлебаев, “Біржан Сара”), Зылиха (Б.Жұманиязов, Махамбет), Наталья (Жұбанов пен Ғ.Жұбанова, (“Құрманғазы”), Розалинда (И.Штраус, Жарқанат), Виолетта (Дж. Верди, Травиата), Антония (Ж.Оффенбах, Гофман ертегілері), т.б. бар. Қазақ әндерін де (Шилі өзен, Алқоңыр, т.б.) үлкен шеберлікпен орындайды. Биік деңгейдегі кәсіби шеберлік пен шынайылық, баурап алар сахналық тартымдылық пен табиғи талғампаздық оның әншілік өнеріне тән қасиет. Үсенбаеваның репертуарынан ұлттық және шет ел әр алуан музықалық шығармалары мол орын алған. == Сыншылардың пікірлері == «Үздік ресейлік Виолетта (Травиата операсы) еуропалық шеберлі вокалы бар алматылық сүйкімді Нұржамал Үсенбаева» («Известия», Мәскеу, 2000). «Бұл жеңіске кім қарсы тұра алады?! Осы еркін ағып жатқан, балғын, толы, жанды дауысқа қарсы ма?! Оның бойында қандай күшті нәзіктік, жанқиярлық естіледі ... »(«Кешкі Қазан(қала)», 2000) «Нұржамал Үсенбаева өз халқының ән құсы» («New York Daily News|Daily News», Нью-Йорк, 2007) == Марапаттары == Глинка атындағы Бүкілодақтық вокалшылар байқауының арнайы жүлдесінің иегері. 1991 жылы Халықаралық вокалшылар байқауында Джино Беканың арнайы жүлдесі. Франциско Виньас Барселона, Испания. 1993 жылы Елбасының қолынан «Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі» (24 қазан 1993 ж.) 1994 ж. Өзбекстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері 1996 жылы «Қазақстан халық әртісі» 2000 ж. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2000 ж. 15 желтоқсан) 1995-1999 жылдары опера және концерттік қызметі үшін. 2000 ж. «Музыка» номинациясы бойынша Қазақстан меценаттарының тәуелсіз «Платиналы Тарлан» сыйлығы. Татарстан Республикасының халық әртісі 2006 ж. «Құрмет» (2005) орденімен марапатталған. 2013 ж. өнер және мәдени қызмет саласындағы «Алтын Еуропа» («Алтын Еуропа»). == Отбасы == Тұрмыс құрған. Күйеуі Төлеген Мұхамеджанов (1948) белгілі сазгер, ақын, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты (2007 жылдан). баласы бар. Қызы Қарлығаш Мұхамеджанова (1983) киноактриса. == Дереккөздер == Санат:4 маусымда туғандар Санат:1958 жылы туғандар Санат:Арыста туғандар Санат:Қазақстан әншілері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Татарстан халық әртістері Санат:Құрмет орденінің иегерлері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 948 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 352,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 540,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сан-Николау () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 491 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 577,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Сан-Николау (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 937 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 985,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Николай Чудотворец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 838 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 351,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 442,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 324 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 201,40 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 542,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үстірт Артезиан Алабы'''– Маңғыстау түбегінен Арал теңізіне дейінгі аймақты қамтитын жер асты суы бар өңір. Ауданы 270 мың км². Алап шығысында және оңтүстігінде Түрікменстанмен шектеседі. Оның нағыз арынды артезиандық су кешендері (қалыңд. 2000 3500 м, минералд. 20-дан 100 200 г/л-ге дейін) қатпарлы пермь-триас қабаттарының үстіндегі юра, бор, палеоген, төм. неогеннің құмтасты, құм-балшықты, әктасты шөгінділерінің қойнауында қалыптасқан. Бұл шөгінділердің бетінде түгелдей жоғ. неоген (сармат кезеңі), кей жерлерде төрттік кезеңнің әктасты, борпылдақ құмды тау жыныстарында ауыз су ретінде пайдалануға жарамды арынсыз грунттық сулы қа-баттар орналасқан. Арынды қабаттарға жеткізіле қазылған ұңғымалардан алынған су тым ыстық (100 130°C), өнімділігі шамалы (тәулігіне 250 400 м³). Бұлар ауыз суы ретінде пайдалануға жарамсыз. Минералдылығы жоғары (100 200 г/л) тұздық сулардан әр түрлі өнеркәсіптік бағыттарда пайдалануға болатын ас тұзын, көптеген шашыранды және сирек кездесетін элементтерді және калий, стронций, бром, аммоний, бор қосылыстарын алуға болады. ==Сілтемелер== "Қазақ том Санат:Артезиан алабы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 930 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 073,50 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 726,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 772,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Се (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 751 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 897,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Табуаду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 160,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Тейшейра (Байан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 874 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Тейшейро''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Телойнш (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 327,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үшбас''' кейінгі палеолит бұйымдары жинастырылған үңгір. Түркістан облысы Созақ ауданы Әулиетоғай үңгірінен табылған. Теңіз деңгейінен 700 биіктікте, Үшбас өзенінің оң жағалауындағы жарқабақта орналасқан. 1958 жылы Қаратау палеолит отряды (жетек. Х.Алпысбаев), 1968 жылы геолог Б.А. Волчков зерттеген. Үңгірдің шығыстан батысқа қарай ұзындығы 20 м, биіктігі 1,5 м. Одан әрі үңгір едені бірден жоғары көтеріледі де, ені 0,8 м-дей, ұзын 11 м-ге жуық қуысқа айналады. Зерттеудің алғашқы жылында кірер ауызға тікқазба түсіріліп, шеті жонылған кескіш, шақпақ тас жаңқалары, сүйек бігіз, бұрғыланған сүйек бөліктері, сондай-ақ кейінгі палеолиттік фауна кешеніне жататын бірқатар түз аңдарының (мүйізтұмсық, бизон, киік, түлкі, қарсақ, т.б.) сүйектері табылған. 1968 ж. жүргізілген зерттеуде көлемі 1,3×1×0,85 тікқазба (шурф) түсіріліп, үңгірдің тарихи стратиграфиясы алынды. Қазба жұмыстары мәдени қабатты анықтап берді. Одан бірнеше ошақ орындары, хайуанаттар сүйектері, қатарынан түсірілген 10 тісі бар ұзын тас аршылып алынған. Трассолог С.А. Семеновтың айтуынша, соңғы құрал еңбек операцияларына Ф.П. Григорьев, Б.А. Волчков сынды зерттеушілер аталмыш бұйым есептеу үшін қолданылған деп пайымдайды. Ойық тіс түсірілген бұл есептеу құралы Қазақстанды мекендеген кейінгі палеолит адамдарының дүниетанымы туралы нақты мәліметтер береді. Еуразия аумағында осындай бұйымдар табылған ескерткіштер өте аз ұшырасады. Сондықтан да Үшбас археологиялық нысанының әлемдік тарихтағы орны өте зор. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан үңгірлері Санат:Палеолит Санат:Түркістан облысы географиясы 
'''Террозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 472 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 533,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Торну''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 731,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Торрадуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 768,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Торран () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 948 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 515,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Тогеш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 220,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Тогинья''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 460,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Тогиньо''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 306,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Тотоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 557 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 568,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Траванка (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 502 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 303,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Аудан 1120 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Трезораш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 12''' Григориан күнтізбесінде жылдың 132-ші күні (кібісе жылдарда 133-ші). Жылдың аяғына 233 күн қалады. == Мерекелер == Бүкіләлемдік медбикелер күні. Серб Республткасы Армия күні == Оқиғалар == 1640 жылы Англиядағы халықтың басым көпшілігігнің қалауымен граф Стаффорд дарға асылды. == Туғандар == 1879 жылы Алаш қозғалысының көрнекті қайраткері, тарихшы-ғалым, қазақтан шыққан тұңғыш теміржол инженері Мұхамеджан Тынышбаев дүниеге келді. 105 жыл бұрын (1906-1972) драматург, киносценарийші Шаяхмет Хұсайынов дүниеге келді. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:12 мамыр 
'''«Үш жүз» партиясы''' Қазақстанда 1917 жылы қазан-қараша айларында дүниеге келген ұлттық-саяси ұйым. «Үш жүз» саяси ұйымындағы жетекшілік рольдерді бұрынғы қорғаушы адвокат, журналист және драматург Көлбай Төгісов, фельдшер және тілмаш Шаймерден Әлжанов, Әбілқайыр Досов, Ысқақ Көбеков, Мұқан Əйтпенов атқарды. ОК-тінің алғашқы төрағасы М.Әйтпенов, орынбасары К.Төгісов, хатшысы Ы.Көбеков болды. Орталық органы «Үш жүз» гәзеті, оған Төгісов редакторлық етті. Өзінің әлеуметтік тегі жағынан ұсақ буржуазияшыл демократтардың саяси ұйымы болды. Қазіргі уақытта көп тараған пікірге қарамастан, «Үш жүз» саяси ұйымы құрылған күнінен бастап социалисттік партия болған жоқ. 1917 жылы Мұқан Əйтпенов партия төрағасы болған кезде, партия өз гәзетінде русофобтық ойлар айтса, 1918 жылы Мұқан Əйтпенов қызметінен босатылып, орнына К.Төгісов кейін Сталинмен тілдесудің нәтижесінде эсерлерді қолдап, олармен бірігуге әрдайым идеялық күрес жүрді. 1917 ж. күрт тербеліс, шатасқан және қарама-қайшы шешімдер қабылдау кезеңі болды. Оның қызметі екі кезеңнен тұрады. Біріншісі-1917 жылғы қараша мен желтоқсан айын қамтитын ұйымдастыру кезеңі, Қазанның азаттық идеяларының ықпалы арқылы ұйым ретінде пайда болды және қалыптасты. Осы кезеңде оның төрағасы М. Әйтпенов болды. Ол түркі-татар халықтарының мүдделерін қорғауды ұсынды. Тарих ғылымдарының докторы В. Григорьевтің мәліметінше, партия саны шамамен 1000 адам болған, оның ішінде Омбы қаласында 450 адам, Петропавлда 200 адам. Оның әлеуметтік құрамы: мұғалімдер, оқушылар, фельдшерлер, мекеме қызметкерлері, сондай-ақ ұсақ малшылар, бұталар, жұмысшылар өкілдері. Оған феодалдық-бай шыңының кейбір өкілдері уақытша мүше болды.Екінші ұзақ кезең-қаңтар айынан 1918 жылдың ортасына дейін, бұл кезеңде партия Қ. Төгісовтың басшылығымен кеңес өкіметіне жақындады. "Үш жүз" қазақ социалистік партиясының бағдарламалық тезистері 1917 жылы 24 желтоқсанда "үш жүз"газетінде жарияланды. Жалпы олар шашыраңқы болды, оларда большевиктер партиясының бағдарламасымен сәйкестік аз болды. Бірақ олар еңбекшілердің талаптарын бейнелейтін бірқатар демократиялық тармақтардан тұрды: Империалистік соғысты дереу тоқтату. Соғысушы елдер арасындағы аннексия мен контрибуциясыз бейбіт келісім. "Алаш-Орда" партиясының қызметін соттау. Ресей құрамында Қазақстан-Орта Азия автономиясын құру. Ресейде түркі-татар автономиясын құру. == Алаш партиясымен дауы == Үш жүз алғашқыда Алаш партиясымен жақындасқысы келгенімен, кейін өкімет үшін күрес шырқай шегіне жетіп, тақтық жіктелу үрдісі күшейген жағдайда «Үш жүз» іргесін Алаштан аулақ салып, Алаш партиясына қарсы ашық күреске шықты, оның оппоненті болды. 1917 жылы өз гәзетінде «Үш жүз» «Алаш» партиясы туралы былай деп бәрі «сары», «сарылардың» бәрі орыс. «Алаш» орыстарды ағасы қылғысы келеді. Егер алдыға сақалы бар мәңгі тақыр еркекті, ал артқа тек қана жұмсақ орындыққа отырып үйреніп қалған қазақты қойсақ, бұрынғы қышыманы қатерлі шиқан қыламыз. Қазақ Ғаламның Жаратушысы Құдайды танып білді. Тек қана қазақ». Бұл сөздерінде Үш жүз Алаш партиясының орыстарға жақындығын сынайды. Кейін, орыс эсерлерімен біріккеннен кейін, 1918 жылдың көктемінде партияның ОК-нің құрылтайы болды. Құрылтайға 200-ге жуық кісі қатысты. Мәжілісте партия көшбасшысы Көлбай Төгісов сөз сөйлеп, әрекетте кінәләп, олармен күресуге кірісті. Алаш болса, «Қазақ» гәзеті «Қырғыздар ішіндегі Большевиктер» атты мақаласында оларды партияның жаулары деп атайды. == Партияның таралуы == "Үш жүз" партиясы жарты жыл өмір сүрді. Ыдырау себептері: жоқтығы, партияның көптеген мүшелерінің идеялық тұрақсыздығы, тәртіптің нашарлығы, ішкі саяси күрес. Осылайша, партияның белгілі бір бөлігі Төгісовке қарсы партияның пайдасы үшін бай элементтерден салықтарды заңсыз жинауда көрініс тапқан, түрлі қызметтік теріс айып тағылды. 1918 жылғы 11 мамырдағы кеңестердің Батыс-Сібір Комитеті президиумының мойындауынша, партия төрағасы Төгісовтің және оның жолдастарына "тергеу барысында айтарлықтай дәрежеде растау алған жоқ". Бірақ екінші рет Батыс-Сібір кеңесі үкімін шығара алмады. Көп ұзамай билік басып алынды, олар 1919 ж.Наурызында оны және Омбы, Петропавл және Александр каторж түрмелеріндегі "Үш-Жуз" партиясының басқа да басшыларын жойды. Бірақ осы қиын жылдарда Қазақстандағы саяси күштердің орналасуы қандай болмаса да, олардың барлығы қазақ мемлекеттілігін құруға өз үлестерін қосты. == Дереккөздер == Санат:Алаш қозғалысы Санат:Қазақстан саяси партиялары 
'''Уньян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 866 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 239,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Урро (Пенафьел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 490 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вайран''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 191 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 275,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Валадареш (Байан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 885 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Валадареш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 841,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Валбон (Гондомар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Гондомар (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32.567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Валонгу (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Валонгу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 905 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Валпедре''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 501 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 237,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вандома''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 074 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 393,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Варзиела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 985 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 708,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үшқатын марганец кен орны''' Қарағанды облысындағы Қаражал қаласынан қарай 60 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Кен орны Жайылма мульдасының бойында 10 км-ге созылған Үшқатын ҚV және Оңтүстік-Батыс Үшқатын, Қарасай, Перстнев, т.б. телімдерінен тұрады. Оның геологиялық құрылымы ортаңғы-жоғары девон мен төмендегі карбондық континенттік формациядағы тау жыныстарынан түзілген. Олар кайнозой құмды-сазды шөгінділермен көмкерілген бірыңғай қатпарлы кешеннен құралған. Девонның фамен ярусы кен сиыстырушы флишоидты қима күйінде екі горизонтқа бөлінген: төменгісі қалыңдығы 10-60 полиметалл минерализациялы және жоғарғысы қалыңдығы 70 кендену әр түрлі стратиграфиялық деңгейлерде байқалып созылымы мен құлау бағытының өне бойында бірқалыпты қат-қабатты денелер түбін сиыстырушы тау жыныстарымен бірге қатпарланған. == Жатыс сипаты == Марганецті кенді денелер марганецті кенді қабатшалар (қалыңдығы 0,5-тен 60 см-ге дейін) мен әктастар темірлі яшма және темір кендерінің жиі алмасып отыруымен ерекшеленеді. Кенді қабатшалардың жиілігі бойынша кеннің сапасы анықталады. Кенді қат-қабаттардың қалыңдығы 5,8 м, ені 1100 м-ге дейін, ұзынындығы 470-2680 м. == Минералдары, құрамы == Негізгі минералдары: гаусманит, браунит, якобсит. Марганецке бай кендерінің бітімі шомбал, ал кедей кендері қабатты болып келеді. Тотығу белдемі 50-80 м, кейде 120 м-ге дейін дамып пиролюзит, псиломелан, вернадит, манганит, т.б. минералдармен сипатталады. Құрамындағы марганец 22,1-28,84%, темір 9,08-11,71%, кремнезем 11,76-23,92%. Марганецтің баланстық қоры 193,8 млн. т. Үшқатын марганец кен орны 1983 жылдан игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Zhairem GOK 
'''Вермойн (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 391,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Виариш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 602 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 224,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вила-Кайш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 377,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вила-Шан () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 957 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 538,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 078 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вила-Кова (Пенафьел)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 684,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 188 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Богослов. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Үшшоқы алтын кен орны''' Қарағанды облысы Жезқазған қаласынан солтүстік-шығыс бағытқа қарай 120 км жерде орналасқан. 1963 жылы ашылып, 1969-1972 жылдары барланған. == Геологиялық құрылымы == Кен алаңында девонның орта және қышқыл құрамды лавалары, әкті құмтастары, әктастары, тараған және ендік, солтүстік-батыс бағыттағы жарықтармен тілінген. Жанартаутекті тау жыныстары гидротермалдық өзгеріске түсіп кварцтану, серициттену, пропилиттену және турмалиндену процестеріне ұшыраған. == Жатыс сипаты == Кен орны кварцты-желілі типке жатады. Кен денесі кеуектелген кварцты және желілер жүйесінен тұрады. Желілер 250-2500 м-ге дейін созылған, қалыңдығы 0,1-6 м, алтынның мөлшері 30 г/т-ға жетеді. == Минералдары == Кентас минералдары: пирит, халькопирит, галенит, гематит, висмутин, солғын түсті кентастар, молибден, магнетит, алтын, кварц, барит, серицит, кальцит. Тотығу белдемінің тереңдігі 50-60 м. Кентасы флюстік материал ретінде пайдаланылады, флотациялық әдіспен байытылады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Алтын кендері 
'''Вила-Фрия (Фелгейраш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 664 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 330,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вила-Гарсия (Амаранте)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 671 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 186,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 885,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вила-Верде (Фелгейраш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 585,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Ави субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 492 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 399,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конди құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 731 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 740,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вилар () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 737 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 479,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 710 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 562,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 147,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 691,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
factura өңдеу, құрылым) көркемсурет туындысының сыртқы өңі, түр сипаты. Бейнелеу өнерінде ұғымы көркем туынды өңінің сипатын әрі оны өңдеуді білдіреді. Фактура шығармашылық ойдан туған туындының эмоциялық әсер-ықпалын күшейте түсуге қолданылатын көркемдік бейнелеу әдістерінің (бояу жағу ерекшелігі, кескіндемедегі бояу қабаты, жалатпа, мүсіннің сырттай көрінісі) бірінен саналады. Фактурада суретшінің өзіне тән қолтаңбасы айқын байқалады. 20 ғасырдан бастап Фактураны құлпыртып байыту мақсатымен кескіндемелік туындының бетіне әр түрлі жапсырманы қондырумен қатар, бояуға ағаш үгіндісі мен құмды да қосып пайдалана бастады. Кейде кез келген материалдың табиғи сыртқы өңі де Фактура деп аталады. Музыкада әуен, аккорд, фигурация секілді, т.б. музыкалық материалдарды айту әдісі, нақты түрде музыка тінін әрлеп әшекейлеу. Композитор музыкалық шығарманы жазу кезінде барлық музыкалық мәнерлеу әдістерін өзара ұластыра өңдеу тәсілін кеңінен қолданады; әдетте әрбір музыкалық шығарма өзін құрайтын негізгі дауыс тұрғысынан қарастырылады. Фактура музыкалық шығарманың сипаты, жанры және стилімен тығыз байланысты болумен бірге оны тембр, регистрлік желі мен дауыс ұласымы құрайды. Фактураның бір дауысты, яғни монодия, гетерофония, гомофония және полифония сияқты түрлері болады. ==Дереккөздер== Санат:Әдебиет Санат:Мәдениет 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 316,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Виларинью () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 036 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 708,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Вилела (Паредеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 340,40 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Витория (Порту)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Порту құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 720 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 774,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Варзеа (Амаранте)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Амаранте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 104,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Варзеа (Фелгейраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 945,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 159,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 015 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 383,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Агуаш-Санташ (Майа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 212,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Порту округінің елді мекендері 
200px көзге елестету өнері) әдебиеттің өмір шындығын қиял тұрғысында әсірелеп бейнелейтін жанры. Ғылыми түсінік жоқ кезде фантастика мифологиялық және діни шығармаларда орын алған (Гомердін Овидийдің шығыс халықтарының "''Мың бір түні''" т.б.) ғылымның дамуына байланысты халык қиялынан шыққан тұындылар жарық көре бастады. Мысалы, әдебиетте ғылым мен техниканың адамзаттың табиғат сырларына тереңірек үңілуі өмірдегідей тартымды суреттеліп, басты идеясы ғылымда негіз бар, бірақ әлі іске аспаған жаңалықтармен үштасып жатады. әдебиет Ф.Бэконның "''Жаңа Атлантида''" кітабынан (1627) басталады. 17-18 ғасырда планетааралық сапар (Сирано де Бержерак, Ф.Годвин), болашақ туралы шығармалар (С.Мерсье, "''2440 жылы''", т.б.) жарық көрген. Фантастика саласында Жюль Верннің шығармашылығы ерекше. 19-20 ғасырларда Герберт Уэллстің "''Уақыт машинасы''" (1895), "''Әлемдер соғысы''" (1898), А.Х. Дойлдың "''Жоғалған әлем''" (1912), т.б. фантастикалық романдары жарияланды. Р.Брэдберидің "''Марс хроникалары''" жинағына енген "''Фаренгейт бойынша 451''" романы дараланып шықты. Поляк жазушысы Станислав Лем космос кеңістігіне қарау жөніндегі философиялық ой-толғамдары арқылы 1951; "''Солярис''", 1961; "''Тұмау''", 1976, т.б. романдары) әлем жұртшылығына танылды. Кеңес әдебиетінде А.К. Толстой фантастика жанрының негізін салды. Қазақ әдебиетінде фантастика халық қиялынан туған хайуанаттар жайлы, қиял-ғажайып, тұрмыс-салт ертегілерінен бастау алады. Мысалы, "''Ер Төстікте''", "''Керқұла атты Кендебайда''", "''Қырық өтірікте''" фантастика жанрының негізгі элементтері кездеседі. Жазба әдебиетте фантастикалық оқиғалар Абай Құнанбайұлының "''Масғүт''", "''Ескендір''" дастандарында, С.Ерубаевтың "''Келешек соғыс туралы''" повесінде, М.Әуезовтың "''Дос Бедел дос''" және "''Елу жылдан соң''" пьесаларында да бар. Қазақ кеңес әдебиетінде фантастика 1950 жылдан басталады. А.Машановтың "''Жер астына саяхат''" повесі (1957) республикада әдебиеттің тууына ұйтқы болды. М.Сәрсекеевтің "''Ғажайып сәуле''" (1959), "''Көрінбестің көлеңкесі''" (1960), "''Көшпелі алтын''" (1964), «''Лұхман Хакім''» (1966), Ш.Әлімбаевтың "''Данышпандық альфасы''" (1967). Т.Шахановтың "''Көгілдір мұнаралар''" (1968), Т.Сүлейменовтің "''Жұлдыз адамы''" (1969), "''Әл-Фараби көпірі''" (1968), Ә.Мархабаевтың "''Ғарыштағы қымыз''" (1972) повестері қазақ фантастикасына елеулі үлес қосты. Соңғы кезде жарық көрген Т.Әбдіковтің "''Айтылмаған ақиқат''" (1980), М.Гумеровтың (1981), С.Ғаббасовтың "''Кәусар''" (1985), "''Қиын шешім''" (1985), Р.Бектібаевтың алаң''" (1988) атты жинақтарында болашақ өзгерістер туралы болжамдар бейнеленеді. Фантастикалық шығармалар кинода елеулі орын алады. ==Дереккөздер== Санат:Әдебиет жанрлары 
'''Арворе () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 680,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 268,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 063,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Абадин () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 668 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Георгий Победоносец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Абоин (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 98,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Аборин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 971 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 249 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Адауфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 389,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Адайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 294,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ажилде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 131,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фатхнама''', ''“Фатх-и Хани"'' (“Жеңіс кітабы немесе жеңіс жыры”) Мұхаммед Шайбани ханның ерлік жолын өлеңмен баяндайтын тарихи шығарма. Еңбектің авторы Шайбанидың замандасы Шади. Шығарма Шайбани ханның тірі кезінде, оның тікелей тапсырмасымен жазылған. “Фатхнама” жеке тақырыптармен берілген 74 немесе 78 шағын тараудан және қорытындыдан тұрады. Еңбекті тұңғыш рет ғылыми жүйеге қосқан академия В.В. Бартольд. Одан кейін шығарманы көптеген зерттеушілер тарихи дерек ретінде пайдаланды. Еңбектің Қазақстан тарихын қамтитын тараулары Қазақ КСР-і ғылым академиясының шығарған “15 18 ғасырлардағы қазақ хандықтарының тарихы туралы материалдар” атты кітапқа енгізілген. Шығарманың қолжазбалары Ташкентте және Душанбеде сақтаулы. “Фатхнама” атты бұдан басқа да бірнеше тарихи, әдеби шығармалар бар (белгісіз автордың, “Иран мен Ресейдің соғысы (1804 1813) және 1813 жылғы Гүлстан бейбітшілік шарты”, Ахмад Әли әл-Харавидің поэмасы, мұнда Қарабағанның билеушісі Амир Баїадүр Хаджи ханның (1832 1839) ерлігі жазылған. ==Сілтемелер== "Қазақ том "Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы" Санат:Тарих Санат:Тарихи шығармалар 
'''Агрела (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 188,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Агиар (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 234,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ажуде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Алдреу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 855 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 238,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Алдан (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 480,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Альейра (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Алвелуш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 513,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Алвите () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 146,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Амареш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 783,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Аниссо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Animals '''Фауна''' Ежелгі Рим мифологиясы бойынша орман мен егістік құдайы; жануарлар қамқоршысы) белгілі бір аумақта мекендейтін не Жер тарихының белгілі бір кезеңінде тіршілік еткен барлық жануарлар түрлерінің жиынтығы. Сондай-ақ ''Фауна'' ұғымы кейде жануарлардың жеке жүйелік топтарының (тип, класс, отряд, т.б.) жиынтығын да білдіреді (мысалы, ихтиофауна, орнитофауна, т.б.). Әрбір аумақтың Фаунасы әр түрлі Фауналық жануарлар кешенінен құралады. Мысалы, дала белдемінің Фаунасында негізінен далалық Фауна кешені, космополиттік түрлер, шөлейт аймақтың Фауналық кешенінің басымдығы байқалады. Әрбір Фаунада мекендейтін жануарлардың шығу тегі де әр түрлі, атап айтқанда автохтондар, аллохтондар (алғаш пайда болған аймақтан осы мекенге ауысып келген кірме жануарлар), иммигранттар (дамыған жануарлардың басқа аумақта пайда болып, кейіннен соңғы мекен етіп отырған орынға келуі). Қазақстанның қазіргі Фаунасы төрттік кезеңде қалыптасқан әр түрлі Фауна кешендерінен (тайга, орман, дала, шөлейт, шөл, палеотропиктік т.б.) құралады, жергілікті түрлермен қатар шеттен келген түрлер де көп. Республика Фаунасы балықтар, қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар, құстар, түрлеріне бай. Республика жерінен көптеген қазба жануарлар табылды. Қазақстанның табиғи аймақтарына қарай олардың Фаунасы да әр алуан. Әр аймақтың өзіне тән Фаунасы бар. ''Орманды далада:'' қоян, бұлан, елік, құр, кекілік, т.б.; далада: суыр, дала шақылдағы, саршұнақ, дуадақ, безгелдек, қараторғай, т.б.; шөл мен шөлейтте: ақ бөкен, қарақұйрық, қосаяқ, құмтышқан, жылан, улы өрмекші, қарақұрт, т.б.; тауда: арқар, таутеке, марал, құну, қоңыр аю, барыс, ұлар, жылқышы, т.б. мекендейді. Табиғи факторлар мен адам әрекеті салдарынан республика Фаунасы да елеулі өзгерістерге ұшырады. Тек төрттік кезеңнің өзінде ғана Қазақстан жерінде түйеқұс, орман пілі, Мосбах жылқысы, жабайы есек, Мерке мүйізтұмсығы, алып түйе, байырғы елік, жалпақ маңдайлы бұлан, Шетензаки бизоны, Хозар мамонты, тарпан, мамонт, семсер тісті жолбарыс, жүндес мүйізтұмсық, тур (жабайы сиыр), үңгір аюы, үңгір арыстаны, т.б. жойылып кетті. Сирек кездесетін, саны өте аз жануарлар қорғауға алынған; “Қазақстанның қызыл кітабы”. Қазіргі кезде Жер бетінде жануарлардың 1,5 млн-нан астам түрі белгілі, жыл сайын 10 мыңға жуық жануарлар түрі анықталады. Фаунаны зерттеудің тәжірибелік маңызы өте зор. Фаунаны зерттеумен зоогеографияның фаунистика саласы шұғылданады. == Энтомофауна == ''Энтомофауна'' белгілі бір территорияда мекендейтін не белгілі не бір тарих кезеңінде өмір сүрген жәндік түрлерінің жиынтығы. Қазақстан энтомофаунасы толық зерттелмеген. Мұнда 550 тұқымдасқа, 28 отрядқа жататын 40 мыңға жуық жәндік түрі бар. Республика Энтомофаунасы қазіргі қалпына төрттік дәуірде келген. Ол жергілікті автохтондар және шеттен келген иммигранттардан тұрады. == Эпифауна == Эпифауна топырақтың бетінде, жартастардың саңылауларында, тастардың арасында және тағы басқа жерлерде тіршілік ететін, бекітілген немесе аз қимылдайтын су түбіндегі омыртқасыздар. Эпифаунаға қаптап өсіп кететін, топырақтың үстінде бос жататын, су үстінде баяу жылжитын тіршілік иелері кіреді. == Дереккөздер == Санат: Жануарлар 
'''Анжуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Анташ (Эшпозенде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 310,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Анташ () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 235,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Антиме''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 589 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 492 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Апулия (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 411,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 808 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 413,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Аркуш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 731 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 518,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Аркозелу (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 585,80 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Аркозелу (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 124 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ардеган (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 108,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фашизм''' диктаторлық шыбық будасы, билік белгісі) 1919 жылы Италияда пайда болған саяси ағым, дүниежүзілік соғыстан кейін социалистік қозғалыстың тармақталып, басқа елдерге, оның ішінде Германияға лезде таралып, аталуы. ==Фашизмге тән белгілер== билікті мемлекеттің, оның диктаторлық функцияларының қызметінің күшеюі, демократиялық еркіндіктермен күрес, адам құқығының қатты шектелуі, шовинизм, расизм, экстремистік ұлтшылдық, элитаризм, әскери агрессияға талпыну. Италияда фашистік партия Б. Муссолинидің басшылығымен билікке 1922 жылда келді, Германияда ҰСЖП жұмысшы партиясы) 1933 жылы сайлауда жеңіп шықты. Елде қанды қырғынмен лаңкестік диктатура орнатқан А.Гитлер Рейхсканцлер болды. Фашизмнің германдық түрі шектен шыққан ұлтшылдығы мен расизмге орай, '''нацизм''' деп аталады. Кейінірек фашистік немесе квазифашистік тәртіптер әлемнің басқа да елдерінде пайда болды. Германияда агрессивті фашизмнің салтанат құруы (нацизмнің), сондай-ақ Ресейдегі (КСРО) агрессивті "социалистік" ("коммунистік") тәртіптің орнығуы Еуропаны және бүкіл әлемді соғысқа жетеледі. Соғыс 1939 жылы күзде басталды, 1945 жылы күзінде антифашистік коалиции күштерінің жеңісімен аяқталды. Фашизм мемлекеттік және әскери күш ретінде талқандалды. Герман фашизмінің (нацизмінің) аса қасіретті қылмысының бірі млн. еуропалық еврейлерді қырғынға ұшыратуы болды (холокост). Фашистік идеология өміршең болып шықты, оның жаңғырығы бүгінгі XXI ғасырда да әлемнің әртүрлі елдері мен аймақтарында қылаң беруде. Бірқатар елдерде заңдастырылған немесе жартылай занды азшылық, бірақ едәуір елеулі ұлтшылдық, фашистік немесе квазифашистік тұрғыдағы жастар бірлестіктері байқалуда. Бұл қозғалыстардың бір идеологтары "уақыт сынынан өткен" ұлтшылдық, этникалық артықшылық, ксенофобия идеяларына сүйенсе, енді біреулері этникалық геосаясаттың күні өткен идеяларымен қаруланған, үшіншілері күн өткен сайын үдеп келе жатқан жаһандануға қар- сылар қатарын толықтыруға дайын. ==Дереккөздер== Санат:Фашизм Санат:Саясат 
'''Ареяш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 395,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Арентин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 450,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Армил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 820 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 158,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Арнозела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Арнойя (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 919 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ароза (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 674 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 343,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Атиайнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Атайнш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 026 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 298,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Атайнш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 616 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 206,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
''Федоровка'' Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы Теректі ауылының ескі атауы. Федоровка Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл. Федоровка Қостанай облысы Федоров ауданындағы ауыл. Федоровка Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл. Федоровка Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл. Федоровка Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл. '''Өзендер:''' Федоровка (Яр Хороший) Ресейдегі өзен. Воронеж облысы, Ростов облысы, Белгород облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Федоровка Ресейдегі өзен. Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Федоровка Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. 
'''Авеледа (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 019,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Азурен''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 382,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Азойнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 265,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Байрру () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 803 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 027,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Баланса () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Балазар (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 565 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 196,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Балугайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 863 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 289,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Барбуду''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 848 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 383,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 899 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 741,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''аудан Барселуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5213 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 344,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''''Ферма''''' (, берік): ауыл шаруашылық кәсіпорны. Ферма иесі не ферма шаруашылығын басқарушы адам фермер деп аталады. Сиыр, қой, жылқы, түйе фермасы, т.б. тауарлық фермалар қалыптасқан. Ферма Геометриялық пішіні өзгермейтін, ұштары топсамен бекітілген бірнеше сырықтардан құрастырылған жүйе. Күш оның тек түйініне ғана түседі. Деформация кезінде түйіндер орын ауыстырады, сырықтар бір-біріне байланысты бұрылып, майыспай сол қалпында қалады. Ферманың барлық сырықтары бір жазықтықта жатса, онда оны жазық ферма деп атайды. Ферманың сырықтары тек қана созылуға немесе сығылуға жұмыс істейді. ==Дереккөздер== механикасы терминдері 
'''Барку (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 484,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Клаудиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Баркейруш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 238,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Баррейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 702 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 230,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Барруш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Башту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 829 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Белинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 291,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Аудан 1749 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бенте''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 737,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бештейруш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 315,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бику (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 245,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 13''' Григориан күнтізбесінде жылдың 133-ші күні (кібісе жылдарда 134-ші). Жылдың аяғына 232 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1904 жылы Алаштың ұлы ғалымы, шығыстанушы, тарихшы, этнолог, географ, фольклортанушы Шоқан Уәлихановтың еңбектері тұңғыш рет жарияланды. Бұған дейін Шоқан еңбектері Ресей империясы үшін мемлекеттік құпия ретінде жабық пайдаланылып келген болатын. == Туғандар == Шәрбану Құмарова (1936) жазушы, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты; Серікбай Байхонов (1953) жазушы; Ералы Тоғжанов (1963) Қазақстан халқы ассамблеясы төрағасы­ның орынбасары; Әміржан Қосанов (1964) «Азат» жалпыхалықтық партиясының бас хатшысы, белгілі саясаткер, ақын, журналист; Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым(1965) Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ректоры, заң ғылымының докторы; Қалдыбек Құрманәлі (1966) композитор, Ш.Қалдаяқов атындағы халықаралық ән фестивалі дирекциясының бас директоры, «Шәмші» ұлттық мәдениет және ғылыми-танымдық журналының бас редакто­ры, Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар және Бәйдібек аудандарының «Құрметті азаматы»; Жасер Жарқынбаев (1969) Статистика агенттігі төрағасының орынбасары; == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:13 мамыр 
институты''', 1991 ж. Жоғарғы энергия физикасы ин-тының электрондық спектроскопия мен Ядролық физика ин-тының радиац. материалтану ғыл. бөлімдері негізінде құрылған., ҚР Білім және ғылым министрлігі зерттеулер орталығының еншілес мемлекет кәсіпорны ғылыми-зерттеу мекемесі. ''1991 жылы Қазақстан ғылым академиясының Жоғары энергия физикасы институты мен Ядролық физика институтының лабораториялары негізінде құрылған. '' '''Институт құрылымына:''' *қатты дене физикасы және материалтану *зерттеулердің спектроскоптық тәсілдері *жоғары энергия және ғарыштық сәулелер физикасы ақпарат *патенттану және маркетинг бөлімдері *жұқа қабықтар және жұқа қабық физикасы мен химиясының аймақаралық орталығы *материалдар мен органикалық қосылыстарды талдау және куәліктеу орталығы кіреді. '''Негізгі ғылыми-зерттеу бағыттары:''' *қатты дене физикасы және материалтану мәселелері; *ғылыми зерттеулер мен қолданбалы есептер үшін спектроскоптық тәсілдерді дамыту; *жұқа қабықтардың физикасы мен химиясы саласындағы зерттеулер; *жоғары энергия мен ғарыштық сәулелер физикасы, INTERNET және ақпараттық технологиялар. '''2003–05 жылдары институт үш бағдарлама бойынша іргелі зерттеу жүргізді:''' #қатты дене жүйелеріндегі физикалық процестерді және ғылыми негізін зерттеу, жаңа материалдар, қорытпалар және құралдар дайындау (ғылыми жетекші ҚР Ұлттық ғылым академиясының акад. Б.Н.Мұқашев); #жоғары энергия жағдайында элементар бөлшектер мен ядролар әрекеттесуінің динамикасын зерттеу (ғылыми жетекші ҚРҒА-ның акад. Э.Г.Боос); #экологиялық таза энергия көздерінің ғылыми негіздерін жасау (ғылыми жетекші ғылымының докторы ==Дереккөздер== ғылым Санат:Ғылыми институттар 
'''Брителу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 542 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 384,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бриту (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 750 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бруфи () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бруфи () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 911,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бруньяйш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Букуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 36 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кабанелаш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 015 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 324,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кабесудуш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 472 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 460 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кабрейруш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 593,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фирма''' () пайда алу мақсатымен ресурстарды тауарлар өндіру немесе қызметтер көрсету үшін пайдаланатын, бір немесе бірнеше кәсіпкер иеленетін және басқаратын ұйым; заңи тұлға құқықтарын пайдаланатын шаруашылық, өнеркәсіптік, сауда кәсіпорны; бір текті немесе сабақтас кәсіпорындар бірлестігі; ұжымдық немесе жеке кәсіпкерлердің ең кең таралған ортақ атауы. "Фирма" термині көбінесе кез келген компанияны атау үшін пайдаланылады. Термин қызмет түрлерін айқындайтын терминдермен тіркесте қолданылады, мысалы, делдалдық фирма, риэлторлық фирма, өндірістік фирма, консалтингілік фирма, аудиторлық фирма, т. б. ==Дереккөздер== Санат:Банк терминдері Санат:Экономика Санат:Қаржы 
'''Кайреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 210,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Калделаш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 013 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 226,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Калделаш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 930,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Календариу () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 697 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 526,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Калвуш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 528,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Калвуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Камбезеш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 394,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кампу (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 992 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 396,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,38 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кампуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 052 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 234,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() өсімдік ауруларының себептері мен салдарын, оларды қоздыратын морфологиялық және биологиялық ерекшеліктерін анықтап, айықтыру, дамуын шектеу жолдары мен әдістерін зерттейтін ғылым саласы. міндеті ауыл шаруашылығына зиян келтіретін өсімдік ауруларын толық жою немесе зиянды әсерін кемітетін әдістер табу. Фитопатология жалпы биология, микробиология, генетика, селекция, өсімдік анатомиясы мен физиологиясы, өсімдік өсіру, топырақтану, ауыл шаруашылық метеорологиясы, экология, химия, физика, т.б. ғылымдармен тығыз байланысты. Фитопатология жалпы фитопатология және жеке немесе арнайы фитопатология деп екіге бөлінеді. Жалпы фитопатология аурудың пайда болу себептері мен салдарын, даму заңдылықтарын, таралуын, оның індет (эпифиторий) түрінде пайда болуын, өсімдіктердегі ауытқуларды, иммунитет, карантин сияқты мәселелерді зерттейді. Арнайы фитопатология белгілі бір өсімдік түрінің ауруын зертте,оны емдеу, аурудан қорғау шараларын қарастырады. Мысалы, ауыл шаруашылық орман әсемдік өсімдіктер т.б. Фитопатологияда радиоактивті изотоптарды пайдалану, электрондық микроскоп, люминесценттік және талдау, кибернетика әдістері, молекулалық биология, авиация, ғарыш аспаптарымен спектрозольді суретке түсіру, т.б. пайдаланылады. Санат:Ботаника Санат:Агрономия 
'''Кампуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 028 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Канисада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 933 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Карапесуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 437,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Карразеду (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 759 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 245,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Каррейра (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 427 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Каррейра () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 887 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Карвальял (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 527,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Карвальяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 223,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Флора''' Рим көктем құдайы; гүл) нақты бір жер аумағында өсетін немесе өткен геологиялық дәуірлерде өскен өсімдік таксондарының қалыптасқан жиынтығы. Флораны өсімдіктер бірлестігінен (әр түрлі өсімдік қауымдастығының жиынтығынан) ажыратып қарау қажет. Мысалы, Солтүстік жарты шардың қоңыржай салқын аймағының флорада тал, қияқөлең, қоңырбас, сарғалдақ, т.б., ал қылқан қарағай, кипарис, т.б. тән болса, өсімдіктер бірлестігінде тундралық, тайгалық, далалық, т.б. өсімдіктер қауымдастығы кең тараған. Флораның тарихи дамуы түр түзілу процестерімен, бір түрді екінші түрдің ығыстыруымен, өсімдіктердің миграциясымен және түрлердің жойылуымен тығыз байланысты. Әр Флораның өзіне ғана тән арнайы ерекшеліктері бар. Оған: Флораны құрайтын түрлердің сан алуандығы (Флораның байлығы), жасы, автохондық және эндемизм деңгейі, т.б. жатады. Флораның өзара айырмашылығы ең алдымен әр өңірдің геология тарихына, орография, климаттық жағдайларына және топырағының құнарлылығына байланысты. Аумақтық деңгейіне қарай: Жер Флорасы (500 мыңға жуық түр, оның ішінде 330 мыңға жуығы жоғары сатыдағы түтікті өсімдіктер: гүлді өсімдіктер, ашық тұқымдылар, споралылар), жекелеген құрлықтар мен олардың бөліктерінің Флорасы, аралдық Флолалар, тау жүйелерінің Флорасы, сондай-ақ мемлекеттер мен жекелеген әкімшілік аудандардың Флорасы болып ажыратылады. Сонымен қатар, жекеленген жүйелік Флора, топтардың Флорасы, т.б. бар. Мыс., балдырлар Флорасы, мүктер Флорасы, т.б. Флораны зерттейтін ғылым саласы флористика деп аталады. Қандай да бір Флораны зерттеу оның аумағындағы түрлер мен туыстардың құрамын анықтаудан басталады. География таралуына ұқсас түрлер Флораның географиялық элементін (геоэлемент) құрайды, кейбір зерттеушілер геоэлемент терминінің орнына ареалдар типі (тропик., бореалдық, голарктик., палеоарктик., т.б.) деген атауды қолданады. Шығу тегі ұқсас түрлердің тобы Флораның генет. элементтері не генет. қатпарлары деп аталады. Теор. тұрғыдан алғанда кез келген Флора. генет. қатпарлардан тұрады: f1 реликтер (мыс., гинкго); f2 Флораның ежелгі ядросы, өткен геология дәуірлерден осы аумақта өсетін, қазіргі табиғи жағдайлармен үйлесімді түрлер; f3 мигранттар (шығу тегі бойынша басқа өңірлерде пайда болып, осы аумаққа әр түрлі себептермен көшіп келген түрлер); f4 автохтонды жаңа құрылымдар (ежелгі жерінде пайда болған жаңа түрлер). Кез келген Ф-ны F=f1+f2+f3+f4 деп кескіндеуге болады. Осы генет. қатпарлардың арақатынасына қарай: реликті Ф. (F=f1), миграц. Ф. (F=f3), эндемиктік Ф. (F=f4), т.б. бөлуге болады. Пайда болу орны мен таралуының тарихи жолдары жақын түрлерді де кейбір ғалымдар генет. элементтерге жатқызады. Кейде мұның элементтер (мыс., ортаазиялық, шығыс-сібірлік, сарыарқалық, т.б.) деп те атайды. Қазіргі Флораның шығу тегі мен таралуын білу үшін өткен геол. дәуірлер мен кезеңдердің Флорасын зерттеу маңызды болып саналады. Мыс., Гренландияның, Шпицбергеннің қазба Флорасын емен, жаңғақ, терек, ал қылқан жапырақтылардан таксодиум, т.б.) зерттеу нәтижесінде қазіргі Арктиканың аумағындағы палеогендік Флора. арктик. болмай, болғанын көруге болады. Өсу ортасы ұқсас түрлердің тобы Флораның экология элементін құраса, тіршілік формалары бойынша ұқсас түрлер Флораның биол. элементтері болып табылады. Эндемиктік тұқымдастар мен туыстар кешені бойынша Флораның бір-біріне бағынышты аумақтық бөліктері ажыратылады. Олардың ішіндегі ең ірісі флористик. патшалық (Голарктик., Палеотропик., Неотропик., Австралиялық, Каптық және Голантарктик.) болып табылады. Кез келген Жер аумағындағы анықталған өсімдік түрлері мен туыстары әдетте арнайы тізімге тіркеледі (конспект, кадастр, т.б.). Түрлердің таралуы, өсу ортасы, биол. сипаттамалары келтірілген мұндай тізімдер “Қазақстан флорасы” деген томдық кітап болып жарық көрді (1956 66). Онда республикада өсетін мыңнан астам өсімдік түріне сипаттама берілген. Флораға кең таралған мәдени өсімдіктерді де енгізеді, бірақ ботан. бақтардағы, табиғи бақтардағы, питомниктердегі мәдени өсімдіктер енгізілмейді. Кейбір жұмыстарда “Флора” термині “өсімдіктер” терминінің орнына қолданылады, бұл дұрыс емес (мыс. мәдени Флора деудің орнына мәдени өсімдіктер деген жөн). == Дереккөздер == 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Каштелойнш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Каштелойнш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 746 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 485 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кавалойнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 338,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кавеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 599 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Касарилье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Селейрош (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 542,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сепайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 590 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 415,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сервайнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 027 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 210,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Шамоин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
солға '''Фосфор''' (, '''P''') элементтердің периодтық жүйесінің тобындағы химиялық элемент, реттік нөмірі 15, атомдық массасы 30,97. Бірнеше түрі бар: ақ фосфор тығыздығы 1,828 г/см3; балқу температурасы 44,14°С; қызыл фосфор тығыздығы 2,31 г/см3; балқу температурасы 593°С. Химиялық элементтердің периодтық жүйесінде фосфор III периодта, топтың негізгі топшасында орналасқан. Салыстырмалы атомдық массасы 31, реттік нөмірі (ядро заряды) 15. == Атом құрылысы == Фосфордың соңғы энергетикалық қабатында бес электрон бар, оның үшеуі жұптаспаған. Фосфор атомындағы электрондардың орналасуы: Электрондық формуласы: Фосфор косылыстарында ''-3'', ''+3'', ''+''5 тотығу дәрежесін көрсетеді. Фосфордың ұшқыш сутекті қосылысы фосфин РН3 мен аммиак NH3 молекулалары формасы жағынан ұқсас болғанмен, фосфин молекуласы берік емес, улы, тұрақсыз газ, тез тотығып кетеді. ==Тарихы== Фосфорды алғаш ашқан Гамбургтік алхимик Геннинг Бранд (1669 жылы). Басқа да алхимиктер тәрізді Бранд қарттарды жасартып, сырқаттарды жазатын өмір элексирі мен асыл емес металдарды алтынға айналдыратын философиялық тасты табуға әрекет жасады. Брандты алға жетелеген адамдардың қамы емес, оның байлыққа құмарлығы болды. Ол жайлы бұл алхимиктің жасаған нағыз, әрі жалғыз табысының тарихи дәйектері куәландырады. Бір тәжірибенің барысында ол зәрді буландырып, алынған қалдықты көмір және құм қосып, буландыруды жалғастырды. Кейін ретортада қараңғыда жарық шығаратын зат түзілді. ''«Рас», «kaltes Feuer»'' (''«суық от»'') немесе «менің отым» деп Бранд атаған зат қорғасынды алтынға айналдырмады және қарттардың сырт келбетін өзгертпеді, бірақ алынған заттың қыздырусыз жарқырауы ерекше, әрі таңсық болды. Жаңа заттың бұл қасиетін пайдалануды Бранд көп созбады. Ол фосфорды беделді адамдарға көрсетіп, олардан сыйлықтар және ақша ала бастады. Фосфордың алыну құпиясын сақтау оңай болмағандықтан, ол оны дрездендік химик И. Крафтқа сатып жіберді. Фосфорды алудың әдістемесі И.Кункель мен К.Кирхмейерге белгілі болғаннан кейін оны көрсетушілер саны көбейді. 1680 жылы жаңа элементті, алдындағыларға тәуелсіз, ағылшын физигі әрі химигі Роберт Бойль алды. Бірақ көп кешікпей Бойль қайтыс болды, ал оның шәкірті А.Ганквиц таза ғылымға сатқындық жасап, «фосфор спекуляциясын» қайта жандандырды. Тек 1743 жылы А. Маркграф фосфорды алудың жетілген әдісін тауып, өз мәліметтерін көпшілік назарына жариялады. Бұл оқиға брандтық бизнеске нүкте қойып, фосфор және оның қосылыстарын тыңғылықты зерттеуге бастама болды. == Физикалық қасиеттері == Фосфор элементі жай зат ретінде бірнеше аллотропиялық түрөзгерісін түзеді. Оның маңыздылары ақ және қызыл фосфор. Ақ фосфор улы жөне тез тұтанатын болғандықтан аса ұқыптылықты қажет етеді. Оның буымен демалуға болмайды. Ақ фосфорды шыны ыдыста, су астында, сыртынан құм салынған металл банкаға орналастырып сақтайды. Ақ фосфор ауасыз кеңістікте қыздырғанда қызыл фосфорға, ал жоғары қысымда қара фосфорға айналады. Қара фосфор аз кездеседі (20-сурет). 6-кестеде ақ жөне қызыл фосфордың қасиеттері салыстырмалы түрде берілген. == Химиялық қасиеттері == Фосфор тотықтырғыш (азоттан темен) және қасиет көрсетеді. ретінде оттекпен және белсенді бейметалдармен реакцияға түседі. ;Фосфор оттекте жанып, пентаоксид түзеді: '''Ақ және қызыл фосфордың негізгі қасиеттері''' Ақ фосфор Қызыл фосфор Ақ түсті кристалл зат, тығыздығы 1,83 г/см3. Қараңғыда жарқырайды. Кәдімгі жағдайда 30 40°С температурада ауадағы оттекпен тотығады. От алғыш кауіптілігіне байланысты су астында сақтайды. Суда ерімейді, ериді. Өте қауіпті, улы! 44°С-та балқиды, 280°С-та қайнайды Аморфты зат, кристалды емес, тығыздығы 2,20 г/см3. Қараңғыда жарқырамайды. Ауада оттекпен 260°С-та тотығады. Отқа қауіпті емес. Қыздырғанда оталады. Суда да, де ерімейді. Улы емес. 400°С-та балқиды. ;Фосфор металдармен фосфидтер түзе әрекеттеседі: Мырыш фосфиді зиянкес кемірушілермен күресуде қолданылатын препарат. Реакция жағдайына байланысты фосфор хлормен (70°С) әрекеттесіп, фосфор трихлоридін РСІ3 және 300° С-та фосфор пентахлоридін РСІ5 түзеді: Фосфор сутекпен әрекеттесіп, фосфин РН3 түзеді: ## Фосфин РН3 түссіз, ерекше иісі бар, өте улы зат. Аммиакқа қарағанда негіздік қасиеті әлсіз. Шырпының басына жанғыш заттар күкірт пен бертолле түзының қоспасы жағылады. Қораптың жақтауына қызыл фосфор мен шыны үнтағы желіммен отырғызылады. Шырпының басын қорапқа үйкегенде, қызыл фосфор бер- толле тұзынан от алып, тез түтанады (21-сурет). Реакция теңдеуі: 2Р ЗСl2 2РСl3 галогендермен галогенидтер береді 2Р 3S P2S3 күкіртпен сульфид түзеді ЗСа 2Р Са3Р2 металмен фосфид түзеді Фосфор өзінің аталуына сәйкес (грекшеден аударғанда “жарық шығарғыш” деген мағынаны білдіреді) ауада оттекпен жарық шығара отырып, қарқынды әрекеттеседі. Осы тәжірибені жасап көрейік. Әуелі шыны қалпақшының тығыны зат жағатын темір қасықшаны өткізеді. Себебі фосфор жанғанда, ақ түтін будақтап, оның оксиді түзіледі. Ол ауада шашылмас үшін қасыққа салынған фосфорды спирт шамы жалынында қыздырып, жана бастағанда шыны қалпақшаға кіргізіп тығындайды. Сонда түзілген фосфор (V) оксиді бірте-бірте төмен қонып, суда ериді. Реакция теңдеуі: 4Р 5O2 2Р2O5 оттегімен оксид түзеді 4P 3O2→ 2P2O3 == Фосфор айналымы == Фосфор өткен геологиялық дәуірде түзілген қабаттар құрамында болады. Ол қабаттардан біртіндеп шайыладыда, экожүйеге түседі немесе адам фосфор тыңайтқышы ретінде егістікке енгізіледі. Өсімдіктер фосфордың бір бөлігін ғана сіңіреді, ал қалған бөлігін өзендерге, теңіздерге, мұқиттарға ағызып құяды, сөйтіп қайтадан тұнбаға шөгеді. Фосфор балық ағсасында өте көп мөлшерде болады.Ауланған балық қалдығымен бірге қайтадан құрлыққа оралады. ;Қызметі *Газдық қызмет: фотосинтезге және нәтижесінде газдардың биогендік орын ауыструы. қызмет:тірі ағзалардың сыртқы ортаға шашыраған химиялық элементтерді жинауы. қызмтеті: заттар күйінің өзгеруі. *Биохимиялық қызмет: сан алуан заттардың ағзаларындағы күрделірек өзгерістер жасайды. == Фосфордың биологиялық маңызы == Фосфор күш-қуат көзі. Қаңқаның мықтылығы құрамындағы фосфор мен кальцийдің мөлшеріне тығыз байланысты. Фосфордың мөлшері кальцийден бір жарым есе көп болуы керек. Ондай болмаған жағдайда тепе-теңдік мөлшерін белгілі бір деңгейде ұстап тұру үшін жеткіліксіз мөлшерін сүйектегі қордан алады. Бірақ витамині оның арақатынасын реттеп отырады. Фосфор жүйке жасушаларының қызметі үшін де ке­рек. Сондықтан оның мөлшері барлық уақытта біркелкі болуы керек. Фтор, стронций адам тісінің мықты болуына әсер етеді. Фосфор аралық зат алмасу процесінде маңызды рөл атқарады. Оның қатысуымен көмірсулардың фосфорлану процесі жүреді, қанның тепе-теңдігі қамтамасыз етіледі, бұлшық еттің жиырылуын қуаттандыратын биохимиялық процестер атқарылады. Фосфор ақуызы мол ет, сүт өнімдерінде кездеседі. == Қолданылуы == Қызыл фосфор сіріңке өндірісінде, пиротехникада және фосфор кышкылын алуға пайдаланылады. Фосфор ауыл- шаруашылык зиянкестерімен күресу үшін кажет улы химикаттар алу үшін қолданылады. Фосфордың ақ және қызыл түрөзгерісі бар. Ақ фосфор химиялық белсенді болып келеді. Сондықтан ақ фосфорды қараңғыда су астында сақтайды. Ақ фосфорды ауасыз ортада қыздырса, қызыл фосфор алынады. Қызыл фосфор сіріңке өндіруде, пиротехникада қолданылады. Фосфор жай және күрделі заттармен өрекеттеседі. Қазақстанда фосфор шикізатының қоры Жамбыл (Қаратау) және Ақтөбе (Шилісай) облыстарында бар. Фосфор сіріңке және улы химикаттар өндірісінде пайдаланылады. Фосфорды негізгі пайдалану тыңайтқыштарын өндіруге арналған. Бұл элемент сонымен қатар алауда, қауіпсіздіктің жарық шығаратын диодтарда және болат өндірісінде қолданылады. Фосфаттар кейбір жуғыш заттарда қолданылады. Ақ, қызыл фосфор Н3РО4 алуда, жанғыш қоспалар дайындау үшін қолданылады. ::P+5HNО3конц Н3РО4+5NО2↑ +Н2О == Табиғатта кездесуі == Табиғатта фосфор тау жыныстары мен минералдарда қосылыс түрінде кездеседі. Мысалы, фосфорит және апатитте кальций фосфаты Са3(РO4)2 түрінде болады. Қазақстанда Жамбыл облысындағы Қаратау маңында фосфорит кенінің мол қоры бар екені 1935 жылдан белгілі. Қазір Қаратау бассейні негізінде "Жаңатас байыту комбинаты" жұмыс істейді. Ақтөбе облысында фосфорит кен орнын (Шилісай, т.б.) игеру жоспарланып отыр. Осы кен орындары негізінде фосфорды өңдейтін зауыттар Таразда, Шымкентте және Ақтөбеде бар. Азот тәрізді фосфор да өсімдік пен жануар нәруызының негізгі құрам бөлігі. Фосфор өсімдіктердің дәнінде, жануарлардың сүтінде, қанда, ми мен жүйке ұлпаларында кездеседі. Мысалы, ересек адамдардың сүйегінде 600 г, ет ұлпасында 56 г, жүйке жүйесінде г-ға дейін фосфор болады. Барлық сүйегі құрамында фосфор Са3(РO4)2 немесе түрінде болады. Осындай фосфаттар сүтқоректілер қаңқасына беріктік қасиет береді. Жануарлар мен адамдар фосфорды өсімдік арқылы қабылдайды. Фосфор қосылыстары тіршіліктегі барлық зат алмасу процестеріне қатысады. == Алынуы == Бос күйіндегі фосфорды алу үшін табиғи фосфатты электр пеште кремний (''IV'') оксиді мен көмірді косып қыздырады. Бөлінген фосфордың буын су астында ақ фосфор түрінде бөліп алады. Реакция теңдеуі: :: Са3(РО4)2+ 3SiО2 5С 3CaSiО3+ 5CО↑ 2Р == Дереккөздер == Санат:Фосфор Санат:Химиялық элементтер 
'''Шаван''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 366,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Шоренсе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Шоренти''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 758 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сибойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 29 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сивидаде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 884 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 728,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кодеседа''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кодесозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Конде (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 437 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 927,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Коргу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 324 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Коссораду (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 927 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 144,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фотоаппарат, фотографиялық аппарат, фотокамера''' нәрсенің оптикалық кескінін фотопленканың, фотоматериалдың жарық сезгіш қабатына түсіруге арналған құрылғы. Бұл қозғалмайтын немесе қозғалатын (видео немесе фильм) көрініс болуы мүмкін. «Камера» термині латын тілінен аударғанда «қараӊғы бөлме» деген сөздерден құралған. Себебі бастапқы кезде суреттерді қараӊғы бөлмелерде шығарған. Фотокамераныӊ жұмыс істеу принципы адамныӊ көзініӊ көру қызыметініӊ механизміне ұқсас. Оның әуесқойлық, кәсіптік және арнаулы түрлері бар. Фотоаппарат (оптикада) Фотоаппарат бұл проекциялық аппарат тәріді нәрселердің нақты, кішірейтілген кескіндерін экранда (фотопленкада) алуға көмектесетін аспаптарға жатады.и Ол жарық өткізбейтін жабық камерадан тұрады. Фотоаппараттың негізгі бөлігі линзалар жүйесінен тұратын объектив. Объективтің өмегімен жарықталынған нәрселер фотопленкаға немесе жарықты сезгіш қабаты бар фотопластинкаға проекцияналды. Жарық проекциясына арналған нәрсе әрқашан аппараттан ты орналасады: d>2F. Фотопластинка аппараттың ішіндегі кассетада объективтен F<f<2F қашықтықта болады. Демек, нәрсенің шын кескіні кішірейтіліп және төңкертіліп шығады. Пластинкада немесе пленкада анық кескін алу үшін объективті фотокамераның артқы қабырғасына Кескінді түр іздеу терезесінен бақылайды. Фотоаппараттың негізгі бөлігі диафрагма. Ол нәрсенің жарықтандырылуы мен ақындығын реттеп отырады. 
'''Кошта (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 701,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Косиейру''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Корел (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Коту (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 349 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Коваш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 144,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ковелаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ковиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Крейшомил (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 858 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 205.8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Крейшомил (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 216,80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Крешпуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 991 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Франций ''Fr'' '''Франций''' (лат. ''Francіum''; '''Fr''') элементтердің периодтық жүйесінің тобындағы хим. элемент, ат. н. 87, ат. м. 212; ат. м. 217-ден 224-ке дейін болатын радиоактивті изотопы белгілі. Ең ұзақ өмір сүретін изотопы 223F (Т1/2=21,8 мин). Оны француз ғалымы М.Пер ашқан (1939). Тығызд. 2,3 2,5 г/см3, балқу 18 21°С, қайнау 640 660°С, ерітінділерінде сілтілік металдар сияқты және кристалдану кезінде цезий тұздарымен бірге тұнады. Басқа элементтерден экстракция немесе хромотография әдісі арқылы бөліп алады. Тұрақты тотығу дәрежесі +1, химиялық қасиеттері цезий элементіне ұқсас. 227Ас изотопын анықтау үшін және қосылыстары медицинада қолданылады. Франций ең сирек элементтердің бірі. Жер қыртысында үнемі бар элементтердің арасында астат аз мөлшері бар. Барлық табиғи франциялар радиогенді болып табылады, оның радиоактивті ыдырауы уран-235 және торий-232 ыдырауының аралық өнімдері ретінде франция Жаңа атомдарының бір мезгілде пайда болуымен өтеледі. Жер қыртысындағы франция жалпы құрамы 340 граммға бағаланады. == Табиғатта кездесуі == Франций сирек кездесетін элементтердің бірі. Жер қыртысында үнемі болатын элементтердің ішінде тек астатиннің мөлшері төмен. Барлық табиғи франций радиогендік болып табылады, оның радиоактивті ыдырауы уран-235 және торий-232 аралық ыдырау өнімдері ретінде жаңа франций атомдарының бір мезгілде пайда болуымен өтеледі. Жер қыртысындағы Францияның жалпы мөлшері 340 граммға бағаланады. Санат:Химиялық элементтер элементтер 
'''Криштелу (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 917 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 257,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Круш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 636 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 428,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кунья (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 612 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 214,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Курвуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 240,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Саятой Клавдий. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Делайнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 761 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 635,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Донин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 989 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 293,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Дорнелаш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 523 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 160,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Доссанш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 129,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Дуаш-Игрежаш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Думе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 709,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Брагский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
(грек. phthіsіs титықтап арықтау, көксау және іatreіa емдеу) туберкулез ауруы және оны емдеу, одан арылу шаралары жөніндегі ғылым; клиникалық медицинаның бір бөлімі. Фтизиатрияның ғылым ретінде қалыптасып, дамуына неміс микробиологы Р.Кохтың (1843 1910) туберкулез қоздырғышын (“Кох таяқшасы”) ашуы шешуші рөл атқарды (1882). Фтизиатрия Қазақстанда 20 ғасырдың 20-жылдарында зерттеле бастады, жүйелі зерттеулер 1932 жылдан бастап жүргізіледі. Қазір осы бағыттағы жұмыстарын республика бойынша үйлестіріп отыратын мекеме Туберкулез мәселелері ұлттық орталығы, бұл мәселемен, сондай-ақ медициналық жоғары оқу орындарының, Дәрігерлер білімін жетілдіру институтының туберкулез кафедралары, Хирургия ғылыми орталығының торакалды хирургия бөлімі шұғылданады. Қазақстанда күнделікті дәрігерлік жұмыста туберкулезді емдеудің терапиялық, хирургиялық әдістері қолданылады. Туберкулез эндемиясын алдын ала болжау, халыққа ұдайы Фтизиатриялық көмек көрсетіп отыру мәселелері өз шешімін тапты. Бала туберкулезін анықтаудың рентген флюорогафиялық әдісі жетілдіріліп, дерттің клиникасы мен сақтану жолдары жөніндегі зерттеулер одан әрі дамытылды. Малдан (ірі қарадан) адамға туберкулез жұғатыны (әсіресе ауылдық жерлерде), ауруға шалдығудың трансмиссивтік жолы да бар екені анықталды. Туберкулез мәселелерімен айналысатын мекемелердегі ауру адамдар санын анықтау үшін есептеу жүйесі қолданылады. Туберкулез эпидемиологиясы патологиялық процестердің республиканың әр жерінде тұратын тұрғындардың жасы мен тұрмыс жағдайына байланыстырыла зерттелуде. Республика бойынша туберкулезге қарсы 53 диспансер, туберкулез емдейтін 72 аурухана, туберкулезге қарсы 31 санаторий, 116 тубкабинеттер және орталығы аудандық ауруханаларда туберкулезден емдейтін 30 бөлімше жұмыс істейді (2006). Туберкулезбен ауыратын адамдар үшін 14700 төсек-орын (оның 465-і Туберкулез мәселелері ұлттық орт-нда) қамтамасыз етілген. Жылына 45 мыңнан астам ауру адам ем қабылдайды. 2003 2006 ж. Фтизиатрия саласындағы республика ғалымдары 66 авт. куәлікке ие болды. Қазір Фтизиатрия ғылымының дамуына үлкен үлес қосып жүрген белгілі ғалымдар: медициналық ғылыми докторлары Ш.Исмаилов, Г.Хауодамова, Р.Ағзамова, Е.Белова, С.Шаймерденов, т.б. Ш. Исмаилов, А. Исмаилова ==Сілтемелер== "Қазақ том 
'''Дуррайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 785 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 270,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Энкорадуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,08 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 270,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Эжмериш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 508 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Эшперанса () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Эшпинью (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 267,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Эшпоройнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 845 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 417,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Эшпозенде (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 876,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Эшкейруш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 334,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
солға '''Фтор''' (лат. ''Fluorum''; '''F''') элементтердің периодтық жүйесінің VII тобындағы химиялық элемент, ат. н. 9, ат. м. 18,998; галогендер тобына жатады. Табиғатта тұрақты бір изотопы және жасанды жолмен алынған радиоактивті изотопы бар. Фторды бос күйінде алғаш француз химигі А.Муассан алған (1886). Оның улылығы сондай Фторды алумен айналысқан көптеген химик-ғалымдар (Г.Дэви, Т.Нокс, Д.Никлес, П.Луйэ) қаза тауып, ал А.Муассон мен Г.Нокс мүгедек болып қалған. Фтордың Жер қыртысындағы салмақ мөлшелері 6,25°10–2%, әр түрлі тау жыныстары мен тұзды құмдар құрамында шашыраңқы түрде кездеседі. Оның маңызды қосылыстарына: флюорит, криолит, топаз жатады. Фтордың ерігіш қосылыстары суда (өзен суында 0,00002%, мұхит суында 0,0001%), Са5(РО4)3F қосылысы организмдердің тісі мен сүйегінде (0,02%) болады. Қалыпты жағдайда Фтор солғын сары түсті, өткір иісті, улы газ, балқу –219,61°С, қайнау =188°С. Фтор молекуласы екі атомнан тұрады (F2). Тотығу дәрежесі –1, өте активті, қалыпты температураның өзінде көптеген элементтермен, оның ішінде азот және ауыр инертті газдармен (He, Ne, Ar-нан басқа) әрекеттесіп, фторидтер түзеді. Фтордың маңызды қосылысы фторсутек, судағы ерітіндісі фторсутек қышқылы деп аталады (қ. Фтор қосылыстары). Фтор органикалық заттармен әрекеттесіп, қосылыстар түзеді. Фторды балқытылған фторидтерін немесе фторлы сутекті электролиздеу арқылы алады. Ол фтор органикалық қосылыс синтезінде фторлаушы реагент ретінде, т.б. пайдаланады. Фтор өсімдіктер мен жануарлар организмінің тұрақты құрамдас бөлігі. Фторды алудың өнеркәсіптік тәсілі флюорит кендерін өндіру мен байытуды, күкіртқышқылды олардың концентратының сусыз HF түзуімен ыдырауын және оның электролиттік ыдырауын қамтиды. Фторды зертханалық алу үшін кейбір қосылыстардың ыдырауы қолданылады, бірақ олардың барлығы табиғатта жеткілікті мөлшерде кездеседі және оларды еркін фтордың көмегімен алады. Санат:Химиялық элементтер Санат:Фтор 
'''Эшторанш (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 588 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 199,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фафе (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 043,10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Файа () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фарежа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 877 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 254,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фария''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 583 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 193,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фейтуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 534 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фелгейраш (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 077,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Феррейруш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 879 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 515,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Феррейруш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 096,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Хадис''' (), көпше: ахадис. ''Жаңалық, хабар, әңгіме'') мұсылман қауымы өмірінің әр алуан діни-құқықтық мәселелерін қамтитын, Мұхаммедтің сөзі мен істерін дәріптейтін аңыз-әңгімелер. Хадис Құраннан кейін екінші құқықтық құжат. Мұхаммед пайғамбардың сөзі мен істеріне негізделген мұсылман қауымының әр алуан діни-құқықтық мәселелерін қамтитын ғибрат сөздер, әңгімелер. Хадистің мән-жайын баяндайтын бөлімін матн () десе, сол матнды баяндап жеткізуші адамдар тізбегін иснад () деп атайды. Хадис баламасы асар және хабар. Хадис жинағы сунна деп аталған, Құраннан кейінгі құқықтық құжат. Құдси хадис Аллаһтың сөзі деп танылып, хақиқат жайлы рухани мәндер кейінгі ойшыл әулиелердің рухани ізденісіне негіз болған. Мұсылман ілімінде иснадтарды салыстыра отырып, хадистың тазалығын тексеріп отыратын арнайы пән бар. Хадистерді тексерудің қағидалары мен ілімін зерттеп сын елегінен өткізетін мамандарды мухаддистер деп атайды. Хадис орта ғасырларда мұсылман мәдениетінің ең негізгі білім көзіне айналды. Хадис ғылыми еңбектердің бірден-бір дәйектемесі, сондай-ақ мақал-мәтел, нақыл сөздер ретінде де кеңінен пайдаланылады. == «Хадис» сөзiнiң мағынасы == «Хадис» сөзiнiң тiлдiк мағынасы жаңа, сөз, әңгiме. Шарғи мағынасы айтқан сөздерi, iстелген iстерi мен төрелiктерiнiң жинағы. == Хадис пен сүннәттiң айырмашылығы == Мухаддистердiң (мухаддис хадис ғалымы) айтуынша «хадис» және «сүннет» сөздерi шарғи мағына жағынан бiр-бiрiне өте жақын. Толығырақ айтқанда, «хадис» және «сүннәт» Пайғамбардың айтқан сөздерi, iстеген амалдары, шариғи үкiмдерi. Алайда, бұл екi сөздiң түпкiлiктi мағыналарына үңiлер болсақ, арасында бiршама айырмашылық барын аңғарсақ болады. «Хадис» сөйлеу және айту арқылы келген хабар. Әрi Пайғамбардың сөзi не болмаса iстеген амалы «хадис» деп айтылады. ғұламалардың кейбiрi «хадис» сөзiнiң «жаңа» деген мағынасы бар екенiн ескере тұрып, оны «қадим» (ескi, бұрын болған) сөзiне қарсы мәндес сөз ретiнде қолданып, «қадим» дегенде қасиеттi Құран Кәрімдi, ал «хадис» дегенде сөздерiн назар тұтқан. Осы себептен ғұламалардың көпшiлiгi Аллаһ Тағаланың сөзi болған Қасиеттi Құран Кәрімдi «хадис» деуден сақтанған. «Сүннәт» сөзiнiң тiлдiк мағынасы жол. Шариғи мағынасы iстеген iсi, ұстанған дiни жолы. Бұған дәлел ретiнде «хадис» және «сүннәт» сөздерiнiң түпкiлiктi мағынасынан хабардар болған ғұламалардың: «''Бұл хадис қиясқа, сүннәт пен ижмаға (ижмағ ғалымдардың ұжымдық қаулысы) қарсы келедi''», «хадис имамы (ғалымы)», «сүннәт имамы», «хадис және сүннәт имамы», деген сөздерiн келтiрсек болады. == Дереккөздер == Санат:Ислам Санат:Хадис 
'''Феррейруш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фервенса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фигейреду (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 323 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фигейреду (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 654,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фигейреду (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 229,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фишкал (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 157,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 243,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фонте-Боа (Эшпозенде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 226,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 237,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Форжайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 577 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 290,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 14''' Григориан күнтізбесінде жылдың 134-ші күні (кібісе жылдарда 135-ші). Жылдың аяғына 231 күн қалады. == Мерекелер == Тамароба Тамара патшайым күні; Тәуелсіздік күні; Интеграция күні; Камузу күні; Конституция күні. == Оқиғалар == 1811 жыл Парагвай тәуелсіздігін жариялады 1869 жыл Ақтөбе қаласының негізі қаланды == Туғандар == 1960 жыл Дмитрий Огай, Қазақ футбол бапкері. 1952 жыл Болат Манашұлы Атабаев, режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері 1984 жыл Марк Цукерберг, АҚШ Facebook әлеуметтік желісінің негізін қалаушы, және соның басқару кеңесінің төрағасы, филантроп == Қайтыс болғандар == 1995 жыл Кристиан Бемер Анфинсен, америкалық биохимик. Биологиялық эволюция процесінің жаңа көзқарасын ұсынған. Нобель сыйлығы лауреаты. 2003 жыл Уэнди Хиллер, ағылшын актрисасы, «Оскар» сыйлығы лауреаты(1958). 2006 жыл Роберт Брюс Меррифилд (1921 жылы т.), америкалық биохимик, қатты матрицалардағы химиялық синтез методологиясын ұсынғаны үшін химиядан 1984 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:14 мамыр 
бинт Хувайлид Мұхаммадтың бірінші әйелі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана. Хадиша Құрайыштардың абд әл-узза руынан шыққан, сауда-саттық ісімен айналысқан, дәулетті, құрметті адам болған. Ол кіре тарту жұмысын басқару үшін Мұхаммедті (ғ.с.) қызметке алады. Біраз уақыттан кейін 40 жасында Хадиша 25 жастағы Мұхаммадқа тұрмысқа шығады. Мұхаммад пайғамбардың үш ұл, төрт қызының Ибраһимнен басқалары Хадишадан туған. Ұлдары Қасым мен Абдолла бала кезінде қайтыс болған. Хадиша ана Мұхаммад пайғамбардың тұңғыш уахидан кейінгі қорқынышы мен алаңын жеңуіне қолдау көрсетіп, сенім білдірді, оның пайғамбарлығына бірден күмәнсіз сеніп, демеу болды. Хадиша ана жұбайына деген жүрегінің нәзіктігімен, жанқиярлығымен, аналық мейірімімен, иман қуатымен, адалдығымен Мұхаммад пайғамбардың үлкен демеушісі, сүйенішіне айналды. 619 20 ж. Хадиша дүниеден өтті. Құрайыштардың абд әл-узза руынан шыққан. Сауда-саттық ісімен шұғылданып, кіре тарту жұмысын басқару үшін Мұхаммадты қарауына қызметке алған. Кейін 40 жастағы Хадиша 25 жасар Мұхаммедке тұрмысқа шыққан. "Аллаһ Хадишадай қайырлы жар сыйлады. Ел мені мойындамай күпірліктің күңсіген қоқсығын ақтарып жүргенде, ол иман келтірді. Жұрт түгел мені өтіріксінгенде, ол растап, қолдады. Ел менен не нәрсесін де аяп итіне жегізгенде, ол дәулетіне ортақ етті. Аллаһ тағала тек содан ғана маған перзенттер нәсіп етті" (Хадис) == Дереккөздер == Санат:Мұхаммед жанұясы Санат:Сахаба әйелдер Санат:Исламдағы әйелдер 
'''Форнелуш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 217,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Форнелуш (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 408,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фраделуш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 464,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фраделуш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 196,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фрадеш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 77 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фрагозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фрайан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 661,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фрейриш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 199 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фрейташ''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 745 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фрианде () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 324 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 63 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Чанг-Маи бағының көрмесі (Chiang Mai Zoo) Зоопарк қонақтары Барселона Аквариумы '''Хайуанаттар бағы''', ''зоопарк'' жабайы жануарларды қолда (''торда, қоршауда'') немесе жартылай қолда (''табиғи мекендеу ортасына жақын көлемде қоршалған аумақ'') ұстайтын ғылыми ағарту мекемесі. == Басты міндеті == Жануарлар әлемінің түрлерін қалың көпшілікке көрсету, жаратылыстану білімін насихаттау және жабайы фаунаны қорғау идеяларын тарату, сирек кездесетін, жойылып бара жатқан жануарлар генофондысын сақтау. == Тарихы == Алғаш хайуанаттар бағы б.з-дан 1500 жыл бұрын Мысырда, 1000 жыл бұрын Қытайда (''«Білім бағы»'' деген атпен) Еуропада 18–19 ғасырларда ашылды (Венада 1752 жылы, Мадридте 1774 жылы, Берлинде 1844 жылы, Парижде 1858 жылы, Мәскеуде 1864 жылы, т.б.). == Қазақстанның хайуанаттар бағы == Қазір дүние жүзінде '''850'''-ден астам, ТМД елдерінде '''33''', Қазақстанда '''3''' хайуанаттар бағы (Алматы хайуанаттар бағы, Шымкент хайуанаттар бағы, Қарағанды хайуанаттар бағы) бар. Алматы хайуанаттар бағы 1937 жылы құрылған. Жер көлемі '''54''' га. '''7''' секцияда хайуанаттардың '''530'''-дан аса түрінің '''5900'''-дей данасы тіршілік етеді. '''77''' түр ''Халықаралық табиғат қорғау одағының'', ТМД және Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Қазақстан фаунасында кездеспейтін ''барибал'' (Америка қара аюы), Африка арыстаны, ''Аустралия кенгуруі'', ''Жапон макакасы, Үнді тырнасы, Мысыр кобрасы, Қытай аллигаторы''; құстардың 70-тен астам сирек кездесетін түрлері: ''эму, нанду,'' тағы басқа. өсіріледі. Бақта ''ақ аю, парсы ірбісі, сервал мысығы, қызыл қасқыр, бегемот, Амур жолбарысы,'' т.б. жануарлар қоршауда көбейіп, ұрпақтарын жалғастыруда. Олар дүние жүзіндегі басқа хайуанаттар бағында өсірілетін түрлермен алмастырылады не сатылады. Кейбір түрлер, мысалы, ''тоғай бұғысы, ителгі'' табиғи мекендеріне жіберіледі. Бақта ''«Теңіз аквариумы»'' павильоны жұмыс істейді, онда әлемдік фаунада сирек кездесетін балықтардың, шаянтәрізділер мен бірнеше түрін тамашалауға болады. Алматы хайуанаттар бағы сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жабайы жануарларды қорғау жөніндегі көптеген халықараралық бағдарламаларға қатысады. Қарағанды хайуанаттар бағы 1938 ж. құрылған. Жер көлемі '''14''' га. Зообақта ''тұқылар, тұқытістілер, алабұғалар; құйрықты және құйрықсыз бірнеше түрі; '''бауырымен ''тасбақа, ешкіемер, ұршықсап кесіртке, жармасқы, нағыз кесіртке, сұр кесел''; ''айдаһар, торлы жыландар, сұр жыландар''; ''қоқиқаз, құтан, ақ дегелек, қыран, сұңқар, тырна, балықшы тұйғын, шағала, жапалақ,'' т.б.; ''лемур, лори, мартышка, піл, қызыл қасқыр, Бұқар бұғысы, аю, кәмшат,'' т.б. аңдар бар. Шымкент хайуанаттар бағы 1980 жылы құрылған. Жер көлемі '''54''' га, оның '''34''' га аумағында экспозиция орналасқан, жануарлардың саны '''1000''' бас. Зообақта '''6''' секция жұмыс істейді, онда жануарлардың '''165''' түрі ұсталады, олардың '''20''' түрі Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Фроссуш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 016,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Фан (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 842 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 470,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гагуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 169,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Галегуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 251,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гамил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 838 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 242,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гандарела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 443,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гандра (Эшпозенде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 225,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гарфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 245,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гавьян () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 845,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Жеме''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 191,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Халиди Құрбанғали''', Құрбанғали Халиди Аягөзи (1846, Аягөз 1913, Шәуешек) қазақ халқының тарихын, әдет-ғұрпын, ауыз әдебиеті мен мәдениетін зерттеуші. Әкесі Халид Ташкентте, Аягөзде, Қытай жерінде тұрған. Халиди жас кезінде Абдулхақ деген кісінің медресесінде оқып, тарих, география пәндерінен дәріс алады. Шәуешекке көшіп барған соң өзі де медресе ашып, татар, араб тілдерінен дәріс берген.1885 ж. Турфан қаласында ұйғырлардың өмірі туралы «Тарих жарида-и жадида» деген кітап жазды. 1897 ж. Меккеге бара жатқанда Еуропаның көптеген қалаларында, араб мемлекеттерінде болған. 1910 ж. Х-дің «Тауарих-и хамса шарки» («Шығыстың мемлекетінің тарихы») кітабы жарық көрді. Кітапта ұйғырлар, өзбектер, қазақтар, моңғолдар, тағыда басқа халықтар туралы жазады. Басым бөлігі қазақ халқының тарихы, этнографиясы, мәдениеті мен әдебиетіне арналған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Жемезеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 202,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 548 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Жилмонди''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 525 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 313,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Голайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 440,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гомиде''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 246,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гондар (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 255,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 409 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 800,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гондиайнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Ислам халифаты '''Ислам халифаты''' () халифалар басқарған араб-мұсылман мемлекеттерінің Еуропа елдеріндегі атауы. Мұхаммед пайғамбар Батыс Арабияда құрған мұсылман қауымы (Умма) Араб халифатының ең алғашқы түп негізі болды. Хилафа, 622–750 632 656 жылдардағы халифаттың астанасы Медине қаласы Араб жорықтарының бірінші кезеңінде халифаттың құрамына Ирак, Иран түгел дерлік, Кавказ сыртының басым бөлігі, Сирия, Палестина, Египет кірді. Екінші кезеңінде оған Солтүстік Африка, Пиреней түбегінің көп бөлігі, Орта Азия, Табарстан, Джурджан (Горган), Синд қосылды. Халифат тұсында ислам дінінде сунниттер мен шииттердің, хариджиттердің алғашқы діни саяси ағымдары және түрлі халифаттар (Омейя әулеті халифаты (929 1031), Аббас әулеті халифаты (750), Фатима әулеті халифаты (909 1171), Кордова халифаты), Сасани, Тулуни, Әли әулеті, Тахир әулеті, Самани әулеті т.б. билеген мемл-тер мен жергілікті әмірліктер пайда болды. 1258 ж. Хулагу хан бастаған моңғол әскерлері Бағдадты алып, Аббас әулетінен шыққан соңғы халиф Мұстасимді өлтіргеннен кейін Араб халифаты мемлекеті ретінде жойылды. '''Халифат''' халифтар басқарған, құқықтық жүйесі исламның сүнниттік тармағына негізделген мемлекеттердің жалпы атауы. Алғаш Батыс Арабияда 632 –656 жылы Мұхаммед Пайғамбардың басшылығымен құрылған. Қазақстаннан халифат құрамына кейбір оңтүстік аймақтар (Фараб, Испиджаб, Яссы, халифалар басқарған ортағасырлық араб мемлекеттері. Мұсылман теократиясына негізделді. Халифаттың түпкі негізі ғасырларда Батыс Арабияда Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) құрған мұсылман қауымы умма болды. Арабтардың жаулап алулары нәтижесінде халифат Арабия түбегін, Иран, Иракты, Орталық Азия мен Кавказдың көпшілік бөлігін,Сирия, Палестина, Египет, Солтүстік Африка, Пиреней түбегінің басым бөлігін, Синдті қамтыған орасан зор мемлекетке айналды (қ. Араб халифаты Арабтардың Орталық Азияға жорықтары). Омейя әулеті (661 750) мен Аббас әулеті (750 1258) кезінде халифат құл иеленушілік және патриархалдық тәртіптер сақталған, феодалдық қатынастар басым дамыған мемлекет болды. 7-10 ғасырларда халифатта дүниежүзілік мәдениеттің дамуында маңызы зор болған жарқын да сан алуан мәдениет қалыптасты (қ.Араб мәдениеті). ғасырда құрамына кірген мемлекеттердің экономикасының дамуының әркелкілігі, аймақтар арасындағы шаруашылық байланыстардың әлсіздігі, жер-жердегі халифатқа қарсы көтерілістер, билеушілердің өзара тақ таласы мемлекеттің ыдырауын және іс жүзінде дербес ұлттардың құрылуын тездетті. 10 ғасырдың 1-жартысынан бастап Фатима әулетінің (909 1171), Испанияда Омейялар (929 1031) мен Аббастардың Халифаттары өмір сүрді. Фатима әулеті халифтері өз қолдарына діни, зайырлы биліктерді қатар шоғырландырды. Аббас әулеті халифтары 945 жылы Бағдадты Буилер жаулап алғаннан кейін зайырлық биліктен айрылды. 1055 жылы Бағдадтағы Буилер билігін селжүктер алмастырды. Селжүктердың біртұтас мемлекеті ыдырағаннан кейін (1118) Аббас әулеті Тигр мен Евфрат алабында жаңа Халифат құрды. 1258 жылы Бағдадты моңғолдар басып алғаннан кейін Халифат мемлекет ретінде өмір сүруін тоқтатты. Алайда Египетті 1517 жылы түріктер жаулап алғанға дейін Аббас әулеті халифтері Каирде тұрып, өздерінің діни беделімен жергілікті сұлтандарды және басқа да мұсылман елдерінің билеушілеріне ықпал етті, оларға қаржы жағынан көмектесті. Кейін түрік сұлтандары өздерін халифтер деп атай бастады. Олар мұны Египетті жаулап алғаннан кейін Аббас әулетінің соңғы өкілінен мұраға алғандықтарымен түсіндірді. Түрік Халифатын 1924 жылы наурызда Түркия мемлекеті жойды. ==Араб халифатының құрылуы== 632 жылы Мұхаммед пайғамбар өлген соң қауым басшысы болып Мұхаммед пайғамбардың әрі жақын досы, әрі қайын атасы Әбу-бәкір (632-634) жарияланды. Ол “Халиф” (орынбасары) деген атақ алды. Бұл өте мазасыз кезең еді. Жан-жақты Мединаның билігін мойындағысы келмеген тайпалар арасынан жалған пайғамбарлар шыға бастады. Осындай мазасыз кезеңнен кейін араб жазушылары мен тарихшыларының еңбектерінде “Ар-Рида”, яғни, “дінінен безу”, “дінінен бөліну”, деген атаққа ие болады. Ал шын мәнінде ол “діннен безгендер” деп саналған тайпалар әлі ислам дінін қабылдамағандар еді. Жалпы Мұхаммед пайғамбар өлген кезде Ислам дінін қабылдаған араб тайпаларынан ол дінді әлі қабылдап үлгермеген тайпалар көп болатын. Олардың кейбіреулері өздерінің бұрынғы нанымдарында қалғанымен, мединалық қауымның саяси билігін мойындады. Енді біреулерінің арасында ислам дінін қабылдап, Мединаның ықпалына бағынуды жақтайтын топтары болды. Сондай-ақ ислам туралы хабары жоқ, мединалық қауымның ықпалын сезінбеген тайпалар да болды 29. Л. Кэтани Аравия тайпаларын олардың ислам дініне қатынасы жағынан төрт категорияға бөледі: категориясына ислам дінін қабылдаған Мекке-Мединалық қауым басшылығының қол астындағы тайпалар жатады. Бұл негізінен Мекке мен Мединада, сол қалалардың жақын маңында тұратын джухейн, мувейн, бали, асджа, аслале, хузейя, хуза т.б. ұсақ тайпалар болды. категорияның құрамына Орталық Аравияның хавазин, Амир ибн-сасааб, тайб, сулейм тайпалары кірді. Бұл тайпаларға Ислам дінін ықпалы зор болды. Бірақ олардың арасында кішігірім топтары Медина ықпалына қарсы-күресте өте зор белсенділік танытты. категориядағы ислам дінін ұстанушылар ықпалы енді-енді тарап келе жатқан тайпалар кірді. Бұл тайпалардағы мұсылмандар өте аз болды. Бұл асад, гатафан, тамим тайпалары. 4– категорияға өздерінің саяси және идеологиялық тәуелсіздігін сақтап қалған тайпалар енді. Олар: ал Исламдағы Ханифа, абд ал Кайс, азад тайпалары, Иемен мен Хабрамауттағы тайпалардың көпшілігі. Ал христиан дінін ұстанушы араб тайпаларына жаңа дін өкілдері ешқандай ықпал еткен жоқ. Бұл келб, кудао, бахра, гассан, бекр ибн-вайл, танух, таглиб тайпалары еді. Сондай-ақ Махарадағы, Иемен мен Хадрамауттағы кейбір политейстік бағыттағы тайпалар да ислам дініне еш қатысы болмады. Бірақ, бұл соңғыларына Иудейлік діннің ықпалы күшті болды 36. Жекелеген тайпалардың саяси және идеологиялық тәуелсіздігін жақтаушылар жергілікті әулие пайғамбарлар болды. Олардың кейбіреулері өз насихатын Мұхаммедтің тірі кезінде ақ жүргізді. Ислам дініне қарсы күресті әскери ал- Иемамадағы Мусейлима деген әулие белсенді жүргізді. Мединалық ислам діндегілердің үстемдігіне қарсы Орталық Аравиядағы асад тайпасының күресін Тулейха басқарды. Ол исламға қарсы күресін Мұхаммедтің тірі кезінде-ақ бастаған болатын. Мұхаммед өлген соң фазада, тайм тайпаларының қолдаушылығына ие болды. Халид ибн ал- Валидтің әскері Тулейха жасағының тас-талқанын шығарды. Тулейха қашып құтылды. Кейін ол ислам дінін қабылдап, араб жаулап алушылықтарын белсене қатысты. Сөйтіп, “ар-рида” діннен безу емес, тек көпшілік тайпалардың жаңа ислам дінін бірден мойындамауы, оған алғаш қарсылық көрсетуі болды. “Ар-рида” екінші жағынан барлық араб тайпаларын медина-меккелік қауымының билігіне бағындырып, оларды жаулап алушылық соғыстарына тарату болды. Барлық араб тайпаларын біріктіру екінші тақуа халиф Омар ибн ал-Хаттабтың (634-644 жж.) тұсында аяқталды. Ортағасырлық араб тарихнамасында араб халифатының құрылуы, яғни жаулап алынған жерлерде бір орталыққа бағындырылған үкіметтің құрылуы осы тақуа халифтың білікті де шебер, данышпан басшылығының нәтижесі деп көрсетілді. Ол өте ақылды, әділетті, қарапайым, белсенді, әскер басшы болған. Ислам діні мен мұсылмандар мүдесіне жан-тәнімен беріліп, адал қызмет еткен. Ол нағыз демократ болған. Омар мұсылманша жыл санау Хиджраны енгізген. Омардың тұсында диван құрастырылған. Ол парсы сөзі, “тізімі” дегенді білдіреді. Ол тізімге жаулап алынған жерлерден салық жинауға құқысы бар жеке адамдар мен тайпа аттары енген. Жаулап алынған жерлер сол тізімге енгендер арасында бөлініп, ол жерде отырған елден “харадж” деген адам басына жер салығы жиналатын. Ол салықтан түскен табыс мұсылмандар арасына тең бөлініп таратылған 17. Дивандағы ең бірінші тұрған Мединалық қазынаға және аймақтардағы бейт, ал-малдарға барлық жиналған алым салықтардың бестен бірі түсіп тұрғды. Әскердегі қызметін арабтар өздерінің құрметті борышы деп санады. Ислам әскері араб тайпаларының жасақшыларынан тұрды. Араб жауынгерлері соғыста түскен олжадан басқа жергілікті халықтан жиналатын азық-түлік есебінен және бейт ал малдан бөлінетін жалақы есебінен күн көретін. Жаулап алынған елдерге қоныстанған арабтардың көпшілігі бағындырылған жергілікті халықтардың есебіне күн көріп, өнімді еңбекпен айналыспады. Егіншілікпен арабтар айналысқылары келмеді. Арабтардың ру-тайпалық ұйымдары жаулап алушыларды бағындырылған халықпен араласып кетуден қорғады. Арабтар көбінесе өздерінің әскери лагерлерінің қасына жергілікті халықтар да қоныстана бастады. Олар арабтарға қызмет етіп, тауып жатқан олжаларынан үлес алып, күн көретін. Араб әскери лагерлерінің маңына қолөнершілер мен малайлар, ұсақ-түйекпен сауда-саттық жасайтындар қоныстанатын. Олардың арасында әртүрлі алаяқтар мен жезөкшелер жеткілікті болатын. Басып алынған ескі қалаларда арабтар жеке кварталдарға орналасатын. Кейде ол кварталдардың тұрғындарын көшіріп жіберетін, сүйтіп оны толығымен өздеріне босатып алатын. Арабтар өз әскерінің қатарына жаулап алынған халықтардың өкілдерін алмады. (тіпті олар ислам дінін қабылдаса да). Ал бұрын Аравиядан көшіп келіп, бірақ көршілерінің ықпалымен христиан дінін қабылдаған арабтар дереу жаулап алушылар қатарына барып қосылып жатты. Әсіресе Сирия мен Иорданиядағы христиандық арабтар елеулі әскери-саяси рөл атқарды. Мұсылман-жаулап алушылар тек христиан, иудей діндегілерге ғана емес, сондай-ақ зороастризм діндегілерге де, манихейлер мен сабиялықтарға да ешқандай зорлық-зомбылық көрсеткен жоқ, ислам дініне кіру-кірмеу еріктерін өздеріне қалдырды 32. Ислам дінін қабылдаған жат елдіктер жан басына салынатын жер салығынан босатылатын. Бұл қазынаға байлықтың аз түсуіне себеп болатын. Сүйтіп, арабтар жаулап алған деген тұжырым шындыққа ұласпайды. Шын мәнінде жаулап алынған жерлердегі исламдандыру өте ұзақ прцесс болды. Ол процесс кейбір арабтардың шығыс елдерінде осы күнге дейін аяқталған жоқ. Мысалы, ІХ ғасырда Египет халқының басым көпшілігі христиан діндегілер (копттер) болды. Арабтардың өркениетті елдерді жаулап алып, оларда өз биліктерін орнатулары араб қоғамындағы экономикалық және әлеуметтік дамуды тездетіп, күрделендіре түсті. Қолында билік бар мұсылман қауымының мүшелері баий түсті, ал қолынан ешнәрсе келмейтіндердің жағдайы онан сайын қиындай берді. Бұл халифтар алдымен байуды дегенді білмеді. Алғашқы халифттер өте қарапайым өмір сүрген. 644 жылы ирандық құлдың қолынан Омар қаза тапқан соң Осман ибн Ал-Аффан халиф болды. Ол да омейя руынан болатын. Ислам дінін қабылдағанға дейін ол өсімқорлықпен айналысатын байлардың бірі болған. Ол сонымен қатар иіс сулар жасап сататын, асыл тұқымды сәйгүлік ат өсіретін. Мұхаммедтің Үркия деген қызына үйленген. Ол қайтыс болған соң тағы бір қызы Үмму Гүлсімді алған. Содан ол құрметті “Зу–н –Нұрайын” қос сәлеге бөленген деген атақ алған. Ол 644 645-шы жылдар аралығында Халифтық құрды. Оның ең үлкен және аса маңызды жұмысы Құранның толық жинағын әзірлеу, кітап қалпына жеткізу болды. Осман өлген кездегі оның байлығы 150 мың динар мне млн. Дирхем құрған. Сонымен қатар 100-ге жуық жылқысы, 1000 түйесі, 10 000 қойы болған дейді Е. Беляев. Ақыры бұл байлығы оның түбіне жетті 14. 656 жылы наразы болған арабтардың өздері көтеріліс жасап, Османды өлтірді. ==Алғашқы төрт тақуа халифтарының тұсындағы араб жаулап алушылықтар== Аравияны толық жаулап алғанға дейін Мекке-Медина қауымының қарулы күштері мен оларға қосылған бедуин тайпалары көрші өркениетті елдерге басып кіре бастады. Нәтижесінде ҮІІ-ҮІІІ ғасырларда Азияның, Африканың және Еуропаның ұлан-байтақ араб үстемдігін орнатқан араб жаулап алу соғыстары бірнеше кезеңдерден тұрды. Бірінші кезең алғашқы үш “әділ халифтардың- Абу Бәкр (632-634 жж.) және Осман (644-656жж.) билігі тұсында өтті. 633 жылы күзде немесе 634 жылы көктемде, әрқайсысында 7500 жауынгерден тұратын үш араб әскері, Сирияға басып кірді. Медина халифатына аравиялық тайпаларды бағындыру арқылы бұл әскердің күші толықты. Византиялық қарулы күшпен, алғашқы қақтығыс 31 өлі теңізден оңтүстіктегі Вади Арабта және Газды ауданында өтті. Бірнеше бекеттер орналасқан және жергілікті тұрғындардан асығыс жасақталған, әлсіз византиялық гарнизондар өз дәрежесінде қарсылық көрсете алмады. 634 жылы жазда арабтар Бусраны алып, Аджнандин (Аджадейн) және Фихм түбінде византиялық әскерге соққы берді. Бекініс қамалдарындағы палестина және сирия тұрғындары тойтарыс беретін және шабуыл жасайтын техниакалары араб отрядтарында қарсы қорғанысқа өте зауықсыз қатысты. Олар арабтардың әскер басшыларымен келісімге келуді артық көріп, “өмірін, мүлкін, балаларын сақтау және басы салығын төлеу шартымен” арабтарға бекініс пунктерін өткізіп берді. Византия әскерлері өздерінің соғысу қабілеті жағынан арабтарға жетпеді, олармен шайқаста үнемі жеңіліс тауып, үлкен қалаларға жасырынып қалатын. 635 жылы ақпанда Мардж ас Суффара түбіндегі шайқастың нақты барысы қиял туындысы болмағанда, византиялық әскердің қайсарлығын мойындауға болар еді. Белазуридің хабарлауына қарағанда “қырғын күреске кіргені соншалық, суға аққан қанмен диірмен қозғалысқа келтірілген” 4. Арабтардың Хирамен шекаралас оңтүстік Иракқа басып кіруі ал- йемамдағы соғысқа дейін басталып, шапқыншылық сипат алған. Йемамдық халифтердің қарсылығын басқаннан кейін, қолбасшылығында 500 мединалық пен меккелік қалған Халиф ибн ал Валид бекр ибн вайл тайпасын өз жағына тартып солардың көмегін Хираны алады. Бек ибн вайл Орталық Аравияда ал Иемамнан Парсы жақтағы жерге көшіп қонған көп санды, әрі құдіретті тайпа болатын. Бұл тайпаның көп бөлігін несториандық дінге сенуші христиандар құрайтын. Сондықтан ислам діні жаулап алу жорықтарына үндейтін себеп бола алмайтын. Бірақ, бұл тайпаларда ислам пайда болғанға дейін-ақ олжа табу мақсатымен Оңтүстік Иракқа басып кіру арқылы жинаған тәжірибесі бар болатын. 610 жылы осындай отрядтар Зу-Каре түбіндегі иран әскерімен шайқаста оларды жеңе алды. 634 жылы наурызда 500-800 салт атты әскері бар Хамид бұйрық бойынша шөл арқылы Мединадан Даманскіге жіберілді. Араб отрядтары Даман маңындағы бау-бақшалы аудан Гутуды алды және мұндай бекіністі не тәжірибелері, не құралдары жоқ болғандықтан қалай аларларын білмеді. 635 жылы қыркүйекте алты ай қоршаудан кейін комендант және жергілікті эпископ қала халқының қысымымен Даманскіні арабтарға берді. Қоршағандардан, қосатынынан қала қабырғаларына шығатын бірде-бір саты табылмады, ал бекініс қақпалары ішінен тастармен және бөренелермен бітеліп тасталған еді. Жеңімпаздарға Гутудағы бір монастрдан саты алуға келді. Арабтардың басып кіруі ірі жаулаушылыққа айналып бара жатқанын түсінген Византия әскери қолбасшылығы мператор Ираклидің басшылығымен Солтүстік Сирияға көп әскер шоғырландырды. Гректермен (румдық) бірге оның құрамына ал Джериа мен Армения тұрғындары мен сириялықтардың отрядтары енді. Византия әскерінің саны, араб тарихшыларының асыра санауымен 200 мыңға жеткен дейді. Араб отрядтары жауынгерлерінің саны мәліметтер бойынша 24 мыңнан асқан жоқ. жақындауына байланысты арабтар Даманск және тағы басқада қалаларды тастап, Иорданның шығыс тармағындағы Йармук ауданына шегінді. 636 жылы 20 тамызда осы жердегі ірі шайқаста византиялықтар қирай жеңіліп, 70 мың жауынгерлерінен айырылған. соғысу қабілетінің нашарлауына, шайқасқа дейін ақ өзара қақтығысып қалған грек және армия бөлімдерінің алауыздығы кері әсер етуі Гассанид патшасы Джебел ибн ал Айхан бастаған сириялық арабтар шайқас кезінде арабтар жағына шығып кетті 15. Йармукта толық талқандағаннан кейін арабтар Сирияның толық билеушісіне айналды. Аңыз бойынша император Ираклий бұл елді мүлдем тастай отырып, шекарадағы бір шатқалды: “Қош бол, Сирия !” деген екен. Арабтар Даманскіні қайта алып, содан кейін Солтүстік Сирияны бағындырды. 638 жылы жыл қоршаудан кейін Иерусалим, 640 жылы жыл қоршаудан соң Кайсария берілді. Мұндай ұзаққа созылған қоршау арабтардың әскери техникалық мүгедектігінен емес, осы портты қалалардың гарнизондарының теңіз арқылы үнемі көмек алып тұруымен түсіндірілді. Арабтардың теңіз флотымен күрестен еш құралы ол кезде жоқ болатын. Иракта Хираны алғаннан кейін арабтар сасанид әскерімен шайқаста бірнеше рет жеңіліп, бұл қала мен оның облыстарынан кетуге мәжбүр болды. Бедуиндерге күшті әсер қалдырған, олар үшін қорқынышты жануар болып көрінген иран әскери пілдері еді. Бірақ, 635 жылдың аяғында Бувейте түбінде, Евфратта Иран әскерлерін әкеліп, жеңілген арабтар қайтадан Хираны алды, ал 637 жылы 31 мамыр немесе маусымда Кадисия түбінде кейін, осы ірі шайқастан соң арабтар Сасанидтер астанасы Ктесифонға кірді, ол қала арабтарда Мадаин деген атпен белгілі Шахиншах ІІІ Йездигерд пен сарай маңындағылар қашып, кетеннен кейін қала тұрғындары арабтарға қала қақпасын ашты. Арабтар әскер басшыларымен Иран әскери қолбасшылығымен жасасқан бейбіт келісімі көп ұзамай арабтар тарапымен бұзылды. Сол кезде солтүстікке қарай жылжыған араб әскерлері 641 жылы Мосулды алып, Хамадағы Нехаведен түбінде ирандықтарға күшті тойтарыс берді. 644-645 жылдары Араб әскерлері Белуджистан арқылы Индияның шекарасына енді. 649 жылы Истахрды (ежелгі Персополь) алды. Мерв түбінде ІІІ Йездигердтің өлген 651 жылы, арабтардың Иранды жаулап алуының аяқталған күні деп есептелді. Осы жылы олар Амударияға дейін жетті. Бұдан сәл ертерек Сирияны жаулап алғаннан кейін, арабтар 640 жылы Арменияға басып кіріп, оның астанасы Двин қаласын алды. 654 жылы олар Тбилисиге дейін барды. Африкаға жорығын арабтар, араб қарулы күштер Сирияда жеңіске жеткеннен кейін барып бастады. Араб отряды Египетке алғашқы жорығы ибн ал Асанның қолбасшылығымен аз ғана әскермен 639 жылы желтоқсанда бастады. Ескі пайым бойынша, өзінің Сирия әскеріндегі бағыныштылық жағдайына риза болмағандықтан Ніл жазығына өздігінен жорық бастаған бұл қолбасшының әрекеті мүлдем мүмкіндігі жоқ ретінде алынып тасталуы керек еді. Іс жүзінде бұл жорық Египеттен Хиджазға астық, тағыда басқада азық түлік жеткізу үшін жасалған болатын. Мекеннің тұтыну сұранысы, әсіресе Аравия біріккеннен кейін, қажыға барушы мұсылмандардың санының көбеюіне байланысты өсе түсті 37. 640 жылы қаңтарда Амрдың әскері Фарамды алды, одан соң Нілді басып өтіп, Файымға жорық жасады. Маусым айында арабтар қосымша күш алғаннан кейін, Гелиопольде соққы берді. 640 жылы қыркүйекте олар Вавилонды қоршады, бұл бекініс 641 жылы сәуірде берілді. Осыдан кейін Ніл арқылы төмен жылжи отырып, Александрияны қоршауға көшті. 641 жылы қарашада жергілікті патриарх Кир (ал Мухавкис) Амрмен осы бекіністі беру жөнінде келісімге отырды. Келісім бойынша он бір айлық уақытша бітімнен кейін Египет астанасы арабтардың қолына өтті, ал бұл уақыт ішінде осы қалада тұратын бай және ақсүйек гректер қоныс аударды: 642 жылы қыркүйекте гректерді көшіру аяқталғаннан кейін, араб әскері, Александрияға кірді. Осы уақытқа дейін араб отрядтары Жоғарғы Египетке ішкерлей енген болатын. 645 жылы Византия флоты Александрия аймағына басып кіріп, десант түсіріп, қаладан арабтарды шегіндірді. Арабтар қаланы екінші рет қоршап 646 жылы жазда шабуылмен алды. Араб әскерлері Египеттен онымен көрші Ливияға шапқыншылық жасауды ұйғарды. Жергілікті бербер тайпаларынан қарсылық кездестірмеген және Византия гарнизонына соққы берген арабтар 642 жылы күзде Барка қаласын алып, Киреналка облысын бағындырды. Осы облыстан шығып, Феззанның оңтүстігіне дейін және батыста Трипаш қаласына дейін еніп, оны 643 жылы алды. 647 жылы араб әскері Египеттің наместнигі Абдаллах ибн Садтың қолбасшылығымен Ифрикияға басып кірді және Сбейтла қамалының түбінде талқандады 45. 644 жылы Иран құлының қолынан Омар қайтыс болғаннан кейін, Омейядтар руына жататын Осман ибн ал Аффан халифтік қызметке келді. Осман ислам пайда болғанға дейін, өзінің жас кезінде тиімді өсімқорлық операцияларымен айналысып, бай адамдардың біріне айналған болатын. Меккеліктердің арасында ал байлықты, асыл тұқымды жылқыны, жас құл қыздары жақсы көруші ретінде белгілі болатын. Осман Мұхаммедтің ең жас ізбасарларының бірі болды. Аңыз бойынша пайғамбардың қыздарының біріне үйленеді, ол жас қайтыс болуына байланысты, басқа қызын алады. Сондықтан Осман мұсылмандардың кезде “Алланың елшісінің екі қайтар күйеу баласы” деген атақ алған. Осман халиф билігі тұсында (644-656 жж.) оның туыстары, Меккелік құл иеленушілік ру ақсүйектерінің өкілдері бағындырылған елдерде мемлекеттік билікті және жер иеліктерін жаулап ала бастады. 648 ж. Арабтар Кипр аралын басып алды. 653 ж. Кипрліктер Византия жағына шығып кетіп, Араб гарнизонын талқандады. Файника маңында болған шайқаста араб флоты византиялық флотты талқандап, Кипрді халифатқа қайтарып алды. 651 ж. Арабтар Иранды жаулап алуды аяқтады. Шахиншах ІІІ– Йездигерд мады жаққа қашып барып, сонда бір диірменшінің қолынан қаза табады. Сасандар империясы өмір сүруін тоқтатты. Сол жылы Араб әскері Әзірбайжан жақтан Арменияға басып кірді. 653 ж. Арабтар Тайк облысында жеңіп, Арменияны алиарабтың құрамына қосып алды. 653-655 жж. Халифат Грузияны бағындырды. Сонымен бүкіл Закавказье араб халифатының қол астына көшті 34. Мұсылман қазынасының ашықтан ашық тоналуы, оған түскен қаржы мұсылмандарға тиесілі және олардың арасында теңдей бөлінуі керек деп санайтын, аз санды пайғамбар “серіктері” тарапынан наразылық туғызды. Осман халифтың өзі өз отбасының мүддесіне мемлекеттік қаржыны қалай болса солай пайдалану арқылы теріс үлгі көрсетті. Мысалы, оның қызы Абдаллах ибн Хамидқа тұрмысқа шыққанда, ол жас жұбайларға басыр бейт ал малынан 600 мың дирхем беруге бұйрық шығарды. Абдаллах ибн Абу Сарх Ифрикиядан үш мың қаптар алтын жібергенде, Осман ал Хасам отбасына беруді бұйрық етті. Османға қарсы Куфадан, Басрдан, Египеттен Мединаға қажылық түрімен келген мұсылман өкілдері күшті наразылық көрсетті. Осы қаланың тұрғындары ашық көтеріліске шықты. Көтерілісшілер халифтың үйін қоршап алып, өзін өлтірді. Енді Мұхаммедтің күйеу баласы, әрі ағайын бауыры, Әли (656 661жж.) халиф боды. қолдауымен билікке келген Әли халиф Османның байыған ықпалды “серіктері” мен туыстарының тарапынан қарсылыққа кездесті. Арабияда күрес үшін жеткілікті күш құрал таба алмаған Әли, Ирактан сенімді әскери және әлеуметтік тірек табам деген үмітпен өзінің резиденциясын Куфаға ауыстырды. 657жылы ал Джазирадағы Сиффин маңында, Ефраттың оң жағасында Муавияның сириялық әскері арасында ірі шайқас өтті. Бұл шайқаста екі жақта нақты нәтижеге жеткен жоқ 28. Әли 661 жылы Куфа мешітіне кірер есікте хариджиттердің пышақ жұмсауынан алған жарадан қайтыс болды. Хариджиттердің үкімімен өлімге кесілген Муавия мен Амыр ибн ал Асаға жасалған қастандық сәтсіз аяқталды. Төртінші тақуа халиф Әли ибн Абу Талиф Неджефте жерленді. Оның өлімінен кейін Мұхаммед пайғамбардың көрегіндікпен айтқан сөзі дәл келді. Ол: мен өлген соң 30 жыл өткенде Халифаттың орнына патшалық келді. Халифты силау әулеттік принциппен ауыстырылады деген еді. Шынында да билікке Омейялық Муавия ибн Ауб Суфьян (661 680 жж.) келді де 750 жылға дейін оның үрім бұтағы биледі. Осылайша, арабтар 20 жыл көлемінде Византия империясының құрамына кіретін Азияны, Африкадағы кең байтақ территорияны жаулап алды және Иран патшалығын түгелдей бағындырып, құдіретті державаның саяси тәуелсіздігіне нүкте қойды. Араб жаулап алушылығының тез, әрі жеңіл жүзеге асуының себептерін араб тарихымен айналысатын немесе өз еңбектерінде осы оқиғаға жолай тоқтаған Еуропа тарихшылары анықтауымен шұғылданды 24 Арабтардың жеңіске жетуінің негізгі себептерін Византия мен Сасанидтік Иранның экономикалық әлсіреуімен, ең бастысы осы мемлекеттердегі әлеуметтік қайшылықтардың шиеленісуімен түсіндіруге болады. Елдер мен облыстардағы еңбекші халықты езгі мен қанаудың күшейе түскен жағдайында, қарапайым халық осында келген араб жаулап алушыларына өз билеушілерінің ауыр езгісінен құтқарушы ретінде қарауға бейім тұрды. Оның үстіне арабтар өздерінің үстемдігіне бағынған жағдайда өмір сүрудің әлде қайда төзімді шарттарын ұсынды. Соның нәтижесінде арабтар жаулап алған елдердің халқының көбі оларға қарсылық көрсетпек түгілі, бірден олармен одақтасуға тырысты: (мысалы ерте орта ғасырлар). Арабтардың әскери жетістігінің себептерін түсіндірудегі ескі, аты шулы жаулап алушыларды тырп еткізбеген діни фантизмнің нәтижесі деген тұжырым қазір іске асқысыз болып қалды. Араб әскерлерінің негізгі бөлігін құрған бедуиндердің жаңа ілімді білмегені және біле алмағаны белгілі. Өйткені, мұсылман діни әдебиетінің алғашқы шығармасы Құранды құрастыру арабтарды жаулап алу жорықтарының бірінші кезеңі аяқталған кезде, яғни ҮІІ ғасырдың ортасында болатын 14. == Дереккөздер == == Сілтемелер == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том 
'''Гондиайнш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 127,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гондомар (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гондомар (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гондориш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гонтин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гонса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 045 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 134,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гоайнш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 201,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гоайнш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 167,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 861 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 264,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гуалтар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 004,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Халық''' (тұрғындар) қандай да бір аумақта тұрақты дамыған немесе бүкіл жер шарын жайлаған адамдар жиынтығы. Адамзат тарихының басым бөлігінде әлем халқы тым баяу өсті, ол даму деңгейінің төмендігімен, адамның табиғатқа тәуелділігімен түсіндірілді. Мәліметтер бойынша, біздің дәуіріміздің басында әлем халқы 250 млн. жуық болған. Әлем халқы алғашқы миллиардқа тек 1800-1804 жж. жеткен. Әлем халқының өсу қарқынының үдеуі XVIII ғ. басталады. Осылайша, 1800-1900 жж. аралығында әлем халқы 80%-дай өсті, ал екінші миллиардқа жету үшін бар жоғы 123 жыл уақыт кеткен. 1960 ж. әлемде үш миллиард адам болған (осылайша, үшінші миллиардқа жету үшін небәрі 33 жыл уақыт кеткен), 1974 ж. млрд. адам (14 жыл), 1987 ж. млрд. (13 жыл). 1999 ж. 12 қазанда әлемнің алтыншы миллиардты түрғыны өмірге келді. 2003 ж. басына қарай әлем халқы 6,3 млрд. адамнан асты, олардың 1,2 млрд. адамы (19%) дамыған елдерде тұрды, ал 5,1 млрд. дамушы елдерде (81 %). 1950 ж. салыстырғанда әлем халқының саны 3,78 млрд. адамға өсті (немесе 150,1%). Осы кезеңдегі өсудің 90% да¬мушы елдердің еншісіне тиді. БҰҰ-ның болжамы бойынша, 2003-2050 жж. әлем халқы тағы 41,5% өсіп, 2050 ж. 8,9 млрд. адамға жетеді, олардың 86,3% дамушы елдерде тұрады. == Дереккөздер == Санат:Халықтар Санат:Адам 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 501 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 641,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Герал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 203,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гизанде (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 190,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Жемеуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 626 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 170,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Жемеуш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 548 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 320,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Гоюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 210 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Игрежа-Нова (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 234,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Инфанташ''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 932 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 318,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Инфешта () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Инфиаш (Визела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 948,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Халыкаралық несие''' несие капиталының халықаралық экономикалық қатынастар аясында қозғалуы нысаны, мемлекеттер, халықаралық банкілер, қаржы ұйымдары, жеке банкілер мен фирмалар, басқа да заңды және жеке тұлғалар халықаралық ынтымақтастық барысында мерзімділік, қайтарылым және пайыз төлеу шартымен беретін несие. Несие санаты түрлерінің бірі болып таілатын Халыкаралық несие нарықтың басқа да экономикалық санаттарымен (пайда, баға, ақша, валюта, валюталық бағам, төлем теңгерімі) He экономикалық заңдарымен байланысқан. Халыкаралық несие көздері кәсіпорындардың уақытша бос ақшалай капиталы, мемлекеттің және жеке сектордың ақшалай қорланымы, сондай-ақ банкілер бірқатар елдерден тартатын капиталдар. ==Дереккөздер== экономика Санат:Несие 
'''Жезуфреи''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Жоане''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 038,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лагу (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 955 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 496,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лагоа () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 890 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 301,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лаже (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 460,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Юлиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лама (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 364,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ламаш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 832,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ламасайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 631,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ландин''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 852 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 626,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ланьяш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 292,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Латиф Хамиди''' (17 шілде, 1906 29 қараша 1983, Алматы) композитор, ҚазКСР-нің халық артисі, ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. == Өмірбаяны == Ташкент ағарту институтын, 1-ші Мәскеу музыкалық техникумының факультетін профессор Б. А. Яворскийдің классы бойынша Мәскеу консерваториясы жанындағы Татар опералық студиясын бітірген. Л. Хамиди көптеген хорлық өңдеу, әндер, романстар, вальстар жазды, солардың ішінде “Қазақ вальсі” және “Бұлбұл” композитордың атын танымал етті. Ол сондай-ақ, патриоттық, тарихи тақырыптарға да музыка жазды. Композитор қанат жаюы “Абай”, “Төлеген Тоқтаров” (А. Жұбановпен бірлесіп), “Жамбыл” операларынан да анық байқалады. Хамиди музыкалық мәдениет тарихында қазақтың халықтық музыкасын жинаушы этнограф және музыкалық, оқулық басылымдардың авторы ретінде қалды. 1933 жылдан Алматы қаласында тұрды. Қазақ КСР-інің халық артисі, еңбексің. өнер қайраткері. 1933 жылдан қазақтың халық әндері мен күйлерін жинап, нотаға түсіруге атсалысты. Латиф Хамиди құрметіне шығарылған почтьта маркасы == Шығармашылығы == 1935 жылы Семей қаласына барған сапарында М. О. Әуезовтің кеңесімен Абайдың немересі Әрхам Ысқақовтан ақынның «Айттым сәлем, Қаламқас», «Амал жоқ қайттым білдірмей», «Бойы бұлғаң», «Біреуден біреу артылса», «Желсіз түнде жарық ай», «Сен мені не етесің», «Тәңірі қосқан жар едің сен», «Қор болды жаным», «Ішім өлген, сыртым сау», «Қараңғы түнде тау қалғып», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?», «Сұрғылт тұман» әндерін, Абайдың ән шығармашылығын жақсы білетін әншілерден «Сегіз аяқ» пен «Желсіз түнде жарық ай» әндерінің 2-нұсқаларын, ал, Әуезовтен «Мен көрдім ұзын қайың құлағанын» әнін жазып алды. Сөйтіп, ол ақынның муз. мұрасын түңғыш рет толық нотаға түсіруші болды. Сол жылдарда ол Абайдың «Қор болды, жаным», «Айттым сәлем, Қаламқас», «Көзімнің қарасы», «Мен көрдім ұзын қайың құлағанын», «Сегіз аяқ» әндерін жеке әншіге, көп дауысты хорға арнап өңдеп, оларға фортепианолық сүйемел жазды. А. Жұбановпен бірлесіп «Абай» операсын (1944) жазды. Ол қазақтың жаңа муз. мәдениетіндегі Абай әндерінің игерілуі, опера жанрындағы ақын бейнесі жөнінде бірнеше мақала жазды. Бұл мақалалардың көпшілігі «Әндер, романстар, «хорлар» (1957), «Балаларға арналған фортепианолық пьесалар» (1965), «Абай» операсы» (1966) деген кітаптарына енген. == Марапаттары == Xамиди Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлық лауреаты. == Дереккөздер == Санат:17 шілдеде туғандар Санат:29 қарашада қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:КСРО сазгерлері Санат:XX ғасыр сазгерлері Санат:Қазақстан өнертанушылары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан халық әртістері еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері 
'''Ланьозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 690 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лейтойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 588 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Леменье''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 534,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лижо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 191 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 403,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ломар (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 973,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лонгуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 241 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лорделу (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 947,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лореду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 289,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лореду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лорейра''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 013 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 541,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Шыңғыс Хан Абылай Хан '''Хан''' лауазым. Түркі-моңғол халықтарында мемлекет басқарған билік иесі. Зерттеушілер ''Хан'' сөзі реңкі өзгерген көне түркілердің ''“қаған”'' терминінен қалыптасқан деп есептейді. Жазба дерек көздері Орталық Азия халықтары ''Хан'' терминін Түркі қағандығы ыдырағаннан кейінгі кезеңнен қолдана бастағандығын растайды. ''Мысалы'': Иран мен Ауғанстан көшпелі халықтары тайпа көсемдерін ''Хан'' деп атады. Сефеви әулеті тұсындағы Иранда ''Хан'' аймақ билеушісі, ал салжұқтар мен хорезмшахтар кезінде князьдік лауазым мағынасын берген. Осман сұлтандығында ''Хан'' сұлтан лауазымы болды. Қазақ жерінде Қарахан мемлекетінің билеушілері ''Хан'' атанды. Кейін қыпшақ, найман, керей, тағы басқалар ұлыстық мемлекеттерді ''Хан''дар басқарды. Кез келген адам ''Хан'' сайлана алмайтын. Кезінде Шыңғыс хан (1189, 1206 жылдар сайланған) ел тізгінін ұстау үшін әкесі Есугей баһадүр моңғолдардың соңғы қағандарының бірі ''Хутул'' қағанның туысы деген аңыз тараттырды. Нәтижесінде көпшіліктің қолдауымен ''Хан'' сайланды. Көрші елдерге жойқын шабуылдар жасап, әлемдік империя құрды да, Хандық билікті өз ұрпақтарына ғана мұра етіп қалдырды. 13 14 ғасырлардағы ұлыстарды, Шыңғыс хан қайтыс болғаннан кейін ыдыраған моңғол империясының орнына келген көптеген мемлекеттерді оның ұрпақтары басқарып, ''Хан'' болды. Жаңадан сайланған ''Хан'' ең алдымен өзін билік басына көтерген ақсүйектердің мүддесін көздеуі тиіс болды. Оның мемлекеттік ин-ттарды нығайтып, жеке-дара үстемдік құруына жергілікті ақсүйектер қай кезде де мүдделі болған емес. Соған қарамастан көптеген хандар үнемі өз үстемдігін нығайтуға тырысып отырды. Тарихи жазба дерек көздері жаңадан сайланатын Ханға ақсүйектер өз талаптарын қоя білгендігін айғақтайды. ''Мысалы'': Шыңғыс хан империясында елшілік сапармен болып қайтқан П.Карпинидің деректерін өңдеген Симон Сен-Кентиннің жазғандарына қарағанда, тақта отырған үміткердің алдына ханзадалар қылыштарын қойып, оған “Сенің бізге әмір етуіңді біз қалаймыз, өтінеміз әрі бұйырамыз” деген. Содан кейін болашақ ''Хан'' олардан айтқандарын орындаса, өзіне адал қызмет етуге дайын екендіктерін сұраған. Қатысып отырғандар келісетіндерін, әрқашан дайын екендіктерін мәлімдеген. Сонда үміткер “Менің бұйрығым қылыш болады” дейді. Онымен барлығы келіскен. Содан кейін үміткерді ақ киізге отырғызып: “Жоғары қара да құдайды таны, ал төмен қарасаң өзің отырған киізді көресің. Егер сен өз патшалығыңды жақсы басқарып, жомарт әрі әділ болсаң және әрбір төрені өз деңгейінде сыйласаң, онда даңқты патшалық құрасың…” деген. Яғни, ақсүйектер Х-ның билігін белгілі бір дәрежеде үнемі шектеуге ұмтылды. Хан көтеру рәсімі аяқталғаннан кейін, жаңа билеуші өз міндеттеріне кіріскен. Түрік-моңғол ұлыстарындағы ''Хан'' мемлекеттегі ең жоғарғы билік иесі болды. ''Хан'' билігі қоғамдағы тұрақтылықты, тәртіпті қамтамасыз етті. Ортағасырлық дерек көздерінде Хан қол астындағы бұқара халық үшін еңбек етуі, ал қарапайым халық оның билігін мойындауы және бұйрықтарын орындауы тиіс екендіктері жазылған. Озық ойлы адамдар мемлекет басқарушыға қойылатын негізгі талаптарды айтып отырған (''мысалы'': Мұхаммед Хайдар Дулат). ==Ханның ең негізгі бес құқығы мен қызметін== Белгілі шығыстанушы Т.Сұлтанов өз еңбектерінде ''Хан''ның ең негізгі бес құқығы мен қызметін былайша көрсетеді: Билік етіп отырған әулет басшысы және мемлекеттегі жоғарғы сюзерен ретінде елдегі барлық аумаққа, ұлысқа тиесілі жерге иелік етті, қарулы жасақпен оны сыртқы жаулардан қорғады. Соғыс жариялау мен бітімге келуге құқылы болды, себебі ол әскер басшысы еді. Шетелдік мемлекеттермен келіссөздер жүргізіп, мемлекеттің сыртқы саясатын айқындап отырды. Өзіне бағынышты адамды өлтіруге немесе тірі қалдыруға құқылы болды, яғни ол мемлекетіндегі Жоғарғы Сот қызметін де атқарды. Заң шығару құқы болды және қол астындағылардың барлығына міндетті бұйрықтар шығарды. Сөйтіп, қоғамдық құрылым мен тәртіпті сақтады. ==Бөлігі== Ортағасырлық дерек көздерінде ''Хан''ның кейбір кездері ғана шексіз билікке ие болғандығы айтылады. Кейде олар әулеттің басқа мүшесімен билігін бөлісіп отырды. Өз билігінің қандай дәрежеде болуы ең алдымен ''Хан''ның жеке басындағы қасиеттеріне тікелей байланысты еді. Дерек көздерінде билеушілер екі топқа бөлінеді: біріншілері үлгілі, атақ-даңқымен еліне елеулі болғандар (Хайду, Мұхаммед Шайбани, Қасым хан, Есім хан, Тәуке хан); екіншілер ел басқаруға қабілетсіз билеушілер (Темір Мәлік хан, Әзиз хан, Таһир хан, Болат хан). Соңғыларының билік құруы ұзаққа созылмаған. Оларды билікке жақын орта тақтан тайдырып, орнына басқа ханзаданы Хан көтеріп отырды. Елді басқаруда ''Хан'' өзі тағайындаған адамдардың көмегіне сүйенді. Мемлекеттегі белді қайраткерлермен санасып отырды. Көбіне ''Хан''ды белгілі бір ру не тайпа өкілдері қолдап, сүйеу көрсетті, оның мемлекеттегі негізгі тірегі болды. ''Мысалы'': Моғолстан мемлекетінің ''Хан''дары дулат тайпасының әмірлеріне сүйенді, ''Хан'' оларды ұлысбегі етіп тағайындады. Тіпті кімнің ''Хан'' болатындығын да солар алдын ала шешіп отырды. Ханға бектер, билер өз ақыл-кеңестерін беріп қана қоймай, жүргізетін саясатына өз ықпалдарын тигізді. Егер ''Хан''ның жүргізген саясаты белгілі бір руды не тайпаны олардың басқа елдерге көшіп кетуі, қоныс аударуы көшпелі қоғамдағы негізгі наразылықтың бірі болды. Көбіне ''Хан'' жарлығы мүлтіксіз орындалды. Ол өзіне тиесілі аймақтардан, ұлыстан әскер жинатты, тәуелді елдерден алым-салық алып тұрды. Еңбегі сіңген адамдарға иелік жерлер бөліп берді, ру, тайпа араларындағы қақтығыстарды реттеді. Хан мемлекеттің өмірінде маңызды рөл атқарды. Алым-салық ин-ттарын қадағалады, ақша реформасын жүргізді (Кебек хан). Салтанатты жиындарда тақта отырды. Егер ''Хан'' беделді тұлға болса, оның билігі шексіз болды. Ал ол шектен тыс шығып кетсе онда оған Жасақ заңы, тағы басқа дәстүрлі құқықтық ережелердің талаптары ескертіліп, билігі шектелді. Кейде Хан лауазымын бірнеше адам иемденді. Сондықтан да деректерде ''ұлы Хан'', ''кіші Хан'' сынды лауазымдар кездесіп тұрады. ==Шынғыс Хан ұрпағымен байланысы== Дәстүрлі көшпелі түркі-моңғол қоғамында ''Хан'' болып Шыңғыс хан ұрпақтары ғана сайланды. Билікке келген басқа әулет өкілдері өздерін ''Хан'' деп атай алмай, көбіне әмір (Ақсақ Темір), би, тағы басқа лауазымдарды иемденді. Қазақ хандығын басқарған билеушілердің барлығы Шыңғыс хан әулетінен тағайындалды. Әулеттің ''Хан'' сайланбағандары жеке әлеуметтік топ құрап, мемлекеттің ішкі-сыртқы саясатында елеулі рөл атқарды. Мемлекетті басқаруда ''Хан'' шексіз билікке ұмтылғанымен, ру-тайпа билеушілерімен санасуға мәжбүр болды. Халықтың қалың бұқарасына жақын әрі оның тікелей қолдауына сүйенген жергілікті билік иелері билер мен батырлар ''Хан'' билігін белгілі бір дәрежеде шектеп, өздерінің мәртебесін нығайтуға тырысты. Ханға тура сөйлеп, кемшіліктерін бетке айтқан билерді халық әрдайым дәріптеген (Би, Жырау). танылған Хандарды данагөйлер оның ізбасарларына үлгі тұтты. Мемлекеттік және мемлекетаралық деңгейдегі мәселелерді қамтитын жоғары билікті жүргізген хандық билік қазақ қоғамындағы маңызды саяси жүйелердің бірі болды. Ол ең алдымен билер ин-тына арқа сүйеді. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы елдік тұтастық осы билік жүйелерінің өзара тепе-теңдігі мен бір-біріне принциптеріне негізделді. Қазақ жерін Ресей империясы отарлағаннан кейін, құқықтық-әкімш. реформалар жүргізіп, саяси құрылымды өзгертті. 1822 1824 жылғы реформадан соң Ханның билік жүйесі күйреді. Дегенмен, хандық қазақ халқының негізгі билік жүйесі болғандықтан патшалық үкіметтің отаршылдық саясатына, кеңестік озбырлыққа қарсы ұлт-азаттық күрестер туындағанда, ең алдымен Хан сайлап, сардарбек тағайындап отыруы 20 ғасырдың 1930-жылдарына дейін сақталды. Санат:Титулдар 
'''Лору () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 475,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Лозаду''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3725 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 664 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 967 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 260,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Маньенти''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 427,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мар (Эшпозенде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 543,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мариньяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 484,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мариш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Марранкуш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 548 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 166,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мартин (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 498,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 013,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Хантау''' Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы ауыл (бұрын кент болған), темір жол бекеті, Хантау ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Мойынқұмнан шығысқа қарай 68 км-дей жерде, Хантау тауының батыс жағында орналасқан. == Халқы == Тұрғыны 978 адам (2009). == Тарихы == Іргесі 1951 жылы қаланған. Хантауда мемлекеттік маңызы бар кен басқармасы орналасқан. Санат:Мойынқұм ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері 
'''Машиминуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 030 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 698,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Меделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 806 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мезан-Фриу (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 003 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 866,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мидойнш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мильязиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 984 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 321,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 471,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Можеже''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 650,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Моимента () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 803 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Молареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Станислав Николаевич Харин''' (4 желтоқсан, 1938 жылы туған, Алматы облысы Қарасай ауданы Қаскелең ауылы) ғылымдарының докторы (1990), профессор (1991), Қазақстан ғылым академиясының академигі (2003), КСРО өнертапқышы. == Өмірбаяны == ҚазМУ-ды (1961, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. ҚазМУ-да аспирант, ғылыми қызметкер (1961–1980). Қазақстан ғылым академиясының математика және механика институтында директордың орынбасары (1980–1994) болған. 1994 жылдан Қазақстан ғылым академиясының бөлімшесінде академик-хатшы қызметін атқарды. == Ғылыми еңбектері == 1989 жылы модели теплофизических процессов электрических контактах»'' тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 160-тан астам ғылыми жарияланым мен монографияның авторы. == Дереккөздер == Санат:4 желтоқсанда туғандар Санат:1938 жылы туғандар туғандар ғылымдарының докторлары Санат:Механика және машинатану институтының профессорлары Санат:Қазақстан математиктері Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:КСРО өнертапқыштары Санат:Қазақстан өнертапқыштары 
'''Монсул''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 806 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 237,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Монте (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Монти () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 150 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 828 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 309,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 992 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Моррейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 226,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Моштейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мокин''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 339,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 16''' Григориан күнтізбесінде жылдың 136-шы күні (кібісе жылдарда 137-ші). Жылдың аяғына 229 күн қалады. == Мерекелер == Халықаралық отбасы күні == Оқиғалар == 922 жыл Бұлғар хандығы ресми Ислам дінін қабылдаған 1901 жыл —Британия сырт алаңындағы ұлттық құрамалар арасындағы алғашқы матч Монтевидеода Аргентина Уругвайды 3:2 есебімен ұтады. 1919 жыл Атлант мұхиты арқылы ұшуды алғашқы рет америкалық ұшқыш Альберт Рид бастайды. 1929 жыл АҚШта алғашқы рет Оскар марапатын тапсыру рәсімі өтеді == Туғандар == 1950 жыл Йоханнес Беднорц, неміс физигі, 1987 жылғы Нобель сыйлығы лауреат. == Қайтыс болғандар == 1830 жыл Жан Батист Жозеф Фурье, француз математигі әрі физигі. == Сыртқы сілтемелер == Санат:16 мамыр 
'''Валентина Борисовна Харламова''' (8 наурыз, 1911, қазіргі Ресей, Волгоград облысы Урюпинск қаласы 30 маусым 1999, Алматы) актриса, Қазақстанның (1951) және КСРО (1959) халық артисі. == Өмірбаяны == Жас кезінен үйірмесіне белсене қатысады. Кәсіби сахналық қызметін 1933 жылы Горький (қазіргі Нижний Новгород) қаласындағы орыс драма театрынан бастады. Бұдан кейін Йошкар-Ола (1934 35), Муром (1935 36), Ворошиловск (казіргі Ставрополь, 1936 37) қаласындағы Мемлекеттік академия орыс драма театрының труппасында қызмет етіп, орыс драматургиясы бойынша қойылған спектакльдерде бірқатар рольдерді орындады. 1937 жылдан өмірінің соңына дейін Алматы қаласында тұрып, осындағы Орыс академия драма театры құрамында жемісті еңбек етті. Xарламова осы театр сахнасында әр алуан рольдерді ойнап театр ұжымының шығарм. жағынан қалыптасып даму жолына үлкен үлес қосты. Ол шет ел қатар қазақ қаламгерлерінің драмалары бойынша қойылған спектакльдерге де үздік актерлік шеберлігімен өз көрермендерінің ықыласына бөленді. Қарлыға, Жүзтайлақ (М.Әуезовтің "Қара қыпшақ Қобыландысы" мен "Түнгі сарынында"), Еркежан (Әуезов пен Л.С. Соболевтің "Абайында"), т.б.-лар Xарламованың таңдаулы рольдері қатарынан орын алды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары Xарламов әскери госпитальдарда өткізілген конңерттерге қатысқан. 1954 жылдан киноға түскен: Любовь Петровна ("Дала қызында") Ольга ("Бір түні" 1959), т.б. 1958 жылы Мәскеу қаласында өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты. == Фильмографиясы == *1954 ''Дала қызы'' ''Любовь Петровна'' *1959 ''Бір түні'' ''Ольга'' *1962 ''Менің ұлым!'' ''эпизод'' *1981 ''Мерекенің үш күні'' ''эпизод'' == Марапаттары == Қазақстан Мемлекеттік сыйлық иегері. Қазақстанның Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1971, 1984) Қазан революңиясы орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:8 наурызда туғандар туғандар Санат:30 маусымда қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:XX ғасыр актрисалары Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері 
'''Море (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 949 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 419,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Море () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 225,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Море (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 341,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мош (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Наварра (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 454 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 202,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Негрейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 351,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Нешперейра (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 862 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 653,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Невожилде (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 167,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Нине''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 690,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ногейра (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 815 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 260,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Хауа ана''' Күллі Адамзат атауының анасы (сенің-де анаң, менің-де анам, сондықтан біз бауырмыз), Құран Кәрім аңыздарының кейіпкері, Адам Атаның (салла-л-лаһу алейһи уаа сәллам) зайыбы. Аңыздарда Хауа ана аталуының себебін Адам Атаның қабырғасынан, тірідей жаратылуымен (хауа тірі) байланыстырады. Хазірет Хауа ана теңдесі жоқ сұлу, көрікті болады. Адам Ата (салла-л-лаһу алейһи уаа сәллам) оған ерекше ынтызар болып, мейірім махаббаты түседі. Құтба оқылып, некесі қиылғаннан кейін екеуі ерлі-зайыпты болып, жаннатта мамыражай ғұмыр кешіп жатады. Ібілістің азғыруына ілескен Хауа ана тыйым салынған жемістен дәм татып, Адам Атаны (салла-л-лаһу алейһи уаа сәллам) да одан жеуге үгіттеп көндіреді. Осы күнәларының себебімен Құдайдың каһарына ұшырап, екеуі пейіштен шығарылған соң, күнәларына кешірім табу үшін жер бетіне жіберіледі. Араб еліндегі Джидда тауына келіп түскесін, жасаған күнәсына налып, көп жылын(үш жүз жыл) жылаумен өткізеді. Ақырында Қағбаға келгесін Аллаһ күнәларын кешіріп, Адам Атаға қосылады. Хауа ана бір ұл, бір қыздай егіз қылып, бірнеше ұрпақ дүниеге әкелді. ==Дереккөздер== Санат:Ислам 
'''Ногейро''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 753,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Новайш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 898 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 794,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Олейруш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 158,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Олейруш (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 295,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Оливейра (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 038 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 190,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Оливейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 652,50 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Орилье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Отейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 057 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Отиш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 943 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 328,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Ашық жүректе жасалған операция thumb '''Хирургия''' қол және ''ergon'' әрекет) медицинаның негізінен операция жасау арқылы емделетін ауруларды зерттеп (''алдын алу, диагностикасын қою, емдеу''), операция жасау тәсілдері мен әдістерін, техникасын іздестіретін клиникалық саласы. Хирургия медицинаның терапия және акушерлік салалары сияқты ежелгі заманнан дамығаны белгілі. ==Тарихы== ===Ежелгі хирургия=== (Ἱπποκράτης) ежелгі грек дәрігері, көне медицина реформаторы. Біздің заманымыздан бірнеше мыңдаған жыл бұрын Мысыр дәрігерлері денедегі артық қанды ағызып, шығып кеткен буынды салып, қол-аяққа, қуыққа операция жасаған. Ежелгі Үндістанда адамның маңдайынан алынған теріні пайдаланып, мұрындағы ақауларды пластикалық жолмен түзеткен. Ал ежелгі Қытай дәрігері Бянь Цио (б.з.д. ғ.) адамның ішкі органдарының ауруларын, хирургияны және дұрыс тамақтануды зерттеумен қатар, ауруды емдегенде, ежелгі тибет және қытай медицинасының жетістіктері акупунктура (қ. Инемен емдеу) мен күйдіруді кеңінен қолданған. Хирургия Грекияда күшті дамыған. Гректің атақты ғалымы Гиппократтың хирургия жөніндегі жазған еңбектері осы күнге дейін маңызын жойған жоқ. Онда сынған сүйекті, шыққан буынды қалай емдегенін және адамның бас сүйегіне, ішегіне жасаған операциялары жайлы жазған. Белгілі рим дәрігері Цельстің еңбектерінде көп қан кеткенде ампутация (ауырған не жарақаттанған органды кесіп тастау) жасап, қанды тоқтату, ірі қан тамырларын байлау, т.б. айтылған. Б.з.д. ғасырда ежелгі римдік дәрігер Антиллус қан тамырының аневризміне (қан тамырының кеңеюі) операция жасап, өзінің еңбектерінде жыланкөзді қалай емдеу керектігін, органдағы тасты қалай бөлшектеуге болатынын жазған. К.Гален өлген адамды сойып, оның анатомиялық құрылысын зерттеп, алған қорытындысын өз еңбектерінде жазған. Бірақ сол кездегі шіркеу, дін басылары мұндай зерттеулерге тыйым салып, бұл хирургияның дамуына кедергі жасады. Грек және римдік хиругтардың тәжірибелерін араб дәрігерлері одан әрі жетілдірді. Олар жарақаттарды түрлі дәрілік қасиеті бар шөптермен және шараппен емдеп, іріңді жараларды емдеуде спиртті пайдаланған. Гипс алғаш рет араб дәрігерлеріне белгілі болған, олар сынған сүйектерді гипсті таңғышпен байлауды қолданған. Атақты ғалым Әбу Әли ибн Синаның “Дәрігерлік ғылымның каноны” атты еңбегі медицинаның дамуына зор әсер етті. ===Ресейдегі хирургия=== Хирургияның қарқынды дамыған кезеңі 19 ғасыр, бұл кезде хирургиялық тәжірибеде наркоз және асептика (''операцияға, жараға пайдаланылатын аспаптарды, заттарды микробтан тазарту'') кеңінен пайдаланды. Бұл кезде хирургияның әрі қарай дамуына Ресей дәрігері Н.И. Пироговтың, оның шәкірті П.П. Пелехиннің, Н.В. М.С. Субботиннің, Н.Н. Бурденконың, А.Н. Бакулевтің, Б.П. Петровскийдің, А.А. Вишневскийдің, т.б. еңбектері орасан зор әсер етті. хирургия=== Hieronymus Fabricius, ''Operationes chirurgicae'', 1685 Қазақстанда бұрын хирургиялық емдеуді сынықшы, бақсы, балгерлер жүргізген. Алғашқы аурухана (лазарет) Семей, Өскемен әскери бекіністерінде 1720 жылы ашылған. 1845 жылы Ордада (Орал) ішкі органдарды емдейтін 15 төсектік аурухана ашылды. 1934 жылы Республикалық қан құю станциясы, 1939 жылы бұғақ ауруына қарсы диспансер ашылды. Республикада хирургия 1950 жылдардан бастап қарқынды дами бастады өкпе, кеуде, жүрек-қантамыр хирургиясы, сондай-ақ және әдістер кеңінен қолданылды. Эндоскопиялық техника жетілдірілді, мұның нәтижесінде кеңірдек пен өңеш, асқазан мен ішек ісіктерін (полиптерін) алып тастау операциялары жетілдірілді. 20 ғасырдың 70 80-жылдары ауруларды ультрадыбыс арқылы анықтау, компьютерлік томография, ядролық томография әдістері хирургиялық тәжірибеде кеңінен қолданылатын болды, сондай-ақ лазер және микрохирургия техникасы игерілді. 1990 жылдан бастап оперативті видеотехника іске қосылды. клиникалық тәжірибеге енгізудің нәтижесінде кеуде және құрсақ қуысына лапароскопиялық операциялар жасалынатын болды. Қазіргі уақытта лапароскопиялық республиканың барлық облыстар орталықтарында орнатылған. Қазақстанда видеоскопиялық хирургия 20 бағытта дамыған және сол арқылы эндокриндік жүйеге, әйелдердің жыныс органдарының әр түрлі ауруларына реконструктивті операциялар жасалынады. эндоваскулярлы стентірлеу, орналастыру, қолқаны эндоскопиялық жолмен протездеу, соғып тұрған жүрекке операция жасау игерілді. Жүректің ишемиялық ауруын, миокард инфарктісін, жүрек жетіспеушілігін емдеуде бағаналы клетканы қолданып регенерациялық терапия жүргізу жетілдірілді. Бұл миокардтың қалыпты қызмет ететін жаңа тіннің өсіндісін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Қазір бұл бағытта бағаналы клеткаларды органдар мен жүйелердің әр түрлі ауруларында қолдану үшін эксперименталды зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Сондай-ақ органдар мен жүйелердің, әсіресе, паренхиматозды, эндокринді органдар, орталық және шеткі жүйке жүйесі мен сүйек-буын жүйесінің дамытудың мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Хирургияның онкология, нейрохирургия, ортопедия, пластикалық хирургия, микрохирургия, т.б. салалары жақсы дамыды. Қазақстанда хирургтардың конгресі (1997; 2003 ж., екеуі де Алматыда) өтті. Республикада хирургияның дамуына ғалымдар: А.Н. Сызғанов; В.В. Зикеев; В.С. Сергиевский; М.И. Брякин; Г.К. Ткаченко; А.Б. Райз; С.Н. Нұғыманов; Е.О. Оразақов; Ә.А. Терлікбаев; Ә.С. Ыдырысов; М.Ә. Әлиев; Қ.С. Ормантаев; Ә.Қ. Қзмұқанов. == Дереккөздер == Санат:Хирургия 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 471,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пайнзела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 927 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Палме''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 072 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Палмейра (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 526,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 339,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Панке''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 750 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Панояш (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 630 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 417,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 570 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 529 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Юлиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
солға '''Хлор''' (; '''Cl''') элементтердің Менделеев кестесінің VІІ тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмері 17, атомдық массасы 35,45; галогендер тобына жатады. Молекуласы екі атомнан (Cl2) тұрады; өткір иісті сарғылт, жасыл түсті улы газ; тығыздығы 0,3214 г/см3. Балқу 101°С; Табиғатта екі тұрақты изотопы (35Cl мен 37Cl) бар. Жасанды радиоактивті изотоптарының ішіндегі маңыздылары 34Сl(Т1/2 32,4 мин); 36Сl (Т1/2 3,08105 жыл); 38Сl(Т1/2 37,29 мин) химиялық және биохимиялық процестерді зерттеуде пайдаланылады. Хлорды алғаш швед химигі К. Шелле пиролюзитті тұз қышқылымен әрекеттестіріп алған (1774). Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 4,5102%. Хлор өте активті элемент, бос күйінде жанартау лавасында ғана, ал байланысқан түрінде тау жыныстарында, теңіз, мұхит, өзен суларында, өсімдік және жануарлар организмдерінде кездеседі. Байланыстағы хлор көптеген минералдардың: галит, сильвин, сильвинит, карналлит, т.б. құрам бөлігі. Қалыпты жағдайда хлор сарғыш жасыл, ерекше өткір иісті газ, тығыздығы 3,214 г/л, ауадан 2,5 есе ауыр, қайнау –33,6С, балқу –100,98С. Суда жақсы ериді. Тотығу дәрежелері +1, +3, +4, +5, +7. Хлор химиялық активті болғандықтан оның қосылыстары көптеген металдармен, бейметалдармен тікелей әрекеттестіру арқылы, ал оттек, азот, көміртек, инертті газдармен хлор қосылыстары жанама жолмен алынады. Хлор кальций гидрототығымен белгілі жағдайда әрекеттесіп, маңызды техникалық өнімдер (хлорлы әк, гипохлорит, кальций хлораты, т.б.) түзеді. Хлор көптеген органикалық қосылыстармен де әрекеттеседі (қ. Хлорлау). Лабораторияда хлорды реакциясы арқылы, ал өнеркәсіпте ас тұзының (NaCl) ерітіндісін электролиздеп алады. Хлорды ауыз суды хлорлауға, мата, қағаз ағартуда, тұз қышқылы мен органикалық синтезде, хлоры бар қосылыстар даярлауда, т.б. қолданылады. Қазақстанда хлор Павлодар химия зауытында өндіріледі. ==Химиялық қасиеттері== Химиялық белсенді, өте күшті және бейметалдармен де реакцияласады: 3Cl2 2Fe 2FeCl2 2Cl Si SiCl4 Суда және сілтілердің судағы ерітінділерінде Cl2 2NaOH(суық) NaClO NaCl H2O 3Cl2 6NaOH(ыстық) NaClO3 5NaCl 3H2O == Ашылу тарихы == Сутегімен қосылыс газ тәрізді сутегі хлориді алғаш рет 1772 жылы Джозеф Пристли алған. Хлорды 1774 жылы швед химигі Карл Вильгельм Шееле алған, ол пиролюзиттің тұз қышқылымен әрекеттесуі кезінде оның бөлінуін пиролюзит туралы трактатында сипаттаған: Шееле аква региа иісіне ұқсас хлордың иісін, оның алтынмен және кинабармен әрекеттесу қабілетін және ағартқыш қасиеттерін атап өтті. Алайда, Шееле сол кездегі химияда басым болған флогистон теориясына сәйкес хлорды мурат (тұз) қышқылы деп болжады. Бертолле мен Лавуазье қышқылдардың оттегі теориясының шеңберінде жаңа заттың болжамды элемент мурий оксиді болуы керектігін негіздеді. Дегенмен, оны оқшаулау әрекеттері Г.Дэвидің жұмысына дейін сәтсіз болды, ол электролиз арқылы ас тұзын натрий мен хлорға ыдыратып, соңғысының элементарлық табиғатын дәлелдеді. 1811 жылы Дэви жаңа элемент үшін хлор атауын ұсынды. Бір жылдан кейін Дж.Гей-Люссак бұл атауды хлор (хлор) деп «қысқартты». Сол 1811 жылы неміс физигі Иоганн Швайгер хлордың (сөзбе-сөз солеод) «галоген» атауын ұсынды, бірақ кейінірек бұл термин хлорды қамтитын элементтердің бүкіл 17-ші (VIIA) тобына тағайындалды. 1826 жылы хлордың атомдық массасын швед химигі Йенс Якоб Берцелиус жоғары дәлдікпен анықтады (қазіргі деректерден айырмашылығы 0,1%-дан аспайды. ==Cl2-нің алынуы және қолданылуы== Хлорды алу: a) өнеркәсіпте 2KCl(балқыма) 2K Cl2↑ 2NaCl 2H2O→ H2↑+Cl2↑ 2NaOH ә) зертханада '''1)''' 4HCl(конц.) MnO2 '''Cl2↑''' MnCl2 2H2O '''2)''' 16HCl(конц.) 2KMnO4 '''5Cl2↑''' 2MnCl2 8H2O 2KCl '''3)''' 4HCl(конц.) Ca(ClO)2 '''2Cl2↑''' 32H2O CaCl2 '''4)''' 6HCl(конц.) KClO3 '''3Cl2↑''' 3H2O KCl Конмутация '''(3)''' және '''(4)''' реакцияларында әрі HCl, әрі тотықтырғыштар Ca(ClO)2 және KClO3 хлор берушілер болып келеді.Хлор негізгі химиялық өндіріс өнімдерінің бірі, бром мен йодты, хлоридтерді, құрамында оттегі бар туындыларды алу үшін қолданылады. Қағазды ағартады, ауыз суды пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Химиялық элементтер Санат:Хлор Санат:Тағам қоспалары 
'''Парадела (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 853 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Параньюш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пассуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пассуш (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 291,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пассо''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Педоме''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 839,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 221,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Педралва (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Педраса (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Tоғызқұмалақ ойнау сәті. Суретші Н.Хлудов. 1900 ж. Н.Г.Хлудов. Таңертеңгі Ыстықкөл. 1920 жыл. '''Николай Гаврилович Хлудов''' (25 қараша, 1850, Орел губерниясы 23 маусым, 1935, Алматы) суретші. == Өмірбаяны == 1873 75 жылы Одесса сурет және мүсін мектебінде оқыған. 1876 жылы суретші Голинскийдің шеберханасында жұмыс істеді. 1877 жылы арнайы шақыртумен Верный (Алматы) қаласына суретші Х.Глушковпен бірге келеді. Глушковпен бірге жергілікті халықтардың этнографиялық көркемсуретті альбомын құрастырды. Жергілікті халықтың тұрмыс-салтын тыңғылықты біліп зерттеу үшін ол Жетісу және Сырдария облыстарының жерлерін межелеу мекемесіне орналасты. Іссапармен осы өлкенің көптеген жерлерінде болған Хлудов жүрген жерлерінен сан алуан этюдтер, сызбалар, суреттер салып, кейін соның негізінде маңызы зор және көркемдік орындалу шеберлігі жағынан әр қилы картиналар сериясын жасады. Қазақстанда өмірінің соңына дейін тұрған Хлудов Жетісу жерінде жұмыстарын жүргізуге белсене араласып, көптеген ғылыми қоғамдардың мүшесі болды. Әр түрлі ғылыми жұмысына суретші ретінде қатысты. Түркістандық археология әуесқойлары үйірмесінің мүшесі, орыс географиялық қоғамының Жетісу бөлімінің құрылтайшысы әрі мүшесі; осы қоғам Қазақстанды зерттеу қоғамымен біріккенде оның толық мүшесі болады. 1886 жылы Тянь-Шань шыңы Хантәңірін зерттеген геолог Игнатовтың экспедициясына қатысып, әр түрлі сызба суреттер қалдырды. 1887 жылы Верный қаласында жер сілкінгенде оның себебі мен зардабын зерттейтін келген профессор И.В. Мушкетовтың экспедициясына суретші ретінде қатысты; бұл экспедицияның құрамында атқарған белсенді қызметі үшін күміс медальмен марапатталды. 1910 17 жылы Верный жоғары бастауыш училищесі, мұғалімдер семинариясы мен қыздар гимназиясында, 1918 19 жылы Алматы ауыл шаруашылығы техникумында сурет пен сызудан сабақ жүргізді. Осы жылдары Хлудов өзінің бұрынғы салған этюдтері мен сызбалары негізінде өнімді еңбек етіп, тақырыпта 90-нан астам картина салды. 1910 жылы Мәскеу және Санкт-Петербург қалаларында Қазақстан өмірін бейнелейтін шығармаларымен көрмеге қатысты. 1929 жылы Алматыда Хлудов картиналарының көрмесі өтті. Қазақстан Орталық музейінің кеңесі суретші шығармаларын өз қорына алу туралы мәселе көтеріп, осыған орай Хлудов картиналарының көркемдік құндылығын анықтау мақсатымен суреттерді А.Байтұрсыновқа сарапшылыққа берді. Байтұрсынов Хлудовтың 18 картинасын саралай отырып, олардың көпшілігінің қазақы тұрмысты шынайы бейнелемей, алшақ жатқандығын ашып, жазып берді. Дегенмен, Хлудов картиналарында қазақ тұрмысын өзі көрген қалпында бейнелеген, оны тануға ұмтылғанын және жергілікті тұрғындарға деген шынайы жылылық сезімі “Тайынша мінген бала”, “Жасауыл”, “Қобыз тыңдап отырған қазақтар” (1904), “Қойшы бала”, “Тянь-Шань баурайындағы шөп шабу”, т.с.с. шығармаларында айқын байқалады. Хлудов шығармаларының басым көпшілігі ҚР Мемлекеттік Орталық музейінің қорында сақтаулы тұр. 20 ғасырдың 20-жылдары ол Верный қаласында жас суретшілерді оқытып үйрететін ұйымдастырды; осы студияда көптеген суретшілер (Ә.Қастеев, Ә.Ысмайылов, С.А. Чуйков, Г.А. Брылов, А.Н. Бортников, т.б.) тәлім алды. == Дереккөздер == Санат:25 қарашада туғандар Санат:1850 жылы туғандар Санат:Орел губерниясында туғандар Санат:23 маусымда қайтыс болғандар Санат:1935 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО суретшілері Санат:Қазақстан суретшілері 
'''Педраиду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Бенедикт. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Педрегайш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 131,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пенашкайш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 147,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пенселу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 609,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Перейра (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 292,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Перельял''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 218,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пику (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 290,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 865 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 243,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пиньейру (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 861,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пиньейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Xронометр 8МХ '''Хронометр''' тәуліктік жүрісі барынша тұрақты, дәлдігі жоғары сағаттар. Хронометрлер жұлдыздық уақыты бойынша жүретін жұлдыздық хронометр, орташа уақыт бойынша жүретін орташа хронометр болып бөлінеді. Жұлдыздық және орташа хронометрлер жалғасатын және жалғаспайтын үстелдік және қалталық болуы мүмкін. Жалғасатын хронометрдің үзгіші бар, ол хронометрді электрлік тізбекке қосканда көрсеткішін жазуға мүмкіндік береді. Астрономиялық дәл анықтаулар үшін, әдетте, жұлдыздық үстелдік хронометр қолданылады. ==Дереккөздер== Санат:География және геодезия 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 813 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 187,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Понте (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 840,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Понте (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 174,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Портела (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Портела''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 253 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Поза (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 373,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Позада (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 155,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 016 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 309,10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Пришкуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 349,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Хрусталь ыдыс''' Krystallos кристалл) құрамында көбірек мөлшерде қорғасын не барий тотығы бар шынының ерекше бір түрі. Хрустальдың мөлдірлігі мен сыну көрсеткіші жоғары болғандықтан, сәл соққы әсерінен сыңғырлаған дыбыс шығарады. Хрусталь бұйымдарын гравюралап қырлайды, оюлайды және ажарлайды. Мұндай бұйымдар түрлі түске боялып, ерекше жалтырап көрінеді. Хрустальдан сәндік бұйымдар, қымбат люстралар мен ыдыстар, зергерлік бұйымдар, т.б. жасалады. Құрамы хрустальдан өзгеше венеция (15 16 ғасыр) және чех не богем (17 ғасырдан бастап) шынылары да хрусталь деп аталады. Классикалық үлгідегі хрусталь люстра. ==Дереккөздер== Санат:Әйнек 
'''Прозелу (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 653 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 217,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 602 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 818,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кеймадела (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 616 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Киншайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 224,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Кинтиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Реал (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 690,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 340,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Регадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 367,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Регу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 73 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ремелье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 272,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Шахмет Құсайынов''' (12 мамыр 1906, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Қаратал ауылы 30 мамыр 1972, Алматы) драматург. == Өмірбаяны == Алғашында Көкшетау мен Қарағандының аудандық және облыстық газет редакцияларында (1929 1935) қызмет атқарды. 1937 ж. Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының режиссерлік факултетін бітірді. 1940 1950 ж. Семей драма театрының көркемдік жағын басқарушы, Қазақ мемлекеттік академиясы драма театрында әдебиет бөлімінің меңгерушісі, “Қазақфильм” киностудиясының сценарий бөлімінің редакторы, Қазақ КСР-і ғылым академиясының өнертану секторының ғылым қызметкері болып жұмыс істеді. == Шығармашылығы == Шығармашылық жолын газет тілшісі, очеркші ретінде бастаған Құсайыновтың алғашқы әдеби туындысы 1932 ж. жарияланды. Бұған дейін оның қаламынан туған тұңғыш “Солқылдақ шыбық” атты сатиралық комедиясы 1928 ж. Петропавл қаласындағы педагогикалық техникум оқушылары күшімен сахнаға қойылды. Осыдан кейін Құсайынов өзінің бүкіл шығармалары өмірін драматургия жанрына (“Шабуыл”, 1932; “Орақ”, 1935; “Шолпан”, 1938; “Кеше мен бүгін”, алғашқы нұсқасы “Марабай” деп аталған, 1940) арнады. Құсайынов театр өнері, спектакльдер мен сахна шеберлері жайында жазылған көптеген мақалалардың да (“МХАТ және Станиславский”, 1938; “Жас таланттар”, “Сахналық искусство”, 1939; “Елубай Өмірзақов”, 1950, т.б.) авторы. 1942 ж. жарияланған “Алдаркөсе” пьесасында қазақ ауыз әдебиетіндегі аңыздың негізінде, әлеуметтік теңсіздікке қарсы күрескер, халық кейіпкері Алдаркөсенің образын жасады. Драматург 1950 1970 ж. негізінен осы заманғы пен адамгершілік, ізгілік пен адалдық, тәрбиелік пен көтеріңкі романтикалық тақырыпта бірқатар пьесалар (мысалы, “Көктем желі”, 1952; “Есірткен ерке”, 1954; “Ертіс жағасында”, 1957; “Таныс адамдар”, 1962; “Күн шуақта”, 1965) жазды; бұл шығармалары респликалық және облысы театрлар репертуарынан берік орын алды. Құсайыновтың тарихи тақырыпқа арналған “Боран" (1937), “Амангелді" (1944), “Шаншарлар” (1947, Қ.Қуанышбаевпен бірге), “Біздің Ғани” (1957), “Қайран, Гәкку” (1962, кейін “Үкілі Ыбырай” деп аталған), “Әл-Фараби” (О.Бодықовпен бірге, 1972; “Сырымбет саласында”, 1966; “Қилы-қилы тағдырлар”, 1970;), т.б. пьесалары бар. Құсайынов өз шығармаларымен ұлттық драматургия жанрының өсіп, даму жолына елеулі үлес қосты. Ол В.Абызовпен бірлесіп “Шабандоз қыз” (1955), “Біз осында тұрамыз” (1957), “Асау Ертіс жағасында” (1959) атты көркем фильмдер сценарийі мен киноповестерін жазған. == Естелік және марапаттары == 1996 ж. Құсайыновның есімі Көкшетау драма театрына (қазіргі Ақмола облысы қазақ музыкалы драма театры) берілді. “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:12 мамырда туғандар Санат:30 мамырда қайтыс болғандар Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:КСРО жазушылары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:КСРО драматургтері Санат:Қазақстан драматургтері Санат:Мәскеу мемлекеттік театр өнері институты түлектері Санат:Семей драма театры тұлғалары Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары тұлғалары 
'''Рендуфе (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 375,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рендуфе (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 779 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 748 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 84,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рекиан''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 034 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 370 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ревелье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 820 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 166,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 200,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рибаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рибейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рибейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 732 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рибейран () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 760,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамед. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
солға '''Цезий''' (лат. ''Caesіum''; '''Cs''') элементтердің периодтық жүйесінің тобындағы хим. элемент, ат. н. 55, ат. м. 132,91; сілтілік металдарға жатады. Цезийді 1860 ж. неміс ғалымдары Г.Кирхгоф және Р.Бунзен спектроскоп. жолмен ашқан. Ол сирек элементтер қатарына жатады. == Табиғаттағы табылу == Цезийдің екі минералы (авогадрит, поллуцит) белгілі. Цезий кенін (поллуцит) өндіру бойынша Канада Танко кен орнында (Оңтүстік-Шығыс Манитоба, Берник-Лейк көлінің солтүстік-батыс жағалауы) цезийдің әлемдік қорының 70% ға жуығы шоғырланған. Поллуцит Намибия мен Зимбабведе де өндіріледі. Ресейде поллуцит кен орындары Кольск түбегінде, Шығыс Саян мен Забайкальда бар. Поллуцит кен орындары Қазақстанда, Монғолияда және Италияда (Эльба о.) бар, бірақ олардың аз қоры бар және маңызды экономикалық мәні жоқ. == Физикалық қасиеттер == Цезий ''Cs'' Поллуцит минералы Тұрақты бір изотопы 137Cs(T1/2=33 жыл) бар.Цезий күміс түсті ақ, өте жұмсақ металл, тығызд. 1,90 г/см3 (20°С-та) балқу 28.5 °C, қайнау 705°С, барлық тотығу дәрежесі +1, хим. қасиеттері жағынан калийге ұқсас, бірақ одан хим. активтігі жоғары. == Химиялық қасиеттер == Сs11O3 Ауада өздігінен тұтанып, асқын тотық (Cs2O3) түзеді. Цезийді вакуумде, минералын май немесе керосинде сақтайды. Ол сумен реакцияласып Цезий гидрототығын түзеді және сутек бөледі. Галогендермен тікелей қосылысып, галогенсутек қышқылдарының тұздарын түзеді. Ц.Цезий қосылыстары лепидолит пен поллуциттен алынады. Металл Цезийді 700 800°С температурада металл кальциймен Цезий галогенидтерін тотықсыздандыру арқылы алады. Ол фотоэлементтер дайындауда, кейбір қосылыстары медицинада, т.б. қолданылады. Цезий көптеген өсімдіктер және жануарлардың тілінде кездеседі. == Ciлтемелер== "Қазақ том Санат:Химиялық элементтер 
'''Риу-Калду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 993 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Риу-Дору () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Риу-Мау (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 198,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Ронфе''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 899,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Рориш (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 311,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Россаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 071 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Руилье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 759,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Руйвайнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Руйвайнш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 778,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сабариш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 223,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Цемент зауыты '''Цeмент''' (, ұсақталған тас, қиыршық тас) гидравликалық байланыстырғыш материалдар тобы; негізгі құрылыс материалдарының бірі; органикалық емес материалдың майда ұнтағы; гидравликалық тұтқыр материалдардың үлкен тобының жалпы атауы. Цeмент сумен араласқанда қатаятын қасиеті бар (яғни қамыр тәрізді пластик. күйден қатты күйге ауысатын) кальций силикаты мен кальций алюминатынан құралады. Цeмент тің кейбір түрі ауада қатаяды. Ал, енді бір түрлері тек тұздардың, қышқылдардың судағы ерітіндісімен араластырғанда ғана қасиетке ие болады. Оның портландцемент, қожды және пуццолан Цeмент деп аталатын түрлері бар. Цeмент тің көп тараған түрінің бірі портландцемент. Ол негізінен жоғары негізді кальций силикатынан тұрады. Төм. негізді кальций алюминатынан алюминатты Цeмент өндіріледі. Цементтің шикізат клинкері мен домналық қождан пуццолан Цeмент, т.б. дайындалады. Цeментті пайдалану үшін, оны алдымен сумен араластырып, цементтік қамыр (''ерітінді'') дайындайды. Цементтік қамырды құммен, т.б. араластырып, құрылыстық ерітінділер, ал оған қиыршық және уақ тас, т.б. қосу арқылы бетон дайындалады. Кейде асбест қосып асбест цементті бұйым, ағаш жаңқаларын қосу арқылы фибролит жасалады. Арнаулы зауыттарда минералды шикізатты ұсату, араластыру, майдалау, күйдіру арқылы цементтік клинкер алынады. Цeменттің сапасы маркамен сипатталады. Цементтің маркалары: 200, 300, 400, 500, 600. Сонымен бірге Цeменттің тез бірігуі мен қатаюы, майдалығы, т.б. белгілі бір стандартқа сәйкес болуы шарт. Цeмент құрылыста біртұтас және құрама бетон мен темір-бетон дайындауда пайдаланылады. Қазан төңкерісіне дейін Қазақстанда жалғыз Шу цемент з-ты ғана болды. Кейін Састөбе (1952 жыл, Оңтүстік Қазақстан облысы), Қарағанды (1953 жыл), Шымкент (1958 жыл), Семей (1958 жыл) және Өскемен (1961 жыл) цемент зауыттары іске қосылды. Цемент өндірісін дамыту және қолдану мәселелерін шешуде қазақстандық ғалымдар: Г. Аяпов, Б.Пәрімбетов, Ә.Сәдуақасов, Ғ.Батырбаев, М.П.Сытин, И.Г. Лугин, т.б. көп еңбек сіңірді. == Қазақстандағы цемент өнеркәсібі == Қазақстанда Ұлы Отан соғысынан кейінгі бесжылдықтарда қалыптасты. Қазақстандағы жылдық қуаты 70 мың Вольт болатын тұңғыш Шымкент облысында орналасқан Састөбе цемент зауыты 1952 жылы өз жұмысын бастады. Қазақстан цемент өндіру көлемі жағынан Украинадан кейінгі жетекші орындарды алады. Цемент өндірісінің бұлай өсу көлеміне қарай оның түрлері де елімізде көбейе бастаған. Цементтің құрылыс өндірісінің арнайы талаптарына сәйкес келетін бірқатар жаңа түрлері өндіріле бастады. Соның ішінде Портландцемент өндіру және оның жаңа технологиясы танымал болды. Портдландцемент гидротехникалық және жерасты құрылыстарына арналған, сульфатқа төзімді жоғары сапалы цемент және тез қатады. ==Дереккөздер== Санат:Цемент 
'''Саламонде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Санде (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 592 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 134,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 380,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 507,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Евфимия Всехвальная. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 461,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
(Визела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 954,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 418,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 312,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 178,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Леокадия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 17''' Григориан күнтізбесінде жылдың 137-ші күні (кібісе жылдарда 138-ші). Жылдың аяғына 228 күн қалады. == Мерекелер == Халықаралық электр байланысы күні Байланыс және ақпараттандыру қызметкерлері күні == Оқиғалар == == Туғандар == Ғалиолла Мейірман (1946) ғалым-агроном, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, профессор, академик; Игорь Рогов (1950) Конституциялық Кеңестің төрағасы, заң ғылымының докторы, тарих ғылымының докторы, профессор, академик, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері;* Тоғжан Кереева (1953) Шығыс Қазақстан облыстық сотының судьясы; Қасым-Жомарт Тоқаев (1953) БҰҰ төрағасының орынбасары БҰҰ-ның Женевадағы бөлімшесінің Бас директоры, саясаттану ғылымының докторы, төтенше және өкілетті елші, Қазақстан Республикасының екінші президенті; Өскенәли Панзарбек (1958) Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстары бойынша өңіраралық жер инспекциясының бастығы; Болат Жұмабеков (1959) Қарағанды облысы және Астана қаласы бойынша «Сарыарқа» аймақаралық көліктік бақылау инспекциясының бастығы; Мархабат Жайымбетов (1965) Қызылорда қаласының әкімі; Қайрат Сатыбалды (1970) «Нұр Отан» ХДП хатшысы, «Қайрат» халықаралық қайырымдылық қорының президенті, генерал-майор. == Қайтыс болғандар == 1987 жыл Гуннар Мюрдаль, швед экономисі және 1974 жылы Ф. фон Хайекпен бірге Нобель сыйлығын алады == Сыртқы сілтемелер == Санат:17 мамыр 
'''Центнер''' (нем. ''Zentner'', лат. 100 бірліктен құралған, ''centum'' жүз) массаның жүйеден тыс бірлігі. Ол (орысша) не (халықар.) таңбасымен белгіленеді. Центнер мынадай түрлерге ажыратылады: метрлік Центнер, ол 100 кг-ға тең; британдық ұзын Центнер, ол 112 британдық фунтқа не 50,8023 киллограммға тең; британдық қысқа Центнер, ол 100 британдық фунтқа не 45,3592 киллограммға тең. == Ciлтемелер == «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, IX том Санат:Өлшем бірліктері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 768 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 167 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 108 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 261 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 859 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 860,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 824 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 539,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 965,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 091 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 666,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 204,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 909 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 133,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
математикада нүктесімен қатар фигурада ОА=ОАҚ қашықтықта АҚ нүктесі жататын нүктесі геом. фигураның симметр. Центрі; бірдей (ұқсас) орналасқан екі ұқсас фигураның Центрі, сәйкес нүктелерін қосатын түзулер қиылысатын нүкте. '''''Центр''''' нүкте бір нәрсенің орталығы; үлкен және маңызды нүктелердің кондентрациясы, мысалы: ғылым орталығы. ==Центр түрлері== *''Қысым центрі'' қысымның тең әсерлі күші бағытталган нүкте. *''Инерция центрі'' шартты түрде механикалық жүйенің массасы жинақталған орта. *''Жантаю орталығы'' қисаюдың өстік жағдайын анықтайтын, доңғалақ өсі арқылы өтетін тік жазықтығында жататын нүкте аспаның кинематикасы арқылы нүктенің жағдайы анықталады. *''Лездік жылдамдық орталығы'' берілген уақыт сәтінде берілген жүйедегі түрлі нүктелердің жылдамдықтар векторына перпендикуляр түзулердің қиылысу нүктесі. *''Парустік центрі'' аэродинамикалық күштердің орташа мәні әсер ететін ортасы. *''Бұрылу ортасы'' көлік құралы бұрылғанда айналыс жасайтын өсін көрсететін сол көліктің алдыңғы және артқы доңғалақтарының қозғалу жылдамдығының лездік центрі. *''Ауырлық орта'' ауырлық күші центрі; орналасқан жері инерция центріне дәп келеді. ==Центрлердің арақашықтығы== Центрлердің арақашықтығы (Расстояние междуцентрами) қалыптағы жылғалардың центрлері арасындағы арақашықтық. ==Центрлеу == Центрлеу (Центрирование) тетік өсін негіздік беттің өсімен немесе жалпы өспен өстестігін туралауға арналған, құрастыру операциясы. ==Дереккөздер== Санат:Техника Санат:Транспорт 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 565 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Марта. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 004 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 886,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 460 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 708,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 980 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 563,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 455,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 824 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 309,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Тирсу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
солға '''Церий''' (лат. ''Cerіum''; '''Ce''') элементтердің периодтық жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат.н. 58, ат.м. 140,116. Сұр металл; тығызд. 6,768 г/см3; балқу 798°С. Негізгі минералдары монацит пен бастнезит. Церидің тұрақты изотобы бар. Жасанды радиоктивті изотоптарының ішіндегі маңыздысы Се(Т1/2=33,1 күн). Церийді 1803 жылы швед химигі И.Я.Берцилиус ашқан. Ол бос күйінде1806 жылы церийдің үш хлоридін(Се,Сi) электролиздеу арқылы алынған. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 4,5*10-3%. Табиғатта негізінен минерал моноцит түрінде жерде сирек ұшырасатын элементтермен, ториймен бірге кездеседі. Церий сұр түсті, жұмсақ металл, тығыздығы 6,77г/см3, балқу температурасы 804*С, қайнау температурасы 3600*С. Химиялық активті қосылыстардағы тотығу дәрежесі 3, 4. Ылғал ауада оңай тотығады. Церийді 160-180*С-қа дейін қыздырғанда қос тотықСеО2 түзе тотығады. Онда сұйытылған қышқылдар да ериді. Жоғары температурада галогендер азот, күкірт, т.б. элементтермен тікелей реаакцияласады. Құрамына церий қосылған болат, шойын және түсті металдар қорытпаларының механикалық қасиеті жақсарады, алюминий, магний қорытпаларының жоғары температураға беріктігі артады. Церий қосылыстары шыны өнеркәсібінде кеңінен пайдаланылады оның сульфаты фотографияда көлемдік талдауда т.б. қолдаланылады. ==Дереккөздер== Қазақ ұлттық энциклопедиясы 9-том Санат:Химиялық элементтер 
'''Сейдойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Семелье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 243,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Секеади''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 326,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Секейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 031 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 448,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Секейруш (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Серамил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Серзеделу (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 857,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Серзеделу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 830 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Серзеду (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 536,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сезуриш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 273,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Цефт Адриан Павлодар 26.2. 1971, Алматы) металлург, тех. ғыл. докт. (1947), проф. (1948), Қазақстан ғылым академиясының акад. (1958; 1954 жылдан корр. мүшесі), Қазақстанның еңб. сің. ғыл. қайраткері (1961). Томскідегі Сібір технол. ин-тын бітірген соң (1928) Лениногор қорғасын з-тында (1931 жылға дейін), Свердловскідегі Орал индустрия ин-тында (1931 48) әр түрлі қызмет атқарды. 1948 51 ж. Қазақстан ғылым академиясының Металлургия және байыту ин-тында лаборатория меңгерушісі, 1951 58 ж. Иркутск тау-кен металлургия ин-тында проф., 1958 65 ж. Қазақстан ғылым академиясының Металлургия және кен байыту ин-тында директордың орынбасары, 1965 жылдан осы ин-ттың ауыр түсті металдар бөлімінің ғыл. кеңесшісі. Ц. 130-дан астам ғыл. еңбектің авторы. Оның еңбектері Қазақстан кенін тиімді пайдалану, сирек металдар өндіру технологиясын дамыту, кешенді полиметалл кендерін қайта өңдеу, т.б. мәселелерге арналған. == Ciлтемелер == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, IX том Санат:Техника Санат:1904 жылы туғандар Санат:1971 жылы қайтыс болғандар Санат:Қоғам қайраткерлері 
'''Силва (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 453,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Юлиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Силвареш (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 568 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 638,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Силвейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 240,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 108 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Серафан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 171,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Соэнгаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сотелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сотелу (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 986 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 421,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Соту () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Цигай қойы'''— етті және биязы жүнді қой тұқымы. Ресейге Бессарабиядан 19 ғ-дың басында, ал Қазақстанға 20 ғ-дың 30-жылдары әкелінген. ==Физиологиялық ерекшелiктер== Сыртқы түрі және жүнінің сапасы жағынан меринос қойына жақын. Цигай Қойының сүйегі мықты, арқасы тегіс, жалпақ. Қошқарының орташа салм. 85 95 кг, саулығы 45 50 кг. Жүнінің ұзындығы 10 см, сапасы 48 56. Қошқарынан 6,5 7,5 кг, саулығынан 3,5 4,0 кг жүн қырқылады. Таза жүн түсімі 56 58%. Әр 100 саулығынан 115 120 қозыдан алынады. Цигай Қойы далалық өңір-дің табиғи жағдайына көнбіс. Жүнінен әр түрлі шұға, тоқыма бұйымдар, терісінен сең-сең тон, т.б. жасалады және сапиян былғары алынады. Цигай Қойы Ресейдің Ростов, Саратов, Орынбор, т.б. облыстарында, Молдавияда, Украинада және Қазақстанның батыс облысында өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 297,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Клементе. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 188,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 054 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 484 адам/км². Ауданның қамқоршысы Косма және Дамиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 497,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Фауштину. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сан-Женс (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 888 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 131,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 959,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Георгий Победоносец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 830 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 622,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Иосиф және Киелі Лазарь. == Тарихы == Аудан 1747 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 314,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Киев панорамасы цинкографияны қолданып, 1870—1880 шақты (нем.'' Zіnk'' мырыш және …графия) клише дайындау тәсілі. Мұнда ең алдымен нәрсенің негатив кескіні жарық сезгіш қабаты бар мырыш пластинкаға көшіріледі. Одан кейін хим. не электрхим. жолмен өңделеді. Мұның нәтижесінде мырыш пластинка бетінде бедерлі баспа элементтері пайда болады. == Ciлтемелер == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, XVIII том Санат:Химия 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 383,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 719 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 273,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 932 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 697 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 355,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 489,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 841 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 929,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 295,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 315,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
солға '''Цирконий''' (лат. ''Zіrconіum''; '''Zr''') элементтердің периодтық жүйесінің ҚV тобындағы хим. элемент, ат. н. 40, ат. м. 91,22. ==Табиғи тұрақты изотоптары== 90Zr (51,46), 91Zr (11,23), 92Zr (17,11), 94Zr (17,40), 96Zr(2,80). ==Физикалық қасиеттер== Жасанды жолмен алынған радиоактивті изотоптары 93Zr, 95Zr радиоактивті индикатор ретінде пайдаланылады. Цирконийді 1788 жылы неміс ғалымы М.Клапрот циркон минералын талдау нәтижесінде ашқан. Жер қыртысындағы салмақ мөлш. 2°10–2%. Табиғатта негізінен циркон, бадделеит және күрделі цирконсиликат (эвдиалит, эвколит) минералдары түрінде кең таралған. Цирконий күміс түсті ақ метал, балқу 1852 °C, қайнау 3580 3700 °C. Таза күйінде Цирконий пластик. және оңай өңделеді. Цирконийдің ең бағалы қасиеті коррозияға, хим. агрессивті ортаға тұрақтылығы. тотығу дәрежесі +4. Галогендермен әрекеттесіп галогениттер (ZrГ4), фосформен қосып қыздырғанда дифосфид ZrР2, бормен 1500°С-тан жоғары температурада боридтер түзеді. ==Химикалық қасиеттер== Цирконий қосылыстарының маңыздысы қос тотығы ZrO2. өнеркәсіпте Цирконийді көбіне циркон және бадделеит минералдарынан алады. Металл Цирконийді өзінің қос тотығын кальций немесе кальций гидридімен, Цирконий хлоридін магниймен, фторцирконат калийді натриймен тотықсыздандыру арқылы алады. ==Қолданыс== Цирконий электрвакуумдық техникада, металлургияда, машина жасау өндірісінде, т.б. пайдаланылады. Цирконий қос тотығы және циркон отқа берік материалдар, шынының ерекше сорттарын дайындауда қолданылады. == Ciлтемелер== "Қазақ 18 том Санат:Химиялық элементтер 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 601 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 516,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 189,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 051 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 661,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 842,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 262,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 574,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 943 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 479,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 075 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 078,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 207,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Чапаев''', ''Ілбішін'' (''Лбищенск'') ауыл, Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы және Чапаев ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Орал қаласынан оңтүстікке қарай 125 км жерде, Жайық өзенінің оң жағалық аңғарында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 8344 адам (4254 ер адам және 4090 әйел адам) болса, 2009 жылы 8476 адамды (4110 ер адам және 4366 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 19 ғасырдың басында қаланған. 1938 жылға дейін Ілбішін аталып келді. 1939 жылдан Азамат соғысының ардагері В.И.Чапаев есімімен аталады. Чапаевқа 1971 жылы қала мәртебесі беріліп, 1996 жылы қайтадан ауыл болды. Мұнда мекемелер мен бірлестіктер, шаруашылық орталықтары 1997 жылдан бері әр түрлі бағыттағы 14 шаруа қожалығы мен кооперативтерге және біріктірілген. Чапаев арқылы Орал Атырау автомобиль жолы және Жайық өзенімен су жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері қала статусынан айырылған елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 623 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 336,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 584,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 727 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 135,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сан-Пайю (Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 920 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 594,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 989,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 284,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 611,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 806 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 441,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Иван Яковлевич Часников''' (5 қазан, 1933, Алматы облысы Қапшағай қаласы 30 қараша, 1999, Алматы) ғалым, ғылымдарының докторы (1978), профессор (1981), Қазақстан ғылым академиясының академигі (2003, 1983 жылдан корр. мүшесі). == Өмірбаяны == ҚазМУ-ды (1955) және Қазақстан ғылым академиясы жанындағы Ядролық физика институтының аспирантурасын (1959) бітірген. Осы институтта зертхана меңгерушісі, институт директорының орынбасары (1963 70) Жоғарғы энергиялы физика институтында директордың орынбасары, директоры (1970—1990) ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1994 1995). 1995 жылдан Жоғарғы энергиялы физика инстутында бас ғылыми қызметкер. == Ғылыми еңбектері == Негізгі ғылыми еңбектері ядролық зарядталған шапшаң бөлшектердің энергиясы мен табиғатын анықтауға арналған. Ядролар мен адрондардың өзара әсерлесуіндегі бөлшектердің негізгі заңдылықтарын ашты. Ядролардың өзара әсерлесудегі зерттеулері ғылыми орталықтарда кеңінен қолдау тапты. Қазақстанда физика ғылымының эксперименталды базасын жасауға көп үлес қосты. 300-ден аса ғыл. еңбектің, монографияның авторы. == Марапаттары == Құрмет Белгісі ордені Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасы (1976, 1983) == Дереккөздер == Санат:5 қазанда туғандар Санат:1933 жылы туғандар туғандар Санат:30 қарашада қайтыс болғандар Санат:1999 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО физиктері Санат:Қазақстан физиктері ғылымдарының докторлары Санат:Жоғарғы энергиялы физика институтының профессорлары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 207,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 730,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 568 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 197,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 189,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 655 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 523,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 511,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 225,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
(Гимарайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 949 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 331,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 492,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 343,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Торкату. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
Чек '''Чек''' (ағылш. cheque‚ cheсk тексеру‚ бақылау‚ кедергі жасау) қатаң түрде белгіленген нысандағы бағалы қағаз, ақшалай құжат. Онда чек берушінің чекте көрсетілген ақшалай соманы чек ұстаушыға төлеу жөнінде банкіге берген жазбаша өкімі баяндалады. Чек қызметін банкілер клиент ашқан Чек салымындағы депозиттелген ақшалай сома шегінде көрсетеді. Чекті өтеу көзі клиенттің меншікті қаражаты немесе банк несиесі. Ақшалай Чекті банкіден қолма-қол ақша алу үшін, несиелік Чекті қолма-қол ақшасыз есеп айырысу үшін пайдаланады. Несиелік Чекті жоғалған, ұрланған немесе қолдан жасалған жағдайда қорғау үшін кроссолау әдісі қолданылады, яғни оның бет жағында екі қатар сызықпен қиғаш сызу тартылады (мұның мәнісі оны пайдалануға белгілі бір шектеу қойылды дегенді білдіреді). Чек төлем айналымында пайдаланылады және онда міндетті түрде ''“чек”'' деген атау‚ Чек берушінің тапсырмасы (өкімі)‚ берушінің атауы және оның төлем төленуге тиіс шоты‚ төлем төленетін валюта‚ чектің жазылған күні мен мекені‚ Чек берушінің қойған қолы болуға тиіс. Чекте деректемелердің ең болмаса біреуінің жоқ болуы‚ құжатты заңды күшінен айырады. Түрлері: ''“бұйрыққа жатады”'' деген ескертпемен белгілі бір адамға жазылған ордерлік Чек; ''“бұйрыққа жатпайды”'' деген ескертпемен белгілі бір адамға жазылған атаулы Чек; ''“ұсынушыға”'' деген жазу жазылған ұсынушыға арналған Чек; Ордерлік және ұсынушыға арналған Чектерді индоссамент арқылы кез келген адамға (Чек берушіні қоса) табыстауға болады. Чек бойынша төлемге авальшы аваль арқылы толық немесе ішінара кепілдік беруі мүмкін. Чек бойынша төлемге кепілдікті төлемшіден басқа кез келген тұлға бере алады. Чек бір қаладағы немесе басқа қаладағы айналымда тауарлар мен қызметтер үшін қолма-қол ақшасыз есеп айырысу үшін де қолданылады. Чек ақша жиынының аса өтімді бірі ретінде М1 ақша агрегатына жатады, өйткені оны банк барлық қажетті шарттары сақталған жағдайда міндетті тәртіппен төлем төлеуге қабылдайды. Чек айналыстағы қолма-қол ақшаның орнын толтыру атқарымын орындайды және ақша ресурстарының үнемделуіне жәрдемдеседі. Электрондық аударма жүйесінің енгізілуі құжат айналымын жеделдетеді. Чек транзакциясы, яғни Чек деректерін магнитті тасығышқа жазу, микрофильмдеу банкінің Чекті өңдеуге, Чекті өңдеуге, сұрыптауға жұмсайтын шығынын, өтелген Чекті иесіне қайтаруға жұмсалатын пошта шығынын үнемдеуге жәрдемдеседі. Экон. табиғаты бойынша Чек борышқорлық міндеттеме. Оны өтеу Чек берушінің (борышқордың) шотынан Чек ұстаушының (алушының) шотына белгілі бір ақшалай соманы аудару жолымен жүзеге асырылады. Чекті бір тұлғадан екінші тұлғаға беру мүмкіндігі және Чек айналымының дамуы оны айналымдағы ақша құжаты ретінде сипаттайды. Чектің қолма-қол ақшасыз қаражат ретінде айналыста жүруге жарамдылығы оны жалған ақшаға (квази-ақшаға) айналдырады. Чек иеленушісінің мүліктік құқығын куәландыратын құжат ретінде және төлем айналымына қызмет көрсетуге арналғандықтан саудада пайдаланылатын бағалы қағазға жатады. ==Дереккөздер== Санат:Экономика Санат:Қаржы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 819,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сан-Висенте (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 162 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 564,80 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Сан-Витор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 042,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Се (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 869,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Табуаделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 505,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Сиприану. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Табуасаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 112,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Тадин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 390,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Тажилде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Визела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 777 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 648,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Таиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 213,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 18''' Григориан күнтізбесінде жылдың 138-ші күні (кібісе жылдарда 139-шы). Жылдың аяғына 227 күн қалады. == Мерекелер == Халықаралық мұражай күні. == Оқиғалар == 1804 жыл Наполеон Бонапарт Франция Императоры болып жарияланды. 1944 жыл Қырым татарларының жер аударылуы: Иосиф Сталиннің бұйрығымен Қырым татарлары Қырым түбегінен қуылды. Жер аударылған 193865 Қырым татарларының 45%-ы көш кезінде қаза тапты. 1969 жыл Аполлон 10 іске қосылды. 1996 жыл Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаев ақын Олжас Омарұлы Сүлейменовке «Қазақстанның халық жазушысы» куәлігін және төсбелгісін табыс етті. 2001 жыл Күлтегін жазба ескерткішінің көшірмесі Қазақстанға әкелінді. Ол Астанадағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетіне қойылды. 2006 жыл қазақтың қаһарман қызы, Кеңес Одағының Батыры Әлия Молдағұлова жайлы «Әлия-ғұмыр: ерлік пен өнеге» атты жаңа кітап жарық көрді. == Туғандар == 1048 жыл Омар Хайям, парсы математигі, астрономы, ақын, философы (1131 ж.қ.б). 1868 жыл II Николай, Ресейдің соңғы императоры (1894 1917) (1918 ж.қ.б). 1872 жыл Бертран Рассел, ағылшынның көрнекті философы, логигі, қоғам қайраткері. (1970 ж.қ.б). 1885 жыл Қайып Айнабекұлы, Алаштың белгілі ақыны (1955 ж. қ.б.) 1895 жыл Аугусто Сесар Сандино, никарагуа халқының саясаткері (1934 ж.қ.б). 1897 жыл Фрэнк Капра, Италиядан шыққан америкалық кинорежиссёр жəне продюсер (1991 ж.қ.б). 1919 жыл Марго Фонтейн, балет əртісі, лондондық Патша балетінің (1991 ж.қ.б). 1936 жыл Олжас Сүлейменов, ақын, Қазақстанның ЮНЕСКО-дағы Тұрақты өкілі, Төтенше және өкілетті елші; 1939 жыл Кәмила Құдабаева, жазушы; 1940 жыл Рүстем Қайдаров, «Генералдар кеңесі» республикалық қоғамдық бірлестігінің төрағасы, Қазақстан Қарулы Күштерінің ардагері, әділет генерал-майоры, профессор, академик; 1940 жыл Саурық Садықов, спортшы, еркін самбо, дзюдо, қазақша күрес түрлерінің спорт шебері, Қазақ КСР-інің 11, Орта Азия алты дүркін чемпионы (1993 ж.қ.б.). 1947 жыл Бақыт Сарбалаев, «Сын» журналының бас редакторы, жазушы, сыншы, халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері; 1953 жыл Мұхаметжан Ибраев, авиация генерал-майоры; 1955 жыл Чоу Юньфат, Азиядағы әйгілі актерлердің бірі. 1957 жыл Қалмұханбет Қасымов, ішкі істер министрі, полиция генерал-майоры; 1962 жыл Батырхан Шүкенов, әнші, композитор; 1967 жыл Арғын Қыпшақов, қаржы министрлігі Салық комитеті төрағасының орынбасары; 1970 жыл Фей Тина, америкалық актриса, комедиант, сценарист, продюсер. 1978 жыл Рикарду Карвалью, португалиялық футболшы, қорғаушы. 1987 жыл Луисана Лопилато, Аргентина актрисасы, әншісі және фотомоделі == Қайтыс болғандар == 1911 жыл Густав Малер, әйгілі австриялық сазгер, дирижер (т. 1860) 1981 жыл Уильям Сароян, армян отбасынан шыққан атақты америкалық жазушы. (т. 1908) == Сыртқы сілтемелер == Санат:18 мамыр 
'''Шағалалар''' () отряды, шағала тұқымдасына жататын құс туысы. Қазақстанның кез келген су алабында кездесетін түрі бар. ==Сипаттамасы== Шағалалар жақсы ұшып, жүзеді, бірақ суға сүңги алмайды. Қанаттары ұзын, аяқтары қысқа, аяқ саусақтарының арасы жарғақты. Шоғыр құрып тіршілік ететін түрлері де бар. Ұясын жерге, шың басына, судағы жартасқа шөптен жасайды. Ірі жәндіктермен, моллюскалармен, тышқан тәрізді кемірушілермен, балықтармен қоректенеді. Шағалалардың ішіндегі ең ірілерінің бірі дуанбас. Ең майдасы кіші шағала (''L. minutus''), оның денесінің ұзындығы 290 300 мм, құйрығы 85 95 мм, тұмсығы 21 25 мм, салм. 120 150 г, түсі сұр қоңыр. Түр тармағын құрмайды, жыл құсы. Ұясын республиканың солтүстік өңірлерінен бастап, оңтүстікте Қамыс Самар комитетіне дейінгі аймақтарда салады. Ұясында жұмыртқа болады, жылына бір рет балапан басып шығарады. Ең жиі кездесетіні қылаң шағала (''L. argentatus''), оның денесінің ұзындығы 580 640 мм, құй-рығы 160 190 мм, тұмсығы 55 90 мм, салм. 750 г-нан 1,1 кг-ға дейін, қанатының түсі күмістей. 10 түр тармағының республикада 2-уі кездеседі. Жыл құсы, көктемде ұшып келіп, барлық жазықты-сулы жерлерге ұя салады. Көл шағаласы (''L. ridibundus''), оның денесінің ұзындығы 420 мм, құйрығы 130 мм, тұмсығы 40 мм, салмағы 255 345 г, түсі қоңыр сарғыш. Түр тармағы жоқ. Жыл құсы, республиканың сулы жерінің бәрінде кездеседі. Шағалалардың Халықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына” түрі (бұлардың ішінде өте сирек кездесетіні: Шығыс Қытай теңізі мен Сары теңіздің жағалауларында мекендейтін қытайлық кіші шағала (''L. saundersi'') түр тармағы қорғауға алынып, енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Шағалалар Санат:Құс түрлері Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''Тебоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 412 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Аудан 1081 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Тельяду () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 799 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 367,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Тенойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 067 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 500,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 827,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Травассуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 777 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 216,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Травассош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1621 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 159,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Травассош (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Трегоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 137,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Туриш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 385 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 461,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Уша (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 309,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Шағалалы''' Ертіс алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау, Тайынша, Ақмола облысының Зеренді ауданының аумағы арқылы ағатын өзен. Ұзындығы 234 км, су жиналатын алабы 9220 км2. ==Бастауы == Көкшетау қыратынан басталып, Шағалалытеңіз көліне құяды. == Гидрологиясы == Негізгі салалары Терісбұтақ (27 км), Қошқарбай (49 км), Ащыөзен (23 км). Алабы жоғарғы және орталығы бөлігінде Қопа көліне құйғанға дейін қыратты-төбелі, төменгі бөлігінде жазықты. Аңғары Қопа көліне дейін айқын қалыптасқан, көбінесе жәшік тәрізді, ені 10 15 м-ден 1,4 км-ге дейін өзгереді, жарқабағының биіктігі 10 15 м. Қопа көлінен төменде аңғары айқын байқалмайды, айналадағы ортамен тұтасып кеткен. Жайылмасы екі жиекті, орташа ені 0,1 0,2 км, енділеу жері км (Қопа көлі маңында), суы мол жылдары тәулік бойы биіктігі 0,7 1,3 су басады. Арнасы ирелеңді, Қопа көліне дейін орташа биіктігі 1,2 1,3 м, сағасында 0,5 0,7 м. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Көктемде 20 40 күндей тасып, жазғы-күзгі кезеңде сабасына түседі. Суының минералдары көктемгі су тасу кезінде жоғары ағысында 200 600 мг/л-ден төменде 300 700 мг/л-ге, жазғы сабалық кезеңде, 700 900 мг/л-ден 1000 1100 мг/л-ге дейін өзгереді. Орташа көп жылдық су өтімі Северный ауылы тұсында 1,42 м3/с., лайлылығы 600 700 г/м3. Өзен суы егістік, шабындық жерлерді суаруға, елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуге пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Айыртау ауданы өзендері Санат:Зеренді ауданы өзендері Санат:Тайынша ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''Уржезеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Валдреу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 648 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 812 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Валойнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 45,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Веаде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вентоза () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Верин () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вермил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 611,76 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вермоин () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 595,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың, Тайынша аудандары жеріндегі көл. Қиялы ауылынан 11 км қазаншұңқырда орналасқан. Теңіз деңгейінен абсолюттік биіктігі 135,6 м. == Гидрографикасы == Ауданы 267,36 км2, ұзындығы 42,9 км, ең енді жері 12,5 км, орташа тереңдігі 1,5 м, ең терең жері 3,1 м, су жиналатын алабы 10900 км 2. Түбі лайлы, балшықты қалыңдығы метрге жетеді. Көлге Шағалалы өзені құяды. Қазіргі кезде негізінен ағынсыз, тек суы мол жылдары Ақбас көліне қарай ағын байқалады. Суының минералдығы көктемде 0,6 0,8 г/л, жазда 0,9 1,0 г/л, қыста 2,0 2,5 г/л. == Жағалау сипаты == Көл айдынының 60-70%-ын қамыс, құрақ, тағы басқа су өсімдіктері жайлаған. Батыс және солтүстік жағалары жарқабақты, биіктігі 4-7 м, шығыс және оңтүстік жағалары жайпақ, айналадағы ортамен тұтасып кеткен. Оңтүстік жағалауы батпақты. Суы шаруашылық мұқтаждықтарға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аққайың ауданы көлдері Санат:Тайынша ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері 
'''Виатодуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 027 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 505,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 280,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вила-Боа (Барселуш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 906,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Божий. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вила-Шан (Эшпозенде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 169,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вила-Кова (Барселуш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Халық тығыздығы 192,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вила-Кова (Фафе)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 098 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 490,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 848 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 624,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вила-Нуне''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вила-Сека (Барселуш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 209,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Шаған''' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты аумағы және Абай, Бесқарағай аудандары жерімен ағады. ==Бастауы == Сарыарқаның шығысындағы Ханшыңғыс жотасының батыс беткейіндегі бұлақтардан басталып, Шаған ауылы тұсында Ертіс өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 295 км, су жиналатын алабы 25,4 мың км2. Аңғары жоғарғы бөлігінде тар шатқалды, төменде кең, жазық. Жағасы көбінесе тік жарлы. Қар және жер асты суымен толығады. Басты саласы Ащысу. Көктемде тасып, жазда ағыны таулы бөлігінде ғана сақталады, жазықта қарасуларға бөлініп қалады. Қарашада қатып, сәуірдің басында мұзы түседі. Көп жылдық орташа су ағымы 3,9 м3/с, лайлылығы 50 200 г/м3. Мал, егін, шабындық суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''Вила-Верде (аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 813 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 191,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Паиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 782,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вилар () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вилар-Шан () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 34 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-де-Бору құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 170 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Паю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
(Барселуш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Виларинью (Вила-Верде)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 254,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Иоанн. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
''Шағатай ұлысы'' '''Шағатай ұлысы''' Шыңғыс ханның екінші ұлы Шағатай билік құрған әкімшілік аймақ. Шыңғыс хан Орталық Азиядан жаулап алған жерлерін төрт ұлының (Жошы, Шағатай, Үгедей, Төле) үлесіне бөліп бергенде Шағатайға Әмудария, Сырдария, Мауераннахр, Жетісу, Іле, Шығыс Түркістан (бұрынғы Батыс Ляо мемлекеті негізінде) жерлері тиді. Ұлыс орталығы әр жылдары Алмалық, Қиялық, Карши, Ақсу қалалары болды. Шағатай ұлысының халқы отырықшы және көшпелі екі бөлімнен құралды. Отырықшы Мауераннахр аумағын империя орталығынан тағайындалған Махмұт Ялавач, кейіннен оның ұлы Масуд Бек басқарды. Көшпелі шығыс жағы тікелей Шағатай әулетінің билігінде болды. 1229 жылы Үгедей ұлы хан тағына отырысымен Үгедей ұлысы іс жүзінде Шағатай ұлысына біріктірілді. 1242 жылы Шағатай өлгесін оның өсиеті бойынша немересі Қаракүлік (Мутугеннің ұлы) таққа отырды. 13 ғасырдың орта тұсындағы Шыңғыс хан империясындағы саяси жағдай және ұлыс билігіне кім келуіне байланысты Шағатай ұлысы аумағы үнемі өзгеріп отырды. 1224 1346 жылдары аралығында Шағатай ұлысына осы әулеттен шыққан 23 хан (Шағатай, Қаракүлік, Есенмөңке, Эрхунехатун, Алгуй, Мүбарак-шах, Барақ, Нықпай, Бөкетемір, Дува, Қоншық, Талбұға, Есенбөх, Кебек хан, Елжигдэй, Дуватемір, Тармашырын, Божан, Жанкешті, Әлисұлтан, Есентемір, Торалшытемір (Мухаммед және Қазан) билік құрды. Тек 1330 46 жылы ғана 10 хан алмасты. ==Тақ үшін талас== Тақ таласы салдарынан 1346 жылы Шағатай ұлысының билігіне Шағатай әулетінен шықпаған Қазаған ноян келіп, 1358 жылға дейін биледі. 1259 60 жылы Шыңғыс хан империясы ұлы ханының тағы үшін Құбылай мен Арық бұғаның арасында болған соғыста екіншісі жеңіліп, Шағатай ұлысының жеріне ауып келуіне байланысты Шағатай ұрпақтары екіге бөлінді. Осы кезде Орталығы Азияда тарих төріне Үгедейдің немересі Хайду шықты. Ол Құбылай билігін мойындамай 30 жыл бойы күресті. 1269 жылы ол Орталығы Азиядағы Моңғол ұлыстары өкілдерінің біріккен құ-рылтайын шақырып, империяны таратты (қ. Талас құрылтайы). Өзі Шағатай ұлысында билікке келді. Оның құрған мемлекеті Хайду ұлысы атанды. Дегенмен, Барақ бастаған Шағатай ұрпақтары Мауераннахрдағы билігін сақтап қалды. Хайду өлгеннен кейін оның ұлысында тақ таласы қайта басталды. Дува ханның тікелей көмегімен Хайдудың тұңғыш ұлы Жапар Емілде билікке келді. Бірақ билікті ұстап тұра алмаған Хайдудың ұрпақтары көп ұзамай Дуваның билігін мойындауға мәжбүр болды. 1307 жылы Дува қайтыс болғаннан кейін Алмалыққа жақын Себкун қаласында оның ұлы Қонжық таққа отырды. Бір жылдан кейін ол да қаза тауып, билік Үгедей ұрпағынан тарайтын Тәлікке өтті. Мұсылман дініне шын берілгені үшін Қызыр ата атанған Тәлік Дува ұлдарына қысым көрсетті. Ақыры Кебек бастаған Дува ұлдары Тәлікті өлтіріп, Есенбұқаны хан сайлады. 1318 жылы Есенбұқа өлгеннен кейін Кебек хан тағына отырды. Ол астананы Іледен Мауераннахрдағы Нахшеб қаласына көшіріп, Карши деп аталатын хан ордасын тұрғызады. Онда ол ақша реформасын жүргізіп, күміс ақша (динар), теңге (хар-хем) соқтырды. Кебек тұсында Самарқандта “Түмен” (он мыңдық) деп аталатын аймақтар, ал Қашғарда “Орчин” деп аталатын кіші өлкелер құрылып, оларды түркі-моңғолдан шыққан жергілікті ақсүйектер басқарды. Кебек хан пұтқа табынды, бірақ ислам дінінің таралуына қарсы болмады. Сондықтан оның ұрпақтары мұсылмандыққа бет бұрды. 1333 жылы Шағатай ұлысының билеушісі Тармашырынның ордасында болған ибн Баттута Шағатай ұлысын әлемнің төрт ұлы мемлекетімен (Қытай, Үндістан, Иран және Өзбек хан билігіндегі Алтын Орда) тең дәрежеде қарым-қатынас орнатқан мемлекет деп көрсеткен. Шағатай ұлысында, жалпы түркі-моңғол ұлыстары көлемінде отырықшы мәдениетті жақтайтын және күштің қолдауымен көшпелі мемлекет құ-руды жақтайтын екі бағыт болды. Дува, Кебек, Тармашырын бастаған топ бірінші бағытты қолдады. Қала тұрғызды, әкімшілік және ақша реформасын жүргізді. Олардың бұл бағыты әрдайым көшпенділікті қолдайтын екінші бағыттағылардың қарсылығына ұшырап отырды. Ирандағы Хулагу мемлекеті мен Алтын Ордада негізінен отырықшылық салты басым болса, Шағатай ұлысы екінші бағытты қатаң ұстады. Қаракүлік, Есенбұға, Хайду қатарлы тұлғалар көшпелілік бағытты қолдады. Бұл қайшылықтар ақыры Шағатай ұлысын 1346 жылы Шығыс және Батыс деп екіге бөлді. Олардың шекарасы Балқаш көлі арқылы өтті. Мауераннахрға сүйенген батыс бөлімі біраз уақыт Шағатай ұлысы атын сақтады. Әйгілі шағатай тілі осы өңірде дүниеге келді. Ал шығыс бөлімі бұрынғы моңғол атауын сақтап, “Моғолстан” атанды. Оның орталығы Жетісуда болды. Қазақ халқының, Қазақ мемлекетінің қалыптасуына Шағатай ұлысы, Моғолстанның қосқан үлесі зор. Біріншіден, аталған мемлекеттер Қазақстанның оңтүстік-шығыс аймақтары аумақтарында құрылды. Екіншіден, кейіннен қазақ халқының құрамына кірген үйсін, дулат, қаңлы, албан, суан, қоңырат, найман, жалайыр тайпалары аталған мемлекет халқының негізгі тобын құрады. Шағатай ұлысы бар жоғы 122 жыл (1224 1346) салтанат құрып, тарих сахнасынан кетті. ==Әдебиеттер== *Пищулина К.А., Юго-Восточный Казахстан середине 14 начале 16 вв., ауылы 1977; Караев О., Чагатайский улус, Государство Хайду, Моголстан, Бишкек, 1995; Мухаммед Хайдар Дулати, Тарих-и Рашиди, ауылы 1999; *Энхчимэг Ц., Монголын Цагаадайн улс, У.-Б., 2006. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Виласа (Брага)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 373,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вилела (Амареш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вилела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 674 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 161,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Вимиейру (Брага)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 402,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Виньош (Фафе)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 315,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Варзеа (Барселуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 648 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 566,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Агуаш-Санташ () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Авидуш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 746 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 759,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Абамбреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шағын бизнес''' ешқандай монополистік бірлестікке кірмейтін және экономикада монополияға қатысты бағынышты рөл атқаратын жеке меншіктегі ұсақ және орта кәсіпорындардың қабылданған жиынтық атауы. Дамыған елдерде сыртқы экономикалық байланыстардың негізгі бөлігі Шағын бизнестің үлесіне тиеді. Елімізде 20 ғасырдың 90-жылдары белсенді түрде жүргізілген жекешелендіру үдерістері шағын кәсіпкерліктің қалыптасып дамуына жол ашты. Республикада Шағын бизнестің дамуы экономиканың ойдағыдай реформалануы бірі болып табылады. Кәсіпкерлер табы нарықтық дамудың ажырағысыз нышаны, экономикалық қатынастардың дербес субъектісі. Шағын кәсіпкерлік секторы бірқатар әлеуметтік атқарымдарды орындайды, олардың қатарына жұмыспен қамтылу, әлеуметтік шиеленісті бәсеңдету және нарықтық қатынастарды жатады. Шағын бизнесті шағын кәсіпкерлік деп те атайды. Республикада шағын кәсіпкерлік тиімді нарықтық экономиканың дамуы үшін құрылымдық түзуші фактор ретінде маңызды рөл атқарып отыр. Ол бәсекелі ортаның дамуына жол ашты, нарықты тауарлармен және көрсетілетін қызметтермен молықтырды, халықтық кәсіпшілікті жаңғыртты, жергілікті билік органдарының экономикалық базасын нығайтты, ауылдардың, шағын және орта қалалардың дамуына септігін тигізді. Шағын кәсіпкерліктің артықшылығы жұмсалған күрделі қаржының тез өтелуі, өндірушілердің аймақтық нарыққа бағдарлануы, сұранымның өзгеруіне жедел икемделу, жұмыспен қамтылудың өсуі. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы жүргізіп отырған саясаттың негізгі бағыттарының бірі Шағын бизнесті дамыту. Осыған орай Қазақстан Республикасы Елбасы Н.Назарбаев арнаулы Жарлығымен (31.12. 1998) “Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың 1999 2000 жылдарға арналған бағдарламасы” бекітілді. Бағдарламаның мақсаты шағын кәсіпкерлікті тұрақты түрде дамыту, оның экономиканың басым секторларындағы үлесін ұлғайту, жұмыс орындарын, бәсекелі ортаны жасау, қоғамның орта табының негізі ретіндегі меншік иелерінің бұқаралық жігін қалыптастыру. Шағын кәсіпкерлікке және инвестиц. қолдау көрсету бағдарламаның негізгі шараларының бірі болып табылады. 2000 жылы шағын кәсіпкерлік субъектілеріне берілген несиенің жалпы сомасы 86,1%-ға көбейіп, 74,2 млрд. теңгені құрады. Соңғы жылда республикада Шағын бизнес саны еседен астамға көбейді. Бұл орайда қызметтің мына түрлерінде шағын кәсіпкерліктің өсу қарқыны жоғары болып отыр: “құрылыс” есе, “сауда, автомобиль, тұрмыстық бұйымдарды, жеке тұтыну заттарын жөндеу”, “кен қазу өнеркәсібі” 2,3 есе, “көлік пен байланыс” 2,2 есе. Шағын бизнес кәсіпорындары санының жедел қарқынмен өсуі жалпы алғанда өнеркәсіпте (174,8%), балық аулау мен балық өсіруде (181,9%), мейманхана және мейрамхана бизнесінде (168,9%), білім беруде (182,2%), денсаулық сақтауда және әлеуметтік қызметтер көрсетуде (180,2%) байқалып отыр. 2001 05 жылы Шағын бизнес кәсіпорындары шығарған өнім көлемі ағымдағы бағамен есептегенде 3,4 есе көбейді. Аймақтық тұрғыда өнім шығару көлемінің жартысына жуығы дерлік Алматы мен Астана қалаларының үлесіне тиеді: 47,1%. Астана қаласының үлесі соңғы жылда 9%-дан 15,8%-ға дейін көбейді. Мұндай өсім Атырау (4,3%-дан 7,2%-ға), Қызылорда (3,1%-дан 4,0%-ға) облыстарында да байқалды. 2000 06 жылы Шағын бизнес істейтін жұмыскерлердің саны 1,5 еседей көбейіп, 538,7 мың адамға жетті. 2000 04 жылы олардағы жұмыскерлердің жалақысы 2,1 есе көбейіп, 16662 теңге болды. 2004 жылы ең жоғары жалақы кен қазу өнеркәсібіндегі шағын кәсіпорындарда байқалды: 60604 теңге, сондай-ақ құрылыста 32025 теңге; қаласы Шағын кәсіпорын. == Дереккөздер == Санат:Экономика Санат:Бизнес 
'''Абрейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Адеганья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Агробон''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.53 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Агрошан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Агиейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Катарина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ала () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Алфайан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фе құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2016 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Алгозинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,75 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Алгозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шағырай үстірті''' Мұғалжар тауының қиыр оңтүстігіндегі үстірт. == Географиялық орны == Ақтөбе облысының Байғанин және Шалқар аудандары жерінде орналасқан. Үстірт солтүстікке қарай 135 км-ге созылып жатыр. Ені 55 км-ге жетеді. Абсолюттік биіктігі солтүстік бөлігінде 310 м. == Геологиялық құрылымы == Шағырай үстірті палеогеннің құм, саз, құмтас, конгломерат тау жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Оңтүстік-батыс, батыс беткейлері Шаған өзені аңғарына қарай тік жарлы (190 м) болып тірелген. Шығысының үстіртті бедері түйетайлы. Оңтүстік бөлігінде Шарқұдық тауаралық өткелі орналасқан. Үстірттің тік келген батыс бөлігінде Қожаберген, Шарқұдық, тағы басқа аласа таулар кездеседі. Қиыр оңтүстігінде Доңызтау кемері, батысында (Шаған өзенінің батыс беткейі) Шошқакөл бұйраты жатыр. Сай-жыралармен тілімденген шығысы жазық. Онда Үлкен Борсыққұм құмды алабымен шектелген. Үстірттің шатқалды келген тұстарында бұлақтар (Аяққұдық, Ақбұлақ, тағы басқа) мен қыстаулар (Ақши, Қожаберген, тағы басқа) жайласқан. Шағырай үстірті мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары Санат:Шалқар ауданы таулары 
'''Алваредуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Алвитеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Амеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Амендоейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 490 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ангейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Аркаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Аргозелу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ассареш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Атенор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Авантуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
''Қызылорда облысы'' '''Шағырлы 1''', қамалдар. Қызылорда облысы Қазалы ауданы Жосалы станциясының оңтүстік- батыс жағында 155 км жерде Шағырлы орналасқан. Зерттеу жұмыстарын 1946, 1957 жылдары Хорезм экспедиция (жетекшісі С.П. Толстов) жүргізді. Қамал тік төрт бұрышты, аумағы 50-55 м, дуалының биіктігі м. Оның үстінде жасақтар тұратын екі қатар қорғаныс шебі бар. Дуалдың астыңғы жағы пахса мен шикі кірпіштен қаланған. Шағырлы қамалы 1-қамалдың оңтүстік-батыс жағында км жерде. Құрылыс жүйесі дөңгелек күмбезге ұқсас. Пахсадан тұрғызылған. Аумағы 15 м. Қамалдардан теріп алынған қыш құмыралардың және темір пышақтың сынығына қарағанда Шағырлы 1, б.з.б. ғасырдың аяғында салынған. ==Сілтемелер== *Қызылорда *Қазалы *Қамалдар ==Пайдаланылған әдебиеттер== Санат:География 
'''Авеланозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Авеледа (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Авидагуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 19 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Азиньозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Асорейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Бабе (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Багейше''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Барсел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Басал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 19 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
''Шығыс Қазақстан облысы'' '''Шайжүнісов Жақия''' (1914, қазіргі Семей облысы Абай ауданы Құлменді ауылы 2.9.1983, Семей қаласы) ұстаз, Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі (1961). Руы Арғын Тобықты. 1953 жылы Семей педагогикалық институтын бітірген. 1933 жылдан 1938 жылға дейін Семей облысындағы Көкпекті балалар үйінде оқу ісінің меңгерушісі, 1938 жылдан демалысқа шыққанша осы балалар үйінің директоры болды. Шайжүнісов басқарған тәрбиешілер ұжымының тәжірибесі республикалық деңгейде насихатталды. Шайжүнісов Социалистік Еңбек Ері, Ленин ордені, “Құрмет белгісі” ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталған. Қазір Көкпекті ауданының орталығы Көкпекті ауылындағы қазақ орта мектебіне Жақия Шайжүнісовтың есімі берілген. ==Сілтемелер== *Семей *Өскемен *Ғылым ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар еңбек ерлері 
'''Белвер''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 42 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Бенльевай''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Борнеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Боса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Бруньозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Брусо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Бурга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 12 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кабанелаш (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 469 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сафуан Шаймерденов''' (15 сәуір 1922 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы, Пресновский ауданы (қазіргі Жамбыл ауданы), Аманкелді ауылы 23 ақпан 2007 жыл, Алматы) жазушы, драматург, Қазақстан Республикасының халық жазушысы (1992). == Өмірбаяны == Орта мектепті бітіргеннен кейін мұғалімдік қызмет пен Пресновский ауданының комсомол комитетінің хатшысы қызметтерін қатар атқарды. 1943-1945 жылдары -Солтүстік Қазақстан облысы “Ленин туы” газетінде әдеби қызметкер болып жұмыс істеді. 1943-1945 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы «Ленин туы» газетінде әдеби қызметкер болып жұмыс атқарды. 1945 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі ҚазҰУ) филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1950 жылы үздік дипломмен бітіріп, Қарағанды облысы республикалық жастар газетінде тілші болып еңбек жолын жылы С.Шаймерденов алдымен «Әдебиет және искусство» журналының, одан кейін «Мәдениет және тұрмыс» журналының бөлім меңгерушісі қызметін атқарды. Сонымен қатар шығармашылық жұмысты қатар алып жүрді. Кейін Қазақстан Жазушылар одағының проза секциясының меңгерушісі қызметінде болып, 50-жылдардың ортасында «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы лауазымына тағайындалды. Одан әрі Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы болып сайланды. 1970-1975 жылдары Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің репертуарлар коллегиясын басқарды. 1976 жылдан бастап тек шығармашылықпен айналысты. Сафуан Шаймерденов 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасына қатысқан қазақ жастарын қорғап, батылдық көрсетіп сөз сөйлегендердің бірі болды. Халық жазушысы шетте тұрып, болып жатқан жағдайды көріп, үнсіз қала алмады. 1987 жылы 23 мамырда Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Г. Колбин қатысуымен өткен Қазақстан Жазушылар одағының пленумында 38 минутқа созылған жарқын да батыл баяндама жасап, шындықты ашып айтып, азаматтық ерлік көрсетті. Бұл баяндамада қоғамдағы өзекті мәселелер мен өткір сұрақтар көтерілді. 2007 жылы 23 ақпанда Алматы қаласында қайтыс болды == Шығармашылығы == Сафуан Шаймерденов алғаш рет 1950 жылы республикалық мерзімді баспасөз беттерінде әңгіме жанрында шығармалар басып шығарды. «Болашаққа жол» атты алғашқы романы 1953 жылы жарық көрді. Бұл туынды кейін «Инеш» деген атпен орыс тіліне аударылып, сол кездегі жастар арасында үлкен қызығушылыққа ие болды. Осы шығарма жаңа бастап жүрген авторды көркем әдебиеттің шыңына көтерді. Шығармада қазақ әдебиетінде алғаш рет соғыстан кейінгі Алматыдағы профессорлар, оқытушылар мен студенттер өмірлеріне қатысты тақырыптар ашылып, сол кездегі жастардың рухани дамуы мен ұлттық қалыптасу процесін көрсетеді. Студенттік қарым-қатынас тарихы барлық уақытта өзекті болып келеді. Одан кейін көркемдігі жоғары повестер тізбегі: «Мінез» (1960), «Мезгіл» (1964), «Таныс көрші» (1965), «Қарғаш» (1967), «Жыл құсы» (1969), «Ит ашуы», (Марғау) (1970), «Сыбызғы сазы» (1971), «Бір таба нан» (1971), «Қол таңба» (1971), «Қыран қияға самғайды» (1971), «Мені қалай үйлендірмек болды» (1971), «Жел серуені» (1971), «Алтын сағат» (1971), «Қоламтағы арман», «Өмір нұры» (1972), «Желдің екпіні» (1977), «Мәжнүн тал» (1980), «Әдеби толқындар» (1985), «Ағалардың алақаны» (1987), балаларға арналған шығарма «Жанар мен Данар» (1964), «Шалдуар», «Оқығанның көзі ашық», «Алма неге Инет атанды», «Ақын мен бұлбұл сайраған елде» жарық көрді. Олар шетел тілдеріне оның ішінде: татар, өзбек, тәжік, неміс және тағы басқа тілдерге әлденеше рет аударылған. 1970 жылы «Өмір нұры» атты повестер цикліне тақырыбы, идеясы жағынан өзекті бір желі, бір нысанаға бағындырылған «Мезгіл», «Қарғаш», «Өмір нұры», «Ит ашуы», «Мәжнүн тал» повестері кіргізілді. «Қайдасың, Зарина?», «Әнім сен едің», «Өкіл әке», «Леп белгісі», «Халала», Дөкей келе жатыр», «Қыр гүлі», «Марғау», «Төрт бойдақ, бір қыз», «Түйе көтерген», «Аруана дүние» және «Түлкі бикеш» пьесалары көптеген қазақ театрларының сахнасында қойылып келеді. Үнді жазушысы Р. Тагордың «Күйреу», «Гәуірмақан» романдары мен «Алтын сағым» атты жарық көрген әңгімелер жинағын, Л. Толстойдың «Альберт» повесін, беларус драматургі А. Макаеноктың «Трибунал», француз композиторы Флоримон Эрвеның, драматург Анри Мельяктың либреттосына жазылған «Мадемуазель Нитуш» (Түлкі Бикеш) комедияларын аударды. == Марапаттары == «Ерен еңбегі үшін» медалі (1959) “Жыл құсы” повесі 1974 жылы ВЦСПС пен КСРО Жазушылар одағының жұмысшы тақырыбына арналған конкурсында жүлделі орын ие болған. Р. Тагордың “Күйреу” романының аудармасы үшін 1984 жылы үшін Қазақстан Жазушылар одағының Б.Майлин атындағы сыйлығы берілді. Ағалардың алақаны”, “Әдеби толқындар” атты кітаптар үшін 1988 жылы республикалық Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығын алған. “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған 1992 жылы Қазақстан Республикасының Халық Жазушысы атағына ие болған. “Отан” ордендерімен марапатталған (1994) Петропавл қаласының Құрметті азаматы == Отбасы == Жұбайы: Багдат Кользакова (1926-2021). Балалары: Жанна (1949-2018), Дана, Саян (1953-2002), Индира == Дереккөздер == Санат:15 сәуірде туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар Санат:23 ақпанда қайтыс болғандар Санат:2007 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО жазушылары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:XX ғасыр жазушылары Санат:XXI ғасыр жазушылары Санат:XXI ғасыр драматургтері Санат:XX ғасыр драматургтері Санат:КСРО драматургтері Санат:Қазақстан драматургтері Санат:КСРО аудармашылары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:XX ғасыр аудармашылары Санат:XXI ғасыр аудармашылары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Отан орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері құрметті азаматтары 
'''Калвелье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кандеду (Виньяйш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 18 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кандозу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каравелаш (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Карданья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каррагоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Карразеду (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Сесилия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 19''' Григориан күнтізбесінде жылдың 139-шы күні (кібісе жылдарда 140-шы). Жылдың аяғына 226 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == == Туғандар == 1989 жыл Әділбек Сәбитұлы Ниязымбетов, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері, Лондон олимпиядасының күміс жүлдегері 1925 жыл Малькольм Икс, афроамерикандық мұсылмандардың көшбасшысы == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:19 мамыр 
Шайтан '''Шайтан'''— діни танымда Құдайдың қаһарына ұшыраған, адамды азғырып аздыратын, өзімен бірге тозаққа әкетуді мақсат ететін пері. Шайтан оттан жаратылған, Ібілістің бұйрығын орындаушылар. Басты сипаттары тәкаппарлық, өзімшілдік, көре алмаушылық, менмендік. Құдайға көп құлшылық етуінің арқасында баста періштелік дәрежеге жеткен, еткен қарымына орасан зор ғылым мен білімді иеленіп, періштелерге сабақ берген. Соңында осынша терең біліміне мастанып, топырақтан жаратылған Адам атаға сәжде жасамаймын деп Алла әмірінен бас тартып, лағнет қамытын киген, тозақ отына күю жазасына кесілген. Адам баласына тек дұшпандық ойлайды, бірақ оның дұшпандығының өзі Рахымды Құдайдың құдіретімен адамның рухани толысуына қызмет етуі мүмкін. Яғни, адам баласы Шайтанның әрекетіне қарсы күресудің арқасында рухани дамиды. Ібіліс Құдайдан бұл дүниеде мәңгі өмір сүруді, адам баласының ойына араласып, аздыру мүмкіндігін сұрап алған. Құран Кәрімнің Исра сүресінің 62-аятында Шайтан «Адам ұрпақтарын хақ жолдан тайдырып, түп-тамырымен құртамын. Тек біраз құлдарыңды ғана азғыра алмаймын» дейді. Әрбір адамның бойында періштесімен қатар өзінің Шайтаны болады. Шайтан адамның бойындағы нәпсілік құштарлықтарын қоздыру арқылы әрекет жасайды, күнәлі істерге бастап, құлшылығына кедергі жасайды, адамды түзу жолдан тайдыруға, сөйтіп, түбінде тозаққа түсуге итермелейді. «Мен адам ұрпақтарын алдынан, артынан, оңынан, солынан келіп, азғырамын. Ей, Раббым, сен өзіңнің құлдарыңның көбін, берген нығметтеріңнің қадірін біліп, шүкіршілігін қылатындардың қатарынан таппайсың» (әл-Ағраф сүресі, 17-аят) деген Шайтаннан пана табудың жолы Алла есімін көп еске алып, зікір ету. ==Тағы қараңыз== *Құдай *Ислам *Дін ==Дереккөздер== Санат:Дін Санат:Ислам 
'''Карвальяйш (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Карвисайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 882 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Карсан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 525 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 19 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каштаньейра (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каштаньейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каштеду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
(Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каштеланш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Зенан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Каштрелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шайхиев Асқар''' Тастайұлы (15 тамыз 1963, Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы Қызылтаң ауылы мамыр 2000, Орал қаласы) палуан, халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1988), Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері (1989). Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1986).Бапкері Б.Қуанышов. Қазақстан және халықаралық турнирлердің жеңімпазы. КСРО чемпионы (1989, Алматы) және екі рет күміс жүлдегері (1987, Ташкент, 1988, Омбы). Әлем кубогының иегері (1988, Токио, Жапония). Әлем чемпионы (1989, Нью-Йорк, АҚШ). Спортшылық жолын аяқтағаннан кейін Шайхиев Батыс Қазақстан облыстық ОРМБЖМ-де дзюдо күресінен жаттықтырушы, кейіннен Батыс Қазақстан облысының дзюдо федерациясының атқарушы директоры болды. 2003 жылы Шайхиевтің атынан таэквондо спорт клубы құрылып, содан бері жыл сайын оқушылар арасында республикалық деңгейде таэквондодан жарыс өтеді. == Дереккөздер == Санат:Алфавит бойынша самбошылар Санат:КСРО самбошылары Санат:Қазақстан самбошылары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 483 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Седайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 18 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Селаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сережайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шасин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сикору''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кобру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Коэльозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шақша''' насыбай салуға арналған құты. Дәстүрлі қазақ қоғамында Шақша сиыр немесе ешкі мүйізінен жасалған. Ондай Шақшаның екі шеті қақталған күміспен көмкеріліп, бетіне күміс шегелер қағылған. Түбі мен қақпағы күмістен жасалады. Қақпағының бір шетінен ауыз қалдырып, оған тығын шынжырмен жалғастырып бекіткен. Қазақ шеберлері Шақша жасауға сан алуан материалдарды пайдаланып келді. Қазіргі уақытта Шақша орнына шыны, пластмасса, тағы басқа түрлі құтылар пайдаланыла береді. Бүгінгі күні зергерлер классикикалық Шақша түрлерін тек сувенир түрінде шығаруда. ==Сілтемелер== *Насыбай *Темекі *Құты ==Дереккөздер== Санат:Құралдар 
'''Конштантин () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кортисуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Николай Чудотворец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Коружаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 22 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Куропуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Дейлан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Донаи''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Дуаш-Игрежаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Эдрал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Эдроза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Эдрозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
Шалкиіз жырау '''Шалкиіз Тіленшіұлы''' (1465 1560 жылы ш.) жырау, орта ғасырлардағы қазақ поэзиясының көрнекті өкілі. Шалкиіз жас кезінен-ақ ер жүрек жауынгер әрі талантты жырау ретінде даңққа бөленді. Жігіттік шағы Ноғай ордасындағы Мұса бидің маңайында өткен. Кейіннен Ұлы Орданың әміршісі, Мансұрұлы Темір бидің және ноғайлы Жүсіп бидің төңірегінде, өмірінің соңғы кезін қазақ ханы Хақназар маңында өткізді. Жырау туындылары әсерлі, өткір, аз сөзге көп мағына сыйғызған сұлу сазды көркемдігімен ерекшеленеді. Оның шығарм-нан ортағасырлық қарапайым көшпелілердің өмірі туралы нанымды, моральдық, этикөлі түсініктер көрініс тапқан (“''Асқар, асқар, асқар тау…''”, “''Қоғалы көлдер…''”, “''Арғымақ ару аттар…''”, “''Ор, ор қоян, ор қоян…''”, тағы басқа). Шалкиіз шығармаларында ерлік рухқа, асқақ романтикаға толы жырлар да жеткілікті. “''Алаштан байтақ озбасы…''”, “''Жапырағы жасыл жаутерек…''”, “''Ер Шобан''”, тағы басқа). Шалкиіздің халық арасына ең көп тараған шығармалары “''Би Темірге айтқаны''”, “''Би Темірді қажы сапарынан тоқтатуға айтқан''” толғаулары. Ол ертедегі қазақ поэзиясының өлең өрнегін байытқан ақын. Шығармалары алғаш 19 ғасырдан қағаз бетіне түсе бастады. Қазан төңкерісіне дейін орыс және қазақ тілдерінде 1875 жылы “''Записки Оренбурского отдела Императорского Русского географического общества''” жинағында жарияланған. Кейін аталған жинақта (1885), “''Астраханский вестник''” газетінде (1893, 1916), Ы.Алтынсариннің “''Қырғыз (1879, 1906), т.б. жинақтарда, ал Кеңес дәуірінде “''Ертедегі әдебиет нұсқалары''” (1967), “''Алдаспан''” (1971) “''15 18 ғасырлар қазақ поэзиясы''” (1982), “''Бес ғасыр жырлайды''” (1984) жинақтарында жарық көрді. '''Шалкиіз жырау''' (1465-1560) ақын, жырау, батыр. Шалкиіз туындылары орыс тіліне аударылған бірі. Оның шығармашылығын сол дәуірдегі орыс оқымыстылары мен зерттеушілері жоғары бағалаған. Темір биге айтқандары әртүрлі жинақтар мен басылымдарда бірнеше мәрте басылды. Жыраудың қазақ көне әдебиетіндегі орны ерекше. Шалкиіз жырау ғүмырының көп бөлігін Ноғай ордасының билеушісі Темір бидің қол астында өткізеді. Турашылдығымен, әділдігімен, даналығымен ел алдында беделді болады. Өмірінің соңғы жылдарын Хақназар хан тұсындағы Қазақ мемлекетінде өткізеді. ==Сыртқы сілтемелер== Malimetter.kz Шалкиіз Тіленшіұлы реферат (қазақша) == Тағы қараңыз == *Жыр *Бұқар жырау *Тәттімбет ==Әдебиет== *Харузин ауылы Киргизы Букеевской Орды, М., 1889; *Мағауин М., Шалкиіз жырау Тіленшіұлы. Жин.: Тіл және әдебиет мәселелері, ауылы 1965; *соныкі, Қобыз сарыны, ауылы 1968. == Дереккөздер == Санат:Қазақ жыраулары Санат:1465 жылы туғандар 
'''Эрведоза (Виньяйш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Эшпаданеду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Эусизия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фелгар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фелгейраш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 438 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Феррадоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Феррейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фонти-Лонга () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фрадизела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шалқар артезиан алабы''' Арал теңізінің солтүстігіндегі жер асты суы бар өңір. Ол солтүстігінде Мұғалжардан басталып, оңтүстікте Арал мен Үстірт жотасына келіп тіреледі. Шалқар Артезиан Алабы ауылы ауылында әрқайсысының қалыңдығы 100 120 м-дей болатын және жоғарғысы полеогеннің, төменгісі бордың құмды шөгінділерінде қалыптасқан арынды және арыны төмен сулы қабаттар орналасқан. Үстіңгі (палеоген) сулы қабат 150 200 м, астыңғысы (бор) 300 600 тереңдікте. Су арынының күші өте зор, қазылған ұңғымалардан су шапшып өздігінен төгіледі. Әр ұңғыманың тәуліктік су өнімі қабаттардың үстіңгісінде 500 1200 м³. Судың минералдылығы Мұғалжар маңында г/л, алаптың ортаңғы жағында г/л, Арал маңында г/л. Үстіртке таяу жерде Базай, Аққұлқы газ кендерінің маңында астыңғы сулы қабаттың минералдылығы 10 15 г/л, үстіңгі қабатта 60 75 г/л. Шалқар Артезиан Алабы ауылының тұщы және аздаған ашқылтым суының табиғи қоры 300 км³-ден астам. Одан жылына 450 480 миллион м³ су алып, жер суаруға, елді мекендерді тұщы сумен қамтамасыз етуге болады. ==Сілтемелер== *Артезиан ==Дереккөздер== Санат:Артезиан алабы Санат:Арал теңізі 
'''Франку (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 302 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Франса (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фрешаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фрейшеда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фрейшиел''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 821 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Фрезулфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Жебелин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Женизиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Жимонде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шалқар ауданы''' Ақтөбе облысының орналасқан бөлініс. == Географиялық орны == Батысында Байғанин, Мұғалжар, солтүстігінде Әйтеке би, Ырғыз, шығысында Қызылорда облысының Арал ауданымен, оңтүстігінде Өзбекстанның Қарақалпақстан автономиялық республикасымен шектеседі. Алғашында 1921 жылы аудан болып құрылған. 1922 жылы аумағында болыс кіретін уезд, 1924 жылы 20 болысы бар аудан, 1932 жылы Ақтөбе облысы құрылғанда Шалқар ауданы болып құрылды. Жер аумағы 62,2 мың км2. Орталығы Шалқар қаласы. == Жер бедері == Облыстың 26,6%-ы аумағын алып жатқан Шалқар ауданының жер бедері әр қилы келген. Мұғалжар тауының оңтүстік жалғасы саналатын солтүстік, аласа таулы, Бұл өңірінде Мұғалжар тауының ең биік жері Үлкен Бақтыбай (Боқтыбай) тауы орналасқан (657 м). Одан басқа аудан аумағында бірнеше таулар және тау жұрнақтары (Екі ағайынды, 634 м, Тілепіттау, 278 м, Қарашоқы, 189 м, Ақтау, 246 м, Жақсыбұталы, 345 м, Қособа, 327 м) орналасқан. Ауданның батысын бойлай Шағырай үстірті, Шошқакөл бұйраты созылып жатыр. (Қызылорда облысымен шектесетін тұсында) Алтыншоқы таулары (абсолюттік биіктігі 249 м) орналасқан. Ауданның орта тұсын Үлкен Борсық, Кіші Борсыққұм құмды алқабы алып жатыр. Бұлардан басқа шағын келген бірнеше құмды алқаптар (Қошқарата, Мойынқұм, т.б.), сорлар (Жалпақсор, Жалтыр, Тентексор, Баспансор, тағы басқа), қоныстар (Мыңжылқы, Сексеуіл, Аққолқа, Тентексор, Қабырғайтау, тағы басқа), құдықтар (Қадырмұқаш, Шиоба, Қырған, Қырғызқазған, Басбұлақ, Қосшыңырау, Көкбұлақ, тағы басқа) мен бұлақтар (Қарабұлақ, Ақбұлақ, тағы басқа), құм жағалай қыстаулар (Қандықұдық, Ақши, Тентексор, Мәжік, Құмқұдық, Текелі, Шаупай, Санаторий, Қоғалы, Жиек, тағы басқа), құрғақ арналар мен өзектер (Кеңқұдық, Терісбұтақсай, Қарасай, тағы басқа) көптеп кездеседі. Қиыр оңтүстікнде Арал теңізін жағалай Үстірттің шығыс кемері созылып жатыр. Оның ең биік жері Бәйгебекмұрын мүйісі (209 м). Сайлы-жыралы, бұйратты-құмды келген Шалқар ауданы ауылы ның жер қыртысының да геологиялық тұрғысынан қалыптасу тарихы әр қилы. Мұғалжар тауы мен батысының қырқалы, бұйратты, үстіртті келген өңірі кембрийге дейінгі және палеозой эраларының кварциттерінен, кристалды гнейстерінен, граниттерінен түзілген. Ауданның орта тұсы пермь жүйесінде қалыптасқан тау жыныстарынан тұрады. Жалпы аудан жері бірнеше тектоникөлі көтерілімдерге ұшыраған. Нәтижесінде ежелгі қыртыстарды палеоген жүйесінің шөгінділері жапқан. Жер қойнауынан темір кентасы, газ (Бозой, Қызылой) тас көмір (Көкбұлақ), құрылыс материалдары барланған. Олардың кейбіреулері өндіріледі. == Климаты, топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Ауданның климаты тым континенттікөлі Қысы суық, қар жамылғысы жұқа, боранды. Қаңтар айының жылдық орташа темп-расы қиыр оңтүстікте –10 12°С, солт-нде –14 16°С, шілденікі 24 26°С. Жауын-шашының жылдық орташа мөлшері 150 200 мм. Аудан өте қуаң шөл және шөлейт белдемде оның топырақ жамылғысының құ-нары да төмен. Негізінен бозғылт қоңыр топырақтан (солтүстігінде) сұрғылт, құмайтты сұр және сор топырақтар (оңтүстігінде) басым. Онда астық тұқымдас шөптесін аралас жусан, бұйырғын, күйреуік, шытыр, жантақ, жыңғыл, тобылғы, сексеуіл өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, ақбөкен, қарақұйрық, жабайы шошқа, сарышұнақ, аламан, тағы басқа тіршілік етеді. Құстардан Қазақстан Қызыл кітабына енген бүркіт, дуадақ, жарғақ, жануарлардан шұбар күзен, өсімдіктерден қау, сүттіген кездеседі. == Өзен-сулары == Аудан жерінің солтүстігінен Ырғыздың саласы Шетырғыз (195 км) өзені ағып өтеді. Одан басқа Балғасын (73 км), Қауылжыр (142 км), Тебенсай (135 км) салалары ағады. Батысындағы Шағырай үстіртінің батыс бойымен Шаған өзені ағып өтеді. Жалпы, аудандағы өзендердің барлығы көктемгі жауын-шашын және қар суымен толығып, ағын түзейді де, жаз айларында құрғап, кеуіп қалады. Аудандағы көлдердің басым бөлігі тұзды және жаз айларында тартылып қалады. Ірілері: Шалқар, Қопасор, Тентексор, Лақалы, Берденсор, Мелдекөл, Тебез. Мұғалжардан басталып, оңтүстігінде Үстірт, Арал теңізіне дейінгі аумақтың жер қойнауында Шалқар артезиан алабы орналасқан. == Халқы == Ауданда халық сирек қоныстанған. Тұрғын саны: 45996 адам (2019). Халықтың км²-ге шаққандағы орташа тығыздығы 0,73 адам. Ұлттық құрамы: қазақтар (98,80%), орыстар (0,71%), басқалары (0,49%). == Ауылдық округтер == Аудандағы 33 елді мекен қалалық және 12 ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ/қала Халқы (2009) Елді мекендері Айшуақ ауылдық округі 2012 Бегімбет, Есетата ауылдары Ақтоғай ауылдық округі 915 Қотыртас, Ақтан батыр, Қорғанжар ауылдары Бершүгір ауылдық округі 2099 Біршоғыр, Сарысай, Алабас ауылдары Бозой ауылдық округі 2653 Бозой, Қаңбақты, Қоянқұлақ ауылдары Есет Көтібарұлы ауылдық округі 910 Байқадам, Алақозы ауылдары Жаңақоныс ауылдық округі 792 Аққайтым, Қопасор ауылдары Кішіқұм ауылдық округі 2106 Шілікті, Ақеспе, Қарашоқат, Шоқысу ауылдары Қауылжыр ауылдық округі 1862 Қауылжыр, Соленый, Ұлпан ауылдары Мөңке би ауылдық округі 1172 Мөңке Би ауылы Тоғыз ауылдық округі 1461 Тоғыз, Жылан, Кеңдала, Көпмола, Тасбұлақ ауылдары Шалқар ауылдық округі 922 Жылтыр, Талдықұм ауылдары Шалқар қалалық әкімдігі 26574 Шалқар қаласы Шетырғыз ауылдық округі 804 Қаратоғай, Тұмалыкөл ауылдары == Шаруашылығы == Аудан негізінен мал шаруашылығына маманданған. Шалқар ауданында 1995 жылға дейін негізінен биязы жүнді қой, сондай-ақ жылқы, сүтті, етті-сүтті ірі қара, түйе өсіруге маманданған кеңшар, мал бордақылау бірлестігі болған. Ауданда бұрынғы кеңшарлар, тағы басқа нысандар негізінде 460 шаруа қожалығы, ЖШС-і, ґК, АҚ жұмыс істеуде (2006). Ауданда егін шаруашылығының үлесі шамалы. Шалқар ауданында 2006 жылы басында ауылы шаруашылығына жарамды жер 4,6 миллион га, оның ішінде жыртылатын жері 0,1 мың га, шабындығы 35,8 мың га, жайылымы 4,56 миллион га болады. 2006 жылдың басында ауданда 85,0 мың қой мен ешкі, 8,2 мың жылқы, 8,6 мың түйе, 10,5 мың мүйізді ірі қара болды. Өнеркәсіп саласы бойынша ауданда “Жаңа дәуір”, “Алай” минералды су құю цехтары, “Тау-кен”, “Ақтөбе Жаңатас”, Біршоғыр қиыршық тас өңдеу зауыттары және вагон жөндеу шеберханасы жұмыс істейді. 2006 жылы өнеркәсіптік өнім өндіру көлемі 1007,0 миллион теңгені құрады. Әлеуметтік сала бойынша Шалқар ауданында жалпы білім беретін 44 мектеп, мектеп, спорт мектебі, балалар бақшасы бар. Денсаулық сақтау саласында ауданы емхана мен аурухана, ауылдық аурухана, амбулатория, пункт, 10 фельдшерлік пункт қызмет істейді. Шалқар темір жол станциясының амбулаторлық орталығы, “Ақниет” ЖШС-і, Шалқар қаласында “Ақбөбек” сауықтыру орталығы жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Мәдениет саласында 23 мекеме бар. Оның ішінде аудандық, ауылдық мәдениет үйі, ауылдық клуб, 12 кітапхана, ауданы тарихи-өлкетану музейі бар. Ауданда “Шалқар” және “Шежірелі өлке” газеттері шығып тұрады. Шалқар ауданы аумағында және мәдени ескерткіштер, қорғандар мен обалар сақталған. Олар: Есет-Дәрібай мазары, Тұяқбай тамы, Тоқпан күмбезі, Балғазын күмбезі, тағы басқа. == Дереккөздер == Санат:Шалқар ауданы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Гоштей''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Клаудиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Говейя () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Грижо () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ифанеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1557 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Изеда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 915 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Лагоа () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Варвара. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Лагоаса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шалқия полиметалл кен орны''' Қызылорда облысының Жаңақорған ауданы жерінде орналасқан. 1963 жылы ашылып, 1976 жылы барланған. == Геологиялық құрылымы == Кен ақұйық синклиналының солтүстік-батыс бөлігінде, жоғарғы девонның фамен шоғырының кремнийлі доломиттерінде орналасқан. Жарылыстар арқылы төрт блокқа бөлінген. Өндіруге тұрарлық кентас, ұсақ жиырылған грабен түрінде келген орталығы блокта. Сеппе, тарамша түріндегі қорғасын-мырыш кентасы күшті кремнийленген доломиттер қабатшаларында шоғырланған, қалыңдығы бірнеше метр. Жоғарғы және төменгі аталатын қабат пішінді кентас денелерінде. == Жатыс сипаты == қарай сүйір бұрышпен еңістенген кентас денелері бір-бірінен қалыңдығы ондаған бөгде тау жыныстарымен бөлінген. Кеннің негізгі қорларының шоғырлары орташа тереңдіктерде. Кенді ашық әдіспен өндіріп, қос сатылы флотация арқылы қорғасын мен мырыш концентраттарын алуға болады. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы кен орындары кендері 
'''Ламалонга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 28 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ламаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 33 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ларинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,57 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Лавандейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Линьяриш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 21 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Лодойнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ломбу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Лоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 508 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Жұмат Тұрғынбайұлы Шанин''' (1892, Желтау маңы, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы 26.2.1938, Алматы) режиссер, драматург, актер, қазақтың ұлттық профессионалды театр өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам және театр қайраткері, Қазақ АКСР-інің халық артисі (1931). Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Кедей шаруа отбасында дүниеге келген. Алғашында ауыл молдасынан оқып, ескіше хат таныды. Жас кезінен өмір теперішін көп көрсе де, Шанин ұлттық ойын-сауықтар мен ән-күйлерге ынтық болып өсті. Туған нағашысы Алтыбайдан ән салып, домбыра тартуды үйренді. Әсіресе Қоянды жәрмеңкесіне барып, халық сауыққойларының думанын тамашалау оның ой-қиялын қозғап, өнерге деген ынта-ықыласын арттырды. 1913 ж. Омбы қаласына келіп, біраз уақыт зауытта жұмыс істеді. Мұнда С.Сейфуллинмен, Н.Нұрмақовпен және Б.Серкебаевпен танысады, әрі өз бетінше оқып білімін жетілдіреді. 1915 1916 ж. бухгалтер курсында оқып бітіріп, зауытта бухгалтердің көмекшісі болып қызмет етеді. Осы жылдары алғаш рет қалалық театр спектакльдерін көреді. Бірақ көп ұзамай-ақ, патша үкіметінің жарлығымен Шанин майдан жұмысына тартылады; одан туған ауылына 1917 ж. оралды. Сол жылдан бастап Қарқаралыда, Павлодарда (1921 1922), Зайсанда (1922), Семейде (1923) және ҚазАКСР ОАК мүшесі болып, т.б. қоғамдық жауапты орындарда қызмет етті. және қоғамдық істерге белсене қатысу Шаниннің ой-өрісін кеңейтіп, кейінгі режиссерлік әрі жазушылық қызметіне игі ықпал жасады. 1920 ж. Семей қаласында «Ес аймақ» труппасын басқарды. Режиссерлік өнер жолын осы труппадан бастаған Шанин халық жыры негізінде жазылған өзінің «Арқалық батыры» мен «Қызыл сұңқарларын» (1922) қойды; сонымен қатар өзі осы аталмыш спектакльдерде Арқалық батырдың және Еркебұланның рөлін орындады. Бір бөлімді «Торсықбай» комедиясы 1925 ж. Семейдің «Таң» журналында жарияланды. Бұдан кейін ол қазіргі Қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрының директоры (1926) болумен қатар оның көркемдік жағын басқарды. Шанин Қазақстандағы тұңғыш ұлт театрының негізін салып, оны ұйымдастыруда, сондай-ақ профессионалдық тұрғыда қалыптастырып, жағынан өсу жолында зор еңбек сіңірді. Алғашқы қызметінен бастап Шанин актерлер мәдениетін көтеруге, театр жұмысын белгілі бір жоспар бойынша жүргізуге, репертуардан тәрбиелік һәм сапасы жоғары драм. шығармалардың орын алуына ерекше көңіл бөлді. Бұл мәселелер «Қазақтың мемлекеттік театры», «Мемлекет театрының артистері» (1927), «Қазақстан мемлекеттік театры» (1928), «Театр тарихынан» (1931), «Сахна техникасын меңгерейік», «Сахнада шындықты тану» (1935) атты әр жылдары баспасөз беттерінде жарияланған мақалаларында жан-жақты қарастырылып қамтылды. 1927 ж. бір топ өнер шеберлерін бастап, Мәскеу қаласында өткен этнографикалық концертке қатысады, 1932 33 ж. қазіргі Қырғыздың мемлекеттік академиялық драма театрының (Бішкек қаласы) бас режиссері болды. 1934 ж. ашылған музыкалық театрды (қазіргі Қазақтың мемлекеттік академиялық опера және балет театры) ұйымдастыруға қатысып, бірге Е.Г. Брусиловскийдің «Жалбыр», «Қыз Жібек» пен «Ер Тарғынын» қойды. Осы музыкалық спектакльдер Мәскеу қаласында өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігі кезінде жоғары бағаланды. 1936 жылға дейін осы театрдың көркемдік жағын басқарған Шанин алғашқы музыка театр өнерінің қалыптасып дамуына да мол үлес қосты. Шанин қаламынан туған күрделі «Арқалық батыр», «Шахта» пьесалары 20 ғ-дың 30-жылдары республикада жаңа ұйымдаса бастаған көптеген қазақ театрларының (Семей музыкалы драма театры, Қарағанды облысы драма театры, Шымкент облысы драма театры, Жамбыл облысы драма театры) репертуарынан орын алды. Ш. халық би өнеріне де көңіл аударып, «Киіз басу», «Қоян-бүркіт», «Өрмек», «Шашу», т.б. секілді билерді музыкалық спектакльдерде пайдаланды. А.В. Затаевич, Д.И. Ковалев пен Л.А. Хамиди Шаниннің орындауында бірқатар халық әндерін жазып алды; өз тұсынан да ән-күйлерді нотаға түсірді. Кезінде Ш. шығармашылығын Әуезов, Қ.И. Сәтбаев, Ғ.М. Мүсірепов, т.б. жоғары бағалады. 1972 ж. Шымкент облысы драма театрына және 1992 ж. бұрынғы «Южный» кеңшарына (Павлодар облысы) Шаниннің есімі берілді. 1973 ж. Қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрында «Торсықбай» және «Айдарбек» комедиясы (реж. Ә.М. Мәмбетов пен Қ.Р. Жетпісбаев), ал 1992 ж. Шымкент облысы драма театрында «Арқалық батыр» драмасы (реж. Ә.Т. Құлданов) қойылды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:1892 жылы туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар 
'''Мальядаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мармелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Марзаган () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Машкареньяш (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 670 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Матела (Вимиозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Масореш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мейриньюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 53,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мейшеду (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мильян (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Қуандық Төлегенұлы Шаңғытбаев''' (21 наурыз 1925 Қарабұтақ ауданы, Ақтөбе облысы 19 ақпан 2001) Қазақстанның халық жазушысы, ақын. Қазақстан Республикасының Халық жазушысы Қуандық Төлегенұлы Шаңғытбаев зиялы, талғамшыл, талапшыл, зергер лирик ақыны. == Өмірбаяны == 1937 жылы Қуандықтың 12 жасында әкесі Төлеген "халық жауы" ретінде он жылға айдалып кетеді. Төлегеннің ағасы Жоныс пен Қуандықтың нағашы ағасы Сауда атылады. Бала Қуандықты пионер қатарынан шығарады. Он бес жасында үздік оқыған Қуандық Алматыға келіп, Қазақтың мемлекеттік университетінің филология факультетіне оқуға түседі. Сол 1940 жылы бірінші курстың студенті Қуандықтың тұңғыш кітабы шығады. Ол кітап ұстазы Мәулен Балақаевпен (кейіннен профессор, ҚҒА бірге жазылған қазақ тілінің оқулығы болған. Алғашқы қаламақысын 16-дағы Қуандық итжеккенде жүрген әкесіне жасырын (қазыға тығып) жібереді. 1942 жылы 2-ші курстың студенті Қуандық Қазақтың мемлекеттік баспасына жұмысқа алынады (ол кезде Қазақстандағы жалғыз баспасы). Тұңғыш өлеңдерін жаза бастаған болашақ ақын Мұхтар Әуезов, Бейсембай Кенжебаев, Әбу Сәрсенбаев секілді тұлғалармен танысады. 1942 жылы Қуандық "Қазақ жүрегі" атты (кейіннен "Ар") бірінші өлең жинағын баспаға тапсырады. Сол жылы редактор Қуандыққа бастығы Бейсембай ағасы Мұхтар Әуезовтың "Абай" романының қолжазбасын редакциялауға жасырын береді. Партия орталық комитетінің адамдары кітаптың шығуына қарсы болғасын, Кенжебаев мен Шаңғытбаев "Абайды" ешкімге білдірмей жарыққа шығарады, және 1942 жылдың 26 шілдесінде "Соц. Қазақстан" газетінде бірігіп рецензия жазады. Одан кейін Бейсембай Кенжебаев бас редакторлық қызметінен "өз еркімен" кетуге мәжбүр болады, ал 3-ші курстың үздік студенті Қуандық, Нұрпейіс Байғанинге қатысты партия қауылысы шыққаннан кейін, Ақтөбеге, Байғаниннің әдеби хатшысы ретінде, кетеді. "Ар" баспадан шығалмай қалады. Және тәкәппар жас ақын (итжеккенде жүрген "халық жауының" баласы!) сол тұңғыш жинағына "Мен қазақ!" деген өлеңін кіргізеді. Сталиннің кезінде олай жазу ерлік болды. "Ар" өлеңінде Шаңғытбаев: :"Тәңірім ар, соған ғана бағынам, :Жалбарынам, жалғыз соған жалынам. :Патша тәжі жолда жатса, қайырылмай, :Теуіп өтіп, алдыңа кеп табынам", деп, жазады. "Астанадан қуғындалған талантты жас ақын үшін партияның белсенділерімен күреске қазақ тарландарының "ауыр артиллериясы" кірісті" 1943 жылы Мұхтар Әуезов Ақтөбеде жүрген Қуандықтың баспада жатқан "Қазақ жүрегі" ("Ар") кітабына алғысөзін жазады. Қаныш Сәтбаев Қуандықты 3-курстан жаңа ғана құрылған Қазақ ғылым академиясының аспирантураға экстернат етіп бірден көшіру туралы шешім шығарады, шешімге соғыс кезінде Алматыда тұрған белгілі ғалым С.И. Малов қол қояды. 1945 жылға дейін Шаңғытбаев Ақтөбе педагогикалық институтында кафедра меңгерушісі болып істейді. Қуандықтың "Ар" атты түңғыш өлеңдер жинағы М.Әуезовтың алғы сөзімен 1945 жылы жарық көрді. Келесі кітабы "Аққу өні" 23 жылдан кейін ғана жарық көрді (1968). === Соғыстан кейінгі жылдары === Облыстық "Актюбинская правда" газетінде тілші, әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1955—73 жылдары "Қазақ әдебиеті" газетінде, "Жұлдыз" журналында жауапты қызметтер атқарды. Қазақстан Жазушылар одағының секретары, "Қазақфильм" киностудиясы коллегиясының бас редакторы, "Мәдениет және тұрмыс" журналының жауапты хатшысы, қазақ радиосының әдеби хабар бөлімінің бас редакторы болды. 1974 жылдан Қазақстан Жазушылар одағының консультанты. Қуандық Шаңғытбаевтың "Ар ма, республикам" (1974), "Лирика" (таңдамалылар, 1976), кітаптарын шығарды. 1980—1987 жылдар аралығында "Жыр жаһаны", "Гүлтолқын", "Саршатамыз", "Жыл құсы" атты лирикалық шығармалары жарық көрді. Ол Қ.Байсейітовпен бірігіп "Беу, қыздар-ай" (1960), "Ой, жігіттер-ай" (1967), "Құтырғаннан қүтылған" (1976) пьесаларын, "Алтын таулар" (1960, музыкасы Қ.Қожамьяров пен "Айсұлу" (1963, музыкасы С. операларының либреттосын жазды. Қуандықтың көптеген өлеңдеріне ән шығарылған. Ол А.С.Пушкиннің "Евгений Онегин" романын, М. Ю. Лермонтов, Р. Бернс лирикаларын, Омар Һайямның рубаяттарын, М.Горькийдің "Қыз бен ажал" поэмасын т.б. қазақ тіліне аударды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан жазушылары 
'''Мирандела (кіріс)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 373 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мофрейта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Могадору (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Моимента (Виньяйш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Монтоту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Морайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 704 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Моран (Вила-Флор)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мурсош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мош (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''«Шаңды жорық»''' қазақ-қалмақ соғысындағы соңғы шайқастардың бірі. Қазақ әскерлерінің Еділден Жоңғарияға үдере көшкен Еділ қалмақтарын өкшелей қуған жорығы халық арасында осылай аталған. Қытайдағы Цинь империясы Жоңғар хандығын талқандап, халқын қырып-жойғаннан кейін Еділ қалмақтарына ата-бабаларының жері қаңырап, иесіз қалды деген лақап тарады. Осыған байланысты халықтың көшбасшылары Ұбашы хан және Церен тайшылар тайпаластарын атамекендері Жоңғарияға қайтару үшін ұлы көш жасауға үгіт жүргізді. қажыған, Ресей өкіметінің қысымына шыдамаған қалмақ халқы 1771 жылы қаңтарда көшуді бастады. Қалмақтардың негізгі бөлігін құрайтын торғауыттар Еділдің сол жағасын, яғни оның шығыс жағын; дүрбіт пен хошауыттар оң жағасын алып жатқан еді. Көш қаңтарда басталып, 11198 отбасы өзенінен өте алмай Ресей шегінде қалуға мәжбүр болды. 30909 отбасы немесе шамамен 170— 180 мың адам қазақ жері арқылы өтуге бет алды. Олардың қарулы күштері 40 мың жауынгер еді. Еділ қалмақтарының көшкені туралы хабар алған Ресей үкіметі оларды күшпен кері қайтаруға тырысты. Бірақ олар қуғыншы қалмақтар қазақ иеліктеріне тереңдеп еніп үлгерді. Қалмақтар бірнеше қазақ ауылдарын таптап өтіп, Жем өзенінің жағасында аз уақыт аялдады. Олардың келгенін білген Кіші жүз ханы Нұралы тез арада әскер жинап, қарсы аттанды. Жем өзенінің бойында алғашқы шайқас өтті. Ұбашы жеңіліс тапты және Нұралыға уақытша бітім туралы хат жолдады. Бірақ ол нәтижесіз болды. Қалмақ көштері Мұғалжарды айналып өтіп, одан әрі жылжыды. Көктемгі су тасуы кезінде қамыстан сал жасап, Торғайдан қиындықпен өтті. Көштің артында қалған қаза тапқан адамдардың мәйіттері, әлсіреген адамдар күн сайын көбейе берді. Қазақтар көштің жүрісін қадағалап отырды және толассыз шабуылдар ұйымдастырып, мол олжаға кенелді. Наурыз айынан бастап жаздың ортасына дейін төрт айдай уақыт бойы қалмақтар қазақ жасақтарын қиындықпен тойтарып, аялдамастан ілгері жылжыды. Маусымның аяғына қарай олар Сарыарқаны толығымен Балқашқа дейін қиялай кесіп өтіп, Мойынты өзені жағасында аялдады. Осы жерде оларды Абылай хан бастаған қазақтардың біріккен әскері қоршауға алды. Қазақ жауынгерлерінің жалпы саны елу мың болды, жекелеген жасақтарды Нұралы хан, Әділ сұлтан, Орыс сұлтан басқарды. Өлім қатерін сезген қалмақ басшылары Абылай ханға бодандыққа қабылдауды ұсынып, елші жіберді. Қалмақ елшілерінің ұсыныстарын талқылау үшін Абылай әскери кеңес шақырады. Абылай олардың ұсынысын қабыл алып, шығыстан төнген қытайлардың қаупіне қарсы қалқан ретінде пайдалануды көздеді. Бірақ тоғыз ұрпақ бойы осы жаумен соғысып келген халық өкілдері оларды біржолата жойып жіберу керек деп мәлімдеді. Кеңес созылып кетіп, үш күндік бітім жарияланды, оның соңғы күнінде тұтқындар алмасып, мәселе түпкілікті шешілетін болып белгіленді. Бірақ үшінші тәулікке қараған түнде қалмақтар аса күшті соққы жасап, қоршау шеңберін бұзып өтті. Таң алдында қазақтар жауынгерлік қатарын қайтадан тәртіпке келтірді. Қазақ жасақтары жауды күндіз-түні өкшелей қуып, әскери күшін біртіндеп жоя берді. Қалмақтар Балқаштың тұщы сулы батыс жағынан айналып, Іле өзенінің бойымен жоғары өрлеп Жоңғарияға өтуді жоспарлады. Алайда қазақтар оларды суға жеткізбей, шөл даламен басуға мәжбүр етті. Шел мен сансыз шайқастардан қалжыраған қалмақтар қырылып, тірі қалғандары тұтқынға түсумен болды. Тек ең табанды, жақсы қаруланған аз ғана тобы Қастек, Қаскелең, Кеген және Нарынқол арқылы зор қиындықпен Жоңғарияға жетті. Мойынтыдағы түнгі шайқаста қалмақтардың бір тобы бөлініп шықты. Танжу тайшы басқарған бұл топ Балқаштың солтүстік жағалауын жағалай жүрді. Біраз уақытқа дейін оларды ешкім байқамай бұл көш жағдайларын жақсартып алады. Алайда көп ұзамай қазақтар бұларды да қыспаққа алды. Бұл кезде олар Аягөз, Қаратал өзендерінен өтіп, Ілеге жеткен еді. Соған қарамастан қазақтардың шабуылынан олардың да 1/10-і ғана қашып құтылды. Олар Іленің жоғарғы жағына қарай қашып, Қытай шептеріне жеткен еді. Жайықтан Жоңғарияға дейінгі аралықты алты айда азаппен өтіп, тірі жеткен 10-15 мыңдай қалмақтар Қытайға барып, құлдық қамытын киді. Цин әкімшілігі оларды жекелеген ұсақ ауылдарға бөлшектеп, өзінің боданы деп жариялады. Қалмақтардың Еділден Жоңғарияға үдере көшуі Еділ-Жайық бойында үлкен дүрбелең туғызды. Көп ұзамай бұл маңда Е.Пугачев бастаған шаруалар көтерілісі басталды. Жайықтан өте алмай Ресейде кідірген 50-60 мың адам аман қалды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан тарихы 
'''Мош () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Муриаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Набу (Вила-Флор)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Навалью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ногейра (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Нунеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Олмуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Озильян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Отейру (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 367 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,85 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Паласолу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 20''' Григориан күнтізбесінде жылдың 140-шы күні (кібісе жылдарда 141-ші). Жылдың аяғына 225 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1481 жыл II Баязит, Османлы мемлекеті сұлтанына айналды. 1498 жыл алғашқы еуропалық Васко да Гама Африканы айналып Үндістанға келеді 1873 жыл Джинс шалбарының ресми туған күні, осы күні Лейб Страустың «Levi’s Straus and Company» фирмасы патент алады да, өзінің жапсырмасын шығарады. 1927 жыл Ұлыбритания Сауд Арабиясы тәуелсіздігін мойындады == Туғандар == 1923 жыл Сәруар Әлімжанұлы Әзімов (1994 жылы қ.б.), совет және өзбек жазушысы, мемлекет қайраткері және елші 1955 жыл Қырымбек Елеуұлы Көшербаев, Қызылорда облысы әкімі, мемлкеттік қайраткер == Қайтыс болғандар == 1506 жыл Христофор Колумб, әйгілі жиһанкез және саудагер 1622 жыл II Осман, Османлы мемлекетінің 16-шы сұлтаны, Ислам халифатының 81-ші халифі, қолбасшы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:20 мамыр 
right '''Шапан''' қазақтын ежелгі әрі кәделі киімі. Ол Қазақстан мен Орта Азия халықтарының ұлттық киімі болып табылады. Оны қалың матадан арасына жүн, мақта салып, астарлан немесе қос астарлан сырып тігеді. Ол негізінен тік жағалы, ішінара қайырма жағалы да болады. Шапан: ''сырмалы шалан'', ''қаптал шапан'', ''қималы шапан'' деп бөлінеді. арналған қималы шапанды түрлі-түсті масатыдай тігіп, жаға-жеңіне, етегі мен екі өңіріне зер ұстайды. Түйме орнына асыл тастар орнатылған күміс қапсырма (ілгек) тағады. Қазіргі кезде түрлі-түсті масатыдай екі өңірі мен жеңі кестеленген немесе зер ұсталған жадағай (арасына жүн, мақта салмай) шан айдар тігіліп сатылады. Қазақ халқының арасында сыйлы адамдарға сыйлық ретінде шапан кигізу дәстүрі кең тараған. ==Дереккөздер== Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс 
'''Парада () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Парада (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Парадела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Парадела (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Парамбуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Парамиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Пассуш (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 26 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 459 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Софья Мироновна Шапиро''' (15 қыркүйек 1924, Украина, Фастов ауданы Кадлубица селосы) ғылымдарының докторы (1972), профессор (1982). == Өмірбаяны == Қазақ тау-кен және металлургия институтын (1946, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Геологиялық ғылымдар институтында (1946–1966) Гидрогеология және гидрофизика институтында кіші, аға ғылыми қызметкер, зертхана меңгерушісі (1965–1996) қызметтерін атқарған. == Ғылыми еңбектері == 400-ден астам ғылыми жарияланым мен карта, авторы. == Марапаттары == Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1980). Есімі Қазақстанның «Құрмет» кітабына жазылған. == Дереккөздер == Санат:15 қыркүйекте туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Фастов ауданында туғандар ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан геологтары және гидрофизика институтының профессорлары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Құрмет кітабына жазылғандар ғылымдар институты қызметкерлері 
'''Переду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Перейра (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Перейруш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Амару. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Пикоте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Пинела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Пинелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 315 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Поденсе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сарапхана''' (2019 ж. дейін ''Шарапхана'') Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл, Сарапхана ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қазығұрт ауылынан солтүстікке қарай 12 км-дей жерде, Қазығұрт жотасының оңтүстік-батыс баурайында, Келес өзенінің оң жағалауында орналасқан. == Тарихы == 1957 жылдан Карл Маркс атындағы қой ұжымшарының орталығы болып Қаратас ауылы аталып келді. Оның негізінде Шарапханада және округке қарасты Махамбет, Майлыошақ, Жіңішке, Талдыбұлақ ауылдарында шаруа қожалықтары == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3897 адам (1946 ер адам және 1951 әйел адам) болса, 2009 жылы 3901 адамды (1978 ер адам және 1923 әйел адам) құрады. ==Инфрақұрылымы == Ыбырай Алтынсарин атындағы орта мектеп, мәдениет үйі, пункт, т.б. мекемелер бар. Ауылда «Қаратас оттары» ансамблі, «Бір тоғыс» атты фольклорлық этнографиялық әжелер ансамблі бар. == Дереккөздер == Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері 
'''Пояриш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Помбал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Помбал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 24 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Помбареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Повуа () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кинтанилья (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Кираш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Рабал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 15 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шарбақты''' ауыл, темір жол бекеті, Павлодар облысы Шарбақты ауданының (1957 жылдан) және Шарбақты ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Павлодар қаласынан шығысқа қарай 80 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 8945 адам (4339 ер адам және 4606 әйел адам) болса, 2009 жылы 7915 адамды (3753 ер адам және 4162 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1920 жылы қаланған. == Кәсіпорындары == Элеватор, жиһаз фабрикасы, тігін цехы, мұнай базасы, автокөлік мекемелері, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Шарбақты ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері 
'''Реборделу (Виньяйш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Реборданш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ремондеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 15 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Рибалонга () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Риу-Фриу (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 2,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ромеу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Ройюш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Салданья (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Салдонья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Леонид Матвеевич 1978) қазақстандық дирижер, композитор, Қазақ КСР-інің еңбегі сіңген өнер қайраткері (1944). == Өмірбаяны == Қазақтың мемлекеттік академия опера және балет театрының оркестріне дирижерлік етті. Шаргородский халық аспаптар оркестріне арнап Алатау, Тойбастар симфониялық поэмаларын шығарды. 1942 жылы қазақтың халық аспаптары оркестрінің бас дирижері ретіңде Абай әндерінің, сондай-ақ, А. Қ. Жұбановтың «Абай» сюитасының (1942) орындалуына біршама еңбек сіңірді. Шаргородский 1944 жылы Қазақтың опера және балет театрында А. Қ. Жұбанов пен Л. А. Хамидидің «Абай» операсына алғаш дирижерлік етті. == Дереккөздер == Санат:1901 жылы туғандар Санат:1978 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дирижерлері Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері 
'''Салсаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Николай Чудотворец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Салселаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Самбаде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Самил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 077 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сампайю (Вила-Флор)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Самойнш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Саньоане (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Дору субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шардара ауданы''' Түркістан облысының оңтүстік-батыс бөлігіндегі бөлік. Жерінің аумағы 13 мың км2 (облыстың 11,1%-ын құрайды). Орталығы Шардара қаласы. Аудан 1964 жылы қазан айында Қызылқұм ауданының негізінде құрылды. == Жер бедері == Аудан жері негізінен Сырдария өзенінің сол жағалауын, Қызылқұм құмының ала, аллювийлік жазықта (Шардара даласы) орналасқан. Қызылқұм өңіріндегі мыңдаған гектар шөлейт алқаптарды игеріп, суландыру арқылы ел қоныстандыру үшін 1958 жылы «Шардара құрылыс» басқармасы құрылды. Кеңестер Одағының әр түкпірінен келген мыңдаған комсомол жастар, жоғары білімді мамандар, осы өлкенің жас кадр мамандары бірлесіп жұмыс істеді. 1967 жылы 15 қазанда Мемлекеттік комиссия сыйымдылығы млрд. 700 млн. м3 Шардара бөгені мен су электр стансасының құрылысының аяқталғаны жөнінде актіге қол қойды. Сол жылы Сырдария өзенін бойлай ұзын 130 км Қызылқұм магистральды каналы іске қосылды. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты айқын континенттік. Қысы біршама жұмсақ, қаңтардың жылдық орташа температурасы –4 6°С. Жаз айлары ыстық, аңызақты, шілденің ортасы температурасы 28 29°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 150 200 мм. Аудан аумағында құрылыс материалдары барланған. Жерінің басым бөлігі құмды (Қызылқұм), сұр, сортаң топырақты, өзен аңғарлары шалғынды-сазды топырақты. Мұнда жусан, селеу, сексеуіл, жантақ, жыңғыл, баялыш, Сырдария бойында қамыс, құрақ, тал, жиде өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, ақбөкен, қарақұйрық, бауырымен жорғалаушылар, өзен бойында қаз, үйрек, қырғауыл мекендейді. == Шаруашылығы == Ауылдарда негізінен күріш, қосымша мақта, сүтті, етті мал, жылқы, түйе, көкөніс, бақша өсіруге маманданған 14 кеңшар, күріш өсіру тәжірибелік шаруашылығы болған (1988 ж. «Қазақстан», «Целинный» біріктіріліп, «Жиделі», «Аққала», «Байырқұм» кеңшарлары Арыс ауданына берілді). Олардың негізінде ауданда 5500 ауылшаруашылық тауар өндірушілері тіркелген. Елді мекендер Қызылқұм каналы мен Сырдария өзенінің бойын жағалай орналасқан. Шардара ауданы бойынша ауыл шаруашылықғының жалпы өнім көлемінің 43,0% мақта шаруашылығына тиесілі. Аудандағы егістік жерлердің 91,0% немесе 23,7 мың гектары мақта егістігі. Аудан шаруашылығының негізін «НИМЕКС» корпорациясының з-ты, «Мырзакент», «Достық» мақта пункттері, «Мырзакент» АҚ, т.б. құрайды. == Инфрақұрылымы == Денсаулық сақтау саласында аудандық аурухана, қалалық емханасы, 11 ауылдық дәрігерлік амбулатория, пункт, "Қазақстан" БМСК "Алатау батыр" ауылдық стационарлық бөлімшесі, стансасы, стоматологияық емхана қызмет көрсетеді. Білім беру, мәдениет салаларында 30 жалпы білім беретін мектеп, колледж, 16 кітапхана, 10 мәдениет үйі, оның ішінде аудандық мәдениет сарайы, ауылдық мәдениет үйі тіркелген. «Ақ әжелер» ансамблі жұмыс істейді. 1969 жылдан ауданы «Өскен өңір» газеті шығады. Аудандағы Ұзыната аулынан км жерде бүтіндей сақталып қалған орта ғасыр бірі Ұзыната кесенесі орналасқан. ==Шежірелі Шардара сыр шертеді== Шардара өңірі тарихы мен мәдениеті, өркениеті мен дамуы қатар ұштасқан киелі де шежірелі мекен. Аудан орталығы Шардара қаласының атауының өзі ғалымдардың пайымдауынша парсы тілінен аударғанда «төрт қақпа» деген ұғымды білдіреді екен. Яғни, ертеде бұл жер тоғыз жолдың торабыб керуен жолдарының түйіскен жері болған. Бір кездері бұл өңірге Шардара бұрын келген болатын. Қазіргі уақытта сыйымдылығы 5,2 млрд. Текше метр жасанды Шардара су қоймасы орналасқан аумақ, тарихи ескерткіштерге толы ескі шежіресімен ерекшеленеді. Ескерткіштер мәңгілікке су астында қалғанымен адамзат пен ғылым үшін маңызын жоймақ емес. Археологтар салған алғашқы күрек, Шардара су қоймасы құрылысының бастамасы іспетті еді. 1959 1963 жылдар аралығында бұл өлкеде, яғни Сырдария өзені ортаңғы ағысының жоғарғы бөлігінде археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Экспедиция Қазақ КСР-ы ғылым академиясы Ш.Уәлиханов атындағы тарих, археология және этнография институтының құрып басшылық жасаған болатын. Атап айтқанда, қазақстандық ғалымдар М.С. Мерщиев, А.Г. Максимова және олардың мәскеулік әріптестері Б.И. Ваинберг пен Л.М. Левина. Қазба жұмыстары нәтижесінде бұл өңірде біздің заманымыздың IV-XIII ғасырларында өмір сүрген Ақтөбе І, Жаушықұм қалашықтары және І-ші ғасыр басы мен IV ғасырға жататын Ақтөбе ІІ мекені анықталды. Сыр өзені бойынан табылған археологиялық ескерткіштер қатарына Жаман-тоғай, Төребайтұмсық, қорған мазарлары мен Жаушықұм, Ақтөбе мазарлары жатады. Таприхшы ғалымдар дәлелдері, мен дәйектемелер бойынша қазіргі Шардара ауданы орналасқан территория, яғни Сырдария өзенінің ортаңғы ағысынын жоғарғы бөлігі түркі тайпалары мекені болған. Бізге дейінгі жеткен археологиялық және жазба деректерге сүйенсек, Шардара өңіріндегі ескерткіштер біздің заманымыздың Түрік қағанатына тиесілі болған. Батыс Түрік қағанаты құлағаннан кейін бұл аумақ Түркеш тайпалық одағы құрамына өтіп, IX-ғасырлардың I-ші жартысында Саманид тайпалары билік құрған. 999 жылы Саманидтер үстемдігі құлауына байланысты түркі династиясының қараханидтер әулиеті өз дәуірін жүргізіп, Ақтөбе қалашығының өсіп, гүлденген кезеңіне жатқызылады. XIII-ші ғасырдың басына моңғол шапқыншылығына байланысты, Сыр өзені бойындағы басқа қалашықтар секілді Ақтөбе қалашығы өзінің тарихи дамуын тоқтатады. Жоғарыда келтірілген тарихи деректер, академиктер В.В.Бартольд, А.Н.Бериштам еңбектерінде және XVI-шы ғасырдың теңдессіз, құнды жазба дерегі болып табылатын Фазаллах ибн Рузбихан ал Исфанидің «Мехманнаме Бұхара» атты кітабында кеңінен көрініс тапқан. Аудан көлемінде орналасқан, бүгінгі күндері тарих тұңғиығына еніп, көне дәуір сырын ішіне бүгін жатқан ескі мекендердің бірі- Сүткент қалашығы. 1900 жылы Н.В.Рудиев және 1949 жылы академик А.Н.Бериштам басқарған ғылыми экспедициялар Сүткент қалашығына археологиялық зерттеулер жүргізіп, нәтижесінде шаруашылығы мен өзіндік даму құрылымы болған, түркі тайпалары мекені екендігі анықталып дәлелденген. Сонымен қатар жазба деректерде де көне Сүткент қалашығында түркі тайпалары тұрғаны жазылады. Шежірелі Шардарада бүгіндей сақталып қалған орта ғасырлық сирек ескерткіштердің бірі- Ұзын-ата кесенесі бүгінгі көнге алыстан мұнартады. Ол қазіргі Ұзын-ата ауылдың округі орталығынан сегіз шақырым қашықтықта орналасқан, XIV-шы ғасырдың соңы мен XV-ші ғасырдың басында дүниеге келген тарихи жәдігер. Ескі деректерге сүйене болсақ Ақсақ Темір әмірімен салынған бұл кесенеде Орта Азияға Ислам дінін таратумен айналысқан, шын есімі Асан-ата аталған әулие кісі жерленген. Асан-Атаның Ақсақ Темірдің жақын кеңесшілерінің бірі болып, сол заманда өмір сүргенін дәлелдейтін деректер академик В.В.Бартольд еңбектерінде де ұшырасады. Ауданның өркениеті дәуіріндегі мағыналы өмірбаяны ресми түрде 1964 жылдан басталады. Ал Қызылқұм өмірін суландыру жолындағы ұлы жорық 1958 жылы тамыз айынан басталады. Сол жылдары Шардара құрылыс басқармасы құрылып, оның бастығы Ә.К.Қасымов бастаған 26 адам қазіргі Шардара қаласы орналасқан Жаушықұмға келіп қоныс тепкен еді. Өз дәуірінде, бүкіл Кеңестер Одағында ерекше маңызға ие болған нысан- Шардара су электр станциясы. Шардара СЭС-ның құрылысы 1967 жылы 15-ші қазанда аяқталып, пайдалануға берілді. Қызылқұм өңірін суландырудың алғашқы кезеңінде, бұл аймақта 60 мың гектарға жуық суармалы жер, ұзындығы 130 шақырым магистральді канал іске қосылды. Аудан негізінен сол уақыттарда еліміздің халық шаруашылығында шешуші маңызы бар дақылдың бірі, күріш өсіретін кеңшарлармен қазір қаракөл қой шаруашылықтары жұмыс істеп, басқармасы, тресі, құрылыс материалдар комбинаты, Су электр станциясы, Астық қабылдау мекемесі секілді ірі кәсіпорындар мен мекемелер бүкіл одаққа танымал болды. 1970-1980 жылдары аудан одақтық, республикалық социалистік жарыстардың бірнеше мәрте жеңімпазы атанды. Ауданның тұңғыш басшысы болып, аудандық партия комитеті I-ші хатшылығына Қауысбек Тұрысбеков, ал атқару комитетінің төрағалығына Әштар Жолдасов тағайындалды. 1980 жылдан бастап ауданның өнеркәсіп кешенінде тағы бір жетекші сала –мақта өндірісі жедел дами бастады.Қазіргі уақытта Шардара ауданы ауыл шаруашылығы мен өндірісі қатар дамыған нарықтық экономикаға толық бейімделіп меңгерген аймақ.Ауданның жер көлемі 13 мың шаршы километр. Сонымен қатар, бұл өңірде 23 ұлттың өкілдері мекен етеді. Әкімшілік орталығы Шардара қаласында Әкімшілік орталығы Шардара қаласында 28984 халық, ал аудан құрамындағы 10 ауыл округтерінде 49637 адам тұрады.Жалпы Шардара ауданында тұрғындар саны 78621-ді құрайды. == Халқы == Тұрғындары 78 132 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (96,45%), орыстар (2,12%), татарлар (0,34%), өзбектер (0,21%), тәжіктер (0,18%), корейлер (0,13%), басқа ұлт өкілдері (0,56%). == Әкімшілік бөлінісі == 25 елді мекен қалалық әкімдік пен 10 ауылдық округке біріктірілген: Ақшеңгелді ауылдық округі Алатау батыр ауылдық округі Достық ауылдық округі Жаушықұм ауылдық округі Көксу ауылдық округі Қауысбек Тұрысбеков ауылдық округі Қоссейіт ауылдық округі Қызылқұм ауылдық округі Сүткент ауылдық округі Ұзыната ауылдық округі Шардара қалалық әкімдігі == Дереккөздер == Санат:Шардара ауданы 
'''Санта-Круш (Виньяйш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Санта-Мария (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Санталья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сантульян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 508 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Юлиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2220 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 501 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Селореш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сендаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шардара бөгені''' Түркістан облысының Шардара, Мақтаарал, Сарыағаш аудандары жеріндегі ірі жасанды су айдыны. Сырдария өзенінің арнасына салынған. == Гидрологиясы == 1968 жылы бөген шарасы суға толтырылды. Бөгетінің биіктігі 24 м. Ауданы 900 км2, ұзындығы 80 100 км, ені 20 25 км, ең терең жері 25 26 м, орташа тереңдегі 6,3 м. Суының мөлшелері 5200 млн. м3, су жиналатын алабы 174 мың км2. Бөген Сырдария өзеннің ағынымен және қар, жауын-шашын суымен толығады. Бөген арқылы жалпы 394,0 мың га жер суарылады (оның ішінде 105 мың га күріш егістігі). == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Шардара су электр станциясы Санат:Түркістан облысы гидрографиясы 
'''Серапикуш (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сезулфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Силва () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Соейма''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Пелажиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Соейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сортиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сотелу (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шариға''', '''Шариғат''' («тура, дұрыс жол»; беделді билік арқылы орындалуы міндеттелген заң, нұсқау) шариғат, мұсылмандардың иманын айқындап, адамгершілік мұраттары мен діни ожданын сондай-ақ олардың мінез-құлкын реттеуші нақтылы өлшемдер бастауы болып табылатын, бәрінен бұрын Құран мен сүннеттер арқылы пысықталған нұсқаулар жиынтығы. == Шариғат ұғымының пайда болуы == Исламдық дәстүр шариғат ұғымын, ең алдымен, оның Құранда (негізінен, Меккеде түскен сүрелерде) дінге сенушілерді адамгершілік кемелдікке, пәнилік рахатқа жеткізіп, жұмаққа алып баратын, Аллаһ сызып берген төте жолды бейнелеу үшін қолданылуымен байланыстырады. Бұл ұғымның жалпылама мағынасы, сондай-ақ оның Шариғат түбірінен шығуына да байланысты, осы түбір Құранда бір нәрсені міндетті түрде орындауды заңдастыру, нұсқау мағынасында кездеседі. Ислам идеологиясында шариға термині мен оның синонимдері аш-ширға және ат-ташриғ Ислами немесе Исламдық (мұсылмандық, Исламдық) деген анықтауыштармен тіркесе отырып жалпы тілдік мағынада әрбір мұсылман басшылыққа алуға тиісті кұқықтарға, сондай-ақ оның мінез-кұлқы мен ниетінің тазалығын бағалау үшін Аллаһ белгілеген өлшемдерге қатысты қолданылады. Сондықтан шариға ұғымы, көбінесе, бұқаралық түсінікте тұтас алғандағы Исламдық өмір салты, құрамына әртүрлі діни, адамгершілік, заңдылық, тұрмыстық өлшемдерді, сондай-ақ әдет-ғұрыптарды біріктіретін жалпыға ортақ Исламдық мінез-құлыктар ережелерінің жиынтығы түрінде қабылданады. Шариғаны мұндай кең мағынада «діни заң» деп те атайды, бұл жерде шариға термині заң тіліндегі мағынада емес, жалпы әлеуметтік мағынада қолданылып тұр. ТМД-дағы Ислам дінін ұстайтын аймақтарда «шариға заңдары» деген тіркестің де мағынасы дәл осындай. == Шариғатта белгіленген нұсқаулар == Шариғаттың қандай нақтылы нұсқауларды қамтитынын және оның бастауларын табу терминдік мағынасы тұрғысынан бұл ұғымның ауқымын анықтауға қажетті ең маңызды мәселе. Бұл орайла, мұсылман идеологиясында шариғат ұғымының Аллаһ белгілеп, Мұхаммед Пайғамбар (с.а.у.) арқылы адамдарға таратқан, сондықтан орындалуға міндетті өлшемдер мен нұсқаулардың жиынтығы ретіндегі жалпылама терминдік анықтамасы орнықты. Осыдан келіп Құдай өсиеттері жинақталған Құран мен Пайғамбар сунналары шариғаттың бастаулары болып табылады деген қорытынды шығады (Аллаһтың еркін емес, Мұхаммедтің (с.а.у.) жеке пікірлерін жеткізетін анықтамасы Исламдық ой-пікірдің әртүрлі бағыттарын жасаушылар арасында түрліше түсіндіріледі, олар бұл анықтамаға әркелкі, кейде қарама-қарсы мағына жүктейді. Шариға ұғымы аясында Құран мен сунналардағы тек мағынасы анық және нақтылы мінез-құлық ережелерін айқын нұсқайтын (кат ийат ад-далала) қағидаларды ғана қабылдайды. Бұдан мүлде өзгеше көзқарас та бар, ол бойынша шариғат ұғымы тек жоғарыда айтылған қағидаларды ғана емес, сонымен бірге Құран мен суннаның әртүрлі ұғынылатын нұсқауларын түсіндіру жолымен заңгерлер қалыптастырған немесе осы түпнұсқалардың өзінде қолдануға рұқсат етілген тиімді амалдар ыждаһат (араб. әл-иджтиһад) көмегімен олар есептеп шығарған өлшемдерді де қамтиды. Шариғатты осылай түсіну Құран мен суннадан кез келген сұраққа тура немесе жанама жауап табуға болады, оларды өмірдің барлық жағдайындағы мінез-құлық ережелері жинақталған деген тұжырымдамадан келіп шыққан. Бұл орайла, кейбір әл-фикһ пен Исламдық ой-пікір бағытын жақтаушылардың (мыс, шииттердің) пікірі бойынша, шариғат тек мұсылмандардың сыртқы мінез-құлқын реттейтін ережелер туралы ұғым, ішкі мүдделілік пен діни ождан мәселелері оған қатысты емес. Алайда Ислам идеологтары арасында Құран мен сунна қағидаларында қамтылған шариғада өмірдің барлық жағдайларында өзіңді қалай ұстаудың нақтылы мінез-құлық ережелері мен дәлме-дәл нұсқалары жоқ деген көзқарас көп орын алып келді. Бұл көзқарас бойынша, Құран мен сұннада қарастырылған мінез-құлық өлшемдері мәңгілік және олар мұсылмандардың өзгермейтін, тұрақты мүдделері мен сұраныстарын бейнелейтін болғандықтан кез келген жағдайда сәйкес келеді. Құран мен сұннада дінге сенушілердің діни міндеттерді орындау, яғни ғибадат ету (әл-ибадат) тәртібін реттейтін ғұрыптық өлшемдер бар. Алайда оларда мұсылмандардың өзара қарым-қатынасын айқындайтын (әл-муамалат) нақтылы және анық ережелер сирек. Мұның өзі былайша түсіндіріледі: Болашақта кездесетін нақтылы өмірлік жағдайларды есепке алу мүмкін емес. Осыған орай олар Құран мен суннада егжей-тегжейлі Сондықтан белгілі бір мәселелер төңірегінде шариғатта, негізінен, көп мәнді нұсқаулар (занний-ат ад-далала), сондай-ақ жалпы бағдарлар мен принциптер (әл-қауағид әл-амма немесе әл-куллийа) беріледі. Бұларды тарқата түсініп, оймен ұғыну әрбір нақтылы жағдайға лайық шешім табуға көмектеседі. Осы өзгермейтін нұсқаулар мен қағидаларды пайдалана отырып, заңгерлер ыждаһаттау (әл-иджтиһад) көмегімен белгілі бір сәттегі мүсылмандардың сұранымына сай келетін және шариғаттың ортақ мақсаттары шеңберінен шықпайтын нақтылы мінез-құлық ережелерін бөліп шығара алады, сондай-ақ олар қажетті жағдайларда бұл ережелерді икемден, жаңа ережелермен ауыстыруы да мүмкін. Мұндай көзқарас бойынша шариғаттың құрамына Құран мен суннадағы мағынасы анық, нақтылы ережелер де, сонымен бірге көп мәнді, тек жалпылама бағдарлар қалыптастыратын ережелерде енеді. Алайда шариғаттың мазмұны әл-ибадат пен әл-муамалаткә қатысты қолданбалы мінез-құлық ережелерімен ғана шектелмейді. Сондай-ақ, оның құрамына Құран мен суннадағы діни қағидалар (әл-акаид) мен этикаға (әл-ахлак) қатысты нұсқаулар да енеді. Сондықтан бұл көзқарасы жасаушылар: «Шариғат тек мұсылмандардың сыртқы мінез-құлқын ғана емес, сонымен бірге олардың діни сенімін реттеп, іс-әрекеттің ішкі себептерін де есепке алады, осылайша дінге сенушіні адамгершілік тұрғыдан кемелдендіруге бағытталған» деп атап көрсетеді. Шариғаны бағалауға байланысты пікірлердің осындай бір түрлілігі бұл ұғымның әл-фикһке (құқық пен заң ісін жүргізуге) қатысы туралы мұсылман ойшылдарының көзқарастары сипатын да алдын ала айқындады. Жалпы алғанда Ислам дәстүрінде бұл мәселе бойынша біртұтас көзқарас жоқ, оның үстіне бұл мәселенің шешімін табуға қатысты әртүрлі көзқарастар белгілі бір дәрежеде осы ұғымдардың тарихи қалыптасу жолын бейнелейді. Мысалы, Исламның қалыптасуы мен дамуының бастапқы кезеңінде әл-фикһ ұғымы кейде жаңа дін ережелерінің барлық жиынтығын меңгеру, дінге сенушілердің мінез-құлқы мен иманын ретке келтіретін Құран мен сүнна қағидаларын білу дегенді білдіретін. Бұл орайла мұсылмандар өмірінің Аллаһ салған дұрыс жолы мағынасындағы шариға әл-фикһтің пәні ретінде карастырылды. Шариға мен әл-фикһті бір-біріне сай келетін ұғымдар ретінде бағалау Исламда бұдан кейін де сақталды, бірақ олардың мазмұны бірте-бірте басқаша түсіндіріле бастады. Бұлайша түсіндіру Құран мен суннада тікелей көрсетілген өлшемдер жиынтығы немесе факихтар ыждахаттау арқылы бөліп шығарған барлық сыртқы мінез-құлықты реттейтін өлшемдер жиынтығы түріндегі шариғаға қатысты жоғарыда айтылған көзқарастан келіп шықты. Сондықтан әл-фикһ заң ісін жүргізу құқықтары ғылым ретінде шариғаны білу тұрғысынан қарастырылса, ал әл-фикһ құқық құрамына шариғаның барлық өлшемдері енді. Осындай мағыналық бөлініс жағдайында екі термин де синонимдес сөздер ретінде жиі қолданылады. Мұсылмандық теориялық ой-пікірде бұған қарама-қарсы, захиришылар көзқарасын барып тірелетін пікірлер де бар. Бұл пікірлер бойынша, шариға Құран мен суннадағы мағынасы анық және қосымша түсіндіруді қажет етпейтін ережелермен шектеледі, ал әл-фикһ аталған түпнұсқаларда нақтылы сұрақтарға дайын жауаптар болмаған жағдайда шешімді қалыптастырып шығару дегенді білдіреді. Басқаша айтқанда, мен әл-фикһ бір-біріне карама-қарсы қойылған: әл-фикһ аясы шариға аясы біткен тұстан басталады. Шариға мен әл-фикһты бір-біріне сай келетін немесе қарама-қарсы ұғымдар ретінде қарастыратын түсініктермен бірге мұсылмандық идеологияда басқа да көзқарас бар. Мұндай көзқарас, ең алдымен әл-фикһ заң ісін жүргізу құқығы бағыты мен сул әл-фикһ әл-фикһтың жалпы теориясы бағытының өкілдеріне тән. Бұлардың пікірлері бойынша, шариғаның құрамына Құран мен суннадағы діни қағидаларға (әл-акаид) және этикаға (әл-ахлак) қатысты ережелер, сондай-ақ ғибадат ету тәртібі (әл-ибадат) мен адамдардың өзара қарым-катынасын (әл-муамалат) реттейтін «қолданбалы» өлшемдер енеді. Оның үстіне, бұл көзқарасы жасаушылар қолданбалы» өлшемдер қатарына тек Құран мен суннадағы нақтылы нұсқауларды (катийат ад-далала) ғана емес, сонымен бірге аталған түпнұсқалардағы көп мағыналы ережелерді түсіндіру арқылы (заннийат ад-далала) немесе басқа да тиімді қағидалар көмегімен (әл-иджихад) факихтер қалыптастырған өлшемдерді де жатқызады. Осы өлшемдер әл-фикһ-құқықты құрайды. Осылайша әл-фикһ-құқық шариғаның құрамына оның құрамдас бөлігі ретінде толығымен енеді. Басқаша айтқанда, шариға мен әл-фикһ-құқық Құран мен суннаның тек даусыз және айқын (катийат ад-да-лала) ережелері тұсында ғана бір-біріне сәйкес келеді. Бұл түпнұсқалардың әртүрлі түсінуге болатын ережелеріне (заннийат ад-далала) келсек, олар әртүрлі мазһабтар, тіпті жеке-жеке мүджтахидтер әлгі жалпы ережелерді өзінше түсіндіре отырып, әр түрлі шешімдерге келуі, үйлеспейтін мінез-кұлық ережелерін қажет жағдайда басқалармен ауыстыру арқылы қайта қалыптастыруы мүмкін. Сондықтан шариға ережелері мәңгілік және үзілді-кесілді орындалуға міндетті болса, ал әл-фикһ құқықтың көптеген өлшемдері өзгергіш және мүджтахидтің еркіндігін шектемейді. Мұнан шығатын қорытынды: әл-фикһ құқықтық кейбір өлшемдері мен әл-фикһ заң ісін жүргізу құқығының тұжырымдарына тән кемшіліктер мен қателіктер шариғада болмайды. Аталған екі ұғымда осылайша жүйелеудің нәтижесінде төмендегідей тұжырым пайда болды: әл-фикһ құқық құрамына енетін өлшемдердің мөлшері бойынша шариғадан әлдеқайда ауқымды. Алайда тек «қолданбалы» өлшемдерден ғана емес, ең алдымен діни қағидалар мен этикадан көрініс беретін Құдай сөзі тұрғысынан қарағанда шариға ұғымы әл-фикһ құқық ұғымынан гөрі кеңірек. Шариға мен әл-фикһ ұғымдарының ара қатынасы жөніндегі бұл көзқарастың өмірге жақындығына байланысты қазіргі мұсылман заңгерлері де бірқатар мұсылман елдері баптарын өздерінше түсіндіру барысында осы көзқарасы сүйенеді. Бұл шариға мен оның принциптері заң жүйесінің негізгі бастауы ретінде бекітілген. Қазіргі заманғы әл-фикһ заң ісін жүргізу құқығында: шариға Құран мен суннадағы мағынасы айқын және барлық мазһабтар бірдей түсінетін ережелерді, сондай-ақ ондағы көп мәнді және жалпылама нұсқауларда айтылған жалпы принциптерді қамтиды деген көзқарас басым. Сонымен бірге қазіргі заманғы мұсылман заңгерлерінің дәстүрлі көзқарастан өзгешелігі олар шариға құрамына, көбінесе, мүджтахидтер барлық әл-фикһ түпнұсқаларын зерттеу арқылы қалыптастырған ортақ ережелерді де (әл-кауағид әл-куллийа) енгізеді (мұндай 99-ы 1869 1877 жылдары қабылданған және Осман империясындағы азаматтық һәм заң ісін жүргізу кодекстерінің рөлін атқарған әл-фикһ өлшемдерінің жұмбақталған жинағы Маджаллат әл-ахкам әл-адлийада бекітілген болатын). Олар ыждақаттау (әл-иджтихад) ісінің жемісі болса да мәңгілік және шариғаның өзге ережелерімен бірге өзгертуге болмайды деп есептелінеді. Мұндай көзқарас шариғаны түсіндірудің құқықтық ерекшеліктерін ескере отырып жасалынған, заңдылық тұрғысынан тиімді үлгісі болып табылады. Сонымен бірге қазіргі заманғы Ислам идеологиясында бұдан өзгешелеу шариғаны және оның әл-фикһпен арақатынасын жалпы-теориялық тұрғыдан ой елегінен өткізуді көздейтін ағымдар да бар. Бұлардың тұжырымы бойынша, әл-фикһ құқық шариғаның құрамдас бөлігі болып табылмайды, тіпті, кейде оған үйлеспеуі де мүмкін. Олардың арақатынасы түпнұсқа мен ол тудырған өлшемдер арасындағы байланыс түрінде көрінеді. Басқаша айтқанда, шариға әл-фикһтың негізі, түпнұсқасы, ал әл-фикһ шариға ережелердің өлшемдік тұсіндірмесі. Шын мәнінде, тарихи және әлеуметтік көзқарас тұрғысынан шариғаны Исламдық өмір салты туралы жалпылама ілім, негізінен, Құран мен суннада жазылған және дінге сенушілер міндетті түрде орындауға тиіс нұсқаулар жиынтығы түрінде түсінуге болады. Оларда, ең алдымен, мұсылманның ішкі дүниесін, иманы мен діни ожданын айқындайтын қағидалар мен этика мәселелері сөз болды. Ал адамның іс-әрекетіне, сыртқы мінез-құлқына келсек, оларды шариға өздігінен емес, белгілі бір өлшемдер шеңберінде нақтылау арқылы реттейді. Осы міндетті атқаратын әл-фикһ заң ісін жүргізу құқығы шариғадан нақтылы мінез-құлық ережелерін бөліп шығарумен айналысатын пән іспетті. Адамдар арасындағы белгілі бір өлшемдерге сай тәртіпке келтіру тұрғысынан шариға әл-фикһ құқықты айналып өте алмайды, ал шариғаның өлшемдік қағидалары туралы білім өмірде тек әл-фикһ-заң ісін жүргізу құқығы туралы әр түрлі бағыттар ілімінің нақтылы формалары түрінде кездеседі. Тек әл-фикһ арқылы ғана шариға ережелерін өмірде қолданылатын және мұсылмандар ұстанатын мінез-құлық ережелері аясына көшіруге болады. Басқаша айтқанда, Құран мен суннадағы ережелер шариғаның мазмұнын құрайды, ал шариға өз кезегінде жалпы идеялық түпнұсқа, әл-фикһтың (құқық пен заң ісін жүргізу құқығының) діни-этикалық негізі рөлін атқарады. Осындай түсінік кезінде шариға Исламмен тұтастай кірігіп, тек әл-фикһ заң ісін жүргізу құқығының ғана емес, сонымен бірге басқа да діни пәндердің пәнін құрайды. == Дереккөздер == Санат:Ислам Санат:Шариғат 
'''Сусайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сан-Жомил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сан-Салвадор (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Се (Браганса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 594 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 649,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Тальяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,12645 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Сабыр Шарипов''', (нағыз аты-жөні, тегі Давлетшин Мұхаммедсабыр Шарифұлы; 1882, Татарстан Республикасы, Агрыз ауданы Гарзет ауылы 1942) жазушы, қоғам == Биографиясы == 1898 1903 жылдары Павлодар ауыл шаруашылығы оқыған. 1904 1916 жылдары Ақмола мен Атбасардағы ауыл шаруашылық машиналары қоймасының қызметшісі, Атбасар у. Сарысу болысының іс жүргізушісі, бұдан кейін Ақмола, Көкшетау уездерінде ағаш шебері, кеңсе хатшысы, аудармашы болған. 1917 жылғы Ақпан төңкерісі кезінде Көкшетауда болды, сол жылы Ресей еңбек партиясына қабылданды, біраз уақыттан кейін Көкшетау тобының хатшысы болып сайланады, кейін Сібірде, Түркістанда, Көкшетауда Кеңес билігін орнатуға қатысты. 1919 ж. Атбасар ревкомының төрағасы, 1921 1924 ж. Ақмола губаткомы төрағасының орынбасары, Мәскеудегі «Эмбауылынефть» тресі меңгерушісінің орынбасары болған. 1932 34 ж. Кеңес-Иран акцион. мұнай қоғамының директоры. 1936 ж. мамырына дейін КСРО сыртқы сауда Наркомының Оңтүстік Қазақстандағы өкілі болған. 1935 37 ж. Қазақстан Компартиясы ОК-нің партия тарихы институтының аға ғылыми қызметкері, 1938 41 ж. Ембі мұнай кәсіпшілігінде басшылық қызметтер атқарған. == Шығармашылығы == Сабыр Шәріповтың тұңғыш шығармасы «Алтыбасар» повесі (1918-1919) қазақ тілінде 1923-1924 жылдары «Қызыл Қазақстан» журналында жарияланған. Онда революцияға дейінгі өмір, қазақ халқының әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі, әртүрлі ұлт еңбекшілерінің қарым-қатынасы, олардың қоғамдағы орны, көшпелі өмірдің түкке тұрғысыздығы, отырықшылық өмірге шақыру, егіншілікпен айналысу қажеттілігі көрсетілген. «Заңсыздық» (1921-1935) повесі қазақ даласындағы тап күресін, капиталистік қатынастардың дамуын, еңбекшілердің қасіретін суреттеуге арналған. Ирандық кезең көрші халықтармен достық пен экономикалық байланыстарды нығайту үшін белсенді белсенділікке толы болды. «Рузи Иран» (1935) повесі иран халқының, Иранға жақсы өмір іздеп кеткен кеңес эмигранттарының өміріне арналған. Иран туралы екінші әңгіме «Ләйла» (1937) азаттық күресінің символына айналған екі жастың махаббатын суреттейді. «Бекболат» (1937) повесі тарихи оқиғаларға негізделген, Бекболаттың прототипі қазақ халқының халық батыры, 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысының жетекшісі Амангелді Иманов болды. Сондай-ақ «Сүлік» (1929), «Қалаға шығу» (1929), «Ерден көл» (1929), «Кәмен» (1935), «Жаубасар» (1937) повестерін, «Ит терісі» көркем очерктерін жазды. (1936 ), «Көтеріліс қарсаңында» (1936), «Жаппай көтеріліс» (1936), «Алабас» (1936), «Албан-бұғы» (1936), «Тәйшім Орыс-ұлы» (1937) және тағы басқа шығармалары бар. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан әдебиеті 
'''Тальиньяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 84,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Траванка (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Траванка (Виньяйш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Триндаде (Вила-Флор)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Туйзелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 505 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''То (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Уррош (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Уррош () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
''Шорнақтөбе'' орта ғасырдағы қаланың орны. Түркістан облысы Түркістан әкімдігіне қарасты Шорнақ ауылының маңында орналасқан. 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (''жетекшісі А.Н.Бернштам'') зерттеген. Шарнақтөбе аумағы 75×80 м, биікт. құрылыс. Оған оңтүстік батысы мен солтүстігінен және шығысынан биіктігі алаң жалғасады. Қаланың ішіндегі төбешіктер үй құрылыстарының жұрты. Зерттеуші-ғалым Г.И.Пацевич Шарнақтөбе мен Қарнақ бір қала деп жорамалдайды. Қала 1–12 ғасырларда өмір сүрген. ==Дереккөздер== *''Қазақ ұлттық Санат:Қазақстан көне қалалары 
'''Ува (Вимиозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 349 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 22''' Григориан күнтізбесінде жылдың 142-ші күні (кібісе жылдарда 143-ші). Жылдың аяғына 223 күн қалады. == Мерекелер == Ұлттық мейрамы, біріккен Йемен республикасының құрылуы Қарулы күштері күні == Оқиғалар == 853 жыл Олаф Ақ, Норвегия королі ұлы, викингтерді және Ирландиядағы датчандарды қол астына қабылдап Дублин қаласын астанасы деп бекітті. 1972 жыл Цейлон жаңа конституциясын қабылдап, Достастық құрамында Шри-Ланка тәуелсіз республикасын жариялады, президенті болып Уильям Гопаллава (William Gopallawa) сайланды. 1985 жыл АҚШ-та киноэкранға голливудтық «Рэмбо: Алғашқы қан» шытырманоқиғалы фильм шықты. == Туғандар == 1813 жыл Рихард Вагнер, неміс композиторы, дирижері, музыка теорияшысы және жазушысы (1883 жылы қ.б.) 1859 жыл Артур Конан Дойль, шотланд және ағылшын жазушысы (1930 жылы қ.б.) 1927 жыл Джордж Ола, америкалық химик, 1994 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты. 1987 жыл Новак Джокович, серб теннисшісі == Қайтыс болғандар == 1885 жыл Виктор Гюго (1802 жылы қ.б.), француз жазушысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:22 мамыр 
'''Шаруа қожалығы'''– заңды тұлға құқығына ие дербес шаруашылық жүргізуші субъект түріндегі ерікті кәсіпкерлік нысаны. Мұндай шаруашылықты жеке азамат, оның отбасы немесе ауылшаруашылық өнімін өндіретін, ұқсататын, сататын адамдар тобы құрады. Өз иелігінде (соның ішінде, жалға алған) бар меншік немесе жер учаскесін өмір бойы мұраға алған мүлікті пайдалану негізінде ауылшаруашылық өнімдерін өндіру, өңдеу және сатуды жүзеге асыратын жеке азамат, отбасы немесе адамдар тобы түрінде ұсынылған дербес шаруашылық субъектісі. ==Дереккөздер== Санат:Құқық Санат:Заң 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иероним Стридонский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Валеш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Валверде () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Валверде (Мирандела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Валверде (Могадору)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шарын''' Іле өзенінің алабында. == Географиялық орны == Алматы облысы Райымбек және Ұйғыр аудандарының аумағында ағады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 427 км, су жиналатын алабы 7720 км2. 427 шағын саласы бар. == Бастауы == Теріскей Алатауы мен Күнгей Алатауындағы мұздықтардан басталып, Шарын ауылынан 20 км-дей төмен тұста Ілеге құяды. Өзен үлкен шатқал арқылы Жалаңаш ойпатының шығыс бөліктері мен Торайғыр тауларынан өтеді. Жалаңаш алқабында трапеция формасына байланысты шатқалды Ақтоғай деп атайды, ол қазақ тілінен «Ақ ағын» деп аударылады. == Дереккөздер == == Әдебиеттер == Семенов Тянь-Шанский П.П. Тянь-Шаньға саяхат 1856-1857 жж. .: Географиялық әдебиеттің мемлекеттік баспасы, 1946. 256 б. Веселова Л.К. Солтүстік Тянь-Шаньның процестерінің құрылымы // География және геоэкология институтының сұрақтары. Алматы. 2013. №3. С. 27-31. М.Гинатуллин Тілдік сөздік. Алматы: Рарий, 2010 Маряшев Жетісу археологиясының ескерткіштері және оларды экскурсияларда пайдалану Алматы, 2002 A.P. Горбунов Орта Азия таулары. Географиялық атаулар мен терминдердің түсіндірме сөздігі. Алматы, 2006. Санат:Іле су алабы Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Ұйғыр ауданы өзендері 
'''Вентозелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вила-Боа (Мирандела)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вила-Флор (аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 531 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вила-Верде (Мирандела)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вила-Верде (Виньяйш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 391 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вилар-Шан () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вилар-Секу (Вимиозу)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Владимир Александрович Шаталов''' (8.12.1927 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласы) ғарышкер-ұшқыш, авиация (1975), мәрте Кеңес Одағының Батыры атағын алған. 1945 жылы Әскери Әуе күштерінің арнаулы мектебін, 1949 жылы ұшқыштардың Качинскідегі әскери училищесін, ал 1956 жылы Әскери Әуе академиясын (жұмыстан қол үзбей) бітірген. 1949-63 жылы Кеңес армиясының авиац. бөлімдерінде қызмет етті. 1963 жылдан ғарышкерлер қатарында. 1969 жылы 14-17 қаңтарда «Союз-4» ғарыш кемесінің командирі ретінде ғарышқа ұшып, «Союз-5» ғарыш кемесімен (15 қаңтарда ұшырылған) топтасып ұшуға басшылық етті. Ол А.С. Елисеев пен Е.В.Хруновтың ғарыш кеңістігіне шығуын және олардың бір кемеден екінші кемеге ауысып мінуін қамтамасыз етіп, дүние жүзінде тұңғыш рет тәжірибелік ғарыштық станцияны құрастыруды жүзеге асырды. 1969 жылы 13-18 қазанда «Союз-8» ғарыш кемесінің командирі ретінде ғарышқа ұшып, «Союз-6» және «Союз-7» кемелерімен топтасып ұшты. 1971 жылы 23-25 сәуірде «Союз-10» ғарыш кемесінің командирі ретінде ғарышқа ұшты. Ұшу барысында «Союз-10» кемесі «Салют» орбиталық ғылыми станциясымен түйісу операциясын жүзеге асырды. 1971 жылдан Ғарышкерлер даярлау орталығының жетекшісі. КСРО Мемлекеттік сыйлығын алған (1981). рет Ленин орденімен, т.б. орден және медальдармен марапатталған. Айдың арғы бетіндегі кратерге оның есімі берілген. ==Дереккөздер== Санат:1927 жылы туғандар Санат:Солтүстік Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан Санат:Қазақстан Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Юлиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 21 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Сиприану. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шатыркөл мыс кен орны''' Жамбыл облысындағы кен орны. 1949 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Кен аумағында каледон, герцин интрузиялары дамыған. Кентас өрісі өте ұсақ қатпаршаларға жиырыла жарықтармен тілкемденіп, уатылған тау жыныстары ығысып орын ауыстырған күмбез пішінді қатпарда орналасқан. Кеннің қалыптасуына себепші болған, көбінесе ендік бағытта созылған жарықтар шығыс және қарай 40-90° бұрышпен еңістенген. == Жатыс сипаты == Кентасты белдемдер гидротермалдық өзгерістерге шалынған биотитті граниттерде, өндірістік кендер Негізгі және Батыс аталатын кентасты белдемдерде орналасқан. Қалыңдығы 1-7 м, жүздеген тереңдікке кеткен кен денелері тау жыныстарынан, минералданған граниттен тұрады. Тотығу белдемінің тереңдігі 20-50 м. == Минералдары, құрамы == Басты кентас минералдарына: халькопирит, молибденит, пирит, магнетит, т.б. жатады. Пайдалы құраушылары: мыс және молибден. Кентас жақсы байытылады. Тотыққан кентастан мыс, сульфитті кендерден жекеленген мыс пен молибден концентраттарын алуға болады. Шатыркөл мыс кен орны ірі кен орындарының қатарына жатады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы кен орындары 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вилаш-Боаш (Вила-Флор)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 715 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 25 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Вимиозу (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вимиозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 22 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Виньяйш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 382 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Виньяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Зедеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Гонсалу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Зойю''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 500 км² шамасында. Халық тығыздығы 0,916 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Екатерина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Шахта''' (нем. Schacht, Schaft дің, оқпан) жер астынан пайдалы кен қазу жұмыстарын жүзеге асыратын тау-кен кәсіпорны. Ол жер астындағы кен қазбасынан және жер үстіндегі құрылыстардан (копер, Шахта үсті үйі, қойма, ғимараты, т.б.) құралады. Қазып алынатын кеннің мөлшеріне қарай орташа Шахтаның жылдық өнімділігі млн. тоннға, ал ірі Шахталардың жылдық өнімділігі 10 млн тоннға дейін жетеді. Шахтада бірнеше мыңға дейін жұмысшылар мен инженерлер жұмыс істейді. Сирек металдар мен алтын өндірісіндегі Шахталардың қуаты шағын (жылдық өнімділігі 150 200 мың т) болады. Шахтаның тереңдігі кеннің орналасу қалпына (жатысына) және оның құндылығына байланысты. Қазіргі Шахталардың орташа тереңділігі 1000 метрдей, ең терең Шахта Африка мен Үндістанда (3,5 3,8 км). Шахта неғұрлым тереңдеген сайын жер асты жұмыстары қиындай түседі. Әрбір 25 30 тереңдікте ауаның температурасы 1С-қа өседі де, қазбаны таза ауамен қамтамасыз ету арнайы қондырғы қолданылады Сонымен қатар кендегі тау жыныстарының ішкі қысымының өзгеруінен қауіп тудыратын әртүрлі құбылыстар (кен дүмпуі, кен қопарылуы, т.б.) пайда болады. Шахта ішінде кен қазу, тас көмір қабатын бұзу, кенді тиеу, тасу және жұмыс қауіпсіздігін сақтау үшін тіреулер орнату, т.б. жұмыстарды машина атқарады Ірі Шахтадың арнаулы темір жолы, құрал-жабдық жасайтын шеберханалары, т.б. болады. ==Сілтемелер== Қазақ Энциклопедиясы, том. Санат:Өндіріс 
'''Абравезиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 036 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 672,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 689 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Сесилия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Адоригу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Агиейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алкафаше''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 029 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Винсент. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алкофра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алдейяш (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Альяйш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 527 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 41 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Альойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шашбау''' қыз-келіншектер шашына тағатын сәндік әшекей- бұйым. Мұндай әйел шашының әр-ажарын аша түсетін, өрілген бұрымның ұшын бекіту үшін тағылатын алтын, күміс тиындар, кейде маржан қадалған, ызылған бауы бар. Шашбауды түркі халықтары ежелден қолданып келеді. Жасалу, әшекейлеу әдістеріне қарап оларды үзбелі Шашбау, шашақты Шашбау деп топтастыруға болады. Оның қазақтар арасында: сөлкебай Шашбау теңге Шашбау шаштеңге үкі аяқты Шашбау шаштүлек (лентадан жасалынған) шашбаутас (жалпақ күміске асыл тастар орнатылған) сияқты түрлері кеңінен кездеседі. Шашбау көбіне күмістен қақталып соғылады, ұшына теңгеден (сөлкебай) шұбыртпа тағылып немесе түсті масатыдан, жібектен ызылып шашақталынады. Матадан жасалған Шашбаудың екі ұшына зер шашақ тағып, оның жоғарғы жағынан бунақтап құндыз тұтады. Шашбауды бұрымға қоса өріп, шаштың ұшына таяу жерден оны бір шалып байлайды да, бұрымның ұшын бекітіп тастайды. Жасы келген әйелдің Шашбауы қарапайымдау болады. Шашбау біріншіден, әйел шашының өсуіне ықпалын тигізеді, екіншіден, басқа массаж жасайды. Ерте заманда Шашбау тағу шаш арасындағы жын-шайтандарды қашырады деген түсініктен туындаған. ==Сілтемелер== *«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том. Санат:Қазақ ұлттық киімдері 
'''Алмакаве''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 729,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алмаса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алмофала () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алва''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Алвите () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Анреаде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 212,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Анташ () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Анташ (Пенедону)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Арка () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Аркуш (Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Зейін Жүнісбекұлы Шашкин''' (31 желтоқсан 1912 жыл, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы 29 наурыз 1966 жыл, Алматы) жазушы, драматург, дәрігер, ғалым. == Өмірбаяны == Арғын тайпасы Бегендік руынан шыққан. 1930 1933 жылдары Мәскеудің Тарих, философия және әдебиет институтында (МИФЛИ) оқыған. 1933 1937 жылы Қарағанды қалалық комсомол комитетінің хатшысы, Семей педагогиялық институтында, ҚазПИ-де (қазіргі ҚазҰПУ) оқытушы, 1949 1955 жылдары Көкшетаудағы Бурабай санаторийінің Бармашы (қазіргі “Светлый”) пансионатында дәрігер, ал 1955 1956 жылдары Қазақстан Жазушылар одағында кеңесші қызметтерін атқарған. == Саяси қуғын-сүргін == Қуғын-сүргін жылдары Жазушы әдебиеттен бас тартуға мәжбүр болды. 1938-1948 жылдары ол қуғын-сүргінге ұшырап, Қиыр Шығыстағы еңбек лагерлерінде болды. 1938 жылдың наурыз айында Семей қаласына келген күні педагогикалық институттың қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі болып жұмыс істеуге келген, тұтқындалып, айыптаусыз Иркутск қаласына барып, он жыл бойы жұмыс істеген. Мерзімді өтеу кезінде ол медицинамен айналысты, шырынды дәрігер М. С. арқасында медициналық қызметте үлкен тәжірибе алды. Қырым климатотерапия институтында тұтқындалғанға дейін жұмыс істеген Бинштоку. Бинштоктың оқытушылық қабілеттерінің, оның тыңдаушыны өз мамандығының ерекшеліктері туралы әңгімелермен қызықтыра білуінің арқасында Зеин Шашкин медицинаға шындап қызығушылық танытып, көп ұзамай дағдыларға ие болды, одан кейін одан әрі мерзімін Ішкі істер Наркоматының арнайы ауруханасында дәрігердің көмекшісі ретінде өтейді. Жазушы Мақиз әпкесі: "түрмеде ол бір орыс профессорымен танысты. Ол Зеиннің медицинаға бейімділігін байқап, оны Иркутск медициналық институтына сырттай оқуға қайта сала алды. Жаңа кәсіптің арқасында Зейін Шашкин лагерьлерде тек өзін ғана емес, сонымен қатар онымен бірге отырғандерді де: Мұхамеджан Қаратаев Хамза Есенжанов, Өтебай Тұрманжанов және т.б. шөптермен емдеді. Алайда, медициналық институтты бітіргеннен кейін оған дипломның орнына анықтама берілді. 1948 жылы босатылғаннан кейін Шашкин экстерн емтиханын тапсырып, дәрігер дипломын алды". ==Шығарылымнан кейінгі іс-шаралар== 1948 жылдан 1956 жылға дейін Бурабай курортының "Бармашино" санаторийінде дәрігер болып жұмыс істеді. Көмей туберкулезін емдеу бойынша ғылыми баяндама жасады. Газеттер мен журналдарда оның санитариясы мен адам гигиенасы туралы мақалалары шықты. Қазақстанда алғашқылардың бірі болып рентген сәулесінің көмегімен өкпе және көмей туберкулезін емдеу саласында ғылыми зерттеулермен айналыса бастады. Зеин Шашкиннің зерттеулері КСРО Денсаулық сақтау министрлігімен жоғары бағаланды және қолдануға ұсынылды. Шашкиннің дәрігерлік қызметіне Щучье аудандық "Луч"газетінде өз хаттарын жариялаған көптеген пациенттер риза болды. Соғыс және еңбек ардагері А. Нұғманов былай деп жазды: "" Бармашино санаторийінде жұмыс істеген жылдары З. Шашкин туралы туберкулезді, әсіресе көмейді емдеу жөніндегі жақсы дәрігер ретінде Даңқ жүрді. Мен де оған емделдім. Бұл қарапайым және асыл адам болды". Жазушы заманауи медицинаның проблемаларын терең қобалжыды. Сондықтан оның "Доктор Дарханов" (1962) романы қазақ әдебиетінде алғаш рет медицинаға арналды. Ол Зеин Шашкиннің үлкен жетістігі болды және өмірбаяндық, себебі бас кейіпкер Нияз Дархановтың прототипі Шашкин болды. Романда сондай-ақ орта мектепті бітірген Павлодар қаласы айтылады. "Доктор Дарханов" романы жалпы мойындауға лайық, оның арқасында қазақ дәрігерлері алғаш рет жоғары қоғамдық борыш пен әлеуметтік белсенділіктің адамдары ретінде танылды. Шашкин Зейін Жүнісбекұлы баспасөзде алғаш өлеңдерімен, зерттеу мақалаларымен 20 ғасырдың 30-жылдарынан бастап көрінді. 1934 жылы Абайдың поэзия тілі атты еңбегі жарияланды. Е.Ысмайыловпен бірігіп жоғары оқу орындарына арналған “Әдебиет теориясының оқулығын” (1940) жазды. Кейін Қазан төңкерісі қарсаңындағы қазақ ауылының халі әрі 1916 жылғы Ұлт-азаттық қозғалыс, жеке адамдардың жан дүниесі, олардың дүние танымы суреттелген “Таң атты” (1955, орыс тілінде), “Ұядан ұшқанда” (1957), сондай-ақ халықтар достығы, замандастарының өмірі, туған жерге деген сүйіспеншілігі тартымды бейнеленген “Темірқазық” (1959), “Өмір тынысы” (1964), “Ақбота” (1966) повестері мен әңгімелер жинақтары, Жетісудағы өзгерістерді кезең көрінісімен шынайы өрнектеген “Тоқаш Бокин” (1958), қазақ әйелінің қоғамдағы алатын орны, оның өндірісті, өнер-білімді, мәдениетті өрге бастаудағы және отбасындағы рөлі, әлеуметтік, этикалық, эстететикалық көзқарастары баяндалатын “Теміртау” (1960), адамдар санасындағы және тұрмыстағы жаңа салт, озық дәстүрлерді таратудағы зиялы қауымның рөлі, дәрігердің қоғам алдындағы парызы, басшы қызметкерлердің еңбек адамдарымен қарым-қатынасы, өзара сенім, достық, бірлік рухын өнегесі айшықты кестеленген “Доктор Дарханов” (1962), тың және тыңайған жерлерді игерудің алғашқы кезеңіндегі көрген қиыншылықтары, ой-арманы, адамгершілік асыл қасиеттері арқау етілген “Сенім” (1966) романдары жарық көрді. “Заман осылай басталады”, “Ақын жүрегі” пьесалары республикалық, облыстық драма театрларда қойылды. Оның шығармалары негізінде “Мазасыз таң” атты көркем фильм түсірілді. Туындылары шет ел тілдеріне аударылды. “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған. == Шығармалары == *“Абайдың поэзия тілі”, 1934. *“Әдебиет теориясының оқулығын”, 1940. *“Таң атты”, 1955, (орыс тілінде). *“Ұядан ұшқанда”, 1957. *“Темірқазық”, 1959. *“Өмір тынысы”, 1964. *“Ақбота” ,1966. *“Тоқаш Бокин”, 1958. *“Теміртау”, 1960. *“Доктор Дарханов”, 1962. *“Сенім”,1966. == Марапаттар == Құрмет Белгісі ордені == Естелік == Жазушының медицина саласына сіңірген еңбегін мойындау 1989 жылы Бурабай шипажайында ашылған Зейін Шашкиннің мемориалдық мұражайы болып табылады. *Алматы қаласындағы Абай даңғылы, 51, Шашкин тұрған үйде мемориалдық тақта орнатылды. *Алматыда көшеге (бұрынғы Шашкин есімі берілді. *Павлодарда көшеге Шашкин есімі берілді. == Дереккөздер == Санат:Қазақ жазушылары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 617 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 76,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Аркозелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Арисера''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Ариш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Армамар (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 155,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Арнаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Авелал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Авойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 150 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Байойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 123 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Балдуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
500-теңгелік тиында '''Шашу''' қуаныш айғағы ретінде жасалатын өте сұлу да салтанатты дәстүр. Шашу бала туылғанда, тұсау кескенде, сүндетке отырғызылғанда, келін түскенде, күйеу келгенде, отау көтергенде, бүркіт ұстап әкелгенде, жүйрік ат бәйгеден озғанда, алыс сапардан жолаушы оралғанда, жақсылық күндерде, құда келгенде, тағы басқа зор қуанышты күндерде әйелдер құрт, ірімшік, өрік-мейіз, кәмпиттен, күміс теңгеден шашылады. Шашылған шашудан тойға қатысушылар теріп алып, ырым қылып балаларына апарып береді. Шашуды, әдетте жасы үлкен әйелдер, әжелер шашады да, оны жастар, балалар теріп алады. Кейде тойдан тәбәрік ретінде үлкендер де алып, үйдегі жас балаларына апарып береді. Шашудың екі түрі бар. Бірі шашылады, екіншісі шашылмайды. Тойға көп адам шашу әкелетіндіктен оның бәрін ысырап етіп шаша бермейді. Тек белгілі бір бөлігін ғана шашып, жүргізеді. Туыс-туғандар әкелген дастарқан шашу ретіндегі қазақ халқының қуаныш-тілегін білдіретін ниеті болып табылады. Оның бастаулары кем дегенде көне түркілік замандарға барады. Түркілер қуаныш кезінде құрт, ірімшік сияқты ақ тағамдарды “ақ жолтай“, “ақ тағамдай ақ болыңдар“, “ақ ниет тілейміз“ деп шашқан. Кейіннен тату-тәтті болсын деген ниетпен шашуға кәмпит қосылған. Дәстүрлі қазақ қоғамында ауқатты адамдар күміс, алтын теңгелер де шашқан. Шашу қазіргі уақытта да кеңінен қолданылуда. == Дереккөздер == Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Баркуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 061 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Барро''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1035 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Бейжош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 97 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Бигорне''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Боа-Алдея''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 589 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Бордоньюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Бритьянде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 015 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 188,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Буштелу (Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шашубай''' (2006 жылға дейін ''Озёрный'') Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы кент, Шашубай кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Балқаш көлінің солтүстік жағалауында, аудан орталығы Ақтоғай ауылынан оңтүстікке қарай 216 км, Балқаш қаласынан қарай км-дей жерде орналасқан. == Халқы == Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 2368 адам (1126 ер адам және 1242 әйел адам) болса, 2009 жылы 2148 адамды (1092 ер адам және 1056 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1936 жылы балық аулау станция негізінде қаланған. 1937 жылы Қарағанды Балқаш темір жолы құрылысы аяқталғаннан кейін мұнда Балқаш мемлекеттік балық өндірісі тресі ашылды. 1939 жылы “Рыбтрест” кенті деп аталды. 1940 жылы базада мұздатқыш салынып, Балқаш балық комбинаты құрылды. 1975 жылы желтоқсанда Озерный кенті болып құрылып, Балқаш қалалық кеңесіне қарады. 1977 жылы Приозерный ауданы құрылып, орталығы Озерный кенті болды (кейін халық ақыны Шашубай есімі берілді). 1993 жылы Тоқырауын ауданы болып өзгертілді. 1997 жылы Тоқырауын ауданы таратылып, Шашубай кенті Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының құрамына енді. Шаруашылықтың негізгі бағыты балық аулау. “Балқашбалық” ЖШС-і бар. == Инфрақұрылымы == Мектеп, клуб, кітапхана, амбулатория, т.б. мекемелер бар. Белгілі ақын, әнші Шашубай Қошқарбаевқа ескерткіш орнатылған. Ең жақын темір жолы станциясы Балқаш (5 км жерде). == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
'''Кабасуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кабрил () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 27 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Калди''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Камбра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Камбреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 240 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кампия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 656 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кампу (Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 281,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 176,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 020 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
thumb '''Шашубай Қошқарбайұлы''' (1865, қазіргі Қарағанды облылысы Ақтоғай ауданы Қоңырат ауылы 4.5.1952, сонда) халық ақыны, әнші, композитор, Қазақ КСР-інің еңб. сің. өнер қайраткері (1941). Арғын тайпасы Тобықты руының ақсақ-дадан бөлімінен шыққан. Жасынан домбыра, сырнай, гармонь тартып, ән салуға, өлең шығарып айтуға, серілік құруға әуестенген. Біржан сал, Ақан сері, Балуан Шолақ, Мәди, Ғазиз сияқты Арқаның атақты әнші, сал-серілерімен кездесіп, тәлім-тәрбие алған. Шашубайдың цирктік өнермен де атағы шығып, серілікпен ауыл аралап, ел алдында өзінің сан қырлы талантын көрсетті. Шашубайдың ел арасында “Майда қоңыр”, “Жетім қыз”, “Ақ қайың” (екі түрі бар), т.б. әңдері кең тараған. Ақын өз қызметінде ауыз әдебиеті үлгілерін кеңінен насихаттап, жұртшылыққа таратқан; қисса-дастандар мен толғауларды жатқа айтқан. Олардың ішінде, әсіресе, “Ақтамберді”, “Қамбар”, “Сұраншы-Бөкей” дастандарын көп жырлаған. 1909 жылы Жетісуға келіп, Жамбылмен айтысқан. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін жаңа заман талабына сай өндіріс пен өнеркәсіп тақырыбына көбірек үн қосып, Қарағанды, Қоңырат, Балқаш кеншілері өміріне көптеген шығармаларын арнады. 2-дүниежүзінде соғыс жылдары майдан мен тыл өмірін жырлаған ерлікке толы патриоттық жырларымен көзге түсті. 1943 жылы Қарағандыда өткен облыс ақындары айтысын бастаушылардың бірі болып, Көшен Елеуовпен айтысты, 1944 жылы Болман Қожабаевпен сөз сайысына түскен. Шашубай қазақ әдебиеті тарихында мысал айтысты шығарудың тамаша шебері ретінде атағы шықты. Оның бұл талантына М.Әуезов жоғары баға берді. Шашубайдың таңдамалы шығармалар жинағы екі рет басылды. Шығармалары ақындардың жалпы жинағында, “Айтыстың” 3-томында (1966) жарияланды. Шашубай Абай шығармаларын кеңінен насихаттап, ел арасына таратады, өзіне ұстаз тұтып, ақындық талантына еліктейді. Бұл ретте Шашубай Абайдың сатиралық дәстүрін жалғастырып қана қоймай, қазақ әдебиеті тарихында мысал айтысты шығарудың тамаша шебері ретіңде атағы шығады. Шашубайдың«Кәрі құда» өлеңі табиғат суреттерін дәл беріп, адам мінездерімен сәйкестендіре бейнелеу тәсілі жағынан Абайдың «Ақ киімді, денелі, ақ сақалды» деген өлеңімен үндесіп жатыр. Шашубай ұлы ақын таланты алдында басын иіп, оған өлеңдер арнаған. «Ақын Абай» өлеңінде «Ақыл, ойың шалқыған дариядай, көркем тіл, шебер сездің сен бір кені» деп Абай талантының асқақтай түсетініне, данышпан рухының мәңгі жасай беретініне шек келтірмейді. Ұлы ақынның туғанына 100 жыл толуына арналған «Іске асты, Абай, арманың» толғау өлеңінде Абайдай ғұлама ұстазын ұлтына нұр сепкен Шолпан жұлдызына теңеп, «Мен де сенен үйренгем, домбырамды серік қып» деп өзін ұлы ақынның шәкірті ретінде мақтан тұтады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ ақындары Санат:Қарағанды облысы 
'''Кандал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Капарроза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кария () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Каррегал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Карвальяйш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 762 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 066 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 134,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Каштайнсу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Каштелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 315 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Беріш''' '''Алшын''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''Алшын''' тайпасының Байұлы рулар бірлестігінен тарайды. ==Тарихы== Шежіре бойынша, Кіші жүздегі Байұлы бірлестігі құрамына енеді. ''Есенқұл, Қаратоқай, Жайық, Жаңбыршы, Себек, Бегіс, Есен, Құлкеш'' аталарына таратылады. Беріш тайпалық бірлестігінің құрамына енген аталардың тарихы әріден басталады. Мәселен, Беріш тайпасының ең іргелі руы Жайық. Ол өз есімін не Жайық өзеніне берген, не есімін Жайық өзенінен алған. Ал Жайық өзені болса, ол б.з. ғасырынан бастап белгілі. *Беріш этнонимі 10 ғасырда парсы тілінде жазылған авторы белгісіз ''“Худуд әл-Әлем”'' деген жағырапиялық еңбекте де кездеседі. Онда “Мерке елді мекен, онда қарлықтар тұрады, оған саудагерлер де қатынайды. Бұл екі елді мекеннің аралығын үш қарлық тайпасы қоныстанған, олардың есімі бистан, хайм, бириш” деп жазылған. *Академик Ә. Марғұлан “Қазақтың жыр-аңыздары” атты кітабында 10 ғасырда Хазар хандығы негізінен екі тайпадан құрылған: бірі Хазароғлы, екіншісі Берішоғлы деп көрсетеді. *Ал 11—12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында половецтердің (қыпшақтардың) қатарында Буршевич ұрпақтары болғаны туралы айтылады. *Араб, парсы саяхатшылары оларды Буржоғлы деп көрсеткен. Оңтүстік орыс даласында Бурчевичер ең ұлы ордалардың бірі болып, Русь—Қыпшақ даласы арасындағы барлық саяси оқиғаларға белсене араласқан. Бұл кездегі Беріштердің ханы атақты қолбасшы Боняк болған. Орданың орналасқан мекені Днепр өзенінің сол жақ сағасы. Деректерде 10 11 ғасырлар аралығында Беріштердің Батыс тарапқа үнемі жылжи отырып, Днепрге жеткені аңғарылады. Днепрдегі Беріш ордасы 1245 1300 ж. Алтын Орданың әскербасы Ноғайдың қарамағында болды. 1300 ж. Ноғай өлгеннен кейін Алтын Ордадан шеттей бастаған оның жұрты ханның жарлығымен Еділ-Жайық арасына көшірілді. Ноғайлы ұлысының құрамында Беріштер де болды. Ноғайлы ыдыраған соң, 16 18 ғасырлар арасында Беріштер Кіші жүз қауымымен аралас-құралас түстікте Бұхардан бастап терістікте Мұғалжар тауына дейінгі жерлерді жайлаған. 17 ғасырдың 30-жылдарында олар Еділ Жайыққа ентелеген торғауыт қалмақтарына қарсы күрес жүргізген. Мұғалжардан қалмақты Есет батыр өткізбеген. Беріш қауымынан Есетке ілесе ел қорғаған батырлары Ағатай, одан кейінгі дәуірлерде Жаубасар, Есболай, Итемген, Қара, Саржала батыр, Құлбарақ, Исатай мен Махамбет, сондай-ақ, Есет Қараұлы, Мұрат Мөңкеұлы сынды ақын-жыраулар шықты. Беріш тайпасының ұраны ''Ағатай'', таңбасы ''жебе (<)''. == Тұлғалар == Махамбет Өтемісұлы (Жайық) Исатай Тайманұлы Халел Досмұхамедов Мұрат Мөңкеұлы (Қаратоқай) Серікқали Жақыпов Құлбарақ Табылдыұлы Бөдене Байтілеуұлы Айтуар Үсенұлы Ағатай батыр Самиғолла Хамиев Нарынбай Кешубаев Алдар би Ерназарұлы Аманғали Кенжеахметұлы (Себек) Асанбек Нұрғожаұлы (Жайық) Зақаш Камалиденов Саттар Нұрмашұлы Имашев Таңатар Етекбайұлы Ғапур Ибатуллин (Құлкеш) Рижа Дүсіпова (Құлкеш) Сейдеғали Дүсіпов (Құлкеш) Әліп Дүсіпов (Құлкеш) Хисметолла Исакулов (Құлкеш) Жәмел Омарұлы Ихданов (Құлкеш) Жанай Беркалиев (Бегіс) Жәлел Иманғалиев (Есенғұл) Төлеу Қадырбекұлы Жандауов (Жаңбыршы) Арон Қабышұлы Атабек (Есенқұл) Шоқыр Бөлтекұлы (Құлкеш) == Дереккөздер == 
'''Мамырдың 23''' Григориан күнтізбесінде жылдың 143-ші күні (кібісе жылдарда 144-ші). Жылдың аяғына 222 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1878 жыл Англия үкіметі Түркиямен жасырын келіссөз жүргізіп, егер Кипр аралын беруге келіссе, Азиядағы түрік иеліктерін қорғауға уәде берді 1985 жыл АҚШ-та бала көтере алмай жүрген әйел емделіп жеті егіз тапты. Олардың үшеуі ғана тірі қалып нормадан ауытқулары болды. Бұл тарихтағы ең ірі «пробиркалық сәби» тәсілінің сәтсіздігі. == Туғандар == 1908 жыл Джон Бардин (1991 жылы қ.б.), америкалық физик, транзисторды ойлап тапқан, Нобель сыйлығының 1956 және 1972 жылдардағы лауреаты, тарихтағы Нобель сыйлығын бір номинациядан екі рет иеленген жалғыз адам. == Қайтыс болғандар == 1124 жыл Хасан әс-Саббах, ізбасарларымен «сәийдуна» («біздің Қожайын») деп аталған көрнекті исмаили қайраткер, хашшашин немесе ассасиндер атауымен белгілі низарилердің мемлекетін құрушы. 1937 жыл Джон Дэвисон Рокфеллер (1839 ж.туған) америкалық кәсіпкер, адамзат тарихындағы алғашқы «доллар» миллиардер. 1991 жыл Вильгельм Кемпф, неміс пианисі және композиторы. 20 ғасырдың ең әйгілі пианистерінің бірі болып саналады. 2009 жыл Но Му Хён, Оңтүстік Корея президенті. == Сыртқы сілтемелер == Санат:23 мамыр 
'''Шәді Сырдария губерния Қызылкөл мекені, Созақ ауданы 12.11.1933, қазіргі Өзбекстан, Сырдария облысы Қаратөбе мекені) қазақ ақыны. Төре әулетінен шыққан. Әкесі Жәңгір (Жаһангер) момын мінезді, шаруаға икемді, ал анасы Мәуті әнші, домбырашы кісі болған. Шәді сауатын ерте ашады. Шаян (1865 1867), Қарнақ (1868 1870), Бұхарадағы Көкелташ (1871 1876) медреселерінде оқып білім алды. Араб, парсы, түрік, шағатай тілдерін үйреніп, Шығыс шайырларының, философтарының, тарихшыларының еңбектерін түпнұсқадан оқып сусындады. Орта Азияның көптеген шаһарларын аралайды, өзбек, тәжік, қарақалпақ, түрікмен танысады. 1877 жылы туған мекені Қызылкөлге оралады. Шәді Шығыс классикалық әдебиетінің назиралық үлгісін жете меңгерген, гуманистік, ағартушылық бағытта дәстүрлі тақырыптарды жырлаған, мазмұн мен түрі жағынан, идеясы мен сюжеттік желісі тұрғысынан мүлдем жаңа, қолтума төл шығармалар жазған ақын. Ол ұлы орыс халқының ерлікке толы тарихынан реалистік поэма («Ресей патшалығында Романов нәсілінен хұқмыранлық қылған патшалардың тарихтары һәм ақтабан шұбырыншылық заманнан бері қарай қазақ халқының ахуалы», Орынбор, 1910) жазды. Шәді бұл шығармасында Қазақстанның өз еркімен Ресейге қосылуының прогрессивтік мәнін нақтылы тарихи деректермен, білгірлікпен көрсеткен. Шәдінің әдеби мұрасы мол. Ол 30-ға жуық дастан және көптеген өлеңдер жазып, кітап етіп бастырып шығарған. Көлемді шығармаларынан қазірше табылғаны 18 дастан. Олардың көбі Ташкент қаласындағы Ғ.Х. Ғарифжанов баспаханасынан әр кезде басылып шыққан: «Шәр дәруіш» («Төрт дәруіш», 1913, 1914), «Хикаят Қамарзаман» (1914), «Назым Сыяр Шәриф» (1913), «Хатымтайдың хикаясы» (1914), «Хикаят Халифа һарон-ар Рашид» (1914), «Хикаят Орқа-Күлше» (1917), «Қарунның жер жұтқан оқиғасы» (1917), т.б. «Тарихнама» атты тарихи дастаны қолжазба күйінде сақталған. Шәдінің сүбелі шығармасының бірі «Шер дәруіш» («Төрт дәруіш»). Бұл дастан бір басылымында (1913) «Назым шәр дәруіш» деп те аталған. Шығарма сюжеті «жеті ықылым жер жүзінің бәрін кезген» төрт жиһангездің басынан кешкен оқиғалары арқылы өрбиді. Ақын дастанында адамның рухани мүмкіндігіне, күш-құдіретіне шексіз сенім білдіреді, адам бойындағы ең асыл қасиеттерді, ақыл-ойды, махаббатты, әділдікті, бауырмалдықты мадақтайды. Бұл дастан сюжеті бұрын да өзге түркі халықтары арасына қисса болып кең тараған. Шәді «Хикаят Халифа һарон-ар Рашид» дастанын да Шығыс аңыз әңгімелерінің сюжетін пайдалана отырып жазған. «Атымтай Жомарт хикаясы» деген атпен қазақ арасына тараған әңгіме сюжетіне құрылған «Хатымтайдың хикаясы» атты дастанда мазмұны жағынан өзара сабақтас төрт хикая бар. Ақын бұларда жұртты адамгершілікке, мейірімді, бауырмал болуға үндейді. Сараңдық пен дүниеқұмарлықты тәрк етеді. Ал «Хикаят Орқа-Күлше» атты лиро-эпикалық дастанында сүйіске екі жас арасындағы мөлдір махаббатты жырлады, шынайы достық, ізгі адамгершілікті мадақтады. Бұл дастан оқиғасы да ертеректе Шығыс халықтары арасында кең тараған әңгіме сюжетінен алынған. Шәдінің қиял-ғажайып ертегілері мен аңыз-әңгімелер негізінде жазған «Хикаят Қамарзаман» дастанында қиял-ғажайып оқиғалар адамдардың өміріндегі әдеттегі реалдық істерімен, күнделікті тұрмыста кездесетін көріністерімен ұштасып, тығыз байланысып жатады. ==Шығармалар== “Төрт дәруіш” (1913, 1914) “Хикаят Қамар-заман” (1914) “Назым чәїар дәруіш” (1913) “Хатымтайдың хикаясы” (1914) “Хикаят Халифа їарон-ар Рашид” (1914) “Хикаят Орқа-Күлше” (1917) “Қаруынның жер жұтқан оқиғасы” (1917) ==Cілтемелер== "Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы" «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том. Шәді Жәнгірұлы өлең жырларының араб әдебиетімен байланысы. Шәді төре Жәңгірұлы (1852-1933 ж.ж.) бұрынғы Сырдария губерниясы, Түркістан уезі, Жылыбұлақ болысында (қазіргі Созақ ауданы) дүниеге келген. Бұл кісі де арабша хат танып, молдадан дәріс алған адам. Ақын тоғыз жасында ауыл молдасында, келер жылы Шаян медресесінен дәріс алған. Шаянда оқып жүріп Шәді араб әдебиеті үлгілерімен таныс болады. 1864 жылы Шымкенттік Абдулла Шариф деген кісіден дәріс алып араб, парсы тілдерін меңгерген. Жас бала 13 жасында-ақ "Мың бір түн", "Тотынама", "Шаһнама" секілді шығыс ертсгілері мен дастандарынан хабардар болған. Шымкснтте екі жылдай жүріп ұстазының қолындағы араб әдебиеті қазынасын өз бетінше толық игеріп шығады. 1865 жылы Шымкентті Черняев өскері алған соң, Абдулла Шариф Ташкентке кетеді. 1866 жылы Шәді ұстазының артынан Ташкентке барып, Орта Азия ақындары мен ғүламаларынан дәріс алады. Араб, шығыс әдебиетін зерттеп, игереді. Шәді 1870 жылы еліне қайтып, бұдан кейін оқу оқымайды. Жеті жылдан соң әкссі Жәңгір қайтыс болады. Мұнан соң Шәді үй шаруасынан ұзап шыға алмай, кітап оқу, қисса, дастан жазу жұмыстарымен айналысады. Осы уақыттан бастап өлгенге дейін Шәді үй шаруасымен қоса жыр дастан жазумен айналысып жүріп 1933 жылы қайтыс болады. Шәді төре бас аяғы 40-тан астам хикаялы дастан, жырлар жазған. Шәді де діндар қаламгер болған. Оның діни негізде жазылған шығармалары өте көп. Олардың кейбірін атап өтер болсақ: "Сияр-шәріп", "Фех-қайдан", "Ахуал-қиямет", "Назым Ахмет Жами", "Назым Ибраһим Халиолла", "Хазіреті Мұса мен Перғауын", "Мұсаның таурат алғаны" т.б. Мына аталған дастандар Шәдіден бұрын араб әдебиетінде жырланған тақырыптар. Ал Шәді араб әдебиетінде бар поэзияның озық үлгілерін өзінше жырлап, қазақ арасына таратып отырған. Шығыс тілдерінде шыққан кітаптар сюжетін қайта өңдеп, қисса-дастандар жазған. Шәді төре араб классикалық әдебиетіне басқа ақындардан да гөрі өте жақын болған десек артық емес сияқты. Сонымсн қатар бұл кісі Кеңес өкіметі келген күндері де діни мәтіндегі дастандарын жаза берген. Осы себепті болу керек 1931 жылы ауыл белсенділері Шәдіні молда деп айыптап, Марғүланға жер аудартқан. Бұл кісінің араб әдебиетіне көп жақын деу себебіміз, ақын ардақты әрі ең соңғы Мұхаммед (с.а.с.) пайғамбардың өмірін өлең түрінде жазған. Ал араб әдебиетінің жаңа беті Ислам дінінің келуімен басталады. Ислам діні келіп араб әдебиетінің Исламға дейінгі көптеген үлгісі ескіріп қалды. Ислам дінін әкелуші ол Мұхаммед пайғамбар (с.а.с). Шәді төре Мұхаммед (с.а.с.) пайғамбардың ақ жолы жайында "Назым сияр шәріп" атты дастан жазған. Пайғамбар жайында жазған адамдар азда емес, жетерлік. Сонау заманнан бері пайғамбардың өмірі жайында көптеген қисса, дастандар жазылған. Ақын Шәді осы дастанында араб сөздерін көп пайдаланған. Оқиға араб жерінде болған ғой. Бізге бұл дастаннан керегі ақынның араб сөзін қалай қолданып жазғандығы ғана болар. Ақын кейбір араб сөздерін өз күйінде қолданған, кейбірін қазақша аудармасы бола тұрса да қолданған. Мәселен аталмыш дастанда: Аспан, Жер, Ғарыш-Күрсілі Лаухы ғалам, Сидырған жаннат, дозақ бәрін тамам, дегенжолдары бар. Осы жердегі «тамам» араб сөзі, қазақша біту, аяқталу деген мағына білдіреді. Мен ойлаймын осы жерде тәмәм сөзін ыңғайлы ұйқасу үшін қолданған. Ал одан бұрынғы «Лаухы» сөздеріне тоқталар болсақ. Бұлар араб сөздері, дәлірек айтсақ діни сөздер. әр бірінің кең, ауқымды мағыналары бар. Алдымен «Ғарыш» сөзіне тоқталайық. «Ғарыш» сөздікте патшалардың тағы деген мағынаны білдіреді. Арш яғни ғарыш шектен тыс үлкен жаратылыс, Аллаһтан басқа ешкім оны толық қамтымайды, яғни, Аллаһтан басқа ешкім ол жайында толық білмейді. Бірнеше періштелер оны көтеріп тұрады. Кейбір философтар Аршыны әлемнің барлық жағынан қоршап тұрған аспан деп айтады. Бұл сөз дұрыс емес. Демек Арш ол Алла тағаланың тағы. «Күрсілі» бұл да араб сөзі. Ол екі баспалдақ орны. Алла тағла Бақара сүресінің 255 аятында былай дейді: «Оның Күрсісі көктер мен жерден де кең». (Аршы және Күрсі Ислам шариғаты бойынша ғайыб іліміне кіреді. Олардлың қандай екендігін тек Алла ғана біледі). «Лаухы» бұл да араб сөзі, сөздікте тақта деген мағына береді. Лаух сөзі де діни термин. Ислам дінінде бүкіл жаратылыстардың тағдыры жазылған тақта (лаухы) Лаухул-Махфуз деп аталады Шәді төре жоғарыда атап өткен өлең шумағында жәй ғана араб сөздерін қолданып қоймаған. Ислам дінінің негізгі діни терминдерін қолданған. Бұл жәй ғана терминдер емес. Он кез келген адамның түсіне қоюы қиынға соғады. Себебі бұл сөздер жайындағы ілім «ғайыб іліміне» жатады. Яғни, олардың ұғымын, түр-сипатын Алладан басқа ешкім білмейді. Тек кейбір сипаттары мен белгілері Мұхаммед с.а.с. пайғамбардың хадистерінде келген. Шәді төре бұлжайында сөз жүргізсе, демек ол кісі діни сауатты болғандығы. Әрі алдыңғы ақындарға қарағанда әлдеқайда сауатты деп айтсақ артық болмас. Шәді кей жерлерде: "Ілгергі нәбилермен араб, қазақ сөздерін бірдей қолданған. Мүндағы «нәби» араб сөзі қазақ тілінде пайғамбар деген мағына білдіреді. Өленді жақсы ұйқассын деген бе, әйтеуір осы жерде екі сөзді бірдей қолданған. Шәді аталмыш дастанда араб сөздерімен бірге сөз тіркестерінде арабша қолданған. Мысалы: Пайғамбар болмағына, иншалла, деген қатарда. Осы қатардағы, «Иншалла» ол араб сөз тіркесі. Қазақша «Құдай қаласа» деген мағына білдіреді немесе солай аударылады. Шәді Жәңгірұлы да кітаби ақындар қатарынан болады. Шәді Шығыс шайырларына тән салт бойынша "Назым чәһар дәруіш" жөне "Хикаят Орқа-Күлше" және баска да дастандарын нәзирәгөйлік әдісімен жазған. Төрт дәруіш және Орқа-Күлше хикаялары Шығыс халықтары арасында көп тараған. Бұл дастандар араб, парсы, тәжік, өзбек, татар тілдерінде жарыққа шыққан. Шәді кезінде Шығыс, араб классиктері жырлаған тақырыптарды, сюжеттерді өзінше ой елегінен өткізіп, қайта қорытып, қазақ топырағына лайықты, өз оқырманына жақын етіп жырлаған. Әрине араб әдебиетінің әсері қазақ әдебиетіне бірден келе салған деп айта алмаймыз. Араб әдебиеті алдымен парсы, түркі елдеріне, одан кейін біздің әдебиетімізге әсерін тигизген. Араб Халифатын білмейтін адам жоқ шығар. Сол секілді жырлағандарда кем емес. Халифаларды жырлаған ақындар көп болған. Мәселен Харун Рашид халифа. Шәді бұл кісіні өз өлендеріне қосқан. Бір патша болып еді мұсылманда, Халифа Харун Рашид еді намда. Шәді төре шығыс халықтарына тән жазбаша айтыспен де айтысқан. Оның Тұрмағамбет Ізтілеуовпен айтысқан жазбаша айтысы бар. Осы айтыстың түрі арабтарда да болған. Олар алғашқыда ауызша кейін Ислам келген соң жазбаша айтысатын болған. Дамып, өркендеп айтыстың бүл түрі біздің де жерімізге жеткен. Айта берсек ақын Шөді төренің қазақша аудармасы болса да араб сөздерін қолданған жерлері өте көп. Сонымен қорыта айтқанда, кезінде түрлі діни оқып, араб, парсы, шағатай тілдерін жетік меңгерген, сол арқылы араб поэзиясынан еркін сусындаған, Ислам тарихы мен араб әдебиетін терең білетін қазақтың ғұлама шайыры Шәді төре Жәңгірүлы қазақ көркем сөз өнерін мазмұн мен норма жағынан байыта түсуге өзіндік үлес қосты. Ол шығыс классикалық поэзиясына тән нәзирә дәстүрін жан-жақты меңгеріп, қазақ оқырманының сәйксс келетін шығармалар жазды. Мның өзі, қазақ әдебиетін мазмұн, тақырып, идея жағынан көріктеу құралдары болып табылады емес пе? ==Шығармалар== "Сияр-шәріп", "Фех-қайдан", "Ахуал-қиямет", "Назым Ахмет Жами", "Назым Ибраһим Халиолла", "Хазіреті Мұса мен Перғауын", "Мұсаның таурат алғаны" ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:Тарих 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 070 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Каштелойнш (Тондела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 768 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 104,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Каштру-Дайри (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 578 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 104,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сепойнш (Ламегу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 919 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 170,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сепойнш (Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Серкоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шавайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шозенду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 250 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 53 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
alt=A. батырлық дастан. Ол қазақ арасына кең тараған қиял-ғажайып ертегілер мен «Мың бір түннен» алынып, жеке қиссаға айналдырылған. Дастанда ағайынды Шәкір мен Шәкірат атты екі жетім баланың көптеген қиындықтарды бастан кешсе де, адамгершілік, парасаттылық жолдан таймай, бір-біріне көрсеткен адалдығы мен қайырымдылығы, халық алдындағы беделі жан-жақты баян етіледі. Қазақ халқының талай ұрпағы жаттап өскен дастан алғаш рет 1840 жылы Қазан қаласында ''«Қисса-и Шәкір-Шәкірат падиша һашим балалары»'' деген атпен жеке кітап болып басылды. Кейін де осы атпен сол қалада 1872, 1899 жылы және Ш.Хұсайынов баспасынан бірнеше рет (1880, 1883, 1888, 1890, 1894, 1901, 1909, 1912, 1916) жарық көрді. 1894 жылғы шыққан басылымы 10 мың дана таралыммен жарық көргені жайлы мәлімет хақас ғалымы Н.Ф.Катановтың сол жылғы ''«Деятель»'' журналында (10-нөмір) жарияланған мақаласында берілген. Жыр ел арасына ауызша кең тараған. Қолжазба нұсқалары Мәскеу, Қазан, Ташкент, Алматы, Семей қалаларының архивтері мен мұражайлары және кітапханалар қорында сақталған. Дастанның кітаптық басылымдар негізінде қарағандылық халық ақыны Тәужи Айнатасов жырлаған және Нұрғазы Омаровтың жырлауынан жазып алған «Шәкір-Шәкірат қиссасы» атты нұсқалары Қазақстан Республикасы ғылым академиясының қорында сақтаулы. Санат:Қазақстан әдебиеті 
'''Симбреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Синфайнш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 716 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 839,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кортегаса (Мортагуа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кота''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кора (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 780 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 68 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 80,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Колумба. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
''Химия''. '''Шәріпқанов Ахметжан''' (10 қыркүйек 1908, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Жайма ауылы 10 қыркүйек 2001, Алматы қаласы) химия ғылымының докторы (1969), профессор (1970), Қазақстан ғылым академиясының мүшесі (1972). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1983). ==Қысқаша өмірбаяны:== *1934 жылы Мәскеу педогогикалық институтын бітірген; *1935–1938 жылдары Алматы байланыс және кооперация техникумында мұғалім, директордың орынбасары; *1938–1987 жылдары ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ) аспирант, аға оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі; *1987 жылдан профессор, лаборатория жетекшісі қызметтерін атқарған. ==Еңбектері:== 1968 жылы ''«Исследования области синтеза новых физиологически активных производных N-замещенных 2,5 Синтез новых обезболивающих веществ»'' тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Ғылыми еңбектері нәзік органикалық синтез мәселелеріне арналған. 35 авторлық куәліктің иегері. Ленин орденімен марапатталған. 
'''Кужо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кунья () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Куррелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 198,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Каркере''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 941 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Дардаваш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Десермилу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 49 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Дезежоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Дештриш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Әди Шәріпов''' (19 желтоқсан 1912, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Мариновка ауылы қараша 1993, Алматы қаласы) жазушы, филология ғылымдарының докторы (1973), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұғалімі (1957). ==Қысқаша өмірбаяны:== Найман тайпасының Матай руының Қаптағай бөлімінің Қарауылжасақ елінен шыққан. 1938 жылы ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. 1938–1940 жылдары Алматы облысы мектептерінде мұғалім болды. Ұлы Отан соғысына қатысып, партизан отрядын басқарған. Партизандардың ерлік күресін өз шығармаларына арқау етті. 1944–1958 жылдары cоғыстан соң Қазақ КСР-і Оқу министрінің орынбасары. 1958–1963 жылдары oқу министрі; 1963–1966 жылдары Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Сыртқы істер министрі; 1966–1971 жылдары Қазақстан жазушылар одағы басқармасының 1-хатшысы және КСРО жазушылар одағының хатшысы; 1971–1979 жылдары Қазақстан ғылым академиясының Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер; 1979–1993 жылдары институт директоры қызметтерін атқарған. == Шығармашылығы == "Партизан жұлдыздар" атты қызы","Дос сыры" романдарының өмірі мен дәуір мен жаңашылдық" т.б. монографиялары, әдебиеттану мен педагогика салаларына қатысты көптеген еңбектері жарық көрді. == Қоғамдық қызметі == 5–6-сайлауында Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің және 7-сайлауында КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. == Марапаттары == ''Ленин ордені 1-дәрежелі Отан соғысы ордені рет Еңбек Қызыл Ту ордені Қызыл Жұлдыз ордені «Құрмет Белгісі»'' ордені'' == Дереккөздер == Санат:19 желтоқсанда туғандар Санат:4 қарашада қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қазақстан білім министрлері Санат:Қазақстан орынбасарлары Санат:Қазақстан сыртқы істер министрлері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұғалімідері 
'''Далвареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 204,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эрмида () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эшкуркела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эжмолфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эшпаданеду (Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 257 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эшпинью (Мангуалде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 250 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эшпинью (Мортагуа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Эшпиньоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Файа () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Уақит Шәріпов''' (22.12.1915 жылы, бұрынғы Қарағанды облысы Егіндібұлақ ауданы Қазақстанның 40 жылдығы атындағы кеңшар 18.2.1970, Алматы) ғалым, техника ғылымдарының докторы (1963), профессоры (1965). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. == Өмірбаяны == Қазақ тау-кен металлургия институтын (қазіргі ҚазҰТУ) бітірген (1940). 1940 1942 жылдарына Жезқазған кен-металлургия комбинатында ауысым, шахта бастығы 1946 1947 жылы Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау бөлімінде кеңесші, бөлім бастығы 1947 1970 жылдарына Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының Кен ісі институтының кіші, аға ғылыми қызметкер, лабораториялық меңгерушісі болды. == Ғылыми жұмыстары== Шәріповтің негізгі ғылыми еңбектері тау-кен жұмыстарын автоматтандыру мен механикаландыру теориясына, кен қазуда өздігінен жүретін машиналарды кеңінен қолдану мәселелеріне арналған. өнертабыстың авторы. == Марапаттары== КСРО мемлекеттік сыйлығының иегері (1970). 2-дәрежелі Отан соғысы Қызыл жұлдыз ордендері бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Жезқазған кен-металлургия комбинаты тұлғалары Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан механиктері Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Кен ісі институты қызметкерлері Санат:Кен ісі институтының профессорлары 
'''Файл (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фарминьян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фатаунсуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фейран''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фелгейраш (Резенде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 315 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Феррейрин (Ламегу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 976 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Феррейрин () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 562 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 206,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 802 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 49 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шәуілдір''' Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл, аудан(1934 жылдан) және Шәуілдір ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Түркістан қаласынан оңтүстікке қарай 72 км жерде, Арыс өзені мен Д.Алтынбеков атындағы канал бойында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 8561 адам (4242 ер адам және 4319 әйел адам) болса, 2009 жылы 8428 адамды (4205 ер адам және 4223 әйел адам) құрады. == Инфрақұрылымы == Кентте Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедиция базасы негізінде 1980 жылы «Отырар» мемлекеттік археологиялық қорық-мұражайы құрылды. Әбу Наср әл-Фараби атындағы мұражай кітапханасы Мәдениет сарайы, кітапхана, мешіт, «Ақ барыс» спорт залы, «Қарлығаш» кинотеатры, «Жұлдыз», «Жібек жолы» мейрамханалары, «Барыс» мақта қабылдау пункті, Шәуілдір СЭС-ы, орта, музыка, спорт мектептері, «Балдырған» бала бақшасы, «Бала өмір» емханасы, ауданы аурухана бар. == Шаруашылығы == Шәуілдірде 27 ӨК, 75 шаруа қожалықтары, тұрмыстық қызмет көрсету, сауда орны, нан, өсімдік майын шығару цехы, т.б. мекемелер жұмыс істейді. == Ауылдың атақты адамдары == Кенттен академик, Халық Қаһарманы Мұхтар Әлиев, академик Рахманқұл Бердібаев, Орта Азиядағы тұңғыш чекист, үш мәрте Қызыл Ту орденінің тұңғыш иегерінің бірі Абдолла Жармұханбетов, Түркістан АКСР-і Халық Комиссарлар Кеңесінің Председателі Абылай Серғазиев, ақын жазушылар Саттар Асқарұлы Ерубаев, Көпен Әмірбеков, Әселхан Қалыбекова, Бекарыс Шойбеков, т.б. көптеген танымал, атақты адамдар шыққан. Шәуілдірден км жерде ескі Отырар қаласы және Арыстан баб мешіті орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Отырар ауданы елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фигейра (Ламегу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 90,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 106 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 026 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фолгоза (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фонте-Аркада () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фонтелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Доминик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Форлеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лусия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Форнелуш (Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Софья Рувиновна Шварцман''' (5 Қаңтар 1912, Украина, Житомир қаласы 14 Сәуір 1975, Алматы) ғалым, биология ғылымының докторы (1963). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1967). ==Өмірбаяны== 1912 жыл қаңтарда Житомир қаласында дүниеге келген. Орталық агробиологиялық станциясы жанындағы жас натуралистер мектебін бітірген (1930, Адыгей АО, Адамий ауылында болып жұмыс істеген), 1936 жылы Мәскеу Мемлекеттік университетінің биология факультетін бітірген, осы университеттің төменгі сатыдағы өсімдіктер кафедрасының аспиранты (1940, ғылыми жетекшісі Л.И. Курсанов), ал 1945 жылдан КПСС мүшесі. 1940-1947 жылдары Қазақтың С.М. Киров атындағы мемлекеттік университетінде ботаника кафедрасының доценті, 1947-1961 жылдар аралығында кафедраның меңгерушісі, сонымен қатар 1943-1975 жж. Қазақ КСР ҒА ның Ботаника институтының төменгі сатыдағы өсімдіктер флорасы бөлімін басқарды. 1963-жылы Софья Руфимовна биология ғылымдарының докторы атағын алды. 1967-жылы Казақ КСР ның еңбек сіңірген қайраткері деген атаққа ие болды. 1943-1975 жылдары Қазақ КСР-і ғылым академиясының Ботаника институтында бөлім бастығы. 1975-жылдың 14 сәуірінде Софья Рувимовна өмірден өтті. 1988-жылы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ КСР Министрлер Кеңесі С.Р. Шварцманды қайтыс болғаннан кейін және «Қазақстанның спорттық өсімдіктері флорасын» зерттеуге қатысқан басқа ғалымдарды, ғылым мен техника саласындағы Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығымен марапаттады. Софья 10 томдықтың томына (Ржавчинные, Головнев, Автобазидтік, Гетеробазидтік, Сфероид, Меланкониум, Монилиалды, Дискомицеттер) жауапты редактор болды, томның (II және IV) авторы және томдықтың (9 кітап) бірлескен авторы болды. == Ғылыми жарияланымдары == *Шварцман С. Р. Қаракүйе Алматы: Қазақ КСР Ғылым Академиясының баспасы, 1960. 367 б. (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, том). *Шварцман С. Р. Қазақстан микрофлора тарихының материалдарына. Алматы: Қазақ КСР Ғылым академиясының баспасы, 1962. 182 б. *Шварцман С. Р. Гетеробазидтік Алматы: Алматы: Қазақ КСР Ғылым академиясының баспасы, 1964. 713 б. (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, том). *Шварцман С. Р., Филимонова Н. М. Алматы: Қазақ КСР «Ғылым» баспасы, 1970. 316 б. (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, том). *Шварцман С. Р. және т.б. Жетілмеген Меланкониалды. Алматы: Қазақ КСР «Ғылым» баспасы, 1971. 261 б. (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, том). *Шварцман С. Р. және т.б. Жетілмеген Монилиалды. Алматы: Қазақ КСР «Ғылым» баспасы, 1973-1975. (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, том). *Шварцман С. Р., Кажиева Н. Т. Дискомицеттер. Алматы: «Ғылым», 1976. 328 б. (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, том). ==Еңбектері:== ғылыми еңбектері микология мәселелеріне арналған. Шварцман Қазақстан таралу заңдылықтарын, республика жерінде микофлораның қалыптасу тарихын зерттеді. жаңа туысы, 104 түрі мен формасына ғылыми сипаттама берді. туысы, түрі ғылымда оның атымен аталады. Оның ''“Қазақстан микофлорасын зерттеу тарихының материалдары”'' (1962) атты еңбегінде республика микобиотасының палеозойдан бергі қалыптасу тарихының негізгі кезеңдеріне түсініктеме берілді. Шварцманға ''“Қазақстанның споралы өсімдіктер флорасы”'' атты 13 томдық (20 кітаптан тұратын) еңбектің негізгі авторларының бірі ретінде Қазақстан мемлекеттік сыйлығы берілді (1987). == С.Р. Шварцман құрметіне аталған саңырауқұлақтар == *Schwarzmannia PISAREVA, 1968 *Bovista schwarzmanniana N.M.FILIM., 1970 *Lachnum KAZHIEVA, 1974 *Ophiobolus schwarzmanianus KRAVTZEV, 1961 *Patellaria schwarzmanniana KAZHIEVA, 1974 *Strickeria schwarzmanniana KRAVTZEV, 1955 *Thecaphora schwarzmaniana BYZOVA, 1960 *Triphragmium schwarzmanianum PISAREVA, 1964 *Tulostoma N.M.FILIM., 1970 == Дереккөздер == 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фрагозела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 205,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фрейжил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фрейшинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фрейшиоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Фрагуаш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гафаньян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Жермил () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гозенде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 557 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гожойн''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Евгений Иванович Шевцов''' (02.02.1910, Украина, Харьков облысы, Изюм ауданы, Камышеваха селосы 1996, Қарағанды) техника ғылымдарының кандидаты (1954), профессор (1970). == Өмірбаяны == Днепропетровск политехникалық институтын бітірген (1932). Қарағанды қаласындағы Қазақ металлургия зауытында құю, мартен цехтарының және техникалық бөлімнің бастығы (1942–1954); 1954 жылдан Қарағанды политехникалық институтында (қазіргі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті) кафедра меңгерушісі қызметін атқарған. == Ғылыми жұмыстары == Ғылыми еңбектері болат қорыту және құю өндірісі технологиялық процестерін жетілдіру мәселелеріне арналған. 100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы. авторлық куәліктің иегері. == Марапаттары == КСРО Мемлекеттік сыйлығы лауреаты (1967). Еңбек Қызыл Туы ордені Құрмет Белгісі ордені ==Дереккөздер== Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан металлургтері Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті оқытушылары Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің профессорлары Санат:Днепр политехника Ұлттық техникалық университеті түлектері 
'''Говиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 481 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 183,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гральейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гранжа (Пенедону)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гранжал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гранжинья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 21 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Гуардан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 834 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 97,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 90,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Ламоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шежіре''', бұтақ, тармақ) тарих ғылымының халықтың шығу тегін, таралуын баяндайтын тармағы. Ру, тайпалардың тарихын ұрпақтан ұрпаққа жеткізген, қалыптасқан ресми Шежіре барлық халықтарда кездеседі. Ресей, Германия, Англия, Франция және көптеген шығыс елдерінде Шежіренің көп томдық жинақтары шыққан. Башқұрт, өзбек, түрікмен, қырғыз, Сібір халықтарында Шежіре дерек көздері ретінде молынан кездеседі. Шежірені шежіреші қарттар ауызша таратып отырған. Сондықтан оны кейбір ғалымдар далалық ауызша тарихнама (ДАТ) деп те әспеттейді. Кеңес өкіметі заманында Қазақстанда Шежірені зерттеу, оны тарихи дерек ретінде пайдалану идеологиялық саясат әсерінен көп қолға алына қойған жоқ. Дегенмен, Х.Арғынбаев, М.Мұқанов, В.Востров, т.б. этнолог ғалымдар еңбектері тарапынан ішінара көрініс тапты. Жалпы Шежірені жинақтаған көнекөз қариялардың көмегімен қазақтың ру-тайпаларының өткені туралы біршама мәліметтер алуға болатындығы 18 ғасырда белгілі болды. 18 19 ғасырларда мұндай Шежірелердің біразын Н.Аристов, А.Левшин, В.Григорьев, Л.Мейер, П.Рычков, М.Тевкелев, Н.Гродеков, И.Андреев, Ш.Уәлиханов, Г.Н. Потанин, Ә.Диваев, т.б. зерттеушілер жазып алып, ғылыми айналымға енгізді. Алынған жинақтар Шежіре деректері орта ғасырлардан бастау алатындығын, тіпті жекелеген нұсқалары Адам атадан басталатындығын айқындады. Кейбір Шежіре нұсқалары ортағасырлық деректемелермен де ұштасып жатты. Рашид әд-Дин, Ұлықбек, Әбілғазы, Бейбарыс, ибн Халдун, т.б. көптеген ортағасырлық авторлардың еңбектерінде белгілі бір тұлғалардың, ру-тайпалардың, халықтардың шығу тегі таратылып, бірнеше ұрпақтар алмастығы өрбітіліп отырды. Түркі, соның ішінде қазақ ойшылдары топтаған Шежірелердің ең бағалылары Мұхаммед Хайдар Дулат пен Қыдырғали Жалайыридың еңбектері болып саналады. Сондай-ақ “Көшен-Қарауыл шежіресі“ (18 ғасыр), “Жәңгір хан шежіресі“ (1835), Уәлиханов жазып алған “Ұлы жүз шежіресі“, А.Ниязовтың “Үш жүздің шежіресі“, А.Жантөриннің Шежіресі, Потанин жазып алған Мұса Шорманұлы Шежіресі, Ө.Бөжейұлының “Қазақ жұртының шежіресі“, бастауымен жинақталған “Орта жүз және Кіші жүздің шежіресі“ (1894), “Насабнама“ сынды шығармалардың да құндылығы жоғары. Шежірені топтаудағы дерегі мол еңбектер қатарына Қ.Халиди, Мәшкүр Жүсіп Көпейұлы, Н.Наушабаев, Торғай би жинаған “Үш жүздің шежіресі“ (Гродеков жазбасында), Диханбай батырдың “Ұлы жүз шежіресі“ (Аристов жазбасында) сынды жұмыстар жатады. Қазақ Шежіресінде тайпа, ру, аталардың таралуымен қатар, оларға байланысты тарихи оқиғалар, елдің қоныс аударуы, бір ел мен екінші елдің қарым-қатынасы, ол елдерден шыққан шешендер, батырлар жайлы әңгімелер қоса жазылады. Қазіргі таңда Шежірені дерек көзі ретінде қарастырып, одан алынған мәліметтерге ғылыми пайымдаулар жасау, тарихи материалдармен байланыстыру біршама жолға қойылып келеді. Қазақ тайпаларының Шежіресі “Өнер“ баспасынан бірнеше том болып басылып шықты. “Алаш” ғылыми-зерттеу орталығында (жетекшісі Х.Ғабжәлелов, Т.Омарбеков) Шежіре деректері жинақталып, қазақ ру-тайпаларының нақты тарихы жанжақты баяндалуда. Шежіренің қазақ қоғамындағы рөлі, одан алынатын құнды мағлұматтар тарихшы мамандар тарапынан зерттелу үстінде. Қазақтың шежірелік мұрасына қатысты пайымдаулардың түйіні мынаған саяды: Қазақстан тарихын жазу барысында Еуразия көшпелілері туралы, оның ішінде түркі тілдес халықтар жайында жазылған байырғы және ортағасырлық еңбектердің баршасы тілі мен діліне қарамастан қаперде болып, ғылыми сараптан өткен деректер рухани айналымға түсуге тиіс. Еңбектері шежірелік сипатта жазылған, әсіресе Алтын Орда ұлысынан бергі кезеңді тілге тиек еткен төл авторлардың еңбектері Қазақстан тарихы үшін аса құнды дерек көзі болып табылады. Қазақтың фольклорлық мол мұрасындағы (тарихи өлең-жырлар, аңыз-әңгімелер, шежірелік баяндар, мақал-мәтелдер, т.б.) деректерді өмір шындығымен шендестіре отырып, Қазақстан тарихының мазмұнын байытатын қыруар мағлұмат сүзіп алуға болады. Қазақ халқы балаға 7-9 жасында әкесінен бастап ағайын-туысын, нағашы жұртын, алыс-жақынды таныстыруға, ататегін, руын, ел-жұртын білдіруге ерекше көңіл бөлінген, «Жеті атасын білу» заң болған. Әкесі, атасы балаға тек жеті атасына дейінгі бабаларының атын жаттатып қана қоймай, олардың қандай адам болғанын, ел-жұрты үшін жасаған ерлігі, өнегелі істері жайында әңгіме еткен. Сол арқылы бала ата дәстүрін жалғастырса екен деген мақсат көздеген. «Жеті атасын білген ұл жеті жұртқа жен айтар» деген аталы сөзді арқау етіп, баласына ата тарихын жастайынан жаттатқан. Ел-жұрт тарихын білу ер-азаматты ерлікке, елдікке, Отан сүюшілікке баулитынын білген. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Лазарин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Леомил () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 250 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Лонга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Пелажиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Лордоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 884 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 81 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Лузинде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Масиейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Магейжа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 742 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шекпен''' жүннен тоқылатын сырт киім. Шекпен тек қана түйе жүнінен тоқылады. Күзеп алынған түйе жүнін шаң-тозаңынан арылтып, одан соң қолмен майдалан түтеді де, шүйке жасайды. Шүйкеленген жүнді ұршықпен иіреді. Шекпен тоқитын жіп өте жіңішке болады. Иірілген жіпті екі ағаштың арасынан ыспалап өткізіп, оның буылтықтарын кетіріп қайта өңдейді. Шекпен де терме бау тоқитын өрмекпен тоқылады. Тоқылып болған кездемені кәдімгі матадан киім пішкендей етіп өлшеп, шекпен пішеді. Шекпенді жазда киеді. Оған қара барқыттан не болмаса басқа тыстық матадан қаптал жаға (дөңгелек жалпақ жаға) салып, етек жеңін сондай матамен көмкеріп әдіптейді. Шекпеннің ең әдемі түрін «Шидем шекпен» дейді. Шидем шекпен тайлақтың жүнінен тоқыл ады. Тайлақтың жүні әрі майда, әрі жеңіл болатындықтан, одан тоқырай шекпен де әдемі болып шығады. Шекпен су өткізбейді. Сондықтан ол әрі сулық, әрі жайшылықта кие беруге жарамды бес аспап киім. Су тиген сайын шекпен ширығын қалындай түседі. Шекпепнің тағы бір артықшылығы ол таза түйе жүнінен тоқылатындықтан аса мықты болады, ұзақ киіледі. == Шен-шекпен == Қазақта шен-шекпен деген сөз бар. Оның мағынасы тереңде жатыр. Өткен ғасырларда қазақ елін отарлаған орыс жымысқылары елді, жерді бөліп, болыстар тағайындап, оларға шен тағайындап, белгі беріп, шекпен кигіген. Осыдан барып шен-шекпен киген деген теріс ұғым пайда болған. Оған ұлы Абайдың «Мәз болады болысың, арқаға ұлық қаныға. Шелтірейтін орыстың шенді шекпен жапқанға» деген сөзі куә. ==Дереккөздер== Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс 
'''Маморуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 675 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мангуалде (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 904 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 255,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Маньоусе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 836 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мареку''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мармелейра (Мортагуа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 533 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Матела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мейжиньюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 38 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мелкойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 64 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мешкитела (Мангуалде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 954 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 142,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мезиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 521 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 24''' Григориан күнтізбесінде жылдың 144-ші күні (кібісе жылдарда 145-ші). Жылдың аяғына 221 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар == 1822 жыл Эквадор Испаниядан тәуелсіздігін алды. 1844 жыл Морзе телеграфымен алғашқы телеграмма Вашингтоннан Балтиморға жіберіледі. 1993 жыл Эритрея Эфиопиядан тәуелсіздігін алды. 1995 жыл АҚШ экранына Мел Гибсон өзі шығарып өзі басты рөлді сомдаған «Ер жүрек» фильмі шығады, ол «Оскар» марапатына 10 номаницимен шығып бесеуін ұтып алады. == Туғандар == 1988 жыл Илья Александрович Ильин, даңқты қазақ ауыр атлеті, үш дүркін әлем чемпионы, Лондон олимпиадасының чемпионы == Қайтыс болғандар == 1543 жыл Николай Коперник, дүниенің гелиоцентрлік жүйесін жасаушы поляк астрономы, математигі, экономисті. == Сыртқы сілтемелер == Санат:24 мамыр 
'''Шелл Мұнай-Газ әлемдегі байырғы аса ірі мұнай-газ компанияларының бірі, бірлескен кәсіпорын. 1907 жылы Голландия (Royal Dutch, 60%) мен Британия (Shell Transport and Tradіng, 40%) компаниялары құрған. Қызметінің негізгі бағыттары: көмірсутектерді барлау, өндіру, оларды өңдеу, мұнай-химия және жаңа энергия көздерін игеру. Шелл Мұнай-Газ Корпорациясы 120-дан астам елде жұмыс жасайды және мұнай-газ өндірісінің барлық саласында істейтін 2000-нан астам фирмалардан тұрады. Бұл компаниялардың әрқайсысы едәуір дербес, ұлттық компаниялар ретінде қабылданған, негізгілері дивиденд нысанында табыс алады. Қазақстан Республикасында Шелл Мұнай-Газ Корпорациясы 20 ғасырдың басында (1917 жылға дейін) “Шелль” “Ural Caspіan Oіl Corporatіon” компаниясының операторы ретінде мұнай өндірді. Ол кезде корпорация қазіргі Атырау облысының Доссор және Мақат кеніштері ауданында жұмыстарын жүргізді. 1998 жылы қарашада компания өзінің Қазақстандағы қызметін қайта бастап, Сайғақ мұнай кенішіне барлау ұңғымасын салды. Компанияның Қазақстандағы қатысу үлесі 60% және ол “Темір” бірлескен кәсіпорынның негізгі операторы. Сонымен қатар бұл корпорацияның Қазақстан қайраңы бойынша халықаралық операция компаниядағы үлесі 14,5%. Ол өнімді бөлісу шеңберінде Каспий қайраңының солтүстік-шығыс бөлігін игеру жұмысын жүргізеді. Downstream Қазақстан секторына Шелл Мұнай-Газ Корпорациясы 1992 жылдан қатысады. Каспий мұнай құбыры консорциумының белсенді мүшесі. == Дереккөздер == Санат:1907 жылы құрылғандар 
'''Миома (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Миомайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 391 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Моимента (Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 664 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 103,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Моледу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Молелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 178 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 747 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 142 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Монтейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 27 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Морейра (Нелаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 187 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шемонаиха кен ошағы''', Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы Шемонаиха ауылынан солтүстік батысқа қарай км жерде орналасқан. 18-ғасырдан белгілі. Оны П.Ф.Иванкин, И.И.Халтурина, Ж.И.Абдулменов, Б.И.Вейц, Г.Д.Ганженко, т.б. зерттеген. Морфологиялық тұрғыдан кен орны орта жоғарғы девон дәуірінде түзілген жайылма қатпарлы тау жыныстарының сына тәрізді тектоникалық блогы болып табылады. ''Порфирит''. Көлденең жарылымдармен тілімденген бұл блоктың ұзындығы км, ені 200–250 м, девондық тау жыныстарының қалыңдығы 400–500 м-ге жетеді. Шөгінді жанартаутекті тау жыныстары (лава, туф, алевролит, фельзит-порфир, туф-агломерат, т.б) көптеген интрузивті порфирлер және порфириттермен тілімденген. ''Барит''. Қышқыл құрамды тау жыныстары серициттенуге және кварциттенуге ұшыраған. Кен ошағында төрт негізгі және оннан аса ұсақ кентас шоғырлары анықталған. Олардың ең ірілері Шемонаиха мен Жаңа Шемонаиха кен шоғырлары. Шемонаиха кен ошағының ұзындығы 100 м, қалыңдығы 2,5 м, тереңдігі 80–100 м. Құрамы полиметалды (қорғасын, мырыш, мыс). Минералдары: сфалерит, галенит, халькопирит, пирит, кварц, барит, т.б. Шемонаиха кен ошағы орташа кендерге жатады. == Дереккөздер == Санат:География 
'''Мортагуа (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мора-Морта () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 15 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мораш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 108,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мундан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Нагоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Нагозела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
акула '''Шеміршекті балықтар''' омыртқалылар класы. Қазба қалдықтары девонның орта шенінен белгілі. класс тармағы: және бүтінбастылар (Holocephalі), 140-қа жуық туысы, 730 түрі бар. Шеміршекті балықтардың денесінің ұзындығы см-ден 20 м-ге жетеді. Қаңқасы тек шеміршекті, қаңқасының ізбестенгендері (сүйектенбеген) жиі кездеседі. Егер қабыршағы бар болса, ол плакодты (тісшелі). Көпшілігінде ұзынша тұмсығы болады, аузы тұмсығының астында көлденең саңылау сияқты көрінеді. Қанат қалақшалары эластинді талшықтармен бекіген. Құйрық қанаттарының қалақшалары тең емес, үстіңгі қалағы үлкен, жұп желбезек саңылаулары сыртқа жеке ашылады. Торсылдағы болмайды. Тоқ ішегінде иірлі қатпарлы қақпақшасы, жүрегінде артериалды конусы бар. Ас қорыту және несеп-жыныс жүйелері құрсақ қанаттарының жанындағы ортақ қуыс клоакаға ашылады. Іштей ұрықтанады. Аталықтарының жұп шағылысу органдары құрсақ қанаттарының сыртқы талшықтарынан дамыған. Шеміршекті балықтар тірі туады (сирек) немесе ұрықтанған жұмыртқа салады (тірідей жұмыртқа туу). Шеміршекті балықтардың ішкі осмостық қысымы негізінен қанда еритін мочевина арқылы реттеледі. Дене қуысы сұйығының қысымы сыртқы ортаға қарағанда жоғары болады. Шеміршекті балықтар негізінен теңізде тіршілік етеді. Бұларды тұщы суға жіберсе, ішкі осмостық қысымы төмендейді де, олар тез өліп қалады. Араларында тұщы суда кездесетін түрлері бар, олар осмостық қысымын сақтау үшін өте көп мөлшерде зәр бөледі. Шеміршекті балықтардың барлығы да жыртқыштар. Бұлардың көп аулануына қарамастан, кәсіптік маңызы шамалы. Терісі қабаттан тұрады. Сыртқысы эпидермес, көп қабатты эпителий, ал ішкі нағыз тері қабаты дәнекер ұлпасынан түзелген. Эпидермисінде безді жасушалар көп. Шеміршекті балықтардың қабыршақты ұсақ бүртікті. Плокоидты (грекше "плакс" тақташа, "ейдос" пішінді) қабыршақтармен қапталған. акулалар мен скаттаржатады. Акулалардың 350-ге жуық түрі бар. Олар мұхиттарда, теңіздерде таралған. Дене пішіндері алуан түрлі. Акулалардың ішінде адамға қауіптісі сұр акулалар. Олардың кеңінен таралған түрі жолақ акула. Ол мұхиттардың субтропикалық және тропикалық теңіздерде кездеседі. Скаттардың да 350-дей түрі бар. Денесі жалпақ әрі көкірек жүзбеқанаттары тұмсығымен тұтасып кеткен. Желбезек саңылаулары денесінің құрсақ жағында орналасқан. Олардың көпшілігі су түбінде тіршілік етуге бейімделген. Ең ірі түрі манта, оның денесі көлденеңінен метрге жетеді. Кейбір скаттардың денесінде электр қуатын шығаратын мүшесі болады. Тұтасбастыларға 30-дай түрлері жатады. Көпшілігі судың терең қабаттарында тіршілік етуге бейімделген. Дене пішіні ұзынша ұршық тәрізді. Терісінде қабыршақтары болмайды. Сырты қалың қабықпен қапталған ұрықтанған уылдырық шашып көбейеді. Баренц теңізінде ұзындығы метрдей еуропа тұтасбасы кездеседі. Олардың көпшілік түрі теңіз түбіндегі жәндіктермен қоректенеді. Кәсіптік мәні жоқ. == Дереккөздер == 
'''Нандуфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Нелаш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 189,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Нешперейра (Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 204,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 99 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 785 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 144 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Орженш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 328,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Орозинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Овадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Овоа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 007 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
Шеңбер '''Шеңбер''' барлық нүктесі берілген нүктеден (шеңбер орталығынан) бірдей қашықтықта жататын тұйық қисық сызық. Шеңбер центрін оның кез келген нүктесімен қосатын кесіндісі (немесе осы кесіндінің ұзындығы) шеңбер радиусы деп аталады. Шеңбер ұзындығының оның диаметріне қатынасы тұрақты сан (барлық шеңбер үшін бірдей) болады. Бұл қатынас гректің (пи) әрпімен белгіленеді. саны трансцендент санға жатады. Шеңбер ұзындығы формуласымен анықталады. Жазықтықтың шеңбермен шектелген және орталығы бар бөлігі дөңгелек аталады; дөңгелектің ауданы -ға тең. ==Дереккөздер== Санат:Коникалық қималар қисықтар механикасы терминдері фигуралар Санат:Шеңберлер 
'''Пала (Мортагуа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 042 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Паншорра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Папизиуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 758 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Парада () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 872 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 790 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 812 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 114 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна. == Тарихы == Аудан 1884 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 100 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Парадела (Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 26 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Парадинья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шернияз Жарылғасұлы''' (1817, қазіргі Ақтөбе облысы Ойыл ауданы 1881, қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы) халық ақыны. Әлімұлы тайпасының Кете руынан шыққан. Кіші жүз қазақтарының Исатай, Махамбет бастаған ұлт-азаттық көтерілісіне (1836 37) қатысып, оның жалынды жыршыларының бірі болған. Шернияз жырларында көтеріліс тақырыбы басты орын алады. Ақын көтеріліс жеңіліске ұшырап, оның басшысы Исатай мерт болса да, азаттық, бостандық тақырыбын асқақ үнмен жырлады. Сол арқылы Исатайдың батырлық бейнесін жасаған: “Па, шіркін, Исатайдай сабаз тумас”, “Ақ алмас алтын сапты, қылышым-ай”, “Исатай ел еркесі, ел серкесі”, т.б. жырларын шығарды. Шернияздың “Ай, Қазы би, Қазы би”, “Тостағанды қолға алып”, “Ай жігіттер”, “Сөз сөйлеймін бөлмелеп”, “Көл қылып құдайым талай судай ағын”, т.б. өлеңдерінде өзі өмір сүрген қоғамның әділетсіздігі, өмірдің өзгермелілігі мен оның мән-мағынасы үлкен ой елегінен өткізіле жырланады. Жалпы Шернияз поэзиясы мазмұндық сипатымен, стильдік айқындығымен, көркемдік бейнелеу нақыштарының шеберлігімен ерекшеленеді. Шернияз өлеңдері үш нұсқасы (Алыш ақын, Мәшїүр Жүсіп, Омарбек нұсқалары) бар. Шығармалары 1925 жылы Мәскеуде, Ташкентте (Қ.Жансүгіров жариялауында) жарық көруінен бастап, әр кездерде шыққан орта мектептерге арналған “18 19 ғасырлардағы қазақ ақындарының шығармалары”, “Айтыс” (1-т., 1965) жинақтарында басылған. ==Дереккөздер== *«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том Санат:Ақындар 
'''Пассо (Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 139,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пауш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 78 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пенажойя''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 250 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 121 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пендилье''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 648 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пенедону (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1055 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пенсу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пенуде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1.807 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1293 км² шамасында. Халық тығыздығы 139,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пепин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
Қарағанды облысының Шет, Абай ауданы, Бұқар жырау аудандары аумағындағы өзен. Ұзындығы 281 км, су жиналатын алабы 15600 км2. Ендірек жері -10 м, ең терең тұсы 1.4 == Бастауы == Сарыарқаның орталық бөлігіндегі Қызылтас тауларының батысындағы бұлақтардан басталып, Ростовка, Қызылжар, Тегісжол ауылдарының жанынан ағып өтеді. км жоғарыда Нұра өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары кең, арнасы жарлы. Өзен алабында жер бетіне шығып жатқан ежелгі тау жыныстары кездеседі. Бойында Қотыр Қызылтау, Қотыртас, Бұғылы қыратты шоқылары бар. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Сәуір айының басында суы тасиды. Мұзы 120-150 тәулік жатады. Шерубайнұраға 12 сала құяды. Негізгі салалары: Қарамыс, Талды, Тұматай, Қызылқой, Топар, Соқыр. Көп жылдық орташа су өтімі Шерубайнұра ауылы тұсында 5,04 м3/с. Өзен суы Жартас, Шерубайнұра бөгендерімен реттелген. Суында торта, аққайраң, алабұға мөңке, шортан, оңғак, шаян тіршілік етеді. Алабында 14,1 мың га суармалы жер бар. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Санат:Бұқар жырау ауданы өзендері Санат:Шет ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы 
'''Перейру (Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Перейруш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пева () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пикан () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пинду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 133,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пиньейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Иоанн. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пиньейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 003 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Пиньейруш (Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шерубайнұра бөгені''' (''Топар бөгені'') Қарағанды облысының Абай ауданы аумағында, Топар кентінен км Шерубайнұра өзенінің Нұра өзеніне құятын сағасынан 47 км жоғарыда орналасқан. Бөген ұзындығы 890 м, биіктігі 15 бөгетпен бөгеу арқылы тұрғызылған. Құрылысы 1951 жылы басталып, 1960 жылы пайдалануға берілген. == Гидрологиялық сипаты == Бөген Шерубайнұра өзеннің суын көп жылдық режимде реттеуге арналған. Ауданы 38,8 км², ұзындығы 13 км, ені 4,2 км, орташа тереңділік 7,2 м, ең терең жері 24 м. Жалпы сыйымдылығы 273,7 млн. м3, пайдалы көлемі 179,8 млн. м3. Су жиналатын алабы 10600 км². Жағалауы жатық, тереңірек оңтүстік бөлігін құрақ жайлаған. Суы тұщы, минералдығы 0,7 г/л. Бөген Қарағанды, Теміртау қалаларының өнеркәсіптік аумағын сумен қамтамасыз ету мақсатында салынған. Жылына 40 млн. м3-ден астам су алынады. Мөңке, оңғақ, нәлім, алабұға, шортан, аққайран, т.б. балықтар мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы Санат:Нұра су алабы 
'''Пинью () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Поволиди''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Претарока''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Святай Маргарита. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кеймада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кеймадела (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кейрига''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кейран''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 702 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Кинтела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 26 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Ши''' () астық тұқымдасына жататын шөптесін өсімдік түрі. Биіктігі 50—220 см, сабағы көп, мықты, тік өседі, түсі қошқыл жасыл, екі жағы да тықыр, тұп жағы көптеген ескі жапырақты шым түзейді. Жапырақтары ұзын, жіңішке (ені 3—2 мм), өте қатты. Сыпыртқысы жіңішке, ұз. 15—50 см, масағының ұз. 5— мм, ақ не күлгін түсті. Мамыр—шілдеде гүлдеп жеміс салады. Оңтүстік Қазақстанда дала, шөлейт аймақтарда, көбінесе тұщы суы жақын жерлерде өседі. Қыста жақсы мал жайылымы, ұзын сабақтарынан ши тоқылады, гүл шоғыры мен қысқа сабағынан сыпыртқы жасайды. Балқаш өңірінің ғажайып өсімдіктерінің бірі ши. Бұл көпжылдық, қалың өсетін дәнді өсімдік, ол төмпешікке өсіп тұрғандай оның тамырлары тығыз шым қабатын түзеді. Әр бұтада 500-ге дейін сабақ өседі, әр сабағы сабан сияқты болады. Жергілікті тұрғындар ши бұталарына қарап, қай жерден құдық қазуға болатынын анықтаған, өйткені ши жер асты суы жақын жерге өседі. Гидрогеологтар оны геоботаникалық индикатор деп атайды. Шиді мал жақсы жейді және қазақтар ертеден-ақ өз қыстаулырын шилі жерге салған, өйткені қыста ол қойға бораннан ықтасын және азық болады. Бірде П.Ф. Домрачевтың Балқашқа жасаған экспедициясының нәтижелері туралы жазбаларын оқи отырып, мен бұл өсімдік жөнінде бұдан да гөрі ғажайып деректерге тап болдым. «Лабораториялық тәжірибелерден мәлім болғанындай, деп жазады Домрачев, бұл өсімдік қағаз өнеркәсібі үшін ең жақсы шикізаттың бірі болып табылады және өзінің сапасы жағынан Англияда қағаздың жоғары сортын жасап шығаратын атақты солтүстік африкалық дәнді өсімдік «альфаға» жақын келеді». (Домрачев П.Ф. Балхаш Прибалхашье. Алма-Ата. Казахское краеведческое издательство, 1935 год Ши қопалар Балқаш өңірінде, әсіресе, ойпаңдарда, сортаңдарда көп және биологиялық дренаждың ролін атқарып, суды тұщытады. Кейде шиді орып, жақсы өнім алады. Бұдан кейін ол тез қайта өсіп, «жасарып» шыға келеді. ==Дереккөздер== Санат:Астық тұқымдасы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Рамиреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Раньядуш (Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 996 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 607,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Реал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрады. Алып жатқан жер аумағы 4,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Рейгозу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Репезиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 406,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Аудан 1993 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Рериш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 799 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Резенде (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 873 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 239,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Рибафейта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 461 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шиелі''' Қызылорда облысы Шиелі ауданыдағы ауыл, аудан (1938 жылдан) және Шиелі ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Қызылорда қаласынан қарай 128 км жерде, Сырдария өзенінің оң жағалық жазығында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 28621 адам (14046 ер адам және 14575 әйел адам) болса, 2009 жылы 29632 адамды (14602 ер адам және 15030 әйел адам) құрады. 2019 жылдың басында тұрғындар саны 31691 адам (15805 ер адам және 15886 әйел адам) болды. == Тарихы == Іргесі 1904 жылы Орынбор Ташкент темір жолын салуға байланысты қаланған. Кентте ғ6 кен басқармасы, барлау басқармасы, Шиеліастық, т.б. АҚ-тар бар. == Ауыл суреттері == Шиелі.jpg |Шиелі Шиелі. Ресторан Бес Жұлдыз.jpg| "Бес Жұлдыз" мейрамханасы Шиелі. Музей.jpg|Музей Шиелі. Ж.д.вокзал.jpg |Темір жол вокзалы Шиелі 20210806 Шиелі 20210806 == Дереккөздер == Санат:Шиелі ауданы елді мекендері 
'''Рибольюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 131,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 534,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Сатан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 066 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Риудадеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Романш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 099 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Руа () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 72 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сабугоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 623 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Салзедаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 861 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Самодайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Санде (Ламегу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 364,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шиелі ауданы''' Қызылорда облысының бөлік. 1938 жылы құрылған. Жер аумағы 34,3 мың км². Орталығы Шиелі ауылы. ==Тарихы== Шиелі ауданы Қазақ КСР Жоғарғы Советі Президиуымының Жарлығымен 1928 жылы қыркүйек айында құрылған. Ауданның жалпы жер көлемі 3239755 га. Шиелі ауданы ежелгі Сырдария өзенінің орта ағысына орын тепкен киелі мекен. Шығысында алты алашқа белгілі Сығанақ, Бестам шаҺары, теріскейінде Оңтүстік өңірге етене сұғына жатқан қарт Қаратау жатыр. Одан әрі Арқадан бастау алып Шиелі жеріне келіп тірелетін Сарысу өзені "Таңбалы тас" тұр. Талай тарихи оқиғаның куәсі болған атақты Телікөл» де осы өңірде. Батысы облыс орталығының шекарасына иек артқан, түстігінде байырғы сары жел өлке Қызылқұм. XX ғасыр әлемдік дамуда небір ғылыми ашылулардың куәсі болса, Шиелі жерінің азаматтары да өздерінің жаңа дәуірдегі 80 жылдығы кезінде ғасырларға тең өсу, өркендеу жылдарының куәсі болды. ХІХ ғасырдың соңында орыс армиясының Сыр бойын басып алғаннан кейін орыс көшпенділерінің келуі, 1903-1905 жылдары Орынбор-Ташкент теміржолының салынуы өңірдің бет бейнесін өзгертумен бірге халық санасының оянуына да ықпал етті. Орыс генералы Скоблев атындағы поселке 1919 жылдың 19 майында Шиелі атауына ие болды. Ғасыр басындағы алғашқы онжылдықта Шиелі халқы Қызылқұмнан түйемен сексеуіл дайындап, Орта Азия мен Ресейге жіберсе, кейін тар табан теміржолдың салынуы нәтижесінде жұртшылық теміржол вагондарымен даңқты Сыр жігерлерін (сексеуіл) жан-жаққа жөнелте бастады. Алғаш «Таштоп», кейін ЛЗУ атанған мекемелер осы қажырлы істердің айғағы. Шындығында, мұның өзі бір кездері егін мен мал шаруашылығы, жеміс пен жидек өсірумен шұғылданған халықтың өркениетке деген ұмтылысының бір көрінісі болды. Жергілікті халық жоңышқа өсіруді кең көлемде қолға алып, Түркістан әскери округіне жоңышқа дайындаудың базасына айналды. Алғаш коммуналар мен ұжымдық құрылуы барша жұрттың отырықшы елге айналып, аймақтың дамуына негіз қалады. Шиелі ауданының өткен ғасыр басындағы алғашқы адымы осылайша басталған-ды. 1929-1930 жылдары аудан мақта, күріш, арпа, сұлы егумен айналысып, төрт түлік малды көбейтті. Шиелі өңірінде сауатсыздықты жою, білім мен ғылымға деген ұмтылыс көрініс тапты. Жаңадан мектептер салынып, малшылар мен диқандардың балаларының білім алуына жағдай жасалынды. Халықтың денсаулығын сақтау жөнінде де жаңа бағдарламалар жүзеге асырыла бастады. Шиелі өңірінде өзінің жанкешті еңбегімен елінің де, өзінің де даңқын шығарған даңғайыр дихан Ыбырай Жақаев болды. Осындай тұлғалардың жойқын тегеуріні Шиелі алқабында сонау соғыс қарсаңында, 1940 жылы 14 мың кетпен қатысқан Шиелі каналының қазылуы еді. Толағай еңбектің нәтижесінде Сырдың жарты арнасындай болған осы бас канал қазіргі бүкіл Шиелі аймағы су жүйелерінің бастауындай болды. Халықтың нанға қол жеткен сәті шын мәнінде осы кезеңнен басталды. 1947 жылы Ыбырай Жақаевтың, мұнан соң Ким Ман Самның, кейіннен Шиелілік 38 Еңбек Ерінің жоғары еңбек марапатына ие болуы аудан көлемінде ғана емес, жалпы Сыр бойына егіншілікке бет бұрудың нәтижесі еді. Сол бастама 1960 жылдардан бері өрісі кеңіп өркен жайған жас Жақаевшылар қозғалысына ұласты. Аудан өзінің даму тарихында еңбек пен ерліктің, ынтымақ пен бірліктің ұлы куәсіндей талай жеңістерге қол жеткізді. 2000 жылғы Сыр бойындағы он ғасыр адамдарының бесеуі Шиеліліктер: М.Шоқай, Ы.Жақаев, Ш.Есенов, Н.Бекежанов, болуы тарлан саясаткер, даңғайыр диқан, зерделі ғалым, жезтаңдай әнші мен арқалы ақын тәрбиелеуде бұл өлкенің белгілі орын алатындығын дәлелдесе керек. Аумақтық әкімшілік бөлінісі: кент және 22 ауылдық округтерінен тұрады. Аудандағы 40 елді мекенде барлығы 77121 адам тұрады. Оның ішінде кент орталығында 30459 адам, ауылдық елді мекендерде 46662 адам тұрады. Олар, 21 ұлт өкілінен құралған. Аудан тұрғындарының негізін 95,7 пайызын қазақ, 1,9 пайызын орыс, 1,4 пайызын корей ұлтының өкілдері құраса, қалған 1,0 пайызын басқа ұлт өкілдері құрайды. Аудан бойынша 47 тарихи сәулет ескерткіштері тізімге алынған. Олар археологиялық, архитектуралық, монументтік және тарихи ескерткіштер болып бөлінген. Ескерткіштердің көпшілігі Сарысу өзенінің бойында және Телікөл аумағына орналасқан. Аудан халқына аудандық мәдениет үйі, «Жеңіс» мәдениет үйі, ауылдық мәдениет үйлері мен 19 ауылдық клубтар, халықтық ұжымдар, мәдени қызмет көрсету кешені, 32 мемлекеттік жүйедегі кітапханалар, музей мәдени қызмет етуде. Ауданда 40 мектеп (оның 32 орта, негізгі, бастауыш) жұмыс істейді. Олардың 19 типтік жобада, қалғандары ғимараттарда 20 мектепке дейінгі мекеме, мектептен тыс мекеме (Әуез мектебі және оқушылар үйі) бар. Ауданда 23 СТК дан бөлек саяси партия өкілдіктері, 15 ҮЕҰ, кәсіптік одақтар ұйымдары, діни, жастар қоғамдық бірлестіктері бар. паспорты== 2011 жыл шілдеге АУДАННЫҢ АУМАҒЫ 3239755 га Елді мекендердің аумағы Шиелі кенті 3687 Ауылдық округтер Ақмая 12965 Ақтоған 105328 Алмалы 2965 Бәйгеқұм 3382 Бестам 4875 Гигант 21592 Жанатурмыс 19479 Еңбекші 498609 Жиделіарық 2753 Жөлек 70805 Жуантөбе 6614 Иіркөл 19652 Керделі 7095 Қарғалы 418902 Майлытоғай 92658 Сұлутөбе 608075 Қоғалы 415176 Талаптан 416641 Тартоғай 338832 Телікөл 84726 Төңкеріс 15972 Ортақшыл 68972 Аудан жерлерінің санаты: ауылшаруашылық жерлер 192540 га елді мекендер жері 61646 га өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және басқа жерлер- 4376 га орман қорының жері 1663265 га су қорының жері 18545 га бос жерлер 1486543 га == Халқы == Тұрғындар саны 82 399 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 96,70%, орыстар 2,05%, корейлер 0,84%, басқа ұлт өкілдері 0,42%. == Әкімшілік бөлінісі == 38 елді мекен 23 ауылдық округтерге біріктірілген: Ақмая ауылдық округі Ақтоған ауылдық округі Алмалы ауылдық округі Бәйгеқұм ауылдық округі Бәйтерек ауылдық округі Бестам ауылдық округі Еңбекші ауылдық округі Жаңатұрмыс ауылдық округі Жиделіарық ауылдық округі Жөлек ауылдық округі Жуантөбе ауылдық округі Иіркөл ауылдық округі Керделі ауылдық округі Қарғалы ауылдық округі Қоғалы ауылдық округі Майлытоғай ауылдық округі Ортақшыл ауылдық округі Сұлутөбе ауылдық округі Талаптан ауылдық округі Тартоғай ауылдық округі Телікөл ауылдық округі Тұран ауылдық округі Шиелі ауылдық округі == Аудан басшылары == 1928 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Шушанян Говор Агенесович 1929 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Федосов 1940 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Коморов Ефим 1940 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Кенжеғараев Әбен 1941-1945 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Жүгрәлин Ғиззат 1945-1948 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Иманқұлов Иса 1948-1952 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Қаракөзов Көмекбай 1952 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Нұржанов Алпысбай 1952-1954 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Әлжанов Әмзе 1954-1957 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Оспанов Сейдолла 1957-1962 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Әбдікәрімов Исатай 1962-1964 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Сопбеков Байбол 1964-1970 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Мұхамеджанов Ғафур 1970-1983 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Бәйімбетов Орынбасар 1983-1987 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Шаухаманов Сейілбек 1987-1989 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Әбенов Абдолла 1989-1992 жылы Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы Ахметжанов Машарап 1992-1994 жылы Шиелі ауданының әкімі Ердешбаев Жолдасбек 1994-1995 жылы Шиелі ауданының әкімі Әбибуллаев Ибрагим 1995-2000 жылы Шиелі ауданының әкімі Тұрабаев Жарылқасын 2000-2001 жылы Шиелі ауданының әкімі Жүсіп Серік 2001-2008 жылы Шиелі ауданының әкімі Мұстафаев Ерлан Төлегенұлы 2008-2013 жылы Шиелі ауданының әкімі Нәлібаев Нұрлыбек Машбекұлы 2013 2014 жылы Шиелі ауданының әкімі Ергешбаев Мұрат Нәлқожаұлы 2014 жылдың мамыр айынан бастап Шиелі ауданының әкімі Сәрсенбаев Қайратбек Әубәкірұлы == Бюджет == 2011 жылға арналған аудандық бюджет кірісі млрд. 891 млн. 80 мың теңгеге нақтыланып, 2010 жылмен салыстырғанда 3,2 пайызға өсті. Аудандық бюджетке рет өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Аудандық бюджет өз кірісі болжамдалған млрд. 307 млн. 31 мың теңгенің орнына млрд. 347 млн. 520 мың теңге болып 103,1 пайызға жеткен. Бюджет шығысы млрд. 872 млн. 278 мың теңгеге немесе 99,6 пайызға (болжам млрд. 896 млн 285 мың теңге) орындалды. == Инвестиция == Облыс бойынша 2011 жылы 221 млрд. 640 млн теңге инвестициялық қаржы тартылып 85,3 пайызды ғана құраса, жалпы көлемнен аудан үлесі 4.8 пайызды құрап, 124,9 пайызға өскен. Қаржы көлемін тарту көрсеткіші жағынан Қызылорда қаласынан кейінгі деңгейде орын алған. Негізгі қорға салынған инвестиция көлемінде жергілікті бюджет қаржысы 5,4 пайыз, республикалық бюджет қаржысы 11,6 пайыз, кәсіпорындардың салған меншікті қаражаттары 82,9 пайызды құрады. == Өнеркәсіп саласы == 2011 жылы облыс көлемінде өнеркәсіп өндірісінің нақты көлемінің индексі 100.0 пайызды құраса, есепті кезеңде ауданның өнеркәсіп кәсіпорындары 16 млрд. 167 млн теңгенің өнімін өндіріп, 100.0 пайызға орындалған яғни, облыстың орташа көрсеткішімен бір деңгейде болып отыр. Оның ішінде: тау-кен өндірісінде облыс бойынша 99,9 пайызды құраса, ауданда 10 млрд. 436 млн теңгенің өнімі өндіріліп, 106,4 пайызға өскен. == Ауыл шаруашылығы саласы == Ауданның ауылшаруашылығы 2011 жылы барлық көрсеткіштер бойынша облыс көлемінде орын алып жылды қорытындылады. Жыл бойында ауылшаруашылық өнімдерін өндіру ұқсату, өңдеу облыс рейтингісі бойынша аудан орынмен қорытындылады. 2011 жылы ауданда млрд. 731 млн. 678 мың теңгенің жалпы ауылшаруашылығы өнімдері өндірілген. 2010 жылмен салыстырғанда өсім 120,6 пайызды құрап, млрд. 318 млн. 891 мың теңгенің өнімі артық өндірілген. Ауданда өндірілген күріш көлемі есепті кезеңмен салыстырғанда 106,7 пайыз, өңдеу көрсеткіші 100,5 пайыз болып отыр. Ауданда егін шаруашылығы бойынша 2011 жылы 23967 гектар жерге түрлі ауылшаруашылығы дақылдары орналастырылды. Атап айтқанда, 8400 гектар күріш, 1650 гектар бидай, 233 гектар тары, 160 гектар дәндік жүгері, 249 гектар мақсары, 56 гектар күнбағыс, 1624 гектар картоп, 1857 гектар бақша, 1180 гектар көкөніс егілсе, 2650 гектарға жаңа жоңышқа, 5736 гектарға ескі жоңышқа дақылдары орналасты. Жалпы егіс көлемі 2010 жылмен салыстырғанда 128 гектарға артық егілді. Оның ішінде күріш дақылының көлемі 64 гектарға артты. Аудан дихандары 2011 жылы 8400 гектар күріш дақылының әр гектарынан 45,0 центнерден орта өнім жинап 37800 тонна, картоп дақылының әр гектарынан 205,0 центнерден 33292 тонна, көкөністің әр гектарынан 175,0 центнерден 20060 тонна, бақшаның әр гектарынан 200,0 центнерден 37140 тонна өнім алды. Мал шаруашылығы Аудандық статистика бөлімінің ұсынып отырған №24 үлгідегі мал шаруашылығының есебі бойынша 2011 жыл аяғындағы есеп бойынша ірі қара 38559, қой-ешкі 110984, түйе-931, жылқы 7026, құс 42628 басты құрады. Ауданда орта есепппен әр 100 аналықтан 72 бұзау, 110 қозы-лақ, 75 бас құлын, 47 бас бота алынса, (тірілей салмақта) 4613,4 тонна ет, 17260,0 тонна сүт, млн 605 мың дана жұмыртқа өндірілген. “Сыбаға” бағдарламасы бойынша ет бағытындағы ірі қара малын шаруашылық (Нәлібаев ш.қ., Асан ш.қ.) 41 бас мал алса, Байсын ш,қ, 180 басқа құжаттарын өткізген. 2012 жылдың қаңтарына асыл тұқымды мал басы МІҚ 483 бас оның ішінде аналығы 177 бас, қой 8153 бас аналығы 5768 бас, түйе 264 бас аналығы 130 бас құрайды. Ауданда шаруашылық асыл тұқымды мал өсірумен айналысса, оның ішінде қой, ірі қара, түйе шаруашылығы. шаруашылық үкіметтен арнайы статус алған. Жыл басынан ауданда қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында аудандық бюджеттен сарып (бруцеллез) малдарды санитарлық союға 1308,4 мың теңге, ауру уақ малдарды санитарлық жоюға 584,0 мың теңге, эхинококкоз, құтыру, лишмониоз ауруының алдын алу үшін бұралқы ит, мысықтарды жоюға 777,8 мың теңге, Конго–қырым қанды безгегі ауруын болдырмауға (дезинфекция) млн 995 мың теңге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар атқарылды. == Шағын кәсіпкерлік саласы == 2011 жылы ауданда шағын кәсіпкерліктің 2746 субъектісі тіркеліп, өткен жылмен салыстырғанда 10,2 пайызға өссе, (оның ішінде заңды тұлға 181, жеке тұлға 2121, шаруақожалықтар 444) шағын кәсіпкерлік субъектілерінде жұмыспен қамтылғандар саны 5375 адамды құрап, 7,7 пайызға артты. Жыл басынан бюджетке 217 млн. 461 мың теңге түсім түскен. Кәсіпкерлікті дамытуға несие қаржы беруші банктер мен шағын несие ұйымдар тарапынан 2010 жылы 3178 субъектіге 993 млн. 400 мың теңге берілсе, 2011 жылы 4673 субъектіге млрд. 564 млн. 100 мың теңге беріліп, несие қаржы көлемі 157 пайызға өскен. даму бағдарламасына Шиелі ауданынан жалпы құны млрд. 704 млн теңгені құрайтын жоба ұсынылып, өңірлік картасына енгізілді. Оның ішінде, «Алтын бала 08» ЖШС-нің қамыс жаңқасынан тақта шығару зауыты, «MKS-Company» ЖШС-нің химиялық заттарды сақтау қоймасы, жеке кәсіпкер С.Ермахановтың шұбатты қайта өңдеу цехы, жеке кәсіпкер П.Маханбеттің мал сою пункті, ЖШС-нің сүтті қайта өңдеу зауыты және жеке кәсіпкер Е. Қожахметовтің макарон өнімдерін өндіру цехы. Жоғарыда аталған бағдарламаны одан әрі жалғастыру мақсатында 2012 жылға ауданнан жалпы сомасы 800 млн теңгені құрайтын «Балауса» ЖШС-нің ванадий өнімін жаңа технология бойынша өндіру жобасы картасына енгізуге ұсынылды. Жалпы сомасы 580 млн теңгені құрайтын «Шиелі тас Оңтүстік» ЖШС-нің әк шығару зауыты кәсіпкерлік корпорациясы» арқылы картасына енгізілді. == Әлеуметтік сала == Аудандағы 2011 жылғы күнкөрістің ең төменгі деңгейінің айдағы орташа шамасы жан басына шаққанда 15090 теңгені құрап, облыстық орташа деңгейден теңгеден төмен болуы аудандағы негізгі азық-түлік, тұтыну тауарларының бағаларының тұрақтылығының дәлелі. 2.Орташа атаулы айлық жалақы: Ауданда 2011 жылы бір жұмыскерге шаққандағы орташа атаулы айлық жалақы 84594 теңгеге жетіп, жалақы деңгейі Қызылорда қаласындағы орташа деңгейден ғана төмен болып отыр. 3. Жұмыспен қамту: Ауданда жалпы жұмыссыздық деңгейі 2010 жылы 5,9 пайызды құраса, 2011 жылы 5,8 пайызға түскен, Жұмыссыз мәртебесін алған азаматтардың экономикалық белсенді халыққа қатысы, яғни, ресми жұмыссыздық деңгейі 2010 жылғы 0,5 пайыздан 2011 жылғы 0,3 пайызға кеміп біршама төмендеген. 2011 жылы жұмыс іздеуші ретінде тіркелген 2774 азаматтан тұрақты жұмысқа 2105 азамат орналастырылды. Кент және ауыл әкімдерімен 369 келісім-шарт жасалып, 906 азамат ақылы қоғамдық жұмыстарға тартылып, 25 млн. 697 мың теңге, әлеуметтік жұмыс орындарына 13 адам тартылып, 562 мың теңге қаржы жұмсалды. 4. Әлеуметтік жұмыс орындары мен жастар практикасы: Әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру мен қаржыландыру және жастар тәжірибесін өткізуге республикалық бюджеттен 16 млн. 120 мың теңге бөлінді. 92 мекемемен келісім-шарт жасалынып, 74 азамат жастар тәжірибесіне жіберілсе, әлеуметтік жұмыс орындарына 241 азамат тартылды. 5. Әлеуметтік төлемдер: Аудан бойынша тұрмысы төмен отбасыларына қолдау көрсету мақсатында 1022 отбасына 16 млн. 236 мың теңге тұрғын үй көмегі, 18 жасқа дейінгі балаларға төленетін жәрдемақыға 9372 балаға 124 млн. 968 мың теңге төленсе, атаулы әлеуметтік көмекке 269 отбасына 12 млн. 755 мың теңге, үйден оқытылып, тәрбиеленетін мүгедек балаларға әлеуметтік көмек 117 балаға млн. 134 мың теңге төленді. 6. Ардагерлер мен мүгедектерді әлеуметтік қолдау: Аудан көлемінде 2215 мүгедек азаматтар есепте тұрса, оның ішінде бірінші және екінші топтағы мүгедектер 1117, үшінші топтағы мүгедектер 763, ал 16 жасқа дейінгі мүгедек балалардың саны 335. Жыл басынан 77 бірінші топтағы мүгедекке 68 жеке көмекші қызметіне млн. 904 мың теңге, 20 мүгедекке ымдау тілі маманы қызмет жасап, оларға млн. 66 мың теңге қаржы жұмсалды. Мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету үшін млн. 205 мың теңгеге гигиеналық құралдар алынып, 259 мүгедекке таратылды. 2011 жылдың басынан Ұлы Отан соғысына қатысушылары мен мүгедектеріне коммуналдық қызмет үшін 23 ардагерге, бөгде біреудің көмегін қажет ететін 80 жастан асқан жалғызбасты 12 зейнеткерге, «Отан», «Даңқ» ордендерімен марапатталған және Қазақстан Республикасының құрметті атағына ие болған азаматқа, Ауған соғысы мен Чернобыль апатының зардабын жоюға қатысқандар мен мүгедектеріне және Семей полигонына тікелей қатысушыларына коммуналдық төлемге барлығы 137 азаматқа, Ұлы Отан соғысы жылдары тылда еңбек етіп «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған 47 ардагерге коммуналдық төлемге, барлығы 10 млн. 409 мың теңге аудандық бюджеттен, қаржы төленді. ҰОС-ның ардагерлеріне, тылда айдан кем емес еңбек еткен ардагерлерге және тылда еңбек етіп «Ерен еңбегі үшін» марапатталған ардагерлерге Жеңістің 66 жылдық мерекесіне орай бір жолғы материалдық көмекке облыстық бюджеттен 982 адамға 28 млн. 776 мың теңге қаржы төленді. == Білім саласы == Ауданда 40 мектеп, 29 мектепке дейінгі, мектептен тыс мекеме және кешкі жалпы білім беретін мектеп, «Сыр Ұланы» жазғы демалыс лагері жұмыс жасайды. Білім мекемелерінде барлығы 2625 мұғалім, жаңа оқу жылында 15621 оқушы, мектепке дейінгі мекемелерде 980 бала білім алып, тәрбиеленуде. 2011 жылы 37 млн. 108 мың теңгеге мектеп биология, лингофонды және мультимедиялық кабинеттермен жабдықталды. Бүгінгі күні 34 мектепте мультимедиялық кабинет, 37 мектепте интерактивті тақталар, 1210 компьютер бар. 40 мектеп интернет желісіне қосылып, барлығында Web-сайдтар ашылған оған бөлінген қаржылар толық игерілді. Аудандық бюджеттен жалпыға міндетті оқу қорына 75 млн. 254 мың теңге, оқулықтар алуға 14 млн. 980 мың теңге бөлініп, толығымен игерілді. Ауданда «Балапан» бағдарламасын іске асыру бағытында, жеке (Шиелі кентінен «Абылай», «Жадыра» Жаңатұрмыс ауылынан «Шұғыла», Ақмая ауылынан «Жадыра»), балалар бақшасы мектептер жанынан шағын орталықтар (№48, №244 Шиелі кентінен, №153 Тартоғай, №206 мектеп Жиделіарықі ауылдарындағы мектептерде) ашылды. Қазіргі таңда ауданда 29 (16-і мемлекеттік, 1-уі ведомоствалық, 12-і жеке) бала бақша, шағын орталықта 980 бала қабылданып, мектепке дейінгі мекемемен қамту 66,0 пайызды құрады. Аудан бойынша 32 орта, негізгі мектеп медициналық кабинеттермен қамтамасыз етілген. 2011 жылы 15 621 оқушы 100 пайыз толық медициналық бақылаудан өтті. Білім беру мекемелерін жай жөндеу жұмыстарына 16 млн. 896 мың теңге қаржы бөлініп, толық игерілді. Бұрынғы «Жеңіс» кинотеатры «Оқушылар үйі» теңгеріміне беріліп жергілікті бюджеттен ғимаратты қайта жаңғырту, күрделі жөндеу және бу қазандығы ғимаратын салу жұмыстарына 93 млн. 378 мың теңге қаржыға күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіліп, пайдалануға берілді. == Денсаулық сақтау саласы == Шиелі ауданының халық саны 77145 (77056). 18 дейінгі балалар саны 24813 (24498),1 жасқа дейінгі балалар саны 1847, әйелдер 37821(36135), туу жасындағы әйелдер 17579(17251). '''Күндізгі стационарлық жұмыс туралы''' Барлық төсек саны 80, «Шапағат» ауылдық емханасы-16 «Болашақта» ауылдық емханасы 24, Көкшоқы емхана-3, АА Бәйгеқұмда-12, АА Тартоғай-7, ДА қарғалы-4, ДА Ақмая-3, ДА Сұлутөбе-10, ДА Балаби -3. Барлық шыққан аурулар саны -1440, Орташа төсек күні -7,8. '''Амбулаторлық көмек''' Амбулаторлық көмек көрсетіп жүрген дәрігер саны 84, оның ішінде дәрежелісі 29-34,5%. 10 мың халық санына шаққанда дәрігерлермен қамтамасыз ету Емханаларға барлық көрінген науқас саны-200407. Алдын алу тексерістен өткені 115607 Ауруына байланысты көру- 84800 Үйіне барып көрілгендер барлығы 28875, Активпен барып көру 14373 Емханаларда қабылдау кезінде бір сағаттық көрсеткіш -5,3 (5,2), үйге барып көрудің сағаттық салмағы -2,2 (2,0). Барлық тіркелген науқас –35584. Алғашқы тіркелген науқастар- 21235, Аудандық емхана, Салауатты өмір салтын қалыптастыру мамандары және аудандық емдеу алдын алу мекемелерінің СӨСҚ мамандары Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Әбішұлының 2010 жылғы 29 қарашадағы №1113 жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында мен үгіт насихат жұмыстарын барлық емдеу алдын алу мекемелерінде жүргізуде. == Мәдениет == Аудан халқына 27 мәдениет үйлері мен клубтары, 32 мемлекеттік жүйедегі кітапханалар, музей, мәдени қызмет көрсету кешені, халықтық ұжым барлығы 68 мәдениет мекемелері халыққа қызмет көрсетеді. Аудандағы мәдениет мекемелерінің 2010 жылғы жалпы бюджеті 147 387,0 мың теңгені құраса, 2011 жылы бұл көрсеткіш 192 745,0 мың теңгеге жетті. 2011 жылы облыстық бюджеттен млн 547 мың теңге қаралып, млн 717 мың теңгесіне 25 орындық автобус көлігі, млн. 800 мың теңгесіне ұлттық киімдері алынды. Аудандық мәдениет үйінің ақылы қызметтен тапқан млн 400 мың теңгеге аудандық мәдениет үйі, Н.Бекежанов, Ы.Жақаев, Бидайкөл, Сұлутөбе, Жөлек ауылдық мәдениет үйлері мен Алғабас, Ә.Тәжібаев ауылдық клубтарына барлығы музыкалық дыбыс күшейткіш аппаратуралары алынды. Аудан өнерпаздары республикалық, аймақтық, 20 облыстық, 12 аудандық байқауларға қатысып, нәтижесінде бас жүлде, 15 орын, 11 ІІ орын, 18 ІІІ орынды иеленді. Өткен жылы Шиелі ауданында республикалық, облыстық, 12 аудандық байқаулар өткізілді. Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігінің 20 жылдығы аясында «Алтын күз-2011» мерекесімен бірге екі мәрте Социалистік Еңбек Ері Ы.Жақаевтың 120 жылдығы республикалық деңгейде атап өтілді. Мерейтой аясында республикалық ақындар айтысы, дәстүрлі ән фестивалі өткізілді. Ы.Жақаев атындағы күріш өсіру тарихи мұражайын кент орталығынан соғуға облыс бюджеттен 70 млн. 700 мың теңге қаржы қаралып, 2012 жылға 26 млн теңге бөлініп отыр. == Спорт == Қазіргі таңда ауданда 1500 орындық стадион, 150 орындық стадион, спорт кешені, 31 спорт зал, 207 спорт ойындарының алаңдары және 21 спорт залға бейімделген залдар, теннис корты, боулинг орталығы жұмыс жасайды. Онда 15700 спортшы спорттың 20 түрімен шұғылданады. 240 дене шынықтыру мамандары жұмыс жасайды. Аудандағы балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде 1002 спортшы жас өспірімдер спорттың 11 түрінен футбол, волейбол, баскетбол, қазақ күресі, дзю-до, еркін күрес, грек-рим күрестеріне, тоғызқұмалақ, ауыр атлетика, таеквандо, бокс секцияларына қатысады. 2011 жылы 243 аудандық жарыс өткізілді, 26 облыстық, 13 Республикалық және Халықаралық жарыстарға қатысып, аудан спортшылары Қазақстан Республикасының спорт шебері, Қазақстан Республикасының спорт шеберлігіне кандидат және І-ші разрядты спортшылар дайындалды. Әр түрлі спорт түрлері бойынша аудан құрама командаларының мүшелерін дайындау және облыстық жарыстарға қатысу үшін қаралған 4708,0 мың теңге, аудандық деңгейде спорттық жарыстар өткізуге қаралған 1070,0 мың теңге толық игерілді. 2011 жылы ауыр атлетикадан Андрей Құдайбергенов пен Әсел Аманкелді Қазақстан Республикасының дүркін чемпиондары атанды. Тоғызқұмалақтан №157 мектеп оқушысы Айнұр Есенова және таеквондодан №50 мектеп оқушысы Ақниет Садықова ересектер арасында өткен Қазақстан Республикасының чемпиондары атанды. 2011 жылы «КазАтомПром» ұлттық компаниясының демеушілігімен «Көкшоқы» елді мекенінде жалпы құны 106 млн теңге тұратын орталық стадион пайдалануға берілді. Сонымен қатар, жеке азаматтардың демеушілігімен ауылдарда балалар спорт алаңдарын салу дәстүрі жалғасын тауып келеді. 2011 жылдың мамыр айында Ақтоған ауылының тумасы «Жезкиік және К» ЖШС директоры Махантаев Шәймерден 40 млн теңгеден астам қаржыға ауылдағы №155 мектеп ауласынан балаларға арналған спорт алаңын салып, пайдалануға берілді. Спорттық алаңда футбол, волейбол, арнайы жүгіретін жолдар қарастырылған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:Шиелі ауданы 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 289,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Санта-Круш (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 997,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сантар (Нелаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сантьягу (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Халық тығыздығы 102 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 25''' Григориан күнтізбесінде жылдың 145-ші күні (кібісе жылдарда 146-шы). Жылдың аяғына 220 күн қалады. == Мерекелер == Өзін-өзі басқармайтын аумақтар халықтарымен ынтымақтастық ап­та­лығы (мамырдың 25-31-і аралығы). Халықаралық мектептің соңғы қоңырау күні. == Оқиғалар == == Туғандар == Сағадат Нұрмағамбетов (1924) Халық Қаһарманы, Кеңес Ода­ғының Батыры, Армия генералы; Рауза Қонаева (1934) биология ғылымының докторы, про­фес­сор; Валерий Темірбаев (1941) Мәскеу қаласында тұратын қазақ­стан­дық ардагерлер кеңесінің төрағасы, қоғам қайраткері, Төтенше және өкілетті елші; Раушан Елемесов (1942) экономика ғылымының докторы, ака­де­мик; Дарико Хасанғалиева (1943) Қызыл Жарты Ай қоғамының Алма­тыдағы өкілдігінің бастығы; Гүлбарам Наурызбаева (1954) Павлодар облыстық балалар құқы­ғын қорғау департаментінің директоры; Ақжігіт Исабеков (1955) генерал-майор; Серік Шілікбаев (1962) Төтенше жағдайлар министрлігі Ішкі бақы­лау және аудит департаментінің бастығы; Дарын Тұяқов (1969) «Қазақтелеком» АҚ басқарушы дирек­то­ры; Бағдат Қожахметов (1973) «Қазақстан Халық банкі» АҚ Қоғам­мен байланыс департаментінің директоры; Данияр Ақышев (1976) Ұлттық банкі төрағасының орын­ба­са­ры. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:25 мамыр 
250 '''Омар Шипин''' (1879 1963) ақын, Қазақстанның халық ақыны (1961). 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске қатысқан. Шығармаларының негізгі тақырыбы азаттық пен тәуелсіздік жолындағы күрес. Ұлытаудың түлегі. 1916 жылда халық-азаттық көтерілісіне белсене қатысушы, Амангелді Имановтың сенімді серіктерінің бірі. 1916 жылында патшаның қазақ және басқа да бұратана халықтар жастарын майданның қара жұмысына алу туралы жарлығына карсы көтерілген сарбаздар қатарына қосылған. Сол жылдары шығарған «Арман», «1916 жыл», «Амангелдінің айбаты», «Торғай соғысы» толғаулары халыққа кең тараған. «Сарбаз ақын» атанып, азаттық жаршысы болған '''Шипин''' Қазан төңкерісінен кейін «Патша тақтан түскенде», «Октябрь нұры», «Ақын үні» тағы басқа жырларын шығарды. Ақын 1942 жылы «Амангелді батыр» деген дастанын жеке кітапша етіп бастырды. 1943 жылдың жазында Қостанай облысының еңбекшілерінің сәлемдемелерін апарған делегация құрамында Ленинград майданына барып, жауынгерлер алдында жыр толғады. Осы сапары жөнінде ол «Майдан жолында» атты ұзақ жыр шығарды. Ә. Жангелдиннің өмір жолына арналған «Әлидастанын», ұлы ағартушы, педагог-жазушы Ыбырай Алтынсарин туралы «Ыбырай» дастанын, әйел теңдігі, махаббат бостандығы тақырыбына арнап «Масаты Қыз» дастанын шығарды. 2-4-сайланған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Ленин орденімен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Санту-Адриан (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сарзеда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сарзеду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сегойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сежайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сендин (Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 867 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сеньорин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сернанселье (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Серразеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шлюз'''– өзендегі, арнадағы не порттағы кемені суының деңгейі одан жоғары не төмен келесі басқа арнаға ауыстыруға арналған гидротех. құрылғы. Ол бойлық қабырғалар мен қақпалардан құралған камера түрінде болады. '''Шлюз''' () үйлеспейтін қолданбалы бағдарламалар немесе желілер арасында деректерді қайта жіберетін есептеу желісі (ақпараттық және бағдарламалық құрал-жабдықтар жиынтығы). Типтік шлюз дестелерді бөлшектеу (жинақтау) және хаттамаларды түрлендіру қосады. Деректер тарату алдында деректерді жаңа желі (немесе қолданбалы бағдарлама) үшін ынғайлы етіп қайта тиімдейді. Шлюз екі әр текті желілерді, мысалы, '''DEC net''' және Internet-ті қоса алады, сондайақ ол екі үйлеспейтін қолданбалы бір желіде (бұл хабарлау пішіндері өр түрлі электрондық пошта жүйелері болуы мүмкін) өзара әрекет етуіне мүмкіңдік бере алады. Бұл термин "бағыттағыш" мағынасында жиі пайдаланылады, бірақ бұлай пайдалану дұрыс емес. Дегенмен "шлюз" терминін қосымшалардың шлюздері деп, ал желіаралық шлюздерді бағыттағыштар деп атауга көбірек ден қояды. Шлюздерде '''OS1''' моделінің жеті деңгейінің (желілік, сеанстық, деректер ұсыну деңгейі және қолданбалы) барлығы да қолданылады және хаттамаларды қолданбалы деңгейде түрлендіру жүзеге асады. Көбіне "шлюз" ұғымы байланыс станциясы абоненттерінің деректер таратудың сыртқы желісіне қол жеткізуін қамтамасыз ететін желінің (мысалы, төңіректік желінің) арнайы торабы деп түсіндіріледі. ==Дереккөздер== 
'''Север () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сезуреш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Силгейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 590 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 97,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Силвареш (Тондела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Собрал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1695 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Собрал (Мортагуа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Созелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 393,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Соту (Пенедону)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
Шоқындыру '''ШОҚЫНДЫРУ''' христиан дінін қабылдаудағы бастапқы жоралғы, діни ғибадат. '''Шоқындыру''' дәстүрлі діни конфессия ретінде христиан дінінің негізгі үш тармағының өкілдері: католиктер, протестанттар мен православтар арасында таралған. Ғибадат ретінде әуелгі бастауы Исраил ұрпағына жіберілген Иса пайғамбарға қасиетті төрт кітаптың бірі Інжілдің келуінен басталып, христиандар Құдайдың ұлы деп қабылдаған Иса пайғамбардың шармық ағашқа керіліп өлтірілді деген сенімге байланысты орнықты. Маңдай мен екі иыққа үш саусақты ретімен тигізіп, үш рет еңкею арқылы шармыққа керілген пайғамбарға құрмет көрсету нышаны ретінде пайда болған, шоқыну рәсімі кейіннен христиан дінін қабылдаудың бірден-бір бастапқы шарты ретінде қалыптасты, шіркеу діндарлары христиан дінін қабылдаушыларға шоқындыру рәсімін жүргізуді қағидалық дәстүрге айналдырған. Шоқыну мен '''шоқындыру''' рәсімдері жөнінен христиандық дәстүрлі үш тармақтың негізгі айтарлықтай айырмашылықтар жоқ. thumb саясатының тарихы== Орта ғасырлардан бастап христиан дінінің иерархияларға жіктеліп, байланысты '''шоқындыру''' миссионерлік қызмет пен діни-саяси ықпал ету құралдарының ажырамас бөлігіне айналды. Құтқарушы (Мессия, Машшиах) Исаның қызметіне сәйкес қалыптасқан христиандық миссиялық (мессиялық) қызметті шоқындырумен ұластырған Рим католик шіркеуі мен кейіннен құрылған Мәскеу православ орталығы миссионерлік стандар арқылы ықпал аймақтарын әрі қарай өрістету барысында мемлекеттік отаршылдық саясатпен бірлесе отырып '''шоқындыру''' саясатын жүргізді. Соның арқасында Рим католик шіркеуі Батыс және Шығыс Еуропаның басым бөлігі мен кейбір Шығыс Азия елдерін және Америка мен Оңтүстік және Орталық Африка құрлығының негізгі халқын шоқындырып, христиан дінінің католик тармағына енгізді. '''Шоқындыру''' саясатының белсенді жүргізілуі үш тармақ арасындағы бақталастықты күшейтті, әуелден қалыптасқан қағидалық және апокрифтік онан сайын алшақтатты. Православ тармағының дүние жүзі бойынша орталығы болып саналатын мәскеулік шіркеудің '''шоқындыру''' саясатын Қасиетті Синод үйлестіріп отырды. Бұл тармақ негізінен Оңтүстік және Шығыс Еуропадағы славян тектілер мен Солтүстік-Шығыс Азиядағы кейбір елдерге тарады. Қазіргі Оңтүстік Корея мемлекетінде православтар діни көпшілік қауымдардың бірінен саналады. Ресейде шоқындыру ==Қазақ халқыны шоқыну саясаты== Қасиетті Синод 19 ғасырдың 1-жартысынан бастап Еділ бойы халықтарын күштеп шоқынуды бастады және Орта Азия елдеріне қатысты да шоқындырудың бастапқы қадамдарын жасады. 19 ғасырдың 2-жартысында қазақ пен қырғыз халқының және саяси тұрғыдан толығымен Ресейге тәуелділікке түсуіне орай '''шоқындыру''' саясаты аталған екі халық арасында мейлінше өрістеді. Қазақ даласында 19 ғасырдың соңына қарай 17 миссионерлік стан жұмыс істеп, негізінен Қазан діни академиясының арнаулы миссионерлік курсын бітірген және қазақ тілін жоғары деңгейде меңгерген миссионерлер үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. Жергілікті халық тарапынан күшті қарсылықтар болғанына қарамастан отаршыл билік қазақ пен қырғыз халқының кей бөлігін ішінара шоқындыра алды. Оның ішінде алдау, арбау жолымен да, сол діннің жолына шынайы түскендер де болды. Алдыңғылары сәті келгенде ислам дініне қайта өтті, кейінгілері орыс шенеуніктері мен діндар ерекше қамқорлығына ие болып әрі қарай діни білім жетілдіріп, діни дәреже алды. Осы топтың қолымен '''шоқындыру''' құралдарының бірі болып табылатын орыс тіліндегі діни әдебиеттер (миссионерлік әдебиеттер) қазақ тіліне аударылып, Қазан қаласындағы Аударма комиссиясының есебінен жарық көрді. Қазан төңкерісінен кейін кеңес өкіметі діни қызмет пен '''шоқындыру''' ісіне ресми түрде тыйым салды. 1991 жылғы тәуелсіздіктен кейін Қазақстанда діни сенім бостандығы жариялануына байланысты діни қызметтің кез келген түріне еркіндік берілді. Қазіргі уақытта Қазақстанда христиан дінінің үш тармағы да жұмыс істейді. Оның ішінде үшеуінің де миссионерлік стандары құрылып, жергілікті халық пен сырттан келушілерді '''шоқындыру''' ісі жүйелі түрде жолға қойылған. ==Дереккөздер== *«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том Санат:Дін 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 122 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сул () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 409 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сатан (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 721 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 205,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сан-Сиприану (Резенде)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 858 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сан-Сиприану (Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Сиприану. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сан-Фелиш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 107 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сан-Жуанинью () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
ауыл, Түркістан облысы Созақ ауданының (1934 жылдан) және Шолаққорған ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Түркістан қаласынан қарай 110 км жерде, Қаратаудың солтүстік беткейінде, далалы, шөлді мекенде орналасқан. Ауыл арқылы Шымкент Кентау, Түркістан Жаңатас автомобиль жолы өтеді. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 8727 адам (4433 ер адам және 4294 әйел адам) болса, 2009 жылы 7934 адамды (3936 ер адам және 3998 әйел адам) құрады. == Тарихы == Шолаққорған ортағасырлық қалашық. Оңтүстік Қазақстан облысы Созақ ауданы Шолаққорған ауылының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. 1946 жылы Орталық Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі Ә.Х. Марғұлан), 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі А.Н.Бернштам), 1983 жылы Шымкент педагогикалық институтының археологиялық отряды (жетекшісі Н.П. Подушкин) зерттеген. Қала қирандысы төрт бұрышты биіктігі 15 м-ге жуық, шығыстан батысқа қарай 160 м, солтүстіктен оңтүстікке қарай 60 м-ге созылған үсті тегіс төбе. Сырты саз дуалмен қоршалған. Тіршілік еткен мерзімі үстінен жиналған қыш ыдыстардың сынықтарына қарап қаланың 13 16 ғасырлар аралығында өмір сүргені анықталды. Өкінішке орай Қаратаудың терістігімен өтетін Керуен жолының мықты бекінісі болған қаланың үстіне қазіргі кезде үйлер салынып кеткен. 1957 жылдан қаракөл қойын өсіретін кеңшардың орталығы болған. Аудан орталығы 1934 жылы Созақтан Шолаққорғанға көшірілген == Ауыл көріністері == Шолаққорған алыстан көрінісі Шолаққорған тас жолы.jpg|Тас жолы == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Бейресми сайты Ауа райы rp5.kz сайтында Суреттері сайтында Санат:Созақ ауданы елді мекендері 
'''Сан-Жоанинью () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сан-Жозе (Визеу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 445,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 989 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Аудан 1258 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 164,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
Нұра өзеннің алабындағы ағынды көл. == Географиялық орны == Ақмола облысының Қорғалжын ауданында орналасқан. Ауданы 58,1 км 2. Қорғалжын ойысының арналық Аңғары жазық, түйетайлы, батпақты, жағасы тік, кемерленген, жарлауытты. Көлді Нұра өзені жарып ағады. Жауын-шашын суымен толығады. Суы мол жылдары көл шарасынан асып жайылып, маңайындағы көлдерге ұласады. Суы тұщы. Балыққа бай, мөңке, шортан, шабақ, аққайран, сазан мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы көлдері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Возела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 123,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 969 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 93,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 011 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 325,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Сан-Роман (Армамар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Резенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шоланов Ғабдолла''' (1907, қазіргі Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы 22.2.1966, Алматы) экономика ғылымының докторы (1956), профессор (1960), Қазақ КСР-і ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1962). Гурьев кеңес-партия мектебін (1926) бітірген. 1928 1931 жылдары Омбы жұмысшы факультетінде, 1933 1937 жылдары Новосібірдегі институтында оқыған. 1926 1928 жылдары Гурьев облысында Қызылқоға болыстық комсомол комитетінің хатшысы, 1931 1933 жылдары Омбы қазақ педтехникумының оқытушысы, директоры. 1937 1939 жылдары Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық, Қарағанды облысы комитетінің 2-хатшысы. 1939 1942 жылдары Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау комитеті төрағасының орынбасары, төрағасы қызметтерін атқарды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары (1942 1945) Қазақ КСР-і Халком кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақстан КП ОК-нің кадрлар бөлімі меңгерушісінің орынбасары (1945 1948), “Коммунист” журналының бас редакторы (1946 1950) болды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің (1941 1946) және Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің (1938 1947) депутаты болып сайланды. 1938 1947 жылдары Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды. 1948 жылы Қазақстан КП ОК-нің шешімімен Қазақ КСР-і ғылым академиясына жіберіліп, экономика секторын басқарды. Бұл сектордың экономика институты болып құрылуына (1952) күш салған ол өмірінің соңына дейін осы институттың директоры қызметін атқарды. '''Шоланов''' 60-тан астам ғылыми еңбектің, соның ішінде бірнеше монография кітаптың авторы. Ол Қазақстанның 1917 жылдан 1945 жылға дейінгі экономикалық тарихы бойынша материалдарды алғаш рет жүйелеп, қорытындылаған томдық ''“Қазақ КСР-і халық шаруашылығы тарихы”'' очерктерін (орыс тілінде) әзірлеуге белсене ат салысты. Көптеген ғылым кандидатын дайындаған ол КСРО Жоғары және арнаулы орта білім министрінің жоғары аттестациялық комиссиясының мүшесі болды. '''Шоланов''' Еңбек Қызыл Ту орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. *Экономическое развитие Казахстана за 30 лет, А.-А., 1951; *Промышленность Казахстана за годы Советской власти, А.-А., 1952; *Промышленность Казахстана середины 19 века до Великой Отечественной войны Советского Союза, М., 1955. Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 793 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Се (Ламегу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 328,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Табуасу (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 780 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 159,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тарока (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тендайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 894 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тарокела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 204,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тонда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тондела (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 935 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 362 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Торигу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 571 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
Шолпы '''Шолпы''' қыздардың бұрымға тағатын әшекейі. Шолпыны екі үзбелі етіп, күмістен соғады. Қақталған күмістен үш бұрышты немесе сопақша пішінді етіп жасалады да, ортасына асыл тас орнатылады. Төменгі үлкен тұмаршасының етегіне шынжырлап немесе үзбелеп соғып, сөлкебай тіркелген бірнеше салпыншақ тағылады. Ол баулары арқылы бұрымға қоса өріледі. Дәстүрлі қазақ қоғамында Шолпының көзді '''Шолпы''' (асыл тас қондырылған), қозалы '''Шолпы''', қоңыраулы '''Шолпы''', шынжырлы '''Шолпы''', қос үзбелі '''Шолпы''', маржанды '''Шолпы''', меруертті '''Шолпы''', ақықты '''Шолпы''', т.с.с. түрлері мен атаулары кездеседі. Шолпыны баста әйелдер қара ниетті тылсым күштерден қорғану үшін тағып жүрген. Халық адамның жарты жаны шашта болады деп, оны қорғау мақсатында '''Шолпы''', шашбау таққан. Кейде олардың салмағы кг-ға жеткен. '''Шолпы''' жас қыздардың жүрісі мен бойын тік ұстау мәнерін қалыптастырған. ==Дереккөздер== 
'''Тору () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Траванка (Синфайнш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Синфайнш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Трейшеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тревойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Трезой''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тавора''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Тойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Уканья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 80,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Богослов. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вакалар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шолтыров Махмұт Измайұлы''' (5.8.1885, бұрынғы Ішкі Орда, Примор округі, ғ3 старшындығы 5.6.1965, Алматы) алғашқы қазақ дәрігерлерінің бірі. Қазан университетінің медициналық факультетін бітіргеннен (1911) кейін Гурьев облысы Бөкей губерниясында учаскелік дәрігер, ауылдық жерлерде 40 жылдан астам дәрігер болды. И.И. Мечников, Н.Клодницкий, С.Никаноров, Д.Заболотный, Н.Гайский, т.б. ғалымдармен бірге Каспий өңірінде оба індетіне қарсы күрес жұмыстарына қатысты. Қазан төңкерісінен кейін Қызыл армия қатарында армия лазареті дәрігері болды. Волга Каспий ревкомы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі (1920), Теңіз ауданында дәрігерлік телімнің дәрігері (1920 28), Батыс Қазақстан облысы Теңіз ауданы жылжымалы медикалық пунктінің меңгерушісі (1928 30), сол ауданда денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі (1930 34), Ганюшкинодағы обаға қарсы стансада бөлім меңгерушісі (1934 46), Жамбыл облысы Шу ауданындағы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі және аудандық аурухананың бас дәрігері (1946 57) болып қызмет атқарған. Ленин орденімен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар 
'''Валадареш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 007 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Валдижен''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 585 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Табуасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 31 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мортагуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 750 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 129,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Гонсалу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Катарина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Варзиелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вентоза (Возела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шонжы''' Алматы облысы Ұйғыр ауданындағы ауыл, аудан және Шонжы ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Қонаев қаласынан шығысқа қарай 265 км-дей жерде, Қарадала алқабының солтүстік бөлігінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 20095 адам (9834 ер адам және 10261 әйел адам) болса, 2009 жылы 18008 адамды (8805 ер адам және 9203 әйел адам) құрады. == Тарихы == Шонжыда 1932-1934 жылдары ұжымшар құрылды, 1957 жылы бұл шаруашылық ірілендірілді. 1996 жылы оның негізінде Шонжыда “Телремстрой”, “Жолаушы”, “Әлнұр” ЖШС-тері және мемлекеттік “Шарын” құс фабрикасы, т.б. шаруа қожалықтары құрылды. == Жол қатынасы == Шонжы арқылы халықаралық дәрежедегі Алматы Жаркент Қорғас автомобильдік жолы өтеді. == Атауы == Шонжы атауының шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Тарихшы Дәулет Күнікеевтің зерттеуінше, Шонжы ауылының атауы XVI ғасырда болған Жоңғар Қазақ шайқасына байланысты екені анықталады. Оның жазуы бойынша: “Әлқисса, сонау 1643 жылдан бастап «Орбұлақ» шайқасындағы жеңістен кейінгі, ірі ұрыс осы Қарадала алқабындағы 1683 жылғы Жоңғар Қазақ шайқасы. Себебі, жоңғар батыры Шонжының 10 мың әскерін Әлмерек батыр қолбасшылық еткен мың әскердің ойсыратуы тарихта жазылмаған тарихи жеңіс еді.” Сол жазылмаған тарихи жеңісте, Әлмелек батыр кең байтақ майданда Ғалдан Бошоктың Шығыс Жетісу қолбасшысы, әрі қас батыры Шонжыны жекпе-жек шайқасында басын алады. Осы оқиға Дәулет Күнікеевтің дерегі бойынша қазіргі Шонжы елді мекенінде өтеді. Жергілікті халық осылай кең алқапты “Шонжы өлген” жер деп атап кетеді. Ал моңғол тілін зерртеуші Нәпіл Базылханнның жұмыстарына тоқталып, Әлімғазы Дәулетхан “Шонжы” атауына осындай сілтемелер қалдырды: "Шыңғыс қаған тақ мұрагерлері салғызып әскери, әрі сауда жолының амандығын бақылайтын (бекет, өртең Ленгер-Шонжы аталған) тоғыз жолдың торабындағы бекіністің соңғы топонимикалық атауы "Шонжы" ретінде бізге жетіп отыр. "Қазіргі моңғол тілінде: Conji Чонжы, Цонж түрінде кездеседі. Қазақ тілінде "Шонжы" тұлғасында топоним ретінде кездеседі. Моңғол тіліндегі "Чонжы-Цонж" сөзінің мағынасы: 1. Алысты қарауылдайтын биік жартас. 2. (Ауыспалы) Шекара аумақтарды қорғаушы қорған, бекініс". Осылайша, Чонжы, Цонж сөздері қазақшаланып қазіргі таңда “Шонжы” ретінде қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ауданы елді мекендері Санат:Жетісу казак әскерінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 214,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вила-Майор () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 80 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(Тондела)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 170 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Аудан 1587 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вила-Сека (Армамар)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 483 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 42 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Шормақ 1, 2, 3''' көне қорғандар, обалар. Алматы облысы Қоңыр ауылынан км жердегі Шормақ ойпатында орналасқан. 1956 ж. Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі Е.И. Агеева) зерттеген. Шормақ 81 тас обадан тұрады. Обалар бірнеше тізбектерден құралған. Аумағы м-ден 22 м-ге дейін, биікт. 0,12 м-ден 1,55 м-ге дейін. Қайтыс болған адамдарды тас табыттың ішіне шалқасынан жатқызып, басын құбылаға қаратып жерлеген. Кейде қабір іргелері ағаш кесінділерімен бекітілген. Қазбадан табылған қыш ыдыстар, темір пышақтар, түйреуіштер, қола біздер бойынша бұл обалар біздің заманымыздан бұрын ғасырларға жатады. Зерттеушілердің пікірінше, бұл зираттар ежелгі үйсін тайпаларынан қалған ескерткіш. Шормақ 103 тас обадан тұрады. Обалардың өзара орналасуы, өлшемдері Шормақ 1-ге ұқсайды. Зерттелген обаның барлығы тоналған. Алайда жерлеу жобаларының ұқсастығына сай Шормақ 2-ні де біздің заманымыздан бұрын ғаысрларға жатқызуға болады. Шормақ обасының не бары үшеуі зерттелген. Олардың аумағы де, биіктігі 0,25 0,5 м. Шормақ біздің заманымыз ғасырларына жатады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан обалары Санат:Алматы облысы қоныстары 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 45 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вилар () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 382 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вилар-Секу (Нелаш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 881 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 94 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Вилароку''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Возела (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 287,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Варзеа () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 499 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 235,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Ламегу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 478 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 26''' Григориан күнтізбесінде жылдың 146-шы күні (кібісе жылдарда 147-ші). Жылдың аяғына 219 күн қалады. == Мерекелер == *Ресейде Алтай қар барысының күні. *Грузияның тәуелсіздік күні. *Польшада аналар күні. *Ақш-та қайтыс болған барлық Америка азаматтарын еске алу күні. == Оқиғалар == == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:26 мамыр 
Шорман би '''Шорман Күшікұлы, Шорман би''' (1799, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы 1837, сонда) төбе би, аға сұлтан. == Өмірбаяны == Орта жүз арғынның ішіндегі Сүйіндік қаржас руынан шыққан., өз еліне танымал Сәтиұлы Күшік шешеннің ұлы. Шын есімі Жұмабай. Қуандық руының Қожы төре бастаған жігіттері қаржастардың жылқысын барымталауға келгенде екі жақ сойылдасып, барымташылардан үш адам (ішінде төренің өзі де бар) қаза тапқан. Мұны естіген Уәли хан қаржастарға қыруар жылқы құн кеседі. Осы даулы, шешімі қиын мәселені өз руының пайдасына шешіп шыққан 15 жасар Жұмабай “Бала би” атанып кеткен. Бұл жөнінде өз еңбектерінде Ш.Уәлиханов та жазған. Осы оқиғаның тағы бір нұсқасы Шоңмен байланысты баяндалады. Жұмабай ханнан жеңіспен оралған соң Шоң оған Шорман атағын беріп, қаржас руының төбе биі етіп тағайындаған. Ол төрелерге билік бермеу мақсатымен сүйіндік арасынан хан тұқымын аластау жөніндегі Шоң бидің саясатын қолдап, оны іске асыруға көмектескен. Жер дауын шешу, жалпы қазақтарды жерге орналастыру мәселелері бойынша 1822 жылдан бастап Шоңмен бірге Батыс Сібірдегі отарлық әкімшілікке бірнеше рет хат жолдайды. Шоңның тапсыруымен Тобыл, Омбы, Кереку, Қызылжар қалалары мен Ірбіт, Үркіт (Иркутск) жәрмеңкелеріне барады. Архивте Шорманның 1830 ж. Омбыға, 1832 ж. Тобылға барып, губернаторға жолыққаны жөнінде дерек сақталған. Баянауыл округі ашылғанда Шорман би аға сұлтанның орынбасары болып тағайындалды да, Шоң қайтыс болғаннан кейін оның орнын басты. Алайда Шорман би аға сұлтан міндетін бір жылдай ғана атқарып, келесі жазда дүние салды. Мәшїүр Жүсіп Көпейұлының жазуы бойынша Шорман би Ақмырза өзені Сілетіге құяр тұсына жерленген. Шорманның тұңғыш қызы Зейнеп Ш.Уәлихановтың анасы. Үлкен ұлы Шорманов Мұса белгілі адам болған. ==Бала би== Әкесінен төрт жасында жетім қалып, әжесінің, қолында жүреді. Бір күні Күшіктің үйіне сол өңірге танымал би барады. Шорман баланын әжесі мен шешесі ол қонақка не берерін білмей сасып қалады. Сонда төрт жасар Шорман сол үйдің еркегіне ұқсап бидің алдына дастарқан жаяды да, алдына бір табақ ыстық сүтті қоя салады: :- Қаптың түбі қағылды, бетке күйе жағылды, алдыңызда ыстық сүт, асықпай отырып жұт, деп, аға бидің бетіне қарайды. Би жас баланың тақпақтай айтқан тапқыр сөзіне қайран қалады. Бала тағы да: :- Би ата, биыл қыс қатты болып, мал жұтап жатыр. Ауылдың да сәні кетті. Астық таусылды. Елдің жағдайы қиындап барады, деп өз үйі емес, бүкіл ауыл, ел тағдырына қамқор бола сөз козғайды. Талайды көрген би жас баланың бұл сөзіне тәнті болады да, әжесіне былай деп қолқа салады: :- Немереңіз болайын деп тұр екен. "Көре-көре көсем болады, сөйлей-сөйлей шешен болады" дегендей, маған беріңіз, мен ертіп жүріп ел аралатайын, тәрбиелеп көрейін. Түбі осы балаңыздан бірдеңе шығар, дейді. Баланың шешесі: :- Шорман әлі жас қой, бұғанасы қатсын, дейді. Әжесі: :- Мақұл ғой би-еке, жасы жетіге толғасын сізді өзім іздеп тауып аламын, дейді. Осы уәде келісім бойынша Шорман жеті жасқа келгенде әлгі би атасына шәкірт боп соңына ереді. Ел аралайды, жұрт таниды. Талай ел басы игі жақсылармен кездесіп, олардың сөзін тындайды. Ел билігіне араласып, өзі шағын түйінін шешіп "Бала би" аталады. Шорман он бір жасында нағашысының аулына барады. Нағашысы: :- Осында қал, отау тігіп, алдыңа мал салып берейін. Бір үй болып отыр. Жиені: :- Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол деген. Елімді тапқаным жөн болар. Шорман осыны айтады да нағашысына: :- Көршіңіздің қызына көзім түсті. Менде, ол да бір-бірімізді ұнаттық. Осыған құда түсіп беріңіз,- деп сұранады. Нағашысы жиенінің бұл өтінішін орындайын деп, көршісіне барса, ол айтыпты: :- Өзі жоқ-жұқаналы, жетім бала екен. Қызымды бере алмаймын. Енді қыздың үйіне Шорман баланың өзі барады, ары-бері сөйлесіп көреді. :- "Жас өспей ме, жарлы байымай ма", отағасы, бізді де бір сынап көріңіз. Түбі ұятқа қалмассыз. Тапқыр баланың сөзін байқаған қыздың әкесі көнеді. :- Ауылыңа барып, бір айналып соғарсың. Оған дейін қыздың жасау-жабдығын дайындайық. Шорман аулына қайтқан соң қыздың шешесі: :- Отағасы, талай от ауызды, орақ тілді шешендерге, талай бай, бектерге дес бермеуші едіңіз. Бір жетім балаға уәж айта алмай қалғаныңыз қалай? Бәйбішесінің бұл сөзіне бай: :- Бала болатын бала тәрізді. Түбі осы баладан айтулы кісі шығады, көрерсіз бәйбіше, қызымыз оған барса қор болмайды. Аузынан түйдек-түйдек шыққан ақылды, шешен сөзін көрмейсіз бе? Көп сөзді қой, қызыңның жасауын әзірле! Сонымен бай той жасап қызын ұзатады. Шорманнын нағашысы да беташар той жасап, жиеніне ақ отау тігіп енші береді. ==Шорман би== Шорманнын жасы он үшке толған жылы Баянауыл округінің биі Едігеұлы Шоң би қартайып, орнына кімді билікке ұсыну керек деген сөз көтеріледі. Әр ауыл өз кісілерін ұсынып жатады. Сонда Шоң би: :- Менің орныма би болуға Шорман лайық. Ол бала, бала болса да дана, ақылды. Ел жағдайын жетік біледі. Ешкімге бұра тартпайды. Әділ сөйлейді. Адамгершілігі, халыққа деген қамқорлығы мол. Сонымен бүкіл округ болып Шоң атаның ұсынысын мақұл көріп, он үш жасар Шорман би болып сайланады. Содан былай қарай Шорман әр кезі "Малым жанымның садағасы, жаным арымның садағасы" деп отыратын. Еліне шын жаны ашитын би надандықты, жатып ішер жалқаулықты, ел ішін індеттей жайлаған жаман әдет, салт-санаға қарсы күреседі, мектептер салғызып, мұғалімдікке сауатты адамдар іздестіреді. Түркі тілдерімен қатар орыс, араб, парсы тілдерін оқытатын адамдарды да осы іске тартады. Шорманның "қара қылды қақ жаратын" әділдігі ел аузында аңыз болып кетті. Енді оның төрелігіне жүгінуге тек Баянауыл ғана емес, Кереку өңірінің әр түкпірінен келетін болды. Оның абырой-атағын, халық арасындағы беделін көре алмайтын іші тарлар да аз болған жоқ. Қызғаныштан өртенген олар Шорман атына кір келтіретін сан-қилы өтірік-өсек таратып, жала-жабудан жалықпады. Мұны да місе тұтпай, Шорманның жаулары оны өлтіруді мақсат етіп, талай рет қастандық та ұйымдастырды. Бірде ел аралап жүрген диуанаға көп ақы беріп, Шорманды өлтіртпек болады. Бір дауға төрелік айтуға бөтен ауылға келіп жатқан Шорманды көрсетпек болып, олар диуананы сонда ертіп келеді. Ымырт жабылған кез болса керек. Ашық есіктен үй ішінде жанып тұрған от жарығымен төрде отырған Шорман анық көрінеді. Диуана Шорманға көзі түсе салысымен селк етіп, қолымен көзін көлегейлей қояды. Біршама уақыттан соң өз-өзіне келіп: "Оның екі иығында екі періште отыр, бас жағында бір сәуле жарық шашып тұр. Қасиетті адам болса керек. Басымнан төмен қарай алтын құйсаңдар да, оған қиянат жасай алмаймын", деп ат-тонын ала қашыпты ("Қазақ әдебиеті", казан, 1991). ==Ел арасындағы сөздер== ===1=== Шалғай ауылдың бірінде Шорман би жесір дауын шешіп, бір үйде дем алып жатса, сырттан абыр-дабыр, айқай-шу шығады. Жатқан орнынан енді тұрып киіне бергенде, есіктен бір жігіт жүгіріп келіп, оның артын тасалай қояды. Жігіттің артынан қуып барған адам, қолындағы шоқпарын сілтеп қалғанда, жігіт бұғып қалып, шоқпар Шорманның бір қолын сындырып жібереді. Шорман би қолын ұстап отырып қалады. "Байтал түгіл бас қайғы" дегендей, енді жұрт қашқан жігітті былай қоя салып, биді қоршалай береді. Біреулер қолын таңып, енді бірі сынықшы іздеп, көрші ауылға шабады. Көп кешікпей сынықшы да келеді. Ол бидің салбырап қалған қолын сипалап отырып, сынған сүйектерін теріп орын-орындарына салады. Бәрі жиналып жұмсақ арбаға мінгізіп Шорманды үйіне жеткізеді. Ауыл адамдары әлгі шоқпар сілтеп бидің қолын сындырған адамды ұстап алып, дарға аспақшы болады. Сонда Шорман би оларға барып: :- Ағайын, дарға аспаңдар. Қоя беріңдер. Оны өлтіргенде, менің сынған қолым бүтінделер дейсің бе? Тірі жүре берсін. Тек осы жұрттың алдында бұдан-былай зорлық зомбылық жасамаймын, қайырымды боламын, деп уәде берсін, депті. Жиналған көпшілік: "Япырым-ай, мына Шорман би не деген адамгершілігі зор, кешірімді еді",- деп оған тәнті болысыпты. ===2=== Күздің ызғарлы күнінде бір байдың бордақылап семіртіп, енді соямын деп отырған көк биесі ұшты-күйлі жоғалады. Бай балалары ізге түсіп ары қарайды, бері қарайды, ауыл-ауылға сұрау салады, дерегі шықпайды. "Пәленше жылқы сойыпты", "түленшенің үйі жылқы сойып, кісі күтті" деген сөзбен әлгі бай Қарқаралы аулының екі жігітінен сезіктеніп, Шорман биге айтып шағынады. Би ол екі жігітті алдырады. Екеуінен сұраса: :- Биеке-ау, кім жылқы соймайды дейсіз? Сойсақ, өз жылқымызды сойдық, деп, тән алмайды. Бай екілене түсіп: :- Осы екеуінің біреуі, қайсысы екеніне көзім жетпейді, дейді. Шорман екі жігіттің көзіне тіке қарап тұрыпты да, қара мұртты қоңқақ мұрын жігітке: :- Сен өз атыңды сойыпсың, дұрыс па? дейді. Әлгі жігіт қуанып кетеді: :- Иә биеке дәл айтып тұрсыз. Өзімнің күрең атымды екі айдай байлап сойғаным рас. Сенбесеңіз терісі, малханада әлі жаюлы тұр. Ой, қасиетіңнен айналайын биеке, дәл таптыңыз. Шорман шегір көз ұзын тұраға қарап: :- Сен өз жылқыңды соймағансың, сойғаның мына кісінің бордақылап отырған көк биесі, дұрыс па? дейді. Ұзын тұра сәл бөгелеіп тұрады да: :- Ой, биеке-ай, онда бар көк бие, менде жоқ дейсіз бе, сойғаным өз бием, деп ерегісе түседі. :- Сен менімен ерегісе берме, дейді Шорман би, сенің мына кісінің көк биесін бір түнде ұрлап сойғаныңды көзің де, сөзің де айтып тұр. Шындықты мойындағанның айыбы жоқ. Ал мойындамасаң күнәсі көп. Күнәкар болмаймын десең, менің тілімді ал?! Енді сөзді соза берсең, артыңнан тағы бір ұрлығың "мен мұндалап" тұр. Жігітім, түсінесің бе, жоқ па? Би "көзің де, сөзің де айтып тұр", "тағы бір ұрлығың мен мұндалап тұр" дегенде барып әлгі ұзын тұра: "бұл бидің көріпкел әулиелігі бар" деуші еді, рас екен ғой. Қой болмас, шынымды айтып, кешірім сұрайын" дейді. :- Би-аға, айып етпеңіз. Бұл кісінің биесін көршім Николай екеуміз сойып алғанымыз рас еді. Еті терісіне оралған күйі Николайдың үйінде сақтаулы тұр. Осы қазір апарып бер десеңіз, апарып береміз, деп жалыныпты. Шорман бидің шыншыл, әділ билік айтатын және адамды бір көргеннен танитын, бұрын-соңды не істеп жүргенін айтпай табатын көріпкел әулиелік қасиеті, тапқырлық шешен сөздері жөнінде ел арасында аңыздар көп. Оның бірқатары өзінің баласы Шорманұлы Мұсаның (1819-1885) архивынан, фольклоршы Мәшһүр Жүсіптің қолжазбаларынан табылады. ==Дереккөздер== Санат:Аға сұлтан 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сатан (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Абедин (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 196,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сту.-Эштеван. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Афифе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 151,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Агуалонга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Агиан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 732 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 311,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Алдора''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 63 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алвареду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 137,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Шортанбай Балық Зауыты''' балық аулау және өңдеу кәсіпорны. 1910 ж. құрылған. Каспий теңізінің жағасында, Қиғаш пен Теплая өзендерінің қиылысындағы аралда (Атырау облысы, Құрманғазы ауданы, Шортанбай ауылы) орналасқан. Балық ыстау-қақтау, тұздау, тоңазыту цехтары жұмыс істейді. == 1900 1936 жылдар аралығы == 1900 жылдары Еділ өзенінің тармағындағы Шортанбай аралына орыс қожалығы алғаш балық қабылдап-өңдеу бөлімінің промысл» деген батаға құрылыс жұмысы басталған. Алғашқы кезде тұздалған және кептірілген балық өнімдерін шығарған. 1917 жылы Октябрь революциясынан кейін басқа мекемелермен бірге үкімет қарауына алынып, 1918 жылы басқа батағалармен бірге серіктестік құрылды. 1923 жылы «Волго-Каспий госрыбторг. промысл» құрамына енгізілген, соңынан «УК Трест Каспийрыба» болған. 1930 жылдары Каспий теңізінде су деңгейінің төмендеуіне байланысты көптеген ұсақ балық қабылдау бөлімдері жабылып, біріктірілді. 1934 жылы Шортанбай балық зауыты болып құрылып құрамына Шарон өзеніндегі Талап, 6-ой, Ганюшкино, Зормата тағы басқалармен және Қиғаш өзені бойындағы Утера, Булгачный, Мокрый, Новый Быт.Телячий т.б бөлімдері қосылды. 1936 жылдан бастап балық зауыты жұмысқа қажетті техникалармен жабдықталып, электростанция, барлық балық қабылдау, тұздау және тұрғын үйлері, тұздалған және кептірілген өнімдер шығарып Астрахан қаласына жіберіп тұрған. == 1960 2017 жылдар аралығы == 1961 жылы балық қатыратын тоңазытқыш салынып, 1963 жылы жаңа дизель 1971 жылы кәріз суын қабылдайтын қойма іске қосылған. 1962-1963 жылдан бастап балықты ыстап шығару жұмыстары басталып, ысталған табан, қызыл қанат, вобла, каспий теңізінен килька, мұхит өнімдері сельд, скумбрия т.б.өнімдер өңделінген. 1974 жылы 150 тонна қолдан балық өсіретін тоған шаруашылығы іске қосылды. 1979 жылдан бастап қызыл балық тұқымдастары, соңынан өзек балықтарын әдейі бөлшектеп өндіру басталып, 1991-1992 жылдары шортан, қызыл балық уылдырықтарын темір, әйнек ыдыстарға салып шығара бастады. Тоңазытылған балық өнімдерін ұлғайту мақсатында 1984-1989 жылдары тәулігі не 20 тонна қатыратын, 500 және 400 тонна сақтайтын тоңазытқыштар іске қосылды. 1990-1991 жылдары қосымша 300 тонна балық қабылдайтын бөлім салынып, жаға бойындағы балық қабылдайтын қондырғылар жаңартылды. 1994 жылы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес Шортанбай балық зауыты «Шортанбай» акционерлік қоғамы болып құрылып, 1999 жылдан бастап «Каспий балық» өндірістік кооперативінің Шортанбай балық қабылдау бөлімі болып жұмысын жалғастыруда. 1999-2017 жылдар аралығында жаңадан 20 тонналық тоңазытқыш, балықты сақтайтын тоңазыту қойма, балық ұнын өндіретін қондырғы, мұз өндіргіш (10-15 т.), тез қатырғыш қондырғы, балық кептіргіш қондырғы, тәулігіне 20 т. кептіретін тоңазытқыш «Батыс» т.б.қондырғылар іске қосылды. == Тасымал құралдары == 1970-1990 жылдар аралығында ағаш кемелер мен тірі балық тасымалдайтын кемелер жаңартылып, қосымша қабылдау бөлімі ПРП 20, «Бобер» дана, өзі жүріп қабылдағыш дана «Кологок» іске қосылып, кеме сүйрейтін баркастардың двигательдері жаңартылып, қабылдау пункттерімен хабарласуды жақсарту үшін жаңа рациялармен қамтамасыз етілді. 1981 жылы ірі қара мал өсіретін бөлім ашылып, жұмысшыларды сүт, етпен қамтыды. 1984 жылы «ВРПО Каспрыба» шешімімен зауытқа қарасты Астрахань бөлімі жабылып, жылдық балық қабылдап өңдеу көлемі 8000 тоннаға дейін төмендеп, жұмысшылар саны 600 адамға дейін азайды. == Зауыттың әр жылдардағы басшылары: == Ленераев, Карпов, Золотов, Даулетьяр Мухаметяров 1960 жж, Қайыржан Әлиев 1967-1971 жж, Маннап Қадыров 1971-1986 жж, Жамбыл Бегалиев 1986-1991 жж, Саясат Зұлхарнаев 1991-1999 жж, Уалитхан Әмірғалиев 1994-1995 жж, Болат Абдулов 1999 жыл. == Дереккөздер == ауданы Санат:Қазақстан кәсіпорындары 
'''Алварайнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 691 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 262,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Амонде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 57 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Анайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Аньойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Арка () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 589,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Аркуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Аркозелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 932 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 331,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Ардеган () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Ареоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 399,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шортанды ауданы''' Ақмола облысының орталық бөлігіндегі бөлік. Орталығы Шортанды кенті. == Географиялық орны, жер бедері == Шортанды ауданы Сарыарқаның солтүстігін ала орналасқан. Жер бедері саздар мен саздақтардың қат-қабатынан түзілген белесті жазық. Ең биік жері ауданның шығыс бөлігіндегі Көңқыр төбесі (458 м). Жер бедерінің кей жері ірі құмды, шақпақтасты. Жағалары көлбеу және жайпақ, тұйық ойпауытты қолаттар кездеседі. Көктемде олар ені бірнеше жүз метрге жететін уақытша көлдерге айналады. Кен байлықтарынан алтын, кірпіштік саз кездеседі. == Климаты == Климаты тым континенттік, қысы суық, қары аз (20 см), жазы жылы, құрғақ. Қаңтардың орташа температурасы –17 18°С, шілденікі 19 21°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 350 мм. Аудан жері арқылы Қалқұтан өзені мен оның салалары Дамса, Ащылыайрық, Талқара, Сарықамыс өзендері ағады. Мұнда Балықты, Бозайғыр, Сасықкөл, Шошқалы, т.б. көлдер бар. == Топырағы, өсімдіктері мен жануарлар дүниесі == Жерінде қара және қызғылт қоңыр топырақ тараған. Негізінен түрлі шөпті-бетегелі өсімдіктер өседі. Олардың ішінен сәбізшөп, сәлбен, жусан, сары қызылбояу, төскейшөп, ойпауытты жерлерінде өлең, қоға, жұлдызгүл, т.б. өседі. Аңдардан қасқыр, түлкі, қоян, суыр, құстардан дала бүркіті, бөктергі, үкі, бозторғай, үйрек, қаз, т.б. мекендейді. == Халқы == Тұрғындар саны: 29538 адам (2019). Ұлттық құрамы: Халықтың кm²-ге шаққандағы орташа тығыздығы 5,9 адам. == Шаруашылығы == Ауданда 1995 жылға дейін астық өндіруге, оған қосымша сүтті, етті-сүтті мал, шошқа, жылқы, картоп, көкөніс өсіруге маманданған ұжымшар, кеңшар, мал бордақылау бірлестігі, Бүкілодақтық астық шаруашылығы ғылыми-зертеу институтының тәжірибе шаруашылығы болған. Еліміздің нарықтық экономикаға өтуіне байланысты олардың барлығы дерлік Ауданның барлық шаруашылық салалары 2006 жылы 4038,9 млн. теңгенің өнімін шығарды. Өнеркәсіп саласында “Қазақалтын АҚ-ның бөлімшесі Жолымбет алтын кеніші, жиһаз фабрикасы (Шортанды), тігін фабрикасы (Жолымбет), май зауыты, аудандық баспахана, т.б. жұмыс істейді. Бұлар 2104,5 млн. өнім өндірді (2005). Ауыл шаруашылығымен 35 кәсіпорын, 109 шаруа қожалығы, 8123 жұртшылық (жеке шаруа) шұғылданады (2005). Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жері 438,5 мың га, оның 287,4 мың га-сы егістік, 2,6 мың га-сы шабындық, 148,2 мың га-сы жайылым. Көп жылдық отырғызылған ағашы 0,3 мың га жерді алады. 2007 жылдың басында ауданда 18,9 мың бас мүйізді ірі қара, 7,6 мың қой мен ешкі, 23,0 мың шошқа, 2,1 мың жылқы, 34,3 мың құс болды. Олардан 4,6 мың ет, 23,7 мың сүт, 3829 мың дана жұмыртқа өндірілді. Ауданда балабақша, бастауыш, 11 негізгі, 16 орта мектеп, кәсіптік-техн. мектеп, 31 кітапхана, орт. ауданы аурухана, амбулатория, 24 пункт бар. Шортанды кентінде мәдениет және демалыс саябағы орналасқан. Аудан жері арқылы республикалық маңызы бар Астана Көкшетау автомобильдік жолы өтеді. == Ауылдық округтер == Аудандағы 29 елді мекен кенттік ауылдық округке біріктірілген: Андреев ауылдық округі Бектау ауылдық округі Бозайғыр ауылдық округі Дамса ауылдық округі Жолымбет кенттік әкімдігі Новокубан ауылдық округі Новоселов ауылдық округі Петров ауылдық округі Пригородный ауылдық округі Раевка ауылдық округі Шортанды кенттік әкімдігі == Дереккөздер == Санат:Шортанды ауданы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Аржела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Аран (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 820 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 273,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Азеведу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Азиаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Бадин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Барбейта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 057 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 799 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 508,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 767 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 137,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шрифт''', қаріп (немісше schrіft, schreіben жазу) белгілі бір әліпбидің, белгінің және цифрдың таңбасын түсіру үшін пайдаланылатын литералар жиынтығы. Ол негізгі үш қасиетке: суреті, пішіні (әріптің кескіні) және өлшемі (кеглі) бойынша ажыратылады. Баспаханалық Шрифттілер стандартты топқа (бес негізгі және бір қосымша топ) бөлінеді. Әр топтағы сурет бірдей, бірақ кеглі мен әріп кескіні әр түрлі болып келген Ш-ілер жиынтығы Ш-ілер гарнитурасы деп аталады. == Дереккөздер == *«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том 
'''Бела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 162,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Бику () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Боальоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Бойвайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Бойван''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Брандара''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 190,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Бравайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 190,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Брителу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Барриу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 76,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Штаб''' қарулы күштердің барлық түрлері мен бөлімдеріндегі (кемелердегі), құрамалар мен әскерлерді басқару органы. Оған әр басшылықтың Штаб бастығы басшылық етеді. Штаб бейбіт және соғыс жағдайында әскерлердің барлық әскери, оқу және күнделікті қызметіне нақты басшылық жасайды. Штабтың негізгі міндеттері: әскерді жинау, шоғырландыру, командирлер қабылдайтын шешімдерді дайындау және талдау, командир шешімдерін, берілетін бұйрықтардың, жарлықтардың жобасын дайындау және олардың орындалуын бақылау, соғыстағы әскери құрамалардың, бөлімдердің үйлесімді әрекеті мен шайқастың үзбей басқарылуын ұйымдастыру, соғыс қажеттеріне байланысты әскерлерді қажетті жабдықтармен қамтамасыз ету. == Дереккөздер == *«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том Санат:Әскери іс 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кабасуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кабрасан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кабрейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кальейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 047 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Калвелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Камбезеш (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Каминья (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 554 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 072,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Кампуш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 249,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Кандемил () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шу каналы''' Жамбыл облысы жайылымдарын суландыруға және егін суаруға арналған. Шу өзені бойындағы Қазықты бөлігінен басталып, Мойынқұм, Бетпақдала өңіріне тартылған. == Гидрологиялық сипаты == Жалпы ұзындығы 82 км (Оң жақ және Сол жақ каналдарды қосқанда). Каналдың ені 15 м, тереңдігі м. Орташа су шығыны м³/с. 4140 га жерді суарады, 200 мың га жерді суландырады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы каналдары 
'''Кардиелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 329,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Карресу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 98,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Карвоейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 103,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Каштаньейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4642 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 419,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сейвайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сендуфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 191 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сепойнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сердал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
''' «Шура-и ислам», ''', Ислам кеңесі 1917 жылғы мамырда Мәскеуде өткен бүкілресейлік мұсылман съезінің шешіміне сәйкес құрылған қоғамдық-саяси ұйым. Бұл ұйым Уақытша үкімет жағдайында, мұсылмандардың және олардың қоғамдық ұйымдарының Құрылтай жиналысына дейінгі іс-әрекеттерін қадағалап, үйлестіріп отырды. Құрамына Түркістаннан 7, Кавказдан 2, қазақ облыстарынан 5, Литва татарларынан 1, ішкі Ресей мұсылмандарынан 10 адам кірді. Шура-и исламның Петроград каласында орналасқан 12 адамнан тұратын атқару комитетінің төрағалығына Ж.Салихов, орынбасары болып Ж.Досмұхамедұлы сайланды. Атқару комитеті мүшелері қатарында алғашында У.Танашев, Жақып Ақбаев, Зәки Уалиди Тоған, Ғ.Ходжаев, Көлбай Төгісов, Ш.Мұхамедияров, И.Лиманов секілді қайраткерлер болды. Шура-и ислам Бүкілресейлік мұсылмандар съезінің шешімдерін басшылыққа алды. 1917 жылы шілдеде өткен Бірінші жалпықазақ съезі Шура-и исламға мүшелікке қазақ өкілдерін: Ақмоладан А.Тұрлыбаевты, Семейден Ә.Сәтбаевты, Торғайдан Ә.Байғуринді, Оралдан У.Танашевты, Жетісудан Б.Мәмбетовті, Сырдариядан М.Шоқайды, Ферғанадан Ғ.Оразаевты сайлады. Шура-и ислам 1917 жылы шілдеде Қазан қаласында Бүкілресейлік мұсылмандар сиезін өткізуді ұйымдастырды. Шура-и ислам Қазан төңкерісіне дейін жұмыс істеді. ==Дереккөздер== Санат:КСРО қоғамдық ұйымдары Санат:Діни ұйымдар 
'''Шафе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 334,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шавиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Корнеш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 481 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 71 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сау-Панталеау. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Коррельян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 068 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 381,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Кортеш (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 227,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Коссораду () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кора () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 75 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Коссу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Коту () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 103,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Коваш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шұбарши''' Ақтөбе облысының Темір ауданындағы кент, Сарыкөл ауылдық округі орталығы, 2019 жылға дейін таратылған Шұбарши ауылдық округі орталығы болды. == Географиялық орны == Аудан орталығы Шұбарқұдық кентінен қарай 79 км-дей жерде, Темір өзенінің жағалауының аңғарында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 3590 адам (1722 ер адам және 1868 әйел адам) болса, 2009 жылы 3736 адамды (1831 ер адам және 1905 әйел адам) құрады. == Транспорты == Елді мекен арқылы тас жолы өтеді. == Тарихы == Іргесі 20 ғасырдың 39-жылдары осы өңірде мұнай кәсіпшілігінің дамуына байланысты қаланған. Кентте ЖШС-нің бөлімшесі, “Айқап”, “Сабор”, “Тасқұдық”, “Жазира”, “Көкжидемұнай” ЖШС-тері орналасқан. == Инфақұрылымы == Орта мектеп, амбулатория, бірнеше дүкендер, мейрамхана, клуб, наубайхана, орталық сауда орталығы және басқа да салалар бар. == Дереккөздер == Санат:Темір ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
'''Крашту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 212,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Криштелу (Каминья)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Криштелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 135,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 231,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Криштовал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кубальян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кунья () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 542 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Дарке''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Ден (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
Кеңес Одағы кезіндегі кент гербі '''Шүлбі''' Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы кент, Шүлбі кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Семей қаласынан шығысқа қарай 70 км жерде, Шүлбі бөгені жағалауында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4585 адам (2215 ер адам және 2370 әйел адам) болса, 2009 жылы 3149 адамды (1470 ер адам және 1679 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1978 жылы Шүлбі СЭС-і салынуына байланысты қаланған. Кентте СЭС-ке қызмет көрсететін кәсіпорындар (AES “Шүлбі СЭС” ЖШС-і, АҚ) мен мекемелер орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
'''Деокриште''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 742 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Деан () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 971 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 411,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Эйраш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Комба. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 542 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Эрмелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Эрмида () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Эшторанш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Эштрему''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Фаша''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 93,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Фейтоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 828 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 269,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шүрексор''' Ертіс алабындағы ағынсыз көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан. == Гидрографикасы == Ауданы 80,94 км2, ұзындығы 25 км, ең енді жері 10,2 км, су жиналатын алабы 1784 км2. Көл негізінен қар, аздап жер асты суымен толығады. Көктемде батысынан Көкөзек өзені құяды. Қарашаның алғашқы жартысында қатып, сәуірдің соңында мұзы түседі. Алабы жайылым, шабындық. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақсу көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Феррейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Фиайнш (Мелгасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 302 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 97,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Фонтора''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 737 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 80,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Фонтан (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 239,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Формариш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Форнелуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 146,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 34 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Фрейшу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 232 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Юлиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 515 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 27''' Григориан күнтізбесінде жылдың 147-ші күні (кібісе жылдарда 148-ші). Жылдың аяғына 218 күн қалады. == Мерекелер == кітапханалар мен кітапханашылар күні. Ресей Федерациясында кітапханалар күні. == Оқиғалар == *1883 жылы Мәскеудің қызыл алаңында Мемлекеттік тарихи мұражай ашылды. *1905 жылы Орыс-жапон соғысының соңғы шайқастарының бірі Цусим шайқасы басталды. *1703 жылы Бірінші Петр Петербург қамалының негізін қалады, бұл қамал келесіде Санк- Петербург атанды. *1930 жылы Ақш азаматы Ричард Дрю скотчты паттентке ұсынды. *1969 жылы "The kids" атты музыкалық рок тобы "Time machine" атанды. == Туғандар == *Джон Кокрофт ағылшын физигі, Нобель сыйлығының лауреаты. == Қайтыс болғандар == *Жан Кальвин француз азаматы, Кальвинизмнің негізін қалаушы. *Никколо Пагганини итальяндық композитор. *Роберт Кох неміс бактериологы, Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:27 мамыр 
обалар тобы. 32 қорғаннан тұрады. Сырдария өзенінен км жерде, Кәрітоғай сайында орналасқан. 1948 ж. Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетек. А.Н. Бернштам) зерттеп, бес қорғанға қазба жұмыстарын жүргізген. Обалардың аумағы 16 м, биіктігі 0,3 0,5 м. Ерекше көзге түсетін екеуінің аумағы 22 м, биіктігі 1,2 м. Қазба кезінде жерленген адамдардың қабірінен қыш ыдыстар, темір найза, темір айылбас, т.б. заттар табылған. Ғалымдардың пікірінше Шығынақсай шамамен ғасырға жатады. ==Сілтемелер== "Қазақ том Санат: Ескерткіштер Санат: Тарих 
'''Фриешташ''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гайфар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гандра () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 264,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Гандра (Валенса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Ганфеи''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гаве''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гавиейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жемиейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 130 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Жермил () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жиела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 499 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 249,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
10—12 ғ-лардагы Отырар оазисіндегі шығыр. В.А.Грошев реконструкциясы '''Шығыр''' өзен-көлден су тартып, егін суаруға арналған құрылғы. Қазақстанда көне заманнан белгілі. Шығыр көптеген ағаш бөліктерден (оқ, кіндік, жоғарғы тегершік, төменгі тегершік, кегей, қасынек, шелек, астау, т.б.) тұрады. Оқ үз. 6—7 жуан да жүмыр бөрене. Ол берік орі жеңіл болып, жегілген көлікке көп күш түсірмей, тез айналуға лайықталып жасалады. Оқтың бір басы торт қырлы, төменгі тегершік үңғысына кіргізілген, екінші басы үшкір, оуітгің қарсы бетіндегі жуан бөрене кеспелтегіне, мұндағы ұяға асылып қойылған. Мұндай ұялардың жалпы саны 10—12. Осы ұяларга өрбіреуінің үз. 4—12 қарыс төрт қырлы кегейлер сына тәрізді етіп кіргізілген. Әрбір кегейдің ұшындағы тесікке ұзындығы қарыстай кулакиіа кигізілген. Шыбық таспамен байлап тасталған, сыптай өрімтал өзегін как жарып өткен осындай құлақшалардың екі жак басы шыбык бүрамаларымен бекітіліп, жалғастырылған. Кегей бастарының өзара біріктірілуі нәтижесінде біртүтас шеңбер касынек пайда болады. Қасынекке ағаштан не каңылтырдан жасалған 50— 60 шелек байланған. Олар сол кисайта (көлбеу) орнатылған. Оқтың екінші басындағы төменгі тегершіктері аркылы байланысқан, жоғарғы тегершік үңғысы кіндікке кигізілген. Кіндік тік орнатылған, оның екі жак басы үшкір, төменгі жағында тегершік астына бекітілген кеспелтек, жоғарғы жағында ұзындығы кісі бойындай көптеген тіреулер бар. Әрбір тіреу моткенің ортасындағы ойык-үяға сүғылған. Ұя іш жағынан мезғіл-мезгіл тегершік жер ошағының арасынан терендігі тізеден келетін арык казылған. Ок осы арыкка жаткызьшады да, үсті тақтаймен жауып тасталады. Кіндіктіңтүп жағына байланған калжуырға жегілген көлік (ат, түйе, өгіз, есек) жүре бастаса болды, жоғарғы тегершік төменгі тегер- шікті, төменгі тегершік оқты айналдыра бастайды. Мунын нәтижесінде октың екінші басындағы шеңбер касынек жартылай әуітке сүңгіп, бірден 6—7 шелек су тартып шығарады, су толассыз астауға қүйылып тұрады, одан орі егістікке кетеді. Ш-ды қазақ халқы 20 ғ-дың ортасына дейін пайдаланған (Ш.Берсиев, т.б.). Отырар ал- қабынан Ш. орындары көптеп табылған. Муны Оңт. Қазақстан кешенді археология экспедиция қүрамында болған ирригац. топтың (жетек. В.Грошев) зерттеулері нақты долелдеп берген. Мыс., Темір арык каналы бойынан 10 шақты Ш-дың орны анықталған. Олардың бірі Талапты кенті маңынан үшырасқан. Археологтар бүл жерге үз. м, ені 1,25 траншея түсіріп, көне Ш. орнын аршыған. Қазба кезінде шелек секілді пайдаланьшған қүмыралар сынықтары алынған. Ш. шүңқырының тағы бір орны одан 500 жерден, канал бойынан табылған. Мунда археолог- тар үз. м, теренд. 1,7 траншея қазып, III. орнын аршыған. ==Дереккөздер== 
'''Гондар (Каминья)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 45 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Гондар () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гондарен''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 991 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 139 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гондомил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гондориш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Гондуфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Граде () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Гровелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 969 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 346,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Инфешта () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Шығыс Бөлік''' Кіші жүздегі хандық билік жойылғаннан кейін (1824) құрылған әкімшілік аймақ. Құрамына Кіші жүздің, негізінен әлімұлы тайпасының рулары мекендеген жерлер мен Сырдарияның төмендегі саласындағы қазақ рулары кірді. Шығыс Бөліктің Орта жүзбен шекарасындағы аудандарда арғын, қыпшақ, керей руларының ауылдары көшіп қонды. 1831 ж. Кіші жүзді басқарудың дистанциялық (бекінісаралық) жүйесі енгізіліп, жаңа тәртіп бойынша рубасылардың құқықтары елеулі түрде тежелді. Шығыс Бөлікте мұндай дистанциялардың саны 28-ге жетті. Шығыс Бөліктің патша үкіметі тағайындаған алғашқы Жұма Құдаймендиев болды (1824 30). Кейіннен Шығыс Бөлікті Жантөре Жиїангеров (1830 35), Шотай Бақтыгереев (1835 41), Ахмет Жантөрин (1841 51), М.Жантөрин (1851 69) сұлтандар басқарды. Шығыс Бөлік ордасы Усть-Үй стансасында орналасты. Шығыс Бөлікті 1843 жылғы санақ бойынша 18 мың адам мекендеген. ==Пайдаланатын әдебиет== *Зиманов С.З., Политический строй Казахстана конца XVІІІ первой половины XІX веков, Алма-Ата, 1960; *Мәшімбаев С., Патшалық Ресейдің отарлық саясаты, Алматы, 1994. ==Сілтемелер== *"Қазақ том Санат: География Санат: Тарих 
'''Инсалде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лабружа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Лабружо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ланьелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша, Ланьелаштың тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Ал алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 248,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. округінің елді мекендері 
'''Ланьезеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Лапела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 159 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Лара (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лаврадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 929 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 128 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Линдозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Шығыс Көкшетау Синклинорийі, Степняк синклинорийі''' Сарыарқаның солтүстігіндегі каледондық геологиялық қатпарлы құрылым. Ақмола облысының аумағында орналасқан. Ол Көкшетау шығыс және оңтүстік-шығыс қанатын көмкерген. Бойлыққа жуық бағытта 250 км-ге созылып, оңтүстікте ортаңғы палеозой қабаттарымен жабылған. Ені 100 км. Батысында Көкшетау антиклинорийіне қарай тіктеу құлаған Жөкей-Ақбейіт жарылымдар белдемімен шектелген. Негізінен кембрий мен ордовиктің тау жыныстарының қабаттарымен толған және ірі интрузиялармен кептелген жалпы меридиандық бағыттағы қатпарлықтар түзеді. Солтүстікте қатпарлықтар бағыты әуелі одан соң ендік бағытқа ауысады. Құрылымның қанаттарында тік, изоклиналдық, өзегінде қарапайым пішінді қатпарлықтар тараған. Тектоникалық жарықтар арқылы Балықты Жолыбай, Қозған Ақсу, Степняк Мамай блоктарына бөлінген. Синклиноридің орталығы шенінде девон мен тас көмір шөгінділерінен құралған және төменгі тау жыныстары бетінде шалыс жатқан қатпарлықтар (Көксеңгір, Итеймен, т.б.) орын тепкен. Көптеген ірі кен (алтын, темір, молибден, т.б.) орындары бар. ==Сілтемелер== "Қазақ том Санат: География Санат: Геология 
'''Линьяриш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредиш-ди-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лойву''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 859 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лорделу (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лореда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Ловелье''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Лузиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Мату''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 114 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Мазарефеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 401,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті КЕ АҚ''' (кейде ''Аманжолов ('''ШҚУ''' не '''АУ''') көп жылдық тарихы бар Қазақстанның ескі университеттер қатарына кіретін, сондай-ақ, жаратылыстану және гуманитарлық бағытта білім беретін жоғары оқу орны. *1952 ж. Өскемен педагогикалық институты ретінде құрылған. *1991 ж. университет мәртебесі берілді. *2003 жылдан С.Аманжолов есімімен аталады. Университеттің алдындағы С.Аманжоловтың ескерткіші Университетте бакалавриатта 40, магистратурада 18 мамандық бойынша кадр даярлау жүзеге асырылады. ғылыми мамандық бойынша доктарантура, 12 ғылыми мамандықта аспирантура жұмыс істейді. Университет 1952 жылдан бері Қазақстанның шығыс өңірлері үшін 50 мыңнан аса маман даярлап шығарды. Қазіргі күні факультеті мен көпсалалы колледжінде 11 мыңнан астам студент оқиды. 34 кафедрада 800-ден астам оқытушы еңбек етуде. Университеттің ғылыми және оқытушылық ұжымын қалыптастыруда елімізге белгілі ғалымдар: Е. Мәмбетқазиев, Ж.Уәлиев, А. Темірбеков, т.б. үлкен еңбек етті. Университеттің Моңғолияда шетелдік бөлімшесі жұмыс істейді. Университетте Н.Ә. Назарбаев атындағы Жоғары инновациялық білім беру технологиялар орталығы (ЖИБТО) ашылған. Оның негізгі мақсаты электронды оқу материалдарын, электронды кітапханалар, мультимедиалы зал, оқу электронды оқыту құралдарын, т.б. дайындау болып табылады. Жалпы университеттік электронды ақпараттық желі және білім беру порталы жұмыс істейді. Университеттің ғылыми-зертеу институтында, ғылыми-зерттеу зертханасында, Түркітану орталығында негізгі және қолданбалы зерттеу жұмыстары жүргізіліп келеді. Университет бастамасымен жыл сайын облыстық ''“Мамандарды даярлау мен қайта даярлаудың өзекті мәселелері”'' атты семинарлар өткізіліп тұрады. Мемлекеттік тілді үйренудің тиімді тәсілдеріне арналған арнайы компьютерлік бағдарламалар енгізілген. == Бүгінгі университет құрлымы == Құрамына факультет кіреді: *Экономика және құқық факультеті *Тарих, филология және халықаралық қатынастар факультеті *Жаратылыстану ғылымдары және технологиялар факультеті *Психология, педагогика және мәдениет факультеті === Университет бүгін === Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті еліміздің Шығыс аймағындағы алдыңғы қатарлы, ғылыми, әдістемелік жоғарғы оқу орындарының бірі. Университет білім берудің жаңа технологияларын пайдалана отырып, кафедралардың құрамының ғылыми-зерттеу базасын кеңейтіп, жоғары сапалы білім беру қызметтерін жүзеге асырады. Университет түлектері жұмыс нарығында бәсекеге сай және Қазақстанда, шетелдердің түрлі экономикалық салаларында қызмет етуде. === Университет құрылымы === Университет құрылымы (2015 жылдан бастап): факультет (жаратылыстану ғылымы, математика, физика және технологиялар; экономика және құқық факультеті; психология, педагогика және мәдениет факультеті, тарих, филология және халықаралық қатынас факультеті) және 19 кафедра. факультетте 45 бакалавриат мамандығы бойынша, 30 магистратура және докторантура мамандығында білім алуда. Университетте 400-ден астам жоғары білікті оқытушы қызмет етуде, оның 19-ы ғылым докторлары және 150-ден астамы ғылым кандидаттары мен Phd докторлары. Білім беруді интеграциялау мақсатында университетте жаңа ғылыми-зерттеу және ғылыми-білім беру құрылымдары ашылған. 2013-2014 оқу жылы «Алтайтану» ҒЗО; Ресей ғылымы мен мәдениеті орталығы; студенттер бастамалары орталығы; академик Зәки Ахметов атындағы шығармашылық зертхана ашылды. 2014-2015 оқу жылы Ш. Уәлиханов атындағы тарих және этнология институтының филиалы; сот отырысы залы; қызметі кабинеті; «Зияткер» ғылыми-білім беру орталығы, ШҚО құрылуының мұражайы, G-Global халықаралық жобаларды іске асыру орталығы ашылды. 2015-2016 оқу жылы «Шығыс Қазақстанның өсімдіктерін эфир майларын ғылыми жобасын іске асыру шеңберінде фитохимия мен жас ғалымдардың ғылыми зерттеулерін дамыту орталықтары ашылды. === Университет құрылымдарының жұмысы === Университет құрылымдарының жұмысы 2014 жылдың 13 қарашасында С. Аманжолов атындағы ШҚМУ ғылыми кеңесі мен ЖОО-ның оқу және әкімшілік құрылымдарының жұмыс жоспарына сәйкес бекітілген «С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың 2015-2020 жж арналған даму стратегиясы» жоспары негізінде іске асырылуда. Университеттің міндеті: халықаралық ғылыми-білім беру кеңістігінде университет ролін алдыңғы қатарлардан көрсету, Қазақстанның инновациялық дамуы үшін бәсекеге сай мамандарды даярлау. Университетте 2014 жылы енгізу және дайындық жұмыстары жүргізілуде. Университеттің техникалық регламентінің құжаттары бекітілген; университет ішінде электронды құжат айналымы жүргізілуде, беру порталының жүйесі, қашықтықтан оқыту технологиясы қосылды; электронды форматқа көші білім беру бағдарламарын құру бойынша факультет декандарының, кафедра қатысуымен семинарлар, коучингтер жүргізілді; Университетте 2014 жылы автономияға көші және корпоративтік басқару принциптерін енгізуге көшу Жоспары құрылды. Университете алыс және жақын шетел студенттері білім алуда. (Моңғолия, ҚХР, РФ, Өзбекстан және т.б.) == Ғылыми және инновациялық жұмыстың негізгі бағыттары == ШҚМУ-да ғылыми-зерттеу жұмысы (Ұжымдық қолданыстағы ұлттық ғылыми зертхана, «Экология» ғылыми-зерттеу орталығы) «Алтайтану» ғылыми-зерттеу орталығы, «Назарбаевтану» ғылыми-білім беру орталығы, біліктілікті растау орталығы, «Зияткер» ғылыми-білім беру орталығы және университет кафедралары негіздерінде жүзеге асырылуда. Университеттің негізгі ғылыми бағыттары: Физика, және технологиялық және процесстерді математикалық үлгілеу аймағындағы фундаменталды зерттеулер. Шығыс Қазақстанның генетикалық ресурстарын пайдалану және толықтыру үшін дәнді дақылдар құру. Шығыс Қазақстанның флорасы мен фаунасының мәселелерін зерттеу және аймақтың био әртүрлілігін сақтау. Алтай, Шығыс Қазақстанның және жалпы аймақтың әдеби мұрасының тарихы мен мәдениетін зерттеу. Университеттің ғылыми-зерттеу жұмысы фундаменталды, ғылыми зерттеу және инновациялық, жұмысты дамытуға бағытталған. Жылдан жылға университет студенттері әр түрлі деңгейдегі сайыстар, олимпиадалар мен лауреаттары және жеңімпаздары атануда. == Халықаралық байланыс == Университеттегі халықаралық байланыс белді мемлекетаралық ұйымдардың жұмысына қатысуға, алыс және жақын шетелдердің алдыңғы қатарлы оқу орындарымен қатынас орнатуға бағытталған. 2015-2016 оқу жылы университет 71 Халықаралық келісімге қол қойған.ШҚМУ серіктестері арасында Ресей, Қырғызстан, Беларусия, Түркия, Германия, Поляк Республикасы, Чехия, Франция, Швейцария, Қытай, БАӘ, Оңтүстік Корея, Моңғолия және АҚШ бар. Халықаралық байланыстың негізгі бағыты біріккен білім беру бағдарламаларын іске асыру, шетел оқу орындарында тәжірибеден өтіп, диплом алу мүмкіндігін беру. Бүгінде университетекі дипломдық білім беру бағдарламасы бойынша Оңтүстік Кореяның (Джиогсанг Ұлттық университеті, Ченгджу Университеті), Қытай, Польша (Адам Мицкевич атындағы Университет, Вроцлав университеті), және Ресей Федерациясы (Ползунов атындағы Алтай университеті, Алтай мемлекеттік университеті және т.б.) Университет бес халықаралық Ассоцияцияның мүшесі болып табылады: Еуразиялық университеттер Ассоцияциясы, Халықаралық Жоғарғы Академиялық мектеп, университеттер Ұлы хартиясы, «Алтай біздің ортақ үйіміз» Халықаралық координациялық кеңесі, Азиялық Университеттер Ассоцияциясы. == Кәсіптік бағдар жұмысы == Кәсіптік бағдар жұмысы университеттің студенттерді сапалы контингентпен қамтуды ұйымдастырудағы негізгі бағыттарының бірі. Маркетинг және оқу орнына дейінгі дайындық Орталығы факультет декандарымен, кафедралармен және құраммен бірлесіп университете кәсіби бағдар жұмысын ұйымдастырады. 2014 жылы С. Аманжолов атындағы ШҚМУ мен ШҚО Білім басқармасы арасында ынтымақтастық келісіміне қол қойылды. ШҚО Білім мекемелерімен серіктестік және іс-қимылдың жаңа формалары дамуда: Университеттің базалық мектептерінде «Шығыстың алтын қоры» кәсіби бағдар орталықтары жүйесін құру; Униеверситеттің құрамының дайындауымен түлектер ҰБТ-ға дайындалатын «Өсу орталығы» құрылуы; Мектептегі туризмнің дамуы, университете білім беру турларын өткізу; Оқушылар үшін қосымша білім беру жобаларын іске асыру; ШҚО ББ-мен тығыз байланыс орнату мақсатында мектеп оқушылары үшін олимпиадалар өткізілуде. Мектеп аралық пәндер арасында аймақтық және облыстық олимпиадалар химия, қаза тілі, ағылшын тілі, биология, математика және физика пәндері бойынша өткізіледі. === Тәрбие жұмысы === Университетте дәстүрлі түрде «ШҚМУ аруы», «Студенттік көктем», «Бірінші курс таланттары», «Би сайысы», компьютерлік ойыны форматындағы киберспорттан университет чемпионаты және т.б. Студенттер «Жас Отан» ЖҚ, «Жастар лигасы» АҚ ұйымдастыратын «Жастар Отанға!», «Болашақ біздің қолымызда», «Жастар салауатты өмір салты үшін», «Жемқорлыққа жол жоқ», «Қан тапсырып, адам өмірін сақта», «Дипломмен ауылға!», «Жасыл ел» және т.б. сынды жобаларға қатысады. Университет студенттері спорттада жоғары көрсеткіштер көрсетуде. Бүгінде С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-де 21 спорт секциясы жұмыс істеп тұр. Олар: футбол, волейбол, қол күресі, бадминтон, қысқы және жазғы президенттік күрсе, жеңіл атлетика, спорттық бағдар, баскетбол, гір көтеру және т.б. алаңдары бар. Университеттің ресми сайты Санат:Өскемен жоғарғы оқу орындары Санат:Қазақстан университеттері 
'''Мазеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 194,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Меадела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 162,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Мей (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 71 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Мейшеду () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 490 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Меруфе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 159,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Миранда () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Моледу (Каминья)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 166,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Монсеррате () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 637 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 723,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
''Ежелгі Мысыр құдайлары''. '''Шығыстану''' Шығыс деп аталған Азия және ішінара Африка (негізінен Солтүстік Африка) елдерінің тарихын, экономикасын, тілдерін, әдебиетін, этнологиясын, өнерін, дінін, философиясын, мәдениетінің материалдық және рухани ескерткіштерін кешенді түрде зерттейтін ғылым. Шығыстанудың ішінде аймақтық салалар: египет зерттеу, ассирия зерттеу, семит зерттеу, арабтану, ирантану, түркітану, қытай зерттеу, моңғолтану, үндітану, жапонтану қалыптасты. Ғылымның алға қарай дамуына байланысты Шығыстануда жаңа аймақтық салалар қалыптасуда (шумер зерттеу, урарту зерттеу, кумрантану, корейтану, малайтану, т.б.). Еуропадағы Шығыстану білімдерінің қайнар көздері еур. халықтардың Азия мен Солтүстік Африка халықтары арасында сауда, саяси байланыстар орнатқан ежелгі және орта ғасырларда пайда болды. Шығыстанудағы Шығыс жөніндегі алғашқы деректер ежелгі грек авторларының еңбектерінде келтірілген. Шығыс елдері жөніндегі көптеген деректер Батыс пен Шығыс мәдениетінің арасындағы «көпір» қызметін атқарған сириялық, византиялық, ежелгі армян және ежелгі грузин әдебиеттерінде кездеседі. 12 ғасырдан бастап Алдыңғы Азия мен Қиыр Шығыс елдерінде болған елшілердің, діни көпестердің, саяхатшылардың көптеген жазбалары пайда болды. Шығыстанудың білімнің ерекше саласы ретінде пайда болуы капиталдың алғашқы қорлану дәуірі мен шығыс елдеріне еур. мемлекеттердің баса-көктеп кіруінің басталуымен байланысты болды. Шығыстанудың дамуына халықаралық байланыстардың жалпы кеңеюі де ықпал етті. 16 ғасырдың соңында арабтанушы Постельдің, Алдыңғы Азия тарихын жазушы Роттың, Бриссонийдің еңбектері жарық көрді. 15 ғасырда Ресейде А.Никитиннің Үндістанды сипаттауы, 1618 жылы И.Петлиннің Қытайға саяхатының қолжазбалары пайда болды. 17 ғасырдың соңында бірқатар (Лейден, Париж, Оксфорд) шығыс қолжазбаларының айтарлықтай мөлшері жинақталып, соның нәтижесінде жазба деректерге сүйенген алғашқы жүйеге көтерілген еңбектер жарық көрді (әсіресе, Парижде 1667 жылы басылып шыққан д’Эрбелоның «Шығыс кітапханасы»). Ресейде Г.С.Лебедев Еуропадағы ең алғашқы санскрит грамматикасының бірін (1801) құрастырды және бірнеше қолданыстағы үнді тілдерінің грамматикалық құрылысына сипаттама берді. 19 ғасырдағы неғұрлым көрнекті шығыстанушы Никита Яковлевич Бичурин (Иакинф) болды. Ресей дайындау бастапқыда Қазан университетінде (1807 жылдан), кейіннен Санкт-Петербург университетінде (1819 жылдан) жүргізілді. 1818 жылы Ресей шығыс қолжазбалары мен металл ақшаларының қоймасы Азия музейі құрылып, ол академиялық шығыстанушы орталыққа айналды. ''Конфуций''. === Шығыстану салалары === Африканистика шығыстану саласынан бөлініп шыққан, арменистика, картвелология дисциплиналарын ішіне алатын кавказтануға да қатысы бар. арабистика ассириология буддология вьетнамоведение египтология индология ** санскритология индонезтану иранистика корейтану қырғызтану малаистика моңғолтану ** ойраттану ** қалмықтану османистика семитология ** арамеистика ** библеистика ** гебраистика ** кумранистика ** сабеистика ** угаритоведение ** эфиопистика синология (қытайтану, китаистика) таистика тибетология тюркология урартология филиппинистика шумерология жапонтану 19 ғасырдың 2-жартысында шығыс қолжазбалары мен кітаптарының ең ірі еур. қоймаларының тізбелері пайда болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Жапония, Қытай, Үндістан, Иран мен Түркия, т.б. шығыс елдерінде зерттеуді ең соңғы әдістердің көмегімен жүргізген ірі тарихшылар мен тіл мамандары жұмыс істеді. Бұл әсіресе Ресейдегі шығыс халықтарының өкілдері Әзірбайжан М.Ф.Ахундовтың, бурят Д.Банзаровтың, қазақ Ш.Уәлихановтың ғылыми қызметінен өте айқын көрінді. 1889 жылы Н.М.Ядринцев Моңғолиядағы Орхон өзені жағалауынан табылып, орхон жазбалары деген атауға ие болған ежелгі түркі жазба ескерткіштерін ашты. Бұл ескерткіштер ежелгі көшпелі мемлекеттердің тарихын оқып-үйренуде маңызды дерек болды. Академик В.В.Радлов бірінші болып енисей және орхон жазбаларын толық аударып, ғылыми түсініктеме берді. Н.В.Ханыков, В.В.Григорьев, В.В.Бартольд, т.б. Ортa Азия тарихы мен географиясына байланысты көптеген зерттеулер жүргізді. Шығыстанудың қазақ топырағында дамуына Орынбор, Ташкент қалаларында жұмыс істеген орыс Географиялық қоғамының бөлімшелері, Түркістан археология әуесқойлары ұйымы, Орта Азия мен Қазақстандағы шығыстану қоғамы бөлімшелері зор үлес қосты. Жергілікті архитектуралық жәдігерлердің суреттемелерін жасау, оларға қатысты ел аузында сақталған жазбаға түсіру, жариялау осы ұжымдардың үлесіне тиді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезеңде Шығыстану мәселелері бойынша көптеген зерттеу еңбектері жарық көрді. Осы салада М.Әбусейітова, К.Хафизова, З.Қинаятұлы, т.б. ғалымдар елеулі еңбек етті. 1996 жылы Қазақстан ғылым академиясы жанынан Шығыстану институты құрылды. ==Қазақстан ''Әлкей Хақанұлы Марғұлан''. Әлкей Хақанұлы Марғұлан Бақтыкерей Құлманов Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов Әбсаттар Бағысбайұлы Дербісәлі Рамазан Бимашұлы Сүлейменов Сатылған Сабатаев Халиди Құрбанғали Болат Ешмұхамбетұлы Көмеков Еркін Ұланұлы Байдаров Бахтияр Тасымов Берік Сақбайұлы Арын == Ресей әскери шығыстанушылары == Иван Андреев Владимир Арсеньев Алексей Вандам Михаил Вронченко Дмитрий Милютин Николай Пржевальский Андрей Снесарев Юзеф Ходзько === Ресейдегі әскери шығыстану === Қазiргi Ресейдiң аумағында мемлекеттiк бiлiмдер, меншікті князьдіктердің, пайда болуы кезінде, Шығыс елдерi туралы түрлi ақпаратты, әскери аспектілерді талдауды, сақтауды жүзеге асырған ұйымдар да болды. «Петрге дейiнгі» дәуірде шығыстану ақпараттарын жинақтаған басты мемлекеттiк құрылымдар Сiбiр және Құпия приказдары болды. Императорлық Ресейдің реформаланған дәуiрінен, Наполеон соғыстарына шейін, Азиялық Шығыс пен Солтүстік Африка елдерi туралы ақпарат сыртқы істер министрлігінен өтті. Шығыс пен Солтүстік Африка елдерi туралы әскери ақпаратты толық жүйелік және мақсатты сипатта табу мен өңдеуді ХІХ ғасырда Ресей империясының әскери тізімдемесінде алған болатын. Әскери шығыстану ақпаратының үлкен және ең бағалы бөлігін ресейлiк елшiлiктердегі квартирмейстер қызметiнiң офицерлерi және Ресейлiк армияның бас штабтың офицерлерi тапты. XIX ғасырда экпедициялар, соның ішінде Шығыс елдеріне де, кең тарау алды. Әскери мекемелерге жеткізілетін мағлұматтар жазбахаттар, баяндамалар, есептер, шолып өтулер, арнаулы сипаттамалар, орындардың координаттары мен шыңдары, жоспар, сызбалар, географиялық карта және басқа да пiшiнге ие болды. Шығыстанудың төңiрегiдегi ресейлiк әскери барлау органдары Сыртқы Істер Министрлiкпен, Орыс Географиялық қоғамымен, университет, академия және институттармен, сонымен бiрге шығыстану сипатындағы пайдалы ақпарат алған жеке азаматтық тұлғалармен ынтымақтас қойды. XIX ғасырдың 2- жартысында шығыстанудың ұлттық ресейлiк ғылыми әскери мектебi құрылды ағылшын, голландиялық, француз, немiс сияқты әлемдегі жетекші шығыстану әскери мектептерiнiң қатарындағы ең күштi мектептердің бiрi. Дегенмен, 1917 жылды Қазан революциясынан кейiн және большевиктердің келуімен, әскери шығыстанудың барлық ресейлiк әскери ғылым сияқты берекесі болмады. Елден миллионға жуық адам жер аударды, көп шығыстанушылар Азамат соғысы кезіндегі жоқшылықтан және опаттардан қаза болды, қуғын-сүргінге ұшырады. Әскери шығыстанудың қайта өркендеуi, жаңа идеологиялық және концептуалды негiздерде, ендi ғана XXғасырдың 30-жылдарында болды. Дегенмен, Екiншi дүниежүзiлiк соғыстың алдындағы кезеңде жаңа қуғын-сүргіндер ресейлiк әскери шығыстануды едәуiр дәрежеде қансыратты және көп ысыраптардың орны толмас болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ресейлік әскери назарын едәуiр дәрежеде Кавказға аударған болды және Түркия, Иран; Жапония, Курил, Тува, Моңғолия, Солтүстiк-шығыс Қытай және Сахалинді соғыс әрекетінің майданы сияқты зерттедi. 1944жылы Тува КСРО құрамына ендi. 1991—1998 жылдарда КСРО-ның ыдырауы ресейлiк әскери шығыстануға көптеген жоғалтулар әкеліп, шығынға ұшыратты, бiрақ бұл ғылыми пән қазiргi уақытта қайта қалпына келтірілуде. Әскери шығыстанудың «ескі» жетістіктері бүгінде ғылыми айналымға қайта енгiзiлуде, ал ресейлiк әскери тамаша еңбектері қазiргi ғылыми шеңберлерге ғана емес, көп жұртшылыққа мәлiмденуде. Бұл ресейлiк әскери шығыстанудың мәдени жетiстiктерiнің жаңа «ашылулары» мәселелердi қамту бойымен, кең және ғылыми сапа бойымен, барлық ресейлiк ғылымға сый көрсетедi. Тiптi, XIX—XX ғасырлардағы ресейлiк әскери шығыстанудың ғылыми мұрасы әскери шығыстанушының шығыстың зерттеуi облыстары көлем бойымен едәуiр аса басым түсетiн сапа көпшiлiгiнде ғылыми нәтиже алды. Ресей әскери мекемесіне тиісті Шығыс пен Солтүстік Африка елдерi туралы ерекше бағалы ақпараттың едәуiр бөлiгі әлi де жарияланбаған, қорыта келгенде, ғылыми айналымда емес. Мұндай жағдайдың себебінің бiрi әскери шығыстанудағы келелі мәселелердің мұрағаттық қорларының дәстүрлi «жабықтығы», рұқсатқа тек ресми тұлғалар ғана қол жеткізе алады. == Ресей шығыстанушылары == ''Бартольд Василий Владимирович''. Ефимович Малов Василий Васильевич Аввакум Честной Аделунг, Фёдор Павлович Алексеев, Василий Михайлович Алиханова, Юлия Марковна Алпатов, Владимир Михайлович Андреев, Михаил Степанович Антонова, Кока Александровна Базили, Константин Михайлович Барадийн, Бадзар Барадиевич (Барадин) Бартольд Василий Владимирович Берже, Адольф Петрович (Берде) Никита Яковлевич Бичурин Блаватская, Елена Петровна (1831—1891) Богораз, Владимир Германович Бонгард-Левин, Григорий Максимович Броссе, Марий Иванович Бунаков, Юрий Владимирович Буниятов, Зия Мусаевич Ванина, Евгения Юрьевна Вайнштейн, Севьян Израилевич Васильев, Борис Александрович Васильев, Василий Павлович Вахтин, Борис Борисович Владимирцов, Борис Яковлевич Влангали, Александр Георгиевич Влангали, Георгий Михайлович Волков, Сергей Владимирович Габучан, Грачия Михайлович Гамкрелидзе, Тамаз Валерианович Гафуров, Бободжан Гафурович Гафуров, Закерия Шагизанович Гевелинг, Леонид Владимирович Гневушева, Елизавета Ивановна Гомбоев, Галсан Грибоедов, Александр Сергеевич Григорьева, Татьяна Петровна Гурко-Кряжин, Владимир Александрович Густерин, Павел Вячеславович Дандарон, Бидия Дандарович Доржиев, Агван-Лобсан (Агвандоржиев) Дмитриев, Николай Константинович Долинина, Анна Аркадьевна Дорн, Борис Андреевич Дьяков, Николай Николаевич Дьяконов, Игорь Михайлович Дьяконова, Елена Михайловна ''Елизаренкова, Татьяна Яковлевна'' Елисеев, Сергей Григорьевич (с 1921 Франция) Жуковский, Валентин Алексеевич Завадовский, Юрий Николаевич Иванов, Владимир Алексеевич Игнатович, Александр Николаевич Казембек, Александр Касимович Казин, Всеволод Николаевич Кантемир, Дмитрий Константинович Кирпиченко, Валерия Николаевна Князев, Александр Алексеевич Ковалевский, Егор Петрович Ковалевский, Осип Михайлович Ковалёв, Александр Александрович (арабист) Ковельман, Аркадий Бенционович Кондратьев, Сергей Александрович Кононов, Андрей Николаевич Конрад, Николай Иосифович Коробов, Владимир Борисович Коротаев, Андрей Витальевич Корш, Фёдор Евгеньевич Крачковский, Игнатий Юлианович Крымов, Афанасий Гаврилович толық есімі Го Шао-тан (Куо Жа-тон, Куо Шао-тан; лақабы: А. Г. Афанасьев, Е. Куо) Куделин, Александр Борисович Курдоев Канат Калашевич Кычанов, Евгений Иванович Ланда Роберт Григорьевич Ланьков, Андрей Николаевич Латышев, Игорь Александрович Лебедев, Герасим Степанович Левин, Сергей Фридрихович Литвинский, Борис Анатольевич Майнагашев, Степан Дмитриевич Макаренко, Владимир Афанасьевич Малявин, Владимир Вячеславович Сергей Ефимович Малов Марр, Юрий Николаевич Мейер, Михаил Серафимович Мендрин, Василий Мелентьевич Мерварт, Людмила Александровна Микульский, Дмитрий Валентинович Минаев, Иван Павлович Минорский, Владимир Фёдорович Наумкин, Виталий Вячеславович Невский, Николай Александрович великий князь Николай Константинович Никитин, Леонид Александрович Новосельцев, Анатолий Петрович Обермиллер, Евгений Евгеньевич Ольденбург, Сергей Фёдорович Орбели, Иосиф Абгарович Османов, Магомед-Нури Османович Остроумов, Николай Петрович Павленко, Андрей Петрович Пак, Борис Дмитриевич Паллас, Петер Симон Панкратов, Борис Иванович Парибок, Андрей Всеволодович Патканов, Керопэ Петрович Погадаев, Виктор Александрович Позднеев, Алексей Матвеевич Поливанов, Евгений Дмитриевич Попов, Александр Васильевич Поппе, Николас (1897 1991) Празаускас, Альгимантас Аугустинович Примаков, Евгений Максимович Василий Васильевич Радлов Разумовский, Константин Иванович Рейснер, Марина Львовна '''Рерих, Николай (1874—1947) ''Рерих, Юрий Николаевич'' (1902—1960) ''Рерих, Елена Ивановна'' (1879—1955) Розенберг, Оттон Оттонович Рождественский, Юрий Владимирович Руденко, Маргарита Борисовна Рудов, Леонид Николаевич Рыбаков, Ростислав Борисович Санчес, Алкаэн Альбертович Саблуков, Гордий Семёнович Сагадеев, Артур Владимирович Семененко, Иван Иванович Сенковский, Осип (Юлиан) Иванович Скачков, Пётр Емельянович Слинкин, Михаил Филантьевич Смирнов, Илья Сергеевич Сергей Николаевич Иван Михайлович Суворова, Анна Ароновна Терентьев, Михаил Африканович ''Толстой, Лев Николаевич'' (1828—1910) Топоров, Владимир Николаевич Топчибашев, Мирза Джафар Торчинов, Евгений Алексеевич Туманский, Александр Григорьевич Туманян, Тигран Гургенович Ухтомский, Эспер Эсперович Федоренко, Николай Трофимович Флюг, Константин Карлович (Флуг, Константин Константинович) Фомичев, Владимир Дмитриевич Фролов, Дмитрий Владимирович Фролова, Ольга Борисовна Хакимов Карим Абдрауфович Хана Яфиа Юсиф Джамиль Ханыков, Николай Владимирович Хвольсон, Даниил Авраамович Цыбиков, Гомбожаб Цэбекович Челышев, Евгений Петрович Черняев, Сергей Иванович Чуфрин, Геннадий Илларионович Шапшал, Сергей Маркович Шмидт, Александр Эдуардович Шмидт, Яков Иванович Шнейдер, Евгений Робертович Шумовский, Теодор Адамович Щербатской, Фёдор Ипполитович Щуцкий, Юлиан Константинович Юшманов, Николай Владимирович == Белорус шығыстануылары == Вронченко, Михаил Павлович Ходзько, Юзеф Янович Вандам, Алексей Ефимович == Еуропа, Оңтүстік және Солтүстік Америка шығыстанушылары == Абель-Ремюза, Жан-Пьер Браун, Эдвард Гранвил (Ұлыбритания) Бюрнуф, Эжен Вудрофф, Джон Джорж (Ұлыбритания) Гай Лэ Стрэнж (Ұлыбритания) Демьевилль, Поль Елисеев, Сергей Григорьевич (Франция) Жюльен, Станислас Эньян Кёрёши Чома, Шандор Кремер, Альфред фон Ла Валле-Пуссен, Луи Леви, Силвен Масперо, Анри Масперо, Гастон Мюллер, Фридрих Макс Паллас, Петер Симон Пеллио, Поль Пилсудский, Бронислав Райшауэр, Эдвин Рамстедт, Густав Рис-Дэвидс, Томас Розенталь, Франц Роули, Джордж Сенар, Эмиль Турман, Роберт Туччи, Джузеппе Шампольон, Жан-Франсуа Шиммель, Аннемари Шор, Мойше == Азия және Африка шығыстанушылары == Аоки Бункё Нандзё Бунъю Густерин П. В. По следу Кантемира. Российскому востоковеджению исполняется 300 лет // Российская газета. 2011, 147 (8 шілде). Алексеев М. Н. Военная разведка Российской империи от Александра до Александра II. М.: Вече, 2010. 480 с. История отечественного российского востоковедения до середины XIX века. М., 1990. Липранди И. П. Обозрение пространства, служившего театром войны Турцией 1806 по 1812 ж. СПб., 1854. Санат:Пәнаралық ғылымдар 
'''Монтария''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Монсан (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 773,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Морейра (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 202 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 628 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 155,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Мозелуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 108,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Мужайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 363,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Навио''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 270 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Нейва () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 192,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
''Түркі әлемі''. '''Шығыстану институты''', Қазақстан Республикасы Ғылым министрлігінің шығыстану институты ғылыми мекеме. Бұрынғы ұлттық ғылым акадеиясының Шығыстану секторы және Ұйғыртану институты негізінде 1996 жылы 11 қарашада құрылған. Шығыстану институты ғалым Р.Б.Сүлейменов есімімен аталады. Институттың негізгі қызметінің бағыты Қазақстанның шығыс елдерімен тарихи, мәдени, және саяси қарым-қатынасы бойынша іргелі және қолданбалы зерттеулер жүргізу. Институт ғылыми-талдау баяндамаларын, нұсқаулар, мемлекетті мекемелер үшін баяндама-хаттар дайындайды. Үкімет мекемелері мен халықаралық ұйымдарға консалтингтік қызмет көрсетеді. Ол Түркия, ''АҚШ, Ұлыбритания, Қытай, Ресей, Франция, Жапония, Египет, Иран, Моңғолия, Голландия, Үндістан, Корея, Италия, Германия ''және т.б. елдердің 30-дан астам ғылыми орталықтарымен шығармаларына байланыс жасайды. Институтта арабтану, ирантану, түркітану секторларынан тұратын Орта және Таяу Шығыс елдері; Орталық Азия, үндітану, моңғолтану секторларынан тұратын Орталық және Оңтүстік Азия; қытайтану, жапонтану, корейтану секторларынан тұратын Азия-Тынық мұхит аймақтары; халықаралық қатынастарды кешенді зерттеу, т.б. бөлімдер мен қытайтану, ұйғыртану орталықтары бар. Онда Қазақстанық шығыстану: және мәдени байланыстар, Түркі халықтарының рухани таным жүйесіндегі ұйғырлардың мәдениеті мен тарихы, Қазақстан мен Орта Азияның мәдениеті мен тарихы жағдайындағы Шығыс және Батыс Еуропа жазба мәлімет көздері, Қазақстан және Шығыс шет елдерінің саяси және әлеуметтік мәдени мәселелері, тіл, Қазақстандағы дін саясаты, қазақтардың ғарыш туралы танымы, Қазақстандағы мемлекет және ислам (тарихи шолу), Түркі сөздігінің құрылымы: саралану мәселелері, т.б. көлемді тақырыптарда зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Институт ұжымында 14 ғылым докторы, 28 ғылым кандидаты қызмет істейді. Институт Қазақстанның жоғары оқу орындарына оқулықтар мен “Мәдени мұра” бағдарламасы бойынша “Түрік, араб, парсы, қытай, моңғол Қазақстан тарихы” атты 21 томдық жинақ шығарды. 40-қа жуық шетелдік ғылыми-зерттеу орталықтарымен байланыс орнатқан. 2004 ж. институт жанынан ЮНЕСКО-ның “Ғылым және руханилық” кафедрасы ашылды. Институт ғалымдарымен бірнеше ғылыми, ғылыми-көпшілік конференциялар, кездесулер өткізіліп тұрады. == Еңбектер == Соңғы жылдары төмендегідей еңбектер жарық көрді: ''«Қазіргі заманғы Шыңжаң және оның қазақ-қытай қатынастарында алатын орны», Өтеміш қажының «Шыңғыснамесі», ''Қожа Ахмет Йасауидің '' «Хикметтері» '' қазақ және орыс тілдерінде, '' «Орта Азия мен Қазақстанды шетелдік зерттеушілер», «Арғы ата-баба есімдері (Көне түркі ономастикасының шығу тегі мен «XІV–XІX ғасырлардағы Шығыс Түркістан, Орта Азия және Қазақстан тарихы жайында Қытай деректері мен материалдары», «XV–XVІІ ғасырлардағы Қазақстан мен Орталық Азия: тарих, саясат, дипломатия» ''; халықар. конференциялар материалдары: '' «Жібек жолы және Қазақстан», «Қазақстандық моңғолтанудың өзекті мәселелері: өткені, бүгіні мен келешегі», «Посткеңестік Шығыс елдеріндегі мемлекет және қоғам: тарих, қазіргі заман, болашақ», «Қазақстан Үндістан: ежелгі заман, орта ғасырлар және қазіргі заман», «Ислам: тарих және қазіргі заман» ''; ұлттық орта мектептерге арналған оқулықтар мен оқу құралдары. ғылыми мекемелері 
'''Ногейра () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Олейруш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 559 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 157 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Оливейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Орбасен''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Отейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Падерне (Мелгасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Падорнелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Падрозу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Парада () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Парада (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
300px Жазғы Шымбұлақ '''Шымбұлақ шаңғы базасы''' Алматыдан 25 км жерде, Кіші Алматы шатқалының көркем жерлерінің бірінде, теңіз бетінен 2270 биіктікке орналасқан спорттық тынығу кешені. 1954 жылы ашылды. 1956 жылдан тау шаңғысынан республикалық чемпионаттар өткізіліп тұрады. Елімізде тау шаңғысының дамуына үлкен үлес қосқан осы базада ұзындығы 3100 аспалы жол спортшыларды 3200 биіктікке алып шығады. Аспалы жолдардың астындағы мың м-ге созылған, жоғарғы және төменгі нүктелерінің биіктігі 800 м. Шаңғымен шапшаң түсу жолдарының параметрлері халықаралық талаптарға сай. Спортшыларға арналған бір мезгілде 150 адам демалатын тұрғын үйлері, асхана, т.б. бар. Шымбұлақ шаңғы базасында спортшылар жылына 7-8 ай жаттығады. ==Дереккөздер== Санат:Алматы спорт кешендері Санат:1954 жылы соғылған ғимараттар мен құрылыстар шаңғы спорты 
'''Парада () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредиш-ди-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 483,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 860 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 337,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Пенсу (Мелгасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Пиаш (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 944 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 94 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Пасуш (Мелгасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 79 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Пиньейруш (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Подаме''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Пояриш () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
right '''Шымтезек''' (нем. Torf) батпақ жерлерде толық ыдырамаған өсімдік қалдықтарынан түзілетін жанғыш, пайдалы қазбалар. Құрамының 50–60 -ы көміртек. Меншікті жану жылуы 24 МДж/кг. Ш-тің әлемдік қоры шамамен 500 млрд. т. Шымтезектің ыдырау дəрежесі гумин қышқылдарынан жəне қарашірікке айналмаған өсімдік қалдықтарының ұсақ бөлшектерінен тұратын шымтезектің құрылымы (толық ыдыраған) бөлігінің оның жалпы массасына қатынасын көрсететін сипатама. Санат:Көмір Санат:Отын 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 429,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понти-ди-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 1951,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Поррейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Портела () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Портела (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 590 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 142,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Праду (Мелгасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 179,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Прозелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 020 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 245,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Кейжада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 113,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Ребореда''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шымылдық''' ұлттық бұйым. Ашпалы және тұтас шымылдық деп аталатын түрлері бар. Оның кең таралған ашпалы түрі төсектің алдына тұтылып, түнде ұйықтаған кезде кеңістіктен төсекті бөліп тұратын камера қызметін атқарады. Мұндай шымылдық жібек, атлас, ақ сұрып, торғын, торқадан тігіледі, сондай-ақ екі бөліктен тұрады. Биіктігі м-дей, ені 4,5 м-дей болады. Басқы жиегіне әсемдік үшін зер салынып, көз тимес үшін үкі тағылады. Жасау шымылдықның термелі бау өткізілетін жері шымылдық балдағы деп аталады. Жоғары жағына екі-үш қарыс «шолақ ымылдық» (шымылдық желбіршегі) орнатылады. Тұтас шымылдықтар көбіне өлікке арналып құрылады. '''Шымылдық''' (; өзбек және тәжік дәстүрлері бойынша жас жұбайлар неке түнін өткізетін бөлменің бұрышында ілінген арнайы матадан (әдетте ақ түсті) шатыр тәрізді перде. ''Шымылдықты'' болашақта жас жұбайлар тұратын бөлмеде, күйеу жігіттің үйінде іліп қояды. Дәстүр бойынша, ''шымылдық'' қалыңдық пен күйеу жігіттің таза, тазаратын жері. Әдетте, арнайы мата шымылдыққа мата ретінде қызмет етеді (кейбір аймақтарда ''сузани'', чок, парда деп аталады). ''Шымылдық'' бөлменің бұрышына ілініп, осылайша үшбұрышты кеңістік жасайды. ''Шымылдық'' атауы өзбектер мен тәжіктер арасында бірдей кездеседі. Алайда Өзбекстан мен Тәжікстанның кейбір аймақтарында ''чимилдік'' басқаша аталады. Мысалы, Өзбекстанның Хорезм облысында оны ''Кушана'' (), Өзбекстанның кейбір басқа аймақтарында ''гушанка'' немесе ''гушанга'' деп аталады (). Тәжікстанның кейбір аймақтарында оны ''чимилик'' немесе ''чимиллик'' деп атайды (). ''Шымылдықты'' ілу дәстүрі Өзбекстан мен Тәжікстанның барлық дерлік аймақтарында (Таулы Бадахшан автономиялық облысы мен кейбір басқа таулы аймақтарды қоспағанда), сондай-ақ көршілес елдерде тұратын өзбектер мен тәжіктер арасында (Түркіменстан, Қазақстан, Қырғызстан, Ауғанстан). ''Шымылдықты'' әдетте күйеу жігіттің үйінде іліп қояды, бірақ Өзбекстан мен Тәжікстанның кейбір аймақтарында, мысалы, Өзбекстанның Самарқанд, Бұхара, Қашқадария және Сурхандария облыстарында, Тәжікстанның Соғды облысының кейбір жерлерінде ''шымылдықты'' алдымен іліп қояды. қалыңдықтың үйінде, содан кейін үйлену тойы аяқталғаннан кейін күйеу жігіттің үйіне аударылады. Әдетте, ''чимілдік неке түнінің'' келесі күні жойылады, ал кейбір аймақтарда екі-үш күнге, тіпті қырық күнге дейін созылады (тәжік тілінен аударғанда ''чилла'' деп аталатын, яғни қырық күн). Ертеде жас жұбайлардың баласына жастық пен көрпелер ''шымдылық'' матасынан тігілген. Тәжіктердің ''парчабурон'' деген әдеті бар, онда ''шымылдыққа'' арналған материалды бірге тігеді. == Шымылдыққа байланысты әдет-ғұрыптар == Дәстүр бойынша кей өңірлерде күйеу жақтың әйелдерін ''шымдылық'' бар бөлмеге шақырып, тәтті, жеміс-жидек, тағамдармен дәмдестіреді де, біраз уақыттан кейін ыстық тағам ұсынады (мысалы, Бұхарада ''оши-орд'' кеспе қосылған сорпа беріледі, кейбір аймақтарда палау немесе басқа тағамдар). Ас ішіп болғаннан кейін ең үлкен және ең құрметті әйелдер қалыңдықты шымылдыққа ''жетектеп, әр өңірде әртүрлі аталатын арнайы әнді оқиды (Саломнома,'' т. б.). Кейін кей өңірлерде күйеу жігіттің достарына екі жағынан мықтап ұстайтын ''пояндоз'' (арнайы мата) беріледі де, күйеу жігіт одан секіріп өтіп, қалыңдыққа ''шымылдыққа кіруі'' керек. Мұны кейбіреулер күйеу жігіт қалыңдықты өзіне баурап алу үшін еңсеруі керек символдық кедергі деп санайды. Көптеген аймақтарда қалыңдық пен күйеу жігіттен кейін әйел немесе әйелдер екі жағылған ''шырақпен шымылдыққа'' кіреді, олар жас жұбайлардың басын үш рет айналдырады, сондай-ақ ''шымылдықты айналдырады'', содан кейін шымылдығының көмегімен айна, әйелдер жас жұбайларға бір-бірін көрсетеді. Дәстүр бойынша, жас жұбайлар алдында ешкім арнайы айнаға қарамауы керек еді. Осыдан кейін күйеу жігіт саусағының ұшында (көбінесе кішкентай саусақ) үш рет (әр аймақта әртүрлі) бал жейді, содан кейін қалыңдықты емдейді. Кейбір аймақтарда күйеу жігіт алдымен қалыңдықты емдейді, содан кейін өзі тамақтанады, ал басқа аймақтарда қалыңдық күйеу жігітті саусақтарымен балмен емдейді. Кейбір аймақтарда қалыңдықтың оң қолына қымбат емес зергерлік бұйымдар немесе сағаттар қойылады, содан кейін әйел немесе әйелдер күйеу жігітке қалтасын толтыратын арнайы матадан (көбінесе қарапайым дастархан) тәттілер береді. және күйеу жігіттің қолының астына екі жағынан екі бөліктен тұратын төрт бәтір нан беріледі. Дәстүр бойынша бұл нанды құрметтейтіндей жас жұбайлардың бір-біріне деген құрметін білдіреді. Кейбір аймақтарда күйеу жігітке қалыңдықтың аяғына бір аяқ басуды бұйырады. Дәстүр бойынша бұл күйеуінің әйелінен басымдылығын білдіреді. Егер күйеу жігіттің орнына қалыңдық бірінші болып жасаса, кейбір аймақтарда бұл жаман форма болып саналады. Кейбір аймақтарда күйеу жігіт қалыңдықтың аяғын басқаннан кейін соңғысынан жауап беруге рұқсат етіледі. Содан кейiн кейбiр аймақтарда күйеу баланы отырғызу үшiн әйелдер ән айтады (бұған дейiн жас жұбайлар жоғарыдағы әдет-ғұрыптарда тұрады). Мінсіз кейін әйелдер күйеу жігіттің достары мен балаларына тәттілер мен торттар, кейде ақша береді. Осыдан кейін күйеу жігіттің достары, туыстары және басқа да шақырылған қонақтар жас жұбайлардың үстіне тәттілерді, кейде ақшаны құйып, оларды ерлі-зайыптылық өмірге ұзартады. Дәл сол күні, әдетте, кешке күйеу жігіттің туыстары (үй иелері болғандықтан) қонақтарға ыстық тағам ұсынады (кейбір аймақтарда бұл ''машкичири'' ботқа немесе сорпа, басқаларында палау немесе басқа тағам). Ас біткен соң қонақтар үйлеріне тарайды, ал қалыңдық жағынан нағашылары немесе басқа туыстары түнеп қалады. Келесі күні оның туыстары қалыңдыққа әкелінген тамақпен келеді (көптеген аймақтарда бұл самса немесе тәттілер). Кейбір аймақтарда ''рубинони'' (тәжік тілінен сөзбе-сөз аударғанда ''бет'' қалыңдық немесе жай ''қалыңдық'') деп аталатын іс-шара өткізіледі. Қалыңдық ұлттық той көйлегін киеді, оған күйеу жігіттің туыстары (кейде қалыңдықтың туыстары) сыйлықтарын береді. Арада бірнеше күн өткен соң (әдетте келесі күні немесе екі-үш күннен кейін, кей жерлерде тіпті қырық күннен кейін де) келіннің туыстары келіп'', шымылдықты шешіп алады''. == Дереккөздер == == Әдебиет == ''Шымылдық'' Национальная энциклопедия Узбекистана. Ташкент, 2000-2005 жж. ''Шымылдық'' ''Тәжік ұлттық Душанбе, 2012-2015 жж. == Сілтемелер == Қазақ энциклопедиясы, т. Өзбек үйлену тойы (Rusvesta.ru) Feruza Jumaniyozova Chimildiq Феруза Жуманиёзова Чимилдик Chimildiq Чимилдик Санат:Тәжікстан мәдениеті Санат:Өзбекстан мәдениеті 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 139,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ремоайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 129,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Рендуфе () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Резенде () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 186 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 79,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 90,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Рибейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 841 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Риу-Фриу () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 889 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 51 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 499 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 28''' Григориан күнтізбесінде жылдың 148-ші күні (кібісе жылдарда 149-шы). Жылдың аяғына 217 күн қалады. == Мерекелер == Республика күні оптимизаторлар күні. Бірінші Республика күні. *Ресей, Қырғыстан, Армения шекарашылар күні. *Еврей халықтары Иерусалым күні. == Оқиғалар == 1740 жыл Лондонда алғашқы ғимарат ішіндегі бассейн салынды 1964 жыл Палестинаны азат ету ұйымы құрылды. 1975 жыл Батыс Африка елдерінің экономикалық қауымдастығы аймақтың 16 мемлекеті Лагос келісіміне қол қоюы арқылы дүниеге келді 2007 жыл Рахат Әлиевке халықаралық іздеу жарияланды 1756 жыл Францияның Маон қаласында майонез ойланып табылды. 1858 жыл Ресей мен Қытай арасында Айгун келісім шарты орын алды. == Туғандар == 1779 жыл Томас Мур (1852 қ.б.), ағылшын ақыны. 1738 жыл Жозеф Гильотен, француз дәрігері, анатомия профессоры. 1908 жыл Ян Флеминг ағылшын жазушысы агент 007 Джеймс Бонд туралы романның авторы. 1910 жыл Ти-Боун Уокер (1975 жылы қайтыс болды), АҚШтың блюз орындаушы, гитарашысы. 1971 жыл Екатерина Гордеева ресейлік көркем мәнерлеп сырғанаушы, екі дүркін олимпиада чемпионы. 1976 жыл Алексей Немов, ресейлік гимнаст, 4-дүркін олимпиалық чемпион. == Қайтыс болғандар == 2003 жыл —Илья Романович Пригожин, бельгиялық физикохимик, химиядан 1977 жыл Нобель сыйлығы лауреаты. 2007 жыл Дэвид Лэйн (1938 жылы т.), америкалық ұлтшыл, Ку-Клукс-Клан көшбасшысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:28 мамыр 
'''Шындық'''– шынайы, шын бар болмыс, нақты бар және дамитын нәрсе, өзінің мәні мен заңдылығын өз ішінде қамтиды. Философиялық терминологияда шындық жалғанға да, жай мүмкіндікке де қарама-қарсы қойылады. ==Объективтік шындық== Объективтік шындық ақиқатқа, объективтік дүниеге сәйкес болатын және танылатын субъектінің еркі мен тілектеріне байланысты болмайтын адам білімінің мазмұны. Мысалы, объективтік шындық Жердің адамзаттан бұрын да пайда болғаны да, өз кіндігінің және Күннің айналасында айналады. ==Дереккөздер== 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Рубиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 548 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Руйвуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 158,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сабадин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сагу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Салвадор () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 090 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 090,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 302 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 102 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Самприш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сандиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 157,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Шынылық құм''', әйнектік құм шыны бұйымдарын дайындауға жарамды кварц құмдары. Шынылық құм гранит, гранитгнейс, құмтас, тағы басқа құрамында кварц мол тау жыныстарының физикалық, химиялық үгілуінен түзіледі. Үгілу процесі нәтижесінде пайда болған материалдар бастапқы орнынан ағын су, жел, мұздықтардың еруі әрекетінен көшіп, ұсақталып, іріктеліп, басқа орынға жиналғанда Шынылық құмның кендері қалыптасады. Шынылық құм бастапқы орнынан неғұрлым алыс жиналса, соғұрлым ірілеу, жұмыр әрі таза болып келеді. Түзілу тегіне қарай Шынылық құм элювийлік, делювийлік, мұздық, аллювийлік болып бөлінеді. Әсіресе соңғы екеуінің өндірістік мәні жоғары. Шынылық құм кендері үгілген тау жыныстарының көшу бағытына біршама сәйкес, ұзынша қабаттардан, линзалардан тұрады; бұлардың арасында саз, саздақ, сазды құмдардың қабатшалары кездеседі. Шынылық құм түйірлерінің орташа ірілігі 0,1 0,5 мм, құрамындағы кварц мөлшері 96% (жоғары сапалы құмда 98,5%), темір тотықтарының мөлшері 0,1% және түс беруші өзге қоспалар %-дың жүзден немесе оннан бір бөлігі шамасында болады. Тазартылған шикізатқа шыныны түссіздендіріп, оған мөлдір түс беру үшін балқыған шихтаға марганецтің асқын тотығы, шыны күңгірттенбеуі үшін 0,1 0,7%-дай церий тотығы, шынының беріктігін арттыру мақсатында аздаған мөлшерде алюминий тотығы қосылады. Шынылық бұйымдардың қолдану аясына қарай Шынылық құмдағы кварц пен тотықтардың мөлшеріне белгілі шек қойылады. Оптика, радиолампа, көзәйнек, айна, тағы басқа дайындалатын Шынылық құмда кварц мөлш. 99,3 99,8%-дан кем болмауы, ал терезе әйнегі, ыстыққа төзімді шыны дайындалатын Шынылық құмда кварц 98,5% болуы шарт. Кварц түйірлерінің ірілігі мейлінше біртекті құмнан сапасы жоғары шыны жасалады. Қазақстанда жоғары сапалы Шынылық құм кендерінің бірі Щучинск қ-ның (Солтүстік Қазақстан облысы) маңында орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Шөгінді тау жыныстары 
'''Санфинш (Валенса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Фелиш. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Санта-Комба () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 409,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 59 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 212 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 058 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 284,50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 846 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 155,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 147,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 191,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 566,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Марта. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
''Утва'' Жайық алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысының Шыңғырлау, Бөрлі аудандары аумағында. Ұзындығы 290 км, су жиналатын алабы 6940 км². ==Бастауы == Орал тауының оңтүстігіндегі Шыбынды тауы (279 м) бұлақтарынан басталып, Бөрілі ауылының тұсында Жайық өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Алабының жоғары бөлігі ұсақ төбелі, төменгі бөлігі белесті жазық. Арнасы ирелең, жағасы тік жарлы. Аңғары жоғарғы 60 км бөлігінде әлсіз қалыптасқан, ені км, беткей биіктігі 15 м, ортаңғы бөлігінде айқын, ені км, төменде км-ге дейін кеңейіп, айналадағы ортамен тұтасып кетеді. Жайылмасы км-ге дейін, төм. бөлігінде ескі арналар, тармақтар кездеседі. 30-дан астам саласы бар. Негізгілері: Қайыңдысай, Ұлысай, Ақбұлақ, Қараоба. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Көктемде тасып, жазда сабасына түседі, қыста қатады. Көп жылдық орташа су ағымы Кеңтүбек ауылы тұсында 5,64 м³/с. Сағасынан 244 және 250 км қашықтықта екі бөген салынған. Суы егіс суаруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Бөрлі ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері Санат:Шыңғырлау ауданы өзендері 
'''Сантар () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 170 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сапардуш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сеара () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 683 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 170,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сегуде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 152 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сейшаш (Каминья)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 578 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 358,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сеньярей''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сердеделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 73 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Серрелейш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 041 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 332,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Силва (Валенса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шыңғыстау''' Сарыарқаның шығыс бөлігіндегі тау жотасы. қарай созылған. == Географиялық орны == Абай облысының Абай, Аягөз аудандары аумағында. == Жер бедері == Шыңғыстау Алтайдан Шар өзені аңғарымен бөлінеді, Тарбағатайға ұласады. Шығысында тауаралық Зайсан қазаншұңқыры, оңтүстігінде Солтүстік Балқаш төбелері жатыр. Абсолюттік биіктігі 1000 1100 м, ең биік жері Ақшатаудағы Қособа тауы (1305 м). Жылына 200 250 мм шамасында жауын-шашын түседі. Шыңғыстаудың солтүстік беткейінен Шаған және Ащысу, оңтүстігінен Бақанас, Дағанделі, Құрбақанас, Көксала, т.б. өзендер басталады. == Геологиялық құрылымы == Төменгі және орта палеогеннің жанартаутекті шөгінділерінен, құмтас, тақтатас, конгломерат, т.б. жыныстардан түзілген. == Өсімдігі мен жануарлары == Беткейінде бұта (тобылғы, қараған), аңғарларында тал, терек, қайың, шалғын шөп өседі. Арқар, киік, қасқыр, түлкі, борсық, суыр, т.б. мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''Сиштелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Соажу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сопу''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Соту () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 160 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 172,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 254,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Са () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Са (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Са () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 139 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 74,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Косма және Дамиан. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
Шыңдауыл '''Шыңдауыл''' соқпалы музыка аспабы. Шыңдауыл дауылпаздың бір түрі. Ол жезден жасалып, шанағының бір жағы көнмен (симфония оркестрде қолданылатын литавра музыкалық аспабы тектес) қапталады; ал оның астыңғы жағында түрлі түсті жіптен тоқылған бау өткізетін шығыршығы болады. Металдан жасалған шанағы ою-өрнекпен безендіріледі. Шыңдауыл аспабын бүйір жағына бекітілген қайыстан ұстап тұрып, көн теріні соғып ойнайтын болған. Шыңдауылдың өзіне тән дыбыс күші, бояуы бар. Шыңдауыл көлемі жағынан әр түрлі болып келеді. Ертеректе Шыңдауылды аңшылар да пайдаланған; осыған қоса кезінде акад. Ә.Марғұлан Шыңдауыл аспабының ерте заманда әскери-шерулік сипат алғанын да атап өтеді. Қазіргі кезде Шыңдауылдың жетілдіріліп жасалған түрі халық оркестрлері мен ансамбльдерде қолданылады. == Дереккөздер == Маргулан А., носителях древней поэтической культуры казахского народа (Сборник статей М.О. Ауэзова) А.-А., 1959. Санат:Қазақтың саз аспаптары 
'''Сан-Жоржи () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 766 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 601 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Жулиан (Валенса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Пайю () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 347,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Пайю (Мелгасу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 239,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 287,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 187,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Шырмауық''' () өзі аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық (кейде бір жылдық) шөптесін өсімдік не шала бұта. Негізінен қоңыржай белдеулерде өсетін 250-ден астам түрі белгілі. Қазақстанның барлық өңіріндегі далалы, тастақты жерлерде, өзен аңғарларында тараған 14 түрі бар. Олардың биіктігі 130 см. Сабағы шырмала немесе тік өседі, кейде оның бұтағы көп болады. Жиектері бүтін, жапырақтары кезектесіп орналасқан. Гүлі қызғылт, ақ, күлгін түсті, жеке-жеке, кейде үш-үштен жапырақ қолтығында орныққан, шашақ тәрізді гүлшоғырына топталған. Сәуір тамызда гүлдеп, маусым қыркүйекте жемісі піседі. Жемісі төрт дәнегі бар қосұялы қорапша. Далалық шырмауық (С. arvensіs) қаулап өсетін арамшөп, ал кірпі шырмауық (С. erіnaceus) құнарлы мал азығы. Шырмауық аралия тұқымдасына жататын, аты айтып тұрғандай шырмалып өсетін өсімдік. Отаны Еуропа, Азия мен солтүстік Африка аймақтарына таралған. Табиғатта ауа тамырымен ағаштарға оралып, 15-20 биіктікке өседі. Ал, үй жағдайында 3-4 метрге жетеді. Сонымен қатар жоғарыдан төменге қарай жайыла және жерге төселіп те өседі. Табиғи 15-ке жуық түрі белгілі, 400-ге жуық сұрыпты түрі бар. Шырмауық-әдемі жапырақты өсімдікке жатады. Қою жасыл, ала, көкшіл түстері бар. Сонымен қатар ұсақ жапырақты және жай өсетін сұрыптары бар. Күтімі жеңіл. Ол әртүрлі жағдайларға шыдамды әрі бейімделгіш келетіндіктен гүлпаздардың, флорашылар мен дизайнерлердің көптеп қолданатын сүйікті гүліне айналған. Үй жағдайында аспалы түбектерде, композициялар мен ыдыста орналастырылған шағын бөлме бақшаларын жасауға қолданады. Түбек ішіне бамбуктен немесе темір сымнан доғал, үшбұрыш, ирек пішінді тіреу орнатуға болады. Өсімдік тіреуге шырмалып, белгілі бір пішін сақтап өсуі үшін сабағын байлап, кесіп, реттеп отыру керек. === '''Таралуы''' === Шырмауықтың түрлері Атланд мұхитының аралдарында, Батыс, Орталық және Оңтүстік Еуропада, Солтүстік батыс Африка мен Азияда өседі. == Жарығы: == Ала жапырақтылары жарықта жақсы өссе, жасыл түрлері алакөлеңкеде өсе береді, көлеңкеге де шыдамды. == Жылуы:== Қыста бөлме 120С тан төмен болмағаны жөн. Жазда жиі суғарып тұрса, қатты ыстыққа да төзе алады. == Суғарылуы:== Көктем-жаз айларында молынан жиі, қыста сирек суғару керек. == Ылғалдылығы: == Жапырақтарына жиірек су бүркіп ылғалдандырып тұрған дұрыс. == Көктем-жаз айларында он күнде бір рет, ал қыста айына бір рет әдемі жапырақты өсімдікке арналған тыңайтқышпен қоректендіреді. == Аурулары:== Ыстық және өте құрғақ бөлмеде зиянкестермен, өрмекші құрты және өсімдік битімен ауруы мүмкін. == Көбейтілуі:== Сабағын қалемшелеу және қасындағы ыдысқа иіп, түйреуіш бастырып, тамырландыру арқылы көбейтеді. == Сілтемелер == Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт == Дереккөздер == "Гүлстан" республикалық көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727 ==Сілтемелер== Қазақ энциклопедиясы, 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Табасо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 390 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Тайан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Танжил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 936 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Торре () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 137,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Тропориш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 124,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 089 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 202,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Труте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 59 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Валадареш (Монсан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Монсан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вале () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр және апостол Павел. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шырша''' () қарағай тұқымдасына жататын қылқан жапырақты, мәңгі жасыл ағаш. == Өсімдік туралы == Шырша қарағай тұқымдасына жататын биіктігі 30-50 м, баяу өсетін қылқанжапырақты ағаш. 15-20 жылға дейін өте жай, кейін жылына 30 см-ге дейін өсетін болады. Мәңгіжасыл өсімдік болғанымен, 6-12 жылда қылқандарын кезекпен түсіріп, жаңарып отырады. Өсе келе жан-жағына жайыла түсетіндіктен, олардың бір-бірінен немесе өзге ағаштардан арақашықтығы кемінде болғаны дұрыс. Осы себепті де оны тар аулалардан гөрі, арнайы бақтарға, кең ауласы бар балабақша, мектеп алаңқайларына еккен жөн. Шыршаны ауа тазартатын ерекше қасиетіне қарай, аурухана, шипажайлардың маңына көптеп еккен дұрыс. Шыршаның түрі өте көп. Оның ішінде қылқанының түсі көк, қызғылт, сарғыш және ашық жасыл түрлері көгалдандыруда үлкен қолданыста. Шығыс шыршасының қылқаны сары немесе алтын түстес, ине қылқанды шыршаныкі көк, көкшіл, кәдуілгі немесе еуропалық шыршаның қылқаны қою жасыл, балқандық шыршаныкі күміс түсті немесе сұр болады. Дүние жүзінде 50-ге жуық түрі бар. Түрлеріне қарай 50-150 жыл аралығында өмір сүреді. Қазақстанның таулы аймақтарында бірнеше шыршадан құралған ормандар бар, ал көгалдандыруда он шақты түрі қолданылады. Олардың арасында бойы бір метрден аспайтындары да бар. Тіпті соңғы уақытта жерге жайылып өсетін түрлері де елімізде жерсіндіріліп жатыр. Ботаника бағында олардың орны ерекше. Сондықтан сұрыпты, қылқаны көк немесе ашық жасыл түрлерін отырғызған абзал. Шыршаның ағашы жұмсақ, жеңіл және мықты емес. Сондықтан құрылыста, ағашты қайта өңдеуде қолданылады. Шыршадан жасалған музыкалық аспаптардың дауысы керемет болады. Италиян скрипка шеберлері Амати мен Страдиваридың скрипкалары шыршадан жасалған. Шырша өнімінен қағаз және қатты қатырма қағаздар, целлюлоза, скипидар, канифоль майларын және ағаш сіркесін алады. Шыршаны жол жиектеріне жел ұстағыш ретінде егеді. Тұқымы, яғни бүрі орман құстары мен кеміргіштеріне тамақ ретінде қызмет етеді. Діңінің қабығы тері илеуде қолданылады. Көптеген елдерде жаңа жыл ағашы ретінде танымал. == Күтімі == Шыршаның барлық түрі күн көзін жақсы көреді. Сұрыпты түрлері жеңіл топырақты, ық жерлерде жақсы өседі. Жыл сайын сынған, майысқан бұтақтарын кесіп, реттеп отыру керек. == Көбейтілуі == Тұқымы және қалемшелеу арқылы көбейтіледі. Мектеп ауласын көгалдандыру үшін биіктігі 0,7-1 деңгейіндегі дайын көшетін сатып алып отырғызған дұрыс. == Шырша туралы тақпақ == Қыста да, жазда, күзде де Тұрады жасыл түске еніп. Шипасы мол шыршаның, Тыңайтар бізге күш беріп. ==Сипаттамасы== Дүние жүзінде Еуразия мен Солтүстік Американың қоңыржай аймақтарында өсетін 45 (кейбір деректерде 35-тен 50-ге дейін) түрі бар. Қазақстанда Солтүстік және Тянь-Шаньда, Тарбағатайда, Жетісу (Жоңғар) Алатауында, Алтайда таза шырша орманы ретінде өсетін түрі: сібір шыршасы және Шренк шыршасы бар. Сібір шыршасы (Р. ovovata) қос үйлі ағаш, биіктігі 30 м-ге дейін, бөрік басы өте сүйір, діңі түзу, бұтақ шоғыры қалың, жайқала өседі. Сұрғылт тартқан қара қабығы бар. Қылтаны төрт қырлы, үшкір, 7, кейде 12 жыл бойы сақталады. Тұқымынан көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдейді, тұқымы тамыз қыркүйекте піседі. Жемісі дәнек. Көлеңке сүйгіш ағаш, 300 500 жыл жасайды. Шыршаның қабығында 15% илік заттар, қылқанының құрамында витамині, аскорбин қышқылы, эфир майы, жемісінде 25 29%-дай сұйық май болады. Сүрегі жеңіл және жұмсақ, оны құрылыста, целлюлоза-қағаз өнеркәсібінде, музыкалық аспаптар жасауға пайдаланады; шайыр, қара май, скипидар, канифоль, сүрек сірке қышқылы алынады. ==Сілтемелер== Қазақ энциклопедиясы, т. == Сілтемелер == Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт == Дереккөздер == 74 Құлжабаева Дидактикалық материал Алматы, 2010 14 бISBN тұқымдастары Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Валенса (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 483 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 387,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вашкойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 34 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Венаде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 866 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 148 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вердоэжу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 166,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вила (Мелгасу)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Мелгасу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 723,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 248,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вила-Франка () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 824 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 202,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вила-Фрия () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 207,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вила-Меан () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вила-Мо''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 186,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шідерті''' Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі құрамындағы кент, Шідерті кенттік әкімдігі орталығы. == Тарихы == Екібастұз қаласынан батысқа қарай 50 км-дей жерде, Шідерті өзеніндегі Ертіс-Қарағанды каналының оң жағасында, Екібастұз шоқыларының солтүстік беткейіндегі дала белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 4431 адам (2175 ер адам және 2256 әйел адам) болса, 2009 жылы 3557 адамды (1706 ер адам және 1851 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Екібастұз қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 034 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 196,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 275,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 380,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 575,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 468,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 819 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 91 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Виларелью''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Шілдехана''' шілделік, шілде күзет өмірге келген нәрестенің құрметіне жасалатын той. Мал шаруашылығымен айналысқан қазақ халқы адам өмірге келгеннен кейін, жақындарына сүйінші сұрап жаушы жібереді. Сүйінші хабарды жеткізгендер ұл туса “ат ұстар” немесе “жылқышы”, қыз туса “көйлек тігер”, “қырық жеті” немесе “сауыншы туды” деп хабарлаған. Одан кейін туған-туыстар, көршілер және алыс-жақын ағайындар Шілдеханаға жиналады да “Сәбидің бауы берік болсын”,-деп тілек айтып, шашу шашып келеді. Шілдехана мәні алғаш нәрестені жын-періден қорғап, “күзету” деген сенімге саяды. Сондықтан оны “Шілде күзет” деп те атайды. Бұл ғұрыптың түпкі мәні бала мен ананы тіл-көзден сақтау, қорғау дегеннен туындаған. “Шіллә” (“чілле”) парсы тілінен аударғанда “қырық” деген мағына береді. Дәстүрлі қазақ қоғамында бала үшін туылғаннан кейін 40 күнге дейінгі уақыт қауіпті кезең болып саналған, оған дейін нәрестеге көп адамды жолатпай, бала мен анасын жақсылап күткен (қ. Қырқынан шығару). Әсіресе, жас нәресте жатқан үйде үш (кейде 40 күнге дейін) күн бойы шам жағылып, “күзетілген”. Кейіннен шілдехана ұлттық ойын-сауық кешіне айналған. == Шілдеханада орындалатын салт-дәстүрлер == === Бала дүниеге келген күні кешке ауыл жастары шілдеханаға жиналады. === Әйел аман-есен босанған күні кешке ауыл жастары шілдеханаға жиналады. Шілдехана кейде үш күнге созылады. === Өнерлі жастар таң атқанша жаңа туған баланы, оның анасын ардақтап ән салып, күй тартады. === Бұған өнерлі жастар шақыртпай келіп, таң атқанша көңіл көтереді. === Қыз-келіншектер мен бозбалалар айтысады. === Қыз-келіншектер мен бозбалалар айтысып жеңгендері тоғызын алады. === Әртүрлі ойындар === Жастар түнді қуаныш қызықпен өткізеді. === Шілдеханаға тек қана жастар қатысады. === Шілдеханаға ауыл үлкендері қатыспайды. Жаңа туған нәрестені әртүрлі жын-шайтан, перілердің салқынынан қорғап, күзету халық сенімі бойынша тек қана жастардың міндеті. === Ас беріледі. === Мал сойылып, кең дастарқан жайылады. Ет піскеннен соң, ақсақалдар еттің ең маңызды бөлігі мойын омыртқаны нәрестенің анасына береді. Ол мойынға пышақ тигізбей, мүжіп жеуі керек. Кейін мойын әйелдерге беріліп, сүйекті еттен тазартады. Біткен соң, мойынды “Баланың мойны берік болсын” деген ниетпен биік жерге іліп қояды. === Тыштырма рәсімі жасалады. === Рәсімді бесікте нәрестенің әжесі орындайды. Ол қолына толған құрт, бауырсақ, тәтті, қант, ірімшікті алып, оларды бесіктің түбек байлайтын тесігінен өткізіп, “Тышты ма?” деп сұрайды. Ал басқалар қолын созып, “Тышты, тышты”,-деп айтып, тәтті, бауырсақ алады. Кәдені перзент сүймеген әйелдер сәбилі болсын және “Сәбидің болашағы осындай тәтті және дәулетті болсын” деген ниетпен жасайды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Виле''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 104,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Вилела () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 059 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 248,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Азере () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 98 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Анкора (Каминья)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), округінің құрамына кіреді. Каминья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 058 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 183,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Аде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Адан (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 11 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 478 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Шілік''', '''''Шелек''''' Іле алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Алматы облысының Талғар, Райымбек, Еңбекшіқазақ аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 245 км, су жиналатын алабы 4980 км2. ==Бастауы == Күнгей Алатауының солтүстік беткейіндегі мұздықтардан басталып, Шелек ауылынан 20 км солтүстікте Қапшағай бөгеніне құяды. Жоғары бөлігінде тар шатқал жасап ағады, төменде жайылып, жағасы жайпауыттанады. == Гидрологиясы == Жауын-шашын, мұздық, жер асты суларымен толығады. Өзеннің 70-тей саласы бар. Басты салалары Талды, Жіңішке, Сарыбұлақ, Асы. Суының минералдылығы тасу кезінде (сәуір қыркүйек айларында) 100 150 мг/л-ден сабасына түскенде 250 300 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су ағымы Малыбай ауылының тұсында 32,2 м3/с. Суының басым бөлігі егін, бау-бақша суаруға пайдаланылады, жоғарғы алабы жайылым, шабындық. Бойында бірнеше шағын СЭС-тер және Бартоғай бөгені салынған. Одан су Үлкен Алматы каналына жіберіледі. Ш.Уәлиханов Шілік аңғарында 1856 жылы болып, өзен алабының табиғаты, тұрғындарының кәсібі туралы дерек жинаған, археологиялық зерттеу жүргізген. Ол мұнда ежелгі суару жүйесінің болғандығы туралы болжам жасаған. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Талғар ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Албарду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алдейя-Нова (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алдейя-Нова (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алдейя-Велья (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 490 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 26 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 786 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 29''' Григориан күнтізбесінде жылдың 149-шы күні (кібісе жылдарда 150-ші). Жылдың аяғына 216 күн қалады. == Мерекелер == әкелер күні. әскери күштер күні. Стамбулды басып алған күн. == Оқиғалар == *1953- Жаңа Зеландиялық Эдмунд Хиллари Джамалунгма шыңын алғаш рет бағындырды. *1985- Брюссельдің "Эйзел" стадионында 39 адам мерт болды. == Туғандар == *1787 жыл Константин Батюшков, орыс ақыны. *1917 жыл Джон Кеннеди, Ақш- тың 35-ші президенті. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:29 мамыр 
thumb көне қаланың орны. Шамамен б.з.б. 4–2 ғасырлар және б.з. 10–13 ғасырлар аралығында өмір сүрген. Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылынан (Жаңақала кеңшары) қарай 100 км жерде, Жаңадария арнасының сол жақ жағалауындағы ең биік төбенің үстіне орналасқан. *1946 жылы Хорезм археологиялық және этнографиялық экспедиция (жетекшісі С.П.Толстов) тауып, *1948–49 жылдары қайта зерттеген. *1957–58 жылдары қазба жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде екі жерлеу құрылысы, үлкен қоршау, көне қорған түбіндегі тұрғын үйдің бір бөлігі, қорғаныс қамалы мен мұнарасы және кейінгі ортағасырлық кезеңдегі Цитадельдің шағын бөлігі зерттелді. *2004 жылдан мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасына сай Шірік-Рабат археологиялық экспедиция (жетекшісі Ж.Құрманқұлов) зерттеуді жалғастыруда. Төбенің аумағы 850×600 м, сопақша. Етегі екі қатар дуалмен және ені 30–40 м, тереңдігі 3–4 ормен қоршалған. Қорғанға кірер қақпалар оңтстік мен батыс жағында. Қала бірнеше рет қайта тұрғызылған. Ең көне кезеңде (б.з.б. 4–3 ғасырлар) төбенің биік жеріне сол жерді мекен еткен патшалар жерленген оба мен сыртын топырақтан үйген қорған салынған. Оңтүстік жағында жаугершілік кезде паналайтын және обаларды қорғаушылар тұрған бекініс-үйлер болған. Сәл кейінірек б.з.б. 3–2 ғасырларда қам кірпіштен өрілген үлкен сағана және бірнеше мазарлар мен жер асты катакомбалары салынған. Бірақ б.з.б. ғ-да Жаңадария суының тартылуына байланысты қала өз тіршілігін тоқтатқан. Тек б.з. 9–13 ғасырлар аралығында өзен суы толысып, қайта жанданды. Қазба жұмыстары кезінде табылған жерлеу құрылыстары өте ерте заманда тоналған. Қазылған бірінші обаның биіктігі 3,5 м, диаметрі 60 м-ге жуық, ортасындағы диаметрі 30 м-ге жуық үлкен шұңқыры бар. Обаның ортасынан аумағы 7,5×7,5 м, тереңдігі 2,5 қабір шұңқыры мен оңтүстік жағынан оған кіретін ұзын дәліз (ұзындығы 15 м) табылды. Қабір ішінен жалпақ темір семсер, үш қырлы ұңғылы қола жебе ұшы, жарты цилиндр тәрізді алтын бұйым табылды. Бұл заттар обаның көне екендігін, яғни б.з.б. 5–4 ғасырларда салынғанын көрсетеді. Сырт жағынан дәліздің басталар тұсынан орта ғасырларда жерленген 10 адамның қабірі аршылды. Олар қосымша затсыз көмілген. Сонымен қатар екінші кезеңге жататын үш түрлі жерлеу құрылысы зерттелді. Ең үлкені қаланың шығыс бөлігі қам кірпіштен салынған. Сақталған диаметрі 38,5, биіктігі 8,4 м. Оның іші бір-біріне өтетін дәліздері бар төрт бөлмеге бөлінген. Олардың аумағы бірдей 6×6 м, ұзындығы 10 м, ені 1,7 м. Бөлменің іргелерінен бірқатар алтын әшекей бұйымдар табылды. Олардың ішіндегі бірнеше үш қырлы қола және темір жебе ұштары, темір пышақ, тотығып кеткен қанжарлар мазардың шамамен б.з.б. ғасырдың аяғы немесе б.з.б. 4–3 ғасырлар аралығында салынғанын көрсетеді. Бұл жерде табылған аса бір құнды бұйым ауыр қаруланған жауынгер (катафрактарий) сауытының бір бөлігі. Осы темір пластиналар арқылы сақ-апасиак жауынгерінің сауытын жаңғыртуға мүмкіндік туды. Зерттелген екінші мазар кішірек шаршы (19,5×19 м) бейнелі, сыртқы қабырғасының қалыңд. 5–5,5 м, қам кірпіштен соғылған. Табылған темір садақ ұшы мен керамика сынықтары бұл мазардың шамамен б.з.б. 3–2 ғ-ларда салынғанын көрсетеді. Жерлеу құрылыстарының үшінші түрі қаланың нақ ортасындағы үлкен обалар арасындағы ашық алаңнан табылды. Жер үстінде диаметрі 18–20 м, тереңдігі 0,5 м-ге жететін таяз шұңқырлар байқалып, соның екеуі зерттелді. Біріншісінде тереңдігі м-ге жуық төртбұрышты қабір шұңқырының шығыс және батыс жағынан катакомбаға ұқсас жерлеу камералары салынып, аузын қам кірпіштермен өріп бекіткен. Ішінен үш адамның сүйегі табылды. Оның бірі белінде белбеуі, оған ілінген ұзын темір семсері мен пышағы бар ер адам, одан әрі іргеге қарай бір әйел және ер адам бірінің үстіне бірі қойылыпты. Бәрі де қымбат бұйымдармен әшекейленіп жерленген. Сондай-ақ оба ішінен тас, алтын моншақтар, жапсырмалар, т.б. табылды. Олардың ең құндысы жауынгердің бас жағына қойылған керамика ыдыстың бүйіріндегі бес таңбадан тұратын жазу мен шебердің өзіндік белгісі. Бұл жазу Сыр бойынан табылған б.з.б. 4–2 ғ-лардағы ең көне жазу үлгілерінің бірі. Әлі оқылмаған. Дегенмен, көне соғды және Есік обасынан табылған жазуларға ұқсас. Қалған қабірлер түгел тоналған, қабірдегі адам сүйектері мен заттар шашылып қалған. Шірік-Рабат қазбалары Тұран ойпатын б.з.б. 1-мыңжылдықта мекендеген сақ, массагет тайпаларының мәдениеті мен шаруашылығының Оңтүстік Хорезм, одан арғы Ахемен әулеті билеген парсы елдерімен тығыз байланыста өрбіп, аса жоғары деңгейде дамығанын көрсетеді. Қазіргі кезде көп бөлмелі үйдің 300 м2 алаңы аршылған. Қазылған жерден төрт бөлме шықты. Олардан әр түрлі деңгейде хумдар, көзелер, құтылар, сырты мен іші шыны бояумен сырланған ыдыс сынықтары, ошақ, тандыр және ташнау табылды. Бұл заттардың жасалу мерзімі шамамен 9–12 ғасырлар. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан көне қалалары 
'''Алдеяш (Говея)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алфайатеш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 15 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алмейда (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 491 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алмендра''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алмофала () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 250 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Алвендре''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 646 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Аморейра (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Бурабай ауданы''' Ақмола облысының солтүстігінде орналасқан бөлік. 1928 жылы құрылған. Жер аумағы 5,9 мың км². Тұрғыны 71,4 мың адам (2023). Аудандағы 52 елді мекен қалалық, кенттік әкімдігіне және ауылдық округке біріктірілген. Орталығы Щучинск қаласы. ==Тарихы== Аудан 2009 жылға дейін "Шучье ауданы" деп аталған. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 81739 адам (39327 ер адам және 42412 әйел адам) болса, 2009 жылы 73169 адамды (34856 ер адам және 38313 әйел адам) құрады. Ұлттық құрамы: Орыстар (45,86%), қазақтар (40,63%), украиндар (3,41%), немістер (3,37%), беларустар (1,42%), поляктар (1,27%), басқалары (4,04%) (2009). == Ауылдық округтер == ауылдық округ пен кенттік, қалалық әкімдікте 52 елді мекен бар: Ауылдық округ/қала Халқы (2009) Елді мекендері Абылайхан ауылдық округі 2590 Қызылағаш, Ақылбай, Қарабауыр, Озерное ауылдары Атамекен ауылдық округі 2167 Атамекен, Жаңажол, Жарқайың, Жасыл, Қаражар, Шиелі ауылдары Бурабай кенттік әкімдігі 4977 Бурабай кенті, Сарыбұлақ, Оқжетпес ауылдары Веденов ауылдық округі 1360 Веденовка, Жаңатуған, Қарабұлақ, Федосеевка ауылдары Зеленобор ауылдық округі 4733 Зеленый Бор, Жаңаталап, Мәдениет, Молбаза, Қымызынай, Наурызбай батыр ауылдары Златополье ауылдық округі 2913 Златополье, Лесной Хутор, Новоандреевка, Савинка, Сотниковка, Обалы, Түлкілі ауылдары Кенесары ауылдық округі 2383 Кенесары, Баянбай, Брусиловка ауылдары Қатаркөл ауылдық округі 3156 Қатаркөл, Вишневое, Ключевое, Сосновка ауылдары Успеноюрьев ауылдық округі 1854 Успеноюрьевка, Клинцы, Қарағай, Николаевка, Райгородок, Үлгіалған ауылдары Ұрымқай ауылдық округі 2930 Ұрымқай, Дмитриевка, Кіндікқарағай, Күлстан, Көрнекті, Красный Кордон, Қарашілік, Ынталы ауылдары Щучинск қалалық әкімдігі 44106 Щучинск қаласы == Дереккөздер == Санат:Бурабай ауданы 
'''Аркозелу (Говея)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 858 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Аррифана (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Аталайа (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Авелозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 21 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Азеву''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Азиньял (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Асореш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Бадамалуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ықтималдылық теориясы''' кездейсоқ бір оқиғаның ықтималдығы бойынша онымен қандай да бір байланыста болатын басқа бір кездейсоқ оқиғаның ықтималдығын анықтауға мүмкіндік беретін математика білімі. Ықтималдылық теориясында кездейсоқ құбылыстардың заңдылығы зерттеледі. Кездейсоқ құбылыстарға күрделілік, көп себептілік қасиеттері тән. Сондықтан мұндай құбылыстарды зерттеу үшін арнайы әдістер құрылады. Ол әдістер мен тәсілдер ықтималдылық теориясында жасалынады. Мысалы, біркелкі болып келетін кездейсоқ құбылыстарды жан-жақты бақылай отырып қандай да болмасын бір заңдылықты (тұрақтылықты), яғни статистикалық заңдылықты байқаймыз. Ықтималдылық теориясының негізгі ұғымдары элементар ықтималдылық теориясы шегінде қарапайым түрде анықталады. Элементар ықтималдылық теориясында қарастырылатын әрбір сынау (Т) Е1,Е2, ...,Еs оқиғаларының тек қана біреуімен ғана аяқталады. Бұл оқиғалар сынау нәтижесі (қорытындысы) деп аталады. Әрбір Еk нәтижесімен оның ықтималдығы деп аталатын рk оң саны Бұл жағдайда рk сандарының қосындысы бірге тең болуы керек. оқиғасы тең мүмкіндікті бірнеше оқиғаларға (Еі ,Еj …, Еk) бөлінеді және олардың кез келген біреуінің (не Еі не Еj ,…, не Еk) пайда болуынан оқиғасының пайда болуы шығады. Сынау нәтижесінде оқиғасы бөлінетін мүмкін мәндері (Еі E,j …, Еk) осы оқиғаға (А-ға) қолайлы жағдайлар деп атайды. Анықтама бойынша оқиғасының р(А) ықтималдығы оған қолайлы жағдайлар нәтижелері қосындысына тең деп ұйғарылады: (1) Дербес жағдайда болғанда Р(А) =r/s (2) болады. оқиғасына қолайлы жағдайлар нәтижесі санының (r) барлық тең мүмкіндікті нәтижелер санына (s) қатынасы оқиғасының ықтималдығы деп аталады. (2) формула ықтималдықтың классикалық анықтамасын өрнектейді. Бұл анықтама “ықтималдық” ұғымын дәл анықтамасы берілмейтін “тең мүмкіндік” (тең ықтималдық) ұғымына келтіреді. Тең мүмкіндік немесе тең ықтималдық ұғымдары алғашқы ұғымдарға жатады.Олар логикалық (формалды) анықтама беруді қажет етпейді. Егер жалпы сынау нәтижесінде бірнеше оқиғалар пайда болса және олардың біреуінің пайда болу мүмкіндігінің екіншісіне қарағанда артықшылығы бар деп айта алмасақ (яғни сынаулар нәтижесінде симметриялы қасиеті болса) онда мұндай оқиғалар тең мүмкіндікті делінеді. Элементар ықтималдылық теориясының негізгі формулаларының қатарына толық формуласы да жатады: егер А1, А2,..., Аr оқиғалары қос-қостан үйлесімсіз болып әрі олардың бірігуі нақты бір оқиға болса, онда кез келген оқиғасының ықтималдылығы: қосындысына тең болады. Ықтималдылық теориясының негізін құрудағы қазіргі ең жиі тараған логик. сұлбаны 1933 ж. кеңес математигі А.Н. Колмогоров жасаған. Бұл сұлбаның негізгі белгілері төмендегідей. Ықтималдылық теориясының тәсілдерімен қандай да болмасын нақты бір есепті зерттегенде ең алдымен элементтерінің (элементар оқиғалар деп аталатын) жиыны бөлініп алынады. Кез келген оқиға оған қолайлы жағдайлардың элементар оқиғаларының жиыны арқылы толық сипатталынады. Сондықтан ол элементар оқиғалардың белгілі бір жиыны ретінде де қарастырылады. Белгілі бір оқиғалары мен олардың ықтималдығы деп аталатын Р(А) сандары және олар мынадай шарттарды Р(U)=1, Егер А1, ..., Аn оқиғалары қос-қостан үйлесімсіз болып, ал олардың қосындысы болса, онда: болады. Толық матем. теория құру үшін 3-шарттың қос-қостан үйлесімсіз оқиғалардың шектеусіз тізбегі үшін де орындалуы қажет. Теріс еместік пен аддитивтілік қасиеттері жиын өлшеуінің негізгі қасиеттері. Сондықтан Ы. т. формалды түрде өлшеуіштер теориясының бөлігі ретінде де қарастырылуы мүмкін. Бұл тұрғыдан қарағанда Ы. т-ның негізгі ұғымдары жаңа мәнге ие болады. Кездейсоқ шамалар өлшемді функцияларға, ал олардың матем. үміті А.Лебегтің абстракт интегралына айналады, тағы басқа. Бірақ ықтималдылық теориясы мен өлшеуіштер теориясының негізгі мәселелері әр түрлі болып келеді. Ықтималдылық теориясының негізгі, өзіне тән ұғымына оқиғалардың, сынаулардың, кездейсоқ шамалардың тәуелсіздік ұғымы жатады. Сонымен бірге ықтималдылық теориясында шартты үлестіру, шартты матем. үміт, тағы басқа объектілер де зерттеледі. Ықтималдылық теориясы 17 ғ-дың орта кезінде пайда болды. Ықтималдылық теориясы 17 ғ-дың орта шенінде әйгілі ғалымдар Б.Паскаль (1623 62) мен П.Ферма (1601 65), Х.Гюйгенс (1629 95), Я.Бернулли (1654 1705), Муавр (1667 1754), Гаус (1777 1885) еңбектерінде пайда болып, әрі қарай дамыған. Қазір Лаплас (1812) пен Пуассон (1837) теоремаларының дәлелденуі осы кезеңге жатады; ал А.Лежандр (Франция, 1806) мен К.Гаусс (1808) ең кіші квадраттар тәсілін жетілдірді. Ықтималдылық теориясы тарихының үшінші кезеңі (19 ғ-дың 2-жартысы) негізінен орыс математиктері П.Л. Чебышев, А.М. Ляпунов және А.А. Марков (үлкені) есімдеріне байланысты. 19 ғ-дың 2-жартысында Батыс Еуропада матем. статистика (Белгияда А.Кетле, Англияда Ф.Гальтон) мен статис. физика (Австрияда Л.Больцман) бойынша көптеген еңбектер жазылды. Бұл еңбектер (Чебышев, Ляпунов және Марковтардың негізгі теор. еңбектерімен қатар) ықтималдылық теориясы тарихының төртінші кезеңінде ықтималдылық теориясының шешілуге тиісті мәселелерінің аясын кеңейтті. Бұл кезеңде шет елде де (Францияда Э.Борель, П.Леви, т.б., Германияда Р.Мизес, АҚШ-та Н. Винер, т.б., Швецияда Г.Крамер) КСРО-да өте маңызды зерттеулер жүргізілді. Ықтималдылық теориясының жаңа кезеңі С.Н. Бернштейннің зерттеулерімен байланысты. Ресейде А.Я. Хинчин мен А.Н. Колмогоров ықтималдылық теориясының мәселелеріне нақты айнымалы функциялар теориясының тәсілдерін қолдана бастады. Кейінірек (30-жылдары) олар процестер теориясының негізін қалады. Қазақстан ғалымдары да (І.Б. Бектаев, Б.С. Жаңбырбаев) Ықтималдылық теориясы бойынша зерттеулер жүргізіп келеді. ==Элементар оқиғалар== Физикалық, химиялық, биологиялық құбылыстарды зерттеу үшін және өндірістің, экономиканың тағы басқа салалардың тапсырмаларын орындау үшін түрлі-түрлі тәжірибелер жүргізіледі. Тәжірибелердің нәтижелерін ''оқиғалар'' деп атайды. Оқиғалар: ақиқатты, мүмкін емес және кездейсоқ болып бөлінеді. ''Ақиқат оқиға'' деп міндетті түрде орындалатын оқиғаны атайды. ''Мүмкін емес оқиға'' деп орындалмайтын оқиғаны атайды. ''Кездейсоқ оқиғалар'' дегеніміз кейбір жағдайларға байланысты сынау кезінде оқиғалардың пайда болуы не болмау мүмкін оқиғаларды айтамыз. Кездейсоқ оқиғалар: үйлесімсіз, бір ғана мүмкіндікті, тең-мүмкіндікті болып бөлінеді. Кез келген тәжірибеге, оның мүмкін болатын нәтижелерінен тұратын элементар оқиғалар кеңістігін сәйкестендіруге болады. Егер оқиғалардың ешқайсысының мүмкіндігі басқалардың мүмкіндігінен көп болмаса, онда осы оқиғалар тең мүмкіндікті деп аталады (яғни, олардың мүмкіндіктері тең). ==Сілтемелер== Бектаев К.Б., Пиотровский Р.Г., Математические методы языкознании, ч.1, Теория вероятностей моделирование нормы языка, А.-А., 1973; Колмогоров А.Н., Основные понятия теорий вероятностей, М., 1974; Бектаев І.Б., Ықтималдықтар теориясы негізгі ұғымдары, А.-А., 1977; Гнеденко Б.В., Курс теории, М., 1988; Жаңбырбаев Б.С., Ықтималдылықтар теориясы және математикалық стастика элементтері, А., 1988. теориясы 
'''Барасал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Барасал (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Баррейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Бендада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лусия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Бенешпера''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Бижмула''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Богальял''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Себаштиан-и Санта-Барбара. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Боса-Кова''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кабеса (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кабрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
қатты денедегі, ұнтақ заттағы, газдағы ылғал мөлшері. Абсолюттік ылғалдылық материалдардың құрғақ бөлегі массасының өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Салыстырмалы ылғалдық материал массасының бір өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Кеннің ылғалдылығы байыту жұмыс процестеріне елеулі әсер етеді. Магнитті және электрлі байытуда ылғалдық белгілі мөлшерден аспауы қажет. Металлургиялық зауыттарға жөнелтілетін ылғалдығы тиісті талаптарға сай болуға тиіс. ==Дереккөздер== Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия 
'''Кадафаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Карапиту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Карвальял (Меда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 592 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 501 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Каштаньейра (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
== Елді мекендер == Ынтымақ Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы ауыл. Ынтымақ Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл. Ынтымақ Алматы облысы Іле ауданындағы ауыл. Ынтымақ Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. Ынтымақ Атырау облысы Индер ауданындағы ауыл. Ынтымақ Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы ауыл. Ынтымақ Жамбыл облысы Жуалы ауданыындағы ауыл. Ынтымақ Жетісу облысы Панфилов ауданындағы ауыл. Ынтымақ Жетісу облысы Талдықорған қалалық әкімдігі құрамындағы ауыл. Ынтымақ Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл. Ынтымақ Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл. Ынтымақ Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Ордабасы ауданы, Бөріжар ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Ордабасы ауданы, Қарааспан ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл. Ынтымақ Түркістан облысы Түлкібас ауданындағы ауыл. Ынтымақ Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл. Ынтымақ Баткен облысы Қадамжай ауданы, Бірлік ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Баткен облысы Қадамжай ауданы, Халмион ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Жалалабат облысы Созақ ауданындағы ауыл. Ынтымақ Ыстықкөл облысы Түп ауданындағы ауыл. Ынтымақ Ош облысы Қарақұлжа ауданындағы ауыл. Ынтымақ Ош облысы Қарасу ауданы, Отызадыр ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Ош облысы Қарасу ауданы, Савай ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Ош облысы Науқат ауданындағы ауыл. Ынтымақ Ош облысы Өзген ауданы, Қаратас ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Ош облысы Өзген ауданы, Қызылоктябрь ауылдық округіндегі ауыл. Ынтымақ Талас облысы Бақайата ауданындағы ауыл. == Басқа == Ынтымақ бөгені Нұра өзенінің арнасын бөгеу арқылы XX ғасырдың 80 жылдары жасалған су айдыны. 
'''Каштаньейра (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Каштейсан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 512 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 469 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 17 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кативелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 873 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 123,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кавадоде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Седовин''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ырғақ''', ритм (грек. rhythmus үйлесімділік, réo ағу) музыкалық дыбыстардың зандылық өлшемде алмасуы. Ы. музыка, поэзия, бейнелеу өнері мен архитектурада негізгі мәнерлеу және түр тудыру құралдарының бірі. Музыкада музыкалық мелодияның ырғақтық құрылысы музыкалық заңдылықтармен айқындалады. Ырғақтың өлшем үлестерінің тегеурінді (әлді) және тегеурінсіз (әлсіз) түрлері болады; олардың ауысып келіп отыруы метр өлшемін түзеді. Дыбыстардың бір ырғаққа құрылуы музыкалық шығармалардың жақын немесе алшақ жаткан бөліктерінде кездесе береді. Осыған орай музыкалық формалардың музыкалық фразаларын, сөйлемдерін, кезеңдерін және одан да ірі бөлімдерін кұру заңдылықтары туады. Әрбір музыкалық жанрларға және ұлт музыкасына тән ырғақтық формалар мен қайырмалар болады. Кейбір музыкалық жанрларының өзіндік ырғақ ерекшелігі болады. Мысалы, мазурка, полька, лезгинка, т.б. Сондай-ақ, ырғақтың көркемдік құрал ретінде музыкалық образдарды айқындаудағы маңызы бар. Ырғақтың архитектурада, әсіресе архитектура ансамбльдер салу ісінде үйлесім тауып, жалпы көрінісінің үнасымды болуына ырғақ елеулі әсер етеді. Ырғақ сән және қолданбалы өнерде, әсіресе ою-өрнекте кеңінен қолданылады. ==Дереккөздер== Санат:Ырғақ 
'''Сердейра (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сережу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сидаделье (Пиньел)''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 1,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Амару. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Когула''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Колмеал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 1,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Коришкада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кортисада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 27 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кортисо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ырғыз''' Торғай алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысының Әйтеке би, Ырғыз аудандары жеріндегі өзен. Ұзындығы 593 км, су жиналатын алабы 31600 км2. Ақтөбе облысының шығысында орналасқан ол Қостанай, Қарағанды облысымен шекаралас. == Бастауы == Мұғалжар тауының шығыс беткейіндегі бұлақтардан басталып, Торғай өзеніне қосылып, Шалқартеңіз көліне құяды. == Гидрологиясы == 136 кішігірім саласы бар. Басты салалары: Бақсайыс, Үймола, Қарабұтақ, Шетырғыз. Аңғары жоғарғы ағысында 0,4 0,6 км-ден сағасына қарай 1,5 км-ге кеңейіп, Торғай өзенінің анғарымен тұтасып кетеді. Жайылымы 200 м-ден км-ге дейін өзгереді, сағасына жақын айкын байқалмайды. Арнасы жоғарғы ағысында 20 50 м-ден, ортаңғы ағысында 120-160 м-ге дейін жетеді. Ағынының 90%-ы көктемгі су тасу кезінде қалыптасады, жазда төменгі ағысында қарасуларға бөлініп қалады. Суының минералдылығы тасу кезінде 50-100 мг/л-ден сабалық кезеңде 2000 3000 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су ағымы Шеңбертал ауылы тұсында 6,70 м3/с. Өзен бойынан жалпы сыйымдылығы1,32 млн. м3 болатын тоған салынған. == Дереккөздер == Санат:Торғай су алабы Санат:Әйтеке би ауданы өзендері Санат:Ырғыз ауданы өзендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Коруше () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Коружейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Куштояш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Котимуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 16 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Дорнелаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Эйраду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Великий. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Эшкальян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 78,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Эшкаригу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,66 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ырғыз ауданы''' Ақтөбе облысының шығысындағы әкімшілік бөлік. == Географиялық орны == Аудан батысында Шалқар, солтүстігінде Әйтеке би, шығысында Қостанай облысының Жангелді ауданы, Қарағанды облысының Ұлытау ауданы, оңтүстігінде Қызылорда облысының Арал ауданымен шектеседі. Орталығы Ырғыз ауылы. 1928 жылы құрылған. Жер аумағы 41,5 мың км². == Халқы == Тұрғындар саны 14999 адам (2019). Ұлттық құрамы қазақтар (99,72%), орыстар (0,17%), басқалары (0,11%). == Әкімшілік бөлінісі == Аудан жеріндегі 18 елді мекен ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ/қала Халқы (2009) Елді мекендері Аманкөл ауылдық округі 1992 Құтикөл, Жарма, Аманкөл ауылдары Жайсаңбай ауылдық округі 535 Жайсаңбай ауылы Құмтоғай ауылдық округі 1105 Құмтоғай, Қарасай, Қарақұдық ауылдары Қызылжар ауылдық округі 2252 Құрылыс, Жаныс би, Шеңбертал ауылдары Нұра ауылдық округі 1210 Нұра, Белшер, Дүкен, Мамыр ауылдары Тәуіп ауылдық округі 782 Құйылыс ауылы Ырғыз ауылдық округі 6430 Ырғыз, Ақши, Қалыбай ауылдары == Ірі елді мекендері == Атауы Статусы Халқы (2009) '''Ырғыз''' ауыл 5410 '''Құрылыс''' ауыл 1024 '''Құтикөл''' ауыл 902 '''Құйылыс''' ауыл 782 Аманкөл ауыл 706 '''Нұра''' ауыл 681 Шеңбертал ауыл 621 Жаныс би ауыл 607 '''Құмтоғай''' ауыл 595 Ақши ауыл 578 '''Жайсаңбай''' ауыл 535 == Климаты == Аудан климаты тым континенттік, қыста Сібір антициклоны ықпалын тигізсе, жазда шөл даланың құрғақ субтропикалық ауасы кедергісіз жетеді. Орташа жылдық температура 5,3 °C. Жылдың ең ыстық айы шілдеде ауаның орташа температурасы 25 °C. Тіркелген ең жоғарғы температура 44 °C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері- 102-183 мм. Қаңтар-ақпан айларының орташа температурасы -12-17 °C. ең төменгі температура -39-42 °C аяз. == Жер бедері== Ырғыз ауданының аумағы солтүстіктен оңтүстікте қарай еңіс келеді. Аудан жері жер бедерінің сипатына қарай тұрғыдан ауданға бөлінеді. Оның біріншісі, Мұғалжар тауының сілемдері, теңіз деңгейінен 200-250 биіктікте жатқан бұл жайпақ үстірт Ырғыз өзенінің оң жақ сағаларымен енсіз, терең алқаптарға тарамдалып, Сарыбастөбе (теңіз деңгейінен биіктігі 205 м), Мәні әулие (211,8 м), Темірастау (241,3 м), Сарысай (275,4 м), Бөкенбай шоқысы (240,3 м), Суық бет (240,5 м), Қабанқұлақ (213,1 м) биіктері бір-бірімен жалғасып Айырқызыл құмына тіреледі. Аталған сілемдер аудан аумағында 150 шақырымға созылып жатыр. Іргесінде 4–5 шақырым жерде ағып жатқан Ырғыз өзенінің теңіз деңгейінен биіктігі 130,7 метр болса, Мәні әулие жотасының биіктігі 211,8 м. Ырғыз өзенінің сол жағын жағалай орналасқан Төлебай (246,2 метр), Бесмола (225,2 метр), Бесоба (232,2 метр), Қызылқабақ (214,8 метр) биіктіктері мен жоғарыдағы аталған Ырғыз өзенінің оң жақ жағалауындағы үстірттерінің арасы бағзы заманда Ырғыз өзенінің арнасы 4-5 шақырымға жайылып ағып Шалқар теңізіне құйғанын аңғартып-ақ тұр. Екінші морфологиялық аудан Торғай-Арал маңының төрткүл жазықтығы (Торғай үстірті) ауданның шығыс бөлігін алып жатыр. Ол солтүстіктегі Нұра биіктігінен (теңіз деңгейінен 200 м) басталып, Торғай-Ырғыз өзендері аяғында және Шалқар теңіз еңісіне (небәрі 50-70 метр) дейін созылады. Үстірттің бедерінде ондаған метр биіктігі бар тік жар, кейбір жерлері су арналары мен тілімдеген төрткүл биіктер болып келеді. Қараатозған (151,5 м), Нұра (166,4 м), Құланақ (160,2 м), Ақназар (160,1 м) Айырбидайық (140,7 м), Шалқар (184 м), Ақжар (183,4 м), Жанайшоқы (190,6 м), Сұңқарқия (191,5 м), Қосбүйрек (158,8 м), Жаманай (209,5 м), Мыңсай (180,2 м), Атанбас (193,3 м) шоқылары бір-бірімен тізбектеліп, 250 шақырымға созылып жайғасқан. Үстірттің бетінде, әсіресе, Торғай, Ырғыз, Өлкейек өзендерінің аяқтарында және Арал маңының терістігінде бос сулы көп ойпаттар, сортаңдар мен тақырлар көп. Жазықтың оңтүстік бөлігі Арал маңы ойпатындағы биіктіктер 80-150 метр аралығында құбылады. Мұндағы алқаптарды көлемді құмдар алып жатыр. Солардың ішіндегі ең ірілері Айырқызыл, Нарқызыл, Жаманқұм, Тәуіп болып Аралдың Қарақұмымен жалғасады. Теңдесі жоқ табиғаттың ғажайып құбылысы Жаманшың метеорит кратері осы Ырғыз жерінің еншісінде. Ғалымдардың болжамы бойынша мұнан 700 мың жыл бұрын осы Жаманшыңға алып метеорит түскен. Сол он мыңдаған мегатонна бомбаның қуатындай жарылыстан тереңдігі 700 м, диаметрі 5,5 шақырымға созылатын шұңқыр пайда болған. Жарылыс төңірегіндегі қысым жүздеген килобарға, температура бірнеше мың градусқа жеткен. Осының нәтижесінде импактит, тектит (иргизит) жыныстары пайда болған. Мұнан миллиондаған жылдар бұрынғы Ырғыз даласында алып денелі хайуанаттар өмір сүрген. Осы ғажайыпқа қызыққан орыс геологтары К.К.Матвеев пен П.М.Василевский 1912-1916 жылдары Ырғыз аймағына зерттеулер жүргізіпті. К.К.Матвеев 1912 жылы осы өңірдің Шалқар теңіз (Құрдым) аймағындағы өзеннің жер қабатынан индрикотерий (сүт қоректілердің дүние жүзінде ішінара кездесетін алыбы) сүйегін тапқан. Ғылымдағы осы ғаламат оқиға туралы сол кездегі барлығы дерлік жазыпты. Өйткені, биіктігі бес метрдей, ұзындығы сегіз метрдей, бұл алып хайуанның әлемде теңдесі жоқ болатын. 1922 жылы 1-12 маусым аралығында Петроградта өткен бірінші Бүкілроссиялық геологиялық сезінде профессор А.А.Борисяк Ырғыздан табылған осы индрокотерий фаунасын жиналғандарға мақтанышпен көрсетіпті. Осындай бір алып хайуанаттың бірі 1979 жылы Ақши аулынан табылып, Ырғыз мұражайына тапсырылған мамонттың жілігі. == Су жүйесі == Бұл өлкені батысынан Ырғыз өзені, Торғай өзені орап өтеді. Ырғыз өзені басын Мұғалжар тауының жотасы Өтеш үстіртінен алып 440 шақырым ақса, Торғай өзені басын Ұлытаудан алып 150 шақырым құлайды да, одан кілт бұрылып, шығысқа ағады. Осы екі өзен екі жүз километрден Ырғыз жерін басып өтіп, Тәуіп даласында тоғысып, әрі қарай бір арнамен Ырғыз–Торғай болып жұптаса Шалқар теңізіне (ел аузында Құрдым деп аталады) сарқылады. 136 үлкенді–кішілі салалар көктемде бар суын Ырғызға құйып, 31 мың шаршы шақырым алқапты суландырады. Бұл өлкеде Ырғыз, Торғай өзендерінен басқа: Өлкейек, Телқара, Қарақай, Ащысай, Сарыөзек, Шоңқай, Талдысай аталатын ұзынды–қысқалы өзендер мен отыздан астам аумақты көлдер бар. Бұлардың ішінде ұзын ағатындары: Өлкейек, Қарақай, Телқара. Өлкейек Жантай, Толыбай өзендерінің қосылған сағасынан басталып, Нұра бойындағы Қызылкөлге құятын арасы 349 шақырымға созылатын, су шығатын алқабы 3600 шаршы шақырым құрайтын сулы өзен. Қарғын кезінде аңғары кей тұста шақырымнан 3,5 шақырымға жетеді. Көктемгі қар суының тасқынынан кейін суы үзілген арналар қара суларға айналады. Қарақай Басқұдық жерінен басталып, Күшіккөлге құятын ұзындығы 146 шақырымға созылатын өзен. Көктемгі тасқында суын 3150 шаршы шақырым алқапқа жаяды. Құрғақшылық жылдары арнасы үзіліп, көп тұстары құрғап қалады. Алқабынан мол түсімді мал азығы дайындалады. Телқара ағысы 100 шақырымға созылатын, Ырғыз жерінен басталып, Торғай өзеніне құятын, 1400 шаршы шақырым су шығатын алқабы бар өзен. Кең жайылымы алуан түрлі шөп өсетін шабындық. Ырғыз ауданының көлдері ішінде Байтақ, Қызылкөл, Бақшақкөл, Малайдар, Қармақкөл, Айыркөл, Алакөл, Жаркөл, Аманкөл, Жалаңаш көлдерін атап өтіге болады. Байтақкөлдің көлемі 47 шаршы шақырым, тереңдігі метр. Көктемде Торғай өзенінен сабасын толтыратын көл. Бөгенкөл теңіз деңгейінен 52 метр биіктікте жатқан ағынды көл. Көктемде 12,5 шаршы шақырымға шалқып, төңірегіндегі ұсақ көлдермен тұтасады. Ырғыз елінің Байтақкөлден кейінгі мақтанышы Қызылкөл. Бұл ұзындығы 11 шақырым, ені 6,2 шақырым, жалпы ауданы 14,6 шаршы шақырым ағынсыз, тұйық көл. Жағалауын белдеулеп шоқ-шоқ қамыс өседі. Ырғыз су бассейніне 87 мың шаршы шақырым су қоры оның біразы көктемде Шалқар теңізіне (Құрдымға) сіңеді. Құрдым табиғаттың артық су жинайтын алапат қоймасы тәрізді. Өйткені, ұзындығы 22,6 шақырым, ені 10,9 шақырым, тереңдігі 1,6 м, жалпы көлемі 30 шаршы шақырым құрайтын тұйық көлдің сабасы көктем мезгілінде де ешқашан суға толған емес. == Өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Түр-тұқымына қарағанда ауданда өсімдіктің әр түрлісі бар. Шөп бітіктігі негізінен екі түрмен сипатталады: далалықта дақылдық, қуаң далада жусанды өсімдіктер. Ауданда кездесетін түрі негізінен жусанды өсімдіктер. Олардың кейбіреулері мыналар: бидайық, қамыс құрақ, қоға, шағыр, көкпек, барқын, боздық, көде (еркек), алабота, қына, жантақ, түйе жапырақ, адыраспан, киік оты, жалбыз, қурай, есекмия, өлеңшөп, саңырауқұлақ, бүлдірген, жусан, шілік, қызғалдақ, жабайы тал, шеңгел, жыңғыл, тобылғы, изен. Географиялық орналасуы мен жағдайының әртүрлілігінен аудан жерінде аң-құстың түрлері де сан алуан. Өңірде сүт қоректілердің 42, құстардың 250 және балықтың 11 түрі кездеседі. Ауданда кездесетін жануарлар: жабайы шошқа, ақбөкен, бұлан, елік, шибөрі, қасқыр, шағыл мысығы, қамыс мысығы, қарсақ, түлкі, борсық, ақкіс, сасық күзен, су егеуқұйрығы, ондатр, саршұнақ, құмқоян, орқоян, аққоян, аламан. Бұлардың ішінде шағыл мысығы мен қызыл қасқыр ҚР «Қызыл кітабына» енгізіліп, қорғауға алынған. Жабайы шошқа қамыс-құрақты қопалары бар ірі су арналарын, тоғайларды мекендейді. Тұяқтылар ішіндегі ең көп тарағаны киік. Ырғыз жерінде олар жаз айларында кездеседі, қысты үстірт жазығында, Байғанин және Шалқар аудандары өңірінде өткізеді. Қыс қатаң болса, одан әрі оңтүстікке көшеді. Өңірде құстың түрі көптеп кездеседі. Оның 35 түрі ұя салады, қалғаны жыл құстары. Құс түрлерінің көпшілігі тұрақты және кеңінен таралған. Ырғыз өңірінде мекендейтін кейбір құстар: сұрқаз, шаңқылдаққаз, от үйрек, даурықпа шүрегей, қызылтұмсық сүңгуір, барылдауық үйрек, сарыайдар үйрек, бізқұйрық үйрек, жалпақтұмсық үйрек, сұр үйрек, ысылдақ шүрегей, үлкен суқұзғын, үлкен әупілдек, қызылбас сүңгуір, алакөз сүңгуір, айдарлы сүңгуір, қасқалдақ, шіл, бөдене, көкқұтан, тауқұдірет, жылқышы, қызғыш, үлкен шалшықшы, қараторғай, айдарлы үйрек, секпілтас бейнарық, дала шілі, көк кептер, күжіркей, шаушалшық, қасқа шалшықшы, үлкен шырғалақ, кіші шырғалақ, қарақаз, көкшіл көгершін, атшакөкек. Құстардың 32 түрі сирек және жойылуға қалған санатқа жатқызылып, ҚР «Қызыл кітабына» енгізілген. Олар: қызғылт бірқазан, бұйра бірқазан, кіші аққұтан, жалбағай, қарабай, қара дегелек немесе ләйлек, қоқиқаз, бидайық, реликті шағала, қара бауыр бұлдырық, балшықшы тұйғын, тұрымтай, үкі, бақалтақ қыран, сұңқылдақ аққу, кіші аққу, мәрмір шүрегей, қара тұрпан, ақбас үйрек, дуадақ, безгелдек, жорға дуадақ, аққұйрық тарғақ, тарғақ, орақ тұмсық, кіші шалшықшы, дала қыраны, қарақұс, ителгі, көкқұс. Аудан аймағында Ырғыз-Торғай мемлекеттік табиғи резерваты орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы 
'''Файа (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 29 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фамаликан (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 755 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фейтал''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Святай Маргарита. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фиайнш (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фольядоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ырғыз Уезі'''– бөлініс. Қазақ даласын басқару үшін Ресей өкіметі шығарған уақытша Ережелерге сәйкес 1868 ж. Торғай облысының құрамында Солт-нде Қостанай, солт.-батысында Ақтөбе уездерімен, оңт-нде Сырдария облысымен (1867), Арал т-мен шектесті. Қазақ жерін пайдалану жөніндегі 19 ғ-дың соңындағы мәліметтерге қарағанда Ы. у-нің солт-ндегі халықтың 45%-ы, оңт-нде 1,5%-ы егін ш-мен айналысқан. Әкімш. жағынан Ы. у. 14 болысқа бөлінді. 19 ғ-дың бас кезінде уезд халқының жалпы саны 105446 адамды құрады. Олар негізінен Кіші жүздің шөмекей, төртқара, шекті, тілеу, қаракесек, т.б. рулардың өкілдері болды. Тұрғындарының басым бөлігі бастапқыда уездің оңт-ндегі Кіші Борсық, Үлкен Борсық, Қарақұм аймағын, Арал т-нің жағалауын мекендесе, кейіннен біртіндеп солт-ке жылжып, егіншілікпен кеңінен шұғылдана бастады. 1928 ж. кеңес өкіметі жүргізген жаңа әкімш.-аумақтық реформаларға байланысты Ы. у. жойылды thumb ==Пайдаланылған cілтемелер== Санат:Уезд 
'''Фонте-Лонга (Меда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Форкальюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Форниньюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 838 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фрешеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фрейнеда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фрейшедаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 066 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фрейшу (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
либерализация азаматтық, саяси, экономикалық бостандық принциптерін насихаттауға негізделген көзқарас. 17 18 ғ-ларда Еуропа елдерінде Ы. принциптерін, яғни әлеум., саяси, экон. бостандық қағидаларын уағыздаған “либерализм” атты ағым болғандығы белгілі. Ы. негіздері Дж. Локк, А.Смит, Ш.Монтескье, т.б. ғалымдардың абсолютизм және феодалдық регламентацияға қарсы айқындалды. Кейіннен Ы. идеялары АҚШ-тың Конституциясы мен Францияның адам және азамат құқығы туралы Декларациясында көрініс тапты. 19 20 ғ-ларда Ы-дың азаматтық қоғамға, жеке тұлғаның құқығы мен бостандығына, демократ. саяси ин-ттарға, жеке кәсіпкерлік пен саудаға байланысты негізгі қағидалары қалыптасты. Қазіргі Ы. еркін нарықтық қатынастың тетіктерін дамытып, жетілдіру арқылы тиімді экон. қатынастарға мүмкіндік туғызуға, әлеум. және экон. үрдістерді реттеуге бағытталған. Сонымен қатар ол мемлекеттің нарықтық қатынастарды реттеуге араласып отыруында қарастырады. Кейінгі уақытта Ы., консерватизм, идеялардың өзара жақындай түсуі байқалады. ==Пайдаланылған cілтемелер== Санат:Экономика 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фуиньяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Фойуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Гагуш (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 16 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 27 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Жушта. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Гонсалу (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Говейяш (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Градиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мамырдың 30''' Григориан күнтізбесінде жылдың 150-ші күні (кібісе жылдарда 151-ші). Жылдың аяғына 215 күн қалады. == Мерекелер == Еске алу күні. ,Көктемгі демалыс. Тәуелсіздік күні. Рату Сир Лала Сукуна күні. == Оқиғалар == 1431 Руанда Жанна д’Арк өртелді. 1871 Париж коммунасы құлады. 1917 алғашқы сәтті дирижабль «Гудиер» фирмасының В-1 АҚШ әскери-теңіз күштерінің дирижаблі өзінің алғашқы сапарын Чикагодан (Иллинойс штаты) Акроннан (Огайо штаты) алыс емес Уингфутқа жасады. 1977 АҚШ пен Куба дипломаттық өкілдерімен алмасу келісімін жасады (1 қыркүйектен бері). == Туғандар == 1265 Данте Алигьери, италиялық ақын (1321 жылы қ.б.). 1898 жыл Яльмар Гулльберг, швед ақыны, жазушы, драматург, аудармашы және XX ғасырдағы швед әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі. 1980 Стивен Джеррард, ағылшын футболисты, «Ливерпуль» клубы және Англия футбол құрамасының капитаны. == Қайтыс болғандар == 1431 Жанна д’Арк, Франция ұлттық қаһарманы және католиктік әулие өртелді. (1412 жылы туған). 2008 Борис Анфиянович Шахлин, КСРО гимнастшысы, КСРО еңбегі сіңген спорт мастері (1955). Олимпиа ойындарының жеті дүркін чемпионы (1956. == Дереккөздер == Санат:30 мамыр 
'''Қалихан Ысқақұлы Ысқақ''' (14 наурыз, 1935 жылы Катонқарағай ауданы, Топқайың 13 тамыз, 2014 жылы Алматы) қазақ прозасының қара нары атанған жазушы, сыншы, драматург, аудармашы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының және Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері. Аягөз ауданының және Қатонқарағай ауданының Құрметті азаматы. ==Жалпы мәліммет== Қалихан Ысқақұлы 14 наурыз, 1935 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Топқайың ауылында туған. Жеті жылдық мектепті осы ауылда, орта мектепті Үлкен Нарын ауданының Жұлдыз ауылында бітірген. 1952 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің (бұрынғы С.М.Киров атындағы Мемлекеттік «Филология» факултетінің журналистика бөліміне түсіп, 1957 жылы аяқтап шығады. ==Еңбек жолы== *1967 1972 жылдары Мәскеудегі екі жылдық ценаристер мен режиссердің жоғарғы курсын бітірген соң Ш.Айманов атындағы Қазақфильм киностудиясында аға реактор қызыметін атқарды. *1972 1995 жылдары Қазақстан Жазушылар одағыда драматургия секциясын басқарды; *1998 жылдан Қақатың М.Әуезов атындағы мемлекеттік академиялық драма театрының әдебиет бөлімін басқарды; «Жұлдыз» журналының проза бөлімін де басқарды. *«Лениншіл жас», «Қазақ әдебиеті», «Халық конгресі» газеттерінде, «Мәдениет және тұрмыс», «Парасат» журналдарында он бес жыл қызмет істеді. *Қалихан Ысқақұлы проза жанрында жазушының коптеген әңгіме, повестер жинақтары, жеке романдары жарық корді: “Қоңыр күз еді” атты алғашқы повесі 1963 ж. жарық көрген. Кейін “Дос хикаясы” (1963), “Менің ағаларым” (1965) повестер мен әңгімелер жинақтары, “Тұйық” (1975), “Қара орман” (1980), “Ақсу жер жаннаты” (1989) романдары басылды. Пьесалары республика театрының сахнасында қойылды. "Сарша тамыз" (1968), "Ұшы қиырсыз жол" (1969), "Қараша қаздар қайтқанда" (1985). «Березовая роща», «Кедры высокие», «Жарық дүние», «Ақсу Жер жаннаты», таңдамалы шығармаларының бес томдығы. Жазушының жекелеген повесть, әңгімелер жинақтары, романдары орыс тіліне аударылып, «Советский писатель», «Художественная литература» баспаларында басылып шықты. Кейбір таңдамалы шығармалары тәжік, өзбек, қырғыз, татар, башқорт, украйн, шешен, болғар, чех, словен тілдерінде аударылды. *драматургия жанрында да жиырмадан астам еңбек берді. Солардың барлығы да Республикалық облыстық театрлардың сахнасына шықты. Басты бастылары «Апа Апатай», «Жәке Жәкетай», «Сайқының тұқымдары», «Қараша қаздар қайтқанда», «Таңғы жаңғырық», «Ерліктің екі сағаты», «Приказ остается силе», «Двое степи», «Революция сарбазы», «Кемпір іздеп жүр едік», «Мазар», «Мен әлі көрсетемін», «Опора подпоркой», «Көктемнің салқын кезі еді», «Құрымбай, Желдібай Жандыбаев, Айранбайдың Мұхышы», «Жер қимақ», «Есеней Ұлпан», «Қазақтар», «Алатау сынды алыбым». Автор «Есеней –Ұлпан» пьесасы үшін Ғ. Мүсірепов атындағы, «Алатау сынды алыбым» пьесасы үшін Жамбыл атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың лауреаты атанды. саласында да біраз туындылар берді.Оның сценариі бойынша жасалған толық метражды көркем фильмдер: «Сарша тамыз», «Ұшы қиырсыз жол», «Күзет бастығы», «Қараша қаздар қайтқанда» бүкілодақтық экранға шықты. *аудармашы ретінде де көпке танымал. Орыс әдебиетінің классиктері Л. Толстойдың, И. Тургеневтің, А. Чеховтің, А. Куприннің, И.Буниннің әңгіме, повестері қазақ тілінде Қ. Ысқақтың аудармасында жарық көрген. *Әдеби сын, театр сыны, эссе жанрында, публицистика, саяси әлеуметтік тақырыпта да Қ.Ысқақаов жүзден астам мақала очерктер жариялады. ==Жеке қасиеттері== Әскери атағы отставкадағы аға лейтенант. Хоббиі бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті проза, драма, ==Отбасы== Үйленген. Жұбайы Ысқақова Дәметкен Акбарқызы, зейнеткер. Қызы Ысқақова Самал Қалиханқызы (1960 жылы туған); ұлдары Абылай (1968 жылы туған), Әлихан (1970 жылы туған). ==Марапаттары== Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Құрмет» Грамотасымен марапатталған. 1992 жылы «Ақсу Жер жаннаты» романы үшін егеменді тәуелсіз Қазақстанның алғашқы Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды. 1994 жылы Аягөз ауданының Құрметті азаматы (атағы); 1994 жылы Қатонқарағай ауданының Құрметті азаматы (атағы); 2000 жылы президент жарлығымен «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағының иегері. 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» мемлекеттік медалі; 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі; 2007 жылы «Парасат ордені»нің иегері. «Алатау сынды алыбым» пьесасы үшін Жамбыл атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың лауреаты атанды. Халықаралық Ғабит Мүсірепов атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты; 2011 жылы «Қазақстан тәуелсізідігне 20 жыл» медалі; С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің құрметті профессоры (атағы); == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан драматургтері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Алаш әдеби сыйлығының иегерлері 
'''Гранжа (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Гильейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Орта () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Инфиаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Жункайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Жунса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Лажеоза (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 783 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ысқы''', қияқ ысқылы-ішекті музыка аспаптарын тарту үшін қолданылатын жылқының құйрық қылы керілген ағаш таяқша. Ы-ның алғашқы аталуы 10 ғ-дағы жазба деректерде кездеседі. Осы жазбаларға қарағанда Ы. ең әуелі мұсылман елдері мен Византияда пайда болып, кейінірек еуропа елдеріне тараған. Ы-ның озық үлгілерін 18 ғ-да француз шеберлері Ф.Турт, Ж.Б. Вильом, сондай-ақ италиялық муз. аспаптар жасау шеберлері А.Корелли, В.Крамер, Д.Тартини мен Д.Б. Виотти, орыстың скрипка жасаушысы Н.Киттель, т.б. дүниеге әкелді. Ы-ның қылдарын қатты керіп, не болмаса босатып тұратын арнаулы бұрамалы мех. тетігі болады. Қазіргі кезде Ы-ның Турт жасап жетілдірілген түрі (қыл-ды тарту, босату тетігі бар) қолданылады. Оның ұзындығы 74 75 см-ге жетеді. Ы. қылының тұтқырлығын арттыру (дыбыс жақсы шығу үшін) мақсатымен оған шайыр жағылады. Қазақтың қылқобызы Ы-ның көне түрі қияқпен (садаққа ұқсас) тартылған ==Дереккөздер== 
'''Лажеш (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ламегал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 360 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ламейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Леомил (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Линьяриш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Евфимия Всехвальная. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ломба (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Лонгройва''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Лорига''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 367 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,51 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Масейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Жұмағали Ысмағұлов''' (17 сәуір 1928 жылы туған, Қостанай облысы Сарыкөл ауданы Соналы ауылы) аудармашы, сыншы-әдебиетші ғалым, филология ғылымдарының докторы (1994), профессор (1998). == Өмірбаяны == Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан. Қазақ мемлекеттік университеті (қазіргі ҚазҰУ) филология факультетінің журналистика бөлімін (1951), КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын бітірген (1961). Ысмағұлов еңбек жолын әріп терушіліктен бастады. 1943 54 бірқатар баспасөз органдарында қызмет атқарды. Қазақстан Компартиясы ОК-де нұсқаушы (1954 58), “Қазақ әдебиеті” газетінде бас редактор (1961 63), Алматы облыстық “Жетісу” газетінде бөлім меңгерушісі (1963 64), Шығыс Қазақстан облыстық “Коммунизм туы” газетінде жауапты редактордың орынбасары (1965 69) Қазақстан Компартиясы ОК жанындағы Партия тарихы ин-тында классиктерінің шығармаларын аудару секторының меңгерушісі (1969 73) болып қызмет етті. 1973 жылдан Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесі жанындағы Ақпарат агенттігінде (ҚазТАГ) директордың орынбасары болып тағайындалып, 1982 87 жылдары директоры болды. 1985 жылы он бірінші сайланған Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. == Шығармашылығы == Ол бұқаралық ақпарат құралдарында істей жүріп, ұзақ жылдар бойы әдеби-сын саласында жемісті еңбек етті. Мерзімді баспасөз бетінде Б.Майлин, М.Әуезов, С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, Ғ.Мұстафин, Т.Ахтанов, С.Мәуленов, Ғ.Қайырбеков, т.б. ақын-жазушылар шығарм. жайында жазған әдеби-сын толғаулары мен публицист. эссе, очерктері “Маржан мен махаббат” (1965) “Адам мерейі” (1969) атты жинақтарда топтастырылған. Ы. шығарм. еңбектерінде саяси, ғыл. және көркем әдебиет аудармалары едәуір орын алады. Ол тәржімалаған О.Бальзактың “Үзілген үміттер”, “Жергілікті дәрігер”, А.Стендальдың “Қызыл мен қара”, В.Вересаевтың “Тығырықта”, Пауло Коэльоның “Заїир”, Ю.Бондаревтың “Жағалау” және “Таңдау”, В.Анчишкиннің “Арктика аңызы” романдары, В.Дальдің “Бөкей мен Мәулене”, Э.Казакевичтің “Көк дәптер” повестері жоғары бағаға ие болды. 1987 жылдан бері бірыңғай ғыл. жұмыспен айналысып келеді. М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында қызмет істей жүріп, ол А.Байтұрсынов пен М.Дулатовтың халқымызға қайта оралған шығарм. мұраларын зерттеумен алғашқылардың бірі болып айналысты. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін ұлы Абай шығарм-н жаңа тұрғыдан пайымдап зерттеу жұмысымен шұғылданып, 1994 жылы “Абай: ақындық тағылымы” атты монографиясын жариялады. == Марапаттары == 1996 жылы Абайдың шығарм. мұрасын бастыру және зерттеу жөніндегі жұмыстары үшін ҚР Мемл. сыйл-на ие болды. “Халықтар достығы” “Құрмет белгісі” ордендерімен, бірқатар медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:17 сәуірде туғандар Санат:1928 жылы туғандар Санат:Сарыкөл ауданында туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері 
'''Малката (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Варнава. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Маниготу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Марьялва''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мармелейру (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 516 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Матанса (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Масаиньяш (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Іле ауданы''' Алматы облысының оңтүстігінде орналасқан бөлігі. 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы Өтеген батыр кенті. == Жер бедері == Аудан жерін Іле ойысының батысындағы көтеріңкі келген Қараой үстірті мен Іле Алатауының тауалды жазығы алып жатыр. төбелі-жонды Сарықұм және Қаскелең өзендерінің сол жағалауын бойлай Мойынқұм құмы орналасқан. Жер қойнауынан құрылысқа қажет Николаев қиыршық тас пен құм кен орны және Покровка жер асты (ыстық) су көзі барланған. == Климаты, су жүйесі == Климаты тым континенттік, қысы біршама жұмсақ, жазы ыстық, қуаң. Қаңтар айындағы ауаның жылдық орташа температурасы –9 13°С, шілденікі 22 26°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 350 мм. Аудан жерінен Іле, Қаскелең, Бесағаш, Күрті, Үлкен және Кіші Алматы өзендері ағып өтеді. Ең ірі көлі Сорбұлақ. Одан басқа жалпы ұзындығы 53,8 км және жалпы ауданы 18,0 мың га жерді суаратын және суландыратын Байқан, Николаев, Жаңаарнасу, Қызылту, Оң жағалық Күрті каналы, Сорбұлақ су жүйелері мен жалпы сыйымдығы 36,2 млн. м3 болатын “Приютское”, “Ащыбұлақ”, “Алматы”, К-1, К-2, К-3 атты тоғандар мен әуіттер, Қапшағай бөгені орналасқан. == Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Ауданның солтүстік өңірінде құмды, құмды-сұр топырақ, үстіртті жерінің топырағы шамалы карбонатты сұр, сортаңды-сұр топырақ, тауалды жазығында бозғылт сұр, сортаңды қоңыр топырақ, Іле аңғары және өзен бойларында шалғынды сұр, бозғылт сұр топырақ қалыптасқан. Солтүстік өңірдің құмды төбелері мен үстіртті жерлерінде эфемерлі-боз жусанды, еркекшөпті-боз жусанды, Күрті өзені мен Қапшағай бөгені аралығында теріскен, еркекшөп, Күртінің орта ағысының оң жағалауында бұта аралас селеулі-жусанды дала қалыптасқан. Ауданның оңтүстік, шөлейт даланың эфемерлі-боз жусанды өсімдіктері өседі. Өзен-көл жағалауының шалғынды сұр топырағында сарсазан, қарақаңбақ, қамыс, құрақ өскен. Ауданның орталық бөлігінде жусан, жүзгін, ши аралас өсімдіктер қалыптасқан. Аңдардар қасқыр, түлкі, қарсақ, ақбөкен, қоян, қырғауыл, жабайы шошқа, сарышұнақ, аламан тышқаны, ондатра, т.б. кездеседі. == Халқы == Тұрғындар саны 209181 (2019). ұлттық құрамы қазақтар (71,29%), орыстар (14,71%), украиндар (0,46%), немістер (0,72%), әзірбайжандар (1,29%), корейлер (0,69%), күрдтер (1,82%), татарлар (0,55%), түріктер (1,27%), ұйғырлар (1,46%), басқалары (1,73%). == Ауылдық округтері == Аудандағы 30 елді мекен кенттік әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ Халқы (2009) Елді мекендері Ащыбұлақ ауылдық округі 20090 Мұхаметжан Түймебаев, Жәпек батыр, Көкқайнар, Төле би ауылдары Байсерке ауылдық округі 25141 Байсерке, Әли, Жаңадәуір, Жаңаталап, Көктерек, Қоянқұс, Ынтымақ ауылдары Боралдай кенттік әкімдігі 28142 Боралдай кенті Жетіген ауылдық округі 17686 Жетіген, Жаңаарна, Еңбек, Құйған ауылдары Казцик ауылдық округі 9530 Казцик, Комсомол ауылдары Күрті ауылдық округі 5892 Ақши, Күрті ауылдары Қараой ауылдық округі 10084 Қараой, Нұрғиса Тілендиев, Қосөзен ауылдары Междуреченск ауылдық округі 9990 Междуреченское, Екпінді, Жауғашты ауылдары Чапаев ауылдық округі 7307 Чапаев ауылы Энергетический ауылдық округі 26986 Өтеген батыр, Қарасу, Покровка ауылдары == Шаруашылығы == Ауданда 1997 жылға дейін етті-сүтті мал, биязы жүнді қой, жылқы, шошқа, құс, астық, қант қызылшасы, көкөніс, бақша, жүзім-жеміс, балық аулауға маманданған ұжымшар, кеңшар, мал бордақылау бірлестігі, құс фабрикасы, құс зауыты болды. 1997 жылдан олардың барлығы АҚ-ға, ЖШС-ке, 1,2 мыңға жуық шаруа қожалықтарына біріктірілді. Ауданда 17 ірі өнеркәсіптік кәсіпорын бар, олар: темір-бетон өндіретін АҚ (Первомайский кентінде), қағаз-картон өнімдерін жасайтын “Іле қағаз-картон комбинаты” АҚ (Боралдай кентінде), “Алкан Пекинджиг Қазақстан” ЖШС-і (Өтеген батыр кенті), “Алматы қанты” АҚ, сүт өнімдерін өндіретін “Райымбек Агро” ЖШС-і (Өтеген батыр кенті), темекі өнімдерін өндіретін “Филипп Моррис” пен Галлахер Қазақстан” ЖШС-тері (Өтеген батыр кенті), темір-бетон шпалдары, құс еті мен құс шұжығын өндіретін “Бент” АҚ-ы (Первомайский кенті), “Стекольный комбинат САФ” АҚ-ы (Первомайский кенті) және жүзім шарабын өндіретін “Ақжол” ЖШС-і (Түймебаев а.), сонымен бірге Өтеген батыр кентінде ЖЭО-3 (бұр. Алматы ГРЭС-і) орналасқан. Ауданда 2006 ж. басында 38,7 мың ірі қара, 102,0 мың қой, 3,9 мың жылқы, 0,86 мың түйе, 32,3 мың шошқа, 1,65 млн. құс болды. А. ш-на жарамды жердің жалпы аум. 592,0 мың га, оның ішінде: жыртылатын жер 76,4 мың га, жайылымы 511,8 мың га, шабындығы 1,0 мың га. == Инфрақұрылымы == Ауданда жалпы білім беретін 40 мектеп, колледж, 13 кітапхана, мәдениет үйі бар. Емдеу-сауықтыру мекемелерінен 14 аурухана мен емхана, 28 пункт тұрғындарға қызмет көрсетеді. Аудан аумағымен Алматы Астана, Алматы Өскемен автомобиль және темір жол жолдары өтеді. Аудан өңірінен Өтеген батыр (1699 1773), Т.Бокин (1890 1918), т.б. тарихи тұлғалар шыққан. Аудан аумағында б.з.б. ғасырлардағы бейіттер (Боралдай ауылына таяу), ерте көшпелілер кезеңіндегі “Жалғызқорған” (Көкқайнар ауылы маңында), Первомайский кентінің жанында 1937–38 жылдары жазықсыз қуғын-сүргін құрбандары атылған “Қандысай” сайы, т.б. 26 тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштер бар. “Іле таңы” атты апталық газеті шығып тұрады (1.1.1970 жылдан). == Дереккөздер == Санат:Іле ауданы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мейуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 45 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мелу (Говея)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Исидор. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мешкитела (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мешкитела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Миду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Миньокал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Миузела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мизарела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 33 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 123 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Іле бөріқарақаты''' (Berberіs іlіensіs) бөріқарақаттар тұқымдасына жататын тікенекті бұта. Іле Алатауының шатқалында, Ұзынқара (Кетпен) жотасында, Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік беткейінде, Іле өзенінің жайылма бөлігінде кездеседі. Биіктігі м-ге жетеді. Ескі бұталары сұр қабықты, бір жылдық бұталары қызыл қоңыр қабықты. Тікенектері жай, және 5-6 бөлікті. Жапырақтары қалың, жеміс салатын өркендеріндегі кос жапырағы жұмыртқа пішінді, бүтін жиекті және сопақтау, жеміс салмайтын өркендерінің жиегі Гүлшоғыры көп гүлді шашақ, ұзындығы см. Гүлдері сары түсті, диаметрі 3-4 мм, гүлсағақтарының ұзындығы 5-7 мм. Мамырда гүлдейді, маусымда жеміс салады. Жемісі ақшыл қызыл түсті, жұмыртқа пішінді, ұзындығы 7-8 мм, ені 3-4 мм. Сирек кездеседі, эндемик. Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. ==Дереккөздер== == Тағы қараңыз == *Бөріқарақат Санат:Жетісу Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мойта (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Брас. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мурса () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мушагата () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Мушагата () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Меда (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда (муниципалитет) Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 094 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Іле көкжалбызы''' () ерінгүлділер тұқымдасы, көкжалбыз туысына жататын шөптесін өсімдік. Қазақстанда Іле, Күнгей Алатауының тасты беткейлері мен Түрген өз-нің бастауында кездеседі. Биікт. 20 34 см, тамыры тарамдалған. Сабағы бұтақты, сыртын жай және безді түктер қаптап тұрады. Жапырақтары ұзынша қандауыр тәрізді, иректелген, өркен бойына қарама-қарсы орналасады. Тостағанша жапырақшалары бесеу, бір-бірімен кіріккен, түтікше тәрізді. Күлтесінің де саны бесеу, тұтасып біріккен үстіңгі ерні аталығы мен аналығын сыртынан бүркеп жаңбырдан қорғайды. Гүлдері ұсақ, күлгін көк түсті, қос жынысты, аталығы төртеу, аналығы біреу. Ұсақ гүлдері сабақ ұшына жиналып, күлтебас гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Шілде тамыз айларында гүлдеп, қыркүйекте жеміс салады. Өте сирек кездеседі, Іле Алатауының эндемигі, жылдан жылға таралу аймағы азайып бара жатқандықтан, қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Набайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Наве (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Навеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Нешперейра (Говея)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 861 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 180,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Нуман () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пала (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пальяйш (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
thumb'''Іле Ойысы''' Қазақстанның тауаралық тектоникалық құрылым. Солтүстігінде Жетісу (Жоңғар) Алатауы және Борохоро (Бурақара) оңтүстігінде Іле Алатауы және Кетпен (Ұзынқара) жоталарымен, шығысында Қытай жерінен басталып, батысында Қараой, Итжон үстірттерімен шектеседі. Іле Ойысы өзін қоршаған таулардан терең жарылымдармен шектелген. Ойыстың жалпы ұзындығы 1000 км, республика жеріне батыс бөлігімен кіреді (көпшілік жері Қытайда), Қазақстанда батыстан шығысқа 300 350 км-ге созылып жатыр, ені шығысында 100 120 км, батысында 70 80 км, орта шенінде оң жағалаудан Қату, Қалқан, сол жағалаудан келіп, ойысты жіңішкертіп (25 30 км-ге дейін) екіге бөледі: батыс жағы Алматы, шығыс жағы Жаркент құлдималары. Ортаңғы бөлігін Іле өзенінің аңғары алып жатыр. Абсолюттік биіктігі шығысында 700 м, батысында 500 м, таулы жоталарға қарай 1000 м-ге дейін биіктей түседі. Бұл ойыстың палеозойлық тұғыры батысында 3000 м, шығысында 5000 тереңдікте, үстін шөгінділер жапқан құрылым тектоник. болғандықтан, жер сілкіну болып тұрады; балдық белдемге жатады. Климаты тым континенттік, жазы ыстық, қуаң шілденің орташа температурасы 21,3 25,4С, қысы суық, қары аз, қаңтардың орташа темп-расы –5,8 11,7С. Жылдық жауын-шашын мөлшері ойыстың түбінен ернеуіне қарай (Қапшағайда 260 мм, Алматыда 575 мм) және шығыстан батысқа қарай өсе түседі (Шелекте 233 мм, Қапшағайда 260 мм). Су торына Іле және оның салалары жатады. Жер бедерінде тау етегінің шөлейтті және жазықтық шөл ландшафтысы айқын ажыратылады. Іле Алатауы мен Кетпен жоталарының тау етегі жазығы қабаттан түзілген, үстін ллсс тәріздес қоңыр саз жапқан, ашық қоңыр топырағында жусанды-изенді өсімдіктер өскен. Жетісу (Жоңғар) Алатауының тау етегі жазығының бозғылт сұр топырағында және тасбұйырғынды өсімдіктер кездеседі. Бұрын Іле өз-нің аңғары болған ойыстың түбін аллювийлік шөгінді басқан. Энергетикада, балық шаруашылығында зор маңызы бар Қапшағай бөгені салынған. Ойыстың оңтүстік етегін бойлай Шілік Шамалған өзен аралықтарында Үлкен Алматы каналы тартылған. ==Пайдаланылған cілтемелер== Ж. Ахметов Санат: Жетісу Санат: Қазақстан географиясы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Парада (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пега''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пена-Лобу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Николай Чудотворец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 980 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Перейру (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Брас. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пева (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ішік''' қазақтың ұлттық киімдерінің бірі, оны елтіріден, сеңсеңнен, әр түрлі аң терілерінен тігеді, сырты матамен тысталады. Ішік тігілетін терінің түріне қарай: елтірі ішік, сеңсең ішік, қасқыр ішік, түлкі ішік, пұшпақ ішік, орман ішік, жанат ішік, бұлғын ішік т. б. деп аталады. Ішік тігетін теріні шел майынан, көк етінен арылтып алған соң ашыған айран жағын илейді. Тері әбден иі қанғанда ирек ағатпен тарап, қолмен уқалап, керіл-созыл жұмсартылады. Ішікті жөрмеп тігеді және тігістерінің бәрі тірінің тақыр жағына қарайды. Жұқа терілерді мақта жіппен тіксе, ал қалың терілерге жүн жіп пайдаланылады. Ішіктің іші дайын болған соң, оның тақыр бетіне бидай шүберек көктейді де барқыт, шұға, пүліш сияқты қалың тыстық маталармен тыстайды. Қасқыр ішікке қасқыр не түлкі терісінен, сеңсең ішікке елтіріден, басқа түрлеріне құндыз не бұлғын теріснен жаға салынады. Ішік екі маусымда киюге арналған жылы киім. Мысалы қасқыр ішік, түлкі ішік, бөкебай ішік, қарсақ ішік, бұлғын ішіктер қыста, пұшпақ ішік, зорман ішік, жанат ішік, елтірі ішіктер қара күзде, көктем айларында киюге арналған. Сеңсең ішік, қасқыр ішіктерді ерлер, қалған түрлерін көбінесе әйелдер киген. Әйелдер мен бойжеткендер киетін ішіктер өте сәнді етіп тігіледі. Олардың өңіріне, жеңінің аузына, етегіне айналдыра құндыздан, сусардан жұрын ұстайды. Тысына жібекпен кесте тігеді. Елтірі ішік аса марқаймаған қозының бұйра елтірісінен тігіледі. Сеңсең ішік марқа қозының терісінен сеңсеңінен тігіледі. Орман ішік түлкінің тамақ терісінен, пұшпақ ішік түлкінің пұшпақ терісінен тігіледі. Ішіктің қайсы түрі болса да әрі жылы, әрі киюге сәнді тамаша киім. Сурет:Blueback fur-coat back.jpg| Сурет:Ocelot fur coat, frontside.JPG| Сурет:Ocelot fur coat, backside.JPG| Сурет:Lynx fur coat 1.jpg| Сурет:Brasilian otter fur coat.JPG| ==Дереккөздер== Санат:Тұрмыс 
'''Пиньянсуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пиньейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пиньел (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 77 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Помареш (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Позада (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Прадуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
''Эклектика''. ''Эклектика''. '''Эклектика''' әр түрлі, қарама-қайшы көзқарастардың, теориялық алғышарттардың, саяси бағалардың тоғысуы. Мәселен материализм мен идеализмді жанастырудың көптеген әрекеттері немесе марксизм мен диалектикалық материализм мен кантшылдықты, т.б. ұштастыру ниеті Эклектикалық сипатта болды. Эклектиканың негізгі методология кемшілігі объективті дүниенің байланыстары мен қатынастары жиынтығынан заттың, құбылыстың нақты тарихи негізділігін ескеріп, олардың басты байланыстарын ажырата алмаушылық және түрлі көріністерін, қасиеттерін тұрпайы түрде біріктіре салушылық болып табылады. Нақты қызмет, саясат саласында Эклектика қателіктер мен жаңсақтықтарға апарып соқтырады, өйткені ол оқиғалар тізбегіндегі басты буынды табуға, тарихи кезеңдердің неғұрлым көкейкесті міндеттерін шешу үшін шаралар белгілеуге бөгет жасайды. ==Дереккөздер== Санат:Білім Санат:Философия 
'''Прова (Меда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 833 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Пинзиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 527 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кадразайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 12 адам/км². Ауданның қамқоршысы Евфимия Всехвальная. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Кейриш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Экономикалық география''' қоғамдық өндірістің аумақтық адамдар өмірінің кеңістіктік процестері мен түрлерін, ең алдымен, өндірістің өзінің пәрменділігі тұрғысынан зерттейтін географияның тарларымен шайылып шығарылған тұнбалық (ұйықтық) бөлшектерден, тотықтардан (алюминий, темір), негіздерден (кальций, натрий, калий) азайған топырақ пішінінің үстіңгі бөлігіндегі горизонты. Шайылған сайын экономикалық географията кварц және кейбір топырақтарда аморфтық кремнезем жиналады. Бұдан топырақ пішіні ақшыл сүр немесе ақ түсті, құрылымсыз болады. == Дереккөздер == 
'''Рабасал (Меда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Рамела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Раньядуш (Меда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Рапа (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ратоейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Реболейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Реболоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Рейгада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Ренду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сидерлік ай, жұлдыздық ай''' Айдың аспан сферасындағы белгілі бір нүктесіне қайтып оралуына кететін уақыт аралығы. Ай қозғалысының бір қалыпты болмауы салдарынан (яғни Кеплер заңдары бойынша) Сидерлік айдың ұзақтығы тұрақты емес және ол бірнеше сағатқа өзгеруі мүмкін. Сидерлік айдың орташа мәні 27,321661 орташа күн тәулігін құрайды, ол Айдың Жерді толық бір айналып шығу уақытына тең. == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Ай (қазақ дәстүрінде) Санат:Уақыт өлшем бірліктері 
аккумулятор батареяларынан күш алатын электроқозғағыш арқылы қозғалатын көлік құралы. іштен жанатын қозғалтқышпен емес, тәуелсіз электр энергия көзінен (батареялар, отын элементтері, конденсаторлар және т.б.) қоректенетін бір немесе бірнеше электр қозғалтқыштары арқылы басқарылатын автомобиль. Электромобильді іштен жанатын қозғалтқышы және электр беріліс қорабы бар сондай-ақ троллейбустар мен трамвайлардан ерекшелеу керек. 2020 жылы электрмен жүретін көліктердің үлесі әлемдегі көліктердің жалпы санының 0,7%-ын құрады. батареялар== Аккумуляторлық электрмобильдер бұл алғашқы және қарапайым түрі. Алғашқы жұмыс істейтін модельдер XIX ғасырдың соңында салынған. АҚШ-та ХХ ғасырдың 20-жылдарына дейін белсенді пайдаланылды. 30-40 жылдары Германияда өте белсенді қолданылды. 1947 жылдан бастап Англияда кеңінен пайдаланылып келеді. Жалпы жағдайда аккумуляторлық электрмобильдің схемалық схемасы келесідей: аккумуляторлық батарея электр сымдары және тартқыш электр қозғалтқышын реттеу (басқару) жүйесі арқылы ТЭҚ-қа қосылады, ол өз кезегінде негізгі беріліске айналу кезеңін береді. Зарядтау қуатының үш негізгі деңгейі бар: деңгей және деңгей 120 вольт 240 айыр, ал деңгей күшті кабельдер мен инверторлары бар арнайы жабдықты қажет ететін жылдам зарядтау. ==Отын элементтері== ОЭ-мен (отын элементтерімен) жабдықталған тән ерекшелік энергия сыйымдылығы өзгерген кезде энергетикалық қондырғының массасы өзгермейді, ал диапазонның ұлғаюына отын бактарындағы (ІЖҚ бар отын массасының артуы арқылы қол жеткізуге болады. Сөйтіп, бір жағынан, ОЭ электрмобильдің жүріс қорын едәуір арттыруға мүмкіндік береді, бірақ екінші жағынан, олар электрмобильдер отын құны жоғары, сонымен қатар уытты болып келуі мүмкін және өңделген кезде ОЭ атмосфераға зиянды заттар шығаруы ықтимал. Ауа-алюминий электрхимиялық генераторлары бар электр тогын алу үшін, ауа алюминий отын элементінде алюминийдің тотығу процесі пайдаланылады. ==Күн батареялары== "Күн мобильдері" деп аталатын күн энергиясымен жұмыс істейтін көптеген конструкциялары бар, бірақ олардың жалпы түйткілді мәселесі батареялардың төмен тиімділігі болып келеді (әдетте, шамамен 10-15 %, озық әзірлемелер 30%-ға дейін қол жеткізуге мүмкіндік береді), мұның өзі тәуліктік жүісті азайта отырып, бір күн ішінде энергияның едәуір мөлшерін сақтауға мүмкіндік бермейді; сондай-ақ, күн батареялары түнде және бұлтты ауа-райында пайдасыз болып келеді. Екінші мәселе күн батареяларының қымбатқа түсуі. ==Дереккөздер== Санат:Транспорт 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иероним Стридонский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Риу-Торту (Говея)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 527 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Рокамонду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Руйвош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Богослов. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Рувина''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сабугал (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 800 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сабугейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 570 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сафурдан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Великий. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Электр өрісі''' электрмагниттік өрістің дербес бір түрі. Ол электр зарядының айналасында немесе бір уақыт ішіндегі магнит өрісінің өзгерісі нәтижесінде пайда болады. Электр өрісінің магнит өрісінен өзгешелігі ол қозғалатын да, қозғалмайтын да электр зарядтарына әсер етеді. Электр өрісінің бар екендігін оның қозғалмайтын зарядқа әсер ететін күші бойынша байқауға болады. Электр өрісінің кернеулігі электр өрісінің сандық сипаттамасы болып табылады. Санат:Физика 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 17,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Самейсе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 42 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Самейру (Мантейгаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Мантейгаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 460 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сандомил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Санта-Комба (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 741 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Санта-Комба () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Санта-Мария () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Санта-Мария (Мантейгаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Мантейгаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
Павлодардағы электр станциясы '''Электр станциясы''' электр энергиясын өндіруге арналған құрал-жабдықтар мен қондырғылардың, сондай-ақ осы мақсат үшін салынған құрылыстар мен ғимараттардың жиынтығы. Ол энергия көзіне сәйкес су электр станциясы, жылу электр станциясы, атом электр станциясы, жел электр станциясы, гелиоэнергетик. станция және генератор болып ажыратылады. Жылу Э. с-на конденсац. электр ст., жылу электр ст., газ трубиналы электр ст., дизель электр ст. жатады. Республика бойынша өндірілетін электр энергиясының 80%-ға жуығы жылу электр станцияларының үлесіне тиеді. Болашақта қуаты зор атом электр стансалары үлкен рөл атқаратын болады. Магниттік гидродинам. генераторда магнит өрісінде қозғалатын электр өткізгіш ортаның (сұйық не газ) энергиясы электр энергиясына тікелей түрленеді. Алғашқы Э. с. 1882 ж. Нью-Йоркте салынған. Бұл ст-ға тұрақты токтың динамомашинасы орнатылып, олардың әрқайсысы қуаты 125 а. к-не тең бу машинасымен қозғалысқа келтірілді. Қуатты Э. с-н салу, өндірілген энергияны алыс жерге жеткізу мәселесі тек үш фазалы ток жүйесінің ашылуына байланысты шешілді. 1913 ж. Қазақстанда өндірілген жалпы энергия мөлш. 3000 кВт-қа ғана жетті. Қазақстандағы ең алғашқы бу трубиналы Э. с. (қуаты 1240 кВт) 1926 ж. Қарсақбай комбинатында, ал алғашқы СЭС Жоғ. Хариузовск СЭС-і (қуаты 3000 кВт) 1928 ж. салынды. 1935 ж. Алматыда бу трубиналы Э. с. іске қосылды. == Дереккөздер == Санат:Электр станциялары 
'''Санта-Мария (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 112 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сантьягу (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 172,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Санту-Амару () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 360 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Себаделье''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сейя (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 350,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Қарапайым бөлшектер''' заттың ең ұсақ және ішкі құрылымы ең қарапайым деп есептелетін бөлшектері. == Толығырақ == Қарапайым бөлшектердің қасиеттері мен құрылымын зерттеу қазіргі физиканың негізгі мәселелерінің бірі. Қазіргі кезде антибөлшектерді қосқанда 200-ге жуық Қарапайым бөлшек белгілі болып отыр. Солардың ішінен атомдар құрамына кіретін электрон, протон және нейтрон ғана. Протон мен нейтрондардан атом ядросы, ал электрондардан атомның электрондық қабықтары түзіледі. Қалған Қарапайым бөлшектер әдетте секундтың өте аз үлесіндей уақыт қана өмір сүреді. Қарапайым бөлшектер зат атомдарымен әсерлесуі нәтижесінде электрондар мен протондарға түрленеді. Электрон, позитрон, протон, антипротон, нейтрино, антинейтрино және фотоннан басқа бөлшектердің барлығы өздігінен ыдырайды. Қарапайым б-дің пайда болу мезеті мен ыдырау мезетінің арасындағы уақыт (тұрақсыз Э. б-дің өмір сүру уақыты деп аталатын) әдетте секундтың миллиондық және миллиардтық үлесіндей болады. Табиғаттағы тұрақсыз Қарапайым бөлшектер ғарыштық сәулелерде (ғарыштағы үдей қозғалған протондар мен электрондардың атмосферадағы бөлшектерді соққылау кезінде) пайда болады. Алайда ғарыштық сәулелердегі тұрақсыз Қарапайым бөлшектердің қасиеттерін дәлірек зерттеу қиынырақ. Өйткені олардың қарқындылығы өте аз. Сондықтан одан гөрі зарядты бөлшектер үдеткішінде алынған Қарапайым бөлшектер шоғын зерттеу қолайлы. Үдеткіште жылдамдатылған протондардың не электрондардың энергиясы неғұрлым жоғары болған сайын ауыр, тұрақсыз Қарапайым бөлшектер алынады. Қазіргі кезде үдеткіштер бөлшектердің энергиясын 70 ГэВ-ке дейін жеткізе алады. Қарапайым бөлшектердің мөлшері өте кішкентай (мыс., протонның мөлшері шамамен 10–13 см) болғандықтан, оларды ешқандай оптик. прибордың көмегімен көруге болмайды. Физиктер Қарапайым бөлшектер жөніндегі деректерді Қарапайым бөлшектердің зат арқылы өтуі кезінде пайда болған құбылыстарды зерттеу нәтижесінде алады. Мұндай құбылыстарға қозғалған бөлшектердің (қ. Қалың қабатты фотопластинка әдісі) не арнаулы прибордағы (мыс., Вильсон камерасы, Көпіршікті камера, т.б.) іздері, Қарапайым бөлшектердің Черенков Вавилов сәуле шығаруы, Қарапайым бөлшектер өткен кезде арнаулы санауыштарда пайда болатын разрядтар жатады. Қарапайым бөлшектерді зерттеу саласында соңғы уақытта ірі табыстарға қол жетті. Қарапайым бөлшектердің құрылымы әзірше айқындалмаса да оларды нағыз элементар деп айтуға болмайды. Қарапайым бөлшектердің күрделі болатындығы олардың бір-бірімен байланысты. Қарапайым бөлшектер бір-бірімен әсерлесе отырып басқа бір Қарапайым бөлшектерге түрленеді. Осы түрлену кезінде энергияның, импульстың және қозғалыс мөлшерінің заңдары, сондай-ақ арнаулы заңдар да (мыс, электр зарядының сақталу заңы, ғажаптылықтың сақталу заңы) орындалады. Қарапайым бөлшектердің фотоннан басқасы лептондар, мезондар және бариондар деп аталатын үш топқа бөлінеді. Әр топтың өздеріне тән кванттық сандары болады. Э. б. гравитац. өзара әсерден басқа күшті, эл.-магн. және әлсіз өзара әсерге қатысады. Әрбір Қарапайым бөлшектің антибөлшегі бар. Бөлшек пен антибөлшек жұбының қарапайым мысалына электрон мен позитрон жатады. Өзара әсерлесудің әр түріне сәйкес өзінің симметриясы болады. 20 ғ-дың 60-жылдары барлық белгілі Э. б. құ-ралады деп жорамалданатын және адрондардың күшті өзара әсеріне қатысатын кварктер теориясы жасалды (американ физигі М.Гелл-Ман, австрия физигі Г.Цвейг). Кварктердің болатындығы әзірше іс жүзінде дәлелденген жоқ. Біздерге таныс атом бөлшектері электрон, протон, нейтрон, солармен қатар фотон және нейтринолар Қарапайым бөлшектер болып табылады. Қарапайым бөлшектер қатарына антибөлшектер де кіреді. Электронның антибелшегін позитрон, ал протондікін антипротон деп атайды. Олар бір-бірінен зарядтарының таңбасымен ғана ерекшеленеді. Мысалы, электронның бір теріс элементар заряды бар болса (е ), позитрон бір оң элементар зарядты иеленеді (е+). Дәл осылай протон (р) бір оң элементар зарядты, ал анти-протон (р) бір теріс элементар зарядты иеленеді. '''Өз құрылымы мен құрамы болмайтын бөлшекті элементар бөлшек дейміз.''' Қарапайым бөлшектер қатарына нуклондар мен электрондарды және басқа да бөлшектерді қосқанымызбен, олардың қаншалықты элементар екенін дәл басып айта алмаймыз. Бір кездері молекулаларды, одан кейін атомдарды дүниенің бөлінбейтін кірпіші, яғни элементар бөлшегі деп айтқан болатын. Ал қазір элементар бөлшектер қатарында 400-ден аса бөлшектер бар. Шынында да, олар элементар бөлшектер ме? Бұл сұрақтың жауабы әзірге ғылыми болжамдар деңгейінен аса алмай отыр. Оған негіз де жоқ емес. == Дереккөздер == 
'''Сейшаш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сенораш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,46 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Секейруш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 23 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 21 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сортелья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сорвал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
400px '''Эллипс''' 2-ретті жазық қисық. Эллипс фокус деп аталатын F1 F2 нүктелерден қашықтықтарының қосындысы бірдей болатын нүктелердің жиыны. Тік бұрышты координаттар жүйесінде Эллипс теңдеуі x2/a2+y2/b2=1 болады. жазықтықпен қиғанда эллипс пайда болады. == Эллипс элементтері арасындағы қатынастар == Эллипс мүшелері үлкен жарты осі; кіші жарты осі; фокальдық радиус (фокустары арасындағы жартылай қашықтық); фокальдық параметрі; перифокустық қашықтық (эллипстегі нүктеден фокусқа дейінгі ең жақын қашықтық); апофокустық қашықтық (эллипстегі нүктеден фокусқа дейінгі ең ұзын қашықтық); үлкен жарты осі кіші жарты осі фокальдық қашықтық фокальдық параметр перифокустық қашықтық апофокустық қашықтық == Координаттық түрде өрнектеу == === Эллипс екінші реттік қисық ретінде === Эллипс является центральной невырожденной кривой второго порядка және жалпы мына теңдеуді инварианттың және болғанда, мұндағы: Екінші реттік қисық инварианттары мен эллипс жарты остері арасындағы қатынастар: == Дереккөздер == Санат:Қисықтар қисықтар Санат:Коникалық қималар 
'''Соту (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Соту-Майор (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Жульян (Говея)''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 161,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Мартинью (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 756,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Паю (Говея)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 945 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 61 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Пелажиу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Педру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Педру (Говея)''' () Португалиядағы қала (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Энеолит'''( мыс және тас) неолит пен қола дәуірі аралығындағы археологиялық кезең (тас-мыс кезеңі). Энеолитте тұңғыш рет таза мыс белгілі болды және одан әр түрлі әшекей бұйымдар мен еңбек құралдары жасалды. Алайда Энеолитте тас құралдары әлі де басым болды. Энеолит дәуіріне Орталық Азиядағы Анау мен Намазғы-Төбе мәдениеті, Украинадағы Триполь мәдениеті, Оңт. Кавказдағы Шенгавий мәдениеті, Қазақстанда Жезқазған көне құдықтары жатады. Энеолит кезінде егіншілікпен қатар, аңшылық және мал шаруашылығы қатар дамыды. Әдеб.: Массон В.М., Хлопин И.Н., Неолит '''энеолит''', сб.: Средняя Азия эпоху камня бронзы, М.–Л., 1966. Д. Байғонақов Мыс кезеңі басындағы мыс әшекейлерінің таралуы. Өндірісте мыстан жасалған еңбек құралдарын пайдаланумен '''энеолит''' (энео мыс, литос тас) дәуірі, яғни мыстас ғасыры басталды. Адам қолдануды үйренген алғашкы металл мыс болды. Мыс құралдардың өндіріске ене бастауы шақпақтас біртіндеп құлдырауына себеп болды. Қазақстанда энеолит дәуірінің ашылған ескерткіштері әзірге көп емес. Олардың бір тобы қазіргі Қостанай, Ақмола облыстарындағы Торғай, Тобыл өзендерінің бойында. Осылардың ішіндегі ең жақсы зерттелгені және тарихи құнды материал бергені Ботай қонысы. Сондықтан Қазақстанның осы аталған аймағындағы энеолиттік мәдениетті "Ботай мәдениеті" деп атайды. Ботай энеолиттік конысы қазіргі Солтүстік Қазақстан облысындағы Ботай елді мекені жанында, Иманбұрлык өзенінің оң жағалауында орналасқан. Қоныс шамамен б. з. д. XXIV—XXII ғасырлар арасында, 200 жылдай уақыт өмір сүрген. Қоныстан 160-ка жуық жекелеген үй орындары ашылды. Үйлер кәдімгідей көше-көше болып салынған. Үйлердің көпшілігі жертөле ретінде қабырғасының жартысына жуығы жер астына үңгіп салынған. Үйдің кабырғасының бір метрге жуығы кәдімгі жер. Одан жоғары тұсы қазылған жерден шығарылған топырақпен дуал етіп шегендеген қабырға. Осылайша салынған қабырғаларға төбесіне қарай тарыла беретін қаланған. Күмбез түрінде жасалған төбеге ағаш бұтақтары тасталып, оның үстіне шым жапқан. Үйдің төбесінің дәл ортасында түтін шығатын тесік қалдырған. Сыртқы есік қабырғадан ойылып шығарылған, оның сыртында кішкене дәліз болған. Ошақ үйдің ортасында орналасқан. Одан төр жақта адамдардың жататын жері болған. Қоныстан тас, сүйек, сазбалшыктан жасалған заттар мен құралдар көп табылды. Мысалы, тас пышақтар, қанжарлар, жебенің, найзаның ұштары. Әр түрлі ағаш өңдейтін құралдар: шот, балта, қашау, тері өңдейтін қырғыштар тастан жасалса, біздер, инелер сүйектен жасалған. Өлген адамдарын қоныстың маңындағы ескі тұрақтарға жерлеген. Жерленгендердің айналасына, қабір үстіне жылқының бас сүйегін айналдыра тізіп қойған. Ботайлықтар бүкіл еуразия даласындағы ең алғашқы жылқы өсірушілер болған. Ботай қонысынан 70 мың жылқының сүйек қалдықтары табылды. Бұл тек зерттелген аумақтардан шыққандары ғана, әлі ашылмағандары қаншама?! Ботайлықтар, негізінен, жылқы өсірген алғашқы бақташы тайпалар. Ботайлықтардың ерекше атауға тұратын ғұрыптарының ішінен адамның бас сүйегін балшықпен мумиялауды білгендігін, итті кие тұтып үйдің табалдырығының астына көмгендігін атауға болады. Қазақстан аумағындағы энеолит дәуірі мәдениетінің екінші аймағы Маңғыстау өңірі. Энеолит мәдениеті Бұл өңірге екі жақтан келді деген тұспал бар. Бірі Еділ-Жайық бойында өмір сүрген хвалын тайпалары. Екінішісі б. з. д. Орталық Азиядан белгілі бір бөлігі Маңғыстауға қоныс аударған келтеминар мәдениетінің өкілдері. Маңғыстау түбегіндегі белгілі энеолит тұрақтары Шебер, Жыңғылды, Қошқарата, т. б. Бұл тұрақтардан ірі шақпақтас құралдар, оның ішінде тері өңдеуге көп пайдаланылған бүйірлі қырғыштар, қашау тәрізді құралдар, бір жүзді пышақтар, иінді бұрғылар табылды. Қыш ыдыстары саз балшыктан қолдан жасалған. Ыдыстардың көбінің түбі дөңгелек конус тәріздес, тұрқы жұмырткаға ұксас келеді. Ыдыстардың ернеуіне жаға тәріздес қалың жиекпен қатар тарақ жүзді өрнек салынған. Шебер тұрағынан кішкене металл біз табылды. Мұндай жекелеген металл заттар хвалын мәдениетіне жататын зираттардан да табылған. Энеолит дәуірінде Қазақстан жеріндегі тайпалар, оның ішінде бүгінгі күнге дейін жақсы зерттелген Ертіс пен Еділ арасындағы елді мекен тұрғындары мал өсірумен айналыскан, оның ішінде жылқы түлігі басым болған. ==Әлеуметтік және шаруашылық ұйым== Энеолиттік дәуір мал шаруашылыгы басым дамыған далалық өңірде де маңызды рөл атқарды. Қазақстан даласындағы энеолит мүлде басқаша көрінеді. Мұнда орта мүлде басқаша және оны игеру үшін адам ең оңай жолмен жүре отырып, бейімделудің басқа жолын тандап алды. Бұл жолда тас индустриясы кері кете қойған жоқ, керісінше бұрынғысынан да жогары деңгейге көтерілді. Адам тасты өндеудің (тесу, өздігінен қайралатын балталар, мінсіз аэродинамикалык түрдегі найзалардың ірі ұштары, оймалау және т. б.) мүмкіндіктерін ақырына дейін жүзеге асырып қана қоймай, сонымен қатар (соның ішінде керамикалық және сүйек) саймандарының түр-түрін де шамадан тыс кеңейтті. Рас, бұл уақытта индустрия өз мәнін жоғалтқан еді. Энеолит дәуірінде климат ылғал болды. Сол арқылы ірі сүткөректілер санының белсенді түрде табиғи өсуіне, көбеюіне мінсіз жағдай жасалды. Бұл кезде мұнда жылқы да осындай болды. Бүл түрдің экологиялық, тепе- тендікті бұзбай күрт көбеюі, аң аулайтын алқап көлемінің бөлінісіне шаққанда оның мөлшерінің ұлғаюы басқа үрдістерді өмірге келтірді. Аңшылық ұжымдардың өздері көшіп жүретін аумақты кысқарту, ал кейде оны толық тоқтату есебінен өз алқаптарының көлемін кеміткені былай тұрсын, сонымен бірге бір жерде ұзақ уақыт бойы шоғырлана да білді. Тарылган аң аулау алқаптарындағы тұтынылатын биомассаның орнын толықтыру өз төлінің табиғи өсу есебінен ғана емес, сонымен катар аңшылардан босаған аумақтардан табындардың ағылып келуі есебінен де жүзеге асып отырды. Ботай мәдениеті. Көкшетау облысындағы Ботай бекеті жаныңдағы коныс- тын атымен аталған. Ботай мәдениеті Солтүстік Қазақстанның (Жайык- Ертіс өзендері аралығының) далалык энеолитін сипаттайды және мерзімі б. з. б. Ill II мынжылдыктармен белгіленеді. Демек, ол бір мыңжыл болған. Ботай мәдениетінің калыптасуына неолиттік атбасар және маханжар мәдениетін кұратан тайпалар катысты. Оның калыптасу барысына Шығыс Каспий маңы өңірі мен Оңтүстік Оралдың сыртгай ықпал жасатаны жөнінде мәліметтер бар. Ботай мәдениетін В.В. Зайберт ашты". В.Н. Логвин, С. Қалиева оның батыстық нұсқасын, терсек мәдениетін бөліп көрсетті. Терсек мәдениетінде баска мәдениеттің ыкпалы айқын аңғарылады және оның кейбір ескерткіштері б. з. б. IV мыңжылдықпен белгіленетін алдыңғы энеолит дәуіріне жатуы ықтимал. Бірқатар қоныстар: Қостанай және Торғай облыстарында Бестамақ, Түздыкөл-1, Ливановка, Қүмкешу, Қожай, Дүзбай-3; Көкшетау облысында Ботай, Красный Яр, Васильков-4 қоныстары ашылды; барлығы жиырмадан астам қоныс белгілі. Қоныстар әдетте шағын дала өзендері: Торғайдын, Терісакқанның, жоғарғы Тобылдың, Обаганның, Шагалалының, Иманбұрлықтың биік жағаларындағы алаптарды алып жатыр. Олардың көлемі кейбіреуінде 15 гектарға жетеді. Сипаттау үшін ең көп ақпарат беретіні Ботай қонысы болып табылады. Ол шамамен 200 жылды б. з. б. XXIV XXII ғасырларды қамтиды. Қазіргі бетінде 158 тұрғын үйдің жұрты табылды. Қазу барысында олардың қонысы тіршілік еткен соңгы кезенде салынғаны аныкталды. Негұрлым ертеректегі құрылыс кезендерінде салынган тұрғын үйлердің қалдықтары соңғыларын салу кезінде жойылып жіберілген. Ертедегі ауылдың кұрылыстары өте тығыз болған: тұрғын жайлар көбінесе бір-біріне жалғасып, өзінше бір топ кұрып жатқан. Мұндай томаға-тұйық жоспарланған орындарға жататын құрылыстар 30-га дейін жетеді. Олардың ішінен белгілі бір жүйені байкауға болады: ені 4—8 болатын, ал ұзындығы 50 метрге дейін жететін параллель көшелердің екі жағына кейде 15—16 үйден салынған. Тұрғын жайлар былайша салынған. Терендігі метрге дейін және көлемі 20 шаршы метрден 70 шаршы метрге дейін жететін 4—3 бұрыш түрінде шұңқыр қазылған. Қазу кезінде шығарылган балшық шұңқыр жиектеріне биіктігі метрдей дуал етіп үйілген. Осылайша салынған қабырғаларга төбесі тарыла беретін шеген түрінде баганалар қаланған. Жасаған күмбез бұтақтармен және шым қабаттарымен жабылып, бұл орайда ортасынан түтін шығатын тесік қалдырылган. Кіретін есік кабырғада ойық түрінде калдырылып, оның сыртында шағын дәліз болған. Ішінде, ортадағы шұңкырда ошақ орналасқан. Ошақ пен есік арасы шаруашылықка арналган орын, төрде ұйықтауға арналган жер. Әдетте қабырганың бүйір жагынан азық- түлік сақтау үшін шұнкыр қазылады. Тобылдағы құмдауыт топырақта кұрылыс сипаты біршама өзгеше: кабыргаларының агаштан салынуы ықтимал. саймандар алуан түрлі тастардан, сазбалшықтан, сүйектен жасалды. Құрал-саймандар түрғындардың шаруашылық жағдайы күрделі болғанын көрсетеді. Жүгеннің сүйек элементтері, кісенге арналган ілгектер жылкының қолға үйретіле бастағанын дәлелдейді. Тас токпақтар, пышактар, қанжарлар, боластар, жебелердің, сүңгілердің, най- залардың ұштары аң аулаумен байланысты құралдар. Шанышқылар балық аулау кәсібін көрсетеді. Тұрғын жайлар салу кезінде ағаш ендейтін кептеген аспаптар: балталар, шотгар, қашаулар, керткіштер, жоңғыштар, кескіштер, пышақтар, қырғылар пайдаланған. Тас пен сүйек өндеу едәуір жетілдірілген, ал оларсыз сапалы еңбек кұралдарын дайындау мүмкін емес еді. Қосалқы саймандар арасында шой балғалар, ретушерлер, балғалар, түрпілер, шакпақтастан жасалған бұрғылар, кескіштер, қалақшалар бар. Тері өндеу ісінде қырғыштар, қырнауыштар, пышақтар, кескіштер, жоңғыштар, жұмсарту үшін сүйек келілер, түрпілер және теріні тегістеуге арналған тегістегіштер қажет болды. Тігін арасында инелер, тескіштер, біз бар. Ши тоқу үшін сүйек ілмектер, жіп иіру үшін ұршықбастар кажет болды. Керамика өндірісінде келсаптар, үгіткіштер, жылтыратқыштар, мейлінше әр түрлі қалыптар іске қосылды. Көптеген сүйек саптар мен тастан жасалған тестер табылды. Олжалар жиынтығында сондай-ақ діни нанымдық заттар, бойтұмарлар, әсемдік заттар да бар. Мезолит дәуірінде қару- жарақ ретінде садақ пен жебені жасау аң аулау әдістерін жетілдіруге мүмкіндік берді. Бұрынғы қамау тәсілі аркылы аң аулау жеке-дара аң аулау тәсілімен ауыстырылды. Ұжымда ерлердің рөлі біртіндеп арта түсті. Адамдар шаруашылықтың жаңа түрлерін, оның ішінде, жануарларды қолға үйретуді игере бастады. Неолит дәуірінде мал шаруашылығы мен егіншілік пайда болды. Жалпы алғанда, табиғаттың дайын өнімін пайдаланатын шаруашылықтың тұтынушы түрлері аң аулау, балық аулау, терімшілік сақталды. Біртіндеп мал шаруашылығы мен кетпенді егіншілік жетекші рөлге ие бола бастады. Егіншілік пен мал шаруашылығының дамуы әр түрлі кәсіптердің әрмешілдік, ыдыс жасау, тері өңдеу және басқа да тұрмысқа қажетті заттарды жасаудың дамуына әкелді. Осылайша коғамдық еңбек бөлінісі үшін негіз қаланды. Белгілі бір дағды мен тәжірбиені талап ететін кейбір бұйымдарды жасайтын мамандар пайда болды. Біртіндеп тұтас рудың қандай да бір кәсіптің түріне мамандану үдерісі жүре бастады. Шаруашылықтың іс-әрекетіндегі ілгерілеушілік тұрғындар санының өсуіне мүмкіндік берді, рулар көбейді. Азық-түлік қорының жетіспеуіне байланысты аналық рулық қауымнан жақын туысқандар кете бастады. Бұлар жаңа рулардың бастамасы болды. Олардан белгілі бір мәдени қауымдастық қалыптасты: бір шаруашылықтың түрін жүргізді, діни сонымен бірге табыну рәсімдері және әдет-ғұрыптары бір-біріне ұқсас болды. Осы рулардың арасындағы өзара байланыстардың күшеюі тайпалардың құрылуына алып келді. Бұл жөнінде археологиялық деректер айғактайды. Неолит дәуірінде Солтүстік Қазақстанда Есіл бойында Атбасар мәдениеті тайпалары, ал Торғай үстіртінде Мақанжар мәдениеті тайпалары тарала бастады. Рулардың көбеюі мен жаңа туыстық топтардың пайда болуына байланысты неке қатынасына тыйым салу қалыптасты (екі атадан, үш атадан қосылатын туыстардың некелесуіне» тыйым салу). Адамның шаруашылық аналық рулық кауымның Ішіндегі коғамдық өзгерістер оның біртіндеп ыдырауына әкелді. Ақырында, ер адамдардың шаруашылық іс-әрекетінің өсуі туысқандык есебін ауыстыруға және әке жағынан жеке мүлікке мұрагер болуына алып келді. Энеолит дәуірінде рулық қауымның негізін көбінесе патриархалдық отбасы құрайтын болды. Патриархалдық ("pater" әке, "агсһе— билік) отбасылар жақын туысқандардың үшеуден астам ұрпағынан тұрды. Ең үлкендері рулық бірлікке кірді, рулар тайпаға бірікті. Тайпалар белгілеріне және шаруашылық ортақтығына қарай біріккен бірнеше рулық қауымнан құралды. Ал тайпалар кейінгі тарихи кезеңде тайпа одақтарын құратын болды. Біртіндеп үлкен патриархалдық отбасылардың үйге, малға, еңбек құралдарына, тұрмыстық заттарға жеке меншік пайда болды. Ру мүшелері жайылым мен аң аулайтын жерлерді де иемденді. ==Тағы қараңыз== *Ботай мәдениеті ==Дереккөздер== Санат:Мыс кезеңі 
'''Сан-Педру (Мантейгаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Мантейгаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 28 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Педру (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 793 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Роман (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 171,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Сан-Висенте (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 514 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 157,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Се (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 441,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Таманьюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Тейшейра (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Терренью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Даниярология және грек. logos ілім) жұқпалы ауруулардың пайда болуын, таралуын зеттейтін, алдын алу және күрес шараларын ұсынатын ғылым. Эпидемиология екі бөлімінен тұрады: 1) жалпы Эпидемиология жұқпалы аурулардың заңдылықтары мен олармен күресу, жою және олардың алдын алудағы теорияның, әдістемелік және ұйымдастыру негіздері туралы білімнің жиынтығын қамтиды; 2) жеке Эпидемиология белгілі бір жұқпалы ауруға тән ерекшеліктерді жан-жақты зерттейді. Эпидемиология микробиология, гигиена, паразитология, иммунология, жұқпалы аурулар клиникасы, т.б. жаратылыстану ғылымдарымен тығыз байланысты. Жұқпалы ауруларға күрес шаралары тәжірибелерінің қорытындысы ретінде Эпидемиология көне заманнан бері белгілі. Мыс., б.з.б. 1000 ж. Қытайда шешек ауруларына қарсы егу әдісі қолданылған, Үндістанда індетке қарсы санитарлық заң болған. Қазақ жерінде ғұлама ғалым, емші Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы шешек ауруларына қарсы вакцина егуді осыдан 500 жыл бұрын пайдаланған. Ал Шығыс Азия елдерінде алапес ауруларының жұқпалы екенін біліп, ондай науқастарды оқшаулап, арнайы “алапес үйіне” қамаған. Ертедегі Римде өлікті қала ішіне жерлеуге рұқсат етілмеген. Жұқпалы ауруларды тірі қоздырғыштар тудыратыны туралы алғаш рет Гиппократтың еңбектерінде айтылған. Қайта өркендеу дәуірінде жұқпалы аурулар туралы ғыл. негіз қалыптаса бастады. Осы кезде дамуына үлкен үлес қосқан италиялық ғалым Дж. Фракастро (1478 1553) болды. Ол ауру тарататын зерттеді. Ағылшын дәрігері Т.Сиденхем (1624 89) скарлатина, хорея, подагра, т.б. жұқпалы ауруларына алғаш ғыл. сипаттама берді. Оны “ағылшын Гиппократы” деп атайды. 18 ғ-да орыс дәрігері Д.С. Самойлович (Сущинский) (1744 1805) оба індетімен күресу тәжірибесі негізінде Ресейде негізін салды. 19 ғ-дың 2-жартысында микробиологияда ашылған жаңалықтарға байланысты белгілі ғалымдар Л.Пастер, Р.Кох, И.И. Мечников, Д.И. Ивановский, Н.А. Семашко, А.Н. Сысин, К.И. Скрябин, Д.К. Заболотныйдың, т.б. еңбектерінің нәтижесінде көптеген індеттердің микробтары табылды. Қазақстанда 1925 ж. Қызылорда бактериол. лаб. ашылды. 1940 ж. осы лаб-ның негізінде Алматы қаласында Эпидемиология және микробиология ғыл.-зерт. ин-ты (қазіргі Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығы) ашылып, республикада Эпидемиология саласындағы зерттеулер қолға алынды. Сондай-ақ Эпидемиология мәселелерімен Қазақ карантиндік және зооноздық инфекциялар ғылыми орталығы, республикадағы мед. ун-ттер мен академиялардың кафедралары сан.-эпидемиол. ст-салар шұғылданады. Жедел өтетін ішек індеттері зерттеліп, оларға, т.б. жұқпалы ауруларға (шешек, күл, скарлатина) қарсы бактериялық препараттар шығарыла бастады, дизентерияның себептері мен эпидемиол. ерекшеліктері анықталды. Эпидемиология саласында көрнекті ғалымдар Х.Ж. Жұматов, И.Қарағұлов, Н.Д. Беклемишов, М.А. Айқымбаев, І.А. Макиров, Н.И. Киреев, Е.Х. Шұратов, Н.Ж. Жайықбаев, т.б. көп еңбек сіңірді. С. Әміреев, І. Құдайбергенұлы ==Дереккөздер== Санат:Медицина 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 15 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Торриш (Транкозу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Торрозелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Торайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Тоса''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Тринта (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Валбон (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Валдужу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вале-Флор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Эссе''' француз тілінен "essai", ағылшын тілінен "essay", "assay"- талпыныс, жазушылық сынама, очерк; латын тілінен "exagium" ойлау. '''Эссе''' философияның, эстетиканың, әдеби сынның, көркем әдебиеттің тұрақталған, қалыптасқан тұжырымдарға жаңа қырынан қарап, өзінше толғап, әрі дағдыдан, әдеттен, көне соқпақтардан бөлек, тың болжамдар мен түйіндеулерге құрылатын жанры. Әдебиеттегі Эссе соны пікірлерге көбірек мән беріліп, оқырманды ой теңізінде жүздіретін таңдай қақтыратын, өзінше ойлап-сезіну қажеттілігін туғызатын, қаныңды қыздырып, рухани әлеміңе азық сыйлайтын, дүние құбылыстарын өткір қабылдауымен ерекшеленетін көркем туынды. Эссе табиғаты сыршыл сезімге, тіл бояуларының айрықша салтанатына, әшекейлі композицияға құрылады. Өзгеше бітімді бұл өнер туындысында эссеші интеллектуалдық байлығын, жарқын, тапқыр ойлылығын, өмір саяхатындағы көрген-білетін, тәжірибелерін жомарттықпен жайып салады. Эссе сипатында туған туындыларға батыл болжамдар мен өткір ұсыныстар, пікір жарыстырулар мен талас тудыратын жорамалдар, ойлар, көкейге қо-нымды, таным көкжиегін кеңейтуге қозғау саларлық байламдар тән. Эссеге негізгі қойылатын талап-белгілі бір тақырыпты, мәселені талдау, сипаттау жэне бағалау болса, негізгі байланысты өз білімін көрсету және сұраққа берілген жауаптың дұрыстығына окытушыны (окырманын) сендіре білу болып табылады. Бұл эссенің өзге жазба жұмыстарынан ажырата білудегі басты талаптардың бірі ретінде көрініс табады. Сондай-ақ, эссені жазуда негізінен формалды стильді басшылыққа ала отырып, өз ойын нақты дәлелдер мен мысалдар арқылы жүйелі түрде беріп, ондағы әрбір бөлімнің талапқа сай жазылуын ескеру керек. ==Эссенің түрлері== #Салыстырмалы эссе #Пайымдық эссе #Көркем-әдеби эссе #Дискуссивті эссе #Аргументтік эссе #Себеп-салдар эссе #Келісу немесе келіспеу эссесі #Мәселе және оның шешімін қарастыру эссесі #Синтез эссе #Сипаттамлық эссе #Үдеріс эссесі #Уәждемелік эссе == Эссе құрылымы== Бұл шағын көлемді ой бөлісу, қандай болса мәселені еркін баян ету, дәлелді зиятты ізденіс. Эссе бір мәселе немесе сұрақ бойынша жеке көзқарасты білдіріп, алдын ала немесе мәселені баяндалуына үміттенбейді. Әдетте, эссе бір нәрсе туралы жаңа, субъективті рең беретін сөзді және философиялық, әдеби-сын, сипатта болуы мүмкін. == Эссенің құрылымдық бөліктері== Эссе тақырыбы эссенің мақсатын, эссенің өн бойында не сұралып отырғандығын, қандай мәселені қозғайтындығын көрсетеді. #Кіріспе берілген тақырыптың мәнін ашатын бөлім. Бұл бөлімде қандай сұрақтарға жауап іздейтіндігіміз анықталады. #Неізігі бөлім негізгі ой мен мәселеге байланысты аргументтер жинақталған бөлім. Негізгі бөлімде дәлелдер, дәйектемелерді, түрлі статистикалық мәліметтер мен схемаларды қолданып тақырыпты ашады, көтерілген мәселені айқындап, оның туу себептерін көрсетеді. #Қорытынды тақырып бойынша түйін. Қорытындыда жаңа ой енгізілмей, дәлелдемелер бойынша түйін шығарады, шешу жолдарын көрсетеді. == Дереккөздер == Санат:Әдебиет жанрлары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вале-Верде (Алмейда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Мантейгаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 512 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
350px '''Эстрада''', эстрада өнері (франц. estrade, исп. estrado тақтайша үстел) көп жанрлы сахналық өнердің бір түрі. Эстрада өнері әр алуан артистердің (әншілер мен бишілер, көркем сөз оқушылар мен акробаттар, конферансье мен музыканттар, т.б.) ойын-сауығынан құралады. Кейде жалғыз артистің өнер көрсетуіне құрылған жеке соло концерт те болуы ықтимал. Әрбір ойын-сауық нөмірінің ұтымды әрі шапшаң (10 15 минуттан) орындалуымен байланысты Эстрада өнердің шағын түрі деп те аталады. Эстрада артистері жасаған сахналық бейнелер психол. жағынан күрделі болмағанымен, олар ашық та жарқын бояуға, гротескіге толы болады. Эстрада өнерінің қайнар көзі еуроп. елдерде жонглерлер (Франция), шпильмандар (Германия), скоморохтар (Ресей), даршылар мен масқарапаздар (Азия), қулар (Қазақстан) сияқты кезбе өнерпаздардың сауығына саяды. Олардың ойын-сауығы сатиралық көріністер мен машықтандыруды, акробатика мен жонглерлік өнерді, ән мен билерді қамтыды. 16 17 ғ-ларда Эстрадалық өнердің мұндай түрлері халық сейілдерінде, балағандар мен жәрмеңке алаңдарында одан әрі өркендеу өрісін тапты. 18 ғ-дың басында Англияда ойын-сауықтары ән-билерден, шағын пьеса мен буффонадалық тұратын мюзик-холлдар пайда болды. Лондон қаласында “Альгамбра” (1890), “Колизей” (1904) атты мюзик-холл құрылып, жұмыс істей бастады. Эстраданың осы сияқты түрлері дүние жүзінің көптеген елдерінде бой көрсетіп, кеңінен тарады. 18 ғ-дың аяғы мен 19 ғ-дың басында Францияның жәрмеңке театрлары сахнасында көбіне фольклорға негізделген сатиралық өлеңдер мен тақпақтар зор табыспен орындалды. Эстрадасы бар мейрамханалар кафе-шантандар деп аталды. Бұлардың артистері кейде өз әлеум. мәселелерді қозғады. Бірақ олар көбіне көңіл көтеруден аспайтын, ой-мазмұны таяз ойын-сауық нөмірлерін орындаумен шектелді. әннің сөзін жеткізу, әннен гөрі сөзге, яғни еркін ауысып отыру Эстрада өнерінің ерекшелігі болып табылады. 19 ғ-дың 80-жылдары Францияда импровизац. ойын-сауықтар қоятын кабарелер ашылды. Бұлардың ақындар мен музыканттар, орындаушы актерлер, өмірдің көкейтесті мәселелерін қозғайтын өлеңдер мен әндер, сатиралық көріністер мен би нөмірлерін және пародия орындаушылар қатысты. Осы жылдары ойын-сауыққа қатысушы аты-жөнін хабарлап тұратын және көрермендермен қызғылықты әңгіме-дүкен құрып отырушы конферансье өнері де өмірге келді. Ресейде “Летучая мышь” (1908, Мәскеу қаласында) және “Кривое зеркало” (1908, Санкт-Петербург қаласында) деген атпен алғашқы кабарелер ашылды. 20 ғ-да Францияда Ш.Азнавур, И.Монтан, Э.Пиаф, М.Шевалье, М.Матье; АҚШ-та Д.Рид, П.Робсон, П.Сигер, Э.Фицджеральд; Италияда Р.Лоретти; Англияда К.Ричард; Югославияда Р.Караклаич; Чехословакияда К.Готт; Польшада А.Герман; Болгарияда Л.Иванова мен Б.Киров; ТМД елдерінде Л.О. Утесов, Л.А. Русланова, Л.Г. Зыкина, К.И. Шульженко, М.М. Магомаев, И.Д. Кобзон, А.Б. Пугачева, С.М. Ротару, т.б. Э-лық өнердің көрнекті есімдері дүние жүзіне танылды. Эстрадалық өнердің кейбір элементтері қазақтың әнші-жыршылары мен сал-серілерінің (Ақан сері, Әміре Қашаубаев, Біржан Қожағұлұлы, Ғазиз Файзоллаұлы, Yкілі Ыбырай, т.б.), сондай-ақ халық қуларының (Айдарбек, Зәрубай, Күндебай, т.б.) өнерінен де бой көрсетті. 20 ғ-дың басында белең алған әр түрлі үйірмелерінің репертуары негізінен жеке ән орындау мен көркем сөз оқудан (өлең, мысал, тақпақ, т.б.) құралды. Әсіресе, 1920 30 ж. кең қанат жайған драма үйірмелерінің ойын-сауық бағдарламасынан шағын пьесалармен қатар ән-күй, күй, көркем сөз оқу да мол орын алды. 20 ғ-дың 1-жартысында Қазақстанда Эстрада өнерінің жан-жақты өркендеп өсуіне кең жол ашылды. Осы жылдары К.Байсейітова, Қ.Жандарбеков, Ж.Елебеков, М.Ержанов, Е.Өмірзақов, Р.Бағланова, Ғ.Құрманғалиев, Ж.Омарова, .Серкебаев, Б.Төлегенова, т.б. есімдері қалың көрермендерге кең танылды. Әсіресе, көркем сөз оқу жанрында ерекше көзге түскен І.Қуанышбаев өзінің өткір сатир. тақырыптағы әңгімелері мен өлеңдерін оқып, қазақ Эстрадасының ілгері дамуына мол үлес қосты. Қуанышбаевтың осы жанрдағы өнері Ш.Айманов, Х.Бөкеева, С.Қожамқұлов, Ф.Шәріпова, Г.Ғалиева, Ә.Жолымбетов, Б.Римова, Т.Жаманқұлов, І.Сұлтанбаев, т.б. сынды көркем сөз оқу шеберлерінің өнеріне игі әсер етті. 20 ғ-дың 60 80-жылдары Қазақстанда “Алатау” (Жамбыл), “Арай”, “Ариран”, “Гүлдер”, “Дос-Мұқасан”, “Отырар сазы”, “Яшлық” (Алматы), “Жайық қызы” (Атырау), “Жетісу” (Талдықорған), “Сыр сұлуы” (Қызылорда), “Ұлытау” (Қарағанды), “Эренгольд” (Павлодар), т.б. Э-лық ансамбльдері ұйымдасты. Комп-лар Б.Байқадамов, С.Бәйтереков, Ә.Бейсеуов, Б.Жұманиязов, Ш.Қалдаяқов, А.Қоразбаев, Н.Тілендиев, т.б. аталмыш ансамбльдерге арнап ән жазды. Әншілер: С.Әбусейітов, І.Байбосынов, С.Боранбаева, Ә.Дінішев, Н.Есқалиева, П.К. Кесоглу, В.Қармысова, З.Қойшыбаева, М.Мұсабаев, Р.Мұсабаев, Н.Нүсіпжанов, Г.Рәзиева, Р.Рымбаева, А.Сембин, Е.Хасанғалиев, М.Ерәлиева, М.Жүнісова, М.Қазтұрғанова, А.Мейірбеков, М.Ілиясова; реж. С.Елеусізов, көркем сөз оқушылар Т.Бұйрабаев, И.Я. Дальский, М.Н. Ли, виолончельші Ж.Баспаев, скрипкашы А.Мұсаходжаева, гобойшы Т.Тікішев, т.б. қазақ Эстраданың өркендеуіне елеулі үлес қосты. Ал Г.Кәдірбекова өнерімен ілтипатына бөленді. 1991 2000 ж. ұлттық Эстрада өнері бір топ комп-лар (К.Дүйсекеев, Ж.Еңсепов, М.Омаров, т.б.), әншілер (Г.Қаспақова, Г.Оразымбетова, Б.Сәмединова, Г.Сиқымбаева, Р.Стамғазиев, Б.Тайлақбаев, М.Түсіпова, Б.Тілеухан, Б.Шадаева, Ж.Ысқақова, т.б.) мен (Ә.Есқалиев, І.Ахмедияров, А.Еңсепов, А.Үлкенбаева, т.б.) есімдерімен толықты; олар шығарм. және орындаушылық шеберлігімен ықыласын аударды. Эстрада бойынша түрлі ұйымдастыру жұмыстары Қазақконцерт және облысы филармониялар арқылы жүргізіледі. 1965 ж. Алматы қаласында эстрада және цирк өнері студиясы (қазіргі колледж) ашылды. == Дереккөздер == 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Валезин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 382 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вальельяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Валверде () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вела (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Велоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вермиоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 438 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Виде (Сейя)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 843 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лусия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''"Южный Казахстан"''' облыстық газет. Алғашқы сандары Қазақстан Коммунистік Партиясының Шымкент облысында және қалалық комитеттері мен халық депутаттары облыстық кеңесінің органы ретінде “Смычка” деген атпен 1925 ж. мамырдан 1930 жылға дейін жарық көрді. Кейіннен “Правда степи” (1930 1932), “Правда Южного Казахстана” (1932 62) деп аталды. 1962 жылдан қазіргі атауымен шығып келеді. Газетте негізінен өлкенің қоғамдық-саяси, дамуы, ұлттық саясат мәселелері қозғалады. 1975 ж. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. 1979 ж. жиырма басылым ішінен іріктеліп, Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің “Кеңес баспасөзі” бөліміне қойылған. "Южный Казахстан" қазіргі кезде Оңтүстік Қазақстан әкімдігінің газеті ретінде ”Шаңырақ”, “Молодежка”, “Южанка” секілді қосымшаларымен аптасына үш рет шығады. == Дереккөздер == ==Тағы қараңыз== Оңтүстік Қазақстан (газет) == Сілтеме== Ресми торбеті Санат:Түркістан облысы газеттері‎ Санат:Орыс тілді газеттер 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Видемонте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 552 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вила-Боа (Сабугал)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вила-Шан () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Сейя)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(Гуарда)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Маусымның 4''' Григориан күнтізбесінде жылдың 155-ші күні (кібісе жылдарда 156-шы). Жылдың аяғына 210 күн қалады. == Мерекелер == Мемлекеттік рәміздер күні. Достастық күні. Еске алу күні. Банк жұмысшысы күні. отбасы күні. Тәуелсіздік күні. Қорғаныс күштері күні. Жалау күні == Оқиғалар == 1970 Тонга Британииядан тәуелсіздігін алды == Туғандар == 1867 жыл Маннергейм Карл Густав Эмиль, финн мемлекеттік әскери қайраткер, Финляндия президенті (1944-46) == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:4 маусым 
'''Жанкент қорғаны''' республикалық сипаттағы археологиялық ескерткіш. Қазалы ауданы Өркендеу ауылдық округінің орталығына іргелес жатқан биік төбе сияқты топырақ басқан қорғанның орнында VІІ ХІV ғасырларда '''Жанкент, Янгикент''' қаласы өмір сүрген. Түрікмен тарихшысы Абұлғазы Баһадүрдің айтуынша, оғыз еліне жүздеген жыл астана болып келген, Сыр өзенінің аяғында тұратын ұлы мұра Жанкент қаласы еді. Оғыздар осы жерді ерте заманнан мекендеп, патшалары астана қала Жанкентте отырған. Жанкент шаһары Сыр өзенінің сол жақ бетінде, Қазалы қаласынан 15 шақырым жерде жатыр. ==Тарихы== орнынан табылған ыдыс-аяқтар. Қорқыт Ата мемориялы. Тарих біздің кешегі өткеніміз. Бүгінгі күн кешегінің жалғасы. Өлке тарихы туған жердің тарихы. Жердің тарихын білу елдің тарихын білу. Тарих еш бұрмалаусыз, қоспасыз, шындыққа сай болғанда ғана тарих. Әрбір жердің өзіне тән тарихы болады. Ал әр жердің өзіндік атауы бұл тек өзіндік тарих. Аңыз бойынша Жанкентті билеп тұрған қатыгез Санжар хан Қарабура Әзім әулиенің қаһарына ұшырап, 1153 жылы қарауындағы халқымен бірге опат болады, сақталған жазба деректерге сүйенсек, 1219 жылы күзде Жанкент қаласына моңғолдар шабуыл жасайды. Халықты қырып, қаланы өртеп жібереді. Отқа оранған қаланың үстімен қаһарлы Жошы хан шауып өтеді. Жанкент шаһарының пайда болу тарихы негізінен алғанда «Бегім Ана» аңызының тарихымен пара-пар. Міне, осыдан соң, ондаған жылдардан кейін ғана қала халқы өздерінің сауда мен қолөнер қайта кіріседі. Қала ХІҮ ғасырда бұрынғы қалпына келеді. Енді жаңа Жанкент араб мұсылман мәдениетінің орталығы саналады. Осылайша «мың өліп, мың тірілген» Жанкент тағы бір ғасыр өткен соң мәңгілікке жойылады. Яғни, ХҮ ғасырдан бері қаланың көне тарихтың куәсіндей томпиып орны ғана жатыр. Әл-Жувейнидің, Ан-Насавидің және Әл-Омаридің кейбір еңбектерінде ол “Шаҝаркент” деп те берілген. В.В. Бартольдтің пайымдауынша, Жанкент 10 11 ғасырларда Оғыз мемлекеттік бірлестігі билеушілерінің қысқы ордасы болған. Жанкентте 1867 жылы П.И. Лерх және М.К. Приоровтар кішігірім қазба жұмыстарын жүргізіп, жобасын түсірген. Зерттеуді келесі жылы (1868) В.В. Верещагин жалғастырды. Ал 1946 жылы Хорезм экспедициясы (жетекшісі С.П. Толстов) кешенді зерттеу жұмыстарын жүргізіп, қаланың нақты жобасын сызып, әуеден суретке түсірген. Қаланың жобасы шығыстан батысқа созылған, бұрыштары тік келген, көл. 375225 метр cолтүстік-батыс бұрышында орналасқан цитаделінің көлемі 100100 метр, биіктігі метр. Сыртқы қорғаныс қабырғасының сақталған бөлігінің биіктігі метр, оның бұрыштарында орналасқан күзет мұнараларының оқ ататын қуыстарына дейін бұзылмаған. Ортағасырлық деректерде Ж. қаласын мұсылмандар қоныстанған. Гардизидің жазбаларында Ертіс өзенінің бойын жайлаған қимақтарға апаратын сауда жолына Жанкент арқылы өткен. Сондай-ақ, Сырдың бойымен Мауераннахрдан Жанкентке астық тасылған. Қаланың өрлеген шағы Шыңғыс хан шапқыншылығына дейінгі уақыт, яғни 10 12 ғасырлар аралығы. Оның парсыша аты Дех-и-Нау, арабша әл-Карьят әл-Хадиса, түрікше Янгикент, қазақша Жанкент, демек “Жаңа қала” деген мағынаны білдіреді. Қаланың 15 ғасырдан кейінгі тағдыры белгісіз, жазба деректерде де ешқандай мәлімет кездеспейді. ==Қаланың жойылуына не себепші?== Бұл жайлы тарихи деректер былайша түсіндіреді. Жанкент Азия мен Еуропаны байланыстырған Ұлы Жібек жолының бо-йындағы қала болатын. Кейін құрлық арқылы өтетін дүние жүзілік керуен жолдары қысқара бастайды. Жанкент арқылы Сырдарияны кесіп өтетін үлкен жолдың да ғұмыры аяқталады. Сырдария мен Жаңадария, Қуаңдария бойындағы Жент, Жанкент, Күйіккескен, Күйік қаланы мекендеген халық осындай себептен және моңғол, жоңғар, қалмақ шапқыншылығының кесірінен күйзеліске түскендіктен атамекенді амалсыз тастап, бірте-бірте осы күнгі өзбек жеріне Ташкент, Бұхара, Самархан, Хорезм маңына қоныс аударады. ==Зерттеу жұмыстары== Зерттеушілердің пайымдауынша, Жанкент Ұлы Жібек жо-лында жатқан сауда саттықтың үлкен қаласы болған. Мұнда хан сарайлары салынған. Жанкент әдемі кілем шығарудың, тұскиіз жасаудың, ат сайманын, садақ жебе жасаудың, көзе сауыт шығарудың орталығы болған. Жанкент қаласының орнын бірінші рет қазып, зерттеген орыс ғалымы П. И. Лерх. Ол көрген кезде қаланың ескі қабырғалары, кейбір архитектурасы, көшелерінің ізі әлі жоғала қоймаған. Сыртынан қарағанда, Жанкент қаласының түрі үлкен төбе сияқты үйінді болып жатқан. Оның аумағы төрт бұрышты, жан-жағы тұтасымен биік қыш қамалмен қоршалған. Қамал қабырғасының қалыңдығы метрдей. Ең жақсы сақталғаны: оңтүстік қабырғасы. Онда қатар қатар тізбектеліп, бірнеше биік мұнаралар, оқ ататын тесік көздер сақталған. Ең биік мұнара оңтүстік батысында болған. Қаланың ортасында жан-жағын қоршаған ескі сарайдың орны. Онда ел басқарушылары тұрған. Үйлердің орнын, қабырғасын аршып көргенде, одан көптеген архитектура үлгісі, қабырғаға түсірілген суреттер, күйдірілген кірпіштер, көк, қызғылт шынымен жапқан көзе тақталар, терракоталар, ғаншпен жасалған өрнектер, көзе сынықтары, араб жазуымен әшекейленген сауыттар, тағы сол сияқты өнер өрнектері табылған. Жанкент қаласын қазғанда табылған өзгеше нәрсенің бірі сол ескі дәуірлерде әдемі дүние жасайтын шеберхананың орны. Оны қазғанда ішінен кірпіш күйдіретін, көзе сауыт күйдіретін, әдемі глазурь шыныларының шеберхана орындары табылған. Олардың барлығында сол кезде өндірісте істеген жұмыстардың қалдығы көп табылған. Соның бірі араб харпімен жазылған кірпіш. Шеберханада табылған қызық нәрсенің бірі глазурь қорытатын пештің қалдығы. Оның үстінде шойын қазан сақталған, оның іші қатып қалған глазурьдің ізі. Олардың бірталайы ХІІІ ХІҮ ғасырдағы Алтын Орда (Дешті Қыпшақ) заманы мәдениетінен хабар береді. Жанкентте мыстан, күмістен жасалған ХІІІ ХІҮ ғасырлардың теңгеліктері табылған. Совет үкіметі кезінде Жанкентті зерттеп, одан осы сияқты көп заттар тапқан ғалым С.П.Толстов. Әйтсе де, Жанкент шаһары толық зерттелді деп айта алмаймыз. Соңғы жылдан бері Қазалы ауданына келіп, Жанкентті зерттеуді қолға алған Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті мен Әлкей Марғұлан атындағы археология институтының және Мәскеудегі Н. Н. Миклухо Маклай атындағы этнология және антропология институтының ғалымдарының жұмысы әлі жалғасуда. 2007 жылы 26 қыркүйекте Қазалы қаласында аудан әкімі Айтбай Көшербайдың бастамасымен өткізілген Жанкент шаһарына байланысты халықаралық конференцияда Жанкент туралы, бұл шаһарды түпкілікті зерттеу, қала орнын ашық аспан астындағы музей ретінде туристік саяхаттың маршрутына енгізу жайлы мәселелер көрсетілді. Жанкент қаласы нақты қай ғасырда салынған, нендей себептермен жойылып кеткен деген сияқты сауалдарға толықтай жауап алатын уақыт әлі жете қойған жоқ. Әзірше осы кезге дейін жинақталғагн мәліметтерге сүйенер болсақ, Жанкент шаһарының дәуірлеу кезі оғыз мемлекетімен тығыз байланысты болған. Олай болса, оғыздар дегеніміз кімдер? Осыған қысқаша тоқталып өтсек. Әрі сол оғыздардан шыққан атақтылар қатарына кімдер жатады? ==Оғыздар. Қорқыт ата мен Әл Фараби== Ұлы ғалым академик Әлкей Марғұланның жазуынша, «Қазақтар өзінің шежіресі бойынша, арғы тегін ууз елінен, үш оқ тайпасынан шығарып, осы себептен үш жүз атандық» дейді. Сол шежіре бойынша олар өзін ту баста түрікменмен туыс болғанбыз деп есептейді. «Қыпшақ шежіресі» деген кітапта: «Алашаханның екі баласының біреуін Сейілхан, одан сегіз арыс түрікмен, екіншісі Жайылхан, одан қыпшақ, кейін қазақ пен қарақалпақ шыққан, түрікмендер боз оқтан, қазақтар үш оқтан тараған» делінеді. Ихсан Шайқ Дана ата «Оғыз-наме» атты шығармасында «Сейілханды» түрікмен елінің аты болып кеткен көзі дейді. «Оғыз-намені» жазғанда, оны барлық Сейілханға «бізден яд-гар болсын» деп тарту етіп ұсынады. Ихсан Шаиқтың байқауынша, Оғыз хан Орта Азия мен Қазақстандағы барлық тайпаларды біріктірген алып кісі болса, Сейілхан тек түрікмен елінің аты. Жырда да айтылады: «Оғыз ханнан айырылсам, Күллі Сейілхан елтіміз»... Жанкент қаласы Мауереннаһр жерін Еуропамен, Индиямен, Иранмен байланыстыратын ұлы керуен жолында жатқан. Жан-кент қазіргі Арал теңізі өңірінен шыққан ас тұзын шет елдерге саудаға шығарған. Еуропа елдері осыдан мың жыл бұрын ас тұзын осы Жанкент шаһарынан алдыртқан, оған дейін еуропалықтар тамақты тұз салмай пайдаланған екен. Жанкент қаласын, барша оғыздардың даңқын әлемге паш еткен Қорқыт Ата еді. Ғұлама ғалым Әлкей Марғұланның айтуынша, Қорқыт ҮІІ ғасырларда Сыр бойын мекендеген Қаңлы ұлысының бір табы Оғыз руы Қияттардан шыққан. Ол кезде бұрынғы қаңлылар енді «Қаңлы Қыпшақ» немесе «Оғыз Қыпшақ» аталып, олардың астанасы Сырдарияның жағасындағы «Жанкент» қаласы болған. Қорқыттың туып өскен қаласы осы Жанкент, қазіргі Қазалының күн шығыс жағында. Қорқытты бірінші рет таң қаларлық әдемі сөзбен ғылым жүзіне келтірген арабтың географы Истахри. Ол кісі Хорезмді, Сырдың бойын аралап жүріп, түріктер арасынан бұрын өткен екі данышпан ойшыл туралы әфсаналар естиді. Бүгінде тарихи заманның биік ойшылы Қорқыт жырау туралы түрлі тілде байтақ көп мәліметтер жиналған. Оның көбі ескі түркі, парсы, араб жазуларынан алынған. Солардың ішінде көзге ерекше түсетін ең ғажабы орта ғасырдың асқан ғалымы, атақты тарихшы Рашид ад Диннің Қорқыт, Оғыз, олардың ұрпақтары туралы жазып кеткен «Жами ат тауарих» шығармасының бір бөлімінде әдемілеп суреттейді. Күншығыс әдебиетіне белгілі болған атақты күйші музыкант Әбу Наср әл Фараби, әдебиет, тарих, этнология, археология ғылымдарының теңдесі жоқ білгірі корифей ғалым, академик Әлкей Марғұланның анықтауы бойынша, Қорқыт тәрізді ол да осы айтқан Жанкентте туып, Отырарда өскен. Сондықтан кейін атақты ғалым өзінің лақап атын Фраби не әл-Фараби деп атаған. Әбу Наср әл Фарабидің Қорқыт тәрізді атақты күйші болғаны ғасырдағы Византия жазушыларына да белгілі болады. Араб тілінде жазылған кітаптардың айтуынша, Фараби 870 жылы туып, 950 жылы сексен жасында қазіргі Сирия мемлекетінің Дамаск қаласында қайтыс болған. Сөйтіп, қобызымен ескі дүниені күңіренткен Әбу Наср әл Фараби Қорқыт күйшінің ізін ала шыққан, соның шәкірттерінің бірі. Арун Рашид заманында әл Фараби күйшіні Жанкенттен Бағдатқа алдырып, Бағдат халқы Фарабидің сұлу күйін тыңдайды. Бағдатқа барған соң Фараби араб, грек фәлсафасын үйренеді. Бір кітабында Фараби: «Мен Арситотель шәкірттерінің ішіндегі халыққа ең белгілісі едім, музыка өнеріне маһир едім» дейді. Бұған қарағанда, Әл Фараби Қорқыт күйін музыканың ең сұлу түріне жеткізіп, екінші жағынан Аристотельдің поэзия, музыка туралы жазғандарын оқыған, ол кездегі данышпан адамның бірі екенін көрсетеді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан көне қалалары 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2004 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 102 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вила-Гарсия (Гуарда)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вила-Гарсия (Транкозу)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 011 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 127,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вила-Руйва () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 52 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Embraer 190''' Бразилияда жасалатын ұшақ. Ұшақ сыйымдылығы 98 орын және екі кластан тұрады. Embraer 190 жетілдірілген дизайны, ыңғайлылығы, үнемділігі және техникалық қызмет көрсетуге жұмсалатын шығындардың аздығы себептерімен таңдалды. Екі қозғалтқышпен жабдықталған реактивті ұшақтар орта қашықтықта ұшу үшін әбден лайық.. Ұшудың максималды алыстығы 4500 километр. == Қазақстанда пайдаланылуы == Ішкі салоны Сурет:Azul Embraer 195 10 2009 VCP Brazilian Airlines E-195 Кампинас халықаралық әуежайында «Эйр Астана» Embraer 190 үш ұшағының алғашқысын 2011 жылы науырыз айының соңында жеткізуге дайындалу үстінде. Бұл ұшақтар Орта Азиядағы ірі көлік торабы Алматы әуежайынан Қазақстан қалалары мен көршілес елдерге әуе тасымалдарды орындау үшін операциялық лизингке алынған. Embraer 190 лайнері Airbus A320 ұшағымен бірдей пайдаланады және кейінірек Fokker 50 турбовинттік ұшақтарын толығымен алмастыратын болады. Алғашқы Embraer 190 Алматыдан Қазақстанның Қарағанды, Павлодар, Ақтау және Атырау қалаларына және Орталық Азиядағы Ташкент, Душанбе және Бішкек шаһарларына қатынайды. Екінші ұшақ 2011 жылдың мамыр айында келмек. Ол Алматыдан Грузия астанасы Тбилисиге және Ресей Федерациясың оңтүстігінде орналасқан Самара ірі қаласына жаңа рейстер орындамақ. Үшінші ұшақ 2012 жылы жеткізіледі. == Сипаттамасы == Нұсқа Экипаж адам Жолаушылардың орналасуы 80 (1-класс, 29"/30") 78 (1-класс, 30"/31") 70 (1-класс, 32") 70 (2-класс, 36"/32") 88 (1-класс, 30") 86 (1-класс, 31") 78 (1-класс, 32") 78 (2-класс, standard) 114 (1-класс, 29"/30") 106 (1-класс, 31") 98 (1-класс, 32") 94 (2-класс, стандарт) 122 (1-класс, 30"/31") 118 (1-класс, 31") 108 (1-класс, 32") 106 (2-класс, стандарт) Ұзындығы 29.90 31.68 36.24 38.65 Қанат жаймасының ұзындығы 26.00 (85 ft in) 28.72 (94 ft in) Биіктігі 9.67 (32 ft in) 10.28 (34 ft in) Бос ұшақ салмағы 21140 кг 21810 кг 28080 кг 28970 кг Максимал ұшу салмағы 35990 кг (STD) 37200 кг (LR) 38600 кг (AR) 37500 кг (STD) 38790 кг (LR) 40370 кг (AR) 47790 кг (STD) 50300 кг (LR) 51800 кг (AR) 48790 кг (STD) 50790 кг (LR) 52290 кг (AR) Максимал тиімді салмақ 9100 кг (STD&LR) 9840 кг (AR) 10080 кг (STD&LR) 10360 кг (AR) 13080 кг 13650 кг Ұшар алдында жүрілетін жол 1,644 2,244 2,056 2,179 Қозғалтқыштары 2×GE CF34-8E турбовинтельді қозғалтқышы (толық күші 62.3 кН) 2×GE CF34-10E турбовинтельді қозғалтқышы (толық күші 82.3 кН) Максимал жылдамдығы 890 км/сағ Ұшу қашықтығы STD: 3,334 км LR: 3,889 км AR: 3,892 км STD: 3,334км LR: 3,889 км AR: 3,706 км STD: 3,334 км LR: 4,260 км AR: 4,448 км STD: 2,593 км LR: 3,334 км AR: 4,077 км Максимал жанармай мөлшері 9335 кг 12971 кг Қалыпты жұмыс биіктігі 12,500 Биіктік алу жылдамдығы Макс 1.7 м/с 0.42:1 0.39:1 0.41:1 0.39:1 '''Фюзеляж және кабина бөліктері''' Сыртқы ені 3.01 Ішкі ені 2.74 Сыртқы биіктігі 3.35 Ішкі биіктігі 2.00 Sources: Embraer E-jet == Тағы қараңыз == Embraer Lineage 1000 Embraer C-390 ACAC ARJ21 Airbus A318 Boeing 717 Boeing 737 Bombardier CRJ Bombardier CSeries Fokker 100 Mitsubishi MRJ 70/MRJ 90 Антонов Ан-148 Сухой Superjet 100 Туполев Ту-344 Яковлев Як-42Д == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Embraer E-Jets Airliners.net: Embraer Embraer E-jet specifications, accessed Dec 26, 2009 Санат:Ұшақтар Санат:Бразилия ұшақтары Санат:Жолаушы ұшақтары 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 481 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 158,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Аудан 1296 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Вилареш (Транкозу)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Виньо (Гуарда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говея құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 93 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Агуаш-Белаш (Сабугал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Эрведоза (Пиньел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Абела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1107 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 137,58 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
реакциясының схемасы '''Термоядролық реакция''', '''термоядролық синтез''' өте жоғары температурада жүзеге асатын ядролар бірігуі реакциясы. Жеңіл элементтерді (сутек, гелий, литий, т.б.) жүздеген миллион градусқа дейін қыздырғанда, олардың бейтарап атомдарының тұтастығы жоғалып, ядролар мен электрондарға ыдырайды. Нәтижесінде оң зарядты ядролардан, теріс зарядты электрондардан тұратын ерекше орта, жоғары температуралы плазма, пайда болады. Мұндай плазмада ядролар кулондық тебіліс бөгетінен (барьерінен) өте алатын кинетикалық энергияға ие болады: :, мұндағы Больцман тұрақтысы; плазма температурасы; және бөлшектің массасы мен жылдамдығы. Температурасы жүздеген миллион градус болатын ыстық плазмадағы ядролар аса үлкен жылдамдықпен бір-біріне жақындап, ядролық күштердің әрекет аймағына енеді. Сол сәтте-ақ тегеурінді ядролық күш оларды біріктіріп, жаңа ядроны түзеді. Бұл кезде пайда болған масса ақауы есебінен аса мол энергия босап шығады. == Іске асырылуы == Жер бетінде алғаш рет термоядролық реакциялар 1950 жылдардың басында Қазақстанда (Семей полигоны) сутек бомбасын жару арқылы жүзеге асырылды. Қажетті жоғары температура атом бомбасын алдын ала жару үстінде алынды. Термоядролық бомбаның ішіне жоғары температура алу үшін атом бомбасының заряды және жеткілікті мөлшерде сутек изотоптары (мысалы, дейтерий) Термоядролық жарылыста әуелі атом бомбасының заряды іске қосылады да, температура миллиондаған градусқа көтеріліп, сутек изотоптарының ядролары жаппай біріге бастайды. Осылайша әп-сәтте атом бомбасының жарылысы сутек бомбасының жарылысына ұласады. Қолдан басқарылатын термоядролық реакцияларды іске асыру зор қиындықтарға кезікті. Оларды жүзеге асыру үшін, негізінен, үш мәселені шешу керек: #Біріншіден, сутек газын қыздыру арқылы ыстық плазманың температурасын ондаған миллион градусқа көтеру қажет. #Екіншіден, термоядролық реакцияны тұтандыру үшін ыстық плазманы суытпай, белгілі бір көлемде кем дегенде 101—102 ұстап тұру қажет. #Үшіншіден, термоядролық реакция қарқынды жүріп, энергия шығыны қажетінше мол болуы үшін ыстық плазмадағы дейтерий ядроларының тығыздығы белгілі бір шамадан кем болмауы тиіс, яғни м1 көлемде 1022 бөлшек болуы керек. Осы үш шарт қатарынан орындалса ғана басқарылатын термоядролық реакцияны іске асыруға болады. Алайда плазма заттың ең орнықсыз күйі болып табылады, сондықтан бұл шарттарды бір мезгілде орындау мәселесі әлі күнге шешуін таппай отыр. == Дереккөздер == Санат:Физика 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 811,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Алкошети (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкошети құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9094 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 87,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 104,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Үлкен Лиссабон провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сейшал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10937 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 900,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 761,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Алмада (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1954 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 742,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Иоанн. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
Жардия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 243,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20522 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 12.590,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Алваладе () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2315 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 161,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Амора (Сейшал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сейшал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50991 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,31 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Аррентела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сейшал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28610 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 986,40 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''ИС-1''' кеңес ауыр танкы Ұлы Отан соғысыкезеңіне жатады. '''ИС''' Аббревиатурасы «Иосиф Сталин» дегенді білдіретін 1943—1953 жж кеңестік ауыр танкылар сериясының ресми атауы. '''1''' Индексібұл танк табының бірінші сериялық моделіне сәйкес. Ұлы Отан Соғыс жылдары ИС-1 белгілеуімен қатар '''ИС-85''' аталуы да қолданылды, бұл жағдайда '''85''' индексы машинаның негізгі қаруының калибрын білдіреді. == шығарылу тарихы== ИС-1 және ИС-2 ауыр танктары өз шежірелерін КВ-1 ауыр танкымен КВ-13 («Объект 233») ауыр сауытты орта танкыдан бастайды. Дәл осы танк Челябіде 1942 жылы СКБ-2 негізінде құрылған Тәжірибелік танк зауытының алғашқы ірі өзіндік жұмысы болды. Проектының жетекші конструкторы болып қамаудан жаңа босатылған Н. В. Цейц тағайындалды. Конструкторлар тобына К. И. Кузьмин (корпус), Н. М. Синев (мұнара), С. В. Мицкевич (жүріс бөлігі) және Г. Н. Москвин (жалпы құрылымы) кірді. КВ-13 массасы жағынан орта танкыға, ал қорғаныс жағынан ауырға сәйкес келетіндей әмбебап танк идеясы тарапынан құрыла басталған еді.Проекттың ерекшелігі сауытты құйюды кеғінен қолдану болды. Бұл машиналар құрылысының ырғығына тікелей әсер еткен жағдай 1942–1943 жылғы қыста Шығыс майданда «Тигр» сужаңа неміс ауыр танкыларының пайда болуы. 1943 жылы 24 ақпан күнгі 2943сс ҚБК Жарлығымен Киров заводына Челябіде және 100 НКТПзауытына Тәжірибелік танк зауыты) «Иосиф Сталин» ИС екі тәжірибелік нұсқасын жасап, мемлекеттік сараптауға ұсынуға бұйырылды. Бастапқы үлгі ретінде КВ-13 соңғы нұсқалары алынды. ЗИС-576,2-мм зеңбірегімен қаруланған бірінші танкыға «Нысан233» зауыттық индексі cақталуымен қатар ИС-1 белгілеуі, ал мұнарасында КВ-9 тәжірибелік ауыр танкыдан алынған У-11 122-мм танкгаубицасы орнатылған екіншісі ИС-2 («Нысан 234») белгілеуі берілді. Екі машинаның да сараптамасы 1943 жылдың 22 наурызымен 19 сәуір аралығында жүргізіліп, жалпы сәтті өтті. Комиссия КВ-1с танкыдан тығызырақ құрылымының арқасында, онымен ИС-1 («Нысан 233») қарулануы бірдеңгейде, ал ИС-2 («Нысан 234»).қарулануы құаттырақ болса да, ИС танктары неғұрлым аз массада соғұрлым күштірек сауыттауымен жоғарырақ қозғалыс жылдамдығына ие екендігін мойындады. == Құрылымын сипаттау == ИС-1 негізінен КВ-1/КВ-1с ауыр танктың алдыңғы моделінің терең түрленуі болып келеді. Күшейту мақсатымен маңызды өзгеріске сауыттық қорғаныспен қарулану ұшырады, қанау сипаттарымен беріктігін жақсарту үшін ИС-1ге планетарлық үлгідегі жаңа жылдамдықты өзгерту құралы қойылды. Бірақ өзінің құрамында жаңа танк КВ әртүрлі модификациялары танктарының көп білшектерін мұраға алды. Сол кездегі кеңестік ауыр және орта танктардың барлығындай, сызбанұсқасы классикалық маңдайынан артқы жағына дейін тізбектеліп басқару, жауынгерлік және бқлімшелерге бөлінетін. басқару бөлімшесінде орналасса, экипаждың қалған үш мүшесінің сауыткорпустың ортаңғы бөлігімен мұнараны біріктіретін жауынгерлік бөлімшеде өз орындары болатын. Қару құралымен оның қару қоры және жанармай бөлігі де сонда орналасатын. Қозғалтқышпен трансмиссия машинаның артқы жағында орынатылды. === Сауыттық корпуспен мұнара=== Танктың сауыттық корпусы (маңдай бөлігінен басқасы) қалыңдығы 90, 75, 60, 30 20 мм домалатылған сауыттық плиталардардан құрастырылатын. Үшкірліпішінді сауытты еңкейту бұрыштары рационалды маңдай бөлшегі кұйылған болатын, оның қалындығы әртүрлі жерлерінде 30 дан 120 ммге дейін аралықта өзгеретін, басқа бөлшектермен сваркой дәнекерлеумен ұстастырылып, жалғанатын. Сауыттық қорғаныс снарядқақарсы. Сүйір мұнара күрделі геометриялы пішінді сауытты құйма түрінде ұсылынған еді, қалыңдығы 100 мм оның борттары снарядқақарсы беріктікті күшейту үшін вертикалға бұрыш жасап орнатылған болатын. Мұнараның төрт сфераның қиылысуымен жасалған маңдай бөлігі амбразурамен қоса, бөлек құйылып, мұнараның өзіне болттармен бекітілетін. Қару маскасы домалатылған майыстырылган сауыт плитасының цилиндрлы сегменті түрінде ұсынылған болатын және оның үш— зеңбірек үшін, жұпталған пулеметпен нысана үшін тесігі бар болатын. Мұнара диаметры 1800 мм погонда орнатылатылып, танктың артығырақ ауытқуында немесе аударылып қалуында бқліп қалмауы үшін басып алулармен бекітілетін. Мұнараның төменгі погонымен сауыткорпусының жоғарғы погонының жанасу беті жауынгерлік бөлімнің төбесіне сәл кірістірілген болатын, бұл жағдай атысқа ұшырауда сыналануды жоққа шығаратын. Мұнара погоны жабық позициялардан атуда мыңдық үлестерде байқалатын.. танк сауыткорпусының алдыңғы жағының орталығында орналасатын. ИС танкының мекенді бөлігінің КВ-1с танкымен салыстырғанда тығызырақ компоновкасы экипаждың бесінші мүшесі— атқыш-радистты орналастыруға мүмкіндік бермейтін. Оның міндеттері командирмен екіара үлестірілді: біріншісі радиостанциямен жұмыс істесе, екіншісі курстық пулемёттан басқару панелінен электрқосқыш механизм гашеткасына басу арқылы көздеусіз оқпен атып отырған. Курстық пулемёттің өзі артында орналастырылып, арнайы сауытталған танк маңдайына дәнекерленіп ұстатылған патрубокта қатаң бекітілетін. Аяғында көздеусіз оқтың төмен нәтижелілігіне байланысты курстық пулеметтан мүлдем де бас тартылды. Экипаждың үш мүшесі мұнарада орналасатын: орудиеның сол жағында нысанашымен командир орны, ал оң жағында оқтаушының орны болатын. Машина командирының қол астында вертикалды сауытының қалыңдығы 82 мм дейін құйылған байқағыш кіші мұнара болатын. Экипаждың мінуімен шығуы мұнарадағы люктар арқылы жүзеге асырылатын: командирлық мұнарашықтың дөңгелек екіжақты люгімен оқтаушынің біржақты дөңгелек люгі арқылы. Корпустың түбінде де апаттық кетуге арналған люк, және басқа жерлерінде оқдәрмекті артуға, жанармай бактарына, машинаның өзге де түйіндерімен агрегаттарына жетуге арналған үлкен, кіші люктармен тесіктер болатын. Санат:Әскери іс Санат:Тарих 
'''Аталайа (Монтижу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 495,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Грандола құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 908 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 172,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23711 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 879,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Баррейру (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8822 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 2365,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Касильяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6970 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Канья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 207,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Капарика (Алмада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19327 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 804,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Карвальял (Грандола)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Грандола құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Роман. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Каштелу (Сезимбра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сезимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15207 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 178,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3882 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 136,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Рая Айтбайқызы Жаңабаева''' (1947 қарашаның 12-інде туған, Жамбыл облысы Сарысу ауданы Саудакент) педагогика ғылымдарының докторы (2007). == Қысқаша өмірбаяны == 1973 ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ); 1987 аспирантурасын бітірген. 1973 осы университетте аға лаборант қызметін атқарды. 1987 жылдан оқытушы қызметінде. Ғылыми бағыты қазақ этнопедагогика патриоттық ерлік тәрбиесі проблемасы. «Қазақ халық тәрбиесінің ғылыми негіздері» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 30-дан астам ғылыми еңбегі және оқу құралдары жарық көрген. ==Дереккөздер== Санат:Жамбыл облысында туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан ғалымдары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20419 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 914,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Койна''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 292,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Компорта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкасер-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Корройюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сейшал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 746,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 076,00 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Иоанн. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 16 526,60 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 88,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Фейжо (Алмада)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16072 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 826,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иосиф Обручник. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сейшал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10753 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 425,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 987 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Құдайберген Жаңабергенов''' (1937 қаңтардың 9-ында туған, Жаңақорған ауданы Екпінді ауылы) физик, ғылымдарының кандидаты (1971), педагогика ғылымдарының докторы (2000), профессор (2001). Халықаралық педагогика білім беру академиясының академигі (2003). ҚР білім беру ісінің үздігі. == Қысқаша өмірбаяны == 1959 Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетін бітірген. 1966 1969 ж. Қазақстан ғылым академиясының ядролық физика институтында аспирант; 1970 1981, 1995 1997 ж. Қызылорда мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі; 1981 1993 ж. факультетт деканы, партбюро хатшысы қызметтерін атқарған. ==Еңбектері== Негізгі ғылыми еңбектері «Қатты денелер физикасы», «Жоғары және орта мектепте физиканы оқыту әдістемесіне» арналған. 100-ден астам ғылыми еңбегі, монографиясы, оқу-әдістемелік құралдары жарық көрген. Ы.Алтынсарин атындағы сыйлық Физиканы оқыту әдістемесі. Оқу құралы, А., 1998. ==Дереккөздер== Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:1937 жылы туғандар Санат:Қазақстан физиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері 
'''Грандола (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Грандола құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 361,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Гамбия Понтеш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4076 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 124,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 785,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Лаврадиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13051 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 5.014,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Святай Маргарита. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Маратека''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Палмела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Мелидеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Грандола құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1789 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 162,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Мойта (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16727 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 858,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Монтижу (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22915 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 870,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 595,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Пальяйш (Баррейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
орта ғасырдан сақталған ежелгі қала орны. Бөген өзенінің бойында, қазіргі Шілік ауданынан (Түркістан облысы Қазығұрт ауданы) шығысқа қарай км жерде орналасқан. 1969 жылы Отырар археологиялық экспедициясы (жетекшісі Қ. Ақышев) зерттеген. Қала орны солтүстік бағыт бойынша 190 м-ге, батыс-шығыс бағыттары бойынша 300 м-ге созылып жатыр, биікт. м. Жаңарықтың оңтүстігінде төбесі жазық дөңгелек мұнара тәрізді қамал болған. Оның төбесіндегі тегіс алаңның диаметрі м, биіктігі 13 м. Айналасы бекіністік дуалмен қоршалған. Археологиялық қазба деректері қаланың ғасырлардан бастап 13 15 ғасырларға дейін болғанын анықтады. Қазба жұмыстары кезінде табылған қыш ыдыстар, әр түрлі темір бұйымдар (пышақтар, қол орақ сынықтары), тас диірмендер, шыны көзелер бұл аймақтағы халықтың отырықшы болғанын, мал шаруашылыңымен, қолөнермен айналысқанын көрсетеді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан көне қалалары 
'''Палмела (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Палмела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 104,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 154,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Пегойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Палмела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20993 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 375,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иосиф Обручник. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Посейран''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Палмела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 147,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Синиш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Прагал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7721 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 493,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Палмела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сезимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16567 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Саду (Сетубал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 322,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Самоку''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкошете құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 984,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
rightЖаңа химияляқ технология мен материалдар ғылым-зерттеу инстуты Қазақстанда жаңа, экология таза химиялық технологиялар мен материалдарды өңдеудің теория және практикалық негіздерін жасаумен айналысатын ғылыми-зерттеу орталығы. 1992 ж. Алматы қаласындағы ҚазҰУ-дың жанынан ашылған. базасы «Машина құрастыру зауыты» акционерлік қоғамында орналасқан. Институт құрылымында ҚазҰУ-дың химия фаультеті кафедраларының эксперименттік базалары қамтылған. Зерттеулерінің негізгі бағыты Қазақстанның мұнай-газ кен орындарындағы көмірсутекті шикізаттарды өңдеудің жаңа технологияларын жасау және шағын өндірістердің (шағын зауыттар, қондырғылар, т.б.) технология жобаларын дайындау. Иститут 1999 жылдан бастап «Отандық шикізаттар негізінде технологиялық байланысқан химиялық және мұнай-химиялық өндірістерді дамыту» атты кешенді бағдарламаның орындаушысы болып табылады. Соңғы жылдары институтта Қазақстан кен орындарындағы мұнайдың ерекшеліктері ескеріле отырып, оларды өңдеуге арналған қондырғылар жасалып, шағын зауыт құрылды (Алматы қаласындағы алғашқы қондырғы, Ақтау қаласындағы шағын зауыт). Қазақстандағы қоры мол қоңыр көмірден сұйық отын, битум, асфальттік жабын, т.б. алудың технологиялары жасалды. Институт орыс тілінде шығатын «Мұнай және газ», ағылшын тілінде шығатын «Еуразия журналы» атты ғылыми басылымдардың құрылтайшысы болып табылады. == Дереккөздер== ==Сілтемелер== Жаңа химиялық технологиялар және материалдар ҒЗИ Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары 
'''Санта-Круш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Грандола құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 120,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкасер-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4268 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 461,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкасер-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 501 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 166,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сантьягу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкасер-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 282,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сантьягу (Сезимбра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сезимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5793 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 916,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 116,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Санту-Андре (Баррейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 2.572,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Санту-Андре () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10696 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 74,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Барыс Әлікенұлы Жапаров''' (1955 шілденің 30-ы, Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Талдыөзек ауылы) технология ғылымдарының докторы (1988), професор (1990). == Қысқаша өмірбаяны == 1976 Қазақ институтын (қазіргі Қазақ ұлттық технологиялық университеті) бітірген. 1976–89 ж. осы университетте инженер, кіші және аға ғылыми қызметкер, ғылыми-зерттеу меңгерушісі; 1989–97 ж. ҚР Министрлер Кеңесі жанындағы басшы қызметкерлер мен мамандардың біліктілігін жетілдіру институтында кафедра меңгерушісі, институт проректоры; 1997–99 Түркиядағы ҚР Елшілігінің кеңесшісі; 1999–2000 Түркия қазақ-түрік достық, қолдау және даму қоғамының төрағасы; 2000–01 «NOKІA NETWORKS OY» (Финляндия) фирмасының Түркиядағы өкілдігінің кеңесшісі болды. 2001 жылдан АҚШ-тың халықаралық даму агенттігінің (USAІD) Орталық Азия университетінде экономика және бизнес «Білімдер желісі» жобасының атқарушы директоры және «КАЗРЕНА» ғылыми білім беру компьютерлік желісін пайдаланушылар қауымдастығының бас директоры. ==Дереккөздер== Санат:Мойынқұм ауданында туғандар Санат:1955 жылы туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 1.349,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1454 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 275,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1049 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 276,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сейшал (приход)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сейшал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2506 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 056,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Синиш (приход)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Синиш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12461 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 150,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Собреда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10821 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 667,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сан-Домингуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1024 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 124,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Доминик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
(Алкошете)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкошете құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1128 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 267,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Дидье Ив Дрогба Тебили''' (, 1978 жылы 11 наурыз, Абиджан қаласы) Кот-д’Ивуарлық футболшы, шабуылшы. Қазіргі таңда малий ұлтынан қыз алған Дрогбаның өзінен аумай қалған баласы бар. Қайырымдылық жұмыстарын көп жүргізіп, басқа футболшыларға үлгі болған «Тито» Біріккен Ұлттар Ұйымының «Қайырымдылық» елшісі атанған. == Карьерасы == === Футболшы болып қалыптасуы === жасында Францияға ағасының қолына көшіп барады. Ол кезде ағасы Мишель Гоба тәжірибелі футболшы болатын. Бірақ, жылдан кейін ата-анасын сағынған бала Дидье қайтадан өз еліне қайтады. Бала күнінде Дрогбаның анасы оны Югославия президенті Иосип Титоның құрметіне арнап «Тито» деп атайтын. Еліне оралған соң, ол Отанында көп тұрақтай алмайды. Ата-анасы елдегі жұмыссыздыққа байланысты жеп отырған нандарынан айырылып, қайтадан Франциядағы туысқандарының қасына баруға мәжбүр болады. Алғашында Францияның Ванн қаласында тұрып, кейіннен Париж маңындағы Энтони қалашығына тұрақтайды. Сол жердегі жергілікті клубта «Тито» алашқы ойындарын өткізіп жүреді. Алғашында ол оң қапталдағы қорғаушы позициясында ойнап жүреді. Уақыт өте келе ағасының (Мишель Гоба) кеңесімен орталық шабуылшы рөлін атқаруға көшеді. Энтони қалашығындағы клубта жақсы өнер көрсеткеннен кейін, оны жартылайкәсіби шақырту алады. Біраз уақыт өткеннен кейін клуб бапкері Жак Лонкардың көңілінен шықпай қалады. Мектепті жарытып оқымай, әрең тәмәмдаған ержеткен «Көсем» Парижден Ле-Манға көшіп, сондағы колледжде бухгалтер мамандығы бойынша білім алады. Сондай-ақ, «Ле-Ман» жастар клубында өнер көрсетіп жүреді. Алғашқы жылында ол көптеген жарақаттар алып, ауыр жаттығу сындарынан өтеді.. Сол кездегі «Ле-Ман» клубының бас бапкері Марк Вестерлопп:« Дрогба күнделікті футбол ойнауды жүйелі түрде үйренуі үшін бақандай жыл кетті. Оның үстіне жанұясындағы ауыр тұрмысқа байланысты ол көбінесе қосымша жұмыс істеді. Тек есейгеннен соң кәсіби футболшыға айналды»-деген екен. 21 жасқа келген «Піл» енді футболға шынымен-ақ ден қоюға ұйғарады. өйткені бұдан кейін оның кәсіби футболшыға айналуы екіталай еді. Оны Дрогбаның өзі де іштей сезетін. Осындай ауыр жаттығулардың нәтижесіен кейін, Дахи Зоко «Ле-Манның» негізгі құрамына енеді. 1999 жылы алғаш рет кәсіби келісім-шартқа отырады. Аталмыш клубтағы бірінші маусымда 30 ойын өткізіп, қарсыластарының қақпасын мәрте мазалайды. Екінші маусымында оның орнын Даниель Кузен басады. Алғашында жарақаты үшін ауыстырылған ойыншы, кейіннен Дидьеден де жақсы ойнап негізгі құрамда маусым аяқталғанша тұрақтап қалады. Келесі маусымда ол қайтадан негізгі құрамнан орын алып, 21 ойын өткізіп, гол салады. === «Генгам» клубы === 2002 жылы қыста «Генгам» клубы ивуарлықты 80 мың фунт. стерлинге сатып алады. Клубта өткізген алғашқы маусымында 11 рет алаңға шығып, 3-ақ гол ұрады. Дегенмен, маусым аяғында клубтың Лигада сақталып қалуына өз септігін тигізеді. Өзін шебер футболшы ретінде осы клубта кеңінен танытып, «Генгамның» Лигада 7-ші орынмен аяқтауына үлесін қосады. Сол клубта жасындай жарқылдаған тағы да Францияның болашақ жұлдызы Флоран Малуда алаңда «Пілмен» тез тіл табысып, бір-біріне голдық пастар беріп көпшіліктің көңілінен шығатын. Бірақ, мұндай талантты футболшылар ортаңқол яки төмен клубтарда көп тұрақтамайтын. Кез-келген мықты футболшының алғашында төмен клубтарда доп теуіп, кейіннен үлкен топ-клубтарға ауысу-заңдылық. Сол мықты футболшы-Дрогба да марсельдік «Олимпикпен» жылдық келісім-шартқа отырып, 3.3 млн фунтқа кете барады. Әрине қуана-қуана! === «Марсель» === «Марсельдің» бас бапкері Ален Перрен «Титоны» бірден негізгі құрамға алады. Бірінші маусымның өткізген 55 ойынында 32(!) гол салады. «Марсель» сапында ол УЕФА кубогінде өнер көрсетіп, жартылай финалда «Ньюкаслдың» қақпасына екі гол ұрып, командасын финалға деін жеткізеді. Бірақ, финалда «Валенсиядан» жеңіліп қалады. Маусым аяқталған соң, ол Фрунцияның үздік футболшысы атағына ие болады. Ал Чемпиондар Лигасының аясында «Портуға» қарсы өткізген ойында қарсылас команданың бас бапкері ол кездері әлемге әлі таныла қоймаған жас Жозе Моуринью бір де менің клубыма ойыншы керек болса, мен бірінші ретте Дрогбаны өзіме алатын едім»-деп мәлімдейді. Сол жылы маусым аяқталысымен Дрогба Еуропа нарығындағы үлкен аукционға түседі. Көптеген клубтар оны өзіне алғысы келеді. «Челсиге» су жаңа бапкер Моуриньо келісімен «Пілді» өз қосынына алады. 2004 жылдың шілде айында Диьде Дрогба өзінің екінші Отаны Францияны тастап, бақыт кемесіне отырып, лондондық «Челсиге» жүзіп кете барады. === «Челси» === Дрогба өзінің бір салса, жүрек қалауымен мен «Марсельде» қалар едім. Мені «Челсиге» ауысуыма ешкім мәжбүрлеген жоқ. Кейде маңызды бас тартуға болмайды. Бірақ, мені жақын танитын достарым біледі, мен аталмыш клубқа ақша үшін бара жатқан жоқпын. Жозе Моуриьо мені өзінің қосынында көргісі келеді. Оның үстіне Кежман, Муту, Роббен және Макалеле сынды танымал ойыншылардың қасында доп теуіп, жаттығу мен үшін нағыз футболшы болуыма көп септігін тигізеді деп ойлаймын»-деп ағынан жарылды «қара маржан». 2005 жылғы маусымда ивуарлық Англия Суперкубогінде және премьер-лигада маңызды голдар салып, «Челси» сол жылы тұңғыш рет Англия чемпионы атанады. Келесі жылы Дидье тағы да «ақсүйектердің» премьер-лигада бірінші орын алуына көмегін тигізіп, чемпион атанады. === Кот-д` Иуардың Ұлттық құрамасы === Сол жылы ол Кот-д` Иуардың капитаны болып сайланады. Ұлттық құрамада да керемет ойын өрнегімен командасын алға жетелеумен болады. Сөйтіп, Африканың үздік ойыншысы атағына қол жеткізеді. 2007/10 жылдары «Қара маржан» Англия чемпионатында үздік шабуылшы болады. сүйікті әрі тұрақты ойыншысы, Лондондағы мың қыздың арманына айналған «Пілдің» қазіргі таңдағы басты арманы Чемпиондар Лигасының трофейін басына көтеру! Ол мүмкін де. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Ресми сайты Статистика National Football Teams сайта "Челси" сайта профиль футболшылары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары ФК ойыншылары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 890 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сан-Жулиан (Сетубал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17070 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 183,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сан-Лоренсу (Сетубал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8487 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 178,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сан-Мартинью () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкасер-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 562 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
(Сетубал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 689,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сан-Симан (Сетубал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4598 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 212,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Торран () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алкасер-ду-Сал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2758 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 372,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Трафария''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5946 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 019,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 904,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Сарайшық''', '''Кіші Сарай''' орта ғасырларда Алтын Орданың ірі сауда және экономикалық орталығы. Бұл қала Жайық өзенінің қазіргі Атырау қаласынан 50 км жоғары орналасқан. == Тарихы == Сарайшық (Сарай-Жүк) қаласының пайда болуын тарихшы ғалымдар 13 ғ., Шыңғыс хан мен Бату ханның шапқыншылығымен байланыстырады. Әзірге белгілі болған деректерге сүйенсек, бұл орын туралы жазба мәліметтер 14 ғ. алғашқы жартысынан басталады да, оларда Сарайшық гүлденген қолөнер мен сауда қаласы болғандығы айтылады. Сарайшық ауылы (көне қала орны) Зерттеу барысында «ханның» салу ерекшеліктері анықталды. Сонымен бірге, өткен маусымда бес құрылыс кезеңін анықтауға мүмкіндік алынды. Археологиялық зерттеу барысында қалашықта нумизматикалық материалдардан басқа қалалықтардың көптеген күнделікті қолданыс заттары табылды: қыштан жасалған заттар (құман, құмшы, шығыр, құмыралар, көзелер, шырақтар, түбектер, кесе, пиала) өсімдіктер мен зооморфты өрнектер және түрлі араб шрифтімен, сонымен бірге, трапезундық және қырым амфораларының бөлшектері, қытай фарфорынан жасалған табақтың бөліктерімен безендірілген. Қазбалар барысында көптеген сүйектен, темір мен қоладан жасалған бұйымдар кездеседі. Одан басқа, ортағасырлық моншаның қалдығы табылып, зерттелді. Әбілғазы Бахадұр-ханның (ХVІІғ.) Сарайшықтағы негізін Бату хан (Билік құрған уақыты 1221-1256 ж.ж.) салған деген тарихи пікірмен келісуге болады. Көптеген көпестер мен саяхатшылардың осынау жолдардың туралы, тауарлардың сипаты мен бағасы және қатынас тәсілі туралы жазбалары мен хикаялары бізге дейін жетіп отыр. Сарайдан Сарайшыққа, одан әрі Үргенішке дейінгі сауда жолының соқпақтарында құдықтар болды және керуен-сарайлар қызмет етті. ХІІ-ХІV ғғ. осы жол Шығысты Батыспен негізгі жалғастырушы болды. Сарайшықта салтанатты сәулетті сарайлар, моншалар, және басқа да ғаламат ғимараттар салынған. Оларды атақты сәулет өнері мектептерінен өткен дарынды шеберлер тұрғызған. Қаланың өте тамаша жобаланып салынған түзу де кең көшелері мен алаңдары болған. Қаланың келбетінен шығыстың әсері айрықша байқалады. Керуен саудасынан келетін түсім, әскери олжа, жергілікті халық төлейтін салық және аса мол арзан еңбек күшінің есебінен Сарайшық қаласы тез өсті. == Жазба деректер == Сарайшық туралы алғашқы жазба дерек қалдырған арабтың белгілі географ-ғалымы, саяхатшысы Ибн-Батута. Ол өзінің саяхаттарының бірінде 1334 ж. «Үлкен Сарай» қаласынан шығып (Сарай-Берке Алтын Орданың бас қаласы), Азияға жасаған сапарында Сарайшық қаласында болған. Бұл жөнінде ол, Біз Сарай қаласынан ат жеккен арбамен он күн жол жүріп, Сарай-жук қаласына жеттік. Бұл «Ұлысу» деп аталған үлкен, терең, ағысы қатты өзеннің жағасындағы гүлденген әсем қала екен және дүние жүзіндегі Бағдаттан кейін екінші жүзбелі көпір осында екен. Ол кезде Алтын Орда үлкен Сарай, Сарайшықты кіші Сарай деген мағынаға байланысты. Бұдан кейін Сарайшық жөнінде жазба дерек қалдырған орыс патшасы Иван Грозныймен дос болған ағылшын көпесі Антоний Дженкинсон. Ол 1558—59 жж. Каспий теңізінің солтүстік және шығыс жағалауына саяхат жасауы кезінде Сарайшық қаласына соғып былай жазған: Теңізден бір күндік сапарда үлкен өзен жағасындағы гүленге Сарайшық деген қалаға келдік. Бұл қала орыс патшасымен көңілдес Измаил деген татар князінің қол астында екен. Шығыс пен батысты байланыстыратын керуен жолының үстінде болғандықтан қолөнері мен саудасы дамыған қала екен. == Зерттеулер == ҚКСР ғылым академиясының 1950 ж. Батыс Қазақстанда жүргізген Сарайшықты 12 ғ. араб тарихшылары еңбектерінде аталатын, орта ғасырда археологиялық экспедициясының қорытындысы негізінде белгілі археологтар С.П. Толстов пен Г.И. Пацевич «өмір сүрген Саксин қаласының орнында бой көтеріп, жаңа атауға ие болған қала. Саксин 10—11 ғғ. Хорезм тұтқындарының көмегімен сауда жолының бойында салынған еді» дейді де Сарайшықтың өмір дәуірін шартты түрде үш кезеңге бөледі: 12 ғ. қала іргесінің қаланып бой көтеруі. 13—14 ғғ. Алтын Орда өмір сүрген кезеңдегі Еуропаның, Орта Азия, Қазақстанды манғолдар және қытаймен жалғастырған ірі сауда орталығы болу, яғни қаланың гүлденіп, өркендеу дәуірі. 15—16 ғғ. Ноғай ордасының орталығы болуы, орыс-қазақтар шабуылынан күйреп, қирауы. Қазақ археологиясының атасы Әлкей Марғұлан өзінің 1950 ж. жүргізген қазба жұмыстары нәтижесінде «қала 12 ғ. салынған» деп еш шүбәсіз дәл айтады. Бұл пікірді, соңғы жылдары қала орнында қазба жұмыстарын жүргізіп жүрген Республикалық археология институтының ғалымдары да дәлелдеп отыр. Әлкей Марғұланның айтуына қарағанда кезінде қалада үлкен қыш күйдіру, темір қорыту цехтары мен ұстахана, ақша жасау шеберханалары болған. 1968 ж. бері мұнда Әлкей Марғұлан атындағы Батыс Қазақстан экспедициясы тұрақты қазба жұмыстарын жүргізуде. Сарайшық қаласының тарихымен танысу үшін арнайы келгендер әуелі мешітке кіріп, аруаққа бағыштап құран оқытып, хандар жерленген қасиетті жер күмбез астындағы алып бәйтерекке ақтығын байлап, сосын мұражайға кіреді. 1999 жылдың қыркүйегі күні Елбасы Атырауға келген сапары барысында Сарайшық мұражайын ашқан болатын. Оған менің жолым алғаш рет 2003 жылы түскен-ді. Аққу көлден кеткенде…Биылғы маусым айында тағы бардым. Мұражай қызметкері Орын Сағынтаева көне шаһар тарихы, соның ішінде “Секер көлі” туралы қызықты деректермен таныстырды. Қазақ тарихында терең із қалдырып, заманында қазақ мемлекетін басқарған ұлы хандардың бірі Әз Жәнібек хан. Ел ішінде Жәнібек ханның өзі салдырған Сарайшық қаласының іргесіндегі әйгілі “Секер көлі” туралы деректі әңгіме көп. Секер көлдің орны қазіргі Сарайшық ауылының орнында қалып қойған. Теп-тегіс жерде ойпаңдау болған түбінен, кезінде жиектерін қолмен нығыздап, кейбір жерлерінің тас, топырақпен, қызыл қышпен көмкерілгені көлдің заманында қолдан жасалғанын дәлелдейді, дейді ауыл қарттары. Кезінде Шамполов деген орыс көпесі 1920 жылдары осы жерден кірпіш зауытын салып жүріп, көлден алып жұмыртқа тауып алған көрінеді. Көлге аққулар үнемі қонып жүрсін деп Жәнібек хан арнайы секер төктіріп қояды екен. Аққулардың көп болғаны сондай, Сарайшықтың қыздары көлден су алғанда, аққуларды ығыстырып жіберіп, шелектерін содан соң ғана суға батырады екен. Бұл көл “Жәнібек ханның аққу көлі”, “Сарайшықтың аққу көлі”, “Аққу көлі” аталыпты. Хан қызы өзінің құрбыларымен бірге Әкесі жасатып берген аққу мүсінді алтын қайығымен (мұражайда сақталған суреті бар) құстарға жем беріп, кісіден үрікпеуге үйретеді. Құс атаулы жаз бойы Секер көлде еркін жүзіп жүреді екен. Жәнібек ханның сол қызы ұзатылғалы жатқанда, 15 жасқа қараған шағында ауырып, кенеттен қайтыс болады. Хан қызын алтын табытпен, барлық жасауымен, алтын қайығымен қоса жерлеуге Әмір етіпті. “Қызыңыздың осынша байлықпен қоса жерленгенін білген бір қатыгез моланы ашып, байлықты тонап кетсе, жалғызыңыздың мүрдесі айдалада қалар. Сондықтан қызыңыздың денесін жасырын жерлеңіз” деп ақыл айтқандар болыпты. Осы кеңеске құлақ асқан Жәнібек хан жеті кісіні шақырып, құпия тапсырма беріпті. Қабір қазылып, түнде қызы жерленген соң, әлгі жеті кісі де сол бойда өлтіріледі. Ал қызының қабірін ешкім білмесін, ашпасын деген пиғылмен жас қабірдің үстінен түнімен бірнеше үйір жылқыны өткізіпті. Ат тұяғынан тып-типыл болып тегістелген жерден ертеңіне ханның өзі де қызының моласын таба алмапты, деседі аңызда. Ақша сарайы, қаласы Жайық өзенінің ең бір шұрайлы тұсында әрі ӘжептӘуір биіктеу жерде орналасқан. Бірақ соңғы жүзжылдықта Жайық ежелгі арнасын өзгертіп, Сарайшық орнын қақ тіліп өтуі көне шаһардың жұртын су астында қалуына әкеліп соқты. Біз де Жайық өзенінің жарынан, су жағасынан қаланың қалдықтарын айқын көрдік. Тарихи мұра ретінде болат сымды тормен айнала қоршап, кіреберіс есіктің астына қойылған екі көзінің, мұрнының орнына үңірейген тесіктері бар кісінің бас сүйегі көрген жанның жүрегін зірк еткізеді. Соңғы жарты ғасырдағы қазба жұмыстарының бәрі ескі қаланың шет жағындағы су құбырлары мен кейбір шеберхана, бейіт орнына жүргізіліпті. Бұрынғы және қазіргі қазба жұмыстары көрсеткеніндей, қала құрылыстары 24х24х5 см немесе 40х20х5 см көлеміндегі күйдірілген жӘне шикі кірпіштен, түсін жоймайтын керамикалық шаршы тастардан тұрғызылыпты. Оларға қандық үлгідегі жылыту жүйесін пайдаланған және өте жоғары температурада шикі кірпіштерді күйдіретін камералар болған. Сондай үлгіде ұзындығы 4,4 м., биіктігі 1,65 м. болатын ыстық от (ауа) айдау жүйелері бар камера табылған. Қала қыштан күйдірілген тас тұрбалар арқылы ауыз су құбырларымен қамтамасыз етілген. Қазба жұмыстарын жүргізіп жүрген археологтар құмығып қалған құдықтардың бірінен араб әрпінде жазылған тұмар тапқан. Арнайы темір қобдишаға салынған, алты-жеті метрлік шыңыраудың түбінде сақталған бұл тұмар сол кездің өзінде діннің кеңінен таралғанын және қатты қадірленгенін көрсетеді. Осы құдықтан өте әдемі жасалған құмыралар, күміс, мыс ақшалар да табылыпты. Сарайшық қаласында темірден құрал-сайман соғатын арнайы ұстахана болыпты. Бір қызығы, осы ұстаханаға қажетті темір рудасын олар қайдан алды, қалай қорытты, оны ешкім білмейді. Қала өз дӘуірінің ықпалды, саяси һәм мәдени, сауда-саттық орталығы болған. Жәнібек хан билеген тұста жаңа пұлдар шығарылған. ХІV ғасырдың қырқыншы жылдары ақша беттерінде ерекше безендірілген екі басты бүркіт, ал елуінші жылдары шешек атқан алты жапырақты гүл шоқтары бейнеленген. Жошы ұлысы тұсында Алтын Орданың 16 шаһарында ақша соғатын сарайлар болған деседі. Оның үш түрі, атап айтқанда, жоғарыда табылған ақшалардың біразы Сарайшық қаласының өзінде соғылған. Құмыраның құпиясы1909 жылы жергілікті балықшылардың ауына керамикалық ірі құмыра ілініп шыққан. Бұл құмыраның иіні мен бүйіріндегі жазуларды ауыл төңірегіндегі сауатты деген адамдардың ешқайсысы да оқи алмапты. Құмыра сол кездегі губерния орталығы Оралдағы мұражайға тапсырылған көрінеді. Кейін әлгі құмыраны көрген Орал шекаралық казак әскерінің генералы Н.Дубасов деген офицер жазу көшірмесін Ресей археологиялық қоғамның Шығыс бөліміне 1915 жылдың 16 тамызында жіберіпті. Екі жыл өткен соң мамырдың 12-сі күні генералдың атына жауап хат келсе керек. Онда құмырада көне қыпшақ тілінде 32 сөз өрнектелгені, дәлдеп аударғанда иінінде Жүсіп Баласағұнның “Құтты білік” дастанындағы: :Адам көркі жүз, :бұл жүз көркі көз, :Ауыз көркі тіл, :бұл тіл көркі сөз. :Тағы көрік кісіге :білім мен өнер, :Жанын құрбан етер білім үшін ер, деген шумақ шыққан. Ал бүйіріндегі “Бұл күбіге көз жасын құяр болар” деп жазылған. Құмыра ХІІІ ғасырда күйдіріліп, дайындалған көрінеді. Атырау қаласының солтүстігінен 55 шақырым қашықтықтағы Сарайшық шаһарының тағдыры бүкіл ел тағдырымен сабақтас. Қаланың іргетасы ХІ ғасырда қаланған. Қасым хан тұсында Қазақ хандығының астанасы болды. 1580 жылы Дон, Еділ казактарының шапқыншылығынан қала біржолата қирап, күлге айналды. Кейін Ресей патшалығы отаршылдық бекініс салды. Ол Қазан төңкерісіне дейін сақталып келді. 1999 жылы қала орнына мешіт, мұражай кіретін Сарайшық мұражай-қорығы бой көтерді. == Сілтемелер == Сарайшық қалашығы туралы ақпарат сайтында Хан Ордалы Сарайшық Qazaqstan 3D сайтында Санат:Алтын Орда Санат:Ноғай Ордасы Санат:Қазақ хандығының астаналары 
'''Маусымның 5''' Григориан күнтізбесінде жылдың 156-шы күні (кібісе жылдарда 157-ші). Жылдың аяғына 209 күн қалады. == Мерекелер == Эколог күні Бүкіләлемдік қоршаған ортаны қорғау күні. БҰҰ Бас Ассамблеясы қоға қоршаған ортаны қорғап, сақтасын деген мақсатпен, бұл күнді бүкіләлемдік деп жариялады. == Оқиғалар == == Туғандар == 1998 Юлия Липницкая, Ресейлік мәнерлеп сырғанаушысы == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:5 маусым 
'''Лотар Херберт Маттеус''' (, 21 наурыз 1961 жыл, Эрланген қалашығы, Германия) Германия футболшысы, жартылай қорғаушы.. Германия ұлттық құрамасының сапында 150 ойын өткізіп, 23 гол соққан; Жиырма жыл (1980-2000) ішінде ГФР құрамасының жейдесін 150 рет киген Л. Маттеус кейінгі жылдары өзін бапкер ретінде танытып жүр. 2003-2005 жылдары ол Венгрия құрамасын жаттықтырса, кейін Израильдің «Маккаби» клубымен жұмыс істеді. Бес әлем чемпионатына барып (1982, 1986, 1990, 1994, 1998), финалдық турнирлерде жалпы саны 25 ойын өткізіп, гол соққан; Әлемнің және Еуропаның 1990 жылғы үздік футболшысы; «Боруссия», Менхенгладбах (1979-1984), «Бавария» (1985-1988, 1993-2000), «Интер», Италия (1988-1992), «Нью-Йорк Метростарз», АҚШ (2000) клубтарында өнер көрсеткен; Әлем чемпионы (1990), Еуропа чемпионы (1980), УЕФА кубогының дүркін иегері (1991, 1996). Футбол тарихында өзіндік орны бар футболшыларға әсіресе неміс жері бай екені мәлім. Сондай бірі жасыл алаңнан 40 жасына дейін кетпеген әйгілі жартылай қорғаушы Лотар Маттеус. == Мансабы == ===Ең кішкентай, ең әлжуаз=== Әсіресе әлемдік доп додасының рекордтары туралы сөз қозғалғанда, Маттеусті айналып өту мүмкін емес. Финалдық турнирлерде ең көп (25) ойын өткізген де сол, бес әлем чемпионатына қатысқан алаңдағы жалғыз ойыншы да сол (дәл осындай көрсеткішке ие мексикалық Антонио Карбахал қанша дегенмен, қақпашы ғой). Әрине, спорт тауарлары дүкені бар ерлі-зайыпты кәсіпкерлер Хайнц пен Катарина Маттеустер кіші ұлдарының болашақта атақты футболшы болатынын болжай қоймаған шығар. Олар Лотарды да ағасы Вольфганг секілді осы кәсіпке бейімдегісі келді. Алайда, балақайдың басындағы ой басқаша еді. Азаннан ақшамға дейін ала доптың соңында алаөкпе болатын ол қалайда футболмен кәсіби түрде айналысуды армандады. Мектепте сыныбындағы ең бойы кішкентайы да, ең әлжуазы да өзі болғандықтан, кейде қатарластарының артықшылығына қызығып, «мама, мені неге мұнша құйтақандай ғып тудың?» деп шешесіне жылап келетін. Дегенмен, тынбай жаттығу мен тұрақты футбол ойнаудың нәтижесінде ол кәмелетке толарда сымбаты көз тоярдай көркем атлет боп шықты. Лотар кәсіпқой футболдағы алғашқы келісім-шартты «Боруссиясымен» жасасты. Бұл кезде ол небәрі 18 жаста еді. 1980 жылдың көктемінде «Боруссия» УЕФА кубогының финалына шықты, ал Маттеус ойлы ойынымен ұлттық құраманың жаттықтырушысы Юпп Дервальдің назарын аударды. Сол жылғы Еуропа біріншілігінде алаңда тек 16 минут қана ойнағанымен, өзге әріптестерімен бірге құрлық чемпионы атанған оның әлемдік доп додасындағы дебюті 1982 жылы болды. Испанияға да қосалқы құрам ойыншысы есебінде барған жас талант небәрі екі ойынға ғана қатысып, жасыл алаңда ұзын-ырғасы 50 минут қана өткізді. ===Марадонамен жекпе-жек=== Ол кезде ГФР (Германия Федеративтік Республикасы) деп аталған елдің ұлттық құрамасының тізгінін Франц Беккенбауэр алған соң ғана ол негізгі құрамға тұрақты іліге бастады. 1986 жылғы әлем чемпионатында Маттеус команданың тұтқалы жартылай қорғаушысына айналған болатын. Лотардың өз міндетіне аса жауапты ұқыптылығы мен шаршау білмес төзімділігін айрықша бағалайтын бапкер оны шабуылға көбірек көңіл бөлетін Феликс Магаттың ту сыртына орналастырып, қорғаныс шебінің басты көмекшісі есебінде пайдаланды. Алайда, мақтаулы жартылай қорғаушы Уругваймен болған алғашқы кездесудің 4-минутында-ақ масқара қателік жасады: өз қақпашысына асырмақ болған ол допты абайламай Антонио Алсамендидің алдына салды да берді 0:1. Әбүйір болғанда Клаус Аллофс 85-минутта әрең дегенде таразы басын теңестіріп, команданы күтпеген жеңілістен сақтап қалды. Бұдан қорытынды шығара білген Маттеус сақ та сауатты ойнап, құраманың негізгі көшбасшыларының біріне айналды. 1/8 финалда ГФР футболшылары марокколықтар қақпасының кілтін еш таба алмай қойғанда, көмекке Лотар келіп, 88-минутта 35 метрдей жерден айып добын дәл орындап, команданы ширек финалға алып шықты. Мексиканы пенальти арқылы 4:1, Францияны негізгі уақытта 2:0 есебімен ұтқан немістер финалда Аргентинамен кездесті. Беккенбауэр бұл жолы өзінің сенімді шәкіртіне әлемнің үздік футболшысы Диего Марадонаны көзден таса қылмауды тапсырды. Маттеус міндетін адал атқарды: осыған дейінгі матчтарда доп соққан даңқты аргентиналықтың бұл жолы қанжығасы майланған жоқ. Алайда, Лотар оны ең шешуші сәттерде назардан тыс қалдырды: 23-минутта одан оңбай алданған жартылай қорғаушы Марадонаны шалып жығуға мәжбүр болды (айып добынан соң Хосе Браун есеп ашты). Сосын таразы басы теңесіп, қуаныштан жүрек өрекпіп тұрған 85-минутта ол бір сәт «уһ» деп тыныстауға мүмкіндік алды. Бірақ алаңда Ұлы Мәртебелі Диего тұрған кезде бір мезет тыныс алу мүмкін бе?! Бір минут бақылаусыз қалған оның допты 40 метрдей жерден Хорхе Бурручаганың алдына дәл тастағаны сондай, гол болмауы мүмкін емес еді… ===Ақыры құлаған рекорд=== Мексикадағы салыстырмалы түрдегі сәтсіздік (қалай дегенмен, күміс жүлде ғой) Маттеуске деген сенімін сетінете алған жоқ. Керісінше, кезекті, 1990 жылғы әлемдік доп додасы қарсаңында «Кайзер Франц» Лотармен жеке әңгіме өткізді. «Бізге ешқашан ерік-жігері мұқалмайтын, жігіттерді соңынан ерте алатын көшбасшы керек, деді ол. Бұл сенің қолыңнан келетініне сенемін. Сондықтан да капитан етіп тағайындаймын. Енді сен тылға көп қарайлама. Ол міндетті Гвидо Бухвальд атқарады. Ал сен шабуылға дем бер, команданың бүкіл ойынын ұйымдастыр. Менің идеямды алаңда іске асырушы басты диспетчер өзің бол. Сонда осы чемпионатта сенің де жұлдызың жанады, Отаныма бапкер ретінде алтын кубокты алып беріп, менің де жаным жай табады». Маттеус ұстазының талабын бұлжытпай орындады. Бапкер сенімі оған қанат бітіргендей болды. Бұл чемпионатта одан артық ойнаған ешкім болған жоқ. Біріншіліктің үздік футболшысы атағын гол соққан итальяндық шабуылшы Сальваторе Скиллачи ап кеткенімен, доданың басты жұлдызы Маттеус екенін елдің бәрі мойындады. Жыл соңында «Франс футболдың» «Алтын добы» да осы бір шаршау білмес неміс футболшысына бұйырды. Ал финалда ол баяғы Марадонамен қайта кездесті. Бұл жолы аргентиналық ештеңе істей алмады. Керісінше, Маттеус бастаған ГФР құрамасы айқын басымдықпен ойнады. Қарсыластары Лотарды көзден қанша таса қылмаса да, ол командасын алға сүйреп, жеңіс үшін ерен еңбек сіңірді. 1994 жылғы дода біздің кейіпкеріміз үшін де, Германия үшін де аса сәтті бола қойған жоқ. Ширек финалда олар Болгариядан ұтылып қалды. Бұл Маттеустің финалдық турнирлердегі 21-ойыны еді. Қызық болғанда, бұған дейінгі үш рекордшы да осы көрсеткішке кеп тоқтаған болатын. Неміс шабуылшысы Уве Зеелер 1958, 1962, 1966 және 1970 жылдары 21 ойын өткізді. Үш әлем чемпионатында 20 рет алаңға шыққан поляк қорғаушысы Владислав Жмуда 1986 жылы бір-ақ рет ойнады да, Зеелерден оза алмады. Диего Марадонаның 1994 жылғы Нигериямен ойыны да оның 21-матчы-тұғын. Кездесуден кейін оның тыйым салынған дәрі эфедрин ішкені анықталды да, чемпионатты әрі қарай жалғастыру құқынан айрылды. Сөйтіп, осы төрт футболшы да бір цифрға 21-ге кеп тоқтады. Беккенбауэрдің орнын басқан бас бапкер Берти Фогтспен тіл табыса алмаған Маттеус 1994 жылдың күзінен бастап құрамаға шақырылмайтын болды. Алайда, жаттықтырушы «ардагер футболшының бай тәжірибесі әлі де қажет» десе керек, 1998 жылғы доп додасы басталар сәтте 37 жастағы Лотарды қайта есіне алды. Футболдың статистикасын сүйетін жанкүйер қауым қалам-қағазын әзірлей бастады. Әлемдік рекорд көп күттірген жоқ: Югославиямен ойынның екінші таймда алаңға Маттеус шықты! Бұл оның финалдық турнирлердегі 22-матчы еді (кейін тағы үш матчқа қатысты). Бұған қоса ол бес чемпионаттың дәм-тұзын татқан әйгілі мексикалық қақпашы Антонио Карбахалды қуып жетті. '''Мақаланың авторы Сәкен Сыбанбай''' == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === Бавария Германия чемпионы (7): 1985, 1986, 1987, 1994, 1997, 1999, 2000 Германия кубогы (3): 1986, 1998, 2000 УЕФА кубогы: 1996 Германия суперкубогы: 1987 Германия лига кубогы (3): 1997, 1998, 1999 Интернационале Италия чемпионы: 1989 Италия суперкубогы: 1989 УЕФА кубогы: 1991 Германия Әлем чемпионы: 1990 Еуропа чемпионы: 1980 == Сілтемелер == Ресми сайт Санат:21 наурызда туғандар Санат:Германия футболшылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Германия футбол Санат:Бавария ФК ойыншылары ФК ойыншылары Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары Санат:Болгария Ұлттық футбол құрамасының Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының Санат:Әлемнің үздік футболшылары Санат:Еуропаның үздік футболшылары 
'''Вердерена''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11514 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 12.248,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сетубал округінің елді мекендері 
'''Майорка () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Аудан 1194 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Агадан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35,34 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 496 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 437,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 143,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Қасиетті Евлалия. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Барро (Агеда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 315,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 588 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Агин (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 179,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
(аудан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 277,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Филипп Лам''' (; 1983 жылы 11 қараша күні Мюнхен қаласында туған) германиялық футболшы, жартылай қорғаушы, 2014 жылғы әлем чемпионы. == Баскетбол мен футбол арасындағы таңдау == Бала кезінде кішкентай Филипп атақты Майкл Джорданға еліктеп, баскетболмен белсенді айналысқан. Бірақ, Ламның шешуші таңдауы футбол болды. Кішкентай кезінен мюнхендік «Баварияға» жанкүйер болып, көп кешікпей ол клубтың мүшесі ретінде бару мүмкіндігіне ие болады. Бір күні мектеп турнирлерінің бірінде Ламды «Бавария» скауттары байқап қояды. Осылайша, Филипп әйгілі клуб академиясына түседі. Одан соң ол мюнхендіктердің қосалқы командасында өнер көрсетіп, онда жалпы саны 34 ойын өткізеді. == «Бавария» мен «Штутгарт» арасында == 2002 жылы қарашада Лам «Баварияның» негізгі командасында тұңғыш рет алаңға шығады. Бұл оқиға мюнхендіктердің Чемпиондар Лигасындағы француздық «Ланспен» ойнына сәйкес келеді. Алайда, оған ол кезде бас командадан орын таба алу қиынның-қиыны болатын. Ламға Әлем және Еуропа чемпионы Биксант Лизаразю мен Германия құрамасы ойыншысы Тобиас Рау тікелей бәсекелес болып табылды. Әлбетте, жас футболшы үшін қосалқы құрамда қала беру өз деңгейін әрі қарай дамуына бөгет болуын білдіреді. «Баварияның» қосалқы командасының жаттықтырушысы Херманн Герланд өзінің ескі досы Феликс Магатқа телефон шалып, жас талант Филипптің қабілеттері туралы әңгімелеп береді. Биыл «Вольфсбургті» чемпиондық атаққа жеткізген, ал ол кезде «Штутгартты» басқарған Магат көп ойланбастан Ламды өз командасына алу туралы шешім қабылдайды. 2003/04 және 2004/05 маусымдар бойы Лам «Штутгартпен» жалға алынады. Жаңа клубта Филипп жаңа позицияда ойнауды меңгереді: сол жақ қорғаушы ретінде ол негізгі құрамнан берік орын алады. Жас қорғаушы өте сауатты, тұрақты өнерімен өзінің футболшылық мансабының жаңа, биік сатысына көтеріледі. Ал, «Штутгарт» қорғанысы Германиядағы үздіктердің біріне айналады. == «Баварияға» оралу == Бір жылдан соң қорғаушы енді Магат баптаған «Баварияға» қайтып келеді. Футбол ойнауды аяқтаған Лизаразю өз орнын Ламға тапсырады. Туған негізгі құрам ойыншысы ретінде тұңғыш маусымында Филипп Бундеслига чемпионы атанады. == Германия құрамасы == Германия құрамасында Лам денесін қыздыруда 2004 жылы 14 ақпанда Лам Германияның бас командасы жейдесінде тұңғыш ойын өткізеді. Бұл Хорватияға қарсы 2:1 есебімен немістердің пайдасына аяқталған жолдастық кездесу еді. Жазда Руди Феллер командасын аса сәтсіз аяқталған Еуро-2004 турниріндегі өкініш күткен еді. Бірақ, Португалияда немістер құрамасының болашақ тірегі болар ойыншылар көріне бастады. Олардың қатарында Лам да болды. Германия жарыстан шыға салысымен, ғасырлар тоғысы кезеңінде «сынып тұрған» «неміс машинасын» «жөндеген» Феллер де өз орнын босатты.2006 жылғы Әлем чемпионатында Юрген Клинсманн командасы мундиаль барысында жарқын әрі сауатты ойын өрнектерін көрсетіп, Ламның құрамадағы ролі ерекше екендігі таныла бастады. Ашылу матчында Коста-Рикаға өте әдемі соққысымен чемпионаттағы алғашқы допты енгізген немістердің сол жақ қорғаушысы атанды. Германия үшін арман болған алтын медальдарға қол жеткізе алмаған, «неміс машинасы» өз жерінде қоладан құйылған медальдарды қанағат тұтты. Ал, былтыр аяқталған Еуро-2008 додасында «бундестим» тағы да сол Ламның тікелей көмегі арқалы жартылай финалда Түркиядан айласын асырып, ақтық ойынға жолдама алды. Бірақ, финалдық кездесуде Венадағы «Эрнст Хаппель» стадионында Германия футболшылары құны жағынан екінші металдан жасалған медальдарын мойындарына асты. Бірақ, сол қанат қорғаушысы Филипп Ламсыз елестетуге қиын Германия құрамасы үміт үзбейді. Йоахим Лев штабы алтын медальдар үшін келесі жорық жоспарын әзірлеуде. Немістердің «соққысы» 2010 жылы жазда Оңтүстік Африкаға қарай бағытталып, «неміс машинасы» қайтадан қола медаль иеленді. Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Штутгарт ФК ойыншылары 
'''Алкерубин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2390 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 154,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Қасиетті Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Алваренга (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1368 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Крест. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 161,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Анкаш (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 757 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Анжежа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2320 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Анта (Эшпинью)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эшпинью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14,8 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 1720,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Антеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1029 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 278,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Арада (Овар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 223,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Арадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7628 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 844,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Аркуш (Анадия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1533 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 460,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Джанлуиджи Буффон''' (28 қаңтар 1978 жыл, Каррара, Италия) италиялық футболшы, қақпашы. 2006 жылғы әлем чемпионы. Барлық уақыттағы ең жақсы қақпашылардың бірі ретінде танылған. == Карьерасы == === Клубтық === Буффон Сериясында алғашқы ойнын 17 жасында «Парма» сапында 1995 жылы «Миланға» қарсы өткізеді. «Пармадағы» шағында ол үшін ең жарқын 1998/99 маусымын есептеуге болады. Сол уақытта Джиджи командасына Италия Кубогы, ұлттық Суперкубок пен УЕФА Кубогы бағынады. Осы командада намысын 168 рет қорғап, 2001 жылы туриндік «Ювентуске» ауысады. Қақпашылар үшін рекордтық 52 млн. еуроны құраған бұл трансфер дүниені дүр сілкіндірген еді. Өзінің «Делле Альпидегі» тұңғыш маусымында «Ювентус» чемпион атанып, Буффон 34 кездесуде 23 қана гол жіберіп, Италия үздік көрсеткішке қол жеткізді. Келесі маусымда «Юве» кезекті «скудеттосын» ұтып, Чемпиондар Лигасының финалында туриндіктерге тек «ескі достары» «Милан» ғана шешуші бөгет болады. 2005 жылдың тамызында дәл сол «Миланмен» болған кездесуде Какамен соқтысудан соң, Буффон иығынан жарақаттанады. Күрделі операциядан кейін ойынға оралған Джанлуиджи екі ойын өткізіп, қайтадан жарақатқа душар болады да, тек маусымның аяғына таман негізгі құрамға оралады. Буффон ұзақ жылдар бойы "Ювентуста" ойнады. Туриндің клубта өткен 17 жылдық карьерасында 11 рет Италия чемпиондығына қол жеткізді, үш рет УЕФА Чемпиондар Лигасының финалына шықты. Бірақ Еуропадағы басты турнирде топ жару Буффонға бұйырмапты, үшеуінде де ұтылды. 2006 жылы жазда "Ювентус" жемқорлыққа араласты деген себеппен сериясынан түсіп қалғанда көптеген футболшылар төменгі лигада ойнағысы келмей, командадан кетті. Буффон болса, "команданы қиын сәтте тастап кетуге болмайды" деп, не де болса барлығын клубпен көруге шешім қабылдады да, клуб жанкүйерлерінің сүйіктісіне айналды. 2018 жылы 19 мамырда "Ювентус" өз алаңында "Веронаны" қабылдады. Буффон өз ғұмырында соңғы рет кәсіпқой футболшы ретінде алаңға шықты да, 60-минутта стадион толы көрермендердің қошаметімен алмастырылды. 2018 жылы шілдеде ПСЖ клубымен бір жылдық келісім шарт жасасты. Париждіктердің қақпашысы Кевин Трапп Буффонға 1-нөмірді сыйға тартты. 2018/19 жылғы маусымнан соң командадан кетті. 2019 жылы шілдеде араға бір маусым салып, "Ювентусқа" оралды. "Ювенің" негізгі қақпашысы Войцех Щенсны 1-нөмірлі футболканы ұсынғанына қарамастан, Буффон 77-нөмірді таңдады. 2021 жылы "Пармаға" қайта оралды. === Ұлттық === Буффонның Италия құрамасындағы мансабы 1998 жылғы Франциядағы Әлем чемпионатына іріктеу кезеңінен бастау алады. 1997 жылы Ресеймен өткен плей-офф кездесуінде «скуадра адзурра» сапында тұңғыш шыққан ол келесі жылы құрамасымен бірге Францияға аттанады. Бірақ, ардагер Джанлука Пальюка қорғаған итальяндықтар қақпасында оған орын табылмады. Келесі ірі турнир Еуро-2000 додасына дейін ол №1 қақпашы орнында беки түседі. Алайда, өкінішке орай жарақат алауына байланысты Голландия мен Бельгияға бармайды. 2002 жылы тұңғыш рет ірі жарысқа қатысып, әлем чемпионатына қатысты. Содан бастап 2016 жылға дейін ірі турнирлердің барлығына негізгі қақпашы боп барды. == Жетістіктері == === Командалық === «Парма» Италия кубогы: 1998/99 Италия суперкубогы: 1999 УЕФА кубогы: 1998/99 «Ювентус» Италия чемпионы ('''11'''): 2001/02, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18 сериясының чемпионы: 2006/07 Италия кубогы ('''4'''): 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18 Италия суперкубогы ('''5'''): 2002, 2003, 2012, 2013, 2015 УЕФА чемпиондар Лигасының финалисі ('''3'''): 2002/03, 2014/15, 2016/17 «Пари Сен-Жермен» Франция чемпионы: 2018/19 Франция суперкубогы: 2018 '''Италия құрамасы''' Әлем чемпионы: 2006 Еуропа вице-чемпионы: 2012 Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2013 Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 1996 === Жеке === Италияның жыл қақпашысы (Оскар дель Кальчо) ('''12'''): 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2008, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017 Италиядағы жыл футболшысы ('''1'''): 2017 Әлемнің үздік қақпашысы ('''5'''): 2003, 2004, 2006, 2007, 2017 УЕФА версиясы бойынша Еуропаның үздік қақпашысы ('''3'''): 2003, 2016, 2017 Чемпиондар Лигасының үздік қақпашысы ('''3'''): 2003, 2006, 2017 Әлем чемпионатының үздік қақпашысы: 2006 ФИФА 100 == Дереккөздер == == Сілтемелер == Джанлуиджи Буффонның Италия футбол федерациясының ресми сайтындағы профилі Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Парма ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:ФИФА 100 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 967.8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Арока (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Арока субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3098 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 606,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Аррифана () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6544 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 1230,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Аройнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Аванка''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 300,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 197,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Байруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1853 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 218,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Баркосу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2147 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Бедуиду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7794 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 385,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңыраулы найза''' басына қоңырау тағылған найза. Найзаға әскери белгі ретінде кішкене қоңырау тағу дәстүрі көне түркі заманынан қалған. Көне тас петроглифтерде қоңыраулы найза ұстаған жауынгерлер бейнесі жиі кездеседі. Мұндай найзалар қазақ ауыз әдебиетінде, жыраулар поэзиясында жиі сөз етіледі (“Қоңыраулы найза қолға алып, қоңыр салқын төске алып, қол төңкерер ме екенбіз?”, Ақтамберді жырау). Көшпелілер өркениетінде кәсіби әскерилер ретіндегі батырлар институтының жойылуына байланысты қоңыраулы найза ұстау дәстүрі 19 ғасырда қолданыстан шығып қалған. ==Пайдаланған әдебиетттер== Санат:Найзалар 
'''Борралья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 240,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Бранка () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Буньейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Муртоза құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Бургу (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2067 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 384,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Буштуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 254,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Кабрейруш (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 580,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Калван (Вагуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2010 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Канеду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5782 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 207,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Канелаш (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңырауша''' () қоңыраугүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның альпі, субальпі таулы жалпақ жапырақты (қайың, емен ормандары) ормандарда, таудың шалғынды беткейлерінде өсетін түрі бар. Олар: лалажапырақты қоңырауша (A. lіlііfolіa), Ламарк қоңыраушасы (''adenophora lamarckіі'') және гималай қоңыраушасы (adenophora hіmalayana). Бұлардың биіктігі 15–100 сантиметр. Тамыры жуан, сабағы бұтақты, тік өседі. Жапырақтары қысқа сағақты, өркен бойына кезектесіп, топтанып орналасады. Сабағының ұшына таман орналасқан жапырақтары сағақсыз болады. Гүлдері сыпыртқы гүлшоғырына жиналған, жеке гүлі тостағанша жапырақшадан, қоңырау пішінді күлтеден, аталықтан және жатыны ұялы аналықтан тұрады. Аналық мойнының түбі шірне бөлетін сақина тәрізді дискімен қоршалған. Күлте жапырақшалары көгілдір, көк түсті. Маусымнан тамызға дейін гүлдеп, жеміс салады. Жемісі жақтаулы қауашақ. Піскенде қауашағының жақтаулары түп жағынан қақырап ашылады. ==Пайдаланған әдебиетттер== 
'''Канелаш (Эштаррежа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1486 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 146,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Каррегоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3552 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 328,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 171,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Седрин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 995 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Сепелуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Сезар (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 501,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Шаве (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1414 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 131,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Кодал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1025 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 479 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Кортегаса (Овар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4066 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 401,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңыр әулие үңгірі''' Абай облысы Абай ауданында, Шаған өзенінің оң жағасында. == Сипаты == Үңгірдің тар ауызы Шаған өзенінің жарқабақты жиегінен 80 100 жоғары орналасқан ұзындығы 65 70 м, ені 10 22 м, биіктігі 14 м. Осы негізгі үңгірдің оң жағында 15 жерде ені 50 см, биіктігі 110 см тар қуыс бар, бұл тар қуыс кеңейе келе ұзындығы 12 м, ені 10 м, биіктігі м-дей үлкен бөлмеге ұласады. Бұдан 12 солтүстік бағытта үңгір төбесінің биіктігі 20 м, диаметрі күмбезді болып келеді де, көлге жалғасып аяқталады. Негізгі бөлменің төрінен көлге қарай шығар жолда, биіктігі 12 15 бөлме бар. Үңгір ауасының температурасы 10 градустан аспайды. Қоңыр әулие үңгірінде көптеген атақты адамдар (Абай Құнанбаев, Мұхтар Әуезов, т.б.) болып, тамашалаған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан үңгірлері Санат:Абай облысы географиясы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1055 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1059 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Дорнелаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 662 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эйрол''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эйшу (Авейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 332,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Исидор. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эшкапайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3028 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 556,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эшкариш (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эжгейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 692,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эшмориш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10993 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 214,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Depeche Mode''' (Депеш Мод француз тілінен «Мода жаршысы») 1980 жылы Англияда пайда болған аты аңызға айналған музыкалық топ. Базилдон қаласында құрылған ұжым электрондық музыка саласында өзіндік сарынмен танылған әрі жалпы музыка дамуына үлес қосқан. Шығармашылығын 30 жыл бойына жалғастырып келе жатқан Depeche Mode құрамы екі рет өзгеріске ұшырады. 1981 жылы тұңғыш күйтабақ шыққанда мүшеліктен шыққан Винс Кларктың (Vince Clarke) топтағы орнын басқан Алан Уайлдер (Alan Wilder) ұжымда 1982-1995 жылдары жұмыс атқарды. 2022 жылы топ негізін қалаушылардың бірі Эндрю Флетчер дүниеден озды. Топ құрылған кезден бастап мүше болған Дэйв Гэан мен Мартин Гор белсенді жұмыс жасап келеді. ==Тарихы== ===Құрылу тарихы (1977–1979)=== Англияның бас қаласы Лондонның маңында Базилдон деген кент бар. Осы қалада тұрмыс кешіп жатқан ескі достар Эндрю Флетчер (Andrew Fletcher) мен Винс Кларк есімді екі жасөспірімге 1976 жылы музыкалық ұжым құрайық деген ой келеді. Эндрюдің бас-гитарада, ал Винстің синтезаторда ойнайтындығы No Romance In China атты топ құруына себеп болады. 1979 жылы Гор мен Кларк қатысқан French Look атты дуэт оған Флетчердің қосылуынан соң атауын Composition of Sound деп ауыстырды. Мұнда жас музыканттар синтезатор, гитара мен бас-гитарада ойнады. Вокалист болған Кларктің өзіне бұл рөл ұнамаған болса керек: ұжым мүшелері негізгі вокалист болатын адамды іздестірулерін жалғастырды. Лондон маңындағы өткен концерттердің бірінде Дэвид Боуидің (David Bowie) «Heroes» әнін орындаған Дэйв Гэан Кларкты әуезді дауысымен тән-тамаша қалдырып, көп кешікпей өнер ұжымына қабылданған болатын. Көпшілікке таралған ақпар бойынша, топ мүшесі атанған Гэан топты Depeche Mode, яғни «Мода жаршысы», «Моданың соңғы жаңалықтары» деп атау керектігі жөніндегі идеяның бастамашысы болды. Бұл атау француз журналының атынан алынған. ===Алғашқы қадамдар (1980-1981)=== Жас музыканттар тұңғыш туындысы «Photographic» әні болды. Топ бұл туындыны тәуелсіз дыбыс жазу студиялардың бірінде жазу үшін әрең қаражат табады. Сәлден соң «Бридж Хауз» (Bridge House) клубында өнер көрсетіп жүрген оларды Mute Records дыбыс жазу компаниясының негізін салушы Даниэл Миллер (Daniel Miller) байқап қояды. Музыканттардың болашағынан үміт күттіретінін уақытында сезген ол топқа әріптестік ұсынады. Мұның нәтижесінде 1981 жылы ақпанда «Dreaming of Me» әні жарық көрді. Британдық чарттарда 57-орынға тұрақтаған бұл синглдан кейін «New Life» 11-орынды иемденді. Үш айдан соң, ұжым өзінің алғашқы елеулі туындысын тыңдарманға ұсынып, ол Ұлыбританияда 8-орын алды. Ол қазіргі кезде көпшілікке мәлім «Мен қанбаймын» «Just Can’t Get Enough» синглы еді. Тұңғыш күйтабақ та көп кешікпей тыңдарманға жол тартты. 1981 жылдың қарашасында шыққан Speak Spell альбомындағы әндердің басым бөлігі (екеуі Мартин Гордың үлесінде) топтың бас сазгері Винс Кларкпен жазылған болатын. Ұжымның әрідегі болашағына сенбестікпен қараған Кларк әр түрлі сылтаулармен топтан шықты. Мұндай қиындықтарға еш күйінбеген Гор, Флетчер мен Гэан сол жылы «Мелоди Мейкер» газетіне «Музыкалық топқа пернетақташы қажет» деген мәтіні бар жарнама орналастырады. 22 жасар Батыс Лондон тумасы Алан Уайлдер бірнеше сынақтардан кейін ұжым құрамына қабылданады. Дегенмен, Аланның шығармашылығы тек біраздан соң, үшінші күйтабақтан ғана көрініс бере бастайды. ===Гор тізгінді қолға алды (1982)=== Кларк кеткен соң бұрын да ән жазудың тәжірибесі бар Гор топтағы шығармашылық тізгінді қолға алады. 1982 жылы қыркүйекте жарыққа шыққан, ұжымның өтпелі кезеңінің туындысы Broken Frame топ қай бағытта өрбитіндігінен хабар берді. Күйтабақтың тұңғыш «See You» синглы Британияда таңдаулы әндердің қатарынан табылып, жұртшылыққа Мартин Гордың дарындылығын көрсетті. ===Өндірістік тақырыпта (1983-1985)=== Construction Time Again атты үшінші күйтабақты жазу кезінде топ музыкасында елеулі өзгерістер орын алды: сандық синтезаторларды пайдалану көрініс бермей қоймады. Онымен бірге, ұжым күнделікті тіршіліктегі дыбыстарды, өндіріс орындарының шуларын шығармашылығына серік етті. Әндер қозғайтын тақырыптар да өткірлене бастайды. Мәселен, «Construction Time Again» альбомының «Everything Counts» әні араны ашық трансұлттық компаниялар туралы болса, келесі күйтабақтағы «People Are People» синглы нәсілшілдік мәселелерін қозғады. Осының барлығы топтың британ аралдарынан өзге де жерлерге мәлім етті. «Everything Counts» Батыс Алмания, Оңтүстік Африка, Швейцарияда үздік отыздыққа енсе, «People Are People» тұңғыш рет хит-парадта жеңіске жетті. Бұл Батыс Алманияда тіркелді. Алан Уайлдер де ұжым шығармашылығына үлес қоса бастауы «Construction Time Again» күйтабағынан бастау алды. 1984 жылы шыққан Some Great Reward альбомы Depeche Mode-тың халықаралық аренада танылуына зор септігін тигізеді. Дәл осы кезден бастап, топ Алмания, АҚШ, Австралия және тағы да басқа елдерде кеңінен танылады. 1985 жылы топ «It’s Called Heart» және «Shake The Disease» атты екі жеке ән шығарды. Біріншісі әлі күнге дейін ұжымның ең түсініксіз туындысы болса, екіншісі бірден жанкүйер қауым құлағына жағымды тиді. Гэан бұл жөнінде: «біздің шын фанатымыз деп, «It’s Called Heart»-ты сүйетін адамды айтуға болады», дегені бар. ===«Нағыз» Depeche Mode-тың өмірге келуі немесе кемелдену шағы (1986-1988)=== Алматының орталық алаңында Желтоқсан оқиғалары болған жылы Depeche Mode Black Celebration атты бесінші күйтабағын жазып шығарады. Бірте-бірте, «өндірістік» тақырыптағы әуезден алыстай бастаған музыканттар тыңдарманға бұрынғыдан әлдеқайда қанық дыбыс пен Гор жазған мазмұнды мәтін ұсынды. Көпшілікке ұжымның нағыз келбетін айқындаған бұл күйтабақ өмірдің бұлыңғыр тұстарын баяндады. Жанкүйерлердің сүйікті әндерінің бірісіне айналған «A Question Of Time» синглына түсірілген бейнеклип голландтық Антон Корбайнмен (Anton Corbijn) ұзақ мерзімді әріптестік әрі достық қарым-қатынасқа жол ашты. Топтың алтын қорына енген бейнебаяндар, концерттік түсірілімдер, күйтабақ орамалары Антонның ойынан шыққан туындылар. Келер жылы топ өз тыңдармандарына тағы бір тосын сыйлық әзірледі. 1987 жылы 13 сәуірде «Strangelove» әні жарық көрді. Ұлыбритания чарттарында аса жоғары (16-орын), бұл ән топты басқа қырынан көрсетті. Сәлден соң, әлі күнге дейін DM сүйер қауым арасында ерекше ықыласқа ие «Never Let Me Down Again» синглы жарияланды. Ал, сол жылдың қоңыр күзінде миллиондық таралыммен сатылған Music For The Masses күйтабағы шықты. Альбом шығысымен басталған «For The Masses» әлемдік туры аясында топ Еуропа, АҚШ және Жапонияда өнер көрсетіп, әлемдік саяхатын 1988 жылы 18 маусымда 85 мың көрермен алдында АҚШ-тың Пасаденасындағы Rose Bowl стадионындағы 101-концертімен қорытындылайды. ===Шығармашылық шыңы (1989-1994)=== Осы уақыт аралығы топ тарихына алтын әріппен жазылған. 1990 жылы шыққан Violator күйтабағы музыка сүйер қауымның жүрегін жаулап алған «Personal Jesus», «Enjoy the Silence», «Policy of Truth», «World in My Eyes», «Clean» секілді әндерін қамтыды. Аталған туындылардың алғашқысы Rolling Stone журналының нұсқасы бойынша музыка тарихындағы үздік 500 әннің қатарына енді. Топтың әлемдік музыка саласына тигізіп жатқан ықпалының өсуі айқындай түсті. 1990 жылы ақпанда шыққан «Enjoy the Silence» синглы ұжымның ең танымал әндеріне айналды. Violator альбомы Ұлыбритания мен АҚШ-та үздік ондықтан орын алып, Құрама Штаттарда 3,5 миллиондық таралыммен үш мәрте платиналық жүлдегер атанды. 1993 жылы жарық көрген Songs of Faith and Devotion альбомы кезекті өзгерістердің басын ашты. Мұндағы музыкада гөрі, аспаптық әрлеу (аранжировка) мен жанды дауылпаздарға басымдық берілген. Ұлыбритания мен АҚШ-та 1-орынды иемденген «I Feel You» әні гранждық стильде жазылды. ===Ауыр кезең (1995-1996)=== Кемеліне жеткен топ бұл кезде әлемнің үздік музыкалық ұжымдарының қатарынан ойып тұрып орын алды. Алайда, топтағы ішкі кикілжіңдер де осы шақта өткір көрініс бере бастады. Дэвид Гэанның есірткіге құмарлығы оның мінез-құлығы мен топ мүшелерімен әсерін тигізді. Осыған байланысты бірнеше мәрте ызалығын танытқан Мартин Гор топқа ыдырау қаупі төніп тұрғанын сезіне бастайды. 1995 жылы Алан Уайлдер топ құрамынан шығатынын мәлімдеді. Оның сөзінше, оған себеп: «топтағы жұмыс ахуалы мен ішкі қарым-қатынасқа болды. Уайлдер соңғы альбомдарға сіңірген жеке еңбегі лайықты бағаланбағанын да айтып кетті. Ол өзінің шығармашылығын дербес Recoil атты жобасында жалғастырды. Дэйв Гэанның психикалық жағдайы мен нашақорлығы оны өлімге аз-ақ қалатын халге әкеп соқтырады. Ұжымның жағдайының мүшкіл екендігіне қарамастан, Гор топ мүшелерін ымыраға келтіріп, басын қосуға барынша тырысып бақты. Ақыры, Мартиннің еңбегі жемісін бере бастайды: Гэан туыстарының өтініштеріне құлақ салып, 1996 жылы героиндік тәуелділіктен біржолай емделіп шығады. ===Жаңа өмірге қадам басу (1997-2000)=== 1997 жылы Гор, Гэан мен Флетчер триосы Ultra күйтабағын жариялады. Оның алдында «Barrel of Gun» мен «It’s No Good» синглдары жарық көреді. Ұлыбританияда бұл альбом бірінші орыннан көрінеді. ===Exciter мен Playing the Angel (2001-2007)=== Exciter альбомы көпшіліктің аса үлкен ықыласына ие болды демеспіз. Дегенмен, оған енген әндер тыңдарманға мүлде жақпады деуге де болмайды. Махаббат тақырыбындағы лирикалық «Freelove», «Goodnight Lovers» пен ырғақты «I Feel Loved» үндері көпке дейін естіліп тұрды. Осыдан кейін Гор мен Гэан топтағы қоса, жеке жобаларымен айналыса бастайды. Оған қоса, топтың жиырма жылдық «The Singles 1981–2001» антологиясы жарық көрді. Ал, Париждегі концерт «One Night In Paris» DVD жинағына енді. 2005 жылы 17 қазанда шыққан он бірінші студиялық күйтабақ Playing the Angel тәуір рецензияларға ие болды. Жанкүйерлердің көпшілігі оны топтың бұрынғы әуезіне қайта оралудың басы деп есептейді. Альбомға енген әндердің бір бөлігі, дәлірек айтқанда үшеуі Дэйв Гэанның үлесінде. Қалғаны әлбетте, Гордікі. 2005 жылдың қарашасынан 2006 жылдың жазына дейін «Touring The Angel» күйтабақты қолдау туры орын алды. 2006 жылы қыркүйекте осы тур аясындағы миландық концерт «Touring The Angel: Live In Milan» жинағына енді. 2006 жылы қарашада Depeche Mode MTV Europe Music Awards «Үздік топ» жүлдесін ұтып алды. Келесі айда топ «Үздік би әні» санаты бойынша Grammy номинациясына ұсынылды. 2007 жылы MTV Europe Music Awards үздік халықаралық орындаушы номициясына ұсынылды. «Tour of the Universe». Лондондағы O2 Arena-дағы концерт, 2009 жыл желтоқсан ===«Әлем әуездері» (2008-2013)=== Осы жолы топ назары аналогтық синтезаторларға ауды. Өткендегідей Sounds Of The Universe Гордың да, Гэанның да жазған әндерін қамтыды. Күйтабақтың тұңғыш синглы «Wrong» болды. Одан бөлек, альбом ырғақты «Hole To Feed», ештеңеге ұқсамайтын «Little Soul», ғарыштық сапар шегуге шақыратын «Perfect» секілді басқа да тың туындыларды қамтиды. 2010 жылы 17 ақпанда Лондонның Корольдік (Royal Albert Hall) Teenage Cancer Trust қорын қолдау шарасының аясында топ фанаттары 15 жыл күткен оқиға орын алды. «Somebody» әнін орындау кезінде Мартин Горға Алан Уайлдер аккомпонемент жасап тұрды. 2010 жылы наурызда ұжым «Best International Group Rock Pop» номинациясында немістің Echo Awards 2010 жүлдесіне ие болды. Рәсімге Дэниэл Миллер, Мартин Гор мен Энди Флетчер қатысты. 2011 жылы Depeche Mode ремикстер жинағын шығаруды жоспарлауда. Оған бұрынғы топ мүшелері Винс Кларк пен Алан Уайлдер атсалысады деп күтілуде. Жинақ «Remixes 2: 81-11» атымен 2011 жылы маусымда жарияланбақ. Маэстро Мартин Гор 2009 жылы Лондонда ===Жаңа көкжиектер (2013)=== Энди Флетчер 2011 жылдың қараша айында Италияда DJ ретінде өнер көрсеткен кезде бір сұхбатында топ жаңа альбомын шығаруды жоспарлап отыр деген сөз шықты. Сәл кейінірек, 2012 жылдың қаңтарында топ көшбасшысы Мартин Гор Sonic Seducer атты алман журналына берген сұхбатында осыны растады. Сол мақсатта ұжым Санта-Барбарада арнайы жиын өткізді. Мартинннің айтуынша, Depeche Mode жаңа күйтабағы 2013 жылдың бас кезінде шығады. 24 қаңтарда топтың ресми сайтында жаңа студиялық күйтабақтың аты мен әндер тізімі (треклист) жария етілді. Кезекті, 13-альбомның аты Delta Machine болып бекітіліп, ол 2013 жылдың 26 наурызында жарық көреді. Күйтабақ Columbia Records студиясында шығарылады. Ал оның тұңғыш синглы ақпанда жарияланады. Мартин Гордың сөзінше, бұл альбомды жазып шығу қиямет-қайым болған. "Бұл пластинкадағы үн неғұрылым заманауи болмағына біраз тер төгуге тура келді. Мен бұл таспаны тыңдағанда ләззат алып, өзімді басқаша бір сезімге бөлегенін қаладым". Depeche Mode жаңа күйтабақ шыға салысымен турнеге аттанады. Ол мамырда Израиль астанасы Тель-Авивтегі Ха-Яркон паркінде өтеді. Топ мүшелері Еуропаның 25 елінде өнер көрсетіп, 34 концерт қояды. ==Топ құрамы== *Мартин Гор (Martin Lee Gore) әндер авторы, пернетақта, гитара, вокал *Дэйв Гэан (Dave Gahan) басты вокал, әндер авторы (2005 жылдан) Бұрынғы мүшелері: Эндрю Флетчер (Andrew Fletcher) пернетақта, бас гитара Винс Кларк (Vince Clarke) пернетақта, гитара Алан Уайлдер (Alan Wilder) пернетақта, драм ==Күйтабақтар тізімі== *Speak Spell (1981) *A Broken Frame (1982) *Construction Time Again (1983) *Some Great Reward (1984) *Black Celebration (1986) *Music for the Masses (1987) *Violator (1990) *Songs of Faith and Devotion (1993) *Ultra (1997) *Exciter (2001) *Playing the Angel (2005) *Sounds Of The Universe (2009) *Delta Machine (2013) *Spirit (2017) *Memento Mori (2023) ==Сілтемелер== Ресми веб-сайты рок топтары 
'''Эшпаргу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 229,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эшпиньел (Агеда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2799 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 234,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эшпинью (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эшпинью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 639,60 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Эшпиунка''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 477 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Фажойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 454,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Фейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 314,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Фермеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Фермелан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 379,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Фиайнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8754 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 330,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңырбас''' () астық тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық өңірінде таралған. Қара, құм топырақты, саз балшықты жерлерде, дала мен шөлді аймақта өсетін 38 түрі бар. Соның ішінде ең жиі кездесетіні жуашықты қоңырбас (''roa bulbosa''). Биіктігі 30 (кейде 80) сантиметр. Сабағы тік, жылтыр, жапырағы жіңішке таспа пішіндес. Гүлі, әдетте, жапырағы бар баданаға айналған. Гүлшоғыры масақ. Сәуір мамыр айларында гүлдейді. Жуашықты қоңырбас мал азығы ретінде де бағаланады. Ал жылдық қоңырбас (''Poa annua'') егістіктің арам шөбі болып саналады. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1245 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1965 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Форнуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1602 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 364,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Форнуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 774,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Фроссуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Ильяву құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 419,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Ильяву құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14021 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 895,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1910 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Ильяву құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1521 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 253,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Гиан () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 469,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Глория (Авейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9917 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 458,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңырбиік''' Абай облысы Жарма ауданы, Қарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Делбегетей ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қалбатау ауылынан қарай 71 км жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 597 адам (296 ер адам және 301 әйел адам) болса, 2009 жылы 448 адамды (236 ер адам және 212 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланды. 30-жылдардың бас кезінде ұжымшар орталығы болды. 1997 жылдан кейін кеңшар негізінде бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы елді мекендері 
'''Гетин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эшпинью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 870,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Гизанде () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 389,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Жанарде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Жункейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 202,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Лобан () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5761 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 727,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Лореду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1459 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 168,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Лорейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3491 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 166,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Лороза () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 435,90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Лузу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2750 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
(шын аты ''Өтей'') қазақ халқының құрамындағы рулар бірлестігі. Шежіре бойынша, Ұлы жүздің албан тайпасындағы шыбылдан тарайды. Қоңырбөріктен Қалқаман (Біте, Базар, Майлы, Тама), Бойдақ (Құртқа, Мамай), Жарман (Қарақұл, Сарықұл) аталары өрбіп, іргелі руларға айналған. 19 ғасырда қоңырбөрік рулары, негізінен, Іле өзенінің сол жағалауынан Қытай шекарасына дейінгі аумақты, оңтүстігінде Іле Алатауының биік жоталарын, батыста Верный уезінің жеріне дейінгі аймақтарды, ішінара Оңтүстік Қазақстан өңірін мекендеген. Кейбір аталары Шыңжаң өлкесіндегі Текес, Іле бойын жайлап, мал өсірумен қатар егіншілікті де кәсіп еткен. Ұраны Райымбек, таңбасы дөңгелек () болып келеді. == Тұлғалар == Жаңабай Құдайбергенұлы Шормақ Басыбақұлы Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов ==Пайдаланған әдебиетттер== Санат:Шежіре 
'''Маседа (Овар)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 240,35 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4821 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 269,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 489,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 227,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3581 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 108,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Мадаил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 884 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,60 км² шамасында. Халық тығыздығы 340,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Мамарроза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 222,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Мансореш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 76,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Меальяда (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4943 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 393,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Маусымның 7''' Григориан күнтізбесінде жылдың 158-ші күні (кібісе жылдарда 159-шы). Жылдың аяғына 207 күн қалады. == Мерекелер == Монополияға қарсы орган қызметкерлері күні Отбасылық туған күні. == Оқиғалар == 1965 жылы Сони корпорациясы отбасылық жария етті. Оның бағасы 995 доллар еді. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:7 маусым 
'''Сіләмхан Жапарханов''' (1927 жыл, 25 тамыз; Шығыс Қазақстан облысы, Жарма ауданы Қараш ауылы) ғылымдарының докторы (1974), професор (1982). == Қысқаша өмірбаяны == 1953 Қазақ тау-кен металлургия институтын бітірген. 1953–59 Орталық Қазақстан геология басқармасының Ақадыр және Жезді экспедициясының гидрогеологы; 1959–66 Қазақстан ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында аспирант, аға ғылыми қызметкер, ғалым-хатшы; 1966–86 Қазақстан ғылым академиясының Гидрогеология және гидрофизика институтында лаборатория меңгерушісі; 1986–91 Қазақ институтында (қазіргі Қазақ ұлттық технологиялық университеті) кафедра қызметтерін атқарған. Негізгі ғылыми еңбегі кен орындарының жер асты суын зерттеу мәселелеріне арналған. Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлық (1980) лауреаты. ==Дереккөздер== Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Қазақстан геологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3859 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 432,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Могофореш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 377,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Мойта (Анадия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2733 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 80,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Молдеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1477 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Монте (Муртоза)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Муртоза құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 465,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Моштейро () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2043 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 692,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Мозелуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6480 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 285,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Муртоза (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Муртоза құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 215,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Нариш (Авейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 156,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 026,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Рахымбек Жапбасов''' (1942 маусымның 19-ы, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Сарыкеңгір ауылы) биология ғылымдарының докторы (1996). == Қысқаша өмірбаяны == 1968 Қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университетін бітірген. 1968–95 Қазақстан ғылым академиясының Эксперименттік биология институтында қызметкер; 1995 жылдан ҚР Білім және ғылыми министірлігінің Жалпы генетика және цитология инстиутында әр түрлі ғылыми жұмыстар атқарады. "Қазақстанның қой тұқымдарына цитогенетикалық және тератологиялық скрининг (талдау) жасау" деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Рахымбек Жапбасов 125-тен астам ғылыми-зерттеу еңбектің, монографияның авторы. ==Дереккөздер== Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:1942 жылы туғандар Санат:Қазақстан биологтары Санат:Қазақстан ғалымдары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2852 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 451,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
(Авейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1870 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ойан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 251,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 536,20 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5731 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 246,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4780 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 349,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Оссела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2538 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 171,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ока (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1874 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Аудан 1966 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Овар (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 350,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Пальяса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2330 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 229,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ұзақ Қайырбекұлы Жаппасбаев''' технология ғылымдарының докторы (1991), професор (1993). == Қысқаша өмірбаяны == Байұлы тайпасының Алтын руының Мәметек бөлімінен шыққан. 1971 ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ); 1974 аспиран-турасын бітірген. 1975–77 Алматы энергетика институтында ассистент; 1977–97 ҚазМУ-да доцент, професор; 1997–2001 ҚР Білім, мәдениет және денсаулық министірлігінде бөлім бастығы болды. 2001 жылдан ҚазҰУ-да проректордың орынбасары қызметін атқарады. ==Еңбектері== Ғылыми еңбектері әсерлесуші орталардың көпфазалы орталардағы арналық ағындардың, сұйықтық пен газ механикасының есептерін математикалық модельдеу саласына арналған. 70-тен астам ғыл. еңбектің, оның ішінде монографияның авторы. ==Дереккөздер== Санат:Тұлғалар Санат:1948 жылы туғандар 
'''Палмаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2130 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,60 км² шамасында. Халық тығыздығы 354,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Парадела () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Парамуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эшпинью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3789 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 633,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Тирсу. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Параизу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 975 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Пардильо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1902 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 162,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4590 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 1237,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Сиприану. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Педориду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1593 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 133,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 119,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
Жер шарының климат климат жасыл түспен белгіленеді) '''Қоңыржай климат''' қоңыржай белдеу климаты. Атмосфераның жалпы батыстан шығысқа қарай соғатын ауа ағысының қоңыржай ендіктердегі циклондармен өзара әрекеттесуінің нәтижесінде құралады. Сипатына қарай полюстік және тропиктік климаттар арасынан орын алады. == Түрлері == Қоңыржай континентті. Қоңыржай жаңбырлы. Қоңыржай ормандық қарлы == Сипаты == Мұндағы ауаның температурасы және ылғал мөлшері өсімдік жамылғысының дамуына қолайлы, сондықтан қоңыржай климатты аймақтар негізінен (теңізден алыс ішкі өңірлерден басқа жерлері) орманды, шалғынды келеді. Жазы қоңыржай жылы (жылдың жылы айларының орташа температурасы 10°-тан 25°С-қа дейін), салыстырмалы түрде ылғалды. Қысы суықтау, қарлы болады. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 500 800 миллиметр аралығында. Құрлықтардың шеткі аймақтарында 1000 2000 миллиметрге жетеді. Ал орталық өңірінде ол 100 200 миллиметрден аспайды. Жыл бойына ауа райы құбылмалы. Таулы өңірлерде қоңыржай климаттың биіктік климаттық белдемділігі қалыптасқан. Қазақстанның көптеген өңірлерінде қоңыржай континенттік климаттың белгілері байқалады. == Тағы қараңыз == Қуаңшылық ==Дереккөздер== Санат:Климат 
'''Пижейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 266,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Пинделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 653 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 281,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 406,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Пайю. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 274,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1968 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Прештиму''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ра́йва''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 197,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Реа́л''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 371 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 430,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Рекейшу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы С.-Паиу. == Тарихы == Аудан 1209 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңыр көмір''' пайдалы қазынды. Геологиялық жасы, құрамы, жанғыштығы жөнінен шымтезек пен тас көмір аралығынан орын алады. Шымтезектен тығыздығының жоғарылығымен, ал тас көмірден түрлі реңді қоңыр, қоңырқай түстерімен ажыратылады. Ауада ұсақ бөлшектерге үгілетін қоңыр көмір гумин қышқылды, су тартқыш және ылғалы мол келеді. Жанатын массасында көміртек 55 78%, сутек 6,5%, оттек 15 30%, т.б. шайыр 20%, ұшпа заттар болады, 5400 7400 ккал/кг жылу бөле жанады. Генетикалық белгілеріне қарай қоңыр көмір тығыз және борпылдақ (лигниттер) болып бөлінеді. Өнеркәсіптік жіктемеде табиғи ылғалдылығы бойынша қоңыр көмір 1Б, 2Б, 3Б сатыларына бөлінеді. Сыртқы белгілері бойынша қоңыр көмір жер сияқты қопсымалы және тығыз түрлерге ажыратылады. Сыну коэффициенті 1,60 1,72 аралығында, органикалық массасының меншікті салмағы 1,34 1,60. Спирт-бензол экстрактының өнімділігі 20%, бастапқы шайыр шығымы 20%. Гумин қышқылының мөлшері 60%-ға дейін ауытқиды, кейде одан да асады. Қоңыр көмңрдің адсорбция шамасы жоғары және газ сыйымдылығы мол. Қоңыр көмір генетикалық топтарға, кластарға және петрограф типтерге бөлінеді. қазба көмірлердің көмірлену дәрежесі тұрғысынан жүйеленген тізбегінің ең бастапқы, яғни шымтезек пен тас көмір аралығындағы мүшесі; көмірлену дәрежесі нөлге тең, алайда шымтезектерден біршама каттылығымен ерекшеленеді; қоңыр немесе қоңырқай реңді қара түстерге боялған. Көмірлердің халықаралық жүйесіне сәйкес, Қ.к. мен тас көмірдің аралығындағы шекара оның ылғалды күлсіз массасының жану жылуы 5700 ккал/кг шамасында болуына сәйкес келеді деп есептеледі; Қоңыр көмірлердің орташа жану жылуы 6500—7200 ккал/кг қоңыр көмір әр түрлі геологиялық кезеңдерде қалыптасқан. Қазақстан аумағында негізінен юра кезеңінің қоңыр көмір алаптары мен кен орындары (Майкөбен, Торғай, Қарағанды, Ленгер, Боралдай, т.б.) көп. ==Дереккөздер== Санат:Көмір Санат:Отын 
'''Риу-Меан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 724,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Роже''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ромариш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 349,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Россаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 104,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Салреу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,2 км² шамасында. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Санфинш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 970 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 532,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Сангальюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Сангеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 542 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 821,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 156,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Катарина. == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңырқұлжа Әкесі Құдайменде Орта жүзде Обаған мен Есіл арасындағы аймаққа билік жүргізді. 1820 30 жылдары алдымен Ұбайдолла, кейіннен Саржан сұлтандар Ресейге қарсы бас көтерген кезде Қоңырқұлжа өкімет әскеріне көмектесті. 1832 жылы Ақмола округі ашылғанда, оның алғашқы аға сұлтаны болып сайланды. 1837 47 жылы Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысына қатысушылардың басты жауларының бірі болды. (18 ғасырдың соңы 19 ғасыр) сұлтан. ==Пайдаланған әдебиетттер== Санат:Аға сұлтан 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 127,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 323,7 адам/км². == Тарихы == Аудан 1986 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 306,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 253,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 801,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 051 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 164,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 183,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Сегадайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәлімет бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 356,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 220,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңырөлең''' Жетісу облысы Панфилов ауданындағы ауыл, Қоңырөлең ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Жаркент қаласынан қарай 66 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 3690 адам (1873 ер адам және 1817 әйел адам) болса, 2009 жылы 3031 адамды (1574 ер адам және 1457 әйел адам) құрады. == Тарихы == 1931-1997 жылдары кеңшар орталығы болған. Оның негізінде Қоңырөлеңде және округке қарасты Бөрібай би, Сарытөбе, Ынталы ауылдарында “Қоңырөлең”, “Аламан”, “Қарабұлақ”, “Вереинар”, “Сарытөбе” өндірістік кәсіпорын және 116 шаруа қожалығы құрылды. == Дереккөздер == Санат:Панфилов ауданы елді мекендері 
'''Силвалде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эшпинью құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 263,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Собраду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 548,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Соза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 939 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 133,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 079 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 024,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 016 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 197,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 480,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Иоанн. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 540,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 553 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 170,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 323,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
Сарыарқадағы тау, Қарқаралы тауының 80 км жерде. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Қарағайлы кентінен қарай 70 км жерде орналасқан. Ең биік жері Қарасораң шоқысы (1369 м). Оңтүстіктен солтүстік-шығыс бағытта 45 км-ге созылып жатыр, ені 10 15 км. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір дәуірінің жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Аралары өзен арналарымен тілімденген тізбекті, жоталы және күмбезді таулардан тұрады. Батыс беткейі тіктеу, жартасты келген, бұл бөлігі Ақтайлақ, Қазанғап өзендерінің аңғарымен, шығыс беткейі жазда тартылып қалатын Шақабай, Қаражан, т.б. өзен, бұлақ аңғарларымен тілімденген. Қоңыртемірші Түндік, Қусақ, Ақтайлақ өзендерінің суайрығы. == Өсімдігі == Шалғындық қызғылт қоңыр топырағында селеу, сұлыбас, бетеге, көде өседі, орман, астық тұқымдас шөптесіндер кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 514,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 800 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 003 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 948,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 625 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 355,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Сан-Роке () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 766,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 253,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Тальядаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Таменгуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 623 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 194,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Торрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Муртоза құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы 8-де-Сетембру. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Траванка () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 390,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қоңыртөбе''' Түркістан облысы Келес ауданы, Ошақты ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы Абай ауылынан қарай 13 км жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1783 адам (898 ер адам және 885 әйел адам) болса, 2009 жылы 1770 адамды (916 ер адам және 854 әйел адам) құрады. == Тарихы == 1957-97 жылдары мақта өсіретін кеңшардың орталығы болды. Бірнеше шаруа қожалықтары құрылған. == Дереккөздер == Санат:Келес ауданы елді мекендері 
'''Траванка () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 384,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Травассо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1727 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 211,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Трофа (Агеда)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2680 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 327,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Тропесу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Тровишкал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2363 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 226,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ул''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2832 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 568,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Урро (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вакариса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вагуш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4010 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вале () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 237,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Қопа''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 163 км, су жинайтын алабы 6940 км². == Бастауы == Жетіжол, Кіндіктас тауларының солтүстік беткейінен басталып, Жиренайғыр темір жол стансасының солтүстігінде км жерде Ұзынқарғалы өзенімен бірге Күрті өзенін құрайды. == Гидрологиясы == Арнасы кең, жағасы тік жарлы. Жер асты суларымен, жауын-шашынмен толығады. Жылдық орташа су ағымы сағасында 1,01 м³/с. Жағалауы шабындық, мал жайылымы. Егістік, бау-бақша суару үшін пайдаланылады. Қопадан бірнеше шағын канал тартылған. Салалары: Жанжігіт, Кірөзек, Төбет, Жартас, Мұса, Ақсеңгір, Жиренайғыр. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Валмайор''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 113,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вейруш (Эштаррежа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 161,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вера-Круш (Авейру)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 223,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вила-Шан () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 602,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 459 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 89,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Вила-Майор () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1438 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 530,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2001 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 84,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Аудан 1006 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11094 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 945,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Аудан 1927 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''10 маусым''' Григориан күнтізбесінде жылдың 161-ші күні (кібісе жылдарда 162-ші). Жылдың аяғына 204 күн қалады. == Мерекелер == Иордания араб əскері күні. Молдова шекарашы күні. Португалия Португалия күні Камоэнс күні. Жапония сағат күні. == Оқиғалар == 1793 ** Парижде әлемдегі алғашқы зообақ ашылды. ** АҚШ астанасы болып Филадельфия орнына Вашингтон жарияланды. 1909 ** SOS сигналы бірінші рет пайдалынылды. ** Канберра, Аустралия астанасы, негізі қаланды. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == 1926 Антонио Гауди, Испанияның ең әйгілі архитекторы == Сыртқы сілтемелер == Санат:10 маусым 
2005 2000 Бұл '''Автокөлік шығаратын елдер тізімі''' Халықаралық Автомобиль өндірушілер ұйымы негізінде 2011 жылдың сәуір айында жасалған. Келтірілген сандар жолаушылар көлігін, жеңіл коммерциялық көліктер, минибаздарды, жүк көліктерін, автобустарды және оқытушы көліктерді қамтиды. Rank Country/Region 2010 2005 2000 ''Жалпы Әлем бойынша'' 77,609,901 66,482,439 58,374,162 24px Еуропа Одағы 16,904,436 18,176,860 17,142,142 01 Қытай 18,264,667 5,708,421 2,069,069 02 Жапония 9,625,940 10,799,659 10,140,796 03 АҚШ 7,761,443 11,946,653 12,799,857 04 Германия 5,905,985 5,757,710 5,526,615 05 Корея 4,271,941 3,699,350 3,114,998 06 Үндістан 3,786,849 1,638,674 801,360 07 Бразилия 3,648,358 2,530,840 1,681,517 08 Испания 2,387,900 2,752,500 3,032,874 09 Мексика 2,345,124 1,624,238 1,935,527 10 Франция 2,227,742 3,549,008 3,348,361 11 Канада 2,071,026 2,688,363 2,961,636 12 Тайланд 1,644,513 1,122,712 411,721 13 Иран 1,599,454 817,200 277,985 14 Ресей 1,403,244 1,351,199 1,205,581 15 Ұлыбритания 1,393,463 1,803,109 1,813,894 16 Түркия 1,094,557 879,452 430,947 17 Чехия 1,076,385 602,237 455,492 18 Польша 869,376 613,200 504,972 19 Италия 857,359 1,038,352 1,738,315 20 Аргентина 716,540 319,755 339,632 21 Индонезия 704,715 500,710 292,710 22 Малайзия 567,715 563,408 282,830 23 Словакия 556,941 218,349 181,783 24 Оңтүстік Африка Республикасы 472,049 525,227 357,364 25 Румыния 350,912 194,802 78,165 26 Бельгия 338,290 928,965 1,033,294 27 Тайвань 303,456 446,345 372,613 28 Аустралия 243,495 394,713 347,122 29 Швеция 217,084 339,229 301,343 30 Словения 205,711 187,247 98,953 31 Венгрия 167,890 152,015 137,398 32 Португалия 158,723 226,834 245,784 33 Өзбекстан 156,880 94,437 52,264 34 Пәкістан 109,433 153,393 102,578 35 Аустрия 104,814 253,279 141,026 36 Венесуэла 104,357 135,425 123,324 37 Нидерланд 94,106 102,204 98,823 38 Украина 83,133 215,759 31,255 39 Мысыр 69,060 123,425 78,852 40 Филиппиндер 63,530 64,492 38,877 41 Марокко 50,000 33,992 31,314 42 Вьетнам 32,920 31,600 6,862 43 Колумбия 28,350 109,333 79,921(in 2002) 44 Беларусь 16,650 26,995 19,324 45 Финляндия 6,500 21,644 38,926 46 Сербия 6,470 14,179 12,740 47 Эквадор 5,950 32,254 41,047 48 Чили 4,700 6,660 5,245 ==Сілтемелер мен Санат:Көлік өндірісі Санат:Ел тізімдері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Валега''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Овар құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6742 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 253,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Варзеа (Арока)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 559 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 321,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Агеда (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 411,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Ильяву (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Ильяву құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16760 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 402,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 195,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 144,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 936 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 157,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Абригада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Агуалва (Синтра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 5375 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жабағылы суғару жүйесі''' Түркістан облысы Түлкібас ауданында орналасқан. Жабағылы өзені Ақсуат тауынан бастау алады. Ол осы аумақтағы су көздерін және жер ресурстарын толық пайдалану мақсатында салынған. Cуландыру жүйесінің жалпы ұзындығы 36 км, су жиналатын алабы 0,221 км², орташа көп жылдық су ағымы 0,07 км3, орташа көп жылдық су шығымы 2,22 м³/с. Аумағы мың га-дан астам жердегі бақша дақылдары мен шабындықтар суғарылады. Су өзен арнасынан ылдиға қарай өздігінен ағады. ==Дереккөздер == Санат:Түркістан облысы географиясы Санат:Қазақстан суару жүйелері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 845 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 789,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Ажуда (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 961 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 707,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 801 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 799,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Алкоэнтре''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Алкантара (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 293,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Аудан 1770 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 142,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина (). == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,840 км² шамасында. Халық тығыздығы 17 028,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Франциск Ассизский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Алфражиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 478,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Алгубер''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 011 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жабай''' Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысы Зеренді, Сандықтау, Атбасар аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 196 км, су жиналатын алабы 8800 км2. ==Бастауы == Бастауын Зеренді тауынан алып, Тимашевка ауылының (Атбасар ауданы) тұсында Есіл өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Төменгі арнасы кең, ағысы баяу, жайылмасы 400 м-ге дейін жетеді, суы тұщы (тұздылығы 0,8 1,0 г/л). Салалары Жыланды, Айдабол, Сарымсақты. Көп жылдық орташа ағыны 0,89 м3/с. Жауын-шашын және жер асты суымен толығады. Қазан айының аяғында қатып, сәуірдің екінші жартысында мұзы ериді. Өзенде көкбас, шортан, табан балық, шабақ бар. Суы шаруашылықтарда кеңінен пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Атбасар ауданы өзендері Санат:Зеренді ауданы өзендері Санат:Сандықтау ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''Алгейран Мен-Мартинш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2004 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 821,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иосиф Обручник (). == Тарихы == Аудан 1962 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Алжеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 124,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Альяндра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 364,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 224,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 12 443,0 адам/км². == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Алваладе (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 16 463 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 086 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 625,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Амейшоэйра (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 644 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 945,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Анжуш (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 20 372,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Апеласан (Лореш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 949 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1950 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан қоныс. Сеңгірқұм құмы бар. Батыстан шығысқа қарай 25 30 км-ге созылған. Енді жері км. Қоныстың солтүстік және оңтүстік бөліктері 40 50 м-лік жыралармен тілімденген. теңіз деңгейінен төмен жатқан батпақты сор, оңтүстік бөлігіндегі жыралы беткейлерінде құрғақ арна кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы қоныстары Санат:Қарақия ауданы географиясы 
'''Арраньо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 170,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Аталайа (Лориньян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 203,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,081 км² шамасында. Халық тығыздығы 178,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Азамбужа (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 914 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Азуейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 877 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 191,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Баркарена (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 300,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Беату (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 121,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Белаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 172 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 967,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жабайы ара ''' шаншартұмсық жарғақ қанаттылар тұқымдасына жататын жәндіктер тобы. Олардың 22 мыңнан аса түрлері белгілі. Жабайы араға жалтырауық жабайы ара, тескіш жабайы ара, қатпарқанатты жабайы ара, тағы басқа жатады. Жабайы араның көбі жеке, тек қатпарқанатты жабайы ара мен тескіш жабайы араның кейбір түрлері қауымдасып тіршілік етеді. Ересек жабайы ара гүл шырынымен қоректенеді. Кейбір қауымдасып тіршілік ететін жабайы ара, мысалға, гүлдің жабайы арасы гүл шырынымен және тозаңымен өз дернәсілдерін қоректендіреді. Жабайы араның көбісінің дернәсілдері ұяшықта аналық аралар жинаған қорекпен (жәндіктер, өрмекшілер) қоректеніп, дамиды. Жабайы араның көпшілігі пайдалы: зиянды жәндіктерді жояды және өсімдіктерді тозаңдандырады. Тек кейбір түрлері бал араларына шабуыл жасап, ауыл шаруашылығына зиян келтіреді. == Дереккөздер == Санат:Аралар 
'''Бенфика (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 523 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 852,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Бобадела (Лореш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 839 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 745 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Брандоа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 546,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Буселаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Бурака (Амадора)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 061 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 698,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 013 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кашоэйраш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Касен''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Аудан 2001 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кадафайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 181,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кадавал (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 191,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жабайы жануарларды таңбалау, ''' ''сақина салу, білезік салу'' жануарларға әр түрлі зоологиялық және экологиялық зерттеулер жүргізу үшін қолданылатын әдіс. Бұл әдістің артықшылығы жануарларды аулап немесе атып алмай-ақ, табиғи жағдайда оларға бақылау жүргізуге болады. Осы әдістің көмегімен жануарлардың қоныс аударуын, мекендейтін жерлерін, санын, өніп-өсуін, маусымдық және тәуліктік биологиялық ерекшеліктерін, жас ерекшеліктерін анықтауға болады. Табиғи ортада ауру тарататын жәндіктердің таралуын, олардың даму процестерін, бір-бірімен байланыстарын зерттеуде де бұл әдісті қолданудың маңызы зор. Жабайы жануарларды таңбалау үшін металдан жасалған әр түрлі сақиналар қолданылса, бұлан, арқар, қарақұйрық, аю сияқты ірі хайуанаттарға түрлі түсті қарғылар кигізіледі. Кейде жануарлардың денесіне әр түрлі бояулар жағып та бақылау жүргізіледі. Соңғы жылдары жануарлардың тіршілігін зерттеу үшін радиотелеметрия әдісі де кең қолданылады. Ол үшін аңдар мен құстардың денелеріне радиоқабылдағыш бекітіп, сол арқылы олардың тіршілігінен ғыл. мәліметтер алынады. Қазақстанда құстардың аяғына сақина салу арқылы зерттеу 1926 жылы басталды. 2000 жылға дейін млн-нан астам құстарға білезік салып, мамандар олардың биологиялық ерекшеліктерін зерттеді. Сол арқылы құстардың қай жерге ұялап, қыстап шығатыны және көктем мен күзде олардың ұшу жолдары жайлы мәлімет алынды. Сондай-ақ, Қазақстанды мекендейтін қанаттылардың біразы Орта Азияда, Үндістанда, Африкада қыстап шығатындығы белгілі болды. Жабайы жануарларды таңбалау арқылы аңдар мен құстардың бұрын белгісіз болып келген құпия сырларын ашуға, көптеген ғылыми мәліметтер алуға болады. == Дереккөздер == Санат:Зоология Санат:Таңбалар 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Марк (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Камарате''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 789 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 640,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Аудан 1511 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кампелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Аудан 1945 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кампу-Гранде (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 572,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Камполиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 709,0 адам/км². == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Канесаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 820,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Аудан 1915 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 037 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 588,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кардозаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 746 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 124,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кармойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 123,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Карнашиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 3220,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Роман (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жабайы шомыр''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Биіктігі 10 70 см, жапырақтары жалпақ, кезектесіп орналасқан. Гүлі сары немесе ақ, жемісі бұршаққын. Жаз бойы және күзде гүлдейді. Жаздық егістікте, тыңайтуға қалдырылған жерлерде көбірек өсетін арамшөп. Жабайы шомыр өспеу үшін астық тұқымын тазалайды, егіс алмастырылады, күздік қарабидай егіледі. Жабайы шомыр тұқымы пісіп жетіле бастаған кезде улы болады. Жас жабайы шомырды мал жақсы жейді, оны сүрлемге қосуға болады. Негізінен шикілей пайдаланылады, пәлегі малға беріледі. Жабайы шомырдың құрамында 1,58% қант, 1,92% болок, витамині 20-25 мг%, минералды тұздар, ферменттер бар. == Дереккөздер == Санат:Еуразия флорасы Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Жасыл тыңайтқыштар Санат:Species Plantarum кітабында алғаш рет жазылғандар өсімдіктері 
'''Карниде (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 097 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 5251,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Карнота (Аленкер)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 94 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Анна (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Каррегаду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9066 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 584,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Карвоэйра (Мафра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 172,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Карвоэйра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1610 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9865 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 4110,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Марта (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кашкайш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 1656,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 475,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Каштелу (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 10870,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кашиаш (Оэйраш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 2549,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жабы''', ''жабы жылқысы'' байырғы қазақ жылқысының бір түрі. Қазақстанның оңтүстік-батыс және өсіріледі. Денесі ірі, басы дөрекілеу, мойны қысқа, омыраулы, кеудесі кең, жоны жалпақ сауырлы, құйрық-жалы қалың әрі ұзын, денесі тығыз, етті болады. Салт мінуге де, жегуге де ыңғайлы. Әдетте торы және жирен түсті, сұр көк болады, қара түстісі сирек кездеседі. Алыс жолға төзімді. Жайылымда жүргеннің өзінде әр биеден тәулігіне 11 15 сүт саууға болады. Жайылымда семірген жабыдан 230 250 кг таза ет түседі. Айғырының шоқтығына дейінгі биіктігі 144,8 см; тұрқы 150,8 см, кеуде орамы 179,1 см; жіліншік орамы 19 см; жайып семірткендегі орташа салмағы 470 кг. Жабы Қазақстанның көптеген ет үшін өсіріледі. == Дереккөздер== Санат:Жылқы тұқымдары 
'''Серкал (Кадавал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 534 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 534 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Шарнека (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10509 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 167,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Шелейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Колареш (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7472 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 7472 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 7968,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Круш-Кебрада Дафунду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 2249,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Дамайа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 14593,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Энкарнасан (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3182 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 21500 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Энкарнасан (Мафра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жабық ''' Жетісу Алатауы тауының шығысында орналасқан жота, Алакөл өңірінің жазғы жайлауы. Теңіз деңгейінен 2500-2600 биіктікте жатыр. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3130 м. Жазғы жайлауға Тік, Қарағайлы және Көл асулары арқылы шығуға болады. Тау шатқалында Жасылкөл көлі орналасқан. Суы мөлдір, таза. Жабық жотасындағы Майтөбе, Жаманкүнгей, Бұжыр, Шатыр қыраттары мен Ойжайлаудың шөптері шүйгін әрі малға өте жұғымды. Қайнар мен тұмалары көп, суы мол. Айнакөл, Оразбай сайы, Қараой бастауларынан қосылған бұлақтар Үпі шатқалымен төмен ағып, Ырғайты өзеніне қосылады. == Ауа-райы == Күні бұлыңғыр, жауын-шашынды, аспанды бұлт торлап, ашық күні сирек болғандықтан оны «Жабық жота» деп атаған. Түні салқын, дүркін-дүркін қарлы бұршақ жауып тұрады. Биік жоталарының солтүстік шатқалдарында жазда да қар жатады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу Алатауы Санат:Жайлаулар Санат:Алакөл ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Эрисейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 541,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Аудан 1855 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Эшторил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 2704,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Фалагейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 10020,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Фамойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9008 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 1920,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Фаньойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 232,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Сатурнину (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Фигейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10979 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 2296,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Фрейрия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2464 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 184,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Лука (евангелист) (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Фриелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 385,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Юлиан (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жабыртау''' Кетпен (Ұзынқара) жотасында, Қаратау мен Текес жазығының аралығында орналасқан тау. == Географиялық орны == Алматы облысы Райымбек ауданы жерінде. Абсолюттік биіктігі 2292 м, дөңгелене келген таудың ұзындығы мен ені км. == Жер бедері мен геологиялық құрылымы == Беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Төрттік кезеңнің шөгінділері жапқан палеозойдың жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың қоңыр және қызғылт қоңыр топырағында бұта аралас бетегелі шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Райымбек ауданы таулары 
'''Градил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Граса (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6960 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 20410,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Игрежа-Нова (Мафра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 89 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Ламаш (Кадавал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 84,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Лапа (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8671 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 12026,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1770 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21952 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 9756,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1993 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Лореш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 973 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Лориньян (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 226,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Лоза (Лореш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 207,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Лумиар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 585 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 5664,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Аудан 1266 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Маусымның 11''' Григориан күнтізбесінде жылдың 162-ші күні (кібісе жылдарда 163-ші). Жылдың аяғына 203 күн қалады. == Мерекелер == == Оқиғалар== 1594 жыл Қазақ хандығының елшілігі Мәскеуге барды. 1930 жыл америкалық зоолог Уильям Биб пен инженер Отис Бартон өздері жасап шыққан батисферамен 400 метр тереңдікке түсті. 1937 жыл Кеңес Одағының маршалы жəне бір топ ірі əскери қолбасшыларға шпиондық жасады, сатқындық танытты деген аиыппен, олардың барлығына ату жазасы кесілді. 1942 жыл Вашингтонда КСРО мен АҚШ-тың арасында соғыс жылдарында жəне одан кейінгі кезеңдерде өзара көмек көрсету туралы шартқа қол қойылды. 1964 жыл Бес жылға сотталған Нельсон Мандела жаңа жаламен қайта сотталып, бұл жолы өмір бойына абақтыда отыру жазасы кесілді. 1984 жыл АҚШ ғарыштық қаруды ойдағыдай сынақтан өткізді. 1987 жыл Ұлыбританиядағы парламент сайлауында Маргарет Тэтчер бастаған консерваторлар партиясы тағы да жеңіске жетіп, Тэтчер үшінші рет премьер-министр атанды. 2010 жыл Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі басталды. == Туғандар == 1811 жыл орыстың көрнекті əдебиет сыншысы Виссарион Григорьевич Белинский дүниеге келді. 1910 жыл француздың атақты мұхит зерттеушісі, кинорежиссер Жак-Ив Кусто дүниеге келді. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:11 маусым 
'''Жабысқақ''' () айлауыктар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанның барлық аймақтарында кездесетін түрі жатаған жабысқақ (Asperugo procumbens) бар. Биіктігі 10 50 (100) см, сабағы етті, жабысқақ тікенді. Жапырақтары ұзынша-эллипс немесе қалақты қандауыр тәрізді, кезектесіп орналасқан. Гүлдері жапырақ қолтығынан шығады. Тостағанша жапырақшалары бөлікке бөлінген, күлтесі күлгін немесе көкшіл түсті. Сәуір маусым айларында гүлдеп, мамыр шілдеде жемістенеді. Жемісі домалақ жаңғақша. Жабысқақ күздік астық дақылдары мен жоңышқа егілген алқаптардың арамшөбі болып саналады. Халық медицинасында өсімдік тұнбасын демікпе мен тұншығуға қарсы ішеді. == Дереккөздер == 
'''Масейра () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1845 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 222,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мадалена (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 423,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мафра (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11276 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 236,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Малвейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 449,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1538 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 220,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Марвила (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38766 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 6159,2 адам/км². == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Массама''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 10135,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Бенту (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Матакайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Машиал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жаға''' Атырау облысы Қызылқоға ауданында орналасқан қыстау. Ойыл өзенінің сол жағалауында, Миялы ауылынан қарай км жерде. Тайсойған құмымен шектесіп жатыр. Қыстаудан оңтүстік-батыс бағытта Жарыпшыққан өзені ағып өтеді. Маңайында Қолқақұдық, Балабейіт, Құрманғазы, Еспекөл, Ақши, т.б. қыстаулар орналасқан. Жаға Ойыл өзенінің жақын орналасуына байланысты қолайлы жайылым. == Дереккөздер == Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары Санат:Қызылқоға ауданы географиясы 
'''Масусса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 506 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,5 адам/км². == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мека (Аленкер)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Китерия (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Меркеш (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 093 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 16808,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мильяраду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мина (Амадора)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18915 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 6853,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мирагайа (Лориньян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 137,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Моледу (Лориньян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 21661,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жағалбайлы '''– Тарбағатай жотасының солтүстігінде, Бұғаз және Базар өзендерінің аралығындағы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Қызылкесек ауылынан қарай км жерде орналасқан. Ұзындығы 20 25 км, ені 10 км. Биіктігі 900 1000 аралығында. == Жер бедері == Беткейлері жайпақ, оңтүстік-шығыс бөлігі биік жартасты, тас жыныстары шығып жатады. == Өсімдігі == Қоңыр топырағында тобылғы, бетеге, қара сұлы, басқа да шөптесін өсімдіктер өседі. Жағалбайлының бөктеріндегі Сарыбұлақ, Ақтүбек қыстаулары мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағына қарасты Үлкен Лиссабон субаймағының құрамына кіреді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 318,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мошкавиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14266 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 13986,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Аудан 1928 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Мартиреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 3552,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 14528,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Одивелаш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59559 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 10 647,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оэйраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 850 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 320,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Ольялву''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 243,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5812 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 4493,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Ота (Аленкер)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 932 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жағал шақшақ''' () отряды шыбыншылар тұқымдасына жататын құс. Қазақстанның солтүстік мен батыс аудандарының орманды далаларында, көбіне сазды шалғындықтар мен мекендейді. Дене тұрқы 15 см, қанатының ұзындығы см-дей, салмағы 15 20 г. Мекиені мен қоразының түсі бір-біріне ұқсас, арқалары теңбілді, қоңырқай сұр түсті, бауыры ақшыл. Басқа сайрауық құстардан негізгі ерекшелігі ересектерінде де, балапандарында да ақшыл түсті жалпақ қасының болуы. Даусы ашық, үні әуенді, оның көптеген сайрауық құстардың үндерін қайталай алатын қабілеті бар. Жағал шақшақ жыл құсы. Қазақстанға сәуірдің аяғында ұшып келеді. Қалың шөп арасына шұңқыр жасап, ұясын жерге салады. Ұясын тайыз табақша тәрізді етіп, өсімдіктердің құрғақ сабақтары мен жапырақтарынан өріп жасайды. Оның түбіне майда өсімдік сабақтарын, кейде жүн мен қыл да төсейді. Ұясына жұмыртқа (көк, жасыл түсті) салады. Оны мекиені 12 14 күн шайқайды. Балапандары ұядан күнде ұшады. Ұсақ жәндіктермен және олардың жұлдызқұрттары, дернәсілдері, өрмекшілер, моллюскілер, жауын құртымен, т.б. қоректенеді. Қыркүйекте жылы жаққа ұшып кетеді. Жағал шақшақ зиянкес жәндіктерді жеп, орман шаруашылығына пайда келтіреді. == Дереккөздер == Санат:Шақшақтар Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары 
'''Паинью (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1367 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 157,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Пареде (Кашкайш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17830 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 5004,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,49 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Пена (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 068 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 12283,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 20 665,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1918 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Перал (Кадавал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 953 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 213 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Понтинья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24023 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 5279,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Святое семейство (). == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Портела (Лореш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11809 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 17546,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Аудан 1986 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жағастай дембеті ''' () айлауықтар тұқымдасы, дембет туысына жататын көп жылдық көлеңке сүйгіш өсімдік. Қазақстанда Кетпен (Ұзынқара) тауындағы Қалжат сайында өседі. Биіктігі 15 см-дей. Тамыр жапырақтарының сағақтары ұзын, жүрекше тәрізді. Сабағында ұсақ жапырақтары кезектесіп орналасады. Көгілдір гүлдері шар тәрізді шоғырланған. Тұқымынан көбейеді. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жеміс береді. Жемісі жаңғақша, сырты тегіс болады. Жағастай дембеті өте сирек кездесетін ''реликт'' өсімдік. Оның өсу ареалының жылдан-жылға таралуына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13724 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 1933 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Празереш (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 492 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 5730,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7136 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 4150,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 644 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 293,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Аудан 1988 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1916 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14704 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 18851,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Кейжаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 780,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Келуш (Синтра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27910 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 9526,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Рамада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Одивелаш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 4085,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жаздыбай''' Жақсы Қарғалы өзенінің оң саласы. Елек өзенінің алабында. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 35 км. ==Бастауы == Жездібай (Березовка) ауылының шығысындағы Шаншар қыстауы маңындағы бұлақтардан бастау алып, Петропавловка ауылының тұсында Жақсы Қарғалы өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысының жағалауы тік жарлы, орта және төменгі бөлігі жайпақ. Қар және жер асты суларымен толығады. Мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қарғалы ауданы өзендері 
'''Рамальял''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3052 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Реболейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15543 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 21118,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1562 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Доминик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Рибафрия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 974 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 107 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 2800,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Руна (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1032 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сакавен''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18469 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 4847,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сакраменту (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 10864,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лориньян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1414 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 188,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Варвара (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 19526,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Катарина (). == Тарихы == Аудан 1559 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жаздық дақылдар '''– көктемде егілетін және сол жылы өнім беретін ауыл шаруашылық дақылдары. Жаздық дақылдардың көпшілігі бір жылдық өсімдіктер. Жаздық дақылдарға дәнді дақылдардан жаздық бидай, жаздық арпа, сұлы; жармалық дақылдардан тары, күріш, жүгері, қарақұмық; бұршақ тұқымдастардан бұршақ, қытайбұршақ, қойбұршақ, жасымық, үрмебұршақ; майлы дақылдардан күнбағыс, зығыр; техникалық дақылдардан күнжіт, мақта, кенепшөп; көкөністерден картоп, қияр; екі жылдық дақылдардан қант қызылшасы, темекі, қызанақ, капуста; жемшөптерден жоңышқа, түйежоңышқа, сиыржоңышқа, т.б. жатады. Елімізде жаздық дәнді дақылдардың егістік аумағы барлық егістіктің 94 95%-ын құрайды. Әр топқа, тіпті, бір топқа жататын әр түрлі өсімдіктердің өніп-өсу ерекшеліктері бар. Олардың өнімділігі, сапасы да әр түрлі. Бұл көрсеткіштер өсу орталығына, жердің құнарлылығына, ауа райына қарай өзгеріп отырады. Жаздық бидайдың өзі дәнінің сапасына қарай жұмсақ және қатты бидай болып бөлінеді. Жұмсақ бидайдың өнімділігі жоғары, сапасы төмен, ұны макарон жасауға келмейді. Әйтсе де жұмсақ бидай астық шаруашылығының негізгі дақылы ретінде елімізде жаздық бидай егісінің 90%-тен астам жеріне егіледі. Бидай дәні С-та өсе бастайды, бірақ дәнді топырақ темп-расы 10 12С-қа жеткен мезгілде себу керек. Күннің жылынуы әр жерде әрқалай, әр мерзімде өзгеріп тұрады. батысында сәуір айында күн жылып, температура қажетті мөлшерге жете бастайды. Ал күннің тез жылуына байланысты жер тез құрғай бастайды, сондықтан ылғалды тиімді пайдаланып, жаздық дақылдарды мерзімінде сепкен жөн. Еліміздің солтүстігінде көктем кеш шығып, құрғақшылық ертерек басталады, жаз ортасы жаңбырлы, егістіктің өсіп-жетілуіне қолайлы келеді. Сондықтан бұл жерде жаздық дақылдарды кешірек (мамыр айының 10 15-терінде) егеді. Ал бидай сорттарының ерте-кеш пісетініне қарай егу мерзімі реттеліп отырады. Кеш пісетіндерін ертерек, ерте пісетіндерін кешірек себеді. Бұл жағдай дәнді дақылдарды егу кезіндегі ұйымдастыру жұмыстарын, әр мерзімде егілген егістің пісу мерзімін реттеуге, әр мерзімде піскен дақылдарды шығынсыз жинап алуға мүмкіндік береді. Өнім әр мерзімде жиналған кезде егістік даланы ретімен келесі егіске дайындайды. Өнім шығымдылығы егілетін дәннің егу мөлшеріне, егу тереңдігіне байланысты болады. Бұл өлшемдер әр дақылда әр түрлі. Оған қоса топырақтың құнарлылығына, ылғалдылығына, температурасына байланысты өзгеріп тұрады. Мысалы, Батыс Қазақстан облысында әр га-ға 1,5 2,8 млн., солтүстікте млн., шығыста 2,5 млн. дән себіледі. Ылғалды жерге дән таяз, құрғақ жерге тереңірек егіледі. Егу тереңдігі см-ден см-ге дейін өзгеріп отырады. Жаз бойы егістік даланы арамшөптен, зиянкестерден қорғау жұмыстары жүргізіледі. Дәнді дақылдардың, оның ішінде бидайдың егістік жер көлемі ылғалы аз, ыстық, құрғақ далалы жерде орналасқан. Осыған байланысты ауыспалы егіс жүйесінің құрамында сүрі жер міндетті түрде болуы тиіс. Бидайды осы сүрі жерге, одан соң 2-3 дақыл ретінде егеді. Арпа, сұлы сияқты дәнді дақылдардың көптеген биологиялық ерекшеліктері бидайға ұқсайды. == Пайдаланылған әдебиеттер == Санат:Егін шаруашылығы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5860 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 10335,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17571 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 451,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Ирия (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Санта-Изабел (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7270 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 11744,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Санта-Жушта (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 2941,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5061 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 285,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 4352,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1397 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 804,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сантьягу (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 13822,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 277,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
''' Жайра''' кеміргіштер отрядының бір тұқымдасы. Бұлар негізінен Еуразия мен Африканың субтропиктік және тропиктік аймағында тіршілік етеді. Қазақстанда Талас Алатауында, Қаратауда, Маңғыстау түбегіндегі тау жоталары мен бөктерлеріндегі ормандар мен тоғайларда, өзен аңғарларында мекендейді. түрі бар, оның бір түрі ''үнді жайрасы'' (H. іndіca), ол Қазақстандағы ең ірі кеміруші. Тұрқы 60 90 см, құйрығының ұзындығы 12 15 см, салмағы 15 27 кг. Оның дене бітімі ерекше арқасы мен бүйірінде қаптаған ине (''шамамен 30 35 мыңдай'') болады. Жайралар інін тастың қуысына, өзен бойындағы биік жарға салады. Інінің тереңдігі м-ге дейін барады. Ол көбіне шөппен, өсімдік, тамыр жеміс, жеміспен қоректенеді. Қоректенуге түнде шығады. Жылына бір рет (2 5-ке дейін) балалайды. Буаздық мерзімі 60 90 күн. Жаңа туған жайралар өте әлсіз, денесіндегі инелері алғашқы тәуліктерде жұмсақ болады. Қолда ұстағанда үнді жайрасы 20 жылдай тіршілік етеді. Үнді жайрасының жылдан-жылға саны азаюда мысалы, Алматы мен Шымкенттегі хайуанаттар саябақтарында жұбы, Қарағандыда жұбы бар (1996). Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның '''''«Қызыл кітабына»''''' енгізілген. ==Статусы== IV-ші санат. Сирек кездестін аз зерттелген түр. ==Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы== Қазақстан фаунасында тұқымдастың жалғыз түрі. ==Таралуы== Маңғыстаудтың оңтүстігінде, Талас, Қырғыз, Іле Алатауларында, Қаратау және Шу-Іле тауларында кездеседі. Маңғышлақтың оңтүстігінде Кендірлі-Қайсан үстіртінде, Елшібек құдығы, Жабайұшқан бөлігінде, Талас Алатауында Сайрам-Ақсу өзенідерінің аралығындағы тау қойнауында, Іле Алатауының батыс бөлігіндегі Жетіжол, Қастек тау етектерінде, Қырғыз Алатауының Аспара, Мерке, Қаракыстақ, Қарақат, Сарыбұлақ, Шұңқыр қойнауларында, Қаратаудың Сырдария бөлігінің және Кіші Қаратаудың таралған. == Мекендейтін жерлері == Қазақстанда жайралар таудың шатқалдары мен қойнауларының теңіз деңгейінен 2000 биіктіктегі жер бедері ойлы- қырлы аласа таулар мен тау етектерінде мекендейді. Іле Алатауында жапырақты орманда (1200-1700 мекендесе, Қырғыз Алатауында шетен, долана, арша, талдар өскен бұталардың арасын қоныстайды (900-1800) м. Талас Алатауында өзен аңғарындағы тоғай мен аршалардың және тас шатқалдардағы үңгірлер мен қуыстарда мекендесе, Қаратауда өзен аңғарындағы тоғайлар мен жеміс-жидек арасында кездеседі. Маңғыстауда жарлардың қуыстарын, сиректе болса кейде құмда кездеседі. Барлық жерде таудың қары аз, шөбі қалың оңтүстік бөлігін қоныстайды. ==Саны== Барлық жерде саны сирек, анық саны туралы дерек жоқ. Қаратауда 1983 жылы 200 км² жайраның 200 іні кездессе, осы жерде бір шаршы км² шақырымда 1,0-2,5 жайра санаққа алынған ==Негізгі шектеу факторлары== Қардың қалың түсіп, топырақтың қатты қатып қалуы. Мекендейтін жерлерде мал санының шектен тыс көп болуы мен браконьерлік жолмен аулауы, қойшы иттерінен зардап шегуі. ==Биологиялық ерекшіліктері == Бір жерде ғана тіршілік ететін аң. Ін қазады. Тасты учаскілердегі қуыстарды, саңлауларды уақытша баспана ретінде пайдаланады. Тіршілігі т.нде өтеді. Өсімдіктектес азықпен қоректенеді, оның ішінде жер асты бөлімдерін (тамыр, сабақ, тамыр түйнек), жемістер мен тұқымдарды сүйсіне жейді. Жайралар көктемде көбейеді, 3-5 ұрпақ туады. Қыста ұйқыға жатпайды, бірақ белсенділігі азаяды ==Қолда өсіру== Мәлімет жоқ. ==Қабылданған қорғау шаралары == Қаратау қорығында қорғалады. ==Қорғауды керек ететін шаралар== Аңдарды браконьерлерден қорғауды күшейту керек. ==Зерттеу үшін ұсыныстар== Биологиясын зерттеу қажет. == Дереккөздер == 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 947 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 4709,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17553 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 17362 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Аленкер)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331,8 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5338 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2047 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 11185,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Мафра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120,5 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,83 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Киелі Исидор (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Кинтину (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 013 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 7899,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сапатария''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2558 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Силвейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6496 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 262,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1926 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жайрақты''' Маңғыстау тауының орта бөлігіндегі тау массиві. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 351 м. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Пермь мен триастың қатпарланған құмтас, тақтатас, әктас және конгломерат жыныстарынан түзілген. Беткейі тік немесе жарқабақты келеді. Аласа таулы қырқаларды юра мен бордың құмды-сазды жыныстары жапқан ойысты жерлер қоршап жатыр. Солтүстігінен Солтүстік Ақтау жотасы, оңтүстігінен Батыс Қаратау жотасы өтеді. Таудың оңтүстігі және батысы қатты тілімденген. == Өсімдігі == Беткейлерінің етегінде тасбұйырғын, жусан, т.б. шөл өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 052 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2937 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 338,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 903,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сокорру (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 24 777,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1041 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Браш (Амадора)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 4042 адам/км². Ауданның қамқоршысы Власий Севастийский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1612 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 20935,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 839,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Доминик (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 2803,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Доминик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 3853,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Франциск Ксаверий (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жайсаң мыс кен орны''' Жамбыл облысы Шу ауданында, Шу қаласынан қарай 55 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жайсаң мыс кені энеолит дәуірінен белгілі, ежелгі сақтар кен өндіріп, мыс қорытқан. 1906-1915 жылдары ағылшын кен өндірген. Жүйелі геологиялық барлау жұмыстары 1950 жылдан жүргізілуде. Кенді алаң ордовиктің интрузивтік жыныстарынан құралған, оның ішінде солтүстік және шығыс бөліктері ''Қордай кешенінің'' кварцты ал қалған аудандары ''Шатыркөл кешенінің'' биотитті граниттерінен тұрады. == Жатыс сипаты, құрамы == Кен алаңы жарылымдар жүйесімен блоктарға бөлінген. Жарылым белдемдерінде кен денелеріне жапсарлас микродиорит пен диабазпорфирит сығылмалары бар. Тарамдала созылған желілер мен линза пішіндес кен денелерінің ұзындығы 550-1700 м, қалыңдығы 0,9-13 м-ге дейін. Кен денелері кварц-магнетит, және пирит пен молибдениттен тұрады. Тотығу белдемдерінің қалыңдығы 10 200 м, тереңдігі 30 40 м, кейде 100 м-ге дейін жетеді. Тотыққан кен құрамында мыс, куприт, тенорит, псиломелан, малахит, хризоколла бар. Пайдалы кешендері: мыс, молибден, темір, күміс, селен, германий, рений, теллур, алтын. Жайсаң мыс кен орны қоры жағынан шағын кендер тобына жатады. Санат:Жамбыл облысы кен орындары Санат:Шу ауданы географиясы мыс кен орындары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 15346,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Жозе (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 9644,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Жуан (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 10916,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 970 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 045,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9665 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 168,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 5911,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Жуан-де-Бриту (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10782 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 11 953,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Божий (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17,99 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 245,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 271,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Мамеде (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6004 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 10073,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Мамеде (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Маусымның 13''' Григориан күнтізбесінде жылдың 164-ші күні (кібісе жылдарда 165-ші). Жылдың аяғына 201 күн қалады. == Мерекелер == еске алу күні. Тибет, Әулиелер күні. Әулие Антония күні. == Оқиғалар == 922 Волга Бұлғарлары салтанатты түрде Ислам дінін мемлекеттік дін ретінде қабылдады. 1373 Англия мен Португалия одақ туралы кеілісім жасасты (әлемдегі ең көне). == Туғандар == 1773 Томас Юнг (1829 қ.б.), ағылшын физигі, емші және астроном, жарықтың толқындық теориясын жасаушылардың бірі. 1831 Максвелл Джеймс Клерк (1879 қ.б.), шотланд физигі, Кембридждегі Кавендиш негізін салушы. өріс теориясын жасаған. 1865 Уильям Йитс (1939 қ.б.), ирланд ақыны әрі драматургы, әдебиеттен Нобель сыйлығы 1923 жылы алған. 1966 Перельман Григорий Яковлевич ресейлік ГПуанкаре гипотезасын дәлелдеген. == Қайтыс болғандар == 1938 Гийом Шарль Эдуар, француз физигі, Нобель сыйлығы 1920 жылғы лауреаты. 1965 Мартин Бубер (1878 жылы туған), жебірей философы, сионизм идеологы. 1972 Дьёрдь фон Бекеши (1899 жылы туған), мажарлық физик, 1947 жылдан АҚШ-та. Нобель сыйлығы 1961 жылғы лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:13 маусым 
'''Жайтөбе''' Тарбағатай жотасының оңтүстік баурайында орналасқан төбе. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 791 м. Солтүстік -батыстан оңтүстік -шығысқа қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Оңтүстік және солтүстік беткейлері тік жарқабақты, ал шығыс және батыс беткейлері көлбеу келген. Оңтүстігінен Қатынсу өзенінің салалары бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Ортаңғы және жоғарғы төрттік кезеңнің шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Сұр қоңыр топырақ жамылғысында еркек шөп, жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Сан-Мартинью (Синтра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 243,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Мигел (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1777 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 30637,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 169,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Николау (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 757,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Сан-Паулу (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 521 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 672,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 187,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 394,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 548 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 599,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 570,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 13 853,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жайық-Каспий қоңыр көмір алабы ''' Атырау, Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстарында орналасқан. Жалпы аумағы 150 мың км2. Көмірлі түзілімдер туралы алғашқы деректер 19 ғасырдың аяғында белгілі болған. 1941-1945 жылдары алаптың жекелеген кен көздері игеріліп, жергілікті отын базасы болды. Негізгі іздеу-барлау жұмыстары 1941-1952 жылдары жүргізілген. == Геологиялық құрылымы == Алаптың көмірлілігі сазтас, құмайттас және құмтастан тұратын триас (Құрашасай шоғыры) және орта юра (Елек шоғыры) түзілімдерімен байланысты. Кендердегі көмір қабаттарының саны 3-10, кейде 23-24-ке (Жайсаң, Жолдыбай) жетеді. Өнімді қабаттардың саны 1-3-тен аспайды, қалыңдығы 0,1-4,3 м, ең қалың жері 9,5 (Доссор кен орны). Алаптың оңтүстік бөлігіндегі кендер юра тұз күмбездерінде орналасқан. Көмір қабаттары күмбездің орталық бөлігінде қалың және бір-біріне жақын орналасқан, ал қанаттарында күрт жұқарып, сыналанып кетеді. == Алап сипаты == Жайық-Каспий қоңыр көмір алабындағы көмірдің сапасы орташа, күлділігі жоғары кендердің күлділігі 21-46%, оңтүстігінде 8-36%), ылғалдығы 12-20%, жылу бөлгіштігі 5-7 мың ккал/кг. Көмірі күкіртті. Б2 маркалы көмірі өз бетінше жануға бейім, жеңіл брикеттеледі, брикеттері суға төзімді. Жайық-Каспий қоңыр көмір алабында 100-ден аса көмір кендері мен кен түзілімдері бар, оның ішінде жете барланғандары: Құрашасай, Жайсаң, Оңтүстік Мортық, Алға, Ақтөбе, Шұбарқұдық, Жақсымай, Кендісай, Мамыт, т.б. Алап көмірінің жалпы қоры 1474 млн. т, оның ішінде барланғаны 142 млн. т. == Көмір құрамы == Көмір күлінің құрамында титан, ванадий, т.б. элементтер бар. Көмір сапасының төмендігі мен кен-геологиялық жағдайының күрделілігіне қарамастан алапта ашық тәсілмен игеруге жарамды кендер жеткілікті. Олардан жылына млн. т-ға дейін көмір өндіріп, батыс аймақты жергілікті отынмен қамтамасыз етуге болады. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''Се (Лиссабон)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 586,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Терружен (Синтра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 617 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 198,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Триана (Аленкер)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 109,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Турсифал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 008 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Уньюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Азамбужа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1916 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Венда-Нова (Амадора)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 995,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 322,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Вентейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Амадора құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 607 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 088,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Вентоза (Аленкер)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жайық-Каспий теңіз каналы''' Жайықтың атыраулық бөлігіндегі су жолы. Атырау облысы жерінде. Жалпы ұзындығы 56 км, оның 20 км-дейі Каспий теңізінің солтүстік таяз бөлігімен өтеді. Орташа тереңдігі 4,4 м, ені 90 м. Атырау қаласына теңіз кемесінің еркін қатынауына мүмкіндік береді. Жағасында Тасқала, Жаңаталап, Атырау, Дамба елді мекендері орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы каналдары Санат:Қазақстан каналдары Санат:Жайық су алабы өңірі Санат:Каспий теңізі Санат:Каналдар 
'''Вентоза () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 194,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Вермелья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Виалонга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 883,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 442 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 193,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 888 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 144,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
(Азамбужа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Марта (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Азамбужа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық орналасқан. Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Аудан 1924 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Вилар (Кадавал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Вимейру (Лориньян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лориньян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 206,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лиссабон округінің елді мекендері 
'''Жайықтау''' Желдіадыр жотасынан оңтүстікке қарай 35 40 км жерде орналасқан оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданында. Абсолюттік биіктігі 657 м. Сарыкеңгір өзені аңғарында. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Шығыс беткейі көлбеу, солтүстік және батыс беткейлері тік жарлы келеді. Девонның граниттері мен тас көмірдің төменгі бөлігі делювий, пролювий шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Топырағы карбонатты бозғылт қоңыр және қиыршықтасты. Беткейлерінде жусан, селеу, бетеге, етек жағында қараған аралас бұталы өсімдіктер өседі. Мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей (). == Тарихы == Аудан 1543 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Алфарелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 566 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Альядаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 069 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 139,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Алмалагеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 151,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Алмедина''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1557 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 428,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Алкейдан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2004 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 142,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Алвареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Гойш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1007 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 98,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Левий Матфей (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Амеал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Жушту (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
Жайық өзені '''Жайық-Шалқар суару жүйесі'''– Жайық өзенінің сол бетінде, Ақжайық ауылынан оңтүстік бағытқа қарай км жерде орналасқан суғару жүйесі. Суы Жайық өзенінің сол жағынан екі сорғы станциясы арқылы алынады. 1977 жылы пайдалануға берілді. Ұзындығы ''45 км'', арнасынан секундына ''5,0 м3'' су өтеді. Канал ''4,0 мың га'' егістік суару, ''41,5 мың га'' жайылым суландыру және Шалқар көлінің деңгейін көтеру мақсатында салынды. Канал бойында мал суару орындары (''суат'') == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы Санат:Қазақстан суару жүйелері 
'''Ансериш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Анобра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Антаньол''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Антузеде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 248,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ансан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 142,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Аразеде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5956 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 113 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Арганил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3981 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Аррифа́на''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Арзила''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 531,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ассафарже''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2268 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 233,19 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жайынды''' Жем алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы жерінде. Ұзындығы 94 км, су жиналатын алабы 1670 км2. ==Бастауы == Шошқакөл бұйратының басталып, Жемнің саласы Атжақсы өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Көктемде қар ерігенде суы тасиды. Қарашаның басында суы қатып, наурыздың аяғында ериді. Жайылмасы шабындық ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Жем су алабы 
'''Аво''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 633 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Белиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Бен-да-Фе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 50 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Бенфейта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Бобадела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 761 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 127,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Болью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 943 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 140,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 953 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 98,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ботан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1683 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Левий Матфей (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақанкөл''' Есіл алабында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Аршалы ауданы Сарыоба темір жол станциясынан қарай км жерде. Үлкен Сарыоба көлінің солтүстігінде, теңіз деңгейінен 382 биіктікте. == Аумағы == Аумағы 1,2 км2, ұзындығы 1,5 км, енді жері 1,2 км, жағалау бойының ұзындығы км. == Жер бедері == Жағалауы тегіс, суы қарашада қатып, сәуірде ери бастайды. Суы тұщы. Айдынын қамыс пен қоға шоғырлары жапқан. Мал суаруға пайдаланылады. Санат:Есіл су алабы Санат:Аршалы ауданы көлдері 
'''Брашфемеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 179,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Бренья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 156,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Бруньош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Буаркуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8051 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 663,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кабрил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,47 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кадафаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Гойш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кадима''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3217 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 135,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеди құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7066 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 151,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кординьян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Абралы''' Үлкен Сарымбет тауларының шығысында 20 км-ге созылып жатыр. == Географиялық орны == Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы тау. Шығыс етегінде Қайнар ауылы орналасқан. Қарасу өзенінің сол жағасы арқылы өтеді. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Силур мен девон жыныстарынан түзілген. Беткейлері құламалы, көптеген сай-жыралармен, құзды жартастармен тілімденген. == Өсімдігі == Таудың қызғылт қоңыр топырағында австрия жусаны, салқын жусан, бетеге өседі. Аңғарлар мен сайларында түрлі шөпті бидайықты шалғындар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 858 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ковойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2468 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Фебреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 160,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Муртеде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Орентан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Отил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 865 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Покариса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Портуньюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 80,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,9 адам/км². 2000 жылдан бастап Сангинхейра Фаринхейраның астанасы болып саналады. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сепинш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 108,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Айыртау''' Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде орналасқан тау. Абсолюттік биіктігі 551 м. қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. == Жер бедері == Оңтүстік-шығыс беткейі тік жарқабақты келген. Оқшауланған тау массивінен тұрады. Таудың етегінен Талдысай (өзен, Сарысу алабы) ағып өтеді. == Геологиялық құрылымы == Палеозой дәуірінің девон кезеңінің интрузивті жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңдау бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, сұлыбас, астық тұқымдас шөптесіндермен бірге бұталы өсімдіктер өседі. Баурайы жазғы жайылым және қыстау ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''Тоша''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4016 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Виламар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 124,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кандоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 818 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Факунду (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Карапинья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Коваш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ковелу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Эшпариш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 759 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Мидойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1757 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Моронью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 984 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 41 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Алакөл''' Тобыл алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Денисов және Бейімбет Майлин аудандары жерінде, Тобыл және Әйет өзендері аңғарларының аралығында, теңіз деңгейінен 217 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 25 км2, ұзындығы 7,1 км, ені 4,3 км, жағасының ұзындығы 21 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады, шағын Ащысу өзеніне құяды. Жағасы жайпақ, батпақты. Қараша сәуір айлары аралығында суы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал суарылады. Алабы қалың құрақ, қамыс өскен шабындық. == Дереккөздер == Санат:Тобыл су алабы Санат:Денисов ауданы көлдері Санат:Бейімбет Майлин ауданы көлдері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 69,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Синде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Табуа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3035 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 123,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 76,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Азере''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 799 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Мамеде (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Мира (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 766 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 195,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Мира (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2985 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 75 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сейшу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Мира (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Маусымның 15''' Григориан күнтізбесінде жылдың 166-шы күні (кібісе жылдарда 167-ші). Жылдың аяғына 199 күн қалады. == Мерекелер == Ұлттық жалау күні Ұлттық құтқарылу күні. Вальдемара II король мен Дания жалауы күні. Ағаш отырғызу күні. Өрт сөндірушілер күні. Ауыл шаруашылығы күні. Санно Мацуи фестивалі. == Оқиғалар == 1502 жыл Христофор Колумб Мартиника аралын ашты. 1911 жыл АҚШ-та бүгін IBM деген атпен белгілі Company» компаниясы ашылды. 1954 жыл УЕФА құрылды. 1999 жыл Бельгияда «Кока-Колаға» құрамындағы химикаттардың жоғарылығынан тыйым салынды. 2001 жыл ҚХР, РФ, Қазақстан, Тәжәікістан, Қырғызстан және Өзбекстан басшылары Шанхай Ынтымақтастық Ұйымын құрды == Туғандар == ===XIX ғасыр=== 1867 Константин Бальмонт, орыс ақыны, аудармашысы. ===XX ғасыр=== 1914 Юрий Андропов, кеңестік мемлекеттік және саяси қайраткері. 1925 Әлия Молдағұлова, Кеңес Одағының Батыры (1944), снайпер. 1933 Марк Джонс, ағылшын футболшысы. 1963 Хелен Хант, АҚШ актрисасы. 1965 Кәрім Мәсімов, Қазақстан саясаткері, 1975 Элизабет Ризер, АҚШ актрисасы. == Қайтыс болғандар == 1971 жыл— Уэнделл Стэнли (1904 ж.т.), америкалық биохимик, Нобель сыйлығы 1946 жылғы лауреаты, «толықтай таза ферменттер мен вирустық ақуыздарды шығарып алғаны үшін». 1992 жыл Лев Гумилёв (1912 ж.т.), орыс философ, ақын, парсыдан аударушы («Ұлы Дала», «Ойдан шығарылған патшалықты іздеу», «Азия мен Еуропадығы ғұндар», «Еуразия дүрсілдері»), Анна Ахматова мен Николай Гумилёв ақындардың балалары. == Сыртқы сілтемелер == Санат:15 маусым 
''' Жақсы Арғанаты ''' Тарбағатай жотасының солтүстік бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы жерінде, Жалаңаш және Тымырсық өзендері аралығында орналасқан. Батыстан шығысқа қарай 15-18 км-ге созылған, ені 12 км, абсолюттік биіктігі 1608 м. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Тақтатас, әктас, гнейс жыныстарынан түзілген. Солтүстік беткейі көлбеу, аңғарлармен тілімденген, оңтүстігі құлама. == Өсмдігі == Беткейлері мен шатқалдарында қайың, көктерек, таудың қара топырағында бетеге, селеу өседі. == Дереккөздер == ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3093 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 251,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Гатойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 541 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 93,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лисейя''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 103 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1716 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 179,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2853 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Перейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 172,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1502 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1429 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Тентугал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 66 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Верриде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 113,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
''' Жақсы ауданы '''– Ақмола облысының әкімшілік бөлініс. 1955 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты құрылған, әкімшілік шекара ретінде 1957 жылы құрылды. Аудан орталығы Жақсы ауылы. == Жер бедері == Жақсы ауданы дала белдемінде орналасқан. Ауданның солтүстік жартысын абсолюттік биіктігі 300 400 ұсақ шоқылы жонды таулар мен Көкшетау қыратының оңтүстік-батыс бөлігі алып жатыр. Оңтүстік жағын жонды-белесті келген, абсолюттік биіктігі 250 300 болатын Атбасар жазығының батыс бөлігі қамтыған. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты континенттік, қысы суық, қары аз (20 см), жазы ыстық, құрғақ. Қаңтардағы орташа температура –17 18°С, шілдеде 19 20°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 350 мм. Аудан жері арқылы Есіл, Терісаққан, Аққайрақты, Жаман Қайрақты, Құмай өзендері ағып өтеді. Ең үлкен көлі Қалмақкөл. Солтүстігінде карбонатты қара, оңтүстігінде карбонатты қызыл қоңыр топырақ, өзен жайылмаларында шалғындық топырақ тараған. 1954—56 жылдары аудан жерінің көпшілік бөлігі жыртылды. Жыртылмай қалған жерлерінде жусан аралас селеулі, далалық өсімдіктер, Есіл аңғарында бұта аралас шалғын өседі. Қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, суыр, қарабауыр, күзен, сарышұнақ, қосаяқ, дала белдеміне тән құстар (бозторғай, қаратамақ, т.б.) мекендейді. == Халқы == Тұрғындар саны: 19 088 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (47,32%), орыстар (23,73%), украиндар (13,76%), немістер (4,35%), беларустар (2,45%), татарлар (2,16%), мордвалар (1,75%), башқұрттар (0,71%), ингуштар (0,70%), молдовандар (0,73%), әзірбайжандар (0,51%), удмурттар (0,50%), армяндар (0,05%), марилер (0,02%), басқалары (1,26%). ==Әкімшілік құрылымы== 25 елді мекен ауылдық әкімдік пен 12 ауылдық округке біріктірілген: Белағаш ауылдық округі Беловодский ауылдық округі Есіл ауылдық округі Жақсы ауылдық округі Жаңақима ауылдық округі Запорожье ауылдық округі Калинин ауылдық округі Киев ауылдық округі Қызылсай ауылдық округі Новокиенка ауылдық әкімдігі Подгорное ауылдық округі Тарасов ауылдық округі Терісаққан ауылдық әкімдігі Чапаев ауылдық округі == Дереккөздер == Санат:Жақсы ауданы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Эрведал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1077 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 912 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лажеоза () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 610 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лороза () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 651 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Меруже''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 668 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 500,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,12 шаршы шақырым шамасында. Халық тығыздығы 89,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
''Қарабас'' Жайық алабындағы өзен. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданында. Ұзындығы 47 км, су жиналатын алабы 2212 км². ==Бастауы == Бастауын Шалқар көлінен алып, Жайық өзенінің сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Арнасы көлбеу, тегіс келген. Өзен көл суымен және жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 0,10 0,20 м³/с. Жайылмасы шабындық, суы егістік суғаруға, мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Теректі ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 264,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сан-Жиан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Юлиан (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 987 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 217,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Пелажиу (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 96,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 76,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Деграсьяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 516 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 187,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
Солтүстік Арал маңында, Үлкен Борсық құмының шығысындағы қыратты тау жұрнағы. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерінде. Абсолюттік биіктігі 345 м, ұзындығы 25 км, ені 10 км. == Жер бедері == Оңтүстік мен оңтүстік-шығысы тіктеу, сай-жыралармен тілімденген. Жақсыбұталының етегінен Сабыржылға өзені бастау алады, жазда тартылып қалады. == Геологиялық құрылымы == Эоцен саздарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырағында жусан аралас астық тұқымдас сораң шөптесін басым өскен. == Дереккөздер == Санат:Шалқар ауданы таулары 
'''Жештейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 83 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 669 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 249,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Гавриил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Помбалинью (Соре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Самуэл (Соре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Соре (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 459 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 92,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Тапеуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 583 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 74,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Олайа (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лавуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Жаркөл''' Тоғызақ алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Федоров ауданы жерінде орналасқан. Тоғызақ аңғарының оң жағында, теңіз деңгейінен 174 жоғары орналасқан. == Гидрографикасы, жағалау сипаты == Аумағы 13,5 км2, ұзындығы 4,5 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 14 км. Негізінен жауын-шашын суымен толысады. Жағасы жайпақ, батпақты. Қараша сәуір айлары аралығында суы қатады. Суы тұщы. Жайылым суландырылады, мал шаруашылығына пайдаланылады. Алабы шалғынды шабындық. == Дереккөздер == Санат:Федоров ауданы көлдері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Халық тығыздығы 90 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Пайан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2003 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кьяйуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Мамеде (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сантана () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 848 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 996,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Тавареде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 796,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 249,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сейра (Коимбра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 328,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Жармола''' Арал алабында, Алтыбай құдығының батысында 14 км жердегі көл. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қазалы ауданы жерінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 53 биіктікте. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 4,6 км2, ұзындығы км, енді жері 0,8 км. Қар суымен, жауын-шашын, ішінара жер асты суларымен толысады. Суы желтоқсанның аяғында қатып, наурыз айында ериді. Суы ащы, сілтілігі жоғары, шаруашылыққа Жағалауындағы сортаңды жерде қамыс, қоға өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы көлдері 
'''Сернаше''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 198,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Эйраш (Коимбра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 053 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 336,30 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ламароза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 135,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 064 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 338,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 637 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 986,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 257,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 516 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 065,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Созелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 210,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 890,90 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 315,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Иманақ''' Нұра-Сарысу каналы мен Сарысу өзенінің аралығындағы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Жаңаарқа кентінің 25 км жердегі оқшауланған тау массиві. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 718 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр. == Геологиялық құрылымы == Орта және жоғарғы тас көмір түзілген. == Өсімдігі == Қиыршықтасты сұр, бозғылт қоңыр топырақтарында тобылғы, қараған, жусан, селеу, т.б. өсімдіктер өседі. Жақсы Иманақ тауының баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 003 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 307,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 246 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 840,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 912 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,93 шаршы шақырым шамасында. Халық тығыздығы 396 адам/шаршы шақырымына. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Се-Нова''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 800,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Тавейру''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 064 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 201,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 258,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 550 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 152,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Трошемил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 999 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 384,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 94,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Қазығұрт''' Амантау және Қараадыр таулары аралығында орналасқан оқшау тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданында. Абсолюттік биіктігі 629 м. Қазығұрт және Мұқышқарасу өзендерінің суайрығы. Ұзындығы км, енді жері км. Етегінде өзімен аттас қыстау орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Тас көмір және девон түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр, боз топырағында тал мен шілік аралас дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''Колмеал (Гойш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Гойш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Гойш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Гойш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Гойш құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 997 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Селавиза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сепуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сердейра (Арганил)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кожа (Арганил)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 80,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Фолкеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Пиодан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Қайрақты''' Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысы Жақсы ауданында орналасқан. Ұзындығы 25 км. ==Бастауы == Бастауын Подгорное ауылының Подгорное (423 м) тауының етегіндегі бұлақтардан алады. Запорожье ауылының тұсында Есіл өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Арнасы тік жарлы, жағалауы бастауынан сағасына дейін жыралы келген. Оң жайылмасында бірнеше ірілі-ұсақты салалары бар. Ірілері: Аққайрақты, Талсай. Суы егін және түрлі шаруашылықтарға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жақсы ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''Помареш (Арганил)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сарзеду (Арганил)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 731 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Секариаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Тейшейра (Арганил)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,60 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 533 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 980 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 363,00 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 146,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Эга''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 882 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Қаражал''' Жаман Қаражал тауының солтүстік сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданының шығыс шетінде, Қарқаралы ауданымен шектесетін Дария ауылының шығысынан 105 км жерде орналасқан. Солтүстік (Қоңыртөбе мен оның салалары) және оңтүстік (Керегетас) бағыттарда ағатын өзендердің суайрығы болып саналады. Батыстан шығысқа қарай 10 11 км-ге созылып жатыр, ені 1,5 км. Абсолюттік биіктігі ортаңғы бөлігінде 1088 м, шығысында 995 м. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Девон мен тас көмір жыныстарынан түзілген. Беткейлері құламалы, кей жерлерде түпкі жыныстарының шығуы байқалады. Етегінен көптеген бұлақтар бастау алады. == Өсімдігі == Таудың нашар дамыған бозғылт қоңыр топырағында бетеге, жусан, сұлыбас, тобылғы, қараағаш, т.б. өсімдіктер өседі. Етегінен көптеген бұлақтар бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Фурадору''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Себал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 793 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Вила-Сека''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Замбужал () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кондейша-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лавегадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иосиф Обручник (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 134,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1481 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Фажан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Маусымның 19''' Григориан күнтізбесінде жылдың 170-ші күні (кібісе жылдарда 171-ші). Жылдың аяғына 195 күн қалады. == Мерекелер == Революция күні. Тәуелсіздік күні. Құлдарды босату күні. Техас штаты, Эмансипация күні. Еңбек күні. Хосе Артигастың туған күні Әкелер күні == Оқиғалар == == Туғандар == Блез Паскаль XVII-ғасырда өмір сүрген француз математигі және физигі, пәлсапашы, әдебиетшісі. == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:19 маусым 
'''Жақсы Қарсақбас''' Тосынқұм құмының батысында 15 км жердегі тау. == Географиялық орны == Қостанай облысы Жангелді ауданында. Торғай өзенінің аңғарында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 156 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Шығыс беткейі тіктеу келген. Жаңа түзілімдік шөгінділерден пайда болған. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатады. Жақсы Қарсақбас тауының жанында Басқарасу, Алакөл, т.б. көптеген қыстаулар бар. == Өсімдігі == Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, күйреуік, астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Жангелді ауданы таулары 
'''Машиу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Пессегейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1795 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Видуал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Карвалью (Пенакова)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 840 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Фриумеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лорван''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 163,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсықарт''' Нұра өзенінің оң жағалауындағы шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Ақмешіт ауылынан солтүстікке қарай 11 12 км жерде. Ең биік жері 637 м. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Ең биік жері 637 м. Ұзындығы мен ені км. Девон түзілген. Беткейі өзектермен және өзен аңғарларымен қатты тілімденген. Оңтүстігінде көп жерлерде жартастары жер бетіне шығады. Солтүстігінде Бұйрабас шоқысымен шектеседі. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында көптеген дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Парадела (Пенакова)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Пенакова (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Пайю (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Лозан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Лозан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Лозан (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Лозан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 181,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсы Қоянды''' Ерейментау тауларының батысында орналасқан тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Целиноград ауданы жерінде, Сілеті өзенінің оң жағалауында, Софиевка ауылынан қарай 2,5 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 452 м. қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені км. 375 м-лік төбемен Красная Круча сайы арқылы бөлінеді. == Геологиялық құрылымы == Жоғарғы кембрий және кембрийге дейінгі кезеңде түзілген тау жыныстарынан тұрады. == Өсімдігі == Қою күлгін және сортаң топырақтарында жусанды, дәнді өсімдіктер өседі. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''Серпинш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Лозан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Виларинью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Лозан құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Кумеейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Эшпиньял''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Подентеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Рабасал (Пенела)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 762 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Сан-Мигел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенела құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 741 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Ламаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 935 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 59,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Жақсықылыш тұз кен орны''' ас тұзы мен натрий сульфаты өндірілетін тұзды көлдер тобы. "Аралтұз" комбинаты бұл кеннен 1940 жылдан ас тұзын өндіріп келеді. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде. == Жатыс сипаты == Қыс пен көктемнің басында көлде беткі, ал басқа уақыттарда түпкі тұздық ерітінді болады. Түпкі шөгінділерде галиттің жаңа тұнбасы (2,5-14 см), саз бен құм аралас гранатқа (23-48 см), таза гранатқа (9-110 см), тығыз гранатқа (28-83 см), астраханит (93-140 см), эпсомит (8,5-14 см), ал бұлардан төмен ми батпақ бар. Өндірістік ас тұзының қоры 38928 мың т, ал сульфат тұздары 8071 мың т. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы кен орындары 
'''Риу-Виде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 897 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Семиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 001 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Вила-Нова''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Аморейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 985 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Гаейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Уссейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Вау (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақсымай мұнай кен орны''' Ақтөбе облысы Темір ауданы Темір қаласынан қарай 65 км жерде орналасқан. Барлау жұмыстары 1926-1937 жылдары жүргізіліп, кен орны 1933 жылы ашылған. == Жатыс сипаты == Кен үш қанатты тұз күмбезінің құрылымымен ұштастырылған. Мұнай шоғырының тереңдігі 330 380 метр. == Қанығу сипаты == Мұнай қанықтылығының коэффициенті 0,73 0,79, кеуектігі 24,9 33,4%. Жалпы қалыңдығы 35 45 метр, мұнай қанықтығы 7,5 8,5 метр. Алғашқы қабат қысымы пермь-триас қатпарында 5,5 МПа, төменгі юрадан 3,5 МПа. == Тығыздығы, құрамы == Мұнайының тығыздығы 849 904 кг/м2 және құрамында: 0,29 0,4% күкірт, 0,7 0,84% парафин, 12 20% шайыр мен асфальтен. Төменгі юрада су тығыздылығы 1036 кг/м2. Кен көзі ұзақ уақыт кейін 1975 жылы тоқтатылған. бері 430 мың мұнай өндіріліпті. Санат:Ақтөбе облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 90,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 83 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Коту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,50 км² шамасында. Халық тығыздығы 206,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1919 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Ландал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Нададору''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 154,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 194,30 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақсы Сарысу''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет және Ұлытау облысы Жаңаарқа аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 113 км, су жиналатын алабы 3510 км². ==Бастауы == Сарыарқаның ортаңғы бөлігіндегі Бұғылы, Жақсы Тағылы тауларынан басталады да Сарысу өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Қар және жер асты суларымен толығады. Жоғарғы жағында арнасы тар келеді. Саға төңірегінде кеңейіп, жайылмасы қалыптасады. Ірі салалары Ақсу (40 км), Нарбақ (28 км). Жылдық орташа су ағымы 0,33 0,67 м³/с. Қараша сәуір айларында мұзы қатады. Ағынын реттеу және шабындықты көлдетіп суғару үшін Нарбақ саласы құйған жерінен шағын бөген салынған. Мал суарылады. Алабы жайылым. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері Санат:Шет ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,80 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 720 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Торнада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 158,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Видайш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 53 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Абиул''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 090 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 53,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 745 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 76,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алмагрейра (Помбал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 075 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Карниде (Помбал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Элиаш (). == Тарихы == Аудан 1952 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Каррису''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 872 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 84,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақсы Сарытау''' Қызылтау тауларының солтүстік-батыс сілемі. Еспе өзенінің сол аңғарында орналасқан. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Баянауыл тауларының оңтүстігінде 60 км жерде. қарай 10 км-ге созылып жатыр. Абсолюттік биіктігі 757 м, ені км. == Жер бедері мен геологиясы == Оңтүстік-шығысы биік жарқабақты. Девон, ортаңғы және жоғарғы тас көмір түзілген. == Өсімдігі == Күңгірт сұр топырағында австрия жусаны, салқын жусан, бетеге, сұлыбас өседі. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
'''Гиа (Помбал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Илья (Помбал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 863 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Лорисал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 106,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 942 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Мейриньяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 732 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,04 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Франсишку (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Пеларига''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Помбал (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 049 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 97,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 164,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Рединья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 550 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 82,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 100,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақсы Тағылы ''' Сарыарқаның оңтүстік бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде. Жақсы Сарысу, Қайрақты және Жаман Сарысу өзендері аралығында бойлық бағытта созылып жатыр. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1076 м. Ұзындығы қарай 35–40 км, ені 15–20 км. Аласа қырқалардан, күмбез және саңырауқұлақ тәрізді көптеген шоқылар мен төбелерден тұрады. Оңтүстік беткейі тіктеу, солтүстікке қарай көлбеуленіп жазықты белестерге ұласып кетеді. Беткейлері сай-жыралармен тілімденген. == Геологиялық құрылымы == Девон мен тас көмірдің альбитофир, порфирит жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр қиыршықтасты топырағында қараған, тобылғы аралас бетегелі-бозды дала өсімдіктері өседі. Қысқы мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Вермоил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 855 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 131,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Вила-Кан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Агуда (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Арега''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Байррадаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 610 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Кампелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 92,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Ажуда (Пенише)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Пенише құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 981,70 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Пенише құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 988 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 173,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Консейсан (Пенише)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Пенише құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 840 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 205,10 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақсытұз''' Сілеті алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысының Уәлиханов және Ақмола облысының Ерейментау аудандары жерінде. Сілеті көлінің оңтүстігінде, теңіз деңгейінен 69,5 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 15,9 км2, ұзындығы 5,1 км, енді жері 3,8 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Жағасы жайпақ, батыс жағы жарлауытты, кемерлі келген. Қараша сәуір аралығында мұзы қатады. Суы тұзды, көктемде мал суаруға жарамды. Алабы жайылым. == Дереккөздер == Санат:Уәлиханов ауданы көлдері ауданы көлдері Санат:Сілеті су алабы 
'''Феррел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Пенише құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 169,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Аудан 1985 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Пенише құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 377 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алкария () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1814 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 85,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алвадуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 558 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Арримал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 747 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 215,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жункал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Мендига''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1016 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 235,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақсытүкті '''– Көкшетау қыратының оңтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Сандықтау ауданы жерінде орналасқан. Бірнеше шоқылардан тұратын таудың абсолюттік биіктігі 593 м. Доғалданып, бойлық бағытта созылған. Ұзындығы 35 37 км, ені 10 12 км. == Жер бедері мен геологиясы == Беткейлері көлбеу, Сарқырама өзені басталатын оңтүстік батысы тіктеу, жартасты. Жоғарғы девонның интрузивті гранит жыныстарынан түзілген. Оның бетін шөгінділер жапқан. == Өсімдігі == Күлгін түстес шымды топырағында әр түрлі шөптесіндер, баурайында орман өседі. == Дереккөздер == Санат:Сандықтау ауданы таулары 
'''Педрейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 655 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 235,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1114 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Сан-Бенту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 953 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алкобаса (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 987 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 475,40 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 849 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 138,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алпедриш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,50 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Бенедита''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 279,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Села (Алкобаса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 130,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Кош (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 043 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 137,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Евфимия Всехвальная (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Маусымның 20''' Григориан күнтізбесінде жылдың 171-ші күні (кібісе жылдарда 172-ші). Жылдың аяғына 194 күн қалады. == Мерекелер == Бүкіләлемдік босқындар күні == Оқиғалар == 2001 жылы БҰҰ бас Ассамблеясы бұған тілектестік білдіре отырып 20 маусымды бүкіл дүниежүзілік босқындар күні ретінде атап өту жөніде арнайы қаулы қабылдады. == Дереккөздер == "Мереке" газеті. №6 (16) 2009 жыл. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:20 маусым 
'''Жақынжол''' Бетпақдаланың шығысында, Желтау тауларының оқшау төбе. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Абсолюттік биіктігі 522 м. Қотанақ (537 м) төбесімен шектеседі. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың эффузивті шөгінді жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қиыршықтасты сұр қоңыр топырағында боз жусан, бұйырғын, баялыш, күйреуік басым өседі. Жазғы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Майорга (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 965 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 190,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 039 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 116,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Монтеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Марта (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Патайаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 68,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 711 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 144,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2644 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 176,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Туркел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 107,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Вештиария''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 200,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Вимейру (Алкобаса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 102,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жақып''' Тарбағатай жотасының батысындағы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданында орналасқан тау. Ай (өзен)нің аңғарында. Абсолюттік биіктігі 700 м. қарай ұзындығы км-ге созылып жатыр. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Орта тас көмір және пермь түзілген. Жарқабақты беткейлері тұрады. == Өсімдігі == Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп және астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 113,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алмоштер (Алвайазери)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 791 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алвайазери (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 818 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 391 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Павел (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Пелма''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 986 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 33 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Пусуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 327 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Стефан Первомученик (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алвайазери құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 948 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Алворже''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Ансиан (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 125,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
''' Жалағаш ауданы''' Қызылорда облысының орталық бөлігіндегі әкімшілік бөлініс. Аудан Қазақ ССР Жоғарғы Советі Президиумының Жарлығымен 1939 жылы 17 қазан күні құрылды. Жер аумағы 27,1 мың км². Орталығы Жалағаш ауылы. == Жер бедері, климаты == Аудан батысында Қармақшы, шығысында Сырдария аудандарымен, теріскейінде Қарағанды облысы, түстігінде Өзбекстан республикасымен шектеседі. Аудан үстімен батыстан шығысқа, шығыстан батысқа қарай халықаралық теміржол магистралы, автотрасса жосылып жатыр, олармен жарыса «Сырдария» өзені ағуда. Жері негізінен жазық. Солтүстігі тақыр (Дариялық тақыр жазығы), сор, сортаң, Сыр бойындағы жері оңтүстікке қарай (Қызылқұм) құмды келеді. Ең биік жері ауданның солтүстігінде орналасқан Егізқара тауы (288 м). Климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық, аңызақ. Қыс айларында жылымық күндер жиі болып тұрады. Қаңтар айының орташа температурасы 9–12°С, шілдеде 25–26°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 100–150 мм. Аудан жерімен Сырдария және оның тармақтары Жаңадария, Қараөзек ағып өтеді. Шеңгелдікөл, Сарыкөл, Қаракөл, т.б. көлдер бар. Шөлдік белдемде Жалағаш ауданының топырағы Сырдария өзені жайылмасында шалғынды сұр, сортаң, солтүстігінде тақырлы сортаңды сұр топырақ, ал оңтүстігінде ақшыл сұр, сұр, қызыл құмды топырақ дамыған. Жазық жерлерде және төбе аралықтарында баялыш, жүзгін, шеңгел, сексеуіл, еркек шөп, күйреуік, су айдындары бойында қамыс-құрақ, ақбас, кекіре, т.б. өседі. Жануарлардан жабайы шошқа, борсық, түлкі, қарсақ, қасқыр, шиебөрі, ақ бөкен, қоян, кекілік, қырғауыл, т.б. мекендейді. == Халқы == Тұрғындар саны 79 150 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 99,91%, орыстар 0,04%, басқа ұлт өкілдері 0,05%. == Әкімшілік бөлінісі == 17 елді мекен 15 ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ Халқы (2009) Елді мекендері Аққұм ауылдық округі 2158 Аққұм ауылы Аққыр ауылдық округі 1113 Аққыр ауылы Ақсу ауылдық округі 1276 Ақсу ауылы Аламесек ауылдық округі 2295 Есет батыр ауылы Бұқарбай батыр ауылдық округі 1983 Бұқарбай батыр ауылы Еңбек ауылдық округі 1979 Еңбек ауылы Жалағаш ауылдық округі 13479 Жалағаш ауылы Жаңадария ауылдық округі 691 Жаңадария ауылы Жаңаталап ауылдық округі 891 Жаңаталап ауылы Қаракеткен ауылдық округі 1656 Қаракеткен, Далдабай ауылдары Мақпалкөл ауылдық округі 1921 Темірбек Жүргенов ауылы Мәдениет ауылдық округі 2352 Мәдениет ауылы Мырзабай ахун ауылдық округі 1344 Мырзабай Ахун ауылы Таң ауылдық округі 1364 Таң, Жаңақоныс ауылдары Шәменов ауылдық округі 1193 Шәменов ауылы == Ауыл шаруашалығы == Ауыл шаруашылығына жарамды жері 391,1 мың га (2008), жыртылатын жерінің аумағы 28,1 мың га, шабындығы 5,3 мың га, жайылымы 252,7 мың га. Басты дәнді-дақылдары күріш, сондай-ақ, бидай, арпа, жүгері, жоңышқа егіледі. Ауыл шаруашылығына жарамды жердің ауданы 1,76 млн га, оның 1,45 млн га-сы пайдаланылады. Жыртылатын жерінің аумағы 40,1 мың га. Жалағаш ауданында 21,9 мың сиыр, 6,4 мың жылқы, 0,5 мың түйе, 42,5 мың бас қой мен ешкі бар (1999). == Әлеуметтік құрылымдары == Ауданда 21 орта және орталау мектеп, мектеп, мәдениет үйі, 17 кітапхана, музей, мешіт, 10 аурухана, дәрігерлік амбулаторлық пункттер бар. Елді мекендерге 82,7 км су құбыры жүргізілген. Жалағаш ауданында тарихи және мәдени ескерткіш орындары көптеп кездеседі. Аудан жерімен Орынбор-Ташкент темір жолы және мемлекеттік маңызы бар автомобильді жолдары өтеді. 2002 ж. Жалағаш кентінде Қазақ күресінен жастар арасындағы Қазақстан Республикасының Чемпионаты өткізілген. == Аудан басшылары == 1939 -1944 ж.ж. Кистанов Сергей Иванович, ауданның алғашқы басшысы, 1939 жылдың қазанынан 1944 жылға дейін Жалағаш аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы қызметін атқарған. 1944 -1947 ж.ж. Ардабаев Әлімбет Әбженұлы. 1947-1949 ж.ж. Жанасов Қаппар. 1949-1953 ж.ж. Бейсембин Махмут. 1953 ж. Тайымов Аманжол. 1953-1954 ж.ж. Әзқожаев Омар. 1954-1961 ж.ж. Соппеков Байбол. 1961-1963 ж.ж. Тасыбаев Болтай Жұманұлы. 1965-1972 ж.ж. Әбдікәрімов Исатай. 1972-1975 ж.ж. Сұлтан Шаханұлы Аманов. 1975-1985 ж.ж. Қазантаев Қонысбек Төрешұлы. 1985-1987 ж.ж. Сәпиев Оңалбек. 1987-1992 ж.ж. Қаюпов Биғали Әбдікерұлы. 1992-1997 ж.ж. Далдабаев Сәмит. 1997-1999 ж.ж. Баймаханов Қожахмет Мәдібайұлы. 1999-2003 ж.ж. Жолдасбаев Нұрлыбек Қалжатайұлы. 2003-2004 ж.ж. Ибраев Жұпарбай Өткелбайұлы. 2004-2005 ж.ж. Талқанбаев Нұрман Бақбергенұлы. 2005-2006 ж.ж. Есенов Марат Сағынтайұлы. 2007-2010 ж.ж. Шаменов Өмірбек Мөрәліұлы. 2010-2011 ж.ж. Бекенов Қайрат Әскербекұлы. 2011 ж. Қаюпов Биғали Әбдікерұлы. 2011-2014 ж.ж. Сермағамбетов Серік Сағитжанұлы. 2014-2017 ж.ж. Дүйсебаев Талғат Тұрсынұлы. 2017-2020 ж.ж. Сәрсенбаев Қайратбек Әубәкірұлы. 2020 ж. наурыз айынан Шәменов Асылбек Өмірбекұлы аудан әкімі. == Дереккөздер == == Сілтеме == Санат:Жалағаш ауданы 
'''Авелар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2.089 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 246,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Дух (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 349 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 93,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 566 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,50 км² шамасында. Халық тығыздығы 75,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Амор (Лейрия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 261,3 адам/км². == Тарихы == Аудан 1630 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Аррабал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 719 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 135,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Святай Маргарита (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Азойя''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 182,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Катарина (). == Тарихы == Аудан 1713 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Бажока''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 015 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 152,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санту-Алейшу (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жалайыр''' Шерубайнұра өзенінің оң жағасындағы қырат. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Абай ауданы Қарабас кентінің км жерде орналасқан. қарай 6–7 км-ге созылып жатыр, енді жері 1–1,5 км. Абсолюттік биіктігі 672 м. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Элювийлі жамылғысы бар тас көмір жыныстарынан түзілген. Беткейлері сайлармен, түп жыныстардың шығымдарымен тілімденген, батыс беткейлері құламалы жартасты келеді. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында әр түрлі өсімдіктер өседі. Етегінен көптеген бұлақтар бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Бароза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 846 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 147,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 133,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Боа-Вишта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 926 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 214,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 993 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Каррейра (Лейрия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 248,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Георгий Победоносец (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Карвиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 168,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Лоренсо (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Шаинса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 815 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 152,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Китерия (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Коимбран''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 930 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Колмейяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 717 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Кортеш (Лейрия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,33 км² шамасында. Халық тығыздығы 248,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жалайыр барит кен орны''' Қарағанды облысы Абай ауданында орналасқан. 1938 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Ортаңғы және жоғарғы девонның қызыл түсті құмтастарынан, төменгі тас көмірдің әк және тақтатасты жыныс қабатынан құралған Қарағанды синклинорийінің оңтүстік қанатымен ұштасқан. == Жатыс сипаты == Барит иірімдері солтүстік-шығыс бағытта 14 км-ге созылған Жалайыр жарылымының көлемді аймағына кіреді. Жарылым бойымен ұсақталған жыныстар аймағында пішіндері тізбектеле орналасқан желі іспеттес келген барит кентастарының құламалы иірімі анықталған. Олардың ұзындығы 100 1500 м, қалыңдығы. 50 м. №1 және №3 ірі иірімдердің ұзындығы 400 1500 м, орташа қалыңдығы. 60 және 30 м. Минералдары, қолданысы Кентастың мономинералды, кварц-баритті, бариттенген әктасты женттасты, бариттенген құмтасты, тақтатасты түрлері табылған. Барит концентратын мұнай мен газ көздерін бұрғылағанда ауырлату үшін, резина және қағаз өндірісінде бояулар мен лактардың толтырмалары үшін пайдалануға болады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''Лейрия (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 947 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 036,10 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Масейра (Лейрия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 981 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 207,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Марразеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 081,70 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Мемория (Лейрия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 885 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Милагреш (Лейрия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 961 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 184,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 227,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 103 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Ортигоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 802 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Парсейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 254,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Позуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 463,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жалайыр құрылыс тас кені''' Қарағанды облысы Абай ауданында орналасқан. 1954-1956, 1962 жылдары барланды. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Туфтық лавалардан және липариттерден құралған девонның өнімді қабатының ұзындығы 1200, 620 м, қуаттылығы мен қасиеті кен қабатын құрайды. қарай 58 65° еңіс келеді. Беткі жыныс қабатының қалыңдығы 1,3 м. Негізінен шақпатас ретінде жол құрылысы үшін, 300 және одан жоғары маркалы бетон дайындау ісіне пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 188,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян (). == Тарихы == Аудан 1714 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 018 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 132,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Баталья (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Баталья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7522 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,84 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Баталья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 374,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Баталья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Баталья құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 87,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Бомбаррал (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Бомбаррал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 315,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Карвальял (Бомбаррал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Бомбаррал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2,934 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 91,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''По (Бомбаррал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Бомбаррал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
тектоникалық белдемі'''– Орталық Қазақстан және Тянь-Шань каледондық массивіндегі доға тәрізді иіле параллель созылып жатқан үш аса ірі геологиялық құрылым. Оның батыс белдемі Көкшетау Ұлытау Қаратауды, ортаңғы белдемі Cтепняк Бетпақдала Солтүстік Тянь-Шань жоталарын; шығыс белдемі Бозшакөл Баянауыл тауларын құрайды. Жалайыр-Найман тектоникалық белдемінің оңтүстігінде Шу Іле қарай Жалайыр-Найман синклинорийі одан әрі Қоңыртөбе Шу антиклинорийі орналасқан. Соңғы екі құрылымның арасынан Жалайыр-Найман жарылымдық белдемі өтеді. Жалайыр-Найман синклинорийі қимасының төменгі жағында кембрийдің кварц-дала шпатты және спилит-диабазды формациялары жатыр. Бұл формацияларды ультранегізді және негізді формациялары тесіп шығып, бағытталған массивтер құрайды. Қиманың жоғары жағы күшті жарылымдарға ұшырап, ұсақ блоктарға бөлінген. Жалайыр-Найман синклинорийінде кендер магмалық процестер нәтижесінде түзілген. Ерте ордовиктің кешендерінде асбест, титан, кобальт, никель, т.б. кендері шоғырланған. және негізді вулканиттерде мыс кендері, абразивтік граниттер кездеседі. Девон кезеңінің магмаларынан молибден, вольфрам, қалайы, алтын, полиметалл кендері түзілген. == Дереккөздер == Санат:Тектоника 
'''Ролиса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Бомбаррал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 165,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Вале-Кову''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Бомбаррал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 99,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Коэнтрал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Фамаликан (Назаре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Назаре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 672 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Назаре (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Назаре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 247,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Назаре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 180,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Граса () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Педроган-Гранде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 908 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Педроган-Гранде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Педроган-Гранде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 702 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Жалаңаш''' Нұра алабындағы тұйық көл, Теңіз-Қорғалжын ойысында. == Географиялық орны == Ақмола облысындағы Целиноград ауданында орналасқан. Теңіз деңгейінен 340 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 8,8 км2, ұзындығы 4,7 км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы 11,8 км. Орташа тереңдігі 2,5 м. Жағалауы саздақ, жайпақ. Суы тұщы. Қар суымен деңгейі көтерілгенде, суы кемерінен асып, жағалауындағы ойпатты батпаққа айналдырады. Жайылмасында қамыс, шалғын шөп өседі. Көлді аудан шаруашылықтары құс өсіруге, мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Маринья-Гранде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 372 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 138,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 204,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Мойта () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Маринья-Гранде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 181,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Маринья-Гранде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,50 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Абасаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 074 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Аудан 1200 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Адофе''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 067 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Афонсин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Алжериш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 730 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,99 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Алижо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2806 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаңаш''' Қарасор көлінің тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданында, Тобыл өзенінің алабында. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 197 биіктікте орналасқан. Аумағы 5,7 км2, ұзындығы км, енді жері 2,5 км, жағалауының ұзындығы км. Көлдің жағасы түйетайлы келген. Суы кермек. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуір айында ериді. Көктемде еріген қар және жер асты суларымен толысады.‎ Санат:Бейімбет Майлин ауданы көлдері 
'''Алвадия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Алварельюш (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 575 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 136,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Амьейру (Алижо)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Андрайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Анелье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 538 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Аркоссо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Арданш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Арройуш (Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 955 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 330,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Атеи''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаңаш''' Шу өзені алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ұланбел ауылының км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 261 биіктікте. Аумағы км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері 1,2 км, жағалау бойының ұзындығы 12,5 км, орташа тереңдігі 1,5 м. Көктемде су деңгейі көтеріліп, жазда азаяды. Жағалауы жазық келген. Суы тұзды. Желтоқсанның аяғында суы қатып, наурыздың аяғында ериді. Алабы мал жайылымына қолайлы.‎ Санат:Шу ауданы көлдері Санат:Шу су алабы көлдері 
'''Баркейруш (Мезан-Фриу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Беса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 031 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Бильо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Бобадела (Ботикаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Бобадела (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Борбела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2557 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 214,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Ботикаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Босоайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 541 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Брагаду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Маусымның 21''' Григориан күнтізбесінде жылдың 172-ші күні (кібісе жылдарда 173-ші). Жылдың аяғына 193 күн қалады. == Мерекелер == 1948 жылы алғашқы компьютерлік бағдарлама жасалды. == Оқиғалар == 1804 жыл Смитсон Теннант екі жаңа металл: иридий мен осмий ашылғандығы жайлы Лондон корольдік қоғамына хат жолдады. == Туғандар == *1781 жыл Симеон Дени Пуассон (1840 жылы қ.б.), француз математигі, физик, қазіргі математикалық физиканың негізін қалаушы. *1962 жыл Виктор Цой, кеңестік «Кино» рок-тобының жетекші мүшесі (1990 жылы қ.б.). == Қайтыс болғандар == *1857 жыл Луи Тенар(1777 жылы т.), француз химик, сутек пероксидін ашқан. *1874 жыл Андерс Йонас Ангстрем (1814 жылы т.), швед физигі, астроном, Күн атмосфересында сутегіні тапқан, спектроскопияны ашқан. *1957 жыл Йоханнес Штарк (1874 жылы т.), неміс физигі, 1919 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:21 маусым 
'''Жалаңаш''' Тоқырау алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Сарыөзек қыстауы маңындағы Қызылтас тау массивінің батыс беткейінен ағып, бұлақ суларының қосылуынан түзіліп, Қарақой ауылынан км жерде Тоқырау өзеніне қосылады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 38 км. Жоғарғы ағысында жағасы тік жарлы. Қар және жер асты суларымен толығады. Кішігірім саласы бар. Суы тұщы, ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады. Өзен алабында жайылымдық және шабындық жерлер бар.‎ == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''Буштелу (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25ooo адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Зе-ботикаш. == Тарихы == Аудан 1535 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кабрил (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Калван (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кампаньо''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кампеан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Канавезеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кандеду (Мурса)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Канеду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Канелаш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 942 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
Алакөл алабындағы көл. == Географиялық орны == Жетісу облысы, Алакөл ауданының жерінде орналасқан. Алакөл ойысының шығыс бөлігінде, Жоңғар қақпасының солтүстігінде, теңіз деңгейінен 372,5 метр биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 37,6 км², ұзындығы км, ені 5,8 км, ең терең жері 3,2 м, суының жалпы көлі 98 млн. м³. Жауын-шашын және Алакөлдің жайылма суымен толысады. Жағасы негізінен жайпақ, құмды. айлары аралығында мұзы қатады. Суы тұзды. Алабы жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы көлдері Санат:Алакөл су алабы 
'''Капелудуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 602 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Карлан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1818 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Карва''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Аудан 1260 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Каштеду (Алижо)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Села (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 61,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Селейрош (Саброза)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сердеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Серва () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 607 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаңбас''' Қу және Арқалық тауларының аралығындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Абсолюттік биіктігі 784 м. қарай созылып жатыр. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатқан тау өзен аңғарлары, сай-жыралармен бөлінген бірнеше қырқалардан тұрады. Оңтүстігінен Жарқайың өзені бастау алады. Қарасор көлі жатыр. Кембрий жүйесінің тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Өзен аңғарларының сортаңды қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұталар, сондай-ақ сұлыбас, боз, селеу және түрлі шөптесін өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Сервуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Шан (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,60 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сидаделье (Мезан-Фриу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кодессозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Конштантин (Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 971 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 150,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1096 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Контин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Коташ''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаңкөз''' () кесірткелерге жататын бауырымен жорғалаушылар тегі. Оңтүстік Еуропа, Кавказ, Азияда тараған түрі белгілі. Қазақстанның шөлді, шөлейтті жерлерінде кездесетін түрі (шөл Жалаңкөзі, алай Жалаңкөзі) бар. Денесі созылыңқы, ұзындығы 13 см-дей. Аяқ-қолы бес саусақты, нашар жетілген. Қабақтары бір-бірімен тұтасып өсіп кеткен, соның салдарынан көздерінің орнында қозғалмайтын, түссіз саңылау ғана қалған. Жануардың аты осыған байланысты қойылған. ай ғана белсенді тіршілік етеді, негізінен, қорегін күндіз іздейді. Жәндіктермен және олардың қоңыздармен, моллюскілермен қоректенеді. == Дереккөздер == Санат:Сцинктер‎ Санат:Қазақстан фаунасы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Ковелайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,44 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кумиейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 111,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Куралья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 70,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Курруш (Ботикаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Курруш (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Донойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Дорнелаш (Ботикаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Аудан 1127 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Эйраш (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 117,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаулы''' Сілеті және Қарасу өзендерінің алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Ақтоғай ауданы жерінде, теңіз деңгейінен 71,9 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 171 км2, ұзындығы 21 км, ені 15 км, жағасының ұзындығы 81 км. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады және Қарасу (Ащықарасу) өзені құяды. Қараша сәуір айлары аралығында мұз қатады. == Жағалау сипаты == Жағалауы негізінен жайпақ, батпақты, құмды, батыс жағалауы түйетайлы, жарлы келеді. Суы тұзды, көктемде және Қарасу өзені қосылатын солтүстік-шығыс жағы жазда мал ішуге жарамды. Алабы шабындық, шүйгін жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы) көлдері Санат:Сілеті су алабы Санат:Қарасу су алабы өңірі 
'''Эрмелу () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Эрмида (Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 73,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Санта-Комба. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Эрведеду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Эрвойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Файойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 110,8 адам/км². == Тарихы == Аудан 1925 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фавайуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Феррал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фьюльозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фиайнш (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаулы''' Шалқартеңіз алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қостанай облысы Амангелді ауданы жерімен ағып өтеді. == Бастауы == Бастауын Жыланшықтүрме қыратының оңтүстік-батыс беткейіндегі бұлақтардан алып, Рахмет ауылының тұсында Ұлы Жыланшық өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 72 км, су жиналатын алабы 735 км2. Арнасы тік жарлы, көктемде ғана су ағады, жаз айларында тартылып қалады. Әрқайсысының ұзындығы 10 км-ден аспайтын 13 саласы бар. Мал суаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Амангелді ауданы өзендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,93 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фольядела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 897 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фонтелаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 909 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 272,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фонтеш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1087 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Форнелуш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Фриойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 786 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Галафура''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Годин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 184,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иосиф Обручник. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалаулы''' Тарбағатай жотасының орталық бөлігіндегі тау басы. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 2992 м. Беткейлері тік, құз-жартасты. Тау басында мұз басу болмаған, жаз айларында аздаған қар жатады. Жалаулыдан Мақаншы өзені бастау алады. Тау басы және оның биіктеу аңғарлары шалғынды.‎ == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың тақтатас, диабаз, туф жыныстарынан түзілген. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы таулары 
'''Говиньяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Гральяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Гранжа (Ботикаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Гиайнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 585 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 83,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1202 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жо (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,2 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жуштеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 50 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Аудан 1956 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Ламареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалбырт''' Сарытас шығанағына таяу, Таушық ауылының батысындағы шатқалында Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы жерінде орналасқан қыстау. Жалбарттың шығысында құдық орындары сақталған, ортасында Ащыағар сайы бар. Шатқал аяғы Шақпақ атаға қарай терең аңғар сай болып кетеді. Шеттерінде бірнеше бөлек төрткіл, оңтүстік-батыс шетінен қырға сұғына енген сайды қуалап шығатын соқпақ жол жатыр. Шығыс шетінде мергелді тау жынысынан түзілген аузы оңтүстікке қараған шағын үңгір бар. Жалбарт ежелден мал қыстауы. Қыстау жанында суы тұщы құдық орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы қыстаулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,34 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Лебусан''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Лимойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Лойвуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавиш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 53,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Жералду. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Лорделу (Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 559,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Аудан 1514 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Лореду () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 516 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Лорейру () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 283,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Мадалена (Шавеш)''' () Португалиядағы қала және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2004 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 331,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Майруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Матеуш (Португалия)''' () Португалиядағы қала және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2545 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 614,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Pseudosedum) жасаңшөптер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның далалық және шөлді аймақтарында, тау баурайларының тасты шатқалдарында, бұта арасында өсетін үш түрі бар. Олардың биіктігі 20 50 см. Тамыры шоқталған, бірнешеу. Сабағы (1 4) тік, өте берік. Жапырағы ұзынша, сабаққа кезектесіп орналасады. Бастапқыда гүлі қызғылт болып, гүлдеген кезде сары түске айналады. Тостағанша жапырақшалары (ұзындығы мм-дей) бөлек-бөлек орналасады. Күлтесі одан есе ұзын, жемісі қоңырау тәрізді болып келеді. Аталығы 10 12, аналығы күлтесінен қысқа. Олар көп гүлді гүлшоғырын құрайды. Сәуір маусым айларында гүлдейді. Дәнінің ұзындығы мм-дей, өте ұсақ болады. бір түрі Қаратау жалғанбозкілемі (Pseudosedum karatavіcum) өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Медройнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Мейшеду (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Мейшиде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 148,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Мондройнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 105,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Монталегре (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1817 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 103,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Морейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Моргаде''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Мора-Морта () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 167,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Морилье (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалғанбұршақ таспасы''' (Аstragalus бұршақ тұқымдасы, таспа туысына жататын көп жылдық бұташық өсімдік. Қазақстанда Іле, Шу-Іле Алатауларының тасты, құрғақты беткейлерінде өседі. Биіктігі 25 см, сабағы жайылып өседі, жуан, бұтақты, қоңыр қабақты. Жапырақтары жұптан, желпуіш тәрізді сағағының ұшында жетіледі. Гүлсағақтары жапырағынан ұзын болады. Тостағанша жапырақшалары ақ түкті, күлтесінің ұзындығы 25 30 мм, қызыл сары түсті. Гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым шілдеде жемістенеді. Жемісі ұзынша, түкті бұршақ. Жалғанбұршақ таспасы өте сирек кездесетін эндемик өсімдік, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Бұршақтар тұқымдасы 
'''Мосош''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 123,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Мурса (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Негройнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Ногейра (Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 141,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 41 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 846 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 2307,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1960 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Нора (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1224 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Нозелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 23 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Оливейра (Мезан-Фриу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 134,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Осидреш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Маусымның 25''' Григориан күнтізбесінде жылдың 176-шы күні (кібісе жылдарда 177-ші). Жылдың аяғына 189 күн қалады. == Мерекелер == Мозамбик Республикасының Ұлттық мейрамы Тәуелсіздік күні (1975). Словения Республикасының Ұлттық мейрамы Словен күні (1991). Ел парламенті Скупщина Словения Республикасының тәуелсіздігі мен егемендігін жариялайтын Декларация қабылдады.. == Оқиғалар == 1991 жылы Қазақ КСР-нің «Қазақ КСР Министрлер Кабинеті туралы» Заңы қабылданды. Заңға сәйкес Министрлер Кабинетінің мәртебесі, құрылуы мен құрамы сондай-ақ негізгі міндеттері мен өкілеттілігі анықталды. 1995 жылы 30 тамызда жүргізілген референдумның нәтижесінде бұрынғы мемлекеттік құрылыстың кемшіліктерін жойған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы қабылданып, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітілді. == Туғандар == Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев Алаш қозғалысының қайраткері, ақын, қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі. *Темір Нұрыахытұлы Бекмамбетов ресейлік клипмейкер, продюсер, кинорежисер. == Қайтыс болғандар == 2009 Майкл Джексон, АҚШ поп музыка королі, композитор, би патшасы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:25 маусым 
() орамжапырақ тұқымдасына жататын бір, екі жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда таулы аймақтардағы тасты, тастақты беткейлерде, өзен бойларында өсетін түрі бар. Олардың биіктігі 20 100 см. Сабағы бұтақты, сыртын түк жапқан. Жапырақтарының шеті тегіс немесе қанат тәрізді тілімденген, түкті. Тостағанша төменгі жағы дорбашық сияқты кеңейген. Гүл желектері ірі, ұзын тырнақ сияқты, күлгін, көкшіл кейде қоңыр түсті. Сәуір шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша, төрт қырлы бұршаққын. Тұқымы жалпақ, жіңішке қанатты, бір қатарға орналасқан. == Дереккөздер == 
'''Отейру (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 193,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,52 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 469 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,64 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Падрозу (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пальейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 789 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 254,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 63,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Параданса''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық бұташық өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қаратау мен Батыс Тянь-Шаньның тасты, тастақты тау беткейлерінде өсетін түрі гримм жалғантөскейі (Р. grіmmіі) бар. Биіктігі 50 см, сабағы бұтақты, қырлы, сыртын ұсақ, жылтыр, сары түсті бездер жапқан және сирек түктері болады. Қалың жапырақтары ұзынша, қандауыр тәрізді, өркенге кезектесіп орналасады. Гүлдері қос жынысты, қызғылт түсті, гүлсидамының ұзындықтары әркелкі, себет гүлшоғырына (онда гүл болады) топталған. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы жіңішке, ұзын, ұсақ, жылтыр бездер жапқан. Оның жіңішке ақ немесе қызғылт түсті қылтаңды айдаршасы болады. == Дереккөздер == 
'''Парадела (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Парадела (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пардельяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пасуш (Саброза)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1461 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 575 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,13 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пена (Вила-Реал)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,98 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пенсалвуш''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 881,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пинью (Ботикаш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 478 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл, Жарлыкөл ауылдық округі орталығы. Іргесі 1961 жылы Красноярский астық кеңшарының орталығы болып қаланған. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ақмол ауылынан қарай 41 км-дей, Астана қаласынан қарай 44 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 1990 адам (964 ер адам және 1026 әйел адам) болса, 2009 жылы 1883 адамды (923 ер адам және 960 әйел адам) құрады. == Кәсіпорындары == Астық өңдеу және сақтау заводы, наубайхана, тұрмыстық комбинат, т.б. өндіріс орындары жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, мәдениет үйі, балабақша, кітапхана, отбасылық дәрігерлік амбулатория, сауда орталығы бар. Ауыл арқылы Астана Қорғалжын автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == ауданы елді мекендері 
'''Пиньян (Алижо)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2021 жыл мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 622 адамды құрайды Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 276,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пояриш () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 77,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Пондраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Поссакуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Популу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Кинтан''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Редонделу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалғызтас''' Ақшаадыр тауының оңтүстігіндегі оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны, жер бедері == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында. Шығыс Қоңырат кентінің 38 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 500 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Төрттік кезеңінің шөгінді жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Тақыр, сұр қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, баялыш, күйреуік, бұйырғын өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Рейгозу (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Рибалонга (Алижо)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Риу-Торту (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 49,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Рориш (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Саброза (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 137 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 58,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Салту (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 867 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Салвадор () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Самайойнш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында. Халық тығыздығы 156,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Санфинш (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалғызтау''' Жақсы Абралы тауының оқшау жатқан тау массиві. == Географиялық орны == Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағына қарасты Қараөлең ауылынан шығысқа қарай км жерде орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Абсолюттік биіктігі 1126 м. Қарасу және Ащысу өзендерінің аңғарында. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 19 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Тік жарқабақты келген солтүстік-батыс беткейі сай-жыралар мен құздардан тұрады. == Геологиялық құрылымы == Силур мен девон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың қызғылт қоңыр топырағында австрия жусаны, бетеге, боз, селеу өседі. Аңғарлары мен сайларындағы түрлі шөпті шалғындары мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1763 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 95,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Саньоане () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 126,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Санжурже''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Клара-де-Ассиш. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Мезан-Фриу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 821 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 128,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 2954,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 21 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалғызтөбе желі''' Шығыс Қазақстан облысы Жаңғызтөбе кентінің маңында соғатын дауылды жел. Ол Қара Ертіс өзенінің аңғарында түзіледі де Көкпекті өзенінің ағысына қарсы бойлай, Қаражол тауының Семей Зайсан автомобиль жолы өтетін асудан асқаннан кейін күшейе түседі, Жарма мен ''Жаңғызтөбе'' темыр жолы станцияларының аралығында тым қатты соғады. Көп жылдық бақылау нәтижесінде жел ''Жалғызтөбе кенті'' төңірегінде қыс бойы орта есеппен 68 күн, ал тек қаңтар айында 16 күн соғып тұратыны анықталды. Қыста желдің орташа жылдамдығы 40 м/с-тан 70 м/с-қа дейін (''қаңтарда'') жетеді. == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Рибейра-де-Пена құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 36,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Санту-Андре (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,82 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 46,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 71,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сапианш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Седиелуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 101,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалғызтөбе мұнай кен орны''' Солтүстік Үстірт синеклизасының Бозащы күмбезінде орналасқан. Құрылымы 1947 –1959 жылдары белгілі болған. 1974–1975 жылдары іздестіру, бұрғылау жұмыстарына дайындық жүргізілді. Ол жұмыс 1976 жылы басталып, кен орны сол жылы ашылды. == Геологиялық сипаты == Құрылымы батысқа созылған антиклиналь болып табылады. Иірімдерінің түрі қабаттық, тектоникалық қалқаланған. Мұнай иірімі бор жасындағы терригендік шөгінділерден орын алған, ашық саңылаулылығы 28%, өткізгіштігі 305 мД, мұнайға қаныққан қалыңдығы 6,5 м-ге дейін жетеді. == Тығыздығы, құрамы == Өнімді қабаттар мұнайының тығыздығы 0,94 г/см3, мол күкіртті (2,1%), парафині аз (1,8%), мөлшері 5,2%. Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары Санат:Қазақстан газ кен орындары 
'''Сельяриш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Серапикуш (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Север () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 154,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сезелье''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Солвейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сонин (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 28,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сотелу (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 384 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,08 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Соту-Майор (Саброза)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 60,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалдама''' Торғай алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қостанай облысы Амангелді ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 63 км, су жиналатын алабы 8370 км2. == Бастауы == Қарынсалды, Тасты өзендерінің Амантоғай ауылы маңында қосылған тұсынан Жалдама деп аталады. Арал ауылы тұсында Торғай өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Негізінен қар және жер асты суларымен толығады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Арнасы да, жайылмасы да кең. Жылдық орташа су ағымы 2,06 м3/с. Өзен бойына бірнеше бөген және сорғы станциясы салынған. Жалдама өзенінің жайылмасы шөбі мол шабындықтар. == Дереккөздер == Санат:Амангелді ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Кристован. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сан-Диниш (Вила-Реал)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 2650,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 220,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 721 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,3 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 41,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Мамеде. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1327 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 300,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сан-Николау (Мезан-Фриу)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 968,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалдықұм'''– Жамбыл облысы Сарысу ауданы Шығанақ ауылының 30 км жердегі қоныс. Мойынқұм құмының солтүстігіндегі тізбекті жалды құмдардың бойында орналасқан. Шу өзенінің аңғарында, теңіз деңгейінен 256 биіктікте жатыр. Солтүстік бөлігі сор, тақырлы келген. Маңайында Қотырқазған, Тұма құдықтары, оңтүстігінде Айкене қонысы орналасқан. Қоныстың бойындағы құмды алқапта сексеуіл, жүзгін, еркек шөп, жусан өседі. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы қыстаулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Шавеш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 990 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Сан-Висенте (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,05 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Телойнш () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 630 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Тиньела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Торгеда''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 583 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Торен''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,61 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалқұм''' Сарыесікатырау құмының шығысындағы құмды алқап. ==== Географиялық орны ==== Жетісу облысы Ақсу ауданы жерінде, Ақешкі және Ақсу өзендері аралығында орналасқан. ==== Жер бедері ==== Абсолюттік биіктігі 400 м, ұзындығы 60 км, енді жері 55 км. Жер бедері адырлы, қырқалы келген. Оңтүстігін бойлай Қошқарбасы құмы орналасқан. ==== Өсімдігі ==== Жалқұмда жыңғыл, шеңгел, жүзгін, теріскен, т.б. сораң өсімдіктер өседі. Жер бетіне жақын жатқан жер асты суы сәл кермек татиды. Құм қойнауы қысқы, көктемгі мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы құмдары 
'''Траванкаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Трежминаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Тронку (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,69 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 115,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 56,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Доминик. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 011 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Аудан 1258 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Валеш (Валпасуш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Николай Чудотворец. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Валора''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Валпасуш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 129,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
Юникc шежіресі '''UNIX''' (Юникс) көп амалды, бірнеше қолданушыларға арналған операциялық жүйе. Оны 1970 жылы алғашқы телефонды ойлап тапқан Bell Labs компаниясында Кен Томсон мен Денис Риччи бірлесе жазып шыққан. Ең басында компанияның ішкі қызметтерін қанағаттандыру мақсатында шығарылған. Кейін кең танымалдыққа ие болып Solaris, SunOS, GNU/Linux сияқты операциялық жүйлерге негіз болып, операциялық жүйе тарихына орасан зор үлес қосты. Оның басты ерекшелігі бір уақытта еш қиындықсыз бірнеше қолданушылар жұмыс жасай алатын. ==Сыртқы сілттемелер== жүйелер Санат:Амалдық жүйелер 
'''Маусымның 26''' Григориан күнтізбесінде жылдың 177-ші күні (кібісе жылдарда 178-ші). Жылдың аяғына 188 күн қалады. == Мерекелер == Есірткіге қарсы халықаралық күрес күні == Оқиғалар == 1319 регенттер дон Педро мен дон Хуанның, қамқоршы Альфонсо XI әскерлері мұсылмандарға қарсы крест жорығын жариялап, Гранада қабырғаларына дейін келіп жетеді, жол жөнекей жолындағының бәрін қиратып, өртейді. Ханзада Педро мұсылман әскерлерін тұтқиылдан шабуылдап Маринидтер отрядының қолдауымен жеңіске жетеді. 1498 Қытайда тіс щеткасы ойлап табылды. 1698 Пётр Ұлы елшілікпен Венаға келеді. 1765 Екатерины II ұсынысымен Ресейде жер өңдеу мен үй салуды ынталандыратын Императорлық Еркін экономикалық қоғамдастық құрылады, ол әлемдегі ескі және Ресейдегі алғашқы ғылыми экономикалық қоғамдастық болып табылады. 1794 Флерюс түбіндегі шайқас. 1817 А. С. Пушкин Сыртқы істер коллегиясына коллеждік хатшы дәрежесінде қызметке қабылданды. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:26 маусым 
'''Жалқын''' немесе скумпия () сіркеағаштар тұқымдасына жататын көп жылдық ағаш немесе бұта өсімдіктер туысы. Оңтүстік Еуропа мен Азияда және Солтүстік түрі белгілі. Қазақстанда оңтүстік облыстарда мәдени түрде өсірілетін түрі кәдімгі Жалқын (С. coggygrіa) бар. Биіктігі м, Сабағы бұтақтанған, бөрікбасы (ағаштың діңінен жоғары тармақтала өскен бөлігі) дөңгелек, қабығы қоңыр сұр түсті. Жапырақтары жұмыртқа тәрізді, кезектесіп орналасады. Тостағанша және күлте жапырақшалары бестен, гүлдері қос жынысты, ұсақ, сарғыш немесе жасылдау түсті. Олар сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі сыпыртқы гүлшоғырында болады, пішіні бүйрек тәрізді. Өсімдіктің жапырағында 15 25% жоғары сапалы таннидтер бар, одан бағалы илік заттар, сүрегінен жүн, жібек маталарын, тері және ағаш бұйымдарын бояйтын физетина бояуы алынады. Бағалы сары түсті ағаш діңгегінен әр түрлі бұйымдар жасалынады. Сәндік үшін өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Сумахтар 
'''Вассал (Португалия)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 23 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Венда-Нова (Монталегре)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,97 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Видагу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 185,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вила-Шан (Алижо)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,65 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вила-Кова (Вила-Реал)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,12 км² шамасында. Халық тығыздығы 324,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вила-Марин (Мезан-Фриу)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мезан-Фриу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 206 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вила-Марин (Вила-Реал)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 690 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 72,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалпақ''' Іле Алатауының батысындағы тау. Қаскелең мен Ақсай өзендерінің суайрығы. == Географиялық орны == Алматы облысы Қарасай ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 3852 м. Ұзындығы 15 км, ені 10 км. Оңтүстігі мен оңтүстік-батыс беткейлері тік құлама жартасты, қалған беткейлері көлбеулеу келген. == Геологиялық құрылымы == Протерозой мен палеозойдың шөгінді жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Шалғынды топырағында альпілік шалғын мен субальпілік өсімдіктер өседі. Солтүстік беткейі мен батыс шатқалдарында орман өскен.‎ == Дереккөздер == Санат:Қарасай ауданы таулары Санат:Іле Алатауы 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 152,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вила-Верде (Алижо)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 855 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
(Монталегре)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вилар (Ботикаш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 238 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,9 км² шамасында. Халық тығыздығы 20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 85 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 62,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 294,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалпақ''' Күшікбай тауының батысындағы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы жерінде орналасқан. Әулие және Құндызды өзендерінің аралығындағы оқшауланған тау массиві. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 350 м. қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Оңтүстік беткейі тіктеу келген. == Геологиялық құрылымы == Мезозой дәуіріндегі бор кезеңінің тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың бозғылт қоңыр топырағында боз, селеу, бетеге, жусан, бұталы ағаштар өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы.‎ == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 34,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вилареш (Мурса)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 37,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Саброза (Вила-Реал) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 57,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1013 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 121,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Вилаш-Боаш (Шавеш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 31,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
сораң''' (Salsola euryphylla) алабұталар тұқымдасы, сораң туысына жататын көп жылдық бұта. Қазақстанда Солтүстік Арал маңында (Құяңды, Қарақұмда және Сырдарияның оңтүстік жағалауында) кездеседі. Биіктігі 20 см-дей, қабығы ашық сұр түсті, жарықшақтанып кеткен. Кейбір қисайған сабағының ұзындығы 60 см-ге дейін жетеді. Жапырақтары қандауыр тәрізді, етті, кезектесіп орналасады. Гүлшоғыры масақша. Тұқымынан көбейеді. Мамыр тамыз айларында гүлдеп, қыркүйек қазанда жемістенеді. Жалпақжапырақты сораң өте сирек кездесетін эндемик өсімдік, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == тұқымдасы 
'''Виньош () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 65,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,1 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Агуаш-Фриаш (Шавеш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 897 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 31 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Ажуда, Салвадор () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 061 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 91,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алагоа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 715 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 39,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алкасова (Элваш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 865 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 249,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Крату құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,25 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алегрети (Порталегри)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегри құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 055 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 87,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() орамжапырақ тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, шөлді, таулы аймақтарда өсетін түрі зығыр жалпақжемісі (М. lіnіfolіus) бар. Биіктігі 30 см. Сабағы жіңішке, тік өседі, жоғарылаған сайын бұтақтана береді. Жапырағы таспа тәрізді, жиектері тегіс. Гүлдері ұсақ, күлтелері ашық сары түсті. Наурыз маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі домалақ бұршаққын, оның қысқа және жіңішке мұртшалары болады. Тұқымы жұмыртқа тәрізді, жіңішке жиекті. == Дереккөздер == 
'''Алпальян''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 44,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алтер-ду-Шан (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Алтер-ду-Шан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 556 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 140,67 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 102,44 км² шамасында. Халық тығыздығы адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ареш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ассумар''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Монфорте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ассунсан (Элваш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 985,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Аталая (Гавьян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Гавьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,35 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Авиш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Авиш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1950 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 92,09 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Барбасена (Элваш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Бейран''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Марван (Порталегре) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
Қызылтас тауының солтүстігінде, Тоқырау және Жәмші өзендерінің аралығындағы оқшау тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақтоғай ауылынан қарай 20 км жерде. Абсолюттік биіктігі 1104 м. қарай км-ге созылып жатыр, ені 1,5 км шамасында. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейлері тегістелген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Жоғарғы кембрий және кембрий жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды топырағында жусан, боз, бетеге, бұталы өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Бенавила''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Авиш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 017 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 66,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Фронтейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,7 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 779 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 94,31 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кану (Созел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Созел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 32 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Каррейраш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 674 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Каза-Бранка (Созел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Созел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Коменда (Гавьян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Гавьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 982 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Крату құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 169,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(Низа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 057 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 87,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Крату құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 33,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
''Cettia cetti '' '''Жалпаққұйрық бұлбұлша''' () отрядына жататын құс. Қазақстанның шөлді-шөлейтті және далалы белдемдеріндегі қалың қамыс пен бұта өскен өзен-көл жағалауларын мекендейді. Дене тұрқы 10 12 см, салмағы 12 17 г. Денесінің үстіңгі жағы қызғылт қоңыр, бауыры бозғылт, бүйірі қоңыр сұр болады. Құйрығы жалпақ, дөңгеленіп келген. Жыртқыш құстардан қорғану үшін қалың жыңғыл арасында жасырын тіршілік етеді. Көбіне бұл құстың бар-жоғын ашық, сазды даусынан ғана білуге болады. Жалпаққұйрық бұлбұлша жыл құсы. Қазақстанда наурыздың ортасынан қазан, қараша айларының ортасына дейін мекендейді. Орталық Азияның оңтүстік аймақтарын тәрізді ұясын жерге таяу бұта не шөп арасына, өсімдіктің сабақтары мен жапырақтарын өріп жасайды. Оған жұмыртқа салады, оны аналығы 13 15 күндей шайқап, тағы осындай уақыт аталығымен бірге қоректендіреді. Балапандары қанаттары қатаймай жатып ұясын тастап, қалың жыңғыл арасына жасырынады. Осылайша өздерін түрлі жыртқыштардан қорғайды. Жалпаққұйрық бұлбұлша әр түрлі жәндіктермен, олардың дернәсілдерімен қоректенеді. Ол зиянды жәндіктерді жеп қоршаған ортаға пайда келтіреді, эстетикалық мәні бар, бірақ тіршілігі әлі де толық зерттелмеген. == Дереккөздер == Санат:1820 жылы зерттелген жануарлар Санат:Еуразия құстары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 037 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,4 адам/км². == Тарихы == Аудан 1900 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Фортиуш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 021 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Фронтейра (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Фронтейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 138,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Галвейяш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Гавьян (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Гавьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 31,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Гафете''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Крату құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 063 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лонгомел''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 494 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Маржен (Гавьян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Гавьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 026 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Монфорте (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Монфорте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 214,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Монталван''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 123,87 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жалпақ құрттар''' төменгі сатыдағы құрттар типі. Олардың ұзынша симметриялы денесі арқа-құрсақ жағына қарай қысыңқы келеді. Ұзындығы 0,2 мм-ден 18 м-ге дейін. Жалпақ құрттардың 12500-дей түрі класқа жіктеледі: кірпікшелі құрттар, сорғыш құрттар, моногенетикалық сорғыштар, таспа құрттар, цестода тәрізділер. Соңғы класс өкілдері нағыз паразиттер. Бірақ кейбір зерттеушілер кірпікшелі құрттардың отрядын: темноцефалиданы удонеллидтерді (Udonellіda) және класс ретінде қарастырады. Жалпақ құрттардың еркін қозғалатын түрлерінің денесінің сырты түкті эпителиймен қапталған, ал паразитті түрлері ядросыз қалың қабат тегументпен жабылған. Жалпақ құрттардың негізгі ерекшелігі тері-бұлшық ет қапшығының болуы. Ол эпителий мен оның астында орналасқан бұлшық ет талшықтарының бірігуінен түзілген. Бұл талшықтар бірнеше қабат (сақина тәрізді, ұзына бойына, қиғаш) түзеді. Жалпақ құрттар осы бұлшық ет талшықтарының жиырылуынан қозғалады. Жалпақ құрттарда дене қуысы болмайды, паренхима мүшелер арасындағы барлық кеңістікті алып тұрады. Ол тірек қызметін атқарады. Жалпақ құрттардың ас қорыту жүйесі біркелкі дамымаған. Аузы денесінің құрсақ (кейде алдыңғы) бөлімінде орналасқан. Ол эктодермальды жұтқыншақпен және тұйық бітетін энтодермальды ортаңғы ішекпен жалғасқан. Артқы ішегі және аналь тесігі болмайды. Ал паразит түрлерінде ауыз, ішектері мүлдем жоқ, қорегін сыртқы қабымен сіңіріп, паренхимада қорытады. Жүйке жүйесі бас жүйке түйінінен басталып, денесінің құрсақ жағына жүретін жүйке бағаналарынан (өзара сақина тәріздес өсінділермен байланысқан) тұрады. Қан айналу және тыныс алу жүйелері дамымаған. Зәр шығару мүшесі протонефридии. Олардың тарамдалған каналдары паренхимада кірпікшелі жұлдыз тәрізді клеткалармен аяқталады. Жалпақ құрттар гермофродиттер. Жыныс жүйесінің құрылымы өте күрделі. Бұлар негізінен еркек, ұрғашы жыныс бездерінен, ұрық өткізу түтіктері мен ұрпақ жетілдіру органдарынан тұрады. Жалпақ құрттар тікелей, құбылу, иесін ауыстыру арқылы өсіп дамиды. Жалпақ құрттардың көпшілігі адам мен жануарлардың паразиті (мыс., фасциолез, эхинококкоз, т.б.). == Жалпақ құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері == Жармасқақ Жалпақ құрттардың көпшілігінің пішіні жапыраққа немесе таспаға ұқсас. Таспа тәрізді жалпақ құрттардың денесі бунақты. Бас бөлігінде бунақ болмайды. Жалпақ құрттардың айырмашылығы денесі екі қабаттан емес, үш қабаттан тұрады. Ұрықтың дамуы кезінде эктодерма мен энтодерма аралығынан аралық жасушалы қабат мезодерма пайда болады. Мезодермадан әр түрлі мүшелер мен мүшелер жүйесі түзіледі. Дене жабынын цилиндр тәрізді жасушалардан тұратын жабын ұлпасы эпителий қаптайды. Эпителий жасушаларында кірпікшелер бар. Еркін жүзетін жалпақ құрттардың (мысалы, ақ сұлама) жабын жасушаларында да кірпікшелі жасушалар бар. Жалпақ құрттардың паразиттік жолмен тіршілік ететін түрлері де бар. Олардың дене жабынының құрылысы ерекше, эпителий ұлпасында жасуша болмайды, оны тығыз түзіліс қаптайды. Ол түзіліс сірқабық деп аталады. Сірқабық қорғаныш және тірек қызметін атқарады. Жалпақ құрттардың жүйке жүйесі дененің бас бөлігінде орналасады. Ол жүйке түйіндерінен басталып, денені бойлай екі бағана түзіп, созылып жатады. Екі бағананы көлденең орналасқан жүйкелер байланыстырады. Жалпақ құрттар типіндегі ағзалардың ішекқуыстыларда болмаған жаңа жүйесі бар. Жаңа жүйе зәршығару (қажетсіз заттарды бөлу) жүйесі деп аталады. Бүл бұған дейін тірі ағзаларда болмаған жүйе. Жалпақ құрт типіндегі ағзалардың барлығында қантарату және тыныс-алу жүйелері мүлде жоқ. Олардың тыныс алуына бүкіл денесі қатысады. Жалпақ құрттардың асқорыту мүшесі екі бөліктен қүралады. Бір бөлігі жұтқыншақ, екіншісі ішектің ортаңғы бөлігі. Жалпақ құрттарда артқы ішек пен аналь тесігі жоқ. Жалпақ құрттар қосжынысты гермафродит) жәндіктер. Олардың жыныс жүйесінің құрылысы өте күрделі. Жалпақ құрттар жыныстық жағынан жетілуге дейін бірқатар дернәсілдік сатылардан өтіп, өзгеріспен дамиды. === Кірпікшелі құрттар класы === Ақ сұлама еркін жүзіп қимылдайтын, жалпақ құрттарға жататын кірпікшелі құрт. (Денесі кірпікшелі эпителий жасушаларымен кірпікшелілер класына жатады.) Ол кірпікшелерінің көмегімен суда еркін жүзеді. Сұламаның дене қимылын реттейтін әр түрлі бұлшықеттері бар. Сыртқы қимылға сақиналы бұлшықеттер қатысады. Аралық қабат қимылын қиғаш бұлшықеттер реттейді. Ал ішкі қабаттағы қимыл бірыңғай салалы бұлшықеттермен реттеледі. Кірпікшелі құрттардың аузы, асқорыту, зәршығару және жыныс мүшелері бар. Кірпікшелі құрттарда сезім мүшелері дами бастайды. Мысалы, ақ сұламаның қарапайым көзшелері бар. Сипап-сезу сезімталдығы едәуір арта түскен. Ақ сұлама жұмыртқадан дамып, піллә түзеді. Ол жыныссыз да, жынысты да жолмен көбейеді. === Сорғыш құрттар класы === Бұл класқа жататын жәндіктер паразиттік жолмен өмір сүреді. Дене пішіні жалпақ, жапырақ тәрізді. Қоректік денеге сорғыштарымен жабысады. Екі сорғышы болады: біреуі аузында, екіншісі бауырында. Осы сорғыштармен қоректік денеге жабысып, бұлшықетті жұтқыншағының сору қимылы арқылы қорегін сорады. Бұлар сондықтан сорғыш құрт аталған. Сорғыш құрттың денесінде кірпікшелер болмайды. Негізгі иесінің бауырындағы өт жолында сорғыштарымен бекініп, өтпен қоректенеді. Сондықтан бауырсорғыш деп те аталады. Кірпікше тек дернәсілдерінде ғана болады. Қоректік зат қалдығын шығаратын өзек болмағандықтан, оны аузынан сыртқа шығарады. Көзі де жоқ. Тіршілік әрекеттерінің даму айналымы өте күрделі. Бауырсорғыш гермафродит жәндік. Демек бір ағзада аталық та, аналық та жыныс жасушасы болады. Ұрықтанған жұмыртқа бауырдың қантамырлары арқылы ішекке түсіп, одан нәжіспен бірге сыртқа шығады. Жұмыртқаның бірден суға түсуі де, түспеуі де мүмкін. Суға түспегендері одан әрі дами алмайды. Ал суға түскендерінің денесін кірпікшелер қаптап, суда жүзетін дернәсілдерге айналады. Ондай дернәсілдер аралық иесі кішкене тоспаұлудың денесіне түсе қалса, одан әрі дамып, көбейеді де, келесі ұрпақ үшін тағы бірнеше дернәсілдерге айналады. Ол дернәсілдер тоспаұлу денесінен суға түсіп, құйрықты дернәсілге айналады. Сөйтіп жұмыртқаның құйрықты дернәсілге айналуы 2,5-3 айға созылады. Дернәсілдер бұдан соң құйрығын түсіріп, өсімдік сабағына жабысады. Денесін сірқабақ қаптап, қозғалмайтын күйге, цистаға айналады. Мал су ішкенде немесе су тартылған жердегі циста жабысқан өсімдікпен қоректенсе, циста ішекте жарылып, одан жас бауырсорғыш жетіледі. Ол қантамырлар арқылы бауырға, одан өт жолына өтеді. Сөйтіп ересек бауырсорғыш көбею барысында екі иеде өмір сүреді. Ол негізгі иесі мал, үй хайуанаттары, т.б., кейде адам да, аралық иесі кіші тоспаұлу денесінде тіршілік етеді. === Таспа құрттар класы === Жармасқақ Бұлар әсіресе жануарлардың және адамның ішкі мүшелерінде паразиттік ететін эндопаразит жәндіктер. Олардың денесі жалпақ, таспа тәрізді болғандықтан, класс таспа қарттар деп аталған. Паразиттік тіршілікке ерекше бейімделген құрттың бірі сиыр цепені. Ересек цепень (жармасқақ) адамның ішегінде, ал дернәсілдері мүйізді ірі қараның, яғни сиырдың денесінде дамиды. Бұл жәндік ішекке қармақшасымен және сорғыштарымен жармасып алады, сондықтан жармасқақ деп аталған. Дененің алдыңғы бөлігінде қысқа мойынды басы болады. Басында дөңгелек сорғыштары бар. Дененің сыртын сірқабық қаптайды. Жүйке жүйесі басында жүйке жасушаларының жиынтығын түзіл, екі желілі жүйке құрттың денесін құйрығына дейін бойлай созылады. Оның көзі, асқорыту және тынысалу мүшелері, қанайналым жүйесі болмайды. Зәршығару жүйесі дененің ең соңғы бунағында екі өзектен қосылып, сыртқа ашылатын зәршығару түтіктерінен қүралады. Сиыр цепені гермафродит жәндік. Сиыр ңепенінің тіршілік әрекеті өте күрделі. Ол денесінде жүмыртқадан дернәсілдің екі түріне ауысады: біріншісі қармақшалы дернәсіл; екіншісі таспақұрттың көзге байқалмайтын, мойынға жалғасқан басы бар кішкене көпіршігі финна. Ересек таспақұрт негізгі несі адам денесінде өмір сүреді. Жалпақ құрттар сула, топырақта, ағзалар денесінің сыртылда және ішінде тіршілік ететін омыртқасыз паразит жәндіктер. Бұлардың еркін тіршілік ететін түрлері ұсақ шаяндар, құрттар және судағы жануарлардың қалдықтарымен қоректенеді. Паразиттік жолмен тіршілік ететін жалпақ құрттар, жануарлар мен өсімдіктер ағзасында әр түрлі аурулар туғызады. Халық шаруашылығына айтарлықтай зиян келтіреді. Сонымен бірге барлығы жануарлар мен адам өміріне зиян келтіреді. Ішекте өмір сүретін паразиттер эндопаразиттер. Ал ағза денесінің сыртылда паразиттік жолмен тіршілік ететін жәндіктер эктопаразиттер деп аталады.Денесі жонынан қүрсағына қарай ығысып, жалпақ болғандықтан, құрттардың бүл типі жалпақ құрттар ең алғашқы денесі үш қабаттан: эктодерма, мезодерма және энтодермадан түзілген екі жақты симметриялы жәндіктер. Жүйке жүйесі басында жинақталған жүйке түйіні бар. Зәршығару жүйесі қарапайым құрылыста болып келеді. Артқы аналь тесігі жоқ. Жалпақ құрттар типіндегі ағзалардың барлығында қантарату, тынысалу жүйесі де мүлде болмайды. Олар бүкіл денесі арқылы тыныс алады. Еркін суда жүзіп өмір сүретін жалпақ құрттар жыртқыштар, ал паразиттік жолмен тіршілік ететіндерінде асқорыту жүйесі жойылған. Бұлар қос жынысты жәндіктер. Паразит ағзалардың тіршілік әрекет айналымы күрделі. Олар екі неде алғашқы (тұрақты) және екінші (аралық) неде өмір сүрелі. Алғашқы неде паразит құрттардың жыныстық жолмен көбейетін ұрпақтары, аралық неде дернәсілдік ұрпақтары тіршілік етеді. == Дереккөздер == Санат:Жалпақ құрттар 
'''Монтаржил''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 296,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Крату құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 327 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Кампу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 105,17 км² шамасында. Халық тығыздығы 36 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(Низа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,38 км² шамасында. Халық тығыздығы 42,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Каштелу-ди-Види құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 696 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Кампу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Понте-де-Сор (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 805 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 170,42 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Регенгу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 25,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,03 км² шамасында. Халық тығыздығы 86,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(Элваш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 98,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жалпақсор''' Кіші Борсық құмының солтүстігіндегі ойыс. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерінде. == Жер бедері, өсімдігі == Ұзындығы 35 км, ені 20 км-ге жуық, теңіз деңгейінен 67 70 биіктікте жатыр. Сор және сортаң қоңыр топырағында бұйырғын, тасбұйырғын, бұзаубас сораң, сарсазан, сары қаңбақ, ақтікен, кермек, қара жусан сияқты сораң шөптер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ойпаттары Санат:Ақтөбе облысы географиясы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Каштелу-де-Виде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1716 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Марван (Порталегре) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,4 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сантана (Низа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,28 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Каштелу-ди-Види құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Монфорте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Санту-Амару (Созел)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Созел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Марван (Порталегре) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,91 км² шамасында. Халық тығыздығы 35,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Седа''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Алтер-ду-Шан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Созел (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Созел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,0 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 946 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 40,9 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда таулы аймақтардың тасты, жартасты, шөпті беткейлерінде өсетін түрі (Голоскоков Жалпақтаспасы, қоңырбас Жалпақтаспа, Рубцов Жалпақтаспасы, түкжеміс Жалпақтаспасы бар. Олардың биіктігі 20 50 см. Сабағы дара кейде бірнешеу, сыртын түк басқан. Жапырақтары қанат тәрізді тілімденген. Тостағанша жапырақшалары әр түрлі мөлшерде тісті кейде тіссіз болады. Күлтелері сарғыш түсті. Гүлдері көп сәулелі шатырша гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым шілдеде жемістенеді. Жемісі жалпақ, жіпшелі болады. == Дереккөздер == 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Кампу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4063 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 106,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 38,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Каштелу-ди-Види құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 034 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 76,11 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,6 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Жульян (Порталегри)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегри құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Лоренсу (Порталегри)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегри құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 470,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Матьяш (Низа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,48 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Марван (Порталегре) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1527 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Фронтейра құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,34 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сан-Симан (Низа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 101.53 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Се (Порталегри)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегри құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9987 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 890,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Маусымның 28''' Григориан күнтізбесінде жылдың 179-шы күні (кібісе жылдарда 180-ші). Жылдың аяғына 186 күн қалады. == Мерекелер == Бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлері күні Қазақстанда Журналистер күні. Соңғы жылдардан бастап аталмыш мереке маусым айының соңғы жексенбісінде аталып өтілетін болды. == Оқиғалар == == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:28 маусым 
'''Жалпақтау''' Шүмек және Ащыөзек өзен аңғарларының арасында орналасқан тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == қарай 17 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Абсолюттік биіктігі 891 м. Беткейлері тегістелген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, боз, бұталар өседі. Жазғы жайылымдыққа пайдаланылады, мал қыстатылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Терружен (Элваш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 72,71 км² шамасында. Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Толоза (Низа)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Низа құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,43 км² шамасында. Халық тығыздығы 47,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Трамага''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 732 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 97,16 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Урра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 129,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 16,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Вайамонте''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Монфорте құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 671 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,1 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 862 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Крату құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 5,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Вила-Бойн''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,54 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Креститель. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(Элваш)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Элваш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,27 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алкайде (Фундан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
Маңғыстау облысы Қарақия ауданы Кендірліқиясай үстіртінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі төбе. Абсолюттік биіктігі 188 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Маңайында Қарабарақты, Базыгүрлі, Шалой, Мақшыбай құдықтары орналасқан. Неоген жүйесінің плиоцен жыныстарынан түзілген. Қоңыр, сұр қоңыр, сортаңды тақыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, баялыш, сексеуіл өседі. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Төбелер 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маргарита. == Тарихы == Аудан 1218 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(Пенамакор)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пенамакор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 748 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында. Халық тығыздығы 114,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Проенса-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо. == Тарихы == Аудан 1920 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Баррока''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,14 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Белмонти (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Белмонти құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,32 км² шамасында. Халық тығыздығы 118,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Бемпошта (Пенамакор)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пенамакор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,00 км² шамасында. Халық тығыздығы 18,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пенамакор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,68 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1300 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Каньозу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,6 км² шамасында. Халық тығыздығы 252,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Капинья''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,92 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Кария (Белмонти)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Белмонти құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 48,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
''Spatula clypeata'' '''Жалпақтұмсық үйрек''' () қазтәрізділер отрядының үйрек тұқымдасына жататын су құсы. Қазақстанның далалы және орманды дала белдеміндегі су айдындарында кездеседі. Дене тұрқы 28 30 см, қанатының ұзындығы 20 26 см, салмағы 0,5 0,8 кг. Кежегінің басы мен бауыры қара, бүйірі жолақты, қанаты көгілдір, кеудесі ақ. Ал мекиенінің түсі қоңырқай болады. Басқа үйректерден қасық тәрізді жалпақ тұмсығымен ерекшеленеді. Баяу, көбіне үнсіз ұшады. Жыл құсы. Сәуірдің аяғы мамырдың басында ұшып келіп, қыркүйек қазан айларында Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда қыстайды. Жерге не шөп, бұта арасына ұя салады. Салған 13 сұр жұмыртқаларын мекиені 22 23 күнде басып шығарады. Судағы жәндіктермен, өсімдіктермен қоректенеді. Жалпақтұмсық үйрек әуесқойлық мақсатта ауланады. == Дереккөздер == Санат:Өзен үйректері Санат:Еуразия құстары Санат:Солтүстік Америка құстары Санат:Африка құстары Санат:Нағыз үйректер Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 72,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Тарихы == Аудан 1544 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Кумеада''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Эншамеш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,45 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Шоқындырушы. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Эштрейту (Олейруш)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 969 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 68,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Шоқындырушы. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Фатела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 51,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Шоқындырушы. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ферру (Ковильян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1834 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Фигейреду (Сертан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Шоқындырушы. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Фрател''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 97,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Ижна''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Лардоза''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Каштелу-Бранку құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1044 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 23,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жалпақши''' Балқаш көлі алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы және Жамбыл облыстары аумағындағы маусымдық өзен. ==Бастауы == Айтау тауының солтүстік беткейлерінен бастау алып, Жусандала жазығында қарасуларға бөлініп, құмға сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Ұзындығы 68 км. Су жиналатын алабы 288 км2. Негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Бойында Жылқыбай, Ахмет қыстаулары орналасқан. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Балқаш ауданы өзендері Санат:Шу ауданы өзендері Санат:Балқаш көлі 
'''Лоза () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Каштелу-Бранку құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,72 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Мармелейру (Сертан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Антоний Падуанский. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Меделин''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,47 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Монсанту () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 131,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 8,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иса Мәсіх (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Проенса-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 925 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,73 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,4 адам/км². == Тарихы == Аудан 1921 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Нешперал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 43,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Олейруш (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2470 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 119,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Орка (Фундан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 800 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Франциск Ассизский (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Орвалью''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,79 км² шамасында. Халық тығыздығы 20,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жалтас''' Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерінде. қарай 10 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 701 м. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Жұмырланған ұсақ шоқылардан тұрады. Жоғарғы кембрий және кембрий жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңдау қоңыр топырағында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''Оронду''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,21 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Пальяйш (Сертан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,04 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Паул (Ковильян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,5 км² шамасында. Халық тығыздығы 84,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 916 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Шоқындырушы (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пенамакор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,78 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 128,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 7,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пруэнса-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4675 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 143,8 км² шамасында. Халық тығыздығы 32,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,75 км² шамасында. Халық тығыздығы 4,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Каштелу-Бранку құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 26,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 265,90 км² шамасында. Халық тығыздығы 2,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Жалтау''' Ұлытау тауының батысындағы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Ақтас ауылынан қарай 22 км жерде орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Абсолюттік биіктігі 542 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылған, енді жері 2–3 км шамасында. Оңтүстігінен Дулығалы өзені, солтүстігінен Ащылы өзендері ағып өтеді. Архей мен протерозойдың тақтатас, кварцит, кварцитті парфириттері мен туфтарынан түзілген. Төменгі палеозойдың эффузивті тұнба жыныстары да кездеседі. Таудың етегінен бұлақтар бастау алады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында изен, қарағаш, жусан, бидайық, боз, сораң өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''Салгейру (Фундан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 14,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Варфоломей (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 81,85 км² шамасында. Халық тығыздығы 2,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 59,83 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,53 км² шамасында. Халық тығыздығы 11,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Симон Кананит (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сарзедаш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Каштелу-Бранку құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 172,70 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сарзеду (Ковильян)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Сегура () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 3,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Маринья (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Сертан (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 81,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 67,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Силвареш (Фундан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,245 км² шамасында. Халық тығыздығы 50,28 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Соальейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1130 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 81,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Лоренсо (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
Ақшатау жотасындағы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданында. Шыңғыстау жотасының оңтүстігінде, Аягөз қаласының орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1169 м. == Геологиялық құрылымы == Кембрий жүйесінің ортаңғы және төменгі кезеңіндегі жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Беткейлері құламалы, жартасты, кей жерлерінде түпкі жыныстарының шығуы байқалады. Ақшатау жотасынан Шет, Балқыбек, Қалғұтты өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Таудың қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, жусан, бетеге, тобылғы, т.б. бұталы өсімдіктер өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 30,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Проенса-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 85,01 км² шамасында. Халық тығыздығы 24,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,89 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Георгий Победоносец (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Вила-де-Рей құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,95 км² шамасында. Халық тығыздығы 13,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иоанн Шоқындырушы (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 702 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,24 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Архангел Михаил (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Проенса-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60,96 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Тарихы == Аудан 1554 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Каштелу-Бранку құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1597 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100,55 км² шамасында. Халық тығыздығы 15,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте (). == Тарихы == Аудан 1173 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Тровишкал (Сертан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,06 км² шамасында. Халық тығыздығы 21,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Сан-Висенте (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,49 км² шамасында. Халық тығыздығы 55,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Анна (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пенамакор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,39 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
''Жалтыржон'' Жетісу облысы Ақсу ауданындағы құм. Балқаш көлінің оңтүстігіндегі Лепсі, Ақсу өзендері аралығында. == Жер бедері == Абсолютік биіктігі 460 м. Құмдағы құм төбешіктердің биіктігі м, ал құм жондарының биіктігі 15 40 шамасында. == Өсімдігі == Жусан, еркек шөп, айрауық, бидайық, қызылмия, жыңғыл, шеңгел өседі. Жалтыржон қысқы, көктемгі мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы құмдары 
'''Вердельюш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 27,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2056 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 90,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 22,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Вила-ди-Рей (аудан)''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Вила-ди-Рей құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 142,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,6 адам/км². == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Ковильян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2090 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,10 км² шамасында. Халық тығыздығы 122,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,59 км² шамасында. Халық тығыздығы 6,74 адам/км². Ауданның қамқоршысы Әулие Себастьян (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Сертан құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 968 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,88 км² шамасында. Халық тығыздығы 29,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Пётр (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Зебрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1063 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103,37 км² шамасында. Халық тығыздығы 10,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
'''Алвару''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Олейруш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 315 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,63 км² шамасында. Халық тығыздығы 9,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев (). == Сыртқы сілтемелер == округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Сантана (Мадейра) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,50 км² шамасында. Халық тығыздығы 145,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иосиф Обручник. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Камаша (Мадейра)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Санта-Круш (Мадейра) құрамдас бөлігі болып табылады. Аудан 28 желтоқсанның 1676 жылғы Педру II королінің рұқсатымен епископ Антонио Телес да Силвамен құрылған. Ауданда алғашқы ғимарат 1680 жылы ғана салынған. Португалияның Мадейра ауданында орналасқан. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7448 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,58 км² шамасында. Халық тығыздығы 380,4 адам/км². == Сыртқы сілтемелер == Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Жалтыркөл''' Жайық алабындағы көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы жерінде. Жайық аңғарының оң жағында, теңіз деңгейінен 0,4 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 20,6 км2, ұзындығы 7,4 км, енді жері 3,3 км. Жауын-шашын және Жайық суымен толысады. Көлге Жайықтың тармағы Көшім өзені құяды. == Жағалау сипаты == Жағасы жайпақ, оңтүстік жағы тіктеу. Суы тұзды. Көктемде мал ішуге жарамды. Алабы жайылым. == Дереккөздер == Санат:Жаңақала ауданы көлдері‎ Санат:Жайық су алабы өңірі 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Камара-де-Лобуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 66,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1492 жылы құрылған. == Сыртқы сілтемелер == Curral das Freiras Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
(аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Камара-де-Лобуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16842 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,62 км² шамасында. Халық тығыздығы 210,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Киелі Себастьян. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Гаула''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Санта-Круш (Мадейра) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 437,3 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Понта-ду-Сол (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Понта-ду-Сол құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,20 км² шамасында. Халық тығыздығы 149,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Сантана (аудан)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Сантана (Мадейра) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,80 км² шамасында. Халық тығыздығы 193,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Сан-Жоржи (Сантана)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Сантана (Мадейра) құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1610 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,30 км² шамасында. Халық тығыздығы 88,0 адам/км². Ауданның қамқоршысы Георгий Победоносец. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Мадейра округінің елді мекендері 
'''Консейсан (Тавира)''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3751 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 172,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Фару округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,77 км² шамасында. Халық тығыздығы 52,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1984 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Ассентиш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,74 км² шамасында. Халық тығыздығы 97,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Фатима''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10302 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 71,29 км² шамасында. Халық тығыздығы 144,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Аудан 1568 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Сантарен округінің елді мекендері 
'''Жалтыркөл''' Жайық алабындағы көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы жерінде. Ойыл өзенінің сағасында, теңіз деңгейінен төмен жатыр. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 19 км2, ұзындығы 8,5 км, енді жері 3,7 км. Жауын-шашын және Ойыл өзені суымен толысады. Тамыз айынан бастап Ойыл өзені көлге жетпей тартылып қалады да көл деңгейі күрт төмендейді. Жағасы жайпақ, солтүстік жағы көтеріңкі келеді. Желтоқсан наурыз айлары аралығында суы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал ішуге жарамды. Алабы шабындық, жайылым.‎ Санат:Ақжайық ауданы көлдері‎ Санат:Жайық су алабы өңірі 
'''Капела''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,46 км² шамасында. Халық тығыздығы 78,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы Иаков Зеведеев. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Мадалена''' () Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 554,20 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,56 км² шамасында. Халық тығыздығы 393,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мартин Турский. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Порту округінің елді мекендері 
'''Риу-Тинту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,41 км² шамасында. Халық тығыздығы 153,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Брага округінің елді мекендері 
'''Бемпошта''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,07 км² шамасында. Халық тығыздығы 19,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Браганса округінің елді мекендері 
'''Баррейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Халық тығыздығы 57 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Баррейруш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,19 км² шамасында. Халық тығыздығы 64,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Визеу округінің елді мекендері 
'''Ал''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,22 км² шамасында. Халық тығыздығы 44 адам/км². Ауданның қамқоршысы Мария Магдалина. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Гуарда округінің елді мекендері 
'''Касия''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,36 км² шамасында. Халық тығыздығы 187,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Соту''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,40 км² шамасында. Халық тығыздығы 514,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Авейру округінің елді мекендері 
'''Шілденің 2''' Григориан күнтізбесінде жылдың 183-ші күні (кібісе жылдарда 184-ші). Жылдың аяғына 182 күн қалады. == Мейрамдар == Дипломатиялық қызмет күні Қазақстан республикасының СІМ қызметкер күні Әзірбайжан, Полицияның күнi Кюрасао, Байрақ күнi Норвегия, Король күні Украина, Салық қызметкерiнiң күнi == Оқиғалар == 1853 орыс әскерi Молдова княздығына басып кiрдi, Қырым соғысының басталуы. 1924 Халықаралық спорт баспасөздер қауымдастығы құрылды. 1996 трамвайдың апатынан 34 қайтыс болды. 2001 АҚШ–та AbioCor ықшам жасанды жүрегi имплантация жасалды. == Дүниеге келгендер == 1486 Якопо Сансовино (1570), флоренциялық мүсiншi, сәулетшi (Венециядағы Сан-Марко кітапханасы) 1724 Фридрих Готтлиб Клопшток (1803), неміс ақыны және драматург 1877 Герман Гессе (1962), неміс жазушысы 1946 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты 1906 Ханс Альбрехт Бете (2005), америкалық астрофизик, физикадан 1967 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты 1923 Вислава Шимборская, поляк ақын-әйел, 1996 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты 1942 Шаханов Мұхтар қазақ ақыны, жазушысы, қоғам қайраткері. == Қайтыс болғандар == 1778 Жан Жак Руссо (1712), француз жазушысы, және Ағартушылық кезеңінің ойшылы, музыка зерттеушiсi, композитор және ботаник. 1961 Эрнест Хемингуэй (1899), америкалық жазушы, әдебиеттен 1954 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты == Сыртқы сілтемелер == Санат:2 шілде 
'''Жалтыркөл''' Сырдария алабындағы көл. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қазалы ауданы жерінде, Бекбаулы темір жол стансасының оңтүстігінде км жерде. Теңіз деңгейінен 54,4 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 13,3 км2. Жағасы жайпақ, аласа жыралармен тілімденген. Көл Сырдарияның суымен (көктемде) және қар суымен толығады. Жаздың ыстық айларында суы кермектеніп, минералдылығы артады. Қарашаның 2-жартысында суы қатып, наурыздың аяғында ериді. Жайылмасында құрақ, қамыс өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,23 км² шамасында. Халық тығыздығы 54,4 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Мира''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Мира (Коимбра) құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7782 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,57 км² шамасында. Халық тығыздығы 124,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы Апостол Фома (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
'''Эрейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 98,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Коимбра округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,94 км² шамасында. Халық тығыздығы 164,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы киелі Катарина (). == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,18 км² шамасында. Халық тығыздығы 177,3 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Барриу''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,15 км² шамасында. Халық тығыздығы 112,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Баррейра''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,76 км² шамасында. Халық тығыздығы 280,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
() Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,02 км² шамасында. Халық тығыздығы 241,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Лейрия округінің елді мекендері 
'''Ора''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,26 км² шамасында. Халық тығыздығы 45,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Санфинш''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,86 км² шамасында. Халық тығыздығы 17,2 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері 
'''Жалтыркөл''' Жайық алабындағы көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерінде. Жайықтың сол аңғарында, Бұлдырты өзенінің сағасында, теңіз деңгейінен биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 10,3 км2, ұзындығы 5,1 км, енді жері 2,3 км. Ертеректе іргелес жатқан Айдар, Жанғабылсор және Есентемір көлдерімен тұтас айдын құраған. Жауын-шашын және Бұлдырты өзенінің суымен толысады. Тамыз айынан бастап деңгейі күрт төмендейді. Жағасы жайпақ, шығысы батпақты, батыс бөлігі көтеріңкі кемерлі келеді. Желтоқсан наурыз айлары аралығында мұзы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал ішуге жарамды. Алабы шабындық, жайылым ретінде пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Сырым ауданы көлдері Санат:Жайық су алабы өңірі 
'''Белвер''' () Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Гавьян құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 900 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69,71 км² шамасында. Халық тығыздығы 12,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы Дева Мария. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты округінің елді мекендері 
'''Еркін мәдениет''' (, орыс тіліндегі нұсқасы "Свободная культура" деп аталады) Лоуренс Лессигтің 2004 жылдың 25 наурызында интернетте Creative Commons license by-nc 1.0) лицензиясы аясында жарық көрген бестселлері. 2012 жылдың 17 қыкүйек күні WikiBilim қоғамдық қоры (Creative Commons ұйымының Қазақстандағы ресми әріптесі) "Еркін мәдениет" кітабының қазақ тіліндегі басылымын қалың жұртшылыққа таныстырды. Кітап Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен "Қазақ энциклопедиясы" баспасынан жарық көрді. Алғысөзді ҚР Кәрім Мәсімов жазған. Лоуренс Лессиг қазақ оқырмандарына арнайы кіріспе берген. Басылымның тиражы 3000 дана. Кітаптың электронды онлайн нұсқасы "Қазақстанның ашық кітапханасы" iKitap.kz жобасына == Сыртқы сілтемелер == Free culture ресми сайты "Еркін мәдениет" кітабының қазақ тіліндегі онлайн нұсқасы "Свободная культура" орыс тіліндегі басылымның онлайн нұсқасы == Дереккөздер == Санат:Интернет Санат:Авторлық құқық Санат:Ашық лицензиялар Санат:Кітаптар 
'''Әбу Абдоллаһ Мұхаммад ибн Ахмад ибн Әбу Бәкір әл-Ансари әл-Қуртуби''' () белгілі Ислам Құран тәпсір мұфассирі, ғұлама-ғалым, мұхаддис және факиһ. ==Биографиясы== ==Тағы қараңыз== *Ғұлама *Ғалымдар ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Selections from the Introduction of Tafsir Al Qurtubî Fatwâ of Al Qurtubî about the Ayat Mutashabihat The Secret of Adhan by Imâm Al Qurtubî Санат:1214 жылы туғандар Санат:Кордовада (Испания) туғандар Санат:1273 жылы қайтыс болғандар Санат:Мысырда қайтыс болғандар Санат:Ислам дінтанушылары Санат:Құран тәпсіршілері 
'''Өзін-өзі басқару субъектісінің коды''' () кейбір мемлекеттерде өзін-өзі басқару субъектісін сейкестендіру үшін қолданылатын сандық код (Германия, Австрия, Швейцария). Сондай-ақ аймақтарды сәйкестендіру үшін басқа да жүйелер бар (пошта индексі, NUTS). == Германияда == Германияда кодтар негізінде статистикалау мақсатында қолданылады. Оларды үйлестіру жұмысымен федералды жерлердің статистика мекемелері айналысады. === Құрылымы === Германияда код саннан тұрады. Алдыңғы '''2 сан''' жерін, ал '''үшіншісі''' әкімшілік округін білдіреді. Әкімшілік округтері жоқ жерлердің 3-ші саны болады (бұл институтты жақында жапқан және Төменгі Саксония жерлерінен басқа). '''4-ші және 5-ші''' сандар сәйкесінше округі мен қаласын, ал '''6-шы, 7-ші, 8-ші''' сандар жергілікті өзін-өзі басқару субъектісін білдіреді. ==== Үлгілер ==== '''08 11 000''' Штутгарт '''08''' жері '''1''' Штутгарт әкімшілік окугі '''11''' Штутгарт жер басқармасының қаласы '''000''' (жер басқармасының қаласы ретінде Штутгарттің кейінгі бөліністері жоқ) '''05 58 004''' Эркрат '''05''' Солтүстік Рейн-Вестфалия жері '''1''' Дюссельдорф әкімшілік окугі '''58''' Меттманн окугі '''004''' Эркрат қаласы === Федералды жерлер === Федералды жерлер солтүстіктен оңтүстікке қарай орналасуына байланысты нөмірленген (1—9), хронологиялық ретте Германия федералды республикасына қосылады (10) және қалғандары әліпби бойынша (11—16). 01: 02: Гамбург 03: Төменгі Саксония 04: Бремен 05: Солтүстік Рейн-Вестфалия 06: Гессен 07: Рейнланд-Пфальц 08: 09: Бавария 10: Саар 11: Берлин 12: Бранденбург 13: Померания 14: Саксония 15: 16: Тюрингия === Сілтеме === Германия статистика мекемесі == Тағы қараңыз == ОКАТО коды Санат:Геокодтар 
'''Юсуф әл-Қардауи''' (; Қыркүйек 1926) Мысырлық Ислам ғалымы. ==Негізгі еңбектері== ''Мұсылман өміріндегі уақыт ''Priorities of the Islamic Movement in the Coming Phase ''Towards Sound Awakening ''The Status of Women in Islam ''Islamic Awakening between Rejection and Extremism ''The Lawful and Prohibited in Islam'' ''Diversion and Arts In Islam'' (in progress) ''Islam: Modern Fatwas on Issues of Women and the Family'' (Fatawa Mu'asira fi Shu'un al-Mar'a wa al-Usrah) (Dar al-Shihab, Algeria, 1987) ==Тағы қараңыз== Abdullah bin Bayyah Khurshid Ahmad Qur'an Quick list on Islam ==Нұсқалар== ==Сыртқы сілттемелер== On Islam Personal website (in Arabic) Al-Qaradawi's books translated into English and French Wolfgang G. Schwanitz: ''Global Mufti al-Qaradawi'', Webversion 12-2010 "Shaykh Yusuf Al-Qaradawi: Portrait of leading Islamist cleric", Ana Belén Soage, ''Middle East Review of International Affairs'', 12/1 (наурыз 2008), pp. 51–65 Yusuf al-Qaradawi and Minorities: Learned Intolerance, ''Qantara.de Daily Assembly 14 September 2005, Mayor of London about Qardawi and Pope John XXIII, pp. 12–13, Greater London Authority Санат:9 қыркүйекте туғандар Санат:1926 жылы туғандар Санат:Аль-Азхар университеті түлектері Санат:Король Фейсал сыйлығының иегерлері Санат:Ислам дінтанушылары Санат:Мысырда туғандар тұлғалары мұсылман ғалымдары одағы мүшелері 
'''Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ішкі әскерлері әскери институты''' Қазақстан Республикасының жоғарғы әскери оқу орны. Институт Алматы қаласында орналасқан. == Тарихы== Қазақтан Республикасы Үкіметінің 1997 жылы 18 наурызындағы Қаулысына сәйкес Ішкі әскерлер үшін офицер кадрларды даярлау мақсатында құрылды. Сол жылдың 20-шы желтоқсанында Елбасы Қазақстан Республиксы Қорғаныс Күштерінің Жоғары Бас қолбасшысы Н.Ә.Назарбаев оқу ордасына Жауынгерлік Ту табыс етті. Училище күні қарсаңында ҚР Үкіметінің 2009-шы жылғы 17 наурыздағы Қаулысына (№348) сәйкес «Қазақстан Республикасы Ішкі Істер министрлігінің Ішкі Әскерлері Жоғары әскери училищесі» мемлекеттік мекеме атауы «Қазақстан Республикасы Ішкі Істер министрлігі Ішкі Әскерлері Әскери институты» болып өзгертілді. ҚР Ішкі Істер Министрлігі Ішкі Әскери Жоғары әскери оқу орнының құрылуы Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясының жүзеге асырылуының айқын белгісі, оның алғашқы басымдығы ұлттың қауіпсіздік, Мемлекет басшысының Ішкі әскерлерінің дамуына деген тұрақты көңіл бөлінуі. Институт офицерлерді алты мамандық бойынша дайындайды. Онда оқу және сапалы жоғары білім алу үшін қажетті барлық жағдайлар жасалған. Оқу мерзімі жыл. Курсанттар көп қабатты типті әскери жатақханаларда онда спорттық зал, стадион, клуб, атыс тирі, лазарет, далалық оқу орталығы және басқа да қажетті нысандар бар. Оқу корпустары лекциялык арнайы сыныптармен зертханалармен жабдықталған, курсанттар ғаламтор байланысы 100 орындық оқу залы бар кітапхана бар. Курсанттар үш мезгіл тегін тамақпен, ақшалай үлеспен, нысанды киім кешекпен, қажетті оқу әдебиетімен қамтамасыз етіледі. Оқу бағдарламасында курсанттарды «ВС» санатты жүргізушілер ретінде дайындау көзделген. Бірінші курсты аяқтаған соң курсанттар «ЭЕМ операторының сертификатын» алады. Барлық емтихандар мен сынақтарды тапсырған курсанттар мен тыңдаушыларға демалыс (жазда 30 тәулік, қыста 14 тәулік) беріледі. Жазғы демалысты өткізу орнына бару және кері қайту жолы тегін. Әскери институттың 2010- шы жылға дейін даму жоспарына жүйелі, кешенді шаралар ойластырылған. 2004 жылдан бакалавр мамандарын даярлау жүргізіліп келеді. Мемлекеттік білім берудің стандарттары құрастырылып, бекітілген. Курсанттар кафедрада білім алады. Әскери институттың офицер мамандықтарын алған алғашқы түлектері ел Тәуелсіздігінің онжылдық мерейтойында қанат қақса, бүгінгі уақытта әскери оқу орнын тәмамдаған сардарлардың саны 1751 адам, олардың 154-і институтты үздік, 20-ы ''«Әскери оқу орнын үздік бітіргені үшін»'' кеуде белгісімен аяқтады. Институт түлектері қызметтерін ішкі әскерлерде ғана емес, басқа да әскери құрылымдарда абыроймен атқару үстінде. Бірқатар офицерлер осы күннің өзінде жоғары лауазымды қызметтерге тағайындалған. Мерзімінен бұрын кезектен тыс әскери шен алған институт сардарлары да аз емес. Осы күні ел әскерлеріндегі батальондар кұрамындағы офицерлердің басым бөлігін әскери институт түлектері қамтамасыз етеді. 2001 жылдан еліміздің оқу орындары мен Ресей Ішкі Әскер өкілдерімен және тәжірибелік конференциялар мен семинарлар ұйымдастыру дәстүрге айналған. Курсанттардың әскери-ғылыми жұмыстарға араласуына барынша жағдай жасалып келеді. Олардың бірқатары ҚР Ішкі Істер Министрлігі мен Солтүстік Қазақстан Облысының жоғары оқу орындары арасындағы ғылыми байқауларда алғашқы орындарда келеді. Курсанттардың патриоттық тәрбиесіне Солтүстік Қазақстан Облысының әкімі С.С.Біләлов тарапынан көп көңіл бөлінуде. Өңір басшысы курсанттарға Шоқан Уәлиханов атындағы арнайы шәкіртақы белгілеген. 2006 жылғы республика Қазақстан жастарының форумында курсант, биылғы түлек Аслан Бикенев «Жылдың үздік әскери жас жауынгері» номинациясында жеңімпаз атанды. 2008 жылы қыркүйек айынан облыстық телерадио компаниясында Әскери институттың оқу, жауынгерлік дайындық және күнделікті өмірі туралы «Сарбаз» бағдарламасы Хабар екі аптада бір рет шығып тұрады. Осы уақытқа дейін эфирде 46 хабар көрсетілді. Курсанттардың спортта жеткен жетістіктерін айтар болсақ, 3-курс курсанты Әмір Тіналин кикбоксингтен екі дүркін әлем чемпионы атанып, халықаралық дәрежедегі спорт шебері атанды. Сондай-ақ Азамат Нұрпейісовте зор жетіс- тіктерге ие. Спорт шебері бокстан Үндістанда өткен Азия чемпионатының және Бакуде болған халықаралық турнирдің жүлдегері, ҚР-ның чемпионы. Кикбоксингтен әлем чемпионатының қола жүлдесін алған, спорт шебері Самат Қадырбеков те жетістігі айтарлықтай. Биылғы жылдан бастап оқу орны әскери кадрларды даярлауда халықаралық деңгейге шығу межеленуде. Мемлекеттер Үкіметтері арасындағы келісімге сәйкес 2009 жылдың қыркүйек айынан Әскери институтта қырғыз және тәжік елдерінің өкілдері әскери білім алатын болады. Әскери институтта офицерлердің біліктілігін арттыру факултеті бар. 2003-ші жылдан онда 696-дан аса офицер біліктілігін арттырды. 2005-ші жылы қарашаның 11-де ҚР ІІМ Ішкі Әскерлер Жоғары әскери училищесі Қазақстан педагогикалық ғылымдар академиясының ұжымдық мүшелігіне өтті. Институтты бітірушілерге «лейтенант» әскери атағы және алған мамандығы бойынша біліктілік беріледі, жоғары әскери оқу орнын бітіргені туралы диплом мен белгіленген үлгідегі кеуде белгісі табыс етіледі. Ішкі әскерлер қолбасшысының жетекшілігімен 2000-2007 жылдарға арналған әскери білім ордасын дамыту және 2005-2007 жылдарға арналған құрамды жүйелі түрде қолдау бағдарламалары қабылданды. Осы жылдар аралығында оқу орны 2002-2005 жылдарға арналған ҚР ІІМ ІӘ реформалауға бағытталған мемлекеттік бағдарламаға сәйкес дамыды. Үшінші кезең 2007 жылдан бастау алады. Бұл кезең жаңа әлемдегі жаңа Қазақстанның стратегиялық міндеттерін, бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру, 2005-2010 жылдарға арналған ҚР білім саласын дамытуға бағытталған мемлекеттік бағдарламаны және 2006-2010 жылдарға арналған Қарулы Күштерді, басқа да құрамдар мен әскери кұрылымдарды дамытудың мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруға негізделген. Әскери институтта офицерлік жиналыс, ардагерлер кеңесі, әйелдер кеңесі, жастар бастамасы орталығы сияқты қоғамдық ұйымдар жұмыс істейді. Жеке кұрам үнемі әскери шерулер мен бүкіләскерлік кеңестерге қатысып тұрады. Институттың әскери оркестрі мен солистері республикалық байқаулардың лауреаттары болып табылады. Әскери оркестрдің дирижері подполковник Г.Петров «Қазақстан Республикасы Мәдениет қайраткері» атағын алды. Институттың көңілділер мен тапқырлар командасы облыстық, халықаралық КТК ойынының бірнеше мәрте жүлдегері. Әскери оқу орнында үйірмелер мен спорттық секциялар белсенді түрде жұмыс істейді. == Дереккөздер == 
'''Рамадан''' рамадан, ислам күнтізбесінің 9-шы айы) Кіші жүздің Жетіру бірлестігіне кіреді. Осы рудан қазақтың ертегілеріндегі кейіпкер Алдар Көсе және атақты ойшыл Жиренше шешен шыққан. == Шығу тегі == Бек Арыс Ордаш Мөңке би Сармырза Қоғам Алшын батыр Арғымақ, Алау батыр(шын аты Тұлпар); Арғымақ Телеу мырза, Рамадан, Сәдір, Нәдір; Алау батыр Қыдуар тентек, Құдаһияр, Ерте кезеңдегі Рамадан руы туралы біздің қолымызда тарихи дерек жоқ. Ол туралы алғаш рет Кіші жүз руларының 1748 жылы А. Тевкелев жасаған тізімінде айтылады. Содан соң ол А. Левшиннің деректері мен басқа да материалдарда кездеседі. Жорамалдау тұрғысынан болса да туыстық байланыстарды, демек, ішінара рудың шығу тегі мәселесін де анықтауға мүмкіндік беретін бірденбір нәрсе таңба мен ұран болып табылады. Рамадан руының таңбасы )(Гродеков пен Тынышбаев бойынша), ұраны «Дулат». Бұл таңбаны қарау бізді Ұлы жүзге әкеледі, онда дулат және албан тайпаларының кейбір руларындағы таңба Рамадан руының таңбасымен өте ұқсас. Оның үстіне Рамадан руы ұранының Дулат аталуы да дулаттардың немесе оларға туыс албандардың әлдебір бөлігі бөлініп, қазіргі Қазақстанның батысына барған да, содан соң Кіші жүздің құрамына дербес ру ретінде кірген, сөйтіп өз атабабаларының таңбасын, ұран ретінде Дулат атын сақтап қалған болуы мүмкін деген жорамал болуы ықтимал және мұның бірліжарым жағдай емес екенін Кіші жүздің басқа бір өте ірі руы Табын руының құрылу тарихы растайды. == Тұлғалар == Жиренше шешен Алдаркөсе Санат:Қазақ рулары 
'''Аһмад ибн Муһаммад әл-Тахауи''', '''Имаам Әбу Джағфар ат-Тахауи''' () 843 немесе 853 935) атақты Ислам ғалымы. ==Имам Тахауи== Әбу Жағфар күниясымен танылған Тахауидың негізгі есімі Ахмед болып табылады. Әкесінің аты Мұхаммед. Һижреттік жыл санауы бойынша 239 (миләди 853) жылы Мысырға қарасты Таха ауылында дүниеге келген. Осыған байланысты ол кісіні туып өскен жеріне байланыстырып Тахауи деп атаған. Ата-анасы білімді кісілер болған. Ал немере ағасы, Имам Шафидың ілімін кейінгі халыққа жеткізген атақты Шафи мәзһабының ғалымы әл-Музәни. Имам Тахауи жиырмаға толған кезде Шафи мәзһабынан Ханафи мәзһабына өткен. Бұған байланысты бізге жеткен әртүрлі риуаяттардың бірінде былай деп келген: «Тахауидың ұстазы әрі немере ағасы болып табылатын Шафи мәзһабының Имамы әл-Музәни алдынан шыққан мәселелердің шешімін табу үшін Әбу Ханифаның кітаптарына көбірек үңілетін болған. Мұны байқаған Тахауидың ханафи мәзһабына деген қызығушылығы артқан.» Ол 300-ден астам ғалымнан дәріс алған. Ибн Асакир «Тарих» атты кітабында Ибн Юнустың: «Тахауи сенімді, риуаяты қуатты, Фақиһ, Зерек және біртуар ғалым болған» деп айтқанын жеткізген. Имам Зәһәби: «Тахауи Имам, Ғалым, Хафыз, Мысырдың Мухаддисі әрі Фақиһы. Оның еңбектерін зерттеген адам, Оның ғылымдағы орнының ерекше және мұхит іспеттес білімі бар екендігін аңғарады.» деп мәлімдейді. Имам Тахауи һижреттің 321 (миләди, 933) жылында дүниеден өтті. ==Еңбектері== *''Мағани әл-Асар'' *''Ақида әл-Тахауия'' Ислам ақидасы және салафтар жайлы еңбегі. *''Сунан әш-Шафиғи'' *''Мушкиль әл-Асаар'' *''Әл-Мұхтаар'' *''Шарх *''Шарх *''Аш-Шуруут'' *''Науадиир әл-Фиқиияһ'' *''Ихтилаф әл-Ғұләмә'' ==Имам Тахауидің ұстаздары== Имам Тахауи көптеген ғылым иелерінен ілім алды. Ол тек үйреніп қана қоймай, көкейіне тоқи да білді. Көптеген хадис білгірлерден хадис ғылымын үйренді. Фиқһ мамандарынан фиқһты оқыды. Осылайша ол өз заманының әйгілі әрі бетке ұстар хадисшісі және фиқһшысы атанды. Имамның көптеген ұстаздары болды. 20 ғасырда өмір сүрген Ханафи ғұламасы әл-Кәусәри аталмыш Имамның 160-тан астам ұстаздарын тізген. Біз олардың кейбірін ғана атап өтейік: 1. Беделділік әрі сенімділік жағынан Сахих Муслимнен кейін үшінші орында тұратын «Нәсәий сүннәні» атты хадис жинағының авторы, әйгілі хадисші Ахмад ибн Шуғайб ибн Али ән-Нәсәий. (өл.х.303/м.915 ж). 2. Ханафи мәзхабына өтуге ықпал еткен, Ирак құқық мектебінің білгірі қазы Ахмәд ибн Әби Имран (өл.х.280/м.893 ж.) 3. Исхақ ибн Ибраһим ибн Юнус әл-Бағдади (өл.х.304 ж/ м.916 ж.) 4.Тахауидің нағашы ағасы, Имам Шафиғидің досы, Шафиғи мәзхабының білгірі, фиқһшы әрі хадисші Исмағил ибн Яхя әл-Музни (өл. х. 264 ж. /м.877 ж) 5. Имам Шафиғидің шәкірті Бахр ибн Наср ибн Сабиқ әл-Хауләни (өл. 267 ж. м.880 ж.). ==Имам Тахауидің шәкірттері== Имам Тахауи бір мәселенің үкімін нақты әрі мықты дәйекке байлауда алдына жан салмайтын. Оның әрбір талқыға салған нәрсесі әрі сүйенген дәлелі естіген жанды бір дегеннен мақұлдататын. Осы еркешелігімен танылған ұстаздың көптеген шәкірттері де болуы заңды. Оған шартараптан шәкірттер ағылды. Оның қолынан көптеген атақты адамдар тәрбиеленіп шықты. Солардың кейбірі мыналар: 1. Әйгілі Табарани тәпсірінің авторы, атақты тіл маманы әрі хадисші және тәпсірші, Сулеймән ибн Ахмад ибн Әйюб әт-Табарани Әбул Қасым (өл. х. 360 ж./м.918 ж). 2. Тарихшы Абдуррахман ибн Ахмад ибн Юнус (өл. х. 347 ж). 3. Мысыр қазысы Ахмад ибн Ибрахим ибн Хамад (өл. х. 329 ж). 4. Хадис ғылымына арнап жазған «Әл-кәмил» атты кітаптың авторы Абдулла ибн Адий әж-Жүржани Әбу Ахмад (өл. х. 365 ж.). ==Имам Тахауи жайлы ғалымдардың айтқан сөздері== Тарихшы Ибн Кәсир былай дейді: «Ол ханафи фиқһшысы. Көптеген пайдалы еңбектердің авторы. Ол сенімді әрі ілімге берік кісілердің бірі». Ибн Надим (өл. х. 385 ж) былай дейді: «Ол Куфа мектебінің үкімдері мен хадистерін жетік білетін білгір. Сондай-ақ ол барлық құқық мектептерінің қыр сырын меңгерген кісі». Әбу Омар ибн Абдуль Бирр былай дейді: «Тахауидің мәзхабы куфалық ғалымдардың жолы еді. Ол барлық мәзхабтарды жетік білген. Және хадисті жеткізуші рауилердің де өмір баяндарын баян етуге шебер». Имам Суйюти былай дейді: «Ол ғұлама, мұсылмандардың ғылымдағы басшысы. Көптеген бағалы еңбектердің авторы. Ол сенімді хадисші, берік фиқһшы. Оның орнын толтырар адам тумады». ==Тағы қараңыз== *Мұсылман әлімдері == Дереккөздер == ==Сыртқы сілттемелер== English Traductions of 'Aqidat Ut Tahawiyyah, with commentaries and notes Traduction de la 'Aqîdat Ut Tahâwiyyah Тахауидің өмірбаяны Имам Тахауи өміртарихы Санат:Ислам Санат:Ислам ғұламалары 
'''«Қазақтарға Жаңарған Ресейдің ерікті Ақпан төңкерісі жеңіске жеткеннен кейін жазылған Оған Ә.Бөкейхан, М.Дулатов, М.Есболов, Н.Төреқұлов, Т.Жаманмұрынов, т.б. 15 зиялы қауым өкілі қол қойған. Үндеу қозғалыс басшыларының саяси бағдарламасы сипатында болды. Қол қоюшылар ақпан төңкерісі жеңіске жеткен кезде Ә.Бөкейханмен біргe Белоруссияның Минск қаласында болған еді. Олар бұл жаққа Батыс майданның тыл жұмыстарына алынған (1916 жылғы 25 маусымдағы патша жарлығына сәйкес) қазақ жігіттерінің жағдайын білу және оларға көмек көрсету үшін барған болатын. Ол Қазақ газетінің 1917 жылы 233-санында жарияланды, орыс тіліне аударылған нұсқасы сол жылғы «Бюллетень областного исполнительного комитета» басылымының 17-наурыздағы санында жарық көрді. Үндеу 25 адрес бойынша, атап айтқанда М.Тынышбаевқа (Шымкент), А.Тұрлыбаевқа (Омбы), Ә.Сәтбаевқа (Павлодар), Р.Мәрсеков пен Т.Ибрагимовқа (Семей), (Атбасар), Қ.Қожықовқа (Әндіжан), (Ойыл), Т.Шонановқа (Ырғыз), Б.Қаралдин мен О.Алмасовқа (Торғай), т.б. жіберілді. Үндеу авторлары 1917 жылғы Ақпан революциясының жеңісін барлық Ресей халықтары үшін «бостандық пен теңдіктің күні туғаны» деп бағалап, қазақтарды «жаңа қоғам, жаңа үкіметті қолдау үшін ұйымдасуға» шақырды. Сонымен қатар, үндеуде қазақтар Құрылтай жиналысы сайлауына дайындалып, оған лайықты кандидаттарды белгілеу қажеттігі айтылды. Осыған орай үндеу авторлары отандастарын «қазақшыл айтыстар мен отбасының ұрыс-керісін тастауға» шақырып, халықтың «ұраны бірлік пен әділеттік» болуы керектігін баса көрсетті. Үндеуде ерекше мән берілген мәселе жерге байланысты болды. «Жер мәселесін тез арада талқылаңыздар» делінді үндеуде ... жерді одан мал шаруашылығы мен егіншілік арқылы табыс алатындарға беру (қажет)...». Үндеу авторларының алдағы атқарар негізгі үш басты анықтағандығын аң- ғаруға болады: 1) Саяси әрекетте бірінші орында жалпы-ресейлік мәселелер, әсіресе өкімет туралы және мемлекеттік құрылыс мәселелері тұру керек («жаңа үкіметті қолдау» және «демократиялық республика» ұранын жүзеге асыру); 2) Көшпелі және отырықшы халықтардың мүдделерін есепке ала отырып, аграрлық мәселелердің жиынын кешіктірмей саяси күрестің күн тәртібіне қою; 3) Құрылтай жиналысына тиянақты дайындықтар жүргізу, бұрынғы жасқаншақтық пен бас изеушіліктен құтылу жолында халықтың бірлігін нығайту қажеттігі (бұрынғы ұмыту, «Құдайдан басқадан қорықпау»). Үндеу авторларының біразы көп кешікпей Петроградта өткен жалпыресейлік мұсылмандар мәжілісіне қатынасты. Оған қатысқан Қазақстан делегациясының басым көпшілігі Ақпан төңкерісінен кейінгі қалыптасқан жағдайды халыққа түсіндіру үшін елге қайтты. Бөкейхан Уақытша үкіметтің Торғай облыстық комиссары лауазымына тағайындалды. == Дереккөздер == 
'''Қазыбек Шорманұлы''' (1864, Жетісу облысы, Жаркент уезі, Байынқол болысы 8.8.1916, Қырғызстан, Қарақол қаласы) Қарқара көтерілісі басшыларының бірі. Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан. Қазыбек еңсегей бойлы, қарулы, ел жұртқа әділдігімен белгілі, сыйлы кісі болған. Әкесі Шорман, атасы Есенғұл да белгілі адамдар. 1916 жылы шілде айының бас кезінде Қарқара Кеген Нарынқол өңірлерін мекендеген елдерді Ж.Мәмбетов, Ү.Саурықов, Ә.Сұлтанбеков, Т.Жансеркеев, К.Қаңтаров сынды беделді адамдармен бірге «маусым жарлығына» қарсы шығуға үндеді. Ол Ереуілтөбеде болған көп адам қатынасқан мәжілісте патша жарлығын орындауға үзілді-кесілді қарсы шықты. Осы жиыннан кейін Қарқара көтерілісі басталды. Көп кешікпей патша жазалаушылары Ереуілтөбеде болғандарды түгелімен тұтқындап, Қарақол (Пржевальск) қаласының түрмесіне жапты. тамыз күні ішінде Қазыбек бар бір топ көтеріліс басшыларымен бірге атылды. Қазыбектің үш әйелінен қыз, ұл болған. == Дереккөздер == Санат:Қарқара көтерілісі 
'''Жалтыркөл''' Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Өндіріс (Самамбет) ауылынан қарай км-ге созылып жатқан көл. Теңіз деңгейінен 159,5 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 8,8 км2, ұзындығы 3,7 км, енді жері 3,2 км, жағалауының ұзындығы 10,9 км, ең терең жері 2,3 м. Су жиналатын алабы 24,8 км2. Жағалауы жайпақ. Көл түбіне 0,1 0,4 шөгінді тұнған. Судың минералдылығы 0,2 0,5 г/л, тұздылығы 2,5 6,0 мг/экв, суы Жағалаудан 300 м-ге дейін су беті өсімдіктері өседі. Көл мал суаруға, жағалауы шабындыққа пайдаланылады.‎ Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері 
'''Жүнісбай Қайыпов''' (1917, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Қазақстан ауылы 1944, Ресей, Новгород облысы, Батецкое селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, зеңбірекші. Ұлы жүздің Қара Қаңлы руынан шыққан. Қазақ баласы 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Бас командование резервіндегі 54-жеңіл артиллерия полкінің құрамында Ленинград қаласын қорғау, Новгород қаласын азат ету ұрыстарына қатысқан. Танкіге қарсы оқ ататын зеңбірек командирі Қайыпов ұрыс кезінде бірнеше рет ерлік көрсетті. Ленинград түбіндегі Копцы ауылы үшін болған шайқаста ол жаудың дзотын талқандады. 1944 жылдың 17 қаңтарында Моторово елді мекені үшін болған ұрыста Қайыпов жау артиллериясын жойып жіберді. Бір күннен соң Кеңес әскерінің бөлімдері Новгород қаласына бет алды. Жолды артиллериямен тазарта отырып, құрамында Қайыпов бар Кеңес әскері қалаға алғашқылардың бірі болып кірді. Қайыпов қаңтардың 14-інен 20-сына дейін жаудың дзотын, бірнеше минометі мен пулеметін және бір топ әскерін жойды. Осы ұрыстарда көрсеткен батырлығы мен ерлігі үшін Қайыповқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1.7.1944). Ленинград қаласы үшін болған ұрыста ол 3-дәрежелі Даңк орденімен марапатталды. 1944 жылдың ақпанында Қайыпов қаза тапты. Новгород облысы Батецкое селосындағы көше, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Қазақстан атындағы мектеп және бір көше Қайыповтың есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Махмет Қайырбаев''' (1.1. 1925, Шығыс Қазақстан облысы Бесқарағай ауданы Семиярка селосы, 1996, Павлодар қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, артиллерия командирі. Қазақ баласы мектептен кейін Павлодар педагогикалық училищесін бітірді. Соғыс басталғанға дейін Семиярка селосындағы мектепте мұғалім болды. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы тамызда шақырылып, артиллерия училищесіне жіберілді. Ұлы Отан соғысына 1943 жылдан бастап қатысты. 17-танкіге қарсы ататын артиллериялық жеке бригаданың құрамында болған. Қайырбаев 18 жасында Александр Невский орденінің иегері атанды. 1944 жылдың 19 тамызында Литвадағы Шяуляй қаласының батыс жағында болған ұрыста жау әскері танкімен шабуылға шығып, Кеңес әскері қорғанысын бұза жарып, Шяуляй қаласына кіруге ұмтылды. Қайырбаев өзінің 15 жауынгерімен қоршауда қалып, шайқасып жатқан полк батареяларының біріне көмекке келді. Қайырбаевтың басшылығымен жауынгерлер жаудың шабуылына тойтарыс беріп, бір батальон әскерін жойды. Кескілескен осы шайқаста ержүрек Қайырбаев бастаған жауынгерлер Шяуляй қаласына өтер жолды жапты. Қайырбаевқа көрсеткен ерлігі мен тапқырлығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Соғыстан кейін ол Павлодар облысында партия қызметінде болды. Тың жерлерді игерудегі еңбегі үшін екі рет Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қалдыбай Қангелдіұлы''' (XVII ғ) батыр, қоғам қайраткері. Қазақ Ордасын жоңғар басқыншылығынан қорғауда көзге түскен. 1681- 84 жылы Сайрам маңындағы соғыстарда ерлік көрсеткен. Қазіргі Өзбекстан жерінде ел билеп, «қарадан шыққан хан» атанған. Пұсырманұлы Қарабас, Жарас батырлардың, Шекті Мөңке бидің ұстазы. Түркістан қаласында бір көше Қалдыбай Қангелдіұлы есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Қалибек Рақымбекұлы (1908, ҚХР, Жайыр тауы 16.11.1985, Салихлы, Түркия) Шыңжаң қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысы басшыларының бірі. Керей тайпасының Жәнтекей руынан 1933 жылы Қызыл өзен деген жерде қазақ ұлтшылдарының құпия ұйымын құрұға қатысқан. Осы саяси қызметі үшін млн. Қытай ақшасы көлемінде үкіметке айып төлеп, кейін 18 ай түрмеге жабылды. 1940-46 жылы Манас аймағына келіп, халықты көтеріліске шақырды, өз жасағымен Қытай әскерлеріне шабуыл жасап, Сауан ауданын азат етті де 1946 жылы сол ауданның әкімі болып тағайындалды. Сол жылы Шығыс Түркістан үкіметі «Халық қаһарманы» атағын берді. Шығыс Түркістан коммунистердің қуыршақ үкіметі екендігіне көзі жеткен Қалибек оған бағынудан бас тартып, 1947 жылы Сауан халқын бастап, Еренқабырға тауына көшті. Қазан айында үкімет әскерлерінен қорғану үшін 600 адамдық жасақ құрды. Үрімшідегі қаржы министрі Жанымхан арқылы Чан Кайчи үкіметімен тіл табысып, 8-қазақ атты әскер полкін ұйымдастырды. Бірақ Кеңес Одағының көмегіне сүйенген Шығыс Түркістан үкіметі әскерлеріне төтеп бере алмай, Наншан тауына шегінді. Осы жерде ұйғырлармен, дүнген генералымен, Үрімшідегі АҚШ консулы Пакстонмен және Алтайдағы Оспан батырмен байланыс орнатты. 1951 жылы ақпанда Қытай коммунистерінің тұтқиыл шабуылынан шегінген ол 200 отбасыны бастап Такламакан шөлін кесіп өтіп, Тибет пен Гималай арқылы 1952 жылдың аяғында Үндістанның Кашмир аймағына келді. Осындағы АҚШ елшілігі арқылы БҰҰ-мен байланыс орнатып, Түркияға баруға рұқсат алған соң, 200 түтіннен қалған 124 адамды 1954 жылы 29 шілдеде Стамбул қаласына бастап келді. == Дереккөздер == қозғалыстардың көсемдері Санат:Қытай қазақтары 
газет, Қазақстан Республикасының ішкі әскерлерініц әскери апталығы. 1961 жылы қыркүйектен шыға бастады. Бұрынғы атаулары «На боевом посту» және «Дзержинец». Ұзақ уақыт бойы жабық басылым болды, «Бөлімнен шығарылмасын» деген белгі қойылып отырды. Қазақ және орыс тілдерінде шығады. Газеттің құрылымында әскери қызмет және әзірлік, әлеуметтік тұрмыстық мәселелер, хат-хабар және бұқаралық жұмыс бөлімдері бар. ҚР ІІМ ІӘ жазады. Әуелі Алматы қаласында шыққан, қазір Астана қаласында шығуын жалғастырып жатқан ашық басылым. Апталық газет редакциясы қосалқы «Бүркіт» журналын шығарып тұрады. Газетке 1992 жылдардан полковник полковник С.Қ.Көшімбаев басшылық етті. Қазір редакторы подполковник С.Жұбатов. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан газеттері 
'''Қалмақ қырылған, Қалмаққырған''' Қазақстанның әр түкпірінде кездесетін жер атаулары. Жоңғар-қазақ соғыстарында қазақтардың ойрат тайпаларының әскерлеріне қарсы соққы беріп, жау қолы жеңілген жерлер осылай аталған Жоңғар шапқыншылығы ). 1727 жылы Әбілқайыр хан бастаған біріккен қазақ қолы Ұлытау өңірінде жоңғарларға тойтарыс беріп, ірі жеңіске жеткен майдан даласы Қалмаққырған деп аталса шайқасы), 1756 жылы Олжабай батыр бастаған Баянауыл мен Ертіс аралығындағы Серектас тауында өткен қазақ-жоңғар шайқасындағы жеңіс белгісі ретінде Серектас атауы Қалмаққырған деп өзгертілген. Қарағанды облысы Ұлытау ауданындағы Қалмаққырған өзені, Павлодар облысы Май ауданындағы, Ақтөбе облысы Темір ауданындағы Қалмаққырған аталатын ауылдар қазақ жерінің тәуелсіздігі үшін күрестің куәсі болған тарихи мекендер. 
'''Қалмақ-ноғай қатынастары''' 17 ғасырда Үлкен Ноғай ордасының күйреуіне алып келген соғыстар. Ноғайлар мен қалмақтар арасындағы алғашқы әскери қақтығыстар 1607 жылы көктемде Жем өзенінің бойында басталды.1610 жылдан бастап Арал теңізінің маңайы тұрақты қақтығыс орнына айналды. 1613-19 жылы рет ноғайларға күйрете соққы берген қалмақтар олардың әлсіз екеніне көздері жетті. Барлаушылар 1618 жылы Солтүстік Каспий жағалауларында ешкім мекендемейтін бос жер бар екендігін анықтады. Ноғайлар қарсылық көрсету үшін Ресеймен және Бұхар хандығымен одақтасуға тырысты. Бірақ бұл әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Ноғайлар арасында бірлік болмады. Шейх-Мамайдың ұрпақтары (алты ұлы) қалмақтардың одақтасы болып шықты. Ноғайлар Еділге қарай шегіне бастады. Босаған жерлерге (қазіргі Батыс Қазақстан аумағы) қалмақтар жаппай көшіп келе бастады. Жайық пен Жем аралығына толық орнығып алған олар 1628 жылы Үлкен Ноғай Ордасына күйрете соққы берді. Қанай бидің қалмақтармен келісімге келуге тырысуы еш нәтиже бермеді. 1632 жылы Еділ жағасына қалмақ билеушісінің ордасы тігілгеннен кейін, 1633-34 жылы ноғайлар Еділден Солтүстік Кавказ бен Қырымға жаппай көшті. Тек қалмақтарға бағынышты кейбір рулар ғана қалып қойды. Үлкен Ноғай Ордасы толық күйреп, халқы Қара таудың жағалауына қоныс аударды. Үлкен Ноғай Ордасының күйреуімен түркі халықтарының тұтастығы бұзылды. Қазақ хандығының батысында оның жаңа жауы ретінде Қалмақ хандығы пайда болды. Бұл кезең туралы қазақ халқында «Ел айрылған» деген күй сақталып қалған. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Қалмақтардың Еділге көшуі''' 17 ғасырдың бірінші жартысында болған тарихи оқиға. Бітпейтін соғыстар мен жайылым жерлер үшін өзара тартыс нәтижесінде ойраттар 16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың бас кезінде екі топқа бөлінді. Билік үшін тартыста жеңіліске ұшыраған Торғауыт тайпасының көсемі Хоө-Өрлөг өз қол астындағыларды ертіп, 1607 08 жылы Тарбағатайдағы қонысынан қарай Ертіс өзенінің бойымен Сібірге көшті. 17 ғасырдың 20-жылдарында олардың жағдайы нашарлап кетті. Қалмақтар тағы да әрі қарай Есіл және Тобыл өзендеріне, Ресей қол астындағы Тобыл, Түмен қалалары төңірегіне қоныс аударды. Бұл жерде олар жергілікті халықтармен және орыс әскерлерімен қарулы қақтығыстарға барды. Сөйтіп қалмақтар Сібірде орнығып қала алмай, жаңа қоныс іздеуге мәжбүр болды. Олар Башқұртстан шекарасынан өтіп Жайық, Сақмар, Елек, Ор, Қиыл, Тоғызақ, т.б. өзендердің бойына қарай ауды, бірақ ол жерлерде башқұрттардың табанды қарсылығына тап болды. Қол астындағы башқұрттарды қолдай отырып, орыс үкіметі қалмақ тайпаларынан кейін шегінуді талап етті. Сібірде орыс бекіністері, шығыста халха маңғолдары, оңтүстікте қазақтар қыспаққа алғаннан кейін, қалмақтар оңтүстік-батыс бағытта жылжиды. Олар Жем өзеніне жетіп, онан әрі Еділ Жайық арасына қоныс аударды. Бұл жерді мекендеген ноғайлар өзара тартыстардың салдарынан қалмақтарға төтеп бере алмады. Сөйтіп Хоө-Өрлөг бастаған топ қалған ойраттардан біржолата бөлініп, Еділ Жайық арасына көшіп барды. 1628 жылы ол Жайықтан өтіп, Үлкен Ноғай ордасына басып кірді. 40 мың ноғай оған бағынуға мәжбүр болды. 1632 жылы қалмақ ордасы Еділде тігілді де, 1633-34 жылы ноғайлар жаппай көше бастады Қалмақ ноғай қатынастары). 1630-40 жылы қалмақтар Еділ-Жайық, Жем, Елек, Ырғыз, Үлкен және Кіші өзен, Самар өзендерінің бойларында тұрақтап қалды. Осы жерде 17 ғасырдың 60-жылдары Ресей боданындағы қалмақ хандығы құрылды. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Қанай би''' (туған-өлген жылы белгісіз) би, Қоқан хандығына барған елші. Қанай бидің шыққан тегі, өскен ортасы туралы деректер сақталмаған. 1858 жылы Ордабасы тауында Мұсабек батыр Қоқанның құсбегі Мырза бидің басын алғаннан кейін, жаппай толқулар болып Қоқан билеушілерінің езгісіне қарсы шыққан қазақ, қырғыздар көтерілісі бүкіл Оңтүстік Қазақстанға тарап, көтерілісшілер Созақ, Мерке бекіністері мен Шолаққорғанды басып алды. Халық қозғалысының өршуі қантөгісті көбейтеді деп қауіптенген қазақ ақсүйектері 1858 жылы шілдеде Қоқан ханы Хұдиярға Сапақ датқа''' бастаған бір топ қазақ биін келіссөз жүргізуге елші етіп жіберген. Қазақ елшілері Қоқан ханымен келісімге келіп, бірқатар жеңілдіктер алды. Ташкент басқарушысы Мырзахметтің орнына ханның інісі Мұрат аталық тағайындалды. Қанай би-дің шыққан тегі Қоңырат тайпасы Байлар-жандар руынан. Қанай би Сыр өңірінде туып өсіп ел билеген. Кейін датқалық дәрежеге жетіп, Көктіңұлы Сапақ датқамен бірге Қоңырат тайпасының алты ата Көктіңұлына билік айтады. Қанай биге арнап замандастары атақты ақындар Майлықожа мен Мәделіқожалар жыр-дастандар жазған. Қанай бидің ұлы Тұрлыбек болыс болған. Мұсабек батыр, Сапақ датқаның ұлы Иманберділер мен бірге Қоқан хандығына қарсы күрес жүргізді. == Дереккөздер == Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Елшілер 
'''Төлеген Тілекұлы Жүкеев''' (19 сәуір 1949 жыл, Доссор ауылы, Мақат ауданы, Атырау облысы) мемлекет және қоғам қайраткері. ==Өмірбаяны== Төлеген Жүкеев 19 сәуір күні 1949 жылы Доссор ауылында дүниеге келген. 1972 Әзірбайжан астанасы Бакудегі М.Әзізбеков атындағы мұнай және химия институтын тәмамдаған. *1972-1975 жылдары Атырау облысындағы бірқатар мұнай кәсіпорындарын жұмыс істеген. *1975 жылдан бастап Маңғыстау облысындағы түрлі партиялық қызметтерде болған. *1988-1990 Коммунисттік партияның ОК-ның экономикалық бөлімінде жұмыс істеген. *1991 жылдан бастап Жаңа экономикалық құрылымдарды қолдау және монополияларға шектеу қою комитетітің төрағасының бірінші орынбасары. *1992-1993 жылдары ҚР-дың мемлекеттік кеңесшісі, Қауіпсіздік кеңесінің төрағасының орынбасары. *1994 ҚР орынбасары, Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы. *1995-2000 жылдары Оңтүстік Кореядағы ҚР-дың Төтенше және Өкілетті Елшісі. *2000-2005 жылдары Иран ислам ҚР-дың Төтенше және Өкілетті Елшісі. == Дереккөздер == Оңтүстік Кореядағы елшілері Санат:Қазақстан дипломаттары 
'''Жалтыркөл қорықшасы''' Жайық алабындағы сирек кездесетін әрі жойылып бара жатқан жануарларды қорғау мақсатында құрылған мемлекеттік зоологиялық қорықша. Жалтыркөл қорықшасы Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданында 1967 ж. уақытша 10 жылға ұйымдастырылып, 1977 ж. таратылып жіберілген. 1986 ж. Қазақстан Министірлігі Кеңесінің қаулысы бойынша республикалық мәні бар зоологиялық қорықша болып қайта құрылды. Қорықша Көпжасар елді мекенінің солтүстігінде Жайық өзеніне жақын жатқан тұйық көл Жалтыркөлдің атымен аталды. Аумағы 19 мың га. Қорықша жеріне Көшім өзенінің жоғарғы ағысы, Итбалық және Жалтыркөл жағалаулары кіреді. Көл жағалауында қоға, қамыс өседі. Бұл жабайы жануарлардың тіршілігі үшін өте қолайлы. Су айдындарында балықтардан сазан, табан, тыран, шортан, т.б. бар. Құстардан аққу, бірқазан, қалбағай, қасқалдақ, қоңыр үйрек, ал далалы өңірінде үкі, дала қыраны, саз құладыны, т.б. жыртқыш құстар кездеседі. түлкі, қабан, қарсақ, ор қоян, құндыз, сусар, т.б. мекендейді. Қорықшада сирек кездесетін жануарларды қорғау мақсатында биотех. шаралар (мысалы, жануарлардың санын есепке алу, қолдан ұя жасау, жабайы өсімдіктердің тұқымын себу, құстардың қонып отыруына қолайлы қондырғылар жасау, т.б.) жүргізіледі. Көлдің біркелкі терең иірімдері қамысты қопамен көмкерілген, кей жерлері қоғалы. Жағадан қашықтаған сайын тұзды, сортаңды белдеулер, қара жусан, ақ жусан, бетегелі, селеулі далаға ұласады. Қорықшаның географиялық жағынан орналасуы және оның табиғи жағдайы сан түрлі құстардың таралуына қолайлы жағдай туғызады. Ең көп сұқсыр үйректер, сұр үйректер мен қызылбасты және қызылтұмсықты қызғыштар, шүрегей үйректер, сиректеу болса да ұзынтұмсықтар, сұр қаздар, барылдауықтар. Мұнда облысымыздағы бірден-бір аққу ордасы орналасқан. Қамыс өскіндердің арасынан аққұтан, ителгілер, қамыс торғайлары көптеп паналайды. қабан, киік, қоян, кәдуілгі түлкі, қарсақ, дала киігі, кеміргіштердің өкілдері мекендейді. Су қойнауы сазан, тұңыш, аққайраң, көксерке, шортан тәріздес балықтарға бай. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы 
'''Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин''' (27 наурыз 1952 жыл, Георгиевка (қазіргі Қалбатау) ауылы, Жарма ауданы, ШҚО) Қазақстанның 2-ші оппозиционер, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің 12 шақырылымының депутаты. 1997 жылы денсаулығымен байланысты отставкаға кетті. Көпшілік оның осы шешімін Қазақстандағы авторитаризмге қарсылық әрекеті ретінде қабылдады. Ол президент Назарбаевты авторитаризм, непотизм және адам құқықтарының бұзылуына немқұрайлылық танытты деп айыптады. ==Өмірбаяны== 27 наурыз 1952 жылы ШҚО-ның Жарма ауданының Георгиевка ауылында, білім беру саласының отбасында өмірге келді. Уақ тайпасынан шыққан. Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтын бітірген. Екі жыл Кеңес Армиясында, Семей облысы бойынша МҚК басқармасында қызмет етті (1974-1978). 1989 жылы Алматы халық шаруашылығы институтын «экономист» мамандығы бойынша бітірген. 1987-1989 жылдары КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті Ф. Е. Дзержинский атындағы Жоғары мектебінің басшылық құрамын дайындау курстарының тыңдаушысы болды. Еңбек жолын бетоншы қызметінен бастаған. Орта мектептің мұғалімі және меңгерушісі болды. 1979-1984 Семей қаласының Калинин аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, меңгерушісінің орынбасары, бөлім меңгерушісі; 1985-1987 Семей қаласының Киров аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1987-1989 Мәскеу қаласындағы «Созидатель» кооперативінің өкілі. 1989-1992 қаптау тасын өнеркәсіптік өңдеу жөніндегі Семей комбинатының директоры. 1990 «Томан» АҚ Бас директоры. 1990-1992 «Семей» ҚӨТ бас директоры. 1991-1993 Семей облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары, облыстық әкімшілік басшысы. 1993 желтоқсаннан 1994 қазанға дейін ҚР бірінші орынбасары. 1994 қазанынан 1997 қазанына дейін ҚР 1998 наурыз-қазан аралығында ҚР президентінің штаттан тыс кеңесшісі. Сондай-ақ, ҚР президенті жанындағы Кәсіпкерлер кеңесінің төрағасы және Қазақстанның өнеркәсіпшілері мен кәсіпкерлері одағының президенті лауазымдарын атқарған. 1998 жылы ҚР президенттігіне кандидат болды. Қазақстанның Республикалық Халық партиясының төрағасы, кейін Біріккен демократиялық партияның саяси кеңесінің мүшесі болды. 1999 жылы Қазақстаннан көшіп кетті. == Отбасы == Жұбайы Қажыгелдина (Быкова) Наталья Николаевна. Балалары: қызы Диана, ұлы Мағжан. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақстан саясаткерлері 
'''«Хабар 24»''' 2012 жылдың қыркүйектен бастап Қазақстанда, 600 шалғай ауылын қоса алғанда, тәулік бойы көрсетілетін телеарна. «24.kz» жаңа телеарнасы әлемдік «BBC», «CNN», «Euronews» және «Россия 24» сынды телеарналарымен терезе теңестіреді. «24.kz» тек отандық өндірістің телеөнімдерін көрсететін республикадағы алғашқы телеарна болып табылады. Телеарна өз хабарларын ұлттық «Отау ТВ» спутниктік жүйесі арқылы таратады. Телеарна ұжымы әлемнің жетекші пайдаланатын озық телевизиялық жүйе бойынша арнайы дайындықтан өткен. Ашылғалы отырған Күн сайын телеарнадан 48 ақпараттық хабарлар шығарылып, 40 ақпараттық бағдарламалар көрсетілмек. «24.kz»-тің шетелдік негізгі әріптесі «Reuters» агенттігі болады. Телеарнада 350-ге тарта қызметкер жұмыс жасайды. Негізгі хабар тарату орталығы мен басшылығы Астанада, ал басқа қалаларда телеарнаның өкілдіктері ашылады. Арна ақпаратты кедергісіз таратуға мүмкіндік беретін заманауи құрылғылармен жабдықталған. Телеарна директоры Александр Аксютиц == Сыртқы сілтемелер == www.24.kz == Дереккөздер == Санат:Қазақстан телеарналары 
'''Көкшетау облысы''' Қазақ КСР-нің (1944-1991) және Қазақстан Республикасының (1991—1997) әкімшілік бірлігі. Әкімшілік орталығы Көкшетау қаласы. == Географиясы == '''Көкшетау облысы''' Қазақстанның солтүстігіндегі Батыс Сібір жазығы мен Солтүстік Қазақ жазығының шекарасында орналасқан еді. Аумағы 78,1 мың км². РКФСР-дің Омбы облысымен шектескен. == Тарихы == Қазақ КСР-нің әкімшілік бөлінуі. 1959 жыл Қазақ КСР-нің құрамындағы Қарағанды облысының бөлігінен 1944 жылдың 16 наурызында құрылған. 1991 жылдың 16 желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасының құрамында. 1997 жылы облыс таратылып, Солтүстік Қазақстан облысының құрамына, ал 1999 жылы аумақтардың бөлігі (сонымен қатар Көкшетау) Ақмола облысының құрамына кірді. == Әкімшілік бөлінуі == 1989 жылы '''Көкшетау облысы''' 15 әкімлішік ауданға және облыстық бағыныстағы қалаға бөлінген: Аудан Орталық Тұрғыны (1989), адам Көкшетау қалалық кеңісі Көкшетау 138 814 Щучинск қалалық кеңісі Щучинск 62 824 Арықбалық Арықбалық 26 761 Уәлиханов Уәлиханов 19 392 Айыртау Володарское 48 988 Зеренді Зеренді 30 519 Келлер Келлеровка 23 817 Қызылту Қызылту 29 791 Көкшетау Көкшетау 43 797 10 Красноармейский Красноармейск 33 564 11 Куйбышев Куйбышевский 25 952 12 Ленинград Ленинградское 37 706 13 Рузаев Рузаевка 22 827 14 Чистопол Чистополье 21 481 15 Чкалов Чкалово 31 585 16 Щучинск Щучинск 37 170 17 Еңбекшілдер Степняк 29 294 == Халқы == 1989 жылғы Бүкілодақтық халық санағынының нәтижесі бойынша '''Көкшетау облысы''' тұрғындарының саны 664 282 адамды құрады. Халықтың орташа тығыздығы км²-ге 8,5 адамнан. === Тұру орындары бойынша === қалалық 259 788 адам (39,1%) ауылдық 404 494 адам (60,9%) === Жынысы бойынша === ерлер 324 048 адам (48,8%) әйелдер 340 234 адам (51,2%) === Ұлт бойынша === 1970 жылдың халық санағы бойынша: орыстар (40%), қазақтар (23%), украиндар, немістер, белорустар, татарлар, мордвалар және т.б. == Дереккөздер == Санат:Қазақ КСР тарихи облыстары Санат:Көкшетау облысы 
Моңғолияның Ұлттық статистикалық басқармасының мәліметтері бойынша этникалық қазақтардың жалпы саны 102 983 адам, яғни моңғолдардан кейінгі екінші орынды иеленеді. Олардың ішінде Баян-Өлгей аймағында 83 776 адам, Хобда аймағында 12 215, Ұланбатыр мен оның төңірегінде 504, ал Эрдэнэт, Дархан, Бэрх және Шарыгол өнеркәсіптік аудандарында 245 адам тұрады. Қазақстан Республикасы Елшілігінің нақтыланған мәліметтері бойынша Моңғолияда 126 000-нан астам қазақтар тұрады. М.Тәтімовтың мәліметі бойынша Моңғолияда 157 000 қазақ тұрады, Қазақстардың Дүниежүзілік қауымдастығының көрсеткіші едәуір төмен 90 000 адам. Мәліметтердің алшақтығы бұл мәселені арнайы зерделеуді талап етеді. Қазақтардың 90%-нан астамы Моңғолияның батыс бөлігінде, Баян-Өлгей аймағында тұрады, ол астанадан 1600 км қашықтықта орналасқан. Баян-Өлгейдегі мал шаруашылығының салыстырмалы қарқынды дамуы мен шекара маңындағы қарқынды сауда (РФ Алтай республикасы мен ҚХР ШҰАА) жағдайының Моңғолияның басқа аудандарымен салыстырғандағы жақсы болуына жағдай туғызды. Республикаға қазақтардың қоныс аударуы Қазақстан мен Моңғолия арасындағы еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамту саласындағы өзара ынтымақтастық туралы Селісімге сәйкес 1991 жылдың қыркүйегінен басталды. Барлығы 83 000 адам көшіп келді. Кейіннен 12 000-нан астам қазақ Моңғолияға кері оралды. 70 278 адам Қазақстанда өзінің жаңа отанын тапты. == Ақпараттық құралы == Моңғол мемлекеті осы елдегі қазақ халқының ақпаратық қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында Орталық комитеттің хатшылар кеңесінің 1931 жылғы 28- қарашадағы №59 қаулысымен қазақ тілінде басылым шығаруды Оқу ағарту министрлігіне міндеттеген. Осыдан бастап мерекелік ұрандар әредік «Үнэн» газетінде қазақша басыла бастады. Ал, 10 жылдан кейін 1941 жылғы шілдеде орталық баспаның инженері Г.Насанбуян (1916-1998) шағын «Тигель» баспа станогын орнатты. Сол жылдың 13-қарашасында аймақ әкімшілігі мен айпарткомның біріккен мәжілісінен баспа бөлімшесін құрып, «Өркендеу» газетін шығаруға шешім қабылданды. Редакторына үгіт бөлімінің меңгерушісі М.Қабасты, Бас редакторына Әжікен Сәдуұлын тағайындаған. Латын әліпбиімен «Өркендеу» газеті алғаш 200 данамен басылып шығып, келер жылы крилицаға көшті. Алғашқы тілшісі Моңғолия мемлекетіне еңбек сіңірген қайраткер, ақын Ақтан Бабиұлы. Газет 1957 жылы «Жаңа өмір» болып атын өзгертті. 1980 жылдардың аяғында аптасына рет моңғолша қосымшасымен басылып, газетке жазылушылар саны 10 000-ға жеткен. 2002 жылдан «Жаңа дәуір» атанып, қазірге дейін аймақтық жетекші баспасөз құралы болып келеді. Газеттің 5400-ден астам саны жарық көріп, бет саны 30-ға дейін ұлғайған кездері болды. «Жаңа өмір» газетінің баспаханасында көп басылымды осы газетпен бірге «Шұғыла», «Үгітші» журналдары, көптеген кітаптар басылып тұрған. Моңғолияда қазақ тілінде тұрақты шығып тұратын журналдар қатарына Қазақ әйелдерінің «Арулар» журналын айта кеткен жөн болар. Қазақ тілінде хабар тарататын телеарналар жоқтың қасы. Өлгий телевизиясы жұмасында бір рет эфирде бой көрсетсе, ТВ Толхын бағдарламасын сағаттан аптасында бір рет көре аламыз. ТВ Толхын бағдарламасының Моңғолия Қазақтарына сіңірген рухани байлығы мол. МН2 телеарнасынан жарты сағат Қазақ тілінде хабар көре алуға болады болады. Барлығымыздың сүйіп тыңдайтын Баян-Өлгий Қазақ радиосы күнінде сағаттан таратылады. 2013 жылдан бастап ұстаздар мен оқушыларға, ата-аналарға арналған танымдық еркін басылым "Білім" газеті жарық көре бастады. Басылым 000 данамен айына рет Баян-Өлгий аймағының барлық мектептері мен балабақшаларына таралады. Аймақ орталығында FM радио станциясы жұмыстайды. ==Тұлғалар == Сұлтан Тәукейұлы Санат:Қазақтар 
'''Гавриил Дмитриевич Будник''' (16.12.1924, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы, Георгиевка (Қалбатау) ауылы 15.08.2001, Ресей, Мәскеу облысы Лобня қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы, қатардағы жауынгер. Соғысқа дейін Алматы облысы Ақсу ауданындағы ұжымшардың трактор бригадасында жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың қыркүйегінде шақырылып, 1943 жылдың наурызынан Орталық майдан 13-армия 8-атқыштар дивизиясы 151-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Барлаушы Будник 1943 жылы 22 қыркүйекте Днепр өзенінен тез және кенеттен өтуді қамтамасыз етуге іріктеліп алынған жауынгерлердің бірі болды. Ол нөсер жаңбырдың астында бөренеге отырып, оң жағаға өтті. Өзеннен тез өтуге ыңғайлы орын белгілеп, жаудың орналасқан жерін анықтады. Сөйтіп ол бүкіл полктің өзеннен отуіне үлкен жәрдемін тигізді. Осы тапсырманы орындауда көрсеткен ерлігі үшін Будникке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (16. 10.1943). Соғыстан кейін Қазақ КСР-інің ІІМ жұмыс істеді (Ақтөбе қаласы). 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:16 желтоқсанда туғандар Санат:1924 жылы туғандар туғандар Санат:15 тамызда қайтыс болғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеу облысында қайтыс болғандар Санат:КСРО старшиналары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Днепр үшін шайқасқа қатысушылар Санат:Мәскеу облысында жерленгендер 
'''Василий Васильевич Бунтовских''' (1921, Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Дарственное селосы 12.2.1945, Венгрия, Будапешт қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, взвод командирі. 1940 жылы Бунтовских Семей педагогикалық училищесін бітіріп, Шығыс Қазақстан облысы Қызыл Партизан ауылында мектеп директоры болды. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына алынды. 1941 жылдың тамызында майданға жіберілді. Ол 33-жеке саперлер батальонында (Воронеж майданы, 38-армия, 180-атқыштар дивизиясы) взвод командирі болды. 1943 жылы 28 қыркүйекте Бунтовскихтың саперлер взводы үздіксіз атқылаған оқтың астында Свалирье деревнясы маңында (Киев облысы Вышгород ауданы) қолда бар заттармен Днепр өзенінен өтетін өткел жасап, атқыштар батальоны және артиллериялық дивизионды өзеннен өткізді. Осындай ерліктері үшін Бунтолвскихқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1944). Будапешт қаласын азат ету барысында болған шайқаста Бунтовских қаза тапты. Будапешт қаласындағы Орталық офицерлер зиратына жерленген. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталды. Дарственное және Күршім аудандарындағы көшеге, мектепке Бунтовских есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:1921 жылы туғандар Санат:Күршім ауданында туғандар Санат:12 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысының саперлері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар жерленгендер 
'''Степан Филиппович Бурлаченко''' (16.4.1914, Шығыс Қазақстан облысы Семей қалалық әкімдігі, Алексеевка селосы 1988, Семей қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, танкінің гвардия кіші сержанты. Мектеп бітірген соң слесарь болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, Батыс, Сталинград, 1-Беларусь майдандарындағы ұрыстарға қатысты. 47-гвардиялық танк бригадасының (1-Беларусь майданы, 2-гвардиялық танк армиясы, 9-танк корпусы) Бурлаченко 1945 жылы 16 қаңтарда алдыңғы шепте жүріп, шайқас кезінде қатардан шыққан командирдің орнын басты. Жирардув қаласы (Польша) маңында шабуылдаушы Кеңес әскеріне қарсы жақ артиллериядан ауыр соққы берген кезде, танкінің шынжыр табанымен және оқ атып, оның зеңбірегі мен минометін және бірнеше әскерлерін жойды. Осы ерлігі үшін Бурлаченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыс аяқталған соң Бурлаченко Семей қаласындағы автобазада жүмыс істеді. Ленин, рет 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Анфиногенович Бурнашев''' (17.12.1914, Шығыс Қазақстан облысы, Алтай қаласы 18.12.1974, Украина, Қырым ауданы,Угловое селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, зеңбірек командирі. Мектеп бітіргеннен кейін ұжымшарда, Зырянов кеніш басқармасында жұмыс істеді. 1936 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Қиыр Шығыста (Хасан көлі маңында) жапондармен шайқасқа қатысқан. Ұлы Отан соғысына 1941 жылы шақырылып, кіші командирлер курсында оқыды. 1942 жылы майданға жіберілді. 457-атқыштар полкінде зеңбірек командирі болған Бурнашев Брянск және 2-Беларусь майдандарындағы ұрыстарға қатысты. 1944 жылдың 29 маусымында Шатково деревнясы (Могилев облысы) маңында Березина өзенінен өтіп, батареяда бірінші болып жаудың қарсы шабуылын тойтарып, зеңбірегін, автокөлігін және көптеген әскері мен офицерлерін жойды. Осы шайқаста Бурнашев ауыр жараланды. Ерлігі үшін Бурнашевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (25.9.1944). Соғыстан кейін Бурнашев туған жеріне оралып, кен байыту фабрикасында жұмыс істеді. Өмірінің соңғы жылдары ол Қырым Республикасы Бақшасарай ауданы Угловое селосында тұрды. Алтай қаласындағы бульварға Бурнашев есімі беріліп, сол көшенің бойындағы бір үйге мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Виктор Васильевич Буторин''' (26.9.1898, Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласы 7.3.1974, Украина, Киев қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия аға сержанты. Орыстың Қызыл армия қатарында 1918-24 жылдары болды. Әскер қатарынан босаған соң тұтынушылар кооперативінде жұмыс істеді. 1941 жылдың қазан айында Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1943 жылы майданға жіберіліп, Днепр өзені бойындағы ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың 21 қыркүйегінде Украинаның Чернигов облысы Городнянск ауданы Перше Травня селосы маңында болган ұрыста ерекше көзге түсті. Екі рет жараланғанына қарамастан, Перше Травня селосын жаудан толық азат етуге қатысты. Осындай ерлігі үшін Буторинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (15.1.1944). Соғыстан кейін лейтенант Буторин запасқа шықты. Киев қаласында тұрып, жұмыс істеді. Қызыл Ту орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:26 қыркүйекте туғандар Санат:1898 жылы туғандар Санат:Семейде туғандар Санат:7 наурызда қайтыс болғандар Санат:1974 жылы қайтыс болғандар Санат:Киевте қайтыс болғандар Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Днепр үшін шайқастың қатысушылары әскери зиратында жерленгендер 
'''Бүркітбай Тұяқбайұлы''' (1906, Қытай, Алтай аймағы 1944, Алтай, Сарсүмбе) Шыңжаңдағы Алтай қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысына (1940-44) қатысқан халық батыры. Абақ Керей тайпасының Қарақас руынан шыққан. Бүркітбай өлкедегі Қытай үстемдігіне қарсы алғаш бас көтерген 40 жігіттің қатарында болды (1940, ақпан). 1943 жылы қыркүйекте көтеріліс басшыларының құпия хатын Төменгі Алтайдағы беделді азаматтарға алып бара жатқан жолда қолына түсіп, кейін ату жазасына кесілді. Бүркітбайдың туған жерге, еркіндік пен теңдікке арналған «Ой, Fайша» әні Алтай қазақтарының арасында кең таралған. == Дереккөздер == Санат:1906 жылы туғандар Санат:Алтай аймағында туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Алтай аймағында қайтыс болғандар қозғалыстар қатысушылары Санат:Қазақ батырлары Санат:Қытайда атылғандар 
'''Жалтыр Қарабас''' Тоғызақ өзенінің оң аңғарында орналасқан тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қарабалық ауданы жерінде, Орал алды үстіртінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 205,5 биіктікте. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 4,6 км2, ұзындығы 2,6 км, енді жері 2,2 км. Жағалауының ұзындығы 8,6 км. Негізінен жауын-шашын суымен толысады. Кей жылдары құрғап қалады. Суы кермек. Көл бетін қамыс, қоға өсінділері жапқан. Суында балықтардан сазан, табан балық; құстардан үйрек, қасқалдақ, қаз, т.б. мекендейді. Мал шаруашылығына пайдаланылады. Санат:Қарабалық ауданы көлдері 
'''Виктор Иванович Быковский''' (15.05.1919, Ресей, Саратов облысы, Балашов ауданы, Терновка ауылы 31.7.1973, Молдова, Кишинев қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, әскери фельдшер, взвод командирі. Петропавлға 1935 жылы келіп, медициналық училищені бітірген. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына алынды. 1941 жылы Катта-Курган қаласында орналасқан 213-атқыштар дивизиясының пулеметшілер батальоны 201-бөлімше құрамында болды. 1942 жылдан майдандағы армияда, 224-гвардиялық атқыштар полкі санитарлар взводының (Дала майданының 72-гвардиялық армиясы) командирі болды. Быковский 1943 жылы Днепропетровск облысы Верхнеднепровск ауданы Бородаевка ауылы үшін болған ұрыста ерекше көзге түсті. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Быковскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10.1943). Соғыстан кейін Быковский Ангарск, Иркутск және Кишинев қалаларында қызмет етті. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:15 мамырда туғандар Санат:1919 жылы туғандар Санат:Балашов ауданында туғандар Санат:31 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1973 жылы қайтыс болғандар Санат:Кишиневте қайтыс болғандар Санат:КСРО лейтенанттары 
'''Сергей Васильевич Вавилов''' (1908, Орынбор облысы,Бузулук ауданы Боровской кенті 10.1941, Ресей, Дондағы Ростов қ.) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, дивизияның саяси жетекшісі, артиллерист. 1920 ж. Қазакстанға коныс аударды. 1926 ж. Вавилов Ақтөбе облысы Степной ауданының Алтай атындағы мектепте мүғалім болды. 1932 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Әскерден босағаннан кейін Ақтөбе комсомол комитетінде, облыстық партия комитетінде қызмет етті. Мектептерде дәріс берді. Вавилов Ұлы Отан соғысы басталысымен майданға аттанды. Ол 56-армия 314-атқыштар дивизиясының саяси жетекшісі болды. Дондағы Ростов қаласы түбінде болған шайқаста ерекше көзге түсті. Осы ұрыста Вавиловтың зеңбірегі батареяның бірге оқ боратты. Жау танкілеріне зеңбірекпен оқ атып бірнеше танкіні жойып, ерлікпен қаза тапты. Бірақ олар бекінген төбе жау қолына өтпеді. Осы ерлігі үшін Вавиловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен 1943 жылдың 22 ақпанында Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1908 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Леонид Иванович Вагин''' (18. 2.1905, Грузия, Тбилиси қаласы 4.4.1976, Ресей, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майор, шекарашы (кейіннен дивизия 1926 жылы Тбилиси (Тбилиси) жаяу әскер мектебін бітіріп, ОГПУ әскери бөліміне жіберілді. 1934 жылы Жоғары шекара мектебін, 1940 жылы Нариманов атындағы Шығыс тілдері институтын бітірді. 1941 жылы майданға жіберіліп, дивизияның штаб бастығы болды. Гвардия генерал-майоры Вагин басқарған 79-гвардиялық атқыштар дивизиясы (1-Беларусь майданы, 8-гвардиялык армия) 1943 жылы шілде айында Батыс Буг өзенінен өтіп, Люблин қаласын басып алды. Осы жылдың тамызында Висла өзенінен өтіп, дивизия аздаған шығынмен Магнушев қаласы (Польша) маңындағы плацдармды өз қолдарына алды. Жаудың танкісі мен жаяу әскерінің бірнеше шабуылына тойтарыс берді. Осы шайқаста қарсыластар 65 танкі мен бронды техникасынан, көптеген әскерінен айырылды. Осындай ерліктері үшін Вагинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (6.4.1945). рет Ленин, рет Қызыл Ту, 2-дәрежелі Суворов ордендерімен, медальдармен марапатталған. 1955 жылы Вагин Бас штабтың әскери академиясы жанындағы жоғары академиялық курсты бітірді. Механикалық дивизияны, Мәскеудегі Суворов әскери училищесін басқарды. 1961 жылы запасқа шықты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Иосифович Варепа''' (1.5. 1910, Шығыс Қазақстан облысы, Шар ауданы Үкілі ауылы 15.3.1981, Әуезов кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия кіші сержанты, пулемет расчетінің командирі. Орыста Соғысқа дейін ауылда трактор жүргізушісі болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың шілде айында шақырылды. 1943 жылдың тамыз айында майданға жіберілді. Пулемет расчетінің командирі Вагин 1943 жылдың 27 қыркүйегінде (Орталық майдан, 61-армия, 218-гвардиялық атқыштар полкі) борап тұрған оқтың астында Украинадағы Чернигов облысы Репкин ауданы Неданничи селосы маңында Днепр өзенінен бірінші болып өтіп, жағалауға бекінді. Жаудың төрт шабуылына тойтарыс беріп, 218- нардиялық атқыштар полкінің қалған бөлімдері өзеннен өткенше бекіністі қорғады. Осы ерлігі үшін Вагинға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Ленин, Александр Невский ордендерімен және «Алтын Жұлдыз», т.б. медальдармен марапатталды. Соғыс аяқталған соң Вагин запасқа шықты. Туған жеріме келіп, ұжымшарда жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Андрей Александрович Васильев''' (1898, Ресей, Орынбор облысы,Саракташ ауданы Кандауровка ауылы 17.01.1945, Варшава, Сероцк ауданы,Зегже қаласы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, көлік взводының командирі. Орыстың Көлік жүргізуші курсын бітіргеннен кейін шофер, Азамат соғысында Саракташ кірпіш зауытында жүргізуші болды. Түркістан Сібір темір жолын салуға қатысты. Кейін Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы Белоусовка кентінде түрды. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, Оңтүстік-Батыс майданда жүргізуші, кейіннен көлік взводының командирі болды. Ол Воронеж, 1- Украина және 2-Беларусь майдандарында (Курск облысы) және Белград-Харьков операцияларына, сонымен қатар Курск доғасында қорганыс шайқастарына, Днепр өзенінің сол жағалауындағы Украина, оң жағалаудағы Лютег плацдармын азат ету және кеңейту, Киев қаласын азат ету шайқастарына (1943), Львов- Сандомир шабуылдық операциясына (1944), Висла-Одер аралығында Варшава қаласынан солтүстікке қарай орналасқан жау бекінісін бұза-жарып өту операцияларына атысты. 269-атқыштар взводы командирінің орнында уақытша командир болды. 1943 жылдың 16 қазанында Новые Петровцы ауылы маңында (Киев облысы Вышгород ауданы) болған шайқаста Васильев взводы жаудьң бір топ әскерлері мен офицерлерін жойды, штабтың маңызды құжаттарымен бірге пулеметті қолға түсір ді. Неміс-фашист басқыншыларымен аянбай күрескені үшін Васильевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төрақасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин орденімен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (10.1.1944). Васильев Польшаның Сероцк қаласының маңында болған шайқаста қаза тапты. Сероцк ауданы Зепке қаласының бауырластар зиратында жерленді. Шығыс Қазақстан облысы Глубоков ауданы Белоусовка кентінде Васильевке мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1898 жылы туғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар 
'''Илларион Романович Васильев''' (5 қараша 1910, Ресей, Кемерово облысы Крапивин ауданы Мунгат селосы қазан 1969, Ресей, Кемерово қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, атқыш, аға сержант. == Өмірбаяны == 1943 жылы денсаулығына байланысты әскерден босады. 1963 жылы Алматы облысы Көксу ауданы Көксу кенішінен Кемерово қаласына қоныс аударды. == Естелік пен марапаттары == Кемерово қаласындағы бір көше, Кемерово облысы Промышленный ауданы Плотниково селосындағы мектепке Васильев есімі берілген. КСРО Жоғарғы Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == 
'''Тимофей Петрович Васильев''' (20.3.1918, Шығыс Қазақстан облысы Глубоков ауданы Белокаменка селосы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, бөлімше командирі, кіші сержант. Орыстарда Соғысқа дейін ұжымшарда жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1938 жылы шақырылып, Кеңес-фин (1939-40) соғысына қатысты. Ұлы Отан соғысы орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Валерий Федорович Величко''' (2.8.1925, Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Катонқарағай ауылы 1944, Латвия, Добеле қаласы) Екінші дүниежүзілік соғысқа катысушы. Зеңбірек командирі, аға сержант. Орыста 1942 жылдың басында отбасымен Ақтөбе облысына коныс аударған. Соғысқа дейін кеңшарда слесарь болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1943 жылдың ақпанында Новороссийск ауданы әскери комиссариатынан шақырылып, Рига жаяу әскер училищесіне окуға жіберілді. Ұлы Отан соғысына 1944 жылдың тамызынан 117-танк бригадасы 326-танк батальоны құрамында қатысты. 1944 жылы 18 қыркүйекте Лиепая (Лиелсвилпын) аумағында (Латвия) Величко қызмет етеді. 1945 жылғы 24 наурызда В.Ф.Величкоға Кеңес Одағының Батыры деген атағы берілді. == Дереккөздер == Санат:2 тамызда туғандар Санат:1925 жылы туғандар ауданында туғандар Санат:18 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО аға сержанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы танкистері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Добелде қайтыс болғандар Санат:Ульянов гвардиялық жоғарғы әскери танк командалық училищесі түлектері 
'''Тимофей Сергеевич Вербицкий''' (1909, Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха қаласы 1944, Киев облысы Вышгород ауданы ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, бөлімше командирі. 1932-35 жылдары Кеңес әскері қатарында болды. Ұлы Отан соғысына 1943 жылы шақырылған. 759-атқыштар полкінің (1-Украина майданы, 38- армия, 163-атқыштар дивизиясы) бөлімше командирі Вербицкий 1943 жылдың қазан айында Киевтің солтүстік жағында Днепр өзенінен өтiп, плацдармды кеңейту үшін болған ұрыста қатардан шығып қалған взвод командирін алмастырды. Батыл әрі тапқырлықпен қимылдап, тапсырманы орындады. ауылы маңындағы шайқаста (Киев облысы Вышгород ауданы) Вербицкий бастаған взвод Днепр өзенінің оң жағалауына өтіп, плацдармды қоргап калды. Осы ұрыстарда неміс фашистерінің 25 әскері мен офицерлерін жойды. 1944 жылдың қаңтар айында ұрыста қаза тапты. Вербицкийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1944). (Сондай-ақ ол Ленин орденімен марапатталды. Шемонаиха қаласында Вербицкий есімімен көше беріліп, мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1909 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар 
'''Версаль бейбіт келісімі''' (фр. ''Traité de Versailles''; ағылш. ''Treaty of Versailles''; нем. ''Versailler Vertrag'') 1919 жылы 28 маусымда болған Антанта (Ұлыбритания, Франция, Италия, Бельгия, АҚШ, Румыния, т.б.) елдері мен Германия арасындағы бітім шарт. Версаль бейбіт келісімі 1920 жылы 10 қаңтар күні Германия және Ұлыбритания, Франция, Италия, Жапония мемлекеттері кейін күшіне енді. АҚШ сенаты келісімді бас тартып (Ұлыбритания мен Франция үкіметі бас- қаратын Ұлттар лигасына кіргісі 1921 жылы тамыз айында Германиямен жеке келісімге келді. Версаль бейбіт келісімінде Ұлттар лигасының статусы қаралды, Германия, Бельгия, Люксембург, Франция, Швейцария, Аустрия, Чехословакия, Польша және Данияның шекаралары белгіленді. Эльзас пен Лотарингия облыстары Францияға қайтарылды, Саар облысы Ұлттар лигасының басқаруына 15 жылға берілді (кейінгі тағды- рын плебисцит шешетін болды), Клайпеда қаласы жецімпаз державалардың баскаруына берілді, Гданьск «ерікті қала» деп танылды. Бельгияның, Польша мен Чехословакияның шекаралары кеңейтілді. Германия Кеңес үкіметімен арадағы --Брест-Литовск бітімінен және өзінің барлық отарларынан бас тартуға міндеттенді. солға Германияның соғыс кезінде одақтастарға келтірген шығынын есептейтін арнаулы комиссия кұрылды. Бұған қоса Германияның соғыс кезінде Түркия, Ресей мен Румыниядан алған алтын және басқа да кұнды заттарды қайтаруы көзделінді. мәселелер бойынша Германия 100 мың жауынгер, мың офицер ғана ұстауға міндеттенді, Бас штаб институты қысқартылды. Рейннің сол жағы мен оң жағынан 50 км территория қару- сыздандырылған аймаққа жатқызылды. Германияның толық қарусыздануы барлық елдердің қаруларын шектеудің алғы шарттары болу керектігі атап көрсетілді. Версаль бейбіт келісімі шешімімен Ұлттар лигасы құрылды. Оның мақсаты: бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, халықаралық ынтымақтастықты дамыту және болашақтағы қарулы қақтығыстардың алдын алу болды. Ұлттар лигасына мүше мемлекеттер сырттан шабуыл жасалған жагдайда бір-біріне көмек корсетуге, карусыздану процесіне жағдай жасауға, өзара ашық дипломатиялық қарым- қатынас орнатуға міндеттелді. Міндеткерлік орындалмаған жағдайда Гаагадағы Халықаралық соттың шешіміне жүгінуге келісілді. халықаралық келісімдері == Дереккөздер == Санат:Ұлттар Лигасы келісімдер халықаралық келісімдері 
'''Жалтырсор''' Торғай өзенінің орта ағысы алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Амангелді ауданы жерінде орналасқан. Торғайдың саласы Қабырға өзенінің сол аңғарында, теңіз деңгейінен 124,2 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 11,6 км2, ұзындығы 5,2 км, енді жері 3,3 км. Қар және жер асты суларымен толысады. == Жағалау сипаты == Жазда тарылып, батпақты шалшыққа айналады. Жағасы жайпақ, тастақты, батпақты. Суы тұзды. Көктемде мал суарады. Алабы жайылым. == Дереккөздер == Санат:Амангелді ауданы көлдері 
'''Николай Тимофеевич Видяшев''' (15.12.1903, Батыс Қазақстан облысы Орал қаласы 11.3.1940, Ресей, Ленинград облысы Выборг қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, полк командирі, капитан. == Өмірбаяны == 1919 жылдың қаңтарынан Кеңес әскері қатарында, В.И.Чапаев атындағы 25-дивизия кұрамында әскери қызметте болды. Командирлер құрамын дайындайтын курсты (1921), Иркутск жаяу әскер мектебін (1924), «Выстрел» курсын (1937) бітірген. 1939-40 жылы Кеңес-фин соғысына қатысып, Солтүстік-Батыс майданына қарасты 7-армияның 7-атқыштар дивизиясында 257-атқыштар полкін басқарды. 1940 жылдың ақпан наурызындағы ұрыстарда Видяшевтің полкі Выборг бағытындағы жау шебін бұзып өтті. 1940 жылы наурызға қараған түні маңызды тірек пунктін басып алып, жаудьң қарсы шабуылын тойтарды. == Марапаттары == Фин соғысында жауынгерлік тапсырманы орындауда көрсеткен табандылығы мен ерлігі үшін Видяшевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.3.1940). Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:КОКП мүшелері 
'''Петр Борисович Вихрев''' (11. 3.1909, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Шелек ауылы 16.11. 1941, Мәскеу облысы Волоколам ауданы Петелино деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ротаның саяси жетекшісі,орыс. Соғысқа дейін Алматыда тұрып, аяқ киім фабрикасының директоры болды. Кеңес әскеріне қарасты 316-атқыштар дивизиясының 1075-атқыштар полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1941 жылы 14-15 қазанда Волоколам бағытындағы Булычено деревнясы маңында Вихрев рота жауынгерлерімен бірге жаудың танкісін жойды. 16 карашадағы ұрыста 14 жауынгер танкіні, ал Вихрев танкіні өртеп жіберді. Сөйтіп ерлікпен қаза тапты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Вихревке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.3. 1943). Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1909 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Анатолий Петрович Вишневский''' (1924, Украина, Харьков қаласы 28.11.1944, Венгрия, Эгер қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, радио және телеграф бөлімінің қатардағы жауынгері. Украинадан Соғыс басталғанда Харьков қаласынан Алматыға Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың маусымында шақырылып, 1943 жылдың тамызынан 110-гвардиялық атқыштар дивизиясы 307-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Өзінің өшпес ерлігін Андорнактайя (Венгрия, Эгер қаласы) елді мекені аумағында жасады. 1944 жылы 28 қарашада ол от шашқан ұяны, жау техникасы мен бірнеше әскерін жойды. Ұрыстың қызған шағында жараланған батальон командирін ауыстырып, өздеріне жүктелген тапсырманы орындады. Осы ұрыстарда Вишневский ерлікпен қаза тапты. Вишневскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (28.4. 1944). Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Вачакан Рачиевич Власов''' (14.10.1922 жылы туған, Әзірбайжан, Шемахы ауданы, Сегиянауылы) әскери қайраткер, генерал-майор. Орта мектепті бітіргеннен кейін туған ауылында мүғалім, 1942 жылы қаңтар тамыз аралығында жеделдетілген Баку жаяу әскер училищесінде курсант болды. Бітіріп шыққаннан кейін Ленинакан қаласына әскери қызметке жіберіліп, взвод командирінен батальон командиріне дейін көтерілді. 1956-59 жылдары Мәскеу әскери академиясында оқыды. Самарқан, Ашхабад қалаларында полк командирінің орынбасары, полк командирі, дивизия бастығының орынбасары қызметтерін атқарды. 1970 жылы қайтадан құрылған Алматы Жоғары жалпы әскери командалық училищесінің бастығы болып бекітіліп, осы қызметті құрметті демалысқа шыққанға дейін (1978) атқарды. 1979-84 жылдар аралығында Қазақ КСР ДОСААФ OK төрағасының орынбасары, ал 1984-89 жылдары Республикалық оқу жаттығу клубының бастығы болды. == Дереккөздер == Санат:1922 жылы туғандар тұлғалары Санат:Қазақстан 
'''Николай Дмитриевич Власов''' (25.8.1923 жылы туған, Ресей, Смоленск облысы Ярцев ауданы Старое Село деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, сапер, кіші лейтенант. Орыста соғысқа дейін ұжымшарда, сүт зауытында жұмыс істеген. Ұлы Отан соғысы басталғанда Қазақстанға (Ақтөбе облысы) қоныс аударылған. Кеңес әскері қатар ына 1942 жылы шақырылып, 1943 жылдан Орталық майдан 65-армия бригадасы 170-жеке инженер- саперлік батальон құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Кеңес әскерінің Брянск облысы Севск қаласы (Ресей) аумағындағы қарсы шабуылы барысында 378 жау минасын тауып, 1943 жылы 15 қазанда Гомель облысы (Беларусь) Лоев ауданы Лоев қаласы маңында Власов Днепр өзенінің оң жағалауына алғаш еткен десантшылардың қатарында болды. Жау траншеясын басып алуға әрі жаралы сарбаздың Днепрдің сол жағалауына өтуіне көмектесті. Днепрден өтуде көрсеткен ерлігі үшін Власовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен 1943 жылғы 30 қазанда Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Георгий Михайлович Вожакин''' (25.8.1921, Ресей, Алтай өлкесі, Алей ауданы Осколково селосы 29.09.2003, Тула облысы, Щекино қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, батарея командирі, аға лейтенанты. Орыс. 1943 жылы Харьков артиллериялық училищесін бітірді. 1943 жылы маусымнан Ұлы Отан соғысына қатысып, Орталық және 1-Беларусь майдандары құрамында взвод, 76- мм-лік зеңбірек батареясы командирі қызметтерін атқарды. 1945 жылы 17 сәуірде 1-Беларусь майданына қарасты 61-армияның 397-атқыштар дивизиясы 447-атқыштар полкі батарея командирі. Вожакин Одер (Одра) өзенінің сол жағалауына сарбаздардың өтуін қамтамасыз етті әрі жауынгерлер тобы плацдармға бекінген сәтте батареямен Хоэн-вутцен (Германия) елді мекеніне өтіп, жаудың қарсы шабуылын тойтаруға қатысты. Вожакинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945). Соғыстан кейін Тула облысы Богородицк ауданы әскери комиссары қызметін атқарды. 1976 жылы подполковник шенінде запасқа шықты. Барнаул Даңқ мемориалына, Алтай өлкесі Вожакин есімі енген. Ленин, рет 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен және «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:25 тамызда туғандар Санат:1921 жылы туғандар Санат:Алей ауданында туғандар Санат:29 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Щекинода қайтыс болғандар Санат:КСРО полковниктері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі Қарулы Күштерде Отан үшін қызмет еткені үшін орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Ұлы Отан соғысы батарея командирлері Санат:КОКП мүшелері 
'''Филипп Григорьевич Волков''' (1901, Украина, Черкассы облысы Катеринополь ауданы Лисичья Балка селосы 1948, Батыс Қазақстан облысы Бөрілі ауданы Бөрілі кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, Азамат соғысы жылдары атағы берілді (15.5.1946). Соғыстан кейін Батыс Қазақстан облысы Бөрілі ауданы Бөрілі кентінде тұрып, сонда еңбек етті. Бөрілідегі көшелердің біріне Волков есімі беріліп, ескерткіш орнатылды. Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Евстафьевич Волошин''' (1920, Қостанай облысы Меңдіғара ауданы Буденновка ауылы 1944, Литва, Биржай қаласы 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майоры, батальон командирі. Орыста 1941 жылы соғыстың алғашқы күнінен майданға жіберілді. 1942 жылы Смоленск жаяу әскер училищесін бітірді. Волошин басқарған 234-атқыштар полкіндегі 1-Балтық маңы майданы, рет «Қызылмектепке Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Чесма селосындағы көшеге және мектепке Волошин есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Николаевич Воробьев''' (25.8.1919, Ресей, Орел облысы Верховск ауданы Синковец селосы 31.5.1980, Алматы облысы Талғар қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, батальон командирі, майор. Орыста Соғысқа дейін ұжымшарда есепші болды. Кеңес әскері қатарына 1940 жылдың қаңтарында шақырылды. Соғыс қарсаңында әскери зениток артиллерия училищесін бітірді (1941). Ұлы Отан соғысына 1942 жылдың ақпанынан қатысып, Батыс майданда зениттік артиллерия батареясындағы аты аңызға айналған атты әскер жорығының ардагері, мерген, қатардағы гвардия алдында ұжымшарда ұста болған. 2-Украина майданы 6-гвардиялық атты корпус 13-гвардиялық атты дивизияның 50- гвардиялық атты полкі қүрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылы сәуірде Морава өзенінен алғашқылардың бірі болып өтіп, 10 сәуірде Ланжгот (Чехия) елді мекені үшін болған ұрыста жаудың 15 адамын жойып, үшеуін тұтқындады. Соғыстан кейін Воробьев еліне оралып, ұстаханада жұмысын жалғастырды. Воробьевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры 43-армия, 179-дивизия атқыштар батальоны 1944 жылы маусым айында Мазурино деревнясы тұсында жау қорғанысын бұзып өтіп, Шумилин кентін және Сиротино темір жол айырмасын (Витебск облысы) азат етті. Батыс Двина өзенінен өтіп, плацдармды басып алды. Жаудың бірнеше қарсы шабуылына тойтарыс бере отырып, Воробьевтің батальоны көптеген әскері мен 83 автомашинасын жойды. Осы ерліктері үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Воробьевке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1944). 1944 жылдың маусым айының соңында Литваның Биржай қаласы үшін болған шайқаста қаза тауып, осы қалада жерленді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Андрей Федорович Воронин''' (15.8.1900, Алматы облысы (Сарқан ауданы Қойлық ауылы- 26. 6.1979, Алматы қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, бөлімше командирі, гвардия сержанты.орыс. Соғысқа дейін ұжымшарда жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың тамызында алынып, 1942 жылдың қарашасынан Орталық майданға қарасты 61-армияның 7- гвардиялық атты әскер корпусы 16-гвардиялық дивизия 60- гвардиялық атты әскер полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 27 қыркүйекте Воронин Днепрдің оң жағалауына алғашқылардың бірі болып өтіп, пулеметтен оқ жаудыру арқылы атты әскер эскадронына жол ашты. 1943 жылы 30 қыркүйекте Гомель облысы (Беларусь) Брагин ауданы Галки ауылына бірінші болып кіріп, жаудың бірнеше әскерін жою арқылы полк бөлімшелерінің қозғалысын қамтамасыз етті. Басқарманың тапсырмасын ойдағыдай орындағаны үшін Воронинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Соғыстан кейін Алматы қаласында тұрып, сонда еңбек етті. Ворониннің есімі алтын әріппен 112-башқұрт (16-гвардиялық) атты әскер дивизиясының Башқұртстан Республикасы Ұлттық мұражайындағы, сонымен қатар 112-башқұрт (16-гвардиялық) атты әскер дивизиясы мұражайындағы мемориалдық тақтада таңбаланған. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдарымен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1900 жылы туғандар Санат:1979 жылы қайтыс болғандар Санат:Сарқан ауданында туғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар 
'''Жалтыршөп''' () елекшөптер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Солтүстік жарты шардың қоңыржай және салқын аймақтарында, сондай-ақ тропиктік таулы белдеулерде тараған 80-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда таулы аймақтар мен ылғалы мол орманды жерлерде өсетін түрі белгілі. Биіктігі 10 50 см, қысқа немесе төсемелі тамырлары бар өсімдіктер. Сабақтары қалың жапырақты. Жапырақтары ұзынша, жапырақ тақталары таспа тәрізді. Гүлдері қоңыр немесе жасыл түсті, сабақ ұшында біреу не бірнешеуден жетіледі. Олар сыпыртқы не себет гүлшоғырына топталған. Жаздың басында гүлдеп жемістенеді. Жемісі үш қырлы қорапша. Тұқымы ұсақ, домалақ. Кейбір түрлері сәндік үшін өсіріледі. == Дереккөздер == 
'''ғарыштық кемесі''' 1965 жылы 18 наурызда шығарылып, экипаж құрамында кеме командирі П.И.Беляев (1925- 70) пен екінші ұшқыш А.А.Леонов болды. Кемеде шлюздік бөлік және адамның ғарышқа шығуына арналған жабдықтар бар. Осы жылы тарихта тұңгыш рет Леонов кемеден ашық ғарыштық кеңістікке шықты. Скафандр киген ғарышкер кемеден қашықтыққа дейін ұзап, ашық ғарышта 12 мин болды. Кеме ғарышта тәулік сағат мин 17 болып, 1965 жылы 19 наурызда Пермь қаласы төңірегіне қонды. Бұл ғарыштық кемелердің бәрі және одан кейін де қазақ жеріндегі Байқоңыр ғарыш станциясынан ұшырылды. Ғарышкерлердің көбі әскери шенді. Мысалы, біздің тұңғыш ғарышкеріміз авиация генерал-майоры, Халық қаһармандары, Кеңес одағының батырлары ''Әубәкіров Т.О''., ''Мұсабаев Т.А.'' (1991, 1994, 1998, 2001) авиация осындай ғарыш кемелерімен ұшты. == Дереккөздер == Санат:Ғарыштық байланыстар 
'''Николай Алексеевич Вычужанин''' (23.2.1919, Ресей, Нижний Новгород облысы Тонкино ауданы Ашкельдино деревнясы 26.6. 1964, Ресей, Калуга облысы Спас-гаврилов Деменск ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, пулемет взводының командирі, гвардия кіші лейтенанты. Соғысқа дейін трактор бригадасында жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1939 жылы шақырылды. Ұлы Отан соғысы жылдары Беларусь майданы 65-армиясына қарасты 37-гвардияның атқыштар дивизиясы 118-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Сталинград шайқасы, Десна өзені ұрыстарына қатысты. Вычужанин 1943 жылы 21 қазанда Вычужаниннің взводына Гомель облысы Лоев деревнясы аумағында Днепрден өтіп, полктің арғы бетке өтуін қамтамасыз ету тапсырылды. Плацдармдағы ұрыста ол жаудың қарсы шабуылын тойтаруға қатысты. Трофейлік қол пулеметінен жаудың танкіге қарсы зеңбірегі мен миномет расчетін, 100-ден аса әскері мен офицерін жойып, 20 қарсы шабуылын тойтарды. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Вычужанинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Соғыстан кейін Қостанай облысында тұрды, кейін Калуга облысына қоныс аударды. Нижний Новгород облысы Тонкино кентінде Вычужаниннің атында мектеп бар. аудандық бөлім ғимаратында мемориалдық тақта орнатылған. Ленин, Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1919 жылы туғандар Санат:1964 жылы қайтыс болғандар 
'''Гаага Конвенциясы''' соғыс заңдарын, бейтарап елдердің құқылары мен міндеттерін белгілеу және халықаралық дауларды бейбіт жолмен шешу жөніндегі көп жақты халықаралық келісім. Ол 1899,1907 жылдары Гаага Конвенциясында өткен бейбітшілік бекітілген. Оның алғашқысына 27 мемлекет, кейінгісіне 44 мемлекет қатынасты. Гаага Конвенциясының негізгі шешімі соғысқа байланысты ерекше халықаралық құқық нормаларын белгілеу болып табылады. Келісімге қол қойған мемлекеттердің барлыгы бұл нормаларды орындауға міндетті. Дегенмен кейбір мемлекеттер тарапынан Гаага Конвенциясы жиі-жиі бұзылып отырады. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Генерал Нұрмағамбетов атындағы «Жас Ұлан» Республикалық мектебі'''. Мектеп мемлекеттік және шет тілдерін әскери пәндерді терең оқытумен және күшейтілген даярлығымен орта жалпы білім беру оқу орны ретінде ''«Генерал атындағы «Жас ұлан» республикалық мектебі мемлекеттік мекемені кұру мәселелері»'' туралы ҚР Үкіметінің 1999 жылғы 27 наурыздағы №309 қаулысына сәйкес құрылды. Мектеп-интернат түріндегі оқу орны болып табылады, мектептің ұландар деп аталады. Мектеп мынадай қызмет түрлерін: 1) ұландардың шығармашылық, рухани және дене бітімін дамыту мүмкіндіктерін арттыруды, адамгершілік пен салауатты өмір салтының тұрақты негіздерін қалыптастыруды, дарашылдықты дамыту үшін шарттар жасау жолымен санатшылдығын байытуды; 2) азаматшылықты және патриотизмді, өз Отаны ҚР-на деген мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге, халықтың әдет-ғұрпын қадірлеуге, кез келген конституцияға және қоғамдық көріністерге қарсы төзбеушілікке тәрбиелеуді; 3) әлемдік және отандық мәдениеттің қол жеткізулерін жинақтауды; қазақ және республиканың басқа да халқының тарихын, дәстүрі мен әдет-ғұрпын зерделеуді; 4) мемлекеттік, орыс және шет тілдерін меңгеруді; 5) оқытудың жаңа технологияларын енгізуді, білім беруді 6) жоғары жалпы мәдениетті, адамгершілікті, іскерлік және қасиеттерін қалыптастыруды; 7) ұландарға адамның Құқықтары мен бостандығын сыйлауды дарытуды; 8) білім өсіру процесінің құрамдас бөлігі және мектеп қызметінің негізгі бір түрі болып табылатын тәрбие жұмыстарын жүргізуді жүзеге асырады. Мектептің негізгі міндеттері: 1)ұлттық және жалпы адамдық қасиеттер негізінде тұлғаның қалыптасуына, дамуына және кәсіби қалыптасуына, ғылым мен практиканың қол жеткізулеріне бағытталған мемлекеттік және шет тілдерін және әскери пәндерді терең оқытумен және күшейтілген дене даярлығымен ұландардың жалпы орта білім алуы үшін қажетті жағдай жасау; 2) әскери-кәсіби бейімдеу болып табылады. Мектептегі тәрбие жұмысының негізгі міндеттері: 1) Отанға деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу, ұландарда патриотизм мен халқына және еліне, оның Республиканың Үкіметіне, Қарулы Күштеріне деген адалдық сезімін дарыту, дәстүрлерді құрметтеу; 2) қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу, ҚР мемлекеттік рәміздеріне құрметпен қарау; 3) ұландарда жоғары адамгершілік, және қасиеттерді дарыту; 4) ұландарда құқықтық сананы қалыптастыру, ұжым өмірінің нормаларын сыйлауға тәрбиелеу, құқықтық тәрбиелеу, жоғары құқық мәдениетін және тәртіптілікті қалыптастыру; 5) болашақ офицердің жоғары рухани және адамгершілік мәдениетін қалыптастыру мақсатында ұландардың эстетикалық сезімін дамыту, олардың бойына әдемілікке деген сүйіспеншілікті дарыту; 6) салауатты өмір салтына, дене бітімін жетілдіруге қажеттілікті тәрбиелеу; 7) ұландарды әскери оқу орындарында оқыту үшін даярлау мақсатында әскери кәсіптік бейімдеу болып табылады. Мектеп заңнамада белгіленген тәртіппен мынадай функцияларды жүзеге асырады: 1) орта жалпы білім берудің екі дәрежедегі жалпы білім беру сәйкес білім беру процесін жүзеге асырады: негізгі (7-9 сыныптар) және жоғары (10-11 (12) сыныптар; 2) ҚР ҚМ (басымдық құқығы бар) және басқа да мемлекеттердің әскери оқу орындарына оқуға түсу үшін біті- рушілерді жібереді; 3) мектепті белгіленген нормалар бойынша оқулықтармен, оқу-әдістемелік және көркем әдебиетпен, спорттық заттармен, т.б. жабдықтармен қамтамасыз ету жөнінде ҚР Білім және ғылым министрлігімен өзара іс-қимыл жасайды; 4) ҚР заңнамасына сәйкес өзге де қызметтерді жүзеге асырады. == Дереккөздер == Санат:Мектептер 
'''Александр Миронович Герман''' (29.6.1908, Ақмола ауылы 2.1.1959, Ресей, Қиыр Шығыс өлкесі, Дальнегорск кеніші) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, взвод командирі. 1931-33 жылдары Кеңес әскері қатарында әскери борышын өтеген. Соғыс қарсаңында «Тормиқұрылыс» кен орнында есепші болып жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың тамызынан қатысып, Ленинград, Сталинград, З-Беларусь майданындарында ұрысқа түскен. 3-гвардиялық атты әскер корпусы 32-Смоленск атты әскер дивизиясына қарасты 121- полктің 4-эскадронында взвод командирі, эскадрон командирі қызметтерін атқарды. 1944 жылы 28 маусымда Герман бастаған жауынгерлердің шағын тобына жаудың Березино өзенінің батыс жағасындағы бекінісіне барлау жасап, дивизия бөлімдерін түсіруге қолайлы орын таңдау жүктелді. Герман жауынгерге айнала қорғаныс жасауға бұйырды. Батыл қимылдаудың нәтижесінде жаудың 15 әскерін жойып, барлаушылар штабқа бағалы мәлімет жеткізді. 29 маусымда Германның взводы кеңес әскерлерімен өзеннен бірінші болып өтіп, жаудың станокты пулеметі мен 30-ға жуық әскерін жойды. Шегінген жауды өкшелей куған оның взводы Антосины ауылы үшін болған ұрыста жаудың 80 әскері мен офицерін, танкісін, автокөлігін, станокты пулеметін, минометін жойып, 10 әскерін тұтқынға алды. Батылдығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Германға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Соғыстан кейінгі жылдары Торғай кен орнында Коммунистік партия ұйымының хатшысы қызметінде болды. 1950 жылы кен орны жабылып, 1951 жылдан Қиыр Шығыстағы Дальнегорск комбинатына ауысты. Ақмола ауданы,Торғай атындағы бір көшеге батырдың есімі берілген. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Василий Евстафьевич Головченко''' (1.1.1921, Шығыс Қазақстан облысы,Зайсан қаласы наурыз, 1990, Қостанай қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майор, батальон командирі. Кеңес әскері қатарына 1939 жылы шақырылган. 1941 жылы майданға жіберілді. Осы жылы Алматы жаяу әскер училищесін бітіріп, қазанда Солтүстік-Батыс майдандағы 338-атқыштар дивизиясының қатарына қосылды. 1943 жылы әскери істі жақсы меңгерген майор Евстафьевич батальон штабының бастығы, кейіннен атқыштар батальонының командирі болып тағайындалды. 1944 жылы 20 қыркүйекте корпус командирі генерал-майор Олешев Головченконың батальонына Литва Республикасының Юрбаркас қаласы маңында Неман өзеніне және шоссені кесіп өтіп, корпустың басқа бөлімдері келгенше плацдармды ұстап тұруды тапсырды. Екі тәулік бойы Головченконың батальоны жаудың оннан аса қарсы шабуылына тойтарыс берді. Осы ерлігі және батылдығы үшін Головченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, рет l-дәрежелі Отан соғысы, 2-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыс аяқталған соң Қостанай облысының әскери комиссары болды. 1967 жылы запасқа шығып, Қостанай мемлекеттік аң аулау инспекциясының бастығы болып қызмет істеді. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:1921 жылы туғандар Санат:Зайсанда туғандар Санат:КСРО майорлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері 
'''Павел Иванович Гончарь''' (1905, Украина, Чернигов облысы,Куликов ауданы, Смолянка селосы 12.1.1943, Ленинград облысы,Киров ауданы, Синявино кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сапер, катардағы жауынгер. Украинадан Қазақстанға 1907 жылы қоныс аударған. Солтүстік Қазақстан облысы,Сергеев ауданы, (қазіргі Шал ақын ауданы) Семиполка селосында трактор бригадасында (1935) жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың шілдесінде шақырылып, Солтүстік Қазақстан облысында жасақталған 314-атқыштар дивизия (7-жеке армияның) 1074-атқыштар полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1942 жылы 17 сәуірде ол Ленинград облысы, Подпорожье ауданы, Свирь станциясы маңында ұрыс барысында инженерлік жұмыстармен айналысып жүріп, соғылған «Т-34» танкісіне жақындап қалған бір топ жау әскерлерін байқап қалды. Олармен батыл айқаса кеткен Гончарь бірнеше жау әскерін жойды әpi өзінің жігерлі қимылдарымен танк пен экипажды сақтап калды. 1942 жылы 21 сәуірде зақымданған «КВ» танкісін басып қалуға тырысқан жауды пулеметтен оқ жаудыру арқылы жойып жіберді (25 жау әскері қаза тауып, 50-ден астамы жараланды). Артиллериялық дайындықтан кейін болған қарсы шабуыл барысында Гончарь 30-ға жуық жау әскерін жо йып, 70-тен астамын жаралады. Сапер қызметінде ол бір жерде 220 танкіге қарсы пайдаланылатын минаны, ал тағы бір жерде 128 минаны залал сыздандырды. Синявино биіктігін алудағы ұрыстарда Гончарь 21 жау минасын жойды. Ленинградты қорғауда ерлікпен қаза тапқан Гончарьға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1943). Синявино биіктігіндегі обелискіде оның есімі алтын әріптермен жазылған. Семиполка селосында Гончарьға бюст орнатылып, сол селоның мектебі мен бір көшесіне аты берілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1905 жылы туғандар Санат:Чернигов облысында туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Шал ақын ауданы тұлғалары 
'''Алексей Федорович Горобец''' (9.4.1922, Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Корниловка селосы 16.7.1961, Украина, Одесса қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, байланысшы, майор. Украин, Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. 1942 жылдың қаңтарынан Дала майданының 1-армиясына қарасты 92-гвардиялық дивизияның 139-жеке гвардиялық байланыс ротасы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943 жылы 29 қыркүйекте гвардия аға сержанты Полтава облысындағы (Украина) Келеберда селосы аумағында шағын жауынгерлер тобымен өтіп, алдыңғы шептегі байланыс орнатуға қатысты. Келесі күні ауыр жараланғанына қарамастан, зақымданған радио байланысты қайта жандандырды. Горобецке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (20.12.1943). Соғыстан кейін Киев әскери байланыс училищесін (1947) бітірді. Ленин орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1922 жылы туғандар Санат:Ертіс ауданында туғандар Санат:1961 жылы қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Андрей Феоктистович Гребнев''' (1912, Батыс Қазақстан облысы,Теректі ауылы 20.10.1973, Ресей, Пермь қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, генерал-майор Оры ауылы 1934 жылдан Кеңес әскері қатарында әскери борышын өтеген. 1938 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, 1939— 40 жылы Кеңес-фин соғысына қатысқан. -Беларусь майданы 48-армия 194-атқыштар дивизиясы 470-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы 24 маусымда оның полкі Задрутье деревнясы (Беларусь, Гомель облысы,Рогачев ауданы) маңында Днепр өзенінен өтіп, плацдармды басып алды әрі ұстап қалды. ''Барановичи, Слоним, Волковыск'' қалаларын (Беларусь) азат етуде көрсеткен ерлігі үшін полковник Горобецке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (6.4.1945). Соғыстан кейін командалық кұрамның біліктілігін жетілдіру курсын (1947), Бас штаб Әскери академиясы жанындағы жогары академиялық курсты (1956) бітірді. 1968 жылы запасқа шықты. рет Ленин, рет Қызыл Ту, 2- дәрежелі Суворов, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Грек-түрік соғысы''' (1919-22) түрік халқының шетелдік басқыншылардан өз елін азат ету жолындағы соғысы. 1-дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшыраған Осман сұлтандығына Антанта елдері (Ұлыбритания, Франция, Италия) әскер кіргізіп, ең маңызды аудандарын басып алды. Одақтастар Стамбул қаалсын, бұғаздарды, Шығыс Дракияны, Анталия мен оның төңірегіндегі аудандарды иеленді. 1919 жылы15 мамырда Антанта елдерінің қолдауымен Грекия Измир қаласымен төңірегін бағындырды. Антанта елдері Осман сұлтандығын өзара бөліп алуға кірісті. Мұндай озбырлыққа шыдамаған түрік халқы генерал Мұстафа Кемалдың бастауымен ұлт-азаттық көтеріліске шықты. Олар Анкара үкіметін құрып, сұлтан төңірегінен біржолата бөлініп шықты да, шетел басқыншыларымен ашық соғысқа кірісті. Антанта елдері жаңа ұлттық үкіметті талқандауды Грекия үкіметіне тапсырды, әрі оған осы еңбегі үшін Измир қаласы мен оның тоңірегіндегі аймақты бермекші болды. 1920 жылы 22 маусымда грек әскерлері шабуылға шығып, партизан жасақтары негізінде құрылған түрік әскерлерін кері шегіндіріп, Балықесир, Бурса қалаларын жаулап алып, Анкараға қарай шабуылға шықты. Грек армиясының 2-тобы еуропалық аймақта шабуылдап, Шығыс Франция аймағын басып алды. 1921 жылдың басында жаңадан құрылған тұрақты түрік армиясы Иненю қалашығы түбінде 1-рет жеңіске жетіп, гректердің шабуылын уақытша тежеді. Антанта елдерінің көмегіне сүйенген гректер адам күші мен жағынан басым болды. 1921 жылы грек армиясының құрамында 96 мың сарбаз, 5600 пулемет, 345 зеңбірек болса, түріктер жағында 51 мың сарбаз, 440 пулемет, 162 зеңбірек болды. 1921 жылы жазда гректер шабуылды қайта бастады. Шілде айында олар Эскишехир, Кютахия, Афьон- Карахисар қалаларын басып алып, тамыз айында Сакария өзеніне жетіп, Анкараға қауіп төндірді. Майдан шебі Анкара қаласынан 30^10 шақырым жерде түрды. Ұлттық халық жиналысы Мұстафа Кемалға төтенше билік беріп, Бас қолбасшы етіп бекітті. 1921 жылы 23 тамыз бен 13 қыркүйек аралығында Сакария өзені бойында шешуші шайқас болды. 21 күнге созылған қанды қырғында түрік әскерлері грек басқыншыларын талқандап, шешуші жеңіске жетті. Бұл жағдай Түркияның халықаралық жағдайын тұрақтандырып, халықтың еңсесін көтерді. 1921 жылы қазан айында Франция Мұстафа Кемал үкіметімен келісімге қол қойды. Италия үкіметі соғыс әрекеттерінен бас тартуға мәжбүр болды. 1922 жылы тамыз айында түрік әскерлері Батыс Анадолы жерін гректерден азат ету үшін үлкен шабуыл бастады. қыркүйекте Измир қаласы, 13 қыркүйекте Анадолы түбегі жаудан толық азат етілді. == Дереккөздер == Санат:Дүние жүзі тарихы 
'''Жаман''' Қостанай облысы Ұзынкөл және Сарыкөл аудандары аралығында Амангелді ауылының шығысында 24 км жердегі көл. Теңіз деңгейінен 165 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 7,5 км2, енді жері 3,2 км, жағалауының ұзындығы 11,5 км. Пішіні шар тәрізді, суы қараша айында қатып, сәуір айында ериді. Негізінен қар және жер асты суларымен толысады. == Жағалау сипаты == Жанында Камышевое, Шошқалы, Жақсы Жаркөл көлдері бар. Жағалауы сазды, лайлы батпақты, қамыс, құрақ аллювийлі-көлді жазығындағы сортаңды қара топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, жусан, қайыңдар өседі. Санат:Ұзынкөл ауданы көлдері Санат:Сарыкөл ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''Николай Михайлович Григорьев''' (2.12.1925 ж.т., Ресей, Ярославль облысы Старово деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, кейіннен майор, барлау взводы командирінің әскері қатарына 1943 жылы шақырылып, кіші командирлер мектебіне оқуға жіберілді. Оны бітіргеннен кейін 1-Беларусь майданы 65-армияның 354- атқыштар дивизиясы 1203-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылдың қыркүйегінде полктің алдына түн жамылып Нарев өзенінен өту, жаудың әскері мен техника күшін анықтау, сонымен қатар плацдармды алуға тапсырма берілді. Барлаушылар өзеннен өтіп, жаудың мина қойған алаңдары мен инженерлік қоршауынан шықты әрі плацдармды басып алды. Бірақ таңда жау қарсы шабуылға шықты. Ержүрек жауынгерлер шағын жерді тәyлік бойы қорғады, жаудың 301-ден астам әскері жойылды. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі үшіи Григорьевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Григорьев Жеңіс күнінен кейін Жапониямен болған соғысқа да қатысты. Саяси құрамды дайындау курсын (1950), Одесса жаяу әскер училищесін (1958) бітірді. 1961 жылы майор шенінде Жезқазған қаласына қоныстанды. Лениннің «Қызыл Жұлдыз», дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) 
'''Александр Иванович Гридинский''' (14.9.1921, Ресей, Рязань қаласы. 7.6.1944, Молдова, Резина ауданы, Распопены селосы.) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, әскери ұшкыш, аға лейтенант. Алматы қаласындағы №15 орта мектепте оқып жүріп, қаладағы аэроклубта сабақ алған. Орынбор қаласындағы әскери авиациялық училищені бітірді. Ұлы Отан соғысына 1942 жылдан Калинин, Воронеж, бірінші және екінші Украина майдандарында қатысып, 292-штурмдық әуе дивизиясы, 800-штурмдық әуе полкінде және 9-гвардиялық әуе дивизиясы, 144-гвардиялық штурмдық әуе полкі құрамында, эскадрильяның звено командирі қызметінде болды. Гридинский 152 әскери әуе сапарына шығып, жаудың 20 ұшағын, 35 танкісін жойды. Жаудың ұшағымен болған тең емес ұрыста ерлікпен қаза тапты. Гридинскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (6.5.1965). Гагарин, Рязань қалаларындағы көшелерге есімі берілген. Екі рет Лениннің Қызыл Ту, І-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Устинович Гринько''' (6.10.1922, Ақтөбе облысы, Мұғалжар ауданы, Кузнецовское селосы. 14.9.1989, Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, полк командирі, молдован. Орынбор әскери әуе училищесін (1942) бітірген. 1942 жылдың қыркүйегінде майданға аттанды. 1942 жылдың қарашасынан Прибалтика майданының 15 әуе армиясы, 214-штурмдық авиация дивизиясы, 190-штурмдық авиаполктің құрамында болған, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1949 жылдың тамызына қарай капитан Гринько 129 рет әуе сапарына шығып, жаудың әскери техникасы мен әскерін жойған. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Гринькоға 1944 жылдың 26 қазанында Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 1946 жылы запасқа шықты. Кеңес әскері қатарына 1952 жылы қайта шақырылған. 1960 жылы запасқа шығып, Орал қаласында тұрды. Ленин, Қызыл Ту, 3-дәрежелі Кутузов, Александр Невский, рет l-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:Оралда қайтыс болғандар 
'''Валентин Сергеевич Гришко''' (22.3.1922, Украина, Житомир облысы Емильчино ауданы 26.10. 1945, Украина, Черкассы облысы Звенигород ауданы Ризино селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, рота старшинасы. Украинада Киев мемлекеттік университіндегі шет тілдері мен әдебиеті факултетінде оқыған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың каңтарында шақырылып, сол жылдың ақпанынан бастап 2-Беларусь майданының 3-армиясына қарасты 250-атқыштар дивизиясы 922-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылдың маусымында Днепр Друть (Беларусь жерінде, Днепрдің оң саласы) өзендері аралығында болған шайқаста Гришко ротаны шабуылға бастап, жау траншеясына алғашқылардыц бірі болып енді. Қоян-қолтық айқаста жараланған взвод командирінің міндетін өз мойнына алған старшина пулеметті ыңғайлы позицияға орналастырып, кезекпен үздіксіз оқ жаудыруды бұйырды. Ал өзі жау дзотына қарай еңбектей жөнеліп, оны гранатасымен жойып жіберді де, взводты алға шабуылға бастады. Жүктелген міндетті ойдағыдай орындап, командалық пунктке оралды.1944 жылы 26 маусымдағы кезекті бір ұрыста Гришко жаудың 80-ге жуық әскері мен офицерін жойып, 17 әскерін тұтқынға алды. Ұрыс барысында жараланып, денсаулығына байланысты әскерден босатылды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Гришкоға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ризино селосында батырға бюст орнатылып, ондағы мектеп пен көшенің біріне, сонымен қатар Киев мемлекеттік университетінің шет тілдері және әдебиеті факултетіне есімі берілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:22 наурызда туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Емильчино ауданында туғандар Санат:26 қазанда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар ауданында қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО старшиналары Санат:Ленин орденінің иегерлері ауданында жерленгендер 
'''Иван Иванович Громов''' (''Иван Иванович Гарварт'') (21.7.1917 жылы туған, Қостанай қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, әуе-десанты полкінің командирі, кейіннен Украинаның 1937 жылы Свердлов (қазіргі Екатеринбург) қаласындағы жаяу әскер училищесіне түсті. 1943 жылдың ақпан айында майданға жібе- рілді. 3-гвардиялық әуе-десанты полкінің (2-Украина майданы, 53-армия, 1-гвардиялық әуе-десанты дивизиясы) командирі, гвардия майоры. Громов 1944 жылы қарашада Тисаселлеш елді мекені (Венгрия, Тисафюредц қаласының тұсындағы жау қорғанысын бұзуда полктің іс-қимылын тапқырлықпен оңтайлы ұйымдастырды. Жаудың көрсеткен табанды қарсылығын жеңіп, Тиса өзенінен бірінші болып өтті. Батыс жағалаудағы плацдармды қорғап қалды. Осы ерлігі үшін Громовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, рет Қызыл Ту, 3-дәрежелі Суворов, рет l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін 1949 жылы М.В.Фрунзе атындағы Әскери академияны, 1956 жылы Бас штабтыц Әскери академиясын бітірген. Мәскеуде тұрып, 1975 жылы Громов запасқа шықты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Максим Герасимович Губанов''' (18.1.1920, Ресей, Алтай өлкесі, Егорьев ауданы Титовка селосы 3.7.2006, Украина) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, ұшқыш, гвардия аға тау-кен металлургия Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. 1939 жылдан Әскери-теңіз флотында қызмет етіп, 1941 жылы Әскерн-теңіз авиациялық училищесін бітірді. 1942 жылдың қазанынан Балтық флотына қарасты Әскери-әуе күштері 8-гвардиялық мина-торпедалық авиация дивизиясы 12-гвардиялық бомбалаушы авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1942 жылдың күзінде ол Ленинград қаласы(қазіргі маңында бомбалау арқылы неміс дивизиясының штабын жойып, нәтижесінде жаудьң шабуыл жоспарын өзгертіп жіберді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Губарев Григорий Миронович''' (15.8.1925, Ресей, Орынбор облысы Кваркено ауданы Кваркено селосы 24.02..1998, Батыс Қазақстан облысы Орал қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1-Украина майданы 21-армия 120-атқыштар дивизиясы 538-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылы 21 қаңтарда Висла-Одер операциясы кезінде көрсеткен ерлігі үшін Губаревке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). 1968 жылдан Орал қаласында тұрды. Лeнин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:15 тамызда туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Кваркено ауданында туғандар Санат:24 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1998 жылы қайтыс болғандар Санат:Оралда қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО қатардағы жауынгерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:КОКП мүшелері 
'''Константин Яковлевич Губин''' (30.5.1902, Ресей, Ярославль облысы Ярославль ауданы Мологино деревнясы 1989, Ақтөбе облысы Марток ауданы Марток ауылы) Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, батарея командирі, ага лейтенант.1918 жылы Ақтөбе облысына қоныс аударған. 1924-27 жылы Кеңес әскері қатарында әскери борышын өтеді. Ташкент қаласындағы әскери училищенің курсын тәмамдады (1927). Әскерден оралғаннан кейін Mapток ауданы партия комитетінде партиялық есеп секторының меңгерушісі қызметін атқарды. Екінші рет әскер қатарына 1941 жылдың қыркүйегінде шақырылып, 1943 жылдың наурызынан 1-Беларусь майданының 69-армиясына қарасты өздігінен жүретін бригаданың қүрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Бронетанк училищесін бітіріп, 1944 жылдың наурызынан өздігінен жүретін қондырғы батареясын басқарды. 1945 жылы 14 қаңтарда Губиннің батареясы Висла өзенінің батыс жағалауындағы жау бекінісін бұзып (Польша, Пулавы қаласынан қарай 15 шақырым жерде), жаудың 30 атыс нүктесін, зеңбірегін зақымдап, 200-ге жуық әскері мен офицерін жойды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Губинге 1945 жылғы 24 наурызда Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Соғыстан кейін Ақтөбе облысы Марток ауданына оралып (1946), сонда түрлі салаларда еңбек етті. Ленин, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Сергей Гаврилович Гуденко''' (1915, Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы Қалдыаман қонысы 23 маусым 1941, Украина) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, лейтенант. == Өмірбаяны == Украинаға Кеңес әскері қатарына 1936 жылдың қарашасында шақырылған. Қиыр Шығыс майданының 1-Приморье армиясына қарасты 39-атқыштар корпусы 40-атқыштар дивизиясы 120-атқыштар полкінің пулеметшісі Гуденкоға Хасан көлі (1938 жылы 29 шілде 11 тамыз) жанындағы әскери кақтығыстарда көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (25.10. 1938). Киев жаяу әскер училищесін бітірген (1940). Ұлы Отан соғысының алғашқы кезеңінде (Украина) қаласындағы жеке пулемет батальонының құрамындағы Гуденконың взводы немістің бірнеше шабуылын тойтарып, өзі осы ұрыстарда ерлікпен қаза тапты. == Естелік және марапаттары == Мамлют ауданындағы Дубровное селосындағы мектеп пен көшеге батырдың есімі берілген. Ленин, Қызыл Ту ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Иван Тихонович Гулькин''' (23.6.1923, Шығыс Қазақстан облысы Алексеевка селосы 13.1945, Германия) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, эскадрилья командирі, гвардия капитаны. Морав ауылы Барнаулдағы (Ресей, Алтай өлкесі) орта мектепте, сонымен қатар қаладағы аэроклубта оқыған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы қаңтарда Барнаул қаласы эскери комиссариатынан шақырылған. 1942 жылы Майкоп (Ресей, Краснодар өлкесі) Әскери-әуе училищесін бітірді. 1942 жылдың мамырынан Дала майданының 5-әуе күштері армиясы 1-штурмдық авиация корпусы 292-штурмдық авиация дивизиясы 667-штурмдық авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943 жылдың қыркүйегіне карай Гулькин 93 жауынгерлік тапсырмамен әуеге көтеріліп, жау техникасымен әскерін жойды әрі әуеде өз тобымен жау ұшағын атып түсірді. КСРО Жоғарғы Кеңес Төралқасының Жарлығымен Гулькинге жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп (4.2.1944), Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі тапсырылды. 1945 жылы наурызда Германия жерінде кезекті тапсырмадан оралмаған. Барнаул қаласындағы көшеге батырдың есімі беріліп, сондағы №25 орта мектеп пен өзі тұрған үйге мемориалдық тақта Қызыл Ту, Александр Невский, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1923 жылы туғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар 
'''Жаман Абралы''' Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағында, Абралы ауылынан қарай 14 км жерде орналасқан оқшау тау. Ащысу және Қарасу өзендерінің суайрығы. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1113 м. Жаман Абралы тауы солтүстіктен оңтүстікке қарай 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 14 км. Шығыс беткейлері тіктеу келсе, батысы көлбеулеу келеді. Маңайында Ащыбай, Қарашоқы, т.б. қыстаулар орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Силур мен девон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың қызғылт қоңыр топырағында австрия жусаны, бетеге өседі. Баурайында бидайықты шалғындар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары 
'''Сергей Константинович Гуляев''' (23.10.1921, Шығыс Қазақстан облысы Риддер қаласы 29.7. 1986, сонда) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші барлау партиясында коллектор қызметін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылып, 1942 жылдың мамырынан Воронеж селосы майданы 3-гвардиялык танк армиясы 7-танк корпусы 8-жеке барлау батальоны құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 22 қыркүйекте Гуляев екі жауынгермен бірге Канев ауданы Трахтемиров селосының маңында Днепрдің Букрин тармағынан жасырын өтіп (Украина, Черкасск облысы), штабқа қажетті барлау мәліметтерін әкелді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Гуляевке батылдығы мен тапқырлығы үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.10.1943). Соғыстан кейін Гуляев әскери-саяси училищені бітірді. 1946 жылы запасқа шықты. Риддер қаласында тұрып, сонда еңбек етті. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Юрий Сергеевич Гуров''' (28 5.1924, Ақмола қаласы 17.4.1945. Венгрия, Дьёр қаласы) 2-дүннежүзілік соғысқа қатысушы, рота командирі, кіші қаласында тұрып, сонда кәсіптік училищеде оқыды. Оны бітіргеннен кейін Мәскеу поштасында токарь болып жұмыс істеді. 1942 жылдың наурызында Кеңес әскері қатарына шақырылып, сол жылы Мәскеу жаяу әскер училищесінде оқыды. 1942 жылдың қазанынан Ұлы Отан соғысына қатысып, Сталинград, Дон, Оңтүстік- Батыс, 3-Украина майдандарында атқыштар взводын, кейін рота басқарған. 1944 жылы 13 сәуірге қараған түні 429-ат- қыштар полкіне қарасты Гуровтың ротасы алғашқылардың қатарында Днестр (Молдова) өзенінін Григориополь ауданы маңынан өтіп, жау плацдармын басып алды. Оны қолдан шығармау үшін рота жауынгерлері жаудың 22 карсы шабуылын тойтарды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Гуровқа батылдығы үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (9.1944). 1945 жылы сәуірде Югославияны азат етуде ауыр жараланып, госпитальда қайтыс болды. Будапешт қаласында жерленген. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Семенович Гуцало''' (20.3.1917, Ақтөбе қаласы 28.1.1946, Ресей) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, әскери ұшқыш, капитан. Украинаның Тихорецк қаласындағы ФЗО мектебін (Ресей, Краснодар өлкесі) бітіргеннен кейін токарь болып жұмыс істеген. Әскер қатарында жүргенде әуе мектебінде оқи жүріп, (1937) және ұшқыш (1941) мамандықтарын игерген. 2-Беларусь майданы 4-әуе армиясы 269-жойғыш авиация дивизиясы 845-жойғыш авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 494 рет әуеге көтеріліп, 52 әуе ұрыстарында болды. Жеке өзі жаудың 18, ал топпен ұшағын атып түсірген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен 1946 жылдың 15 мамырында Гуцалоға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Тихорецк қаласындағы №12 училище ғимаратында мемориалдық тақта орнатылған. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Ғани батыр''', '''Әбуғани''' (1902, Қытай, Іле аймағы, Нылқы ауданы, Қарабақ қыстағы 19N4, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Ж.Қайыпов ауылы) Шығыс Түркістандағы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі, халық батыры. Гоминьдан өкіметінің езгісіне қарсы шыққаны үшін 1941 жылы Үрімжі абақтысына қамалған. 1944 жылы қамаудан қашып шығып, Іле аймағының Нылқы ауданында Әкбар Есбосынұлымен бірге Гоминьдан өкіметінің қыспағына қарсы ұлт-азаттық қозғалысын ұйымдастырды. Азаттық күресінің барысында партизан отрядын басқарды. Ғани батыр Нылқы ауданын, Құлжа қаласын, Бұратала, Іле аймақтарын жаудан азат етуге белсене қатысты. Шығыс Түркістан Халық Республикасының үкіметі оның ерлігін жоғары бағалап, '''«Халық батыры»'''деген құрметті атақ берді, бірнеше орден, медальдермен марапаттады. Ғани батыр кейін Қазақстанға келіп қоныстанды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ батырлары 
'''Ғұндардың аландарды талқандауы''', ғасырдың 2-жартысында Еділ Жайық өңіріндегі ғұндар Қара теңіздің Солтүстік жағалауын жаулап алып, сарматтарды бағындырған кезде аландар ғана табан тіресе қарсылық көрсетті. Бірақ ғұндар 370-72 жылы аландарға ойсырата соққы беріп, жеңіске жетті. Аландардың бір бөлігі ғұндарға бағынғанымен, бір бөлігі Рим империясының жеріне өтіп кетті. Сондықтан олар кейіннен Батыс Рим империясына қызмет етуге мәжбүр болды. Батыс Рим императоры Грациан өзінің әскери жасақтарын осы аландардан құраған. Батыс Римге қызмет еткен аландардың басшысы Сангибан 451 жылы Аттилаға қарсы соғысудан сескеніп, оган өз еркімен берілмекші болды. Дегенмен Сангибан Рим императорының ықпалынан шыға алмай, өз әскерімен Каталаун шайқасына қатысты. '''«Каталаун қырғыны»''' атанған осы шайқаста аландардың әскери күші толығымен талқандалды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы ұсынылған мақалалар 
'''Мүслім Қаділбекұлы Даиров''' (19.01. 1959 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы,Зырян қаласы) қазақ, генерал-майор (12.24.2002), 1976 жылы орта мектептен кейін Тюмень жоғары командалық училищесін (1980), В.В.Куйбышев атындағы академиясын (1991), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясының жоғары академиялық курсын бітірген (2011). Тюмень жоғары әскери- инженерлік командалық училищесінің курсанты, батальон взводының командиpi, 40 OA мотоатқыштар дивизиясы мотоатқыштар полкі взводының командирі, МСД 40 ОА батальон ротасының және жеке ротасының командирі, Орал ӘО МСП ииженерлік кадр қызметінің бастығы, аймақтық оқу орталығы резерв дайындау және кару-жарақ пен техника сақтау (мотоатқыштар әскері) жеке мотоатқыштар бөлімі инженерлік қызметінің бастығы (1976-88), В.В.Куйбышев атындағы академиясының тыңдаушысы, жеке батальонының командирі, ҚР ҚМ инженерлік әскерлері басқармасы бөлімінің аға офицері, ҚР ҚМ арнайы әскерлер департаменті инженерлік әскерлер басқармасы бөлімінің аға офицері, басқарма бастығының орынбасары штаб бастығы, бас штаб жедел қамсыздандыру департаменті инженерлік әскерлер басқармасы бастығының орынбасары, Бас штаб инженерлік әскерлерінің бастығы инженерлік әскерлер басқармасының бастығы, ҚР ҚК инженерлік әскерлер Бас басқармасының бастығы, арсеналдар мен қаруқоры базасы Бас басқармасы бастығының орынбасары, ҚР ҚМ ШБК арнайы әскерлер департаментінің бастығы (1988-2007), ҚР ҚМ арнайы әскерлер Бас басқармасының бастығы (2007 жылы маусымынан). Қызыл Жұлдыз, 2-дәрежелі «Айбын» ордендері, «Ерлігі үшін» медалі, басқа да медельдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Әскери іс 
'''Искандер Садыкович Даутов''' (2.9.1923, Ресей, Омбы облысы,Есілкөл қаласы 26.9.1943, Украина, Чернигов облысы,Репки селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, қатардағы гвардия жауынгері. Татарстаннан 1927 жылы Даутов Петропавл қаласына (Солтүстік Қазақстан облысы) қоныс аударды. Осы жерден мектепті бітіріп, Петропавл ауылының техникумына оқуға түсті. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың 23 карашасында Петропавл қаласы әскери комиссариатынан шақырылды. Даутов қызмет ат- қарған 16-гвардиялық атты әскер дивизиясы жауды қуа отырып, 1943 жылдың күзінде Днепр өзеніне жетті. Даутов алғашқылардың қатарында өзеннен өтіп, қоян-қолтық ұрыста жаудың бірнеше әскерін жойды. Даутов ауыр жараланса да, жауға пулеметінен оқ жаудырып, Кеңес бөлімшелерінің Днепр өзенінен өтуін қамтамасыз етті. 1943 жылы 26 қыркүйекте Нивки деревнясы (Беларусь, Гомель облысы Брагин ауданы) үшін болған ұрыста Даутов ерлікпен қаза тапты. Даутовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Петропавл қаласында батырға бюст орнатылды. Қаладағы училище Даутовтың есімімен аталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1923 жылы туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар 
'''Дауымшар (1770-1810) Ресей отаршылдығына қарсы күресте қазақ жерінің тұтастығын сақтауда көрсеткен ерлігімен, табандылығымен танылған батыр. Кіші жүз құрамындағы адай тайпасынан шыққан. Әкесі Құттықадам Тікенекұлы (1705— 1798) қалмақтармен шайқасқа қатысқан. Орталық Үстіртте, Білеулі керуен сарайынан оңтүстік- шығысқа қарай 25 шақырым жерде жерленген. Дауымшар батыр жөнінде нақты дерекгер аз. Х.Досмұхамедов өз еңбегінде оны ''Атағозы, Сүйінқара, Өтен, Нарынбай, Қүлбарақ, Жапарберді, Мыңбай'', т.б. атақты батырлармен тең қояды. Халық арасында Дауымшар батыр туралы Жемнің сол жақ жағалауында зерттеу жұмыстарын жүргізген экс- педициялық отрядпен (кейбір мәліметтерде орыстар, енді бірінде ағылшындар) болған ұрыста қаза тапты деген аңыз бар. Шайқаста қаза тапқандардың барлығы, соның ішінде қарсыластарының басым күшінен сескеніп, шайқасқа қатысудан бас тартқаны үшін Дауымшардың өз қолынан қаза тапқан.Құдабай батыр да сол жерге жерленіп, ол жер Дауымшар қорымы аталып кеткен. Батырдың бейітіне қару мен ат бейнеленген құлпытас орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
Дәлелхан Сүгірбайұлы '''Дәлелхан Сүгірбайұлы''' (1906 жыл, Қытай, Алтай аймағы, Сарысүмбе ауданы, Көксу қонысы -1949) Қытайдың Шыңжаң өлкесінде болған ұлт-азаттық қозғалысының көрнекті қайраткері, генерал-майор. Керей тайпасының Абақ руының Шеруші бөлімінен шыққан. 1933 жылғы Қытай қазақтарының көтерілісіне белсене қатынасқан. Өлкедегі ел басшыларын жаппай тұтқынға алып жатқан кезде Дәлелхан 1941 жылы Қазақстанға өтіп кетті. Кейін аймаққа қайта оралып (1944), Гоминьдан үкіметіне қарсы Үш аймақ көтерілісі басшыларының бірі болды. 1945 жылы Алтай аймағы Гоминьдан үкіметі ықпалынан азат етілгеннен кейін, Алтай аймағы бірінші орынбасары әрі аймақтың әскери округінің қолбасшысы болып тағайындалды. Іле, Тарбағатай аймақтары да азат етіліп, үш аймақтың негізінде Шығыс Түркістан Республикасы құрылған кезде (1946) Дәлелхан үкімет мүшесі және Шығыс Түркістан ұлттық армиясы қолбасшысының бірінші орынбасары, кейін (1946) Алтай аймағының болды және денсаулық сақтау министрі қызметін қоса атқарды. Ұлт-азаттық қозғалысына белсене қатысқаны үшін Дәлелханға «Алтын жұлдыз» ордені тапсырылды, «Халық қаһарманы» деген құрметті атақ және генерал-майор әскери шені берілді. Дәлелхан Шығыс Түркістан Республикасының өзге де басшыларымен бірге белгісіз жағдайда ұшақ апатынан қайтыс болды. == Отбасы == Ұлы: Фатхан (Пәтіхан) Дәлелханұлы Сүгірбаев Іле Қазақ автономиялық облысының уәлиі (1954 жылдың қарашасы 1955 жыл, маусым) болды Ұлы: Шыңғысхан Сүгірбаев Ұлы: Зуреш Дәлелхан Ұлы: Мәлен Дәлелханұлы == Дереккөздер == Санат:1906 жылы туғандар Санат:1949 жылы қайтыс болғандар Санат:Қытай қазақтары Санат:Шыңжаң саясаткерлері Санат:Шыңжаң тарихы Санат:КСРО-дағы авиациялық оқиғалар және инцинденттер құрбандары Санат:Қытай КСРО Санат:Алтай аймағының 
'''Дәуқара Қарақожаұлы''' (шамамен 17 ғасырдың соңы 18 ғасырдың ортасы) батыр, би. Есімі байұлы тайпасы құрамындағы байбақты руының ұранына айналған. Дәуқара Еділ бойындағы қалмақтарға қарсы шайқастарға қатысқан. Ел арасындағы бір аңыздарда дене бітіміне қарай Дәуқара аталыпты делінсе, енді бірінде қарақалпақтар қоныстанған Шымбай Дәуқара маңында көшіп-қонып жүргенде Дәуқара есімі қойылған дейді. Дәуқара батыр есімі батыс өңірінің ақын, жыраулары шығармаларында жиі айтылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары Санат:Қазақ би-шешендері соғысына қатысушылар 
'''Жаман Айбат''' Жетіқоңыр құмының шығысындағы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданында. Абсолюттік биіктігі 385 м. қарай созылып Азат тауымен жалғасады. == Жер бедері == Солтүстік-батыс беткейі тіктеу, шығыс беткейі көлбеу келген. тегіс тақырлы. == Геологиялық құрылымы == Ордовиктің ортаңғы және жоғарғы кезеңінің тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == жазығындағы қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, астық тұқымдас шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''Дәулен Таузарұлы''' (16 ғасырдың 2-жартысы, қазіргі Ресей, Омбы қаласы орнындағы Керейтоғай қонысы 17 ғасырдың басы) -батыр. Орта жүз құрамындағы ашамайлы керей руынан шыкқан. Жас кезінде ауыл молдасынан оқып, діни білім алған. Ермактың басқыншы отрядына қарсы күресте Көшім хан әскеріне көмектескен. Дәуленнің Жалаңтөс баһадүрдің апасы Жамалдан туған он бес ұлы болған. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
'''Дәулет Герей''' (; 1512−1577) Герейлер әулетінен шыққан 1551-1577 жылдардағы Қырым ханы, Османлы сұлтаны Сүлейменнің бөлесі. == Өмірбаяны == Мүбарак Герей ханзаданың ұлы (1516/1517 ж.ж.) және Қырым ханы Меңлі Герейдің немересі. Мүбарак Герей Османлы сұлтаны Сәлім Явуздың жаулап алуларына қатысып, Мысыр жорығында қайтыс болды. Тарихшы Хәлім Герейдің айтуынша, Мүбарак Герейдің жесірі Қырым хандары Мехмет Герей (1515-1523) мен Саадет Герейге (1524-1532) тұрмысқа шықты. 1530-1532 жылдары ағасы Қырым ханы Саадет Герейдің тұсында ханзада Дәулет Герей қалғай, яғни хан тағының мұрагері қызметін атқарды. 1532 жылы Саадет Герей тақтан бас тартып, жаңа хан Сахиб Герей таққа отырғаннан кейін Дәулет Герей бірнеше жылға түрмеге қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін Дәулет Герей Қырымнан Ыстанбұлға кетіп, бірте-бірте Османлы сұлтаны Сүлейменнің ықыласына ие болды. === Билік етуі === 1551 жылы Османлы сұлтаны туған ағасы Сахиб Герейдің орнына Дәулет Герейді жаңа Қырым ханы етіп тағайындады. Алдыңғы Сахиб Герей ханды биліктен алшақтатылып, жаңа хан Дәулет Герейдің бұйрығымен әрекет еткен інісі Бөлүк Герей өлтірілді. Сахибтің үлкен ұлы әрі мұрагері қалғай сұлтан Әмин Герей (1537-1551) де басқа ұлдарымен бірге өлтірілді. Сол 1551 жылы Дәулет сый ретінде ханзада Бөлүк Герейді қалғай етіп тағайындады, бірақ кейін оны өзі өлтірді. Хан өзінің үлкен ұлы Ахмет Герейді жаңа қалғай етіп тағайындады. 1555 жылы Ахмет Герей қайтыс болғаннан кейін ханның тағы бір ұлы Мехмет Герей қалғай болды. Дәулет Герей хан болғанда, Қырымның барлық бей руларын тыйып, біріктірді, сондықтан оның билігі кезінде елді ішкі толқулар шайқалтпады. === Ресей мемлекетіне жорықтары мен шапқыншылықтары === Дәулет Герей (1551-1577) өзінің көптеген әскери жорықтарымен, негізінен Ресей мемлекетімен соғыстарымен танымал. Ол 1552 және 1556 жылдары орыс патшасы IV Иван Грозный жаулап алған Қазан және Астрахан хандықтарының тәуелсіздігін қалпына келтіруге ұмтылды. 1552 жылдың жазында Иван Грозныйдың Қазан хандығын жаулап алуына жол бермеуге тырысқан Дәулет Герей Ресей мемлекетіне қарсы алғашқы жорығын жасады. Ханның Ресейге қарсы жорығына зеңбіректері бар түрік жаңа шеріктері де қатысты. Алдымен хан Мейіз соқпағы бойымен Рязан жерлеріне беттеп, сол жерден Коломнаға жақындауды жоспарлады. Алайда хан көп ұзамай патшаның өзі көп әскерімен Коломна маңында татарларды күтіп тұрғанын естіп, жоспарын өзгертіп, Тулаға қарай ат басын бұрды. Қаланы қорғауды Тула дуан басы кінәз Григорий Иванович басқарды. Иван Грозный П.М.Щенятев пен А.М.Курбский кінәздар басқаруындағы орыс полктарын (15 мың адам) Тула гарнизонына көмекке жіберді. Қырымдықтар қаланы қоршауға алып, артиллериямен атқылай бастады. 23 маусымда патша көмекке жіберген полктердің жақындап келе жатқанын естіген Тула гарнизоны бекіністен шығып, жауды шегінуге мәжбүрледі. Шайқаста Дәулет Герейдің балдызы Қамберді мырза қаза тапты. Орыстар түрік артиллериясының барлығын басып алды. 1555 жылы көктемде 60 мыңдық әскер басқарған хан Ресей патшалығына қарсы жаңа жорыққа шықты. Ол алдамшы айла ретінде, алдымен орыс патшасының қамқорлығын қабылдаған пятигорсктік шеркестерге беттеді. Осыны естіген Иван Грозный жазда Қырым хандығына қарсы әскери жорық ұйымдастырды. И.В.Шереметев пен Л.А.Салтыков дуан басылары басқарған 13 мыңдық орыс әскері Белевтен Қырым ұлыстарына, Орқапыға қарсы жорыққа аттанды. Жолда Мәскеу дуан басылары Қырым ханы мен оның әскерінің Рязан және Тула жерлеріне шабуыл жасауды көздеп, Северский Донец өзенінен өтті деген хабар жетті. Кінәз А.М.Курбскийдің айтуы бойынша түрік жаңа шеріктері мен зеңбіректерінің жасақтары Қырым ханы басқарған жасақтың құрамында түрік жаңа шеріктері мен зеңбіректер болды. Мәскеуден Тулаға дейін әскерді қарсы Иван Грозный патшаның өзі де шықты. Иван Грозный жасақтарының Коломнадан Тулаға шыққанын естіп, екі оттың ортасында қалудан қауіптенген Қырым ханы ордасын кері бұрып, күтпеген жерден Судбище ауылының маңында Шереметевтің жасағына тап болды. Ол шайқасқа араласпай, арбалы керуенін тастап, оңтүстікке қарай тез жылжыды. Шереметев арбалы керуенді алып, алты мың жауынгермен бірге Мценск, Рязан қалаларына жөнелтті. Бірақ келесі күні таңертең хан шағын орыс әскеріне шабуыл жасады. 1555 жылы шілдеде Судбищи ауылы маңындағы шайқаста (Туладан 150 шақырым жерде) Қырым ханы орыс әскерін талқандай алмады. «Судбищедегі» шайқаста татарлар мен түріктер ауыр шығынға ұшырады, қаза тапқандардың арасында ханның ұлдары Ахмет Герей қалғай мен Қажы Герей де болды. Орыс әскерінің негізгі күштерінің жақындауынан қауіптенген Дәулет Герей шайқасты тоқтатып, дала ұлыстарына жол тартты. 1556 жылы орыс әскери адамдары мен дон казактары түрік және қырым иеліктеріне бірнеше рет жорық жасады. Ислам Кермен, Очаков, Керіш қирап, бірнеше қырым жасақтары талқандалып, «тілдер» тұтқынға алынды. 1557 жылдың көктемінде Дәулет Герей көп әскерімен днепрлік Хортиса аралындағы Запорожие казактарының бекінісін 24 күн бойы қоршауға алып, басып алды. Кінәз Дмитрий Вишневецкий басқарған Запорожие казактары жаудың барлық шабуылдарына тойтарыс беріп, оны шегінуге мәжбүр еткізді. 1558 жылы қаңтарда Қырым ханы орыс әскерлерінің Ливонияға жорығы туралы хабар алып, Оңтүстік Ресей жеріне қарсы үлкен жорық ұйымдастырды. Ханның үлкен ұлы Мехмет Герей қалғай бастаған 100 мыңдық әскер Рязан, Тула және Кашираға шабуыл жасауды көздеп, Донец өзенінен өтті. Мехмет Герей қалғай Мечи өзеніне жетіп, орыс әскерлерінің Ока өзеніне жиналғаны туралы мәлімет алып, далаға қарай кері шегінді. Орыс дуан басылары татарларды Оскола өзеніне дейін қуды, бірақ оларға жете алмады. Сол жылдың жазында кінәз Дмитрий Вишневецкий бастаған орыс әскерилері мен Запорожие казактары өзен қайықтарымен Днепрден төмен түсіп, Қырым татарларының жасақтары мен елді мекендерін де қиратып, Орқапыға жетті. 1559 жылдың жазында кінәз Дмитрий Иванович Вишневецкий казактар және орыс жауынгерлерімен бірге кемелерге мініп, Донның төменгі ағысында түсіп, Қырым иеліктеріне жаңа шабуыл жасады және Айдар өзеніндегі 250 адамнан тұратын қырым татарларының жасағын талқандады. Дәл осы кезде Даниил Адашев басқарған екінші орыс жасағы Днепр бойымен төмен түсіп, Қырымның батыс жағалауын ойрандады. Орыстар өздеріне қарсы жіберілген Қырым жасақтарын талқандап, көптеген орыс және литвалық тұтқындарды босатып алды. 1562 жылы мамыр-шілдеде хан оңтүстік орыс жерлеріне жаңа жорық жасады. 15 мың адамдық Қырым татар әскері Мценск, Одоев, Новосил, Болхов, Черни, Белев төңірегін ойсыратты. 1563 жылдың көктемінде Қырым ханзадалары, Дәулет Герейдің ұлдары Мехмет Герей мен Әділ Герей Мәскеудің шекаралық иеліктеріне кезекті жорық жасады. 10 мың адамдық Қырым татар әскері Дедиловск, Пронск, Рязан жерлерін күйретті. 1564 жылы қазанда Дәулет Герей оңтүстік орыс иеліктеріне тағы бір шабуыл жасады. Хан мен оның екі ұлы бастаған 60 мыңдық Қырым әскері Рязан жеріне шабуыл жасады. Ханның өзі Рязанға жақындап, қаланы қоршауға алды, бірақ орыс гарнизоны татарлардың барлық шабуылына тойтарыс берді. Қырымдықтар Рязан төңірегін қатты қиратып, ойрандап кетті. Рязан ішінде алты күн болған соң, олар далаға қарай қайтып кетті. 1565 жылдың күзінде Дәулет Герей шағын әскермен Оңтүстік орыс иеліктеріне тағы да шабуыл жасады. қазанда хан Болховты қоршауға алды, бірақ сол күні орыс полктары жақындағанда түнде далаға қарай шегінді. 1569 жылдың жазында Османлы сұлтаны II Сәлім Астраханға қарсы үлкен түрік-қырым жорығын ұйымдастырды. Қасым паша басқарған 17 мыңдық түрік әскері Кефеден жолға шықты. Кешуде Дәулет Герей өзінің 50 мыңдық әскерімен түріктерге қосылды. Түрік қолбасшылығы Дон мен Еділ арасында арна салып, зеңбірегі бар кемелерді Еділге апарып, одан кейін Астраханға түсіп, қаланы басып алуды жоспарлады. Алайда түріктер арна қазып, кемелерін Еділге сүйреп апара алмады. Қасым паша артиллериясы бар кемелерді Азақ қайтарып, ханмен бірге Еділге жорық тәртібінде аттанды. 16 қыркүйекте түріктер мен қырым татарлары Астраханға жақындады, бірақ артиллерияның жоқтығынан бекініске шабуыл жасауға тәуекел етпеді. Астрахандағы орыс гарнизоны адамдармен күшейтіліп, зеңбіректері болды. Иван Грозный кінәз П.С.Серебряный басқарған өзен әскерін Астраханға көмекке жіберді. Алдымен Дәулет Герей әскерімен Қырымға шегінді, ал 26 қыркүйекте Қасым паша түрік әскеріне Донға шегінуді бастауға бұйрық берді. Шегіну кезінде түріктер үлкен шығынға ұшырады. 1570 жылдың көктемінде Дәулет Герей орыс иеліктеріне қарсы жаңа жорық ұйымдастырды. Мехмет Герей қалғай мен Әділ Герей ханзадалар басқарған әскер (50-60 мың адам) Рязан мен Кашира жерлерін ойрандады. 1571 жылдың көктемінде Дәулет Герей Осман империясының қолдауымен және Речпосполитамен келісе отырып, Мәскеуге қарсы әйгілі жорығын бастады, бұл жорық Мәскеудің өртенуімен және көптеген оңтүстік Ресей аймақтарының ойрандалуымен аяқталды. Алғашында хан Козел жерлеріне жорық жасаумен шектелмек болып, әскерін Ока өзенінің жоғарғы ағысына апарды. Окадан өтіп, қырымдықтар Болхов пен Козелскке қарай беттеді. Бірақ хан жолда орыс жағынан бір қашқынның Мәскеуге бару туралы ұсынысын қабыл алды. Сатқын Құдаяр Тишенков ханға өз әскерін Ресей дуан басылары шабуыл күтпеген Жиздра өзенінің жоғарғы ағысындағы қорғансыз «өрмелерден» өткізуге уәде береді. Мамыр айының ортасында 40 мыңдық әскер орыс полктарын айналып өтіп, Перемыш маңындағы Жиздра өзенінен өтіп, Мәскеуге қарай жылжыды. Иван Грозный өз өміріне алаңдап, Мәскеудің жанынан «жағадан» Ростовқа қашады. Орыс дуан басылары, кінәздар И.Д.Бельский, және М.И.Воротынский Қырым әскерлерінің басып кіруінен хабардар болып, ханнан озып шығуға тырысып, Коломнадан Мәскеуге аттанады. 23 мамырда орыс полктары Мәскеуге жақындап, астананың төңірегіне орналасып, қорғанысқа дайындалды. Көп ұзамай дуан басылар Қырым татарларының алдыңғы қатарлы жасақтарымен шайқасқа түсіп, оларды шегінуге мәжбүр етті. 24 мамырда хан Дәулет Герейдің өзі негізгі күштерімен Мәскеудің шетіне жақындап, Коломенское ауылына тоқтады. Хан Мәскеуге 20 мың әскер жіберіп, қала маңындағы елді мекендерді өртеп жіберуді бұйырды. Үш сағаттың ішінде Ресей астанасы толығымен дерлік өртеніп кетті. 25 мамырда Дәулет Герей әскерімен астанадан оңтүстікке Кашира мен Рязан бағытында шегініп, тұтқындарды ұстау жолында өз жасақтарының бір бөлігін таратып жіберді. Мәскеу жорығы нәтижесінде Дәулет «Тақты Алған» () деген лақап атқа ие болды. Жорықтың нәтижесі: ондаған мың орыс қаза тапты, 150 мыңнан астамы құлдыққа алынды. Осыдан кейін Дәулет Герей Иван Грозный патшаға елшілік жіберіп, Қазан мен Астраханды оған беруді талап етеді. Жағдайдың қиын екенін көрген Иван Грозный Астрахан хандығын Дәулет Герейге беруді ұсынады. Алайда хан енді бүкіл Ресей мемлекетін бағындыруға болады деп есептеп, одан бас тартты. Келесі 1572 жылы Осман империясының қолдауына ие болған Дәулет Герей Ресей жеріне қарсы жаңа жорық үшін 120 000 әскер: 80 мың қырымдық мен ноғай, 33 мың түрік, мың түрік жаңа шеріктерін жинады. Шілденің аяғында Қырым ордасы Серпуховқа жақындап, орыстың шағын сақшылар тұратын жерлерді талқандап, Ока өзенінен өтті. Серпухов жолында Дәулет Герей Мәскеуге қарай жылжыды. Серпухов, Таруса, Калуга, Кашира және Лопасна қалаларында полктары бар орыс дуан басылары шегінуге жолдарын кесіп, Қырым әскерінің артынан Мәскеуге қарай аттанды. 1572 жылы 30 шілде тамызда Мәскеуден 50 шақырым жерде орналасқан Пахра өзенінде Молоди шайқасында кінәз Михаил Иванович Воротынский мен Дмитрий Иванович Хворостинин басқарған 25 мың адамдық орыс әскері қырым-осман әскерін жойды. Шайқастарда қырымдықтар мен түріктер қыруар шығынға ұшырап, қырымның атақты қолбасшысы Дивей мырзатұтқынға түсіп, ноғай мырза Тереберді қаза тапты. Қайтыс болғандардың арасында ханның ұлдары Шардан Герей мен Хасболат Герей ханзадалар да бар. тамызға қараған түні орыс әскерлерінің қууна байланысты Қырым ханы асығыс оңтүстікке қарай шегінді. Дәулет Герей қуудан құтылу үшін бірнеше тосқауыл қойды, ал орыстар оларды талқандап, қиратты. 1572 жылы шілдеде Ресей шекарасын кесіп өткен үлкен әскердің 5-10 мыңы Қырымға оралды. Бұл жорық Қырым хандығының Ресей мемлекетіне қарсы жасаған соңғы ірі әскери жорығы болды. Одан кейінгі жылдары Дәулет Герей орыс иеліктеріне қарсы жеке өзі бастап барған жоқ. Мәскеу маңайына тек оның ұлдары, қырым мен ноғай мырзаларын аз ғана күшпен шабуыл жасады. Дәулет Герей өмірінің соңында оның үлкен ұлдары Мехмет Герей қалғай мен Әділ Герей арасындағы қарым-қатынас күрт нашарлады. Дәулет Герей 1577 жылы 29 маусымда обадан қайтыс болды. Бақшасарайда жерленді. Оның орнына үлкен ұлы II Мехмет Герей қалғай (1577-1584) келді. == Дереккөздер == Санат:Қырымда қайтыс болғандар Санат:Қырым хандары Санат:XVI ғасыр билеушілері Санат:Обадан қайтыс болғандар Санат:Хан зиратында жерленгендер 
(кейбір деректерде Даулеткеле, жылы белгісіз) сұлтан. Қытайда білім алған, қытай тілін жақсы меңгерген. Дәулеткерей дипломатиялық тапсырмалармен бірнеше рет Пекинде болған. 1760 жылы Жолбарыс сұлтанмен бірге Абылайдың Қытайға жіберген елшілігін бастап барды. Елшіліктің басты міндеті кезінде ойраттар басып алған қазақ жерлерінің босауына байланысты, мұнда қазақтардың еркін көшіп-қонуына қатысты мәселелерді шешу болды. Сонымен қатар қазақтарға тұтқынға түскен Цинь императорының қол астына қарайтын ұранқайлықтарды қайтару осы елшілікке тапсырылды. Пекинде бұл елшілікке барлық сый-құрмет көрсетілді. Қазақ-Қоқан шиеленісуіне байланысты Дәулеткерей Абылайдың тапсыруы бойынша 1767 жылы Қытайға (әскери көмек сұрау мәселесімен) қазақ елшілігін бастап барды. == Дереккөздер == Санат:Қазақ сұлтандары Санат:Қазақ хандығы қайраткерлері Санат:Төрелер 
'''Дәуіт Асауұлы''' (туған-өлген жылы белгісіз) батыр. 19 ғасырдың 50-жылдарында Орынбор ведомствосына қарайтын табын руының қарақойлы бөлімшесінің басқарушысы болған. 19 ғасырдың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы Кіші жүз қазақтарының көтерілістеріне Есет Көтібарұлымен бірге жетекшілік жасағандардың бірі. 1855 жылы Орынбор өлкесінде Есет Көтібарұлы мен Дәуіт бастаған шектілер мен табындардың наразылығы болды. Көтерілісшілер қазақ даласына жазалау отрядтарын жіберуді тыюды, қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтатуды, түтін салығын жоюды, Жем, Елек, Қобда, Жайық өзендерінің бойларына көшіп-қонуға мүмкіндік жасап, шаруаларға жайылымдық жерлерге еркіндік беруді талап етті. Қазақтардың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсылығы кейін де жалғасты. Дәуіт Ресей үкіметінің 1867-68 жылы жүргізген әкімшілік және сот реформаларына наразылық білдіріп, 1869 жылы Орал мен Торғай облыстары қазақтарының көтерілісіне басшылық жасағандардың бірі болды. ==Тағы қараңыз== Дәуіт ата қорымы == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары қозғалыстар қатысушылары 
Астыда Арсенал футбол клубының 1897 жылдан бастап осы күнге дейінгі басты бапкерлер тізімі келтірілген. Арсенал тарихында клубты 18 жаттықтырушы баптаған (бұл тізімге міндет атқарушылар жатқызылмаған). Арсен Венгер клуб тарихында бапкер ретінде ең көп уақыт өткізген және ең танымал бапкер болып саналады. Сурет:Herbert Чепмен «Арсеналды» чемпион жасаған алған бапкер Сурет:Arsene Венгер, 1996-2018 жылдан бері «Арсенал» бапкері == Статистика == "Ақпарат 2008 жылдың қазанына сәйкес. Статистикаға ресми ойындар ғана енгізілген. Пенальти соғу нәтижелері саналмады." Аты Ұлты Жұмысты бастады Жұмысты аяқтады Ойындар Жеңістер Тең түсулер Жеңілістер Гол соғылды Гол жіберілді жеңіс Трофейлер Томас Митчелл Шотландия тамыз 1897 наурыз 1898 26 14 66 46 53.85 Джордж Элкот Англия наурыз 1898 мамыр 1899 43 23 14 92 55 53.49 Гарри Брэдшоу Англия тамыз 1899 мамыр 1904 189 96 39 54 329 173 50.79 Фил Келсо Шотландия шілде 1904 ақпан 1908 152 63 31 58 225 229 41.45 Джордж Морелл Шотландия 10 ақпан 1908 19 сәуір 1915 292 103 73 116 358 411 35.27 Джеймс Макивен* Англия 19 сәуір 1915 10 сәуір 1919 100.0 Лесли Найтон Англия 10 сәуір 1919 16 маусым 1925 268 92 62 114 330 380 34.46 Герберт Чепмен Англия 11 маусым 1925 қаңтар 1934 403 201 97 105 864 598 49.88 Бірінші Дивизионда жеңіс1 Англия Кубогы, Англия Суперкубогы Джо Шоу және Джон Питерс* Англия қаңтар 1934 28 маусым 1934 23 14 44 29 60.87 Бірінші Дивизионда жеңіс Джордж Эллисон Англия 28 маусым 1934 31 маусым 1947 279 129 74 76 534 327 46.24 Бірінші Дивизионда жеңіс, Англия Кубогы, Англия Суперкубогы Том Уиттакер Англия маусым 1947 24 қазан 1956 429 202 106 121 798 568 47.09 Бірінші Дивизионда жеңіс, Англия Кубогы, Англия Суперкубогы Джек Крэйстон** Англия 24 қазан 1956 19 маусым 1958 77 33 16 28 142 142 42.86 Джордж Свиндин Англия 21 маусым 1958 маусым 1962 179 70 43 66 320 320 39.11 Билли Райт Англия маусым 1962 13 маусым 1966 182 70 43 69 336 330 38.46 Берти Ми** Англия 20 маусым 1966 маусым 1976 539 241 148 150 739 542 44.71 Бірінші Дивизионда жеңіс, Англия Суперкубогы Жәрменке Кубогы Терри Нил Солтүстік Ирландия шілде 1976 16 желтоқсан 1983 416 187 117 112 601 446 44.95 Англия Кубогы Дональд Хоуи** Англия 16 желтоқсан 1983 22 марта 1986 117 54 32 31 187 142 46.15 Стив Бартеншоу* Англия 23 марта 1986 14 маусым 1986 11 15 27.27 Джордж Грэм Шотландия 14 маусым 1986 21 ақпан 1995 460 225 133 102 711 403 48.91 Бірінші Дивизионда жеңіс, Англия Кубогы, Лига Кубогы, Кубоктар Кубогы, Англия Суперкубогы Стюарт Хьюстон* Шотландия 21 ақпан 1995 15 маусым 1995 19 29 25 36.84 Брюс Риок Шотландия 15 маусым 1995 12 тамыза 1996 47 22 15 10 67 37 46.81 Стюарт Хьюстон* Шотландия 12 тамыза 1996 13 қыркүйек 1996 11 10 33.33 Пэт Райс* Солтүстік Ирландия 13 қыркүйек 1996 30 қыркүйек 1996 10 75.00 Арсен Венгер Франция қазан 1996 31 мамыр 2018 679 391 169 119 1228 613 57.58 Ағышлын Премьер-Лигасы, Англия Кубогы, Англия Суперкубогы ;Нұсқама Бас жаттықтырушы мiндетiн атқарушы болды. Ресми тағайындалғанға дейін бас жаттықтырушы мiндетiн атқарушы болды ;Түсініктер :'''A''' Макивен ресми басты бапкер болып бірақ іс жүзінде бас бапкер міндеттерін атқарған. :'''B''' Джо Шоу бас жаттықтырушы мiндетiн атқарушы, ал Джон Питерс хатшы мiндетiн атқарушы болды. Бұл жаттықтырушы және хатшы міндеттерін екі адамға бөлген алғаш жағдай болып табылады. :'''C''' Уиттакер 1956 жылы науқасқа шалдыққан. Ресми қайтыс болғанға дейін бас бапкер ретінде қалғанымен, іс жүзінде бапкерлік жұмыстарды Джек Крэйстон атқарды. Сол уақытқа Крэйстон статистикасы: 14 ойын, жеңіс, тең түсу, жеңіліс, 31 гол соғылды, 25 жіберілді. :'''D''' Венгер статистикасы 1999 жылдың 13 ақпанында ойналған Шеффилд Юнайтедке қарсы Англия Кубогы ойының да қосады, матч 2-1 Арсенал жеңісімен аяқталады. Алайда Венгер матчтың қайта ойналуын қалайды, өйткені өз командасының соңғы голы Fair Play принциптерін бұзу салдарынан соғылды. == Дереккөздер == Санат:Арсенал ФК (Лондон) бапкерлері 
'''Арсен Венгер''', OBE (; 22 қазан 1949, Страсбург) француз футбол жаттықтырушысы. Футбол тарихындағы ең танымал олжалы бапкерлердің бірі болып саналады. == Білімі == Страсбург Университетінің инженерлік факультетін тамамдаған (1974 жылы), экономикалық ғылымдар магистрі. Ана тілінен басқа (француз тілі, эльзасс диалекті бес тілді біледі: ағылшын, неміс, итальян испан және жапон тілдері. == Футболшы == Жас кезінде оның пірлері Раймон Копа мен Пеле болған. «Мютциг» (AS Mutzig) әуесқой командасында орталық қорғаушы позицияда сынға түседі. Алғашқы кәсіпшілік келісіміне 24 жасында 2-ші дивизион клубы «Мюлузбен» (FC Mulhouse) қол қояды, мансабын 3-ші дивизион клубы Страсбурде жалғастырады. Жоғары денгейде Страсбур (RC Strasbourg) клубында ойнайды, сезонда 12 ойынға қатысады. 1978/1979 жылғы сезонда Франция чемпионы атағын алып, УЕФА Кубогының бір ойынына қатысады. == Бапкер == 1981-1994 жылдар аралығында Францияда бапкершілік жұмыстармен айналысқан: 1981-1983 жылдары «Страсбур» жасөспірімдер командасының бапкері, 1983-1984 жылдары «Канне» (AS Cannes) бапкерінің көмекшісі болып қызмет атқарды. 1984-1987 жылдары Нанси футбол клубының бас бапкері, 1987-1994 жылдары Монако футбол клубының бас бапкер қызметін атқарады. 1987/1989 маусымда Монако Франция чемпионы болып, ал 1992 жылы күміс медаль жүлдегерлері болады. 1989 жылы Франция Кубогы финалисті, 1991 жылы Франция Кубогы иегері, 1992 жылы Кубок Иегерлері Кубогының финалисті болады. 1995-1996 жылдары «Нагоя Грампус Эйт» (Нагоя, Жапония), клубын жаттықтырды, 1995/1996 маусымында Император Кубогы және Джей-Лига Кубогының иегері болды. Маусым нәтижелері бойынша Жапониядағы үздік бапкер болып атанды. === «Арсенал» бас бапкері === 1996 жылдан бастап Арсенал (Англия) клубын жаттықтырады. Венгермен клуб Англия чемпионы (1997/1998, 2001-2002, 2003/2004 жылғы маусымдар), Англия Кубогы (1997/1998, 2001/2002, 2002/2003, 2004/2005 жылғы маусымдар ), Англия Суперкубогы (1998/1999, 1999/2000, 2002/2003, 2004/2005 жылғы маусымдар) иегері, Чемпиондар Лигасының финалисті және УЕФА Кубогы финалисті (1999/2000 жылғы маусым) болды. Арсеналды басқарғаннан кейін, әдейі футболшылардың функционалды дайындығына жауапты мамандар бригадасын құрады. Әр ойынша жеке жаттығу және қалпына келтiру процедуралар бағдарламасын алды. Әр футболшыға жеке арнаулы диета дайындалды. Бұл шаралар клубтың жоғарғы нәтижелерге жетуге септігін тигізді. Өзінің табысты және белсенді селекциялық саясатымен әйгілі Арсен кезінде клуб жас ойыншыларды сатыр алып, олар кейіннен "жұлдыздарға" айналады. Англия оны «Профессор» деп атайды. Ұлттық чемпионатты ұтып алған Англиядағы тұнғыш шетел бапкері. "Алтын дубль" жасаған Англиядағы тұнғыш шетел бапкері (Ұлыбританиядан емес бапкер) яғни бір маусымда чемпионатты да Кубокты да жеңді. "Жыл бапкері" атанған тұнғыш шетел бапкері. Арсеналмен жұмысын жалғастырғысы келіп, 2001 жылы футболдан Францияда ұлттық құрамасының бапкер орнынан бас тартады. Жанкүйерлердің үлкен сеніміне ие, осыған орай «Arsene knows» фразасы кең таралған («Арсен біледі»). 2018 жылы мамыр айында бұл қызметінен өз еркімен босады. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Arsenal.com сайтындағы Арсен Венгер өмірбаяны Sports.ru сайтындағы өмірбаяны Eurosport.ru сайтындағы блогы (ағылшын нұсқасынан аударма) Санат:Арсенал (футбол клубы, Лондон) басты бапкерлер тізімі Санат:Франция футболшылары Санат:Арсенал Лондон ФК Санат:Франция футбол 
'''Николай Куприянович Делегей''' (24.10.1911, Украина, Хмельницкий облысы,Изяслав ауданы,Комыны селосы 3.10.1945) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, тобының командирі. Украинадан Кеңес әскері қатарына 1932 жылы шақырылып, 1933 жылы шекарашылар училищесіне түсті. Харьков шекарашылар училищесінің авиация бөлімін бітіріп, 1940 жылға дейін Алматы қаласындағы шекара округінің 3-дербес авиация эскадрильясында қызмет атқарды. Соғыстың алғашқы күндерінен бастап майданға келді. Ол неміс ұшақтарын алғаш 1941 жылдың 17 желтоқсанында атып түсірген. Гвардия майоры Делегей бастаған топ өзінің әскерлерін әуеде қорғауға шыққан кезде, жетекші ұшақ «Мессершмитті» атып түсірді. Осы сәтте командирдің тобына жаудың алты «Ме-109» ұшағы жақындап қалғанын байқаған Делегей жау ұшағына қарсы шабуылға шықты. Делегей жақындап келіп соңғы «Ме-109» ұшағын жерге қарай құлдыратты. Ол 200-ге жуық жауынгерлік тапсырмамен 30-дан аса әуе шайқасына қатысты. 1944 жылдың ақпан айына дейін 172 рет әскери тапсырмамен Делегей жеке өзі 15, топтың кұрамында ұшағын атып тұсірді. Әуе ұрыстарында көрсеткен ерлігі үшін Делегейге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1.7. 1944). Подполковник Делегей қызмет бабында тапсырма орындау кезінде қаза тапты. Ленин, рет Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Демежан Кешубайұлы''' (1860, Қытай, Шыңжаң өлкесі, Тарбағатай аймағы 1906, Шәуешек қаласы) Қытайдағы қазақ диаспорасы арасынан шыққан қоғам қайраткері. Бала кезінде Тарбағатай аймағының губернаторы Ши амбының қолында бірнеше жыл аманатта болады. Сонда жүріп ақсүйектер мектебінде оқиды, манжұр, қытай тілдерін меңгереді. Кейін губернаторға көмекші әрі тілмаштық қызмет атқарады. 1884 жылы Шәуешек хаттамасы бойынша Ресей мен Қытай империясы өзара шекара бөліскенде жергілікті әкімшілік атынан аймақ шекарасын белгілеу ісіне қатысқан. 1895 жылы төрт ауыл руының екінші үкірдайы болып сайланады. Демежан ел ішінде мешіт, медресе, мектеп салу, жергілікті халықтың егіншілікпен айналысу ісін ұйымдастырады. Абдыра, Қараүңгір өзендерінен тоған шығарту жөнінде жоғарғы ұлықтың рұқсатын алуға күш салады. Бірақ оның бұл игілікті ісіне халдайлар (ішкі өлкеден шекара күзетіне келген сібе-солаң жұртының атамандары) қарсылық білдіреді. Қалыптасқан тәртіп бойынша таудан аққан ірі өзендер тек халдайлардың меншігі саналатын. Абдыра аңғарында өткен кезекті су таласы кезінде Демежан қазақтан қол жинап, халдайлардың бетін қайтарады. Демежан Ши амбының орнына Тарбағатай аймағының губернаторы болып сайланған, Құлжадан келген Мәтен амбының да қарсылығына ұшырайды. Ол ру арасындағы алауыздықты қоздырып, Демежанды қазақтар арасынан шыққан бүлікші етіп көрсетуге тырысады. Демежанды жалған айыппен қамауға алып, 1906 жылы жазда Шәуешек қаласында дарға асып өлтіреді. Демежан Қ.Жұмаділовтың «Тағдыр» романының басты кейіпкері. == Дереккөздер == Санат:1860 жылы туғандар Санат:Шыңжаңда туғандар Санат:1906 жылы қайтыс болғандар Санат:Қытай қазақтары Санат:Қытай қоғам қайраткерлері 
'''«Демежан батыр»''' тарихи жыр. Шығыс Түркістан және Моңғолия қазақтарына кеңінен тараған. Жырдың үш нұсқасы белгілі. Бүл нұсқалардың мазмүны бір-біріне жақын. Жырға Тарбағатай аймағының орталығы Шәуешек қаласынан шыққан зиялы азамат, халық перзенті Демежан Кешубайұлының ел қорғаудағы ерлік істері арқау болған. Жырдың үш нұсқасының бірі Әдебиет және өнер институтының қолжазба қорында сақтаулы. Жырлаушы Нұрсапа. Екінші бір нұсқа «Тарбағатай» журналында жарияланған (1983, 1). Жырлаушы Тұрсынғазы. Ал үшінші нұсқа «Мұра» журналында жарияланған (1983, №1). Жырлаушы Әнуар Қоңқаұлы. == Дереккөздер == Санат:Қазақ жырлары 
'''Иван Федорович Денисов''' (19 желтоқсан 1924, Лениногорск қаласы Татарстан, 14 мамыр 1995, Алматы, Қазақстан) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия лейтенанты, взвод дейін Ақмола облысының Ақкөл ауданындағы «Кеңес» ұжымшарында жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. 1943 жылы пулеметшілер училищесін бітірген. Генерал Чуйковтың әскері 1944 жылдың шілде айының соңғы күндері Висла өзеніне (Польша) шықты. 102- гвардиялық атқыштар полкіне өзеннен өтіп, Руда Тарновская елді мекені жанында плацдармды қолға түсіру міндеті жүктелді. Өзеннің оң жағалауына 5-атқыштар ротасы өтті. Оның өзеннен сәтті өтуі гвардия лейтенанты. Денисовтың взводының батыл қимылдауына жағдай туғызды. Жаудың негізгі оқ ататын ұяларын бөліп тастап, рота бүкіл полктің өзеннен өтуін қамтамасыз етті. Плацдарм қолға түсті. Келесі күні (1944 жылдың тамызы) 35-гвардиялық атқыштар дивизиясына бағынышты атқыштар полкі Мангушев үшін ұрыс жүргізді. Мұнда Денисов бастаған взвод бөлімшелермен өзара тығыз байланыста болып, немістің өздігінен жүретін зеңбірегінің сүйемелдеуімен ұрысқа шыққан жаяу әскерінің екі шабуылына тойтарыс берді. тамызда Тшебень селосының оңтүстігінде болған шайқаста Денисов пен оның жауынгерлері жаудың барлық соққыларын табандылықпен тойтарып, оны үлкен шығынға ұшыратты. Осындай ерен ерлігін бағалап, Денисовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Денисов 1966 жылдан Алматы қаласында тұрып, сонда еңбек етті. == Дереккөздер == Санат:19 желтоқсанда туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:14 мамырда қайтыс болғандар Санат:1995 жылы туғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері 
'''Шілденің 3''' Григориан күнтізбесінде жылдың 184-ші күні (кібісе жылдарда 185-ші). Жылдың аяғына 181 күн қалады. == Мейрамдар == Белоруссия, Тәуелсіздік күні Алтай Республикасы, Білім күні Хакасия, Білім күні Қазақстан, Ұлттық домбыра күні == Оқиғалар == 1841 ағылшын астрономы Джон Адамс Нептун ғаламшардын ашылуы туралы жариялады 1915 Түркияда алғашқы қағаз ақшаның шығуы. 1928 Теледидиардын алғашқы сатылымға шығуы 1996 Борис Ельцин екінші мерзімге Ресей Федерациясының президенті болып сайланды == Дүниеге келгендер == 1728 Роберт Адам (1792), ағылшын архитекторы. 1738 Джон Синглтон Копли (1815), америкалық суретші. 1886 Абдул Муис (1959), индонезиялық жазушы. 1897 Джесс Дуглас (:en:Jesse Douglas) (1965), америкалық математик. 1920 Мариян Бадел, Югославия халықының қаһарманы. 1944 Роландас Павилёнис, литвалық философ, тіл маманы, саясаткер == Қайтыс болғандар == 1922 Станислав Козьмян (1836), поляк жасушысы және театр қайраткері 1979 Луи Дюрей (1888), француз композиторы, қоғам қайраткері. == Сыртқы сілтемелер == Санат:3 шілде 
'''Жаман Айбат мыс кен орны''' Жезқазған қаласынан қарай 160 км жерде орналасқан. Қарағанды облысы жерінде. == Геологиялық құрылымы == Кен орны Жаман Айбат антиклиналін бойлай бірнеше км-ге созылған. Антиклинальдың оңтүстік қанаты көлбеу (5 25°), ал солтүстік қанаты флексура түрінде тік құлайды. ==Жатыс сипаты == Кен орны Шығыс, Орталық, Солтүстік телімдерден және 11 жеке кен денелерінен тұрады. Негізгі өндірістік маңызы бар кен денелері «раймунд» конгломераттары қабаттарында шоғырланған. Кен денелері қабат, линза пішіндес, орташа қалыңдығы м. == Құрамы == Кентастар минералдық құрамы бойынша мысты, қорғасын-мысты, қорғасынды, мырышты, күмісті-мысты, ренийлі-мысты болып жіктеледі. Жаман Айбат мыс кен орны ірі мыс кен орындарына жатады. Кен орны толық барланған. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''Диқанбай Қапсәлемұлы''', Диқанбай Қапсалаңұлы (шамамен 1800 1876, Жетісу өңірі) батыр, би. Ұлы жүз құрамындағы дулат тайпасының ботбай руынан шыққан. Әкесі Қапсәлем, арғы атасымен ел қорғаған, аты ұранға айналған батырлар болған. Диқанбай ерлік істерімен аты қалған батыр ғана емес, ел арасындағы түйіні қиын мәселелерді шешуге араласқан би ретінде белгілі адам. Қазақ халқының тарихынан мол мағлұмат беретін орыс түркітанушысы Н.Аристов жазып алып жариялаған Диқанбай батыр шежіресі күні бүгінге дейін өз құндылығын жоғалтқан жоқ. == Дереккөздер == Санат:1800 жылы туғандар Санат:1876 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ батырлары Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Қазақстан шежірешілері 
'''Алексей Федорович Дмитриев''' (25.2.1919, Солтүстік Қазақстан облысы,Айыртау селосы 17.10.1944, қаласы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, артиллерияшылар командирі.Кеңес әскері қатарына 1938 жылы шақырылды. Дмитриев Брянск (1941), Беларусь (1944) майдандарында шайқасты. 1944 жылдың тамызында Дмитриев басқарған 214-гвардиялық гаубица артиллерия полкінің (3-Беларусь майданы, 5-армия, 5-артиллериялық корпус, 3-гвардиялық артиллериялық дивизия, 8-гвардиялық гаубица артиллериялық бригадасы) 2-дивизионы 1944 жылы тамызда Францкабуда елді мекені (Литва, Шакяй ауданы) маңында жау шабуылына тойтарыс беріп, танкісін жойды. Жау танкісі мен жаяу әскердің жартысы Кеңес әскерінің бақылау пунктінің қорғанысын ұйымдастырды. Осындай қауіпті сәтте Дмитриев жау оғын өзіне қарай аударды. Жаяу әскер мен танкінің арасын алшақтатып, взвод әскерлерін жинап, жауға қарсы тойтарыс берді. 1944 жылдың 21 тамызында қарсыластарының танкісін жойды. 1944 жылдың 17 қазанында ұрыста қаза тапты. Ұрыста көрсеткен ерліктері үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Дмитриевке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Дмитриев оқыған мектепке есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Виктор Михайлович Довженко''' (3.3.1920, Ресей, Орынбор облысы, Ташлин ауданы, Ташла селосы 4.3.1945, Польша) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, взвод командирі. Соғысқа дейін Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы,Симаки селосына қоныс аударды. 1940 жылы қыркүйекте Кеңес әскері қатарына шакырылған. 1942 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, 1943 жылдың ақпанынан бастап майданға жіберілді. 1281-атқыштар полкінің (1 -Беларусь майданы, 47-армия, 60-атқыштар дивизиясы) автоматшылар ротасының командирі аға лейтенант. Довженко 1945 жылы 15 каңтарда Калушин елді мекені (Варшава қаласынан карай 25 шақырым) маңындағы шабуыл кезінде автоматшылар тобымен жау тылына өтіп, бірнеше әскерін жойды. 16 қаңтар күні Нова-Двур қаласы жанында алғашқылардың бірі болып Висла өзенінен өтті де, өздігінен жүретін артиллериялық кондырғыны істен шығарып, жаудың әскерін жер жастандырды. Ерліктері үшін Довженкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Ұрыста қаза тауып, Варшавада жерленген. Орынбор облысы Ташла селосындағы бір көшеге есімі беріліп, орта мектептің ғимаратына мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:3 наурызда туғандар Санат:1920 жылы туғандар Санат:Ташлин ауданында туғандар Санат:4 наурызда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Польшада қайтыс болғандар Санат:КСРО аға лейтенанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысындағы рота командирлері Санат:Курск шайқасы қатысушылары Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Варшавада жерленгендер 
'''Дозор''', ''шолғыншы топ''-соғыс жағдайында әскери бөлімнен барлау немесе күзет мақсатында арнайы бөлінетін топ. Мақсаты: негізгі әскери бөлімді жаудың тұтқиыл шабуылынан қорғау, жау әскерлері, табиғи бөгеттер, радиациялық және химиялық жағдайлар туралы мәліметтер жинау, т.б. тапсырмалар орындау. Егер әскери бөлім машиналар колоннасынан тұрса, Дозорға бір танкіден әскери машина) бір взводқа дейін, ал жаяу әскерлер болса, 2-3 солдаттан бөлімше немесе мото-атқыштар взводына дейін бөлінеді. Әскери теңіз флотында Дозорлар жау әскері пайда болуы мүмкін бағытқа арнайы жіберілетін кемеден немесе ұшақтан тұрады. == Дереккөздер == Санат:Қарулар 
'''Николай Иванович Должанский''' (1917, Ақмола облысы,Зеренді ауданы,Зеренді ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, ұшқыштардың звено бітіргеннен кейін Алматыдағы жол басқармасында техник болып жұмыс істеді және аэроклубта оқыды. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Чкалов әскери авиациялық училищесін (Орынбор облысы) тәмамдады. Одан кейін 165-гвардиялық штурмдық авиаполкінде ұрыстарға қатысты. Должанский алғашқы ұшу тапсырмасын 1943 жылдың шілдесінде бастады. Белгород-Курск бағытында шабуыл жасап келе жатқан неміс танкілері мен жаяу әскерлеріне Томаровка ауданынан 12 «Ил» ұшағы жаудың 10-ға жуық жойғыш ұшақтарымен кездесті. Жетекші ұшқыш Должанскийдің тәжірибесі мен бүкіл топтың батыл қимыл көрсетуі арқасында жаудың «Мессершмитт» пен «Фокке-Вульф» шабуылына тойтарыс берілді. 1943 жылдың 18 қыркүйегінде Орел мен Белгород түбінде вермахтың тандаулы дивизиясын талқандап, Днепр өзеніне шығып, Киев қаласының солтүстігінде шайқас басталды. Осы күні 18 «Ил» ұшағы жаудың Качев, Калееница аудандарындағы бекіністеріне тыл жағынан шабуыл жасады. Должанский осы ұрыста жаудың зенитті зеңбірегін, дзотын және 20-ға жуық әскерін жойды. Днепр мен Киевті азат ету үшін болған шайқастар кезінде Должанский жауынгерлік тапсырмамен 54 peт ұшты. Оның ұрпағы ''Букрин, Черныш, Пищальник, Пивца, Липовый Рог, Пуща Водица'' және ''Васильков'' елді мекендерінен өтті. 1944 жылдың күзінде Должанский 113 рет жауға қарсы аттанды. Ұрыстарда корсеткен ерлігі үшін Должанскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10.1944), сонымен қоса Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі тапсырылды. Кейіннен Должанский екі рет Қызыл Ту, l-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Досалы сұлтан Бұлқайырұлы''' (туған 1795) Қобда және Елек өзендері маңындағы қазақ руларының басшысы, Нұралы ханның немере інісі. Е.И.Пугачев бастаған шаруалар соғысына (1773- 75) қатысып, олардың Орынбор, Жайық қалаларын қоршауға алуына атсалысты. 1775 жылы Пугачев көтерілісі жеңілгеннен кейін «көрінбес адам» қозғалысына қатысты. Бірақ кейін өзінің ұстанған бағытынан ауытқып, қозғалысқа қарсы шықты. == Дереккөздер == Санат:Қазақ сұлтандары Санат:Төрелер 
'''Досқара батыр Байкісіұлы''' (18 ғасырдың ортасы, Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Марқаш соры көлінің жағалауы 19 ғасырдың 30- жылдары) батыр. Орта жүз құрамындағы ашамайлы керей тайпасының көшебе руынан шыққан. Оның «қос батыр» атанған ''Есқара, Досқара'' есімді екі ұлы да 1770-71 жылы болған соңғы қазақ-қалмақ соғыстарына қатысқан Досқара батыр сондай-ақ 18 ғасырдың соңғы ширегінде Батыс Сібірде Ресей отаршылдарына қарсы күреске белсене қатысып, ерлігімен көзге түскен. Досқара батырдың ерлігін ''Жанкісі, Шал ақын, Жанақ ақын, Көтеш, Салғара'', т.б. өз жырларына арқау еткен. Досқара батырмен замандас Көшен Бауыржанұлы «Досқара батыр» жырында оның батырлыгымен қатар күйшілік өнері болғанын да айтады. «Кер жорға», «Қызыл нар», «Жаралының зары» атты күйлері жазып халық арасына көп таралмаған. == Дереккөздер == Санат:XVIII ғасырда туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар Санат:1830 жж. қайтыс болғандар Санат:Қазақ батырлары соғысына қатысушылар қозғалыстар қатысушылары 
'''Әбу (1920, Солтүстік Қазақстан облысы, Уәлиханов ауданы, Үшкөл ауылы 05.10.1943, Украина, Киев облысы, Чернобыль қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ага лейтенант, атқыштар ротасының командирі. Қазақстанда 7-сыныпты бітірген соң Қорған облысы,Петухов ауданы,Чебачье селосында тұрған. «Жаңа жол» мал фермасының меңгерушісі болды. 1939 жылдың қыркүйегінде Досмұхамбетов Кеңес әскері қатарына шақырылып, ондағы полк мектебін үздік бітіріп, лейтенант атағын алды. Досмұхамбетов Киев қаласынан (Украина) солтүстікке қарай Днепр өзенінен өту кезінде айрықша көзге түсті. 1943 жылғы қыркүйек айының соңында 8-атқыштар дивизиясының 1-атқыштар ротасы Припять сағасынан солтүстікке қарай Днепрге жеткен. Досмұхамбетов ротасымен шабуылға шығып, жауды кері шегінуге мәжбүр етті. Досмұхамбетов қазанда ерлікпен қаза тапты. Көрсеткен батылдығы үшін Досмұхамбетовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10.1943). Чернобыль қаласының саябағында Досмұхамбетовке бюст орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қайрат Қуатұлы Әбусейітов''' Қазақстан Республикасының мемлекет қайраткері, дипломат. == Өмірбаяны == Әбусейітов Қайрат Қуатұлы 1955 жылғы 20 қазанда Алматы қаласында туған. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетін, М.В.Ломоносов атындағы ММУ аспирантурасын бітірді. Тарих ғылымдарының кандидаты. Доцент 1985 1989 жылдары ҚазМУ ассистенті, аға оқытушысы, декан орынбасары. 1989 1992 жылдары Алматылық жоғарғы партиялық мектеп, кейін Алматы политология және басқару институты әлемдік саясат және халықаралық қатынастар кафедрасының доценті. 1992 1993 жылдары Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақ менеджмент, экономика және болжау институты Стратегиялық зерттеулер орталығы сыртқы саясат және ұлттық қауіпсіздік бойынша бағдарламасының басшысы. 1993 1996 жылдары ҚР СІМ Орталық аппаратында жауапты дипломатиялық лауазымдарда қызмет атқарды. 1996 1998 жылдары Қазақстан Республикасының АҚШ-тағы Елшілігінің кеңесшісі. 1998 1999 жылдары ҚР СІМ Бірінші департамент директорының орынбасары, Бірінші департаменттің директоры, Жан жақты ынтымақтастық департаментінің директоры. 1999 2002 жылдары Қазақстан Республикасы Сыртқы істер вице-министрі. 2002 2004 жылдары Қазақстан Республикасының Сыртқы істер 2004 2008 жылдары Қазақстан Республикасының Швейцар төтенше және өкілетті елшісі, ҚР Үкіметінің БҰҰ Бөлімшесі және Женева қаласында орналасқан басқа халықаралық ұйымдар жаңындағы тұрақты өкілі қызметін қоса атқарушы 2008 жылдың қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Құрама Корольдігіндегі төтенше және өкілетті елшісі. 2014 жылғы 17 қыркүйектен бастап Қазақстанның Норвегиядағы төтенше және өкілетті елшісі қызметіне тағайындалды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан Швейцариядағы елшілері Ұлыбританиядағы елшілері Ирландиядағы елшілері Исландиядағы елшілері Швециядағы елшілері Норвегиядағы елшілері 
'''«Сантьяго Бернабеу»''' () Испания астанасы Мадридте орналасқан футбол стадионы. Реал Мадрид футбол клубының жергілікті алаңы болып табылады. Кейде Испания Ұлттық футбол құрамасының ойындары өткізіледі. Стадион УЕФА-ның ең жоғарғы 4-ші категориясына ие. Үлкендігі бойынша «Камп Ноудан» кейін Испаниядағы екінші стадион, == Орналасуы == «Сантьяго Бернабеу» Камартин ауданындағы Паса де ла Кастельяна көшесінде орналасқан. Concha Espina, Padre Damián, және Rafael Salgado көшелерін алып жатыр. == Тарихы == «Сантьяго Бернабеу» стадионы ішінде Стадион «Сантьяго Бернабеу» деп 1943-1975 жылдар аралығындағы «Реал Мадрид» президенті атымен аталды. Сантьяго Бернабеу жаңа стадион құрылысының бастаушысы болды. Құрылыс жылға созылды. Ашушы ойын португалдық "Белененсиш" клубына қарсы достық ойынымен өтті, кездесу 1947 жылдың 14 желтоқсанында өтіп, Реал 3-1 есебімен жеңіске жетті. === 1950 жылдар === 1950 жылдарда Реалдың Еуропа чемпиондары Кубогында жақсы ойынының әсерінен клубтың қаражаты өсті. Бірінші үлкен қайта жаңарту 1954 жылы жасалып, стадион сыйымдылығын 125000 орынға көбейтуге мүмкіндік туды. Осылай Мадрид коллизейі жаңадан құрылған Еуропалық Кубок қатысушылар арасында ең ұлкен стадионға ие болды. Ғимарат өзінің ақ мұнараларымен әйгілі. 1955 жылы қаңтарда стадион өзінің клуб президентінің құрметіне «Сантьяго Бернабеу» атанды, ал 1957 жылы Еуропа чемпиондары Кубогының финалында, әлемде бірінші рет болып жасанды прожекторлер іске қосылды. === 1980 жылдар === 1978 жылы қайтыс болған Сантьяго Бернабеу, Мадрид солтүстігінде жаңа стадион салуды ойластырып жүрген, бірақ ол жүзеге аспады. Алайда 1982 жылғы Әлем чемпионатына «Сантьяго Бернабеу» өтті. Стадионның жаңарту проектіне сәулетшілер Рафаель Луис Алемани және Мануэль Салинас шақырылды. Ағайындылар стадионның алғашұы планың Мунос Монастериомен бірге құрған атақты Луис Алемани Алемани Солердің ұлдары болған. Жұмыс 16 айға созылып, құны 704 млн песета құрды, оның 530 миллионың Мадрид әкімшілігі төледі. кейін отырып көретін 30200 орын және тұрып көретін галереялар қосылды. Толығымен 60000 адам футболды тамашалай алатын. Стадион турнирдың группалық ойынының және финалды қосқанда 345000 көрерменді қарсы алды. Он жыл өтті: реконструкция жалғасып жатты. Трибунаның үшінші қабаты салынып бітті. Отырып көретін орын 65000-ге өсіп, жалпы сыйымдылық 105000 орынға өсті. Тағы бір кейін стадион одан ары жайлы болып, бірақ сыйымдылық 74871 көрерменге азайды. «Сантьяго Бернабеу» батыс фасады === 2000 жылдан бері === 2000 жылы «Реал» президенті Флорентино Перес болды; жыл ішінде (2001—2006) ол стадионға 127 млн доллар инвестиция жасады: шығыс бүйiрлеу мiнбесiнiң фасады салынды, ол жерде жаңа кеңсе бөлмелері, баспасөз залы, VIP-ложалар орналасты. Шығыс мінбесінің кеңейтілуінен кейін алаң сыйымдылығы 80 354 адамғы өсті. Соңғы өзгеріс 2011 болды; енді стадионда 81 044 адам жайғаса алады. 2005 жылы президент лауазымынан кетуден бұрын, Перес стадионның үстiннен жайылмалы шатыр проектін ұсынады. Алайда, 2009 жылы оның президент орнына қайта келгенінде, проект тым қымбат деп шешілді. Испандық Marca газеті деректері бойынша, Перес әлі де шатыр жасағысы келіп жүр. Испандық Сантьяго Калатрава, Притцкеровтік сыйлық лауреаты Рафаэль Монео және Бэй Юймин сәулетші болулары мүмкін. == Жалпы мағлұмат == «Бернабеуде» 1964 жылғы Еуропа чемпионатының финалы және 2012 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы өтті. 2007 жылдың 14 қарашасында «Бернабеуге» дегдарлы УЕФА футбол стадионы атағы берілді. «Реалдың» 1500-ші ойыны «Сантьяго Бернабеуде» 2011 жылдың 22 қарашасында загребтік «Динамоға» қарсы ойналды. Ойын УЕФА Чемпиондар лигасының группалық кезеңінде өтті. == Стадион панорамасы == Concha Espina, 28036 Madrid. == Дереккөздер == Санат:Испания футбол стадиондары Санат:Испания стадиондары 
'''Жаман Алакөл''' Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы Бағалы темір жол стансасынан қарай км жердегі тұзды тұйық көл. Шөптікөл ауылының солтүстігінде. Көл теңіз деңгейінен 206,4 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 8,9 км2, ұзындығы 3,4 км, енді жері 3,4 км, жағалауының ұзындығы 14,4 км. Суы кермек. Қамыс пен қоға өскен айдынында үйрек, қаз, т.б. құстар мекендейді. Жер асты және жауын-шашын суларымен толысады. Мал шаруашылығына пайдаланылады. Санат:Бейімбет Майлин ауданы көлдері 
'''Петр Данилович Дутов''' (6 тамыз 1916, Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Шаған ауылы 16 қараша 1941, Ресей, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково темір жол айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. == Өмірбаяны == Дутов соғысқа дейін eгic бригадасында есепші болып жұмыс істеген. 1937 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Қиыр Шығыста әскери борышын өтеді. 1939 жылы әскер қатарынан босап, туған ауылына оралды. Ұлы Отан соғысының алғашқы күндері Дутов үш аға-інісімен бірге майданға аттанды. 1075- атқыштар полкінің (Батыс майдан, 16-армия, 316-атқыштар дивизиясы) қатардағы жауынгері Дутов 1941 жылы 16 қарашада Мәскеу облысы Волоколам ауданы Дубосеково темір жол айырмасында танкіге қарсы шайқасатын топтың құрамында (саяси жетекші В.Г.Клочков бастаған) жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс беруге және 18 танкісін жоюға қатысты. Осы шайқаста Дутов ерлікпен қаза тапты. Волоколам ауданының Нелидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленді. Бұл ерлік 28 ерлігі деген атпен тарихқа енді. == Естелік пен марапаттары == КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Дутовқа Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (21.7.1942). Олардың құрметіне Мәскеу қаласының Северное Тушино ауданындағы бір көшеге есімі беріліп, онда мемориал тақта орнатылған. 1975 жылы Дубосековода мемориал, Нелидово деревнясында (Дубосеково темір жол айырмасынан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш орнатылып, мұражай ашылды. Алматы қаласында 28 атындағы саябақ және монумент қойылған. Туған ауылында көшеге және мектепке есімі беріліп, мектеп ауласында Дутовқа бюст орнатылған. == Дереккөздер == 
'''Мұқан Естайұлы Дүйсекеев''' (25 қаңтар 1957, Павлодар) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері жоғары қолбасшылығының өкілі. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Штабтар бастықтары комитеті төрағасының орынбасары (2009-2018), генерал-майор (2008)., Алматы жоғары жалпыәскери командалық училищесін (1978.), Мәскеу қаласы М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясын (1993). РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясын бітірген (1999). 1974-78 жылы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесінің курсанты, Орта Азия ӘО әскерлері мотоатқыштар дивизиясы мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі, 55712 әскери бөлімі арнайы мақсаттағы бөлімшесінің топ командирі, Түркістан ӘО 43151 әскери бөлімі арнайы мақсаттағы бөлімшесінің арнайы жасак топ командирі, Орта Азия ӘО әскерлері жеке гвардиялық десант-шабуыл бригадасы парашют-десант ротасының командирі, батальон командирдің орынбасары штаб бастығы, батальон командирі, Түркістан ӘО Қолбасшысының қарамағында, М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясының тыңдаушысы (1978-93), ҚР ҚМ карамағында жеке гвардиялық десант-шабуыл бригадасы командирінің орынбасары, бригада командирі, РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясының тыццаушысы, дивизия командирдің орынбасары штаб бастығы, Ұтқыр күштер Қолбасшысының орынбасары, бірінші орынбасары штаб бастығы (1993-2003), ҚР ҚМ ШБК арнайы әскери департаменті бастығының бірінші орынбасары штаб бастығы міндетін уақытша атқарушы (2003-05), департамент бастығының міндетін уақытша атқарушы (2005-08), «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары Басқарма штабының бастығы, ҚР ҚМ ШБК төрағасының бірінші орынбасары (2008-11), 2011 жылы «Қызыл жұлдыз» ордені (1982), 3-дәрежелі «За службу Родине СССР» (1984), 2-дәрежелі «Айбын» ордені(2010), медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ауған соғысының (1979-1989) қатысушылары Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері Санат:Қазақстан 
Иван Михайлович Дьяченко(1921, Ақмола облысы, Атбасар селосы 1962, Ресей, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, звено, кейіннен командирі, подполковник, кейіннен полковник.1940 жылғы тамызда Орск аэроклубының оқуын бітірген соң Кеңес әскері қатарына шақырылып, Чкалов авиация училищесіне, 1942 жылдың тамыз айында штурман қызметінде Батыс майданға жіберілді. Кейін звено және эскадрилья командирі болып, Оңтүстік-Батыс, З-Украина және З-Прибалтика майдандары әскерлерінің қатарында шайқасты.1943 жылы шілдеде Дьяченко басқарған «Ил» ұшақтары Харьков Белгород тас жолындағы неміс автоколоннасын жоюга бұйрық алды. Колоннаны зениттік қарудың корғауына қарамай бомбалап, тапсырманы ойдағыдай орындап шьщты. Дьяченко жаудың Бондаревка елді мекені жанындағы аэродромына карай бет алып, «Хейнкель-ІІІ» ұшағын құлатып, қонып тұрған екі ұшағын жойды. 1943 жылы қыркүйегіндегі Барвенково Близнецы жолы бойындағы Дьяченко жаудың паровоз, вагон және автокөлігін жойды. Дьяченко 1944 жылдың карашасына дейін ұрысқа 100 рет шығып, жаудың ұшағын, танкісін, дала зеңбірегін, бензин, оқ-дәрі коймасын, согыс техникасын және ротаға жуық әскерін жойды. Эскадрильяны шебер басқарғаны және ерлігі үшін Дьяченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағыныц Батыры атағы берілді (18.8.1945). Сондай-ақ ол Ленин ордені, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, Александр Невский ордендерімен және медальдармен марапатталған. Соғыс аяқталған соң Әскери академияда оқып, оқытушы қызметін атқарды. 1962 жылы полковник Дьяченко запасқа шықты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Алексей Семенович Өзбекстан, Әндіжан қаласы 16.4.1970, Украина, Кировоград қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, подполковник, партизан құрамасы командирінің орынбасары. Соғысқа дейін Алматы қаласында жұмыс істеген. 1942 жылы Чернигов- Волынь партизан құрамасында диверсиялық жұмыстар жөніндегі командирдің орынбасары болды. Құрама партизандары 1944 жылы наурызына қарай жаудың 683 эшелонын, 47 көпірін, 35 шақырымдық темір жол бойын жойып жіберген. 1944 жылы тамыз айында Словакия тауларында 22 адамнан кұралған топ мың адамнан тұратын партизандар бригадасын құрды. Егоровтың басшылығындағы I-бригада 57 әскери жорық ұйымдастырып, жаудың 44 танкісін, 20 эшелонын жарып жіберді. Егоровқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (2.5.1945). 1945 жылы запасқа шықты. Кировоград қаласында ескерткіш, мемориалдық тақта орнатылып, №9 орта мектеп пен бір көшеге есімі берілген. Ленин, Қызыл Ту, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және көптеген шетелдік медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Едіге Танашұлы''' батыр. 14 ғасырда өмір сүрген. Ресейдің қазіргі Омбы қаласы орнындағы «Керей тоғайы» деген мекенде дүниеге келген. Орта жүз Найман руының Балталы тармағынан. Едіге ағалары Балға, Балта батырлар сияқты Алтын Орда хандарының әскербасы болган. Кейін Әмір Темірге қызмет етіп, оның әскерімен бірге ауыр шайқастарға қатысқан. Сол шайқастардың бірінде Едіге ауыр жараланып, қасындағы серіктері Самарқанға жеткізбек болып әкеле жатқан жолда, Ұлытау бөктерінде қайтыс болады. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
'''Ел айырылған''' қазақ және ноғай халықтарының бір-бірінен бөліну оқиғасы. Қазақ тарихында 17 ғасырда сыртқы жаулар тарапынан болған шапқыншылықтың ауыр зардабы мен ішкі қырқыстың кайғылы заманы болды. Мейірімсіз хан халықты атамекенінен тықсы рып, қазақ пен ноғайды айырды. Қалмақ ханы Хо-Урлық шапқыншылығынаи соң ногайлар Жайық пен Еділдің арғы бетіне өтіп, қазақтар 1636 жылы оңтүстікке ығысады. Қазақтың өзі екіге бөлініп, Есім хан Түркістанды билесе, Тұрсын хан Ташкентке табан тіреді. Қазақтар мен ноғайладың жылап айырылысуы сол кезде дүниеге келген аңыз дастандарда, күйшілердің қобызда ойнаған күйлерінде өшпес ізін қалдырды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы 
'''Жәнібек Ақатұлы жылы туған, Ресей, Алтай Республикасы, Усть-Кан ауданы,Тұрат ауылы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, пулеметшілер бөлімшесінің командирі. Қазақстанда 1942 жылы мектепті бітірген. Мергендердің айлық курсын бітірген соң 1943 жылы шілдеде Елеуісов 6-гвардиялық атқыштар дивизиясының 25- гвардиялық атқыштар полкі құрамында Воронеж майданында ұрыстарға қатысты. Алғашқы ұрыстың өзінде пулеметшілер бөлімшесі жаудың 40-қа жуық әскерін жойып, 95 әскерін тұтқынға алды. Елеуісов жаудың әскерін жойды. Ол Десна, Днепр және Припять өзендерінен өтудегі жойқын ұрыстарда ерекше көзге түсті. Елеуісов алғашқылардың бірі болып плацдармды құтқаруға жағдай жасады. Осындай ерліктері үшін Елеуісовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағыныц Батыры атағы берілді (16.10.1943). Елеуісов 1946 жылы запасқа шықты. Атырау облысы ДОСААФ (Армия, авиация және флотқа көмек көрсетудің ерікті қоғамы) комитетінде клубының бастығы болып қызмет істеген. == Дереккөздер == Санат:1925 жылы туғандар Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Днепр үшін шайқасқа қатысушылар Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері 
'''Сергей Алексеевич Шығыс Қазақстан ауданы,Кіші Владимирова селосы 1947, Ресей, Дағыстан қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, сержант, бөлімше командирі. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. Кіші командирлер дайындайтын мектепте оқып, әскери дайындықтан өткен соң майданға аттанды. Ол 69-атқыштар дивизиясының 20-жеке барлаушылар ротасында Сталинград, Орталық, 2-Украина майдандарында ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың қазанында Днепр өзенінің жағалауына шықты. 20- жеке барлаушылар ротасындағы Елистратов бір топ барлаушылармен өзеннен өту, жаудың қорғаныс шебіне барлау жасау, дивизияның десантшылар отряды түсетін плацдарм әзірлеу жөнінде жауынгерлік тапсырма алды. Барлаушылар жаумен соғыса отырып, Днепр өзенінен қайықпен өтіп, жау әскерлерін кейін шегіндірді. Шағын плацдарм жаудан алынды. Осы ұрыста Елистратов жауынгерлермен бірге жауды тойтарып, құнды құжаттары бар бір офицерін тұтқындады. Көрсеткен ерлігі үшін Елистратовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). Елистратов согыстың соцында Ленинградтағы (қазіргі Санкт-Петербург қаласы) артиллериялық училищеге жіберілді. 1947 жылы қызмет бабымен жүріп, қайғылы қазаға ұшырады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Елтебер''' Түрік қағанаты тұсындағы 28 дәрежелі шеннің ең төменгі лауазымы. Елтебер сөзінің этимологиясы жөнінде нақты дерек жоқтың қасы. Ол ел және тебер (немесе табар) создерінің бірігуінен жасалған туынды сөз болса керек. Қытай тарихшыларының пайымдауынша, елтебер, негізінен, қағанат аумағындағы ең шет аймақтарды билеуге жіберілген тұтықтардың қарамағындағы руларды басқаруға қойған әскери адамға берген шені. Елу жылдай Таң патшалығына бодан болған қайта қосып, 682 жылы Екінші Шығыс Түрік қағанатын құрған Құтлұқтың қаған атағы елтеріс елді теру, жинау, басын құрау, нақтырақ айтқанда, елді ел етуші Құтлұқ қаған дегенді білдіреді. Осыған қарағанда, елтебердің дұрыс оқылуы елтабар болса керек. Түрік қағанаты тұсында қолданылған шен атауы. Түркеш, Қарлұқ, Қарахан, Қимақ, Қыпшақ және одан кейінгі мемлекеттік бірлестіктер тұсында кездеспейді. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Еменәлі Жалбырұлы''' батыр. 15 ғасырдың 2-жартысында өмір сүрген. Орта жүз құрамындағы ашамайлы керей тайпасынан шыққан. Өзінің аталас туысы Жаңбыршы биден тәлім-тәрбие алған. Бұрындық ханмен, Жаңбыршы бимен бірге қазақ жұртын сыртқы жаулардан қорғап, ел тыныштығын сақтауға атсалысқан батырдың Сырлыбай, Күнту есімді ұлдарынан тараған ұрпақтар кейіннен бір руға айналған. Еменәліден тараған ұрпақтар қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Ресейдің Түмен, Омбы облыстарында тұрады. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
Арал т-нің сор. Қызылорда облысы Қазалы ауданында Алтынкөл сорынан шығысқа қарай 2,5 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 50 биіктікте. Сор маңында 10 км тереңдікте кездесетін грунт суларының минералдылығы әр түрлі. Шығысында кең аумақты жерді қамтитын сексеуіл шоғырлары өскен. Солт.-шығысында Қалшық төбесі (71 м) жатыр. Солт-нде Арзанкөл соры орналасқан. Сорды айнала бірнеше қара жолдар өтеді.‎ Санат:Сорлар 
'''Петр Кузьмич Емцов''' (16 мамыр 1909, Ресей, Алтай өлкесі, Рубцовск ауданы, Георгиевка селосы 16 қараша 1941, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. == Өмірбаяны == Алтай темір жолы желісінде Новосібір станциясында, 1936 жылы есепшілер курсын бітіріп, Алматыда есепші болып жұмыс істеген. 1941 жылдың шілде айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, майданға аттанды. Сол жылы 16 қарашада Мәскеу облысы ,Волоколам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасында танкіге қарсы шайқасатын топтың құрамында (саяси жетекші В.Г.Клочков бастаған) жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс беруге және 18 танкісін жоюға қатысты. Осы шайқаста Емцов ерлікпен каза тапты. Волоколам ауданыны Нелидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленді. Бұл ерлік 28 ерлігі деген атпен тарихқа енді. == Марапаттары мен естелік == КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Емцовқа Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (21.7.1942). Батырдың құрметіне Мәскеу қаласы Северное Тушино ауданындағы бір көше көшесі аталып,мемориал орнатылған. Дубосековода мемориал, Нелидово деревнясында (Дубосеково темір жол айырмасынан 1,5 шақырым жерде) еекерткіш орнатылып, мұражай ашылды. Алматы қаласында 28 атындағы саябақ бар, онда оларға арналып монумент қойылған. Туған жеріне Емцовтың есімімен бюст орнатылған. == Дереккөздер == 
'''«Ер Қабанбай»''' тарихи жыр. Қазақ халқының дарабоз батыры Қаракерей Қабанбай (шын аты Ерасыл) туралы жырлар 18 ғасырда туып, 19 ғасырда хатқа түсе бастаған. «Ер Қабанбай» жырының ертеректегі қолжазбалары Санкт-Петербург (Березин мұрағаты), Омбы (Потанин мұрағаты), Қазан (Қазан университеті қоры, Б. Тәуекелұлы өткізген) қалаларында сақталған. Қабанбай батыр туралы жырлардың кейінірек жазылып алынған мәтіндерінің саны оннан асады. Жырларды сақтап жеткізушілер: Қ. Әбжанұлы, Қ. Омарұлы, Н. Байматайұлы, Мергенбаев, Ә. Құрманов, Е. Ахметбеков, Қ. Әділбеков, Т. Магзиев, т. б. Қабанбай батыр туралы жырлардың көлемділері «Қабанбай батыр», «Қаракерей Қабанбай батырдың әңгімесі», «Қисса Қабанбай», «Ер Қабанбай» жырлары. «Ер Қабанбай» жырының Нұғыман нұсқасы (1936), Потанин нұсқасы (1972) жарық көрсе, Қ.Әділбеков нұсқасы (1976) күйтабаққа жазылған. Жырдағы оқиғалар үш ірі қақтығыс төңірегінде шоғырланған: Қабанбай мен жоңғар батырларының жекпе-жегі, Қабанбай мен Дәулетбай, Қабанбайдың қайта айналып шапқан жаумен шайқасы. «Ер Қабанбай» жыры Қабанбай батырдың туысы Дәулетбайға жорықта алып жүретін ақ туын тапсырып тұрып, «еліңе ие бол, жауыңнан сақтан, Қабанбай өлді дегізбе» деп айтқан өсиетімен тү- йінделеді. Қабанбай батырдың өлімі жырдың шарықтау шегі болып табылады. Жыр Қабанбай сүйегінің моладан ұшып кетуі сияқты аңыздық-мифтік сарынмен аяқталады. Жырда тарихта болған адамдар есімі мен географиялық атаулар да кездеседі. Бұл жырдың нақты тарихи деректерге негізделгенін дәлелдейді. Жырдың негізгі идеясы атажұртының бостандығын ардақ тұту, туған жердің тыныштығын қорғау. Қабанбай батыр туралы нұсқалары Орталық ғылыми кітапхананың қолжазбалар қорында сақтаулы тұр. == Дереккөздер == Санат:Қазақ жырлары 
'''Ер Қосай''' қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы уақ тайпасынан таратылады. Ер Қосай-тарихта болған адам есімі. Ол Ер Көкше батырдың баласы. Ер Қосай ''Қаракөз, Көкшекоз, Қарабас, Қаракерей, Шоқа, Әжібек, Абрай, Бидалы, Жансары, Баржақсы, Шайкөз, Есен, Қазы, Жауқашар'' аталарына болінеді. Ұраны Жаубасар. ашамай'' == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақ рулары 
'''Эмирейтс стадионы''' (); УЕФА эгидасымен өтетін матчтарда коммерциялық атаулар тыйым салынған сон, '''Эшбертон Гроув''', және '''Арсенал Стэдиум''', деп те аталады Лондондық Арсенал футбол клубының стадионы. Сыйымдылығы 60 361 көрермен. Эмирейтс іші 2006 жылдың шілдесінде салынып «Арсеналдың» ескі стадионы «Хайбериді» ауыстырды. Құрылысқа 390 млн. фунт стерлинг қаражат жұмсалды. «Эмирейтс» Ағылшын үлкендігі бойынша Манчестердегі Олд Траффордтан кейінгі екінші стадион. == Сипаттама == мінбесі (трибуна) бар, әр мінбе қабаттан тұрады (орташа ең кішкентай), бүкіл көрермен орындарының үстінде шатыр бар, екі видеотабло, мінбе астындағы бөлмелерде дүкендер, мейрамханалар бар. Стадион алаңының бір қызығы, қақпашы бөлігіндегі газонда оңай ауыстыруға болады. Жаңа «Уэмбли» салынбай тұрып стадионда футболдан Англия құрамасы бірнеше ойының өткізді, сондай-ақ футболдан Бразилия құрамасы бірнеше жолдастық ойын өткізді. == Аты == Эмирейтс Жаңа стадион клубтың басты спонсоры Emirates Airline авиакомпания атымен аталады. Авиакомпаниямен клуб 2006 жылы рекордты 100 миллион еуро келісімге қол қойды. Келісімнің 2012 жылға дейін күші бар, стадион «Эмирейтс» деп минимум 2019 жылға дейін аталады. == Зеңбіректену == Стадиондағы фрескалардың бірі 'Зеңбіректену' проектінің нәтижесі 2009 жылдың тамызында форумдағы жанкүйерлердін ойларын естіген сон, Арсенал Эмирейтске 'Зеңбіректену' проектісін бастады. Клуб директоры Иван Газидистың мақсат стадионды "әр-түрлі артистік және креативті заттар арқылы Арсеналдың көрінерлік қамалына" айналдыру болды.. Алғашқы өзгерістердің бірі, төменгі жиектегі кіре-беріске қарсы орналасқан орындықтарды клубтың сауда таңбасы зеңбірек ретінде орналастыру болды. Стадион экстерьерінде ірі фрескалар орналасты, әр қайсысында қолдарын құшып тұрған Арсенал аңызы суреттелді, нәтижесінде бүкіл стадионды Арсеналдың 32 аңызы құшақтап тұр: Иан Райт Джордж Армстронг Дэвид Джек Мартин Киоун Клифф Бастин Тони Адамс Лиам Брэди Тьерри Анри Дэвид Симен Тэд Дрэйк Дэвид Рокастл Алекс Джэймс Патрик Виейра Рэг Льюис Ли Диксон Джо Мэрсер Дэннис Бергкамп Боб Уилсон Эдди Хапгуд Чарли Джордж Найджел Уинтерберн Дэвид Данскин Кенни Сансом Джэк Келсей Робер Пирес Джон Радфорд Дэвид О’Лири Джордж Мэйл Рэй Парлор Фрэнк Маклинток Стив Боулд Пэт Райс Стадионда тағы да Арсенал тарихындағы 12 "ағзам моменті" фрескасы бар, суреттер клуб сайтында дауыс беру нәтижесімен таңдалды. 2010-11 маусымының алдында Арсенал түсті орындарды East Stand, West Stand, North Bank, және Clock End деп жаңадан атады. Блэкпулға қарсы ойында Clock End үстінде Хэйбериде тұрған сағатқа ұқсас үлкен сағат орнатылды. 2011 жылы Арсенал, стадион жанындағы екі көпірді клубтың екі директоры Кен Фрайар және Дэнни Физман аттарына ауыстырды. 125 -жылдық мерейтой қарсанында Арсенал Эмирейтс сыртында үш мүсін пайда болды: экс-капитан Тони Адамс, рекордсмен бомбардир Тьерри Анри және жаттықтырушы Герберт Чепмен мүсндері. == Стадион панорамасы == == Дереккөздер == == Сілтемелер == Ресми сайт Санат:Лондон стадиондары Санат:Англия футбол стадиондары 
'''Әлімжан Қанағатұлы жылы туған, Қызылорда облысы,Қазалы қаласы) қазақ, генерал-майор. (2011). Алматы жоғары жалпыәскери командалық училищесін (1977), Мәскеу қаласы М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясын (1987), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясы Жоғары академиялық курсын бітірген (2001). Алматы жоғары жалпыәскери командалық училищесінің курсанты (1973-77), Орта Азия ЭО мотоатқыштар взводының командирі, пулемет взводының командирі, жалпы әскери мотоатқыштар взводының командирі, рота командирі, Орта Азия ЭО мотоатқыштар ротасы командирі, батальон командирінің орынбасары штаб бастығы, М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясының тыңшысы (1979-87), Орталық батальон командирі, Жезқазған облысы,Балқаш қаласы әскери комиссары, сақтау базасы полкінің командирі, дивизия командирінің орынбасары, сақтау базасы бастығы, ҚР ҚК арсеналдар мен қару қоры базасы Бас басқармасының бастығы, ҚР Құрлық әскері гвардиялық оқу орталығы бастығының орынбасары бөлім бастығы, оқу орталығы бастығы, ҚР ҚМ қарамағында (1987-2006), АҚШ ҚК ОЦК Коалициясы координациялық орталығындағы аға ұлттық өкілі (1977-06), «Батыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының орынбасары, бірінші орынбасары штаб бастығы, қолбасшы, ҚР ҚМ қарамағында (2006-09), 2009 жылғы тамызынан ҚР ҚМ Бас инспекциясының Бас инпекторы. Қызыл Жұлдыз, 3-дәрежелі «За службу Родине СССР» ордендері, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы 
200px '''Бақытжан Ертайұлы Ертаев''' (25.07.1952 жылы туған, Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Кеңес ауылы) қазақ, әскери қайраткер, (1998), Халық қаһарманы (2008). Алматы жоғары жалпыәскери командалық училищесін (1973), М.В. Фрунзе атындағы Мәскеу Әскери академиясын (1985), РФ ҚК Бас штаб Әскери академияның айлық курсын бітірген. 1969-70 жылы Ташкент жоғары жалпыәскери командалық училищеде курсант болып бастап, ол оқу орны Алматыға көшірілгеннен кейін сондағы жоғары жалпыәскери командалық училищесін 1973 жылы бітірді. 1980 жылға дейін Орта Азия ЭО мотоатқыштар взводы, рота командирі, 1980-82 жылы Түркістан ЭО (Кеңес әскерлерінің Ауғанстандағы шектеулі контингент жеке мотоатқыштар бригадасы мотоатқыштар батальоны командирінің орынбасары штаб бастығы, батальон командирі, Орта Азия ЭО мотоатқыштар полкі батальонының командирі, одан кейін М.В. Фрунзе атындағы Әскери академияның тыңдаушысы (1982- 85), Германиядағы Кеңес әскерлері тобында мотополк командирінің орынбасары, Батыс әскери тобы полк командирі міндеттерін атқарды (1985-92), ҚР Мемлекеттік қорғаныс комитеті құрамындағы әскери оқу орындары және шақыруға дейінгі даярлық бөлімшесінің бастығы, мотоатқыштар дивизиясы командирінің орынбасары, дивизия командирі (1992-96), РФ ҚК Бас штаб Әскери академияның тыңдаушысы болып жүргенде ҚР Президентінің шешімімен кері шақырылып, армия корпусының командирі болып тағайындалды (1976-97), ҚР Қорғаныс министрінің орынбасары -ҚР ҚК Бас штабының бастығы, ҚР ҚК Бас штабы бастығының орынбасары (1997— 2000), Шығыс ЭО әскерлерінің қолбасшысы, ҚР ҚК Әскери академиясының бастығы (2000-02), ТМД әскери ынтымақтастығын реттеу бойынша ҚР ҚК-нің өкілі (2002-03), ҚР ҚК Құрлық әскерлері Бас қолбасшысының әскери дайындық бойынша орынбасары, әскери дайындық бас басқармасының бастығы, әскери дайындықты ұйымдастыру және бақылау Бас инспекциясының Бас-инспекторы (2002-08), ҚР ҚМ ШБК төрағасының орынбасары, ҚР ҚМ ШБК Бас инспекциясының бастығы (2008- 11). Қазір ҚР ҚМ және Ауған соғысы ардагерлері Кеңесінің төрағасы. ҚР «Халық Қаһарманы» мен Алтын Жұлдыз белгісі, Отан орденінің иегері және Қызыл Жұлдыз ордені, «Үздік жауынгерлік қызметі үшін», жауынгерге ауған халқы атынан», т.б. медальдермен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1952 жылы туғандар Санат:Жуалы ауданында туғандар Санат:Қазақстан Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары 
'''Александр Ершов Солтүстiк Қазақстан облысы,Күршім ауданы,Славянка селосы 21.2.1980) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, сержант, бөлімше командирі. З-Беларусь майданы 5-армия 371-атқыштар дивизиясының 1233-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылы 17 шілдеде Неман өзенінен өтуде бөлімше командирі Ершов асқан ерлік жасады. Ол артиллерия мен пулеметтен толассыз атқылап, неміс авиациясы әуеден бастырмалатып шабуыл жасап жатқанына қарамай, келесі жағалауға бірінші болып өз бөлімшесімен өтті. Ершов бөлімшесі жақыннан дәлдеп атып, гранаталар лақтырып, жауды қырып салды. Ершов осы ұрыста бір өзі 12 жауды өлтірді. Жау қолма-қол ұрыска төтеп бере алмай, кейін шегінді. Қайсарлығы мен батырлығы үшін Ершовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, «Қызыл Жұлдыз» марапатталған. Ершов соғыстан кейін өзінің туған жеріне оралып, ұжымшарда жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Нарсұтбай (Нұрсұлтан) Есеболатов''' (1913, Алматы облысы, Ақсу ауданы, Есеболатов ауылы 16 қараша 1941, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. == Өмірбаяны == 1938—41 жылы Алматы трамвай тресінде жұмыс істеген. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған. Осы жылы 16 қарашада Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасында танкіге қарсы шайқасатын топтың құрамында (саяси жетекші В.Г.Клочков бастаған) жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс беруге және 18 танкісін жоюға қатысты. Осы шайқаста Есеболатов ерлікпен қаза тапты. Волоколам ауданының Нелидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленді. Бұл ерлік 28 ерлігі деген атпен тарихқа енді. == Марапаттары мен естелік == КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Есеболатовқа Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (21.7.1942). Олардың құрметіне Мәскеу қаласының Северное Тушино ауданындағы бір көше көшесі аталып, онда мемориалдық тақта орнатылған. 1975 жылы Дубосековода мемориалдық тақта, Нелидово деревнясында (Дубосеково темір жолы айырмасынан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш орнатылып, мұражай ашылды. Алматы қаласында 28 атындағы саябақ бар, онда оларға арналып монумент койылған. Алматы облысы,Ақсу ауданы, Жансүгіров кентінде көше мен мектепке Есеболатов есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Есбосын Жәментікұлы ''' (1876, Қытай, Шыңжаң өлкесі, Іле аймағы, Нылқы ауданы Қас өзені бойындағы Ластай деген жерде 1928) Қытай қазақтарының ұлт-азаттық күресіне қатысқан батыр. Есбосынның бесінші атасы Есенгелді жоңғар шапқыншылығына қарсы шайқасқан Қабанбай батыр мен Абылай ханның жақын серіктерінің бірі. Есбосын ішкі Қытайдағы Чинихай төңкерісінің дүмпуімен Іле аймағында 1912 ж. етек алған көтеріліске қатысқан Жергілікті Яң Зиң Шин әкімшілігінің қыспағына қарсы сарбаздар жинап, елді ұлт-азаттық көтеріліске шақырады. Бірақ Қытай үкіметі Есбосынды қамауға алып, кейін дарға асады. == Дереккөздер == Санат:1876 жылы туғандар Санат:Нылқы ауданында туғандар Санат:1928 жылы қайтыс болғандар қозғалыстар қатысушылары Санат:Қытай қазақтары Санат:Қытайда өлтірілгендер Санат:Өлім жазасына кесілгендер революционерлер 
'''Есен, Есентай''' (туған өлген жылы белгісіз) батыр, ұста. Қанжығалы Ніпенбет бидің баласы. Есік еліне (қазіргі Башқұртстан) көршілес қоныстанып келген Есен үлкен ұлы Құдайберді батырмен бірге Тоқтамыс ханның жорықтарына қатысқан. Олар жайында «Ер Едіге» жырында айтылады. Тоқтамыс ханның қызы Жәникені алған күйеу баласы Едіге қайын атасына қастандық жасамақ болып, Әмір Темірге жансыздар жібергенде, оның бұл әрекетіне ренжіген Есен мен Құдайберді Ұлытауды тастап, Сарысу бойына көшеді. Ақтау мен Ор тау аралығын қоныстанған Есеннің Оқшаутас деген жерде ұстаханасы болған. Есеннің балалары мен кейінгі ұрпақтары арасынан Құдайберді, Қайқы, Бөгембай, Үмбетей батырлар мен Киікбай, Саққұлақ, Асаубай, Шәңгі секілді шешен, би, ақындар шыққан. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
'''Жаманжол''' Байқара тауының батысындағы төбе. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай ауылының батысында 42 км жерде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 419 м. == Жер бедері == Төбенің пішіні оқшауланған дөңгелек тәрізді. Ұзындығы 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Батысынан Қаратал құрғақ арнасымен, солтүстігінде Сорбұлақ құдығымен, оңтүстігі мен шығысы тегіс тақырлы жазықтарға ұласады. == Өсімдігі == Сортаңды топырақ жамылғысында сексеуіл, жусан, жүзгін, еркек шөп, теріскен, т.б. өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары 
'''Сәт қазіргі Қостанай ауданы- 1975, сонда) ақын. 1916 жылы ұлт-азаттық көтеріліске қатысып, оның жалынды жыршысы болды, көтерілістің мәнін, елдің ахуалын, халықтың мұңын бейнелейтін өлең-жырлар шығарды. 1944—50 жылы Амангелді ауданы,Сартал ауылдық кеңесінің төрағасы болды. 2-дуниежүзілік соғыс жылдарында патриоттық жырларымен ел еңсесін көтеруге атсалысты. Отанды, туған жерді жырлаған өлеңдері «1916 жыл» (1940), «Ақын жырлары» (1958), «Пернедегі термелер» (1965), «Айтыс» (3-том, 1966) жинақтарында жарияланған. Халық батыры А.Имановтың өмірі мен қаһармандық күресін бейнелейтін «Амангелді» (1944) дастанын жазды. Халық акыны Н.Ахметбековпен рет (1943, 1958) айтысқан. Ақын қазақ ауыз әдебиеті нұсқаларын жинауға елеулі үлес қосты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Расул Есетов''' (25.6.1924, Түркістан калалық әкімдігіне қарасты Теке ауылы 2.6.2009, сонда) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, бөлімше командирі. Кеңес әскері қатарына 1943 жылы алынып, 138-атқыштар дивизиясының құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылы 11 қазанда Есетовтің бөлімшесіне аты жоқ биіктіктегі позициядан жауды қуып шығу туралы бұйрық берілді. Оның бөлімшесі жау бекінісіне басып кіріп, жаудың 50 әскері мен офицерін жойып, қару- жарақтарын, оқ-дәрі қоймасын қолға түсірді. Есетов және оның тобының батыл қимылы арқасында шабуыл жасап келе жатқан жаяу әскерге жол ашылды. Есетовтің өзі осы ұрыста жаудың 33 әскерін тұтқынға алды. Жау дзотын талқандаушы қаһарман атанған Есетовтің даңқы полкке, бүкіл дивизияға тарады. Есетовке ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Карпат үшін болған соғыста осындай жоғары атақтың иегері болған қазақстандық жауынгердің бірі. Соғыстан кейін Түркістанда қызмет етті. Ленин, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Саптар Жамбыл облысы,Шу ауылы 19.9.1943, Ресей, Смоленск деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, пулеметшілер бөлімшесінің бітірген соң ауылдағы комсомол ұйымын басқарды. Соғыс басталғанда алғашқылардың бірі болып майданға аттанды. Естемісовтің әскери өмірі 1942 жылы 26 маусымда басталды. Ол бірнеше ұрыстарға қатысып, өзінің үздік пулеметші екенін көрсетті. 1942 жылы рет жараланып, госпитальға түсті. Ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. 1943 жылы тамызда 134-атқыштар дивизиясы жау корғанысын бұзып өтіп, Смоленск облысының Пречистень ауданындағы 261,1 биіктігі маңында шабуыл ұрыстарын жүргізді. Бөлімшелер шығынға ұшырай бастады. Естемісов команданы өз қолына алып, жаудың пулемет расчетімен жекпе-жек ұрысқа кірісті. 1943 жылы қыркүйекте ауданның Дольшино деревнясы түбінде болған ұрыста Естемісов ерекше көзге түсті. Осы ұрыста ол 40-қа жуық гитлершіні жойды. Естемісов 1943 жылдың 14 қыркүйегінде Коноплянка деревнясы үшін болған ұрыста жаудың тылына өтіп, Кеңес әскерлерінің ілгері басуын бөгеген жаудың станокты пулеметін танкіге қарсы қолданылатын гранатамен жойды. 19 қыркүйекте кезекті ұрыстардың бірінде Естемісов өз пулеметімен 20-ға жуық гитлершіні жойды. Жауынгерлік тапсырманы ойдағыдай орындап, батырлық пен ерлік көрсеткені үшін Естемісовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (4.6.1944). Шy ауданының Көкқайнар атындағы мектеп батырдың есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қожабай Жазықов''' (1920 жылы туған, Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Көктүбек ауылы) Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия лейтенанты, барлаушылар взводының бітірген соң Ақтөбедегі педагогикалық училищені сырттай оқып бітіріп, Амангелді ауылында мұғалім болды. 1942 жылы қаңтарда Жазықов Темір ауданы әскери комиссариаты арқылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Жазықовтың барлаушылар взводына Воронеж қаласы маңындағы Старый Оскол станциясына таяу тұрған Набокино темір жолы айырмасын қирату міндеті жүктелді. Бірнеше күннен соң Волье деревнясы маңында жаудың шегініп бара жаткан бөлімдеріне тосқауыл жасап, немістердің 120 әскері мен офицерін жойды. 1943 жылы қарашаға қараған түні Жазықовтың взводы Днепропетровск облысының Тегеловка деревнясы маңында жаудың бірнеше есе басым қорғаныс бөлімін жойды. Осы ұрыста жау 200-дей әскері мен офи- церінен, оқ-дәрі тиеген екі автокөлігінен айырылды. 1944 жылдың 28 тамызында Яссы қаласы маңында (Румыния) Жазықовтың барлаушылары 60-қа жуық гитлершіні тұтқындады. 1944 жылы желтоқсанның 24-інен 25-іне қараған түні оның барлаушылары Дунай өзенінен өтіп, жаудың взвод командирі бастаған әскерін қолға түсіріп, 26 желтоқсанда Дунай өзенінің арғы бетінде барлаушылар жаудың ротасына тұтқиылдан шабуыл жасап, бірнеше әскерін жойды. Рота командирі және үш офицері бар 70-тен аса адам қолға түсірілді. Барлаушылар ''Киш-Орош, Тотфалу, деревняларын алып, Дунай өзенінің ортасындағы аралды түгелдей жаудан азат етті. 25-гвардиялық атқыштар дивизиясы 22-жеке гвардиялық барлаушылар ротасының взвод командирі Жазықовтың ерліктері мен тапқырлығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (28.4. 1945). Соғыстан кейін Жазықов Ақтөбе педагогикалық институтының тарих факултетін бітіріп, мектепте мұғалім болып қызмет атқарды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Руслан Фатихұлы Жақсылықов''' (4 наурыз 1966 жылы туған, Алматы облысы, Қаскелең қаласы) Қазақстанның мемлекет және әскери қайраткері, педагогика ғылымдарының кандидаты, 2022 жылғы 19 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі. == Өмірбаян == И.С.Конев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери училищесін (1987), М.В.Фрунзе атындағы Әскери академияны (1996), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясының Жоғары академиялық курсын (2004) бітірді. Әскери училищеден кейін мотоатқыштар және барлау взводының, ротасының командирі, Алматы қаласы әскери бөлім барлаушыларының бастығы. 1996 2006 жылдары ҚР ИМ ІӘ жеке құрама бастығының орынбасары штаб бастығы, жеке жедел, арнайы полк, құрама командирі сияқты әртүрлі кызметтер атқарды. 2006-2007 жж. Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскерлер қолбасшысының орынбасары. 2007-2008 жж. Ішкі әскерлер қолбасшысының бірінші орынбасары Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскерлер Бас штабының бастығы. қыркүйек 2008 жылы– Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскерлер қолбасшысы. 22 қаңтар 2013 жылғы Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскерлердің бас қолбасшысы. 2014 ж. атағын алып, Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының Бас қолбасшысы міндетін атқарды. 19 қаңтар 2022 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі болып тағайындалды. == Марапаттары == 2017 жылы Қазақстан Республикасы І, ІІ дәрежелі «Даңқ» ордендерімен марапатталды КСРО, ТМД және Қазақстан Республикасының медальдарымен марапатталған == Дереккөздер == Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан 
'''Жалаңқат сауыт'''- бұрынғы батырлар киген сауыттың бір түрі. Қалың металдан тұтастай соғылып, екі бөліктен (кеуделік пен арқалық) тұрады. Жеңсіз кеудеше пішіндес, белден сәл ғана түсетін қысқа болады. Екі бөлігі бір- біріне бүйірінен топсалар арқылы, иық тұсынан бау, ілгек арқылы бекітіледі. Кейде белінен белбеумен буылады. Қалың теріден де сомдап жасалуы мүмкін. Ондай жағдайда арқа, кеуде тұстарына қосымша болат айналар, мойын мен белге келетін тұстарына темір таспалар жапсырылады. Сақ сарбаздары қабірлерінен осындай сауыттардың тұтас бөліктері шыққан. Әсіресе Жалаңқат сауытты сақтар, сарматтар, кыпшақтар көп қолданған. Мысалы: «Қобыланды батыр» жырында: «Денеге оқты дарытпас, Дәуіт соққан жалаңқат», деп суреттейді. Еуропалықтар Жалаңқат сауытты «кираса» деп атап, беріктігіне бола ату қаруы жетілгенге дейіп, яғни 18-19 ғасырларға дейін қолданады. Жалаңқат сауыт түркі халықтары арасында 13 ғасырдан кейін қолданыстан шығып қалды. ==Дереккөздер== Санат:Қарулар 
'''Қашаған Жаманқараев''' (8 мамыр 1910 жыл, Қаракемер ауылы, Еңбекшіқазақ ауданы, Алматы облысы 22 қыркүйек 2001 жыл, Алматы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, зеңбірек командирі. Майданға өз еркімен аттанып, резервтегі 1-гвардиялык артиллерия құрамында Сталинград түбінде, Днепр өзені, Курск доғасындағы шайқастарға қатысты. 1-гвардиялық артиллериялық зеңбірек бригадасының (Воронеж майданы, 60-армия, 1-гвардиялық артиллериялық дивизия) зеңбірек командирі аға сержант Жаманқараев 1943 жылы 26 тамызда Романово (Курск облысы,Рыльский ауданы) деревнясындағы шайқаста жау шабуылына тойтарыс берді. танкіні жойып, қалғандарын кері шегінуге мәжбүр етті. 1943 жылы қазанда Губи, Медвин (Киев облысы, Чернобыль ауданы) селоларының жанында Днепрдің оң жағалауындағы плацдарм үшін болған соғыста жаудың взводқа жуық әскерін, танкісін жойды. Осы ерлігі үшін Жаманқараевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (17.10.1943). Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін туған ауылына оралып жұмыс істеген. == Дереккөздер == Санат:1910 жылы туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Алматы облысында туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:2001 жылы қайтыс болғандар 
'''Жауынгерлік бұйрық''' әскери құрама, бөлім, бөлімше командирінің өзіне бағынышты әскер құрамына өз шешімін жүзеге асыру үшін беретін бұйрығы. Онда қарсы жақ тобының күші мен қимыл-әрекеті, әскери бөлімдердің (бөлімшелердің) ұрыс кезіндегі қару-жарақтарды қолдану тәртібі, көрші әскери бөлімдердің міндеттері және олармен шекара шебі, бағынышты бөлімшелердің жауынгерлік міндеті, дайын болу мерзімі, әскерді басқару пункттерінің орналасқан жері, т.б. қажетті мәліметтер көрсетіледі. Жауынгерлік бұйрық өте қысқа және түсінікті баяндалады. Бөлімше командирі Жауынгерлік бұйрықты, әдетте, ауызша береді. Командир Жауынгерлік бұйрықтың мүлтіксіз орындалуы үшін күш пен қару-жарақты тиімді пайдалануға барлық қабілетін жұмылдыруға тиіс. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Жауынгерлік «Қайсар» кеуде белгісі''' ҚР ІІМ ІӘ қолбасшысының 1994 жылы 19 желтоқсанындағы бұйрығымен (№274) бекітілді. Жауынгерлік «Қайсар» кеуде белгісі дәрежелі. Ол ұлы ақын Абайдың 150 жылдық мерейтойының құрметіне шығарылған. Жауынгерлік «Қайсар» кеуде белгісімен істе, жауынгерлік қызмет барысында тапқырлық және батылдық танытқан жауынгерлер, тәрбие және жұмыстарда ерекше белсенділік көрсеткен әскери қызметкерлер марапатталады. Жас және отансүйгіштік бағыттағы тәрбиелеп, рухын көтеруге араласқан азаматтардың да марапатталу мүмкіндіктері қарастырылған. Жауынгерлік «Қайсар» кеуде белгісі идеясының авторы әрі алғашқы нұсқасын 1994 жылы ПТЗ-да жасатушы полковник С.Қ.Көшімбаев және А.В.Парнура == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Fұбайдолла Жәңгіров'''(19 мамыр 1840, Бөкей ордасы 14 наурыз 1909, Ялта) қазақ халқы арасынан шыққан тұңғыш кавалерия генералы. Бөкей ордасының ханы Жәңгірдің отбасында дүниеге келген. 1856 жылы императорлық паж корпусын бітіргеннен кейін, корнет шенінде лейб-гвардиялық казак полкінде қызмет етті және князь атағына ие болды. Келесі жылы Орынбор қаласына ауысып, кеңсесінде қазақ, башқұрттар және қалмақтар жөніндегі істерді қарайтын арнайы офицер қызметіне тағайындалды. 1866 жылы ротмистр Жәңгіров Дон казактары атаманының қарамағына жіберіліп, бір жылдан кейін Ресейдің Солтүстік-батыс жағына ауыстырылды. 1877-78 жылы орыс-түрік соғысына қатысып, атағына ие болды. Соғыс аяқталғаннан кейін ІІМ телеграф департаментін басқаруға жіберілді. Кейін осы министрліктің қазақтар мен қырым татарлары істері жөніндегі бөлімін басқарып, 1888 жылы ал 1894 жылы (қазіргі шенімен дәрежелес) атақтарын алды. Осы қызметте жүріп, ол «Түркістан өлкесін басқару жөніндегі ережені» дайындауға қатысты. Қоғамдық жұмыстармен айналысып, қазақ даласында емдеу орындарын, көпірлер жасауға басшылық жасады. Қазақ жастарының Орталық Ресейдегі жоғары оқу орындарына түсуіне көмектесті және Ақмолда ақынның түрмеден босап шығуына себепші болды. Ресейдегі мемлекеттік думаға сайлау жөніндегі жобаны жасауға атсалысты, әрі сайлауға қазақтардың да қатысуына көп көңіл бөлді. Қызметтегі табыстары үшін Ресей және шетел мемлекеттерінің көптеген ордендерімен марапатталды. Отставкаға шыққаннан кейін (1902-03) император сыйға тартқан Ялтадағы иелігіне көшіп барды. Осы жерде 1909 жылы наурызда қайтыс болды. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақ генералдары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Төрелер 
Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Суықбет қыратының төбе. Абсолютiк биіктігі 128 м. Солт.-батыстан оңт.-шығысқа қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Ортаңғы және жоғ. төрттік кезеңнің жыныстарынан түзілген. Төбенің солт. аумағында Қамысты, Ақшұқыр, Шұқырқазған, Қосшын, Ілесбай құдықтары орналасқан. Тақыр тәрізді топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, теріскен, жүзгін, сексеуіл өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы.‎ 
'''Жекей Қалидолдаұлы''' (1959 жылы туған, Моңғолия) қазақ, бригада генералы (2007). Сухе батыр атындағы Әскери жоғары оку орнын (1983), Мәскеу қаласы Шекара әскери мамандық жетілдіру курсын (1990), Мәскеу қаласы Шекаралық әскери басқару академиясын (1997) бітірді. 1967-75 жылдары орта мектепті бітірісімен, Қобда қалалық ауыл шаруашылық техникумында оқиды. 1979 жылы әскери борышын өтейді. Улан-Удедегі қаладағы Сухе Батыр атындағы әскери жоғары оқу орын бітірісімен, 1983 жылы Батыс шекарасы «Бұлғын» отрядына қызметке тағайындалады. Әскери қызметін взвод командирлігінен бастап, он шақты жыл аралығында жылжымалы топ жетекшісі, штабтың әзірлік бөлімінің бастығы, отряд командирі. 1990 жылы Мәскеу қаласында шекара әскерлері мамандығын жетілдіру курсын аяқтаған соң, бұрынғы қызметіне қайта кіріседі. Мәскеу қаласы Шекаралық әскери басқару академиясында оқып жүріп, 2000 жылы әскери ғылым саласында докторлық диссертациясын қорғайды. Осы жылы Моңғолия мемлекетінің Ұлы Құрылтайына депутат болып сайланады. Жекей Қалидолдаұлы Моңғолияның жогары наградалары «Алтын жұлдыз», «Майдан даңқы» марапатталған. 2004 жылы уақыты аяқталғаннан кейін, Моңғолия шекаралық әскері Бас қолбашысының бірінші орынбасары лауазымдық кызметке тағайындалады. 2007 жылы 27 шілдесінде Моңғолия Президентінің Жарлығымен бригада генералы атағы беріледі. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Петр Филиппович Семей қаласы 25.9.1951) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, эскадрилья командирі, ұшқыш. техникумын бітірген. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған.1941 жылы Орынбор әскери ұшқыштар мектебін бітіріп,1942 жылдың тамызында майданға жіберілді. 108-гвардиялық шабуылдаушы авиация полкінің (1-Украина майданы, 2-әуе армиясы, 2-гвардиялық шабуылдаушы авиациялық корпус, 6-гвардиялық шабуылдаушы авиациялық дивизиясы эскадрилья командирі Железняков 1945 жылдың мамыр айына дейін 125 жауынгерлік тапсырмамен жаудың 16 ұшағын, 87 автокөлігін, 16 танкісін өртеп, зениттік батареясын қиратты және оқ-дәрі мен жанармай коймасын жарып жіберді. Осы ерліктері үшін Железняковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.6.1945). Ленин, рет Қызыл Ту, Александр Невский, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталды. 1945 жылы Жоғары авиациялық офицерлер мектебін бітірді. 1951 жылы ұшағы апатқа ұшырап, қаза тапты. Семей колледжінің ғимаратына мемориалдық тақта орнатылып, мұражай ашылған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Анатолий Павлович Живов'''(1925, Ресей, Калуга облысы, Таруса ауданы, Кузьмищево селосы 4.4.1944, Украина, Тернополь қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, байланысшы, Кеңес Одағының батыры. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, бір топ мәскеулік жұмысшылармен бірге Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Жезді кеніші құрылысына жұмысқа жіберілген. Қорғаныс өнеркәсібіне қажетті маңызды стратегиялық нысан Жезді марганец кен орны 38 күнде салынып бітті. Осы кеніште жұмыс істеп жүрген Живов өз еркімен 1943 жылдың мамырында майданға аттанды. Тернополь қаласы көшелерінде болған кескілескен ұрыстарда жау амбразурасын өз денесімен жауып, ерлікпен қаза тапты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Живовқа ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.9.1944). Ол туралы өлеңдер жазылып, әндер шырқалды. Мәскеудің «Трехгорная мануфактурасы» және Тернополь қаласының мақта-мата комбинатында оның есімімен аталатын бригадалар мен ауысымдар бар. Мәскеу мен Тернополь қалалары көшелерінің біріне Живовтың есімі берілген. Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1925 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Украиндар Санат:Ленин орденінің иегерлері 
'''Иван Михайлович (Макарович) Журба''' (13.9.1915, Қостанай облысы,Федоров селосы 12.7.1962) 2- дүниежүзілік соғысқа рота институтты бітірген (1941). Осы жылы күзде Қызылорда ауданы әскери комиссариатынан Кеңес әскері қатарына шақырылған. 1943 жылы офицерлер құрамын жетілдіру курсын бітірді. 23-гвардиялық мотоатқыштар бригадасы (1-Украина майданы, 3-гвардиялық танк армиясы, 7-гвардиялық танк корпусы) атқыштар ротасының командирі гвардия кіші лейтенанты. Журбаның ротасы 1943 жылы қарашаның басында Днепр өзенінен алғашкылардың бірі болып өтті. 1943 жылдың 4-5 қарашасында жау қорғанысын бұзып, Святошино селосын (Киев қаласының маңы) азат етті де, жау тылындағы Киев Житомир тас жолын басып алды. Бекіністі негізгі күш келіп жеткенше қорғады. Осы ерлігі үшін Журбаға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (3.6.1944). Соғыс аяқталған соң запасқа шығып, Қызылорда қаласында жұмыс істеді. Ленин, Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Павел Павлович Журба''' (1916, Шығыс Қазақстан облысы,Күршім селосы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, бөлімше командирі. Ол Манка кенішінде, одан соң «Алтай алтын» тресінің Алқабек кенішінде (Шығыс Қазақстан облысы,Күршім ауданы) жұмыс істеген. 1937-39 жылы Қиыр Шығыста (Ресейдің Тынық мұхит жағалауы) Кеңес әскері қатарында қызмет атқарған. 1938 жылы Хасан көлі маңында (Қиыр Шығыс, Приморье өлкесі) болған ұрысқа катысқан. Журба Ұлы Отан соғысы басталысымен майданға аттанып, 38-атқыштар дивизиясы 12-жеке сапер батальонында ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың 12 қазанында жаудың берік қорғап, жасырып қойған танкілерінің қайда екенін табу керек болды. Журба жасырған танкілерді тауып, оларды жойды. Днепр өзенінен өтер кезде Журба ерекше көзге түсті. Ол өз тобындағы адаммен бірлесіп, танкіге қарсы ататын 15 зеңбіректі, азық- түлік пен 26 көлікті Днепр өзенінің оң жағасына жеткізді. Көрсеткен ерліктері мен тапқырлығы үшін Журбаға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1944). 1944 жылы Журба ауыр жараланып, ұзақ уақыт госпитальда болды. Кейін туған жеріне оралып, Өскемен қаласында нұсқаушы, «Бурабай» кенішінің бастығы, «Нарынқалайы» кен басқармасын басқарды. Кейіннен Ішкі істер органдарында қызмет істеген. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1916 жылы туғандар Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер 
Азамат Тілеуханұлы жылы туған, Алматы ауданы,Лепсі станциясы) қазақ, капитан (2010), Қазақ еңбек және әлеуметтік академиясын (2006), Қаз МЗА әскери дайындық (2004) бітірген. 2006-07 жылы уақытша жұмыссыз, 55078 әскери бөлімінің денешынықтыру дайындығы және спорт бастығы (03. 2007-12.2007), 32363 әскери бөлімі және ӘҚЖ бойынша рота командирінің орынбасары (ҚР ҚК әскери қызметшісі, 2007-10), 32363 әскери бөлімі және ӘҚЖ бойынша дивизион командирінің орынбасары (2010-11), Ұлттық қорғаныс университеттің тыңдаушысы (2011 жылы тамызынан). Халық Қаһарманы (2007). == Дереккөздер == Санат:1984 жылы туғандар 
'''Ғали Закирұлы Закиров''' (1910 1944) екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия кіші сержанты, бөлімше командирі. Татарстаннан 1940 жылы Закиров отбасымен Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы, Ильинка ауылына көшіп келіп, жергілікті МТС- та жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысы басталарда бір айдан кейін Закиров Солтүстік-Батыс майданы 8-гвардиялық әуе-десанты атқыштар полкінің 3-батальонында ұрыстарға қатысты. 1943 жылы қазанда Днепр өзені бойындағы Ясногородка селосы (Киев облысы, Вышгород ауданы) түбінде плацдармды кеңейту үшін Закиров бөлімшесі плацдармды ұстап тұруға тапсырма алды. Закиров жаудың траншеясына бірінші болып басып кіріп, 14 жау әскерін жойды. Биіктік үстіндегі қызу ұрыста Кеңес әскерінің 10 жауынгері жаудың 120 әскеріне қарсы тұрып, 70-ке жуығын жойды. Көрсеткен ерлігі үшін Закировке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1944). == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО кіші сержанттары 
'''Юрий Федорович Зарудин'''(1923 жылы туған, Шығыс Қазақстан селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенанты, рота командирі, кейіннен генерал-майор. 1941 жылы тамызда Ұлы Отан соғысына шақырылған. Ол 49-армияның 459-атқыштар полкі құрамында Беларусь жеріндегі ұрыстарға қатысқан. 2-Беларусь майданының әскерлсрі Днепр өзеніне жетіп, Зарудиннің ротасы Могилев облысы,Горец ауданындағы тактикалық маңызы бар 192,2-биіктігін басып алды. Биіктікті қайтарып алмақ болған жаудың қарсы шабуылына тойтарыс берді. Келесі күні Зарудиннің ротасы Жевань деревнясын азат етуде жау қоршауында қалып, қосымша күш келгенше берілмеді. Оның бөлімшесі алғашқылардың бірі болып Днепр өзенінен өтті. Олар көпір салып жатқан саперлердің қимылын бүркемелеп отырды. Жасаған ерлігі үшін Зарудинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3. 1945). Зарудин соғыстан кейін генерал-майор шенінде Кеңес әскерінің Қарулы Күштері қатарында қызмет атқарды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Владимир Алексеевич Засядков''' (24.4.1919, Украина, Харьков қаласы 1.3.1944, Украина, Кировоград облысы, Петрово кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия капитаны. 1935 жылы Алматы қаласына қоныс аударған. Қазақ тау-кен металлургия институтын, Алматы жаяу әскер училищесін бітірген. Семей қаласындағы оқыған мектебіне мемориалдық тақта орнатылып, мұражай ашылған. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:24 сәуірде туғандар Санат:1919 жылы туғандар Санат:Харьковте туғандар Санат:1 наурызда қайтыс болғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Петровода қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:КСРО капитандары Санат:Қазақ тау-кен металлургия институты түлектері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері 
'''Аркадий Иванович Зенковский'''(9 ақпан, 1920, Ресей, Түмен облысы, Аромаш ауданы 31 қаңтар 1945, Польша) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенанты, рота командирі. Соғыс қарсаңында Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Қарсақпай кентінде тұрып, сонда жұмыс істеген. Осы жерден 1943 жылы 13 ақпанда майданға аттанып, 6-гвардиялық атқыштар дивизиясы 10-гвардиялық атқыштар полкі 5-рота құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Таңдаулы пулеметші Зенковскийдің айрықша ерлігі, әсіресе, Курск доғасындағы ұрыстар мен Днепрден өткенде байқалды. Зенковский кіші лейтенанттар курсынан кейін 1944 жылдың ақпанында Ровно қаласы (Украина) үшін болған ұрыста атқыштар взводын басқарды. 1944 жылдың шілдесінде ол басқарған 5-рота Висла өзенінен (Польша) алғашқылардың бірі болып өтіп, жаудың Зенковский шабуылын тойтара отырып, 40 әскері мен офицерін жойды. 1945 жылдың қаңтарында Зенковскийдің ротасы Одер (Одра) өзенінен бірінші болып өтіп, Зенковский тәулік бойы жау шабуылын тойтарып отырды. 31 қаңтарда жаудың жаяу әскері мен танкілерінің қайта шабуылына тойтарыс беру кезінде Зенковский ерлікпен қаза тапты. Осы ұрыстарда ерлік пен батылдық көрсеткені үшін Зенковскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10 сəуір, 1945). Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жаман Көктал''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Балқаш ауданындағы өзен. Ұзындығы 65 км. == Бастауы, гидрологиясы == Жайлау қонысы жанындағы көлшіктен басталып, Ілеге (сағасына 37 км жетпей) құяды. Арнасы өзгеріп тұрады. Сағасына жақын қамыс, құрақ, бұта өскен. Құстар ұя салады. Мал суаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Балқаш ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Зере''' орта ғасырлардағы түркілердің ұрыста жау жебесін денесіне дарытпау үшін киіп шығатын шынжыр сауытының бір түрі. Оны бір қабат киім сыртынан киген. Қола, жез, күміс сияқты жылтыр шығырларды үзбелестіру арқылы жасалатын болған. Жүректі қорғайтын кеуде тұсындағы екі бөлек темір табақшаны шарайна деп атаған. Зерені, әдетте, әскербасылар мен батырлар киген. ==Дереккөздер== Санат:Қарулар 
'''Иван Петрович Ресей, Тверь облысы,Ржев деревнясы,- 18. 4.1983, Батыс Қазақстан облысы,Теректі ауылы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенанты.1941 жылдың тамызында Ұлы Отан соғысына аттанган Зрелов Одесса облысының Константиновка ауылы тұсында Оңтүстік Буг өзенінен өтіп, сол аумақты жаудан босатуға қатысты. Осы ұрыстардағы айрықша ерлігі үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (3.6. 1944). Соғыстан кейінгі жылдары Батыс Қазақстан облысы,Теректі ауылында тұрып, сонда жұмыс істеді. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Михайлович Иванников''' (26.12.1913, Украина, Ворошиловград облысы, Славяно-сербск ауданы, Зимогорье қаласы 16.3.1974, Алматы қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, полковник. Кеңес әскері қатарында 1935 жылы болып, Харьков жаяу әскер училищесін (1938), кейін командалық құраманың курсын бітірген. 1941 жылдың қарашасынан З-Беларусь майданы 11-гвардиялық армия 1-гвардиялық атқыштар дивизиясы 169-гвардиялық атқыштар полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылы Шығыс Пруссия операциясы барысында Калининград облысын жаудан азат етуде полк бөлімшелерін шебер ұйымдастырғаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (5.5.1945). Соғыстан кейін әскери қызметін жалғастырып, «Выстрел» курсын тәмамдаған (1947). 1955 жылы запасқа шықты. Калининград қаласындағы Оңтүстік вокзалдың ғимаратына мемориалдық тақта орнатылып, бір көшеге есімі берілген. Ленин, Қызыл Ту, Александр Невский, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Григорий Федосеевич Иванов''' (3.12.1919, Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданы, Тархан ауылы 5.1945, Глубокое ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия лейтенанты, танк командирі. Мектеп бітіргеннен сон ұжымшарда трактор жүргізушісі болып жұмыс істеді. 1939 жылдың күзінде Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1942 жылдың мамыр айынан бастап фашистік Германияны жеңген күнге дейін Иванов майданда 181-танк бригада- сында үрыстарға қатысты. Ол Еділ жағалауы мен Кавказ тау сілемдерінен бастап, Румыния, Венгрия елдері арқылы Берлинге дейін жетті. 1944 жылы қыркүйекте 181-танк бригадасы Венгрия аумағын азат ете отырып, Тиса өзеніне жетті. Тиса өзенінің аңғарындағы Сентеш қаласының шақырым жерде орналасқан өткелді алуға тапсырма берілді. Кеңес әскерінің танкісі жаудың қоршауын бұзып шығып, жаудың тылына өтті. Жау танкішілерге оқты қарша боратты. 12 сағатқа созылған ұрыста Иванов ауыр жараланды. Кеңес әскерінің танкісі жаудың бірнеше бөлімінің тегеурініне төтеп берді. Жасаған ерлігі үшін Ивановқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:3 желтоқсанда туғандар Санат:1919 жылы туғандар Санат:Глубокое ауданында туғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Глубокое ауданында қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО кіші лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы танкистері Санат:КСРО танкистері 
'''Николай Семенович Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Аралтөбе ауылы 4.2.1972, Жаркент қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, пулеметшілер болімініц командирі. Иванов 1942 жылы наурыз айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, Ашхабад қаласында (Түрікменстан) әскери мектепте оқыды. 1943 жылы 187-атқыштар полкінің құрамында майданға аттанып, Днепр өзенінен өтуге, Украинаның Николаев, Одесса Тернополь қалаларын азат етуге катысты. 246-гвардиялық атқыштар полкі (1-Беларусь майданы, 8-гвардиялық армия, 8.1 гвардиялык атқыштар дивизиясы) взвод командирінің көмекшісі сержант Иванов 1945 жаудың қорғаныс шебін бұзып, Рава-Мозавецка қаласы (Польша) үшін болған шайқаста пулемет оғымен жаудың бірнеше атыс ұясын талқандады. Иванов жау зеңбірегіне жер бауырлап жақындап барып, винтовкамен жау расчетін жойды. Соның нәтижесінде бөлімше әскерлері алға жылжыды. Ерлігі үшін Ивановқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ол рейхстагты алуға қатысты. Ленин орденімен, медальдармен марапатталды. Соғыс аякталған соң туған жеріне оралды. 1949 жылы Ленинград орман техникумын бітіріп, Панфилов ауданында орман шаруашылығында жүмыс істеді. Жаркент қаласындағы көшеге Иванов есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Георгий Иванович Астана қаласы 8.07.1943, Ресей, Курск облысы, Поныров ауданы, қазіргі Игишев селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, взвод командирі. 1940 жылдың қараша айында Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1941 жылы 1-Мәскеу артиллерия училищесін бітіріп, Брянск және Орталық майдандарындағы ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың шілдесінде Курск доғасында кескілескен ұрыс жүріп жатты. Кошары Самодуровка шебінің солтүстігінде жаудың 300-дей танкісі мен өздігінен жүретін зеңбіректері төрт топқа бөлініп, 50 ұшақтың қолдауымен Кеңес әскерлерінің позициясына кезекті шабуыл бастаған. Игишевтің зеңбірегіне қарсы 60-қа жуық неміс танкісі лап қойды. Игишев жауынгерлерімен бірге шабуылды тойтарып, алда келе жатқан танкіні қиратты. Жау танкілеріне артиллерия үсті-үстіне оқ жаудырып, 10-нан астам танкіні жойды. Екі рет жараланған Игишев автоматшыларды қарсы шабуылға бастап, немістің жаяу әскерін ығыстырып тастады. Гитлершілердің 19 танкісі мен ондаған әскерін жойды. Игишевке 233,1 биіктікті қорғағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен қаза болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (7.8.1943). Игишев өзімен аттас селодағы бауырластар зиратына жерленген. Осы биіктікке (233,1) батырларға арналып ескерткіш орнатылып, Самодуровка селосына Игишев есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:1 қазанда туғандар Санат:1921 жылы туғандар Санат:Астанада туғандар Санат:8 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Поныров ауданында қайтыс болғандар Санат:КСРО капитандары Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері зиратында жерленгендер Санат:Поныров ауданында жерленгендер Санат:КОКП мүшелері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Гилемхан Идрисович Башқұртстан, Благовир ауданы, Новобаженово кенті 5.2.1977, Қостанай қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия аға сержанты, зеңбірек командирі. Кеңес әскері қатарына мамыр айында шақырылып, сол жылдың қарашасында майданға жіберіледі, 290-атқыштар полкі (1-атқыштар майданы, 5-гвардиялық армия, 95-гвардиялық атқыштар дивизиясы) зеңбірек артиллериясының командирі, аға сержанты. Идрисов 1945 жылы қаңтарда болған шайқаста көздеу арқылы жаудың пулемет нүктесі мен ондаған жауынгерін жойды. Жаяу әскердің қасында жүріп, Пиньчув қаласы (Польша) маңында жаудың қол пулеметі мен зеңбірегін талқандап, ондаған жауынгерін жер жастандырды. Пиньчув қаласының оңтүстігінде Нида теңізінен өтіп, Идрисовтың тобы зеңбірек оғымен атқыштар бөлімшесіне плацдармды басып алуға және Одер өзенінен өтуге қолдау көрсетті. Осы ерлігі үшін Идрисовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1945). Соғысты Чехословакияда аяқтады. Соғыс аяқталған соң елге оралып, ауылдық кеңестің төрағасы қызметін атқарды. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:16 қыркүйекте туғандар Санат:1913 жылы туғандар Санат:Благовар ауданында туғандар Санат:5 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО аға сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) қорғағаны үшін медалінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері жерленгендер 
'''Степан Петрович Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Айыртау ауылы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, десантшылар взводының командирі. 1942 жылы каңтарда Ташкент облысының (Өзбекстан) Беговат ауданы әскери комиссариаты арқылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1942 жылдың сәуірінен 69-атқыштар дивизиясы 99-жеке саперлер полкінің құрамында ұрыстарға қатысты. Командованиеден Сева өзеніне көпір салу жөнінде бұйрық берілді. Бөлімше командирі Ильин осы жауынгерлік тапсырманы ойдағыдай орындады. 1943 жылы қыркүйек айында Ильин бөлімшесінің алдында Сева өзеніне (Днепр өзенінің сол саласы) көпір салып, атқыштар полкінің өзеннің оң жағалауына өту міндеті тұрды. Жау салынып жатқан көпірді үздіксіз атқылап, бірнеше рет талқандады. Осы операция кезінде Ильин жараланып, госпитальда болып, 1943 жылы қазан айында өз бөлімшесіне қайта оралды. Днепр өзенінен өту жаудың қарудың барлық түрінен үздіксіз атқан оғының астында жүзеге асырылды. Ильин бөлімшесімен бірінші болып Днепрдің оң жағалауына шықты. Оқпен қалқалай отырып, оң жағалауға десантшылар взводын өткізді. Кеңес әскерін Днепрге қайта түсірмек болған жау рет қарсы шабуыл жасады. Соңғы шабуылында жау танкісі әскерлерімен Кеңес әскерлерінің траншеясына жетті. Жекпе-жек ұрыс басталып, Ильин ерлік пен батылдық корсетті. Днепр өзенінен өту кезіндегі ерлігі үшін Ильинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. 1946 жылы Ильин запасқа шықты. 1960 жылы мелиоративтік техникумды бітіріп, жұмыс істеді. Ташкент қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Петр Михайлович Ақмола облысы,Ақкөл ауданы,Ақкөл қаласы 17.1.1945, Польша, Станишубка деревнясы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ага лейтенант, рота командирі. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылды. 1943 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірді. 142-гвардиялық атқыштар полкінің (1- Беларусь майданы, 8-гвардиялық армия, 47-гвардиялық атқыштар дивизиясы) рота командирі, гвардиялык ага лейтенант. Исаков 1945 жылы 14-15 қаңтарда Закшев елді мекені жанында (Польша, Варка қаласының Оңтүстік) ұзақ уақыт жау қолында болған бекіністі бұзуда және маңызды биіктікте орналасқан бақылау пунктін жоюда ротаны шеберлікпен басқарды. Осы биіктік үшін болған шайқаста жараланған Исаков қаза тапты. Ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1944). Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Акмола облысы Ақкөл қаласындағы №1-мектепте Исаковқа бюст орнатылып, көшеге есімі берілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Константин Потапович Ресей, Чита ауданы,Старый Чукрай селосы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, зеңбірек командирі.1933 жылдан Ақмола облысы,Шортанды ағаш бұйымдарын жасайтын комбинатта ағаш ұстасы болып жұмыс істеді. 1942 жылы Шортанды ауданы әскери комиссариатынан Кеңес әскері қатарына шақырылды. Оңтүстік- Батыс майданы 3-гвардиялық армиясының 179-артиллерия полкінде ұрыстарға катысты. Сталинград түбінде болған ұрыста алғашқы наградасын «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалін алды. Ал Солтүстік Донецкте ерекше қимыл көрсеткені үшін 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталды. 1941 жылғы 26 қыркүйекте Днепропетровск облысының Магдалновка хуторы түбінде «фердинанд» зеңбірегі бар неміс aвтоматшылары шабуыл жасады. Кайдалов зеңбірегін автокөлікке тіркеп, ілгері ұмтылды. 400 дей жерде артиллеристер жаумен шайқасты. Бірақ ұрыс барысында батырлардың зеңбіректері істен шығып, зеңбірек командирі, нысанашы мен оқтаушы жараланды. Дегенмен пулемет лентасы біткенше олар жауға оқ атуын тоқтатпады. Нәтижесінде 50-ге жуық гитлершіні жойды. Жасаган ерлігі үшін Кайдаловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). 1947 жылы запасқа шығып, Киев, Гродно қалаларында және Сахалин облысында тұрды. Шортанды кентінде бір көше Кайдалов есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жаманкөл''' Жетісу Алатауының батысындағы Қойтас жотасының солтүстігіндегі жота. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ескелді ауданы Текелі қаласының 25 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биікттігі 3469 м. Батыстан шығысқа қарай созылып жатыр. Солтүстігінде Мыңшұңқыр, Қаратау таулары бар. Беткейлері биік өзенаралық сай-жыралармен тілімденген. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың герцин тау жасалу кезеңіне сәйкес келеді. Геологиялық құрамы жағынан гнейстерден, кварцтар мен әктастардан тұрады. == Топырағы, өсімдігі == Етегінде шөлдің сұр топырағы биіктеген сайын таудың қызғылт қоңыр топырағына ауысады, ал 2500 м-ден жоғары таудың орманды қоңыр топырағына алмасады. 2000 м-ден жоғары орман ағаштары қарағай мен самырсын өседі. Етегі мен қойнауы мал қыстатуға қолайлы.‎ == Дереккөздер == Санат:Ескелді ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''Дмитрий Митрофанович Калейников''' (23 қараша 1910, Ресей, Воронеж облысы, Россошь ауданы, Стеценково селосы 16 қараша 1941, Ресей, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Нелидово деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. == Өмірбаяны == Соғысқа дейін Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Қоғалы ауылының тұтыну бөлімінің төрағасы қызметін атқарған. 1932-35 жылы Кеңес әскері қатарында әскери борышын өтеген. Ұлы Отан соғысында Батыс майданына қарасты 16-армия 316-атқыштар дивизиясы 1075-атқыштар полкі 2-батальон 4-рота құрамында Мәскеу облысы, Волокалам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасындағы болған ұрыста жаудың 18 танкісін жоюға қатысқан. Калейниковке ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). == Марапаттары мен естелік == 1966 жылы Мәскеудің (Солтүстік Тушино ауданындағы бір көшеге аты берілді. 1975 жылы олардың құрметіне Дубосеково темір жолы айырмасында мемориал, ал Нелидово деревнясында (Дубосеководан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш орнатылып, мұражайы ашылды. Алматы қаласындағы 28 саябағында монумент қойылды. Сонымен қатар Мәскеудің гимніне айналған «Дорогая моя столица» өлеңінде 28 батыр туралы айтылады. Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Мәскеу облысында жерленгендер 
'''Фарах Гимдеевич Ресей, Томск облысы, Кривошейн ауданы, Нұрқай ауылы 1987, Қарағанды қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, аға лейтенант. Татарстанда 1933 жылдан Кеңес әскері қатарында қызмет етті. Хасан көлі (1938), Халхин-Гол өзені (1939) маңындағы ұрыстарға, 1939-40 жылы Кеңес-фин соғысына, Ұлы Отан соғысы жылдары Сталинград, Курск шайқастарына қатысты. Орталық майдан 13-армия 81-атқыштар дивизиясы 410-атқыштар полкі автоматшылар взводының командирі қызметінде 1943 жылы шілдеде 254,6 биіктікті (Орел облысының Глазунов ауданы) қорғауда жауынгерлік ерліктің айрықша үлгісін көрсетті. Оның взводы танкіні, 150- ге жуық жау әскері мен офицерін жойды. Осы ұрыстарда көрсеткен ерлігі мен батырлығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.8.1943). 1946 жылы запасқа шықты. 1980-87 жылы Теміртау қаласында, 1986 жылдан Қараганды қаласында тұрды. Орел облысы Глазунов ауданының (Ресей) құрметті азаматы атанды. Теміртау қаласы №11 орта мектебінің жауынгерлік даңқ мұражайында жеке көрмесі орналасқан. Ленин, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Дмитрий Тимофеевич Камоликов''' (1923, Шығыс Қазақстан облысы, Бородулиха ауданы, Белағаш ауылы 16.4.1977, Киев облысы, Белая Церковь қаласы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, барлаушылар бөлімшесінің командирі. Камоликов соғысқа дейін фабрика-зауыт оқыту мектебін (ФЗО) бітірген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы желтоқсанда шақырылған. Полк мектебінде әскери дайындықтан өтіп, Сталинград майданына ротасына жіберілді. Кейін Батыс және 2-Украина майдандарында соғысты. 53-армияның қүрамындағы 1-гвардиялық әуе-десантының атқыштар дивизиясы Тиса өзенінен өту мақсатымен Венгрия аумағына аяқ басты. 1944 жылдың қарашасына қараған түні Камоликовқа өз бөлімшесімен Тиса өзенінің оң жағалауындағы плацдармды алу және батальон жауынгерлерінің өзеннен өтуін оқпен бүркемелеп тұру жөнінде бұйрық берілді. Жауынгерлер қайықпен өте бастағанда жау минометтер мен пулеметтерден оқ боратты. Камоликов бірінші болып жау траншеясына жетіп, граната лақтырып, жаудың пулеметі мен пулеметшілерін жойды. Олар жаудың шабуылын күні-түні тойтарумен болды. Сегізінші шабуыл кезінде Камоликовқа жаудың дзотқа жуық жаяу әскері лап қойды. Осы кезде 3-гвардиялық әуе десантшылары полкінің бөлімдері өзеннен ойдағыдай өтті. Бұдан кейін Камоликов Кіші Тиса өзенінен өтер кезде де осындай ерлік жасап, гитлершілердіц 70 әскері мен офицерін тұтқынға алды. Жасаған ерлігі мен тапқырлығы үшін Камоликовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3. 1945). 1944 жылы 10 қарашада Камоликов ауыр жарақаттанып, әскер қатарынан босады. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталды. Новосібір құрылыс техникумын бітірген соң зауытта жұмыс істеді. 1967 жылы Киров облысы, Белая Церковь қаласына қоныс аударған. == Дереккөздер == Санат:1923 жылы туғандар ауданында туғандар Санат:16 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар Санат:Белая Церковьте қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы әуе десанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Новосібір құрылыс техникумы түлектері 
'''Георгий Федорович Канцев''' (7.4.1907, Атырау облысы, Махамбет ауданы, Махамбет ауылы 14.7.1978, Махамбет ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, старшина, атқыштар взводының командирі. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы қыркүйекте алынды. 354-Калинкович атқыштар дивизиясының 1199-атқыштар полкінде Калинин, Орталық және Беларусь майдандарындағы шайқастарға қатысты. Канцев 1942 жылы наурызда Калинин майданында алғаш рет ұрысқа кірісті. Әскери бұйрықты орындауда үлгі көрсетті. 1944 жылы 28 маусымда Бобруйск қаласы түбінде (Беларусь жері) болған ұрыста Канцев қаладағы жау шебіне бірінші болып кіріп, шабуыл кезінде топ бастаушы болды. Канцев 1944 жылы қыркүйекте дивизия басшылығының тапсырмасымен Пискорня-Мале деревнясы маңында (Польша) Нарев өзенінен алғашқылардың бірі болып өтті. Ротаның алдыңғы тобымен бірге батыс жағалауға бекініп, жаудың жеті қарсы шабуылын тойтарды. 50-ден астам әскері мен офицерін жойып, басып алған шепті қорғап қалды. Нарев өзенінен өту кезінде жауынгерлік тапсырманы орындағаны үшін Канцевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін туған жеріне оралып, кәсіпорнында балықтарды қорғау инспекторы болып жұмыс істеді. Туған ауылында бір көшеге есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:7 сәуірде туғандар Санат:1907 жылы туғандар (Атырау облысы) туғандар Санат:14 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1978 жылы қайтыс болғандар Санат:Махамбет ауданында қайтыс болғандар Санат:КСРО старшиналары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері 
'''Петр Андреевич Ресей, Самара облысы- өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, подполковник, 859- атқыштар полкінің командирі, кейіннен полковник. 1933 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Орта Азия әскери округінің әскери бөлімдерінде Қазақстан жерінде қызмет атқарды. Ұлы Отан соғысының алгашқы күнінен бастап майданда болды. 1943 жылы офицерлік құрамның біліктілігін жетілдіру курсын бітірді. Украина мен Молдованы азат етугс қатысты. Капралов басқарған 859 атқыштар полкі (2-Украина майданы, 52-армия, 294-атқыштар дивизиясы) 1944 жылы көктемге дейін Уман-Ботошан операциясы барысында ұрыс жүргізе отырып, 400 шақырымнан аса жол жүрді. 200-ден аса елді мекенді жау қолынан азат етіп, қолда бар кұралмен Оңтүстік Буг, Днестр, Прут өзендерінен өтті де, Румыния мен Кеңес үкіметі шекарасына алғашқылардың бірі болып жетті. Румыния жерінде Капраловтың полкі жаудың қорғаныс шебін бұзып, Яссы қаласына қарай ұмтылды. Ұрыстарда полют шебер басқарғаны үшін Капраловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одғының Батыры атағы берілді (13.9.1944). рет Ленин, Қызыл Ту, рет «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі Суворов, Александр Невский, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін әскери кызметін жалғастырды. 1947 жылы«Выстрел» курсын бітірді. 1956 жылы полковник Капралов запасқа шыгып, Одесса қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Илья Васильевич Алматы облысы, Кербұлақ ауылы 17.10.1944, Литва, Наумистис қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия аға лейтенанты, взвод командирі. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылған. Ол З-Витебск гвардиялық атқыштар дивизиясы құрамында ұрыстарға қатысты. 1944 жылы 21 тамызда олардың дивизиясының 5- және 6-батареяларына жаудың 14 танкісі шабуыл жасады. Жау Кеңес әскерінің қорғанысын бұзып өтсе, Блюшки және Урбанты деревнялары маңындағы алдыңғы бөлімдерді басқа бөлімдерден бөліп тастау қаупі төнді. Екі топқа бөлінген жау танкілері жауынгерлерден 300-500 жердегі орман шетіне шықты. Олар пулемет пен зеңбіректен бората ок атып, батареяларға ұмтылды. 6-батареяны басқарған Каратаев жауынгерлері ерлікпен шайқасты. Батарея жанында 50 жерде жаудың танкісі жанып жатты. 1944 жылы 22 тамызда Урбантай деревнясындағы (Литва, Шакяй аудандары) шайқаста оның взводы жау шабуылын тойтарып, 14 танкісін, машинасын өртеп, екеуін талқандады. Гвардия аға лейтенанты шайқас кезінде қаза тапты. Ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Каратаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Жаркент қаласында Каратаевқа ескерткіш-белгі орнатылып, Кербұлақ атындағы көшеге есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Никита Федорович Украина, Днепропетровск облысы,Куйбышев селосы 1994, Ресей, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, подполковник, шекарашы. 1913 жылдан Қазақстанда (Бұланты ауылында) тұрды. 1933 жылдан Гродековск шекара отрядында (Қиыр Шығыс) әртүрлі команда құрамында болды. Карацупа бастаған шекара отряды шекара бұзушылардың әрекетін тойтарып, ерлік пен батырлық көрсетті. Әскери қызметінің алғашқы күнінен бастап оны шекарашылар мектебіне жіберді. Із кесу шеберлігіне үйренген Карацупа аса қабілеттілігін көрсетті. Кеңес үкіметі Карацупаның Отанның шекарасын қорғауға сіңірген еңбегін жоғары бағалап, 1936 жылы Қызыл Ту орденімен марапаттады, ал 1940 жылы бүкілодақтық ауыл шаруашылық көрмесіне катысушы етіп жіберді және сол жерде Құрмет кітабына енгізді. Карацупа майданға жақын аймақта тыңшыларға, диверсанттар мен лаңкестерге қарсы күресетін ерекше отрядты басқарды. Соғыстан кейін Карацупа қайтадан шекара қызметіне оралды. Беларусь, Закавказье шекара әскерлерінің Бас бас- қармасында (1957-61) қызмет істеді. Қазақстан ізшілер мектебін құрды. Шекара қызметінде жүріп Карацупа 338 шекара бұзушыларды тұтқындап, 129-ын жойды. Карацупаға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.6.1965). Карацупаның есімімен мектептер, кітапханалар, өзен кемелері аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Васильевич Ресей, Удмурт Республикасы, Уметь-Гурт селосы 31.3.1958, Қостанай қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. 1942 жылы наурыз айында майданға жіберілді. Карачев 212- өзенді кесіп өтті. Шайқас кезінде Карачев жараланса да, басқа бөлімшелер өзеннен өткенше өз шебін сақтап қалды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Карачевке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен марапатталды. 1945 жылы Карачев запасқа шықты. Қостанай қаласында тұрып, Ара қарағай орман шаруашылығында жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Петр Григорьевич Ресей, Чита облысы,Сретен ауданы,Сретенск қаласы 8.4.1944, Украина, Қырым қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, лейтенант, рота командирі. Карелин соғысқа дейін Шар қаласында (Шығыс Қазақстан облысы,Жарма ауданы) тұрған. Омбы авиация мектебін бітірген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы Жарма ауданы,әскери комиссариаты арқылы шақырылды. 1944 жылы сәуірде таңға жақын «Катюшалардың» артиллериялык шабуылынан кейін 2-атқыштар ротасының командирі Карелин өз ротасымен жау траншеясын бірінші болып басып кіріп, бетпе-бет айқасты. Дзоттардың біріне бекініп алған жау пулеметпен оқ атып жауынгерлерге бас көтертмеді. Карелин орнынан тұрып, дзотқа ұмтылды да, денесімен дзотты жапты. Осы шайқастағы ерлігі үшін Карелинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.5.1944). Ленин, рет «Қызьтл Жұлдыз» opдендерімен, медальдармен марапатталған. Шар қаласындағы Карелин оқыған №232 мектепке есімі беріліп, ескерткіш пен мемориалдық тақта орнатылды. Әскери бөлімнің мәңгілік тізіміне есімі енгізілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Максимович Катаев''' (5.12.1903, '''Павлодар''' селосы 26.1.1944, Беларусь, Гомель облысы,Мозырь қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, нысанашы, гвардия жылы КСРО-ның Оңтүстік шекарасындағы атты әскер бөлімінде әскери борышын өтеген. 1927 жылы туған жерінде ауылдық кеңестің төрағалығына сайланды. Соғысқа дейін Павлодар қаласы денсаулық сақтау бөлімінде бухгалтер болып істеді. 1941 жылдан майданда болып, Орталық майдан 61- армия 7-жеке гвардиялық танкіге қарсы жойғыш атты әскер дивизиясы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Катаев Гомель ауданын азат етуде айрықша ерлік көрсетті. 1943 жылдың қыркүйектің 26-сынан 27-ciнe қараған түні алғашқылардың бірі болып, танкіге қарсы қолданылатын зеңбіректің расчетімен Днепрдің батыс Жағалауына өтіп, жаумен қоян-қолтық айқасқа түсті. Жеке өзі жаудың әскерін жойды. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының батыры атағы берілді (15.1. 1944). 1944 жылдың каңтарында Беларусь жерін азат ету ұрыстарында батыр ерлікпен қаза тапты. Мозырь (Беларусь), Павлодар қалалары көшелерінің бірі, Павлодардағы Оқушылар сарайы Катаевтың есімімен аталады. Мозырь қаласында оған ескерткіш орнатылып, Павлодарда жұмыс істеген үйге мемориалдық тақта орнатылған. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1903 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар 
'''Жаманкөл''' Есіл алабында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Заградовка ауылының жанында. Орлиная (372 м) төбесі орналасқан. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 154 биіктікте. Аумағы 3,3 км2, ұзындығы 2,3 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 7,8 км. Суы қарашада қатып, сәуірде ери бастайды. Оңтүстік және оңтүстік-батыс жағалауы орманды алқапқа ұласып жатыр. Батысында Жамбыл, оңтүстігінде Рубановка қыстаулары бар. Суы тұщы, мал шаруашылығына пайдаланылады.‎ Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''Петр Афанасьевич Ресей, Челябі облысы,Уфалей селосы 15.2.1944, Украина, Кривой Рог қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майорр, полк командирінің орынбасары. Катаев ауыл шаруашылығы техникумын бітірген соң Ақтөбе облысының №473 астық кеңшарында жұмыс істеді. 1936 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған. 1941 жылы қыркүйекте майданға жіберілді. Катаев 120- гвардиялық атқыштар полкі (З-Украина майданы, 8-гвардиялық армия, 39-гвардиялық атқыштар дивизиясы) командирінің саяси бөлім жөніндегі орынбасары болды. Полк Сталинград түбінде жауды талқандап, Днепр өзеніне жетті. 1943 жылы 24 қазанда Днепропетровск қаласының Оңтүстік жағында Днепр өзенінен өтіп, плацдармды басып алды да, негізгі күш өзеннен өтіп болғанша бекіністі корғады. Запорожье қаласын азат ету үшін болған шайқаста полк жаудың 11 қарсы шабуылына тойтарыс берді. Днепр өзенінен өтуде, Днепропетровск қаласын азат етуде көрсеткен ерлігі үшін Катаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралкасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). Катаев Кривой Рог қаласы түбіндегі шайқаста қаза тауып, Днепропетровск қаласында жерленген. Ленин, Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Апостолово қаласындағы бір көшеге есімі берілді. Воскресенское селосында Катаевке бюст қойылды, мектеп қабырғасына мемориалдық тақта орнатылды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Төле Кенжебаев''' (1.1. 1902, Алматы ауданы,Шелек ауылы 18.10.88 Шелек) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, Кеӊес Одағыныӊ батыры. Қазан төңкерісінен соң бірнеше жыл былғары зауытында, ұжымшарда аға шопан болып жұмыс істеген. 1942 жылдан Ұлы Отан соғысына қатысқан. 60-гвардиялық атты әскер полкінің (Орталық майдан, 61-армия, 7-гвардиялық атты әскер корпусы, 16-гвардиялық атты әскер дивизиясы) жауынгері. Кенжебаев 1943 жылы 27 қыркүйекте Нивки деревнясы жанында Днепр өзенінен алғашқылардың бірі болып өтті. Өзеннің оң жағалауында жауып тұрған оқтың астында қалтқысы бар екі салды 200 жерден сүйреп, Кеңес әскері тұрған жағалауға жеткізді. Осылайша бөлімшелердің оң жағалауға өтуін қамтамасыз етті. Кенжебаев жаудың қарсы шабуылын тойтаруға қатысып, жауынгерін өлтіріп, бір офицерді тұтқынға алды. 30 қыркүйекте Галки селосы үшін болған ұрыста ол жаудың әскерін жойды. Қыркүйектің соңында Кеңес әскері Днепр өзеніндегі ұрыстарда шешуші табыстарға жетті. Осы кезде көрсеткен ерекше ерлігі үшін Кенжебаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.9. 1944). Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатгалған. Соғыстан кейін Кенжебаев өзінің туған жеріне оралып, «Авангард» ұжымшарының жылқы фермасында жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1902 жылы туғандар Санат:1988 жылы қайтыс болғандар 
'''Кеңес одағының екі мәрте батыры Т.Ж.Бигелдинов атындағы әуе қорғаныс күштерінің әскери институты.''' ҚР Үкіметінің 1996 жылы маусымдағы №688 қаулысы негізінде ''«Ақтөбелік жоғары азаматтық ұшқыш авиациясының атын екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Т.Ж.Бигельдинов атындағы Әуе қорғаныс күштерінің Әскери институты деп ауыстыру туралы»'' қаулысымен құрылған. ҚР Үкіметінің 2003 жылдың 10 шілдесіндегі №684 қаулысы негізінде Ақтөбелік жоғары азаматтық ұшқыш авиациясы екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Т.Ж.Бигельдинов атындағы Әуе қорғаныс күштерінің Әскери институты болып өзгертілді. Институттың негізгі міндеттері: ҚР ҚК авиациясына квалификациялық мінездеме талаптарына сай офицерлік кадрларды дайындау; білім алушы тұлғалардың жан- жақты және бірқалыпты дамуы, оларда жоғары ой-саналық және әскери-кәсіби сапаның орнығуы; әскери теорияны дамытуға, қоғамдық ғылымдардың әскери, қару-жарақ, авиациялық әскери техника мәселелеріне бағытталған ғылыми зерттеулерді орындау; әскерлердің қауіпсіздігі және жауынгерлік дайындығын арттыру, оқу-тәрбие үдірісін жақсарту; оқу, материалдык және базаны дамыту және жақсарту болып табылады. Институт мамандық бойынша дайындық жүргізеді. Олар: ''ұшқыш аппараттарын пайдалану, фронттық авиацияның командалық тактикасы; ұшқыш аппараттарын пайдалану, армия авиациясының командалық тактикасы; штурмандық авияцияның тактикасы; авиация күшімен жауынгерлік басқарудың командалық тактикасы; ұшу аппараттарының және оталғыштардың техникалық пайдаланылуы; авиациялық радиоэлектронды құрал-жабдық; авиациялық және құрал-жабдықтың техникалық пайдаланылуы; авиациялық Қазіргі уақытта институт курсанттарды дайындау үшін қажетті оқу-материалдық базамен Мұнда құрамдағы жоғары кәсіби мамандардың ұжымы еңбек етеді. Ұжымдық кауіпсіздік келісім ұйымы Қорғаныс министрлері Кеңесінің 2005 жылдың 30 қараша күнгі шешіміне сәйкес Әуе қорғаныс күштерінің Әскери институты Ұжымдык қауіпсіздік келісім ұйымы Қарулы Күштеріне әскери кадрларды бірігіп дайындайтын оқу орындарының Тізіміне қосылған. 1998 жылдың 22 тамызында мемлекет Президенті ҚР ҚК-інің Жоғары Бас қолбасшысы авиаторлардың бірінші офицерлерінің оку орнын бітіруіне катысқан. Сол уақыттан бастап әскери оқу орнының қабырғасынан мыңнан астам офицер кадрлары даярланды. Авиацияның басты мамандықтарының бірі инженер-ұшқыш мамандығы болып табылады. Ол ұшқыштың дайындығына қойылған жауынгерлік міндеттердің орындалуына байланысты. Заманауи әскери ұшақтар мен тікұшақтардың құрылымының қиындығы бүгінгі таңда ұшқыштан терең инженерлік білімді қажет етеді. Сол себептен болашақ ұшқыштарды тек ұшу мамандығына ғана емес, сонымен бірге ұшақты басқару, әуе ұрысын жүргізу және бомбалау, ұшу аппараттарының барлық жүйелерін сапалы пайдалануға үйретеді. Ұшқыштардың штурман-инженер мамандығы маңыздылығы жағынан ешқайсынан кем емес. Ұшу әрекеттерін атқарған уақытта штурман көздеуіш іс-қимылдар мен есептеу амалдарын атқарады. Соның негізінде белгіленген маршрут бойынша ұшақты ең жоғары дәлдікте нақты жүргізу және оны белгілі уақытта көздеген мақсатына шығару үшін ұшқышқа курсты, жылдамдықты, ұшу биіктігін анықтап береді. Әуе қозғалысында міндеттеріне мыналар: жауынгерлік тәртіптерді тізудің әртүрлі қимылдарын және оның атқарылуын қамтамасыз ету, олардағы белгіленген әр ұшу аппаратының анықтауы, алдамшы тәсілдер мен ұшақтың жерге қону амалдарын қамтамасыз ету, авиация бөлімшелерінің жауынгерлік міндетін орындауда басқаруды қамтамасыз ету. Инженер-механик техникалық қызмет көрсету, үшақтар мен тікұшақтарды жөндеу жүмыстарын атқарады. Олардың жүйелерін, ұшу аппараттарының жанар-жағар май, арнайы сұйықтықтар және газбен қамтамасыз ететін жердегі қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. Радио-инженер техникалық пайдалануды және ұшу аппараттары мен жердегі радиотехникалық кұралдардың радиоэлектронды қамтамасыз етеді. авиациялық құралдар электр жабдықтарының, электрлік жүйелер мен күштік құралдарды бақылау жабдықтарының, ұшқыштық-көздеу жабдықтарының, арнайы биіктіктегі құралдарының, авиациялық техниканың қалыпты жүйелерінің борттық жүйелерінің жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. сонымен бірге көздеу жүйелерінің, ра- кеталық, ұшу аппараттарының бомбалағыш және артиллериялық жердегі техникалық қарулану құралдарының техникалық қолдануы мен жөндеуін қам- тамасыз етеді. 2004 жылдан бастап институттың түлектері ұшақтарда өз бетімен ұшу тәжірибесі ендірілген. 2005 жылдан бастап курсанттардың оқу-тәрбие жұмысында институт аумағына қүрылған ашық аспан астындағы ұшақтар мұражайы пайдаланылады. Мұнда 1996 жылдан Венгрия, Ауғанстан елдері үшін де ұшқыштар даярланады. Сырттай оқытатын бөлім жұмыс істейді. Әскери институттың факультеті, 16 кафедрасы бар. Онда инженер-ұшқыш, жалпы инженер сияқты барлығы 13 мамандық бойынша авиация кадрларын даярлайды. Курсанттарға ғылыми атағы бар тәжірибелі ұшқыш, нұсқаушы мен инженерлер дәріс береді. Курсанттар оқу-әдістемелік ғимараттың оқу залдарында білімдерін жетілдірсе, кітапхана мен тренажер орталығы мен барлық жағдай жасалған жатақханада қабілеттерін шыңдайды. Түлектерге жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін «лейтенант» офицерлік әскери шен беріледі, кеуде белгісі мен белгіленген үлгідегі диплом тапсырылады. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Гавриил Федотович Кирдищев''' (20.3.1919, Ақмола облысы, Ақкөл ауданы, Приозерное селосы 13.7.1944, Литва, Вильнюс қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, шекарашы. Кеңес әскері қатарына 1939 жылы Петропавл қаласы әскери комиссариатынан шақырылды. Ішкі Істер Халық комиссариатының әскері қатарында қызмет атқарды. Кіші лейтенанттар курсын бітірген соң 3-Беларусь майданындағы ұрыстарға қатысты. З-шекаралық полктің (3-Беларусь майданы, Ішкі Істер Халық комиссариатының тылды қорғау жөніндегі әскері) 8-заставасының бастығы кіші лейтенант Кирдищев Рудница деревнясы жанында шекара заставасында тұрғанда деревняға бір рота неміс фашистерінің келе жатқанын байқап, жауынгерлерін (30-ға жуық) шабуылға көтерді және ұрысты шеберлікпен басқарды. Нәтижесінде 34 жау әскері жер жастанды, 24-ін тұт- қындады. 1944 жылдың 13 шілдесінде шекарашылар Пустолувка деревнясы маңында жаудың 300-ге жуық әскері мен офицерлерінің шабуылын тойтарды. Кирдищев олардың соңынан түсіп, өкшелей қуды. Осы ұрыста өзі ауыр жараланды. Жау әскерінің жартысынан айырылып, 50-і тұтқынға алынды. Ұрыс кезінде ерекше ерлігімен көзге түскен Кирдищевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). 1944 жылы ұрыста қаза тауып, Вильнюс қаласына жерленді. Ленин орденімен марапатталды. Ақкөл қаласындағы бір көшеге, Мәдениет және демалыс саябағына Кирдищев есімі берілді. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:20 наурызда туғандар Санат:1919 жылы туғандар Санат:Ақкөл ауданында туғандар Санат:13 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Литвада қайтыс болғандар Санат:КСРО аға лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:КСРО шекарашылары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары зиратында жерленгендер 
'''Семен Яковлевич Киреев'''(1916, Ресей, Алтай өлкесі, Косиха ауданы,Червово селосы 17.7. 1944, Ресей, Карелия Республикасы Питкяранта қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, взвод командирі. 1939 жылы Киреевтің отбасы Солтүстік Қазақстан облысы М.Жұмабаев селосына қоныс аударды. Киреев 1941 жылы17 шілдеде Булаев (қазіргі Мағжан Жұмабаев)ауданы әскери комиссариатынан Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1944 жылдың маусымында 7-армия әскерлері Свирь өзенінен (Ленинград облысы) өту операциясына кірісті. 1061-атқыштар полкінің (Карель майданы, 7-армия, 272-атқыштар дивизиясы) взвод командирі Киреев Лодейное Поле қаласының Солтүстік жағында Свирь өзенінен взводымен алғашқылардың бірі болып өзеннен өте бастағанда, кенет жау қайыққа оқ боратты. Жағалауға жақындаған қайық суға бата бастады. Жауынгерлер суға секіріп, келесі жағалауға жетіп, жау шебіне басып кірді. Киреев батальон өзеннен толық өткенше шепті қорғап тұрды. 1944 жылы 10 шілдеде кескілескен ұрыстың нәтижесінде жау қорғанысының маңызды торабы Питкяранта қаласы алынды. Қаланы азат ету үшін болған ұрыста Киреев ауыр жараланып, қаза тапты. Ұрыс кезінде ерлігімен көзге түскен Киреевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1944). Питкяранта қаласының орталығындағы Киреевтің қабіріне ескерткіш тұрғызылды. Лодейное Поле қаласында обелиск орнатылып, көшеге есімі берілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Платонович жылы туған, Қостанай облысы,Ұзынкөл ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші сержант, автоматшылар бөлімшесінің командирі. Майданға 1943 жылдың қаңтарында келді. 164-танк бригадасы (Украина майданы, 2-танк армиясы, 16-танк корпусы) автоматшылар бөлімшесінің командирі. Киреев 1944 жылы 28-31 қаңтарда өз бөлімшесімен Оратов ауылы маңында (Украина, Винница облысы) бекінген позициясын қорғап, бірнеше жау әскерін жойды. 1944 жылдың наурызында Киреев бөлімшесі Буки ауылы жанында Горный Тикин өзеніндегі өткелді негізгі күш келгенше жаудан қорғап тұрды. Батыл да табанды шешім қабылдап, өзі жаудың 25 әскері мен офицерін жойды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Киреевқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.9.1944). 1945 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірді. Ленин, 1- дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін Киреев ІІМ-де қызмет істеді. 1956 жылы Самарқанд мемлекеттік университетінің (Өзбекстан) заң факультетін бітірді. Ішкі істер полковнигі Киреев Самарқанд қаласында тұрып, облысты атқару комитетінің Ішкі істер басқармасы бастығының орынбасары болып жұмыс істеді. Қалған деректер мұрағаттық ізденуді қажет етеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Яков Митрофанович Киселев''' (5 қарашада 1925 жылы, КСРО Қазақ КСР Ақмола облысы, Ақкөл ауданы, Ильинка ауылы 12 наурызда 2018 жылы Ресей Курск) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, артиллерист. Кеңес әскері қатарына 1943 жылы шақырылды. Киселев 280- атқыштар полкінде (Дала майданы, 37-армия, 92-гвардиялық атқыштар дивизиясы) зеңбірек октаушысы болды. Киселевтің батареясы Кременчуг қаласының оңтүстігінде Днепр өзенінен алғашқылардың бірі болып өтіп, зеңбірек оғымен батареяның өзеннен өтуін бүркемелеп тұрды. Оң жағалаудағы плацдармды басып алып, қорғауда расчеттегі Киселевтен басқалары қаза болды. Киселев зеңбірекпен қарсы шабуылға шыкқан жауды атқылап, тойтарыс берді. Ол Дериевка ауылы түбінде болған ұрыста жаудың бронды машинасын, танкісін және бір взводқа жуық жаяу әскерін жойды. 17 қазанда Лиховка ауылы түбінде болған ұрыста Киселев үш зеңбірегін істен шығарды. Ол жаудың үш қарсы шабуылын тойтарып, бір танкісін, екі автомашинасын және 50-ге жуық әскерін жойды. Киселевтің ерлігі бағаланып, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одагының Батыры атағы берілді (22.2.1944). Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін Киселев Кеңес әскері қатарында қызметін жалғастырды. 1947 жылы Ленинградтағы әскери-саяси училищені, 1957 жылы Әскери-саяси академияны, 1959 жылы Орталық артиллерия офицерлері курсын бітірді. 1969жылы полковник Киселев запасқа шықты. Курск қаласында тұрып, ауыл шаруашылығы институтында оқытушы болып жұмыс істеді. Қалған деректер мұрағаттық ізденуді қажет етеді. Ол 2018 жылы 12 наурызда Курск қаласында қайтыс болды. Ол Курск қаласында Никитский зиратына жерленді. == Марапаттары == Медаль «Алтын жұлдыз» (КСРО) Ленин Ордені (1944). Отан соғысының ордені дәрежесі (1985). «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медаль. Достық ордені (1995). КСРО медальдары. Ресей Федерациясының медальдары. == Әдебиет == Кеңес Одағының Батырлары: Қысқаша өмірбаяндық сөздік Пред. Ed. колледждер И.Шкадов. .: Әскери басылым, 1987 ж. Т. Абаев Любичев /. 911 сек. 100 000 дана. ISBN жоқ, Рег. RCP 87-95382 нөмірінде. Кеңес Одағының батырлары Кітап 1. Алма-Ата, 1968 ж. Кітап кейіпкерлер туралы. М., 1958, жоқ. 1. == Дереккөздер == Санат:КОКП мүшелері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат: Курскте қайтыс болғандар Санат:Достық орденінің (Ресей) иегерлері ауданында туғандар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО полковниктері 
'''Трофим Михайлович Шығыс Қазақстан облысы,Ұлан селосы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, батальон командирі. Соғысқа дейін Клименко ұжымшарда жұмыс істеді. 1937 жылы Алматы темір жолы техникумына түсті. 1938 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Қуйбышевтегі (Ресей, қазіргі Самара қаласы) жаяу әскер училищесінде оқыды. 1941 жылдың маусым айында оған лейтенант атағы берілді. 10-гвардиялық атқыштар полкінің (1-Украина майданы, 13-армия, 6-гвардиялық атқыштар дивизиясы) батальон командирі, гвардия майоры Клименко Батыс Буг, Сан, Висла өзендерінен батальонның ойдағыдай өтуін ұйымдастырды. 1944 жылдың 2-4 тамызында Сандомир қаласының оңтүстігінде Висладан өтіп, плацдармды басып алды. Батальон плацдармды үш күн бойы қорғап, дивизия мен полктің негізгі күшінің өзеннен өтуін камтамасыз етті. Жаудың танк, жаяу әскер шабуылы на тойтарыс беру кезінде 14 танк, бронды техникасын жойды. Осы операцияда көрсеткен ерлігі үшін Клименкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.9.1944). Ленин, рет Қызыл Ту, -дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Ол соғысты Прага қаласында (Чехия) аяқтады. 1945 жылы «Выстрел» курсын бітірді. 1964 жылы подполковник Клименко запасқа шығып, Сочи қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Клим Тимофеевич Шығыс Қазақстан облысы,Глубокое ауданы,Кіші Үлбі ауылы 26.7.1944, Польша, Красник қаласының маңы, Вильколаз ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардиялық сержант, пулемет расчетінің командирі. Соғысқа дейін ұжымшарда жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылды. 52-гвардиялық кавалериялық полкте (1-Беларусь майданы, 7-гвардиялық корпус, 14-гвардиялық кавалериялық дивизия) ұрыстарға қатысты. 1944 жылдың 26 шілдесінде Вильколаз ауылы маңындағы ұрыста (Красник қаласы, Польша) Клиновицкий пулемет оғын боратып, эскадронның қоршаудан шығуына көмектесті және жаудың шабуылына тойтарыс берді. Жараланған Клиновицкий танкіге қарсы гранатамен жау танкісін жойды. Клиновицкийге осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен қаза болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24. 3.1945). Сондай-ақ ол Ленин орденімен марапатталды. Өзінің туған жері Кіші Үлбі ауылында батырдың есімімен көше аталады. == Дереккөздер == Санат:1924 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Глубокое ауданында туғандар 
'''Анатолий Николаевич '''Украина''', '''Чернигов''' қаласы 27.1.1945, Польша, Нойберун қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, полковник, батальон, кейіннен танк бригадасының командирі.1933 жылы Дзержинский атындағы 2-шекаралық мектептің танк бөлімшесін бітірді. 1938 жылы Солтүстік Қазақстан облысы М.Жұмабаев ауданындағы Успенка селосына қоныс аударды. 1939 жылдың соңында 86-жеке танк батальоны танк взводының командирі ретінде Кеңес-фин соғысына, '''Ұлы Отан соғысы''' жылдарында 152-Ленинград танк бригадасында ұрыстарға, 1941 жылдың қыркүйегінде Ленинградқа ұмтылған жау шабуылын тойтаруға қатысты. Ковалевский басқарған танк бригадасы 1944 жылдың 27 қаңтарында Краков шағын Нойберун қаласы үшін болған ұрыстарда ерлікпен қаза тапты. Львов қаласындағы Даңқ төбесінде жерленді. Осында көрсеткен ерлігі үшін Ковалевскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен қайтыс болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (6.4.1945). Сондай-ақ ол рет Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, 2-дәрежелі Кутузов ордендерімен марапатталды. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жаманкөң''' Нұраның төменгі алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде. Ұзындығы 85 км, су жиналатын алабы 5780 км2. ==Бастауы == Бастауын Ұлытаудың солтүстік-шығыс етегіндегі Желтимес, Қабанбай және Сарыжал тауларынан алып, Құланөтпес ауылы тұсында Көң өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Қар және жер асты суларымен толығады. Арнасы жоғары жағында енсіз (50 80 м), төмен қарай кеңейеді (100 м-ге дейін). Жылдық орташа су ағымы 2,04 м3/с. Жайылым суландырылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы 
'''Павел Васильевич Солтүстік Қазақстан қаласы 1949, Украина, Луганск облысы,Сватово қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі. Коваленко Ұлы Отан соғысының алғашқы күндерінен бастап жаумен кескілескен ұрыстарға қатысты. Бірде, Коваленко өз қарамағына 24 жауынгердің басын қосып, Минск Мәскеу тас жолына шықты. Қоршауда калган топ неміс автокөлігін қолға түсіpiп, жан-жақтан бораған оққа қарамастан, асқан жылдамдықпен қоршауды бұзып шықты. 1941 жылдың күзінде «КВ»пушкісін жүргізуші Коваленко Мәскеуді қорғауға қатысты. Наро-Фоминск ауданындағы қарсы шабуылында ол алғы шепке өтіп, жаудың танкісі мен батареясын жойды. Жауды өкшелей қуып отырып, жаудың бронды машинасы мен жеңіл танкісін жойып жіберді. Қала ішінде Коваленко танкісі өртеніп, бір колынан жараланды. Экипаж өздерін қоршаған неміс шайқасты. 1944 жылдың 28 маусымында Могилев қаласына (Беларусь Республикасы) бірінші болып кіріп, оқ-дәрісі біткен кеңес әскерлері ауыр жағдайға ұшырады. Сол кезде Коваленко өз байланысшысы екеуі немістер тұрған жерге жасырын барып, олардың бір офицері мен екі әскерін жойды. Жауға қарсы көптеген ұрыстарда көрсеткен ерекше ерлігі мен батырлығы үшін Коваленкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Сондай-ақ ол Қызыл Ту, Александр Невский, және 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, «Ерлігі үшін» және «Жауынгерлік ерлігі үшін» медальдарымен марапатталды. Соғыстан кейін ол Луганск облысындағы Сватово қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Дмитрий Степанович Ковешников''' (26.10.1918, Ресей, Орынбор облысы, Матвеев ауданы, Емельяновка селосы 17.12.1998, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, Балалық шағы, еңбек жолы Жамбыл облысы, Жуалы ауданының Көлбастау (Евгеньевка) ауылында өтті. Ұлы Отан соғысы жылдары 1339-атқыштар полкінде штаб бастығы, майор қызметтерін атқарды. Новороссийск қаласын (Ресей, Краснодар өлкесі) азат ету үшін болған ұрыста ол өзінің талантты әрі тәжірибелі командир екенін көрсетті. Одан кейін Керчь түбегінде плацдарм алатын десанттық ірі операцияға қатысты. 1943 жылы қарашаға қараған түні 1339-полктің 318-атқыштар дивизиясы құрамында Керчь бұғазынан өтіп, Эльтиген ауданында жауға тұтқиылдан шабуыл жасады. Жау бекініс бөгеттерінен өткен десантшылар маңызды биіктікті алып, плацдармда бекінді. қарашада таң алдында жау десантшыларға қарсы танкімен күшейтілген жаяу әскер дивизиясының бөлімдерін жіберді. Полк командирі десантшылардың 2-тобында қалғандықтан, Ковешников басшылықты өз қолына алды. Қырымғабарар бекіністі алу кезінде көрсеткен ерлігіне байланысты оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (17.11.1943). Соғыстан кейін Кеңес әскері катарында қызметін жалғастырған. Мәскеу Әскери академиясын бітірді (1952). 1978 жылы запасқа шыққан. Ленин, рет Қызыл Ту, 3-дәрежелі Суворов, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Биография Памятник Санат:26 қазанда туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Орынбор губерниясында туғандар Санат:Матвеев ауданында туғандар Санат:17 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1998 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ұлы Отан соғысындағы полк командирлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі КСРО Қарулы Күштеріндегі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:РККА үздіктері белгісінің иегерлері Санат:Керчьтің құрметті азаматтары Санат:КОКП мүшелері Санат:КСРО Санат:Кеңес-фин соғысының (1939-1940) қатысушылары Санат:Троекуров зиратында жерленгендер 
Георгий Никитович Ковтунов '''Георгий Никитович Ковтунов''' (26.5.1918, Ресей, Самара облысы, Алексеев ауданы, Орехово селосы 7.5.1987, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, әскери қайраткер, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Шиелі кентіне қоныс аударып, орта мектепті осы жерде бітірген. 1936 жылы Ташкент әскери училищесіне оқуға түсіп, 1938 жылы Тбилиси қаласына ауысқан. 1939 жылы оқуды бітірген соң Иран шекарасындағы полкте барлаушылар дивизионының бастығы қызметінде болды. 1941 жылдың қыркүйегінен Ұлы Отан соғысына қатысып, алғаш ұрыс жолын 76-атқыштар дивизиясы 80-артиллерия полкі құрамында Полтава облысы, Кременчуг қаласы (Украина) аймағында бастады. 1942 жылдың басында Ковтунов артиллерия дивизионының командирлігіне тағайындалды. Кейін бұл полк (80-артиллерия) 21-армияның 304-атқыштар дивизиясының қарамағына беріліп, Ковтунов онда штаб бастығы міндетін атқарды. 1942-43 жылдары 1-Прибалтика майданының 6-гвардиялық армияның 67-гвардиялық Витебск атқыштар дивизиясына қарасты 138-гвардиялық артиллериялық полкінің командирі қызметінде Сталинград, Курск шайқастарына қатысты. Оның полкі Батыс Двинадан (Даугава) өтуде жаудың 600 әскері мен офицерін, 46 автокөлігін, 14 артиллерия және миномет батареясын, 31 пулеметін, 51 оқ-дәрі тиелген арбасын, 28 дзоты мен 24 бақылау пунктін жойды. Сонымен қатар полк күшімен танк, өздігінен жүретін артиллериялық «Фердинанд» қондырғысы жойылып, жаудың 13 қарсы шабуылы тойтарылды. Осы ұрыстарда полкті шебер басқарғаны үшін Ковтуновқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1944). 1944 жылдың қыркүйегінде Ковтунов артиллерия қолбасшылығына тағайындалды. Соғыстан кейін Мәскеу әскери академиясын (1956) бітірді. 1964-83 жылдары КСРО Қорғаныс минстрлігінің мамандар жөніндегі Бас басқармасында жұмыс істеді. 1983 жылы запасқа шықты. 1978 жылы 21 наурызда оған «Қызылорда қаласының кұрметті азаматы» атағы берілді. Ленин, Қазан революциясы, рет Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, Александр Невский, Еңбек Қызыл Ту, рет «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер== Ел қаһармандары (Георгий Никитович Ковтунов) Санат:26 мамырда туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Алексеев ауданында (Самара облысы) туғандар Санат:7 мамырда қайтыс болғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі КСРО Қарулы Күштерде Отан үшін қызметі үшін орденінің иегерлері еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Тбилиси жоғарғы артиллериялық командалық училищесі түлектері Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат:Кунцев зиратында жерленгендер Санат:Мәскеу әскери академиясы түлектері құрметті азаматтары 
'''Михаил Степанович Кожемякин''' (24.1.1913, Украина, Донецк облысы,Веселов хуторы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майоры, 39-бомбалаушы авиация полкінің штурманы. Кожемякин ұзақ жылдар бойы Алматыда тұрды. 1935 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Ленинградты қорғауда жеке өзі 122 рет ұшып, жауынгерлік тапсырмаларды орындап отырды. 1944 жылдың 29 ақпанында полк 1-Украина майданының құрамына косылды. Бұл уақытқа дейін ол 1285 рет, оның 71-інде жау үстінен шүйіле ұшты. Полк Львов операциясын ешбір шығынсыз орындап, сол үшін «Дембицк полкі» деген атақ алды. Кожемякин полктегі аса күрделі жауынгерлік операцияларда ұшқыштар тобын өзі басқарды. 1943 жылы 17 шілдеде Орел Курск операциясы кезінде Белые Ворота темір жолын бомбалады. Нәтижесінде вокзал мен үш эшелон жойылды, рельстер талқандалды. Жау 200-ден астам әскері мен офицерінен және көптеген техникасынан айырылды. 1943 жылы 13 тамызда әрқайсысы ұшақтан түратын колоннаны басқарған Кожемякин Спасск-Деменск операциясында Ельня темір жолы станциясын бомбалады. Мұның нәтижесінде станция мен жаудың эшелоны жойылды. 1945 жылы 16 қаңтарда ауа райының өте қолайсыз жағдайында ұшқыштар колоннасы Краков қаласы маңындағы (Польша) әуежайды, 1945 жылы 28 ақпанда Кожемякин тобы Бреслау қаласындағы Гинденбург әскери казармаларын бомбалады. Нәтижесінде үй қирап, қойма жанып, жаудың атыс ұясы және 150-ге жуық әскері мен офицері жойылды. Жеке өзі 122 рет және полкпен бірігіп, 1498 рет ұшып, тапсырманы үлгілі орындағаны үшін Кожемякинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.6.1945). Ленин, per Қызыл Ту, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. 1956 жылы Бас штабтың әскери академиясын бітірді. 1960 жылы полковник Кожемякин запасқа шығып, Мәскеу қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1913 жылы туғандар Санат:1995 жылы қайтыс болғандар 
'''Василий Георгиевич Ресей, Орынбор облысы, Қуандық ауданы, Қуандық қаласы 7.4.1945, Калининград облысы, Кенигсберг қаласының маңы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, эскадрилья командирі. Козенковтың балалық және жастық шағы Ақтөбе қаласында өтті. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Авиация мектебін, кейін училищені бітірді. Ол Сталинградтан кейін Қырым түбегінде соғысты, одан соң Смоленск, Орша, Вильнюс, Растенбург, Кенигсберг қалалары үшін шайқасты. Шығыс Пруссия, З-Беларусь майданында болды, Меденау әуежайына бес «Ил» ұшақтарымен ұшып шығып, бомбалады. Нәтижесінде 17 ұшақ өртеніп, біразы зақымданды. Шығыс Пруссиядағы жау тобын жоюға Козенковтың басқаруындағы ұшақтар ерекше көзге түсті. Кенигсберг қаласына шабуыл жасау кезінде Козенков ерлікпен қаза тапты. Неміс-фашист басқыншыларына қарсы күресте көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған қаза болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Вильнюс (Литва Республикасы) пен Кенигсберг қалаларындағы (Ресей, Калининград облысы) Өлкетану мұражайында Козенковқа арналған мүйіс бар. Ақтөбе қаласындағы ферроқорытпа зауытының үйінде мемориалдық тақта орнатылған. Ақтөбедегі бір көше және №22 мектеп батырдың есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:1923 жылы туғандар Санат:Қуандықта туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:7 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Николай Илларионович Ақмола селосы 21.9.1943) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия кіші лейтенанты, взвод командирі.Кеңес әскері қатарына шақырылғанға дейін (1942 жылы қазан айы) Колбасов Жезқазған қаласында тұрып, жұмыс істеді. Ол Курск Орел ұрысында командирлік іскерлігі мен жауынгерлік міндетін көрсетті. 1943 жылдың шілдесінде Белгород бағытындағы ұрыстарда Колбасов взводы зеңбіректерін ашық позицияға шығарып, немістердің 70 «жолбарыс» танкілерімен жекпе-жек ұрысқа кірісті. Жау үш рет шегініп, қайта шабуыл жасады. Колбасовтың взводы жаудың жаяу әскерлері тиелген 46 автомашинасын жойды. Сол жылдың 11 шілдесінде жау 150-ге жуық танкісі мен жаяу әскерін шоғырландырып, 288-гвардиялық атқыштар полкі қорғанысының сол қанатына лап қойды. Колбасовтың ержүрек артиллеристері жаудың 17 танкісіне оқ жаудырып, бірқатарын шығынға ұшыратты. Осы ұрыста жау взводтың расчетін қатардан шығарды. Колбасов жалғыз өзі әрі нысанашының, әрі оқтаушы мен снаряд тасушының міндетін атқарды. Жаудың танкісін, 100-ден астам әскерін жойды. Колбасов қалған әскерлерімен қарсы шабуылға шығып, оларды қоршаудан алып өтті. Украинаны азат ету үшін болған соғыста ерлікпен қаза тапты. Ол Полтава облысының Дробиновка селосында жерленді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Колбасовқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). == Дереккөздер == Санат:II Дүниежүзілік соғысы Қазақстан ардагерлері Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Владимир Алексеевич Колесников''' (13.9.1924 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданы, Багратионовка селосы- 28.09.2003, Ломоносов) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, зеңбірек батареясының командирі. Мектептен кейін фабрика-зауыт мектебін бітіріп, шахтада жұмыс істеді. 1942 жылы тамыз айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, Самарқанд қаласындағы (Өзбекстан) танк училищесіне жіберілді. 1944 жылы мамыр айында майданға аттанды. Колесников Беларусь майданында болып, Витебск мен Орша, одан кейін Минск қалаларын азат етуге катысты. 1944 жылдьң 16 тамызында 45-атқыштар корпусы жауынгерлерінің алдында шақырым жерде шекара жатты. Жау осы жерде күштерін шоғырландырды. Колесников қызмет атқарған батарея жаудың барлық шабуылына тойтарыс беріп, оны кейін ысырып тастауға бұйрық алды. Келесі күні таңертең жау Кеңес әскері позицияларына артиллерия мен минометтен оқ боратты. Неміс танкілері мен өздігінен жүретін зеңбіректері тоскауыл шебін бүзып, Кеңес әскерінің қорғаныс шебіне 400-500 жерге жақындап келді. Колесников жауынгерлері орманнан шыққан жау танкілеріне оқ жаудырып, оларды шетінен жоя бастады. Кенет экипаж үстінен снаряд жарылып, нысанашы құлады. Нысанашының орнына Колесников өзі тұрып, жаудың тагы да бірнеше техникасын жойып үлгерді. Осы ұрыста Колесниковтың экипажы жаудың танкісін, 12 пулеметін және 300-ден астам әскерлері мен офицерлерін жойды. Ол соғысты Прага қаласында (Чехия) аяқтады. Осы көрсеткен ерліктері үшін Колесниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ленин, рет 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталды. Соғыс аяқталған соң да әскери қызметін жалғастырды. 1974 жылы подполковник Колесников запасқа шығып, Ленинград облысы, Ломоносов қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:13 қыркүйекте туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Глубокое ауданында туғандар Санат:28 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:КСРО полковниктері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері жерленгендер құрметті азаматтары Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері 
'''Михаил Петрович Ресей, Орынбор облысы, Соль-Илецк қаласы 31.1.1974, Ақтөбе облысы,Қобда ауданы,Қобда ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия старшинасы, Колесниковтың балалық шағы Ақ- төбе қаласында өтті. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Ұлы Отан соғысы жылдары Карпат тауларындағы ұрыстарға қатысты. 1944 жылы 18 қыркүйекте Шкляры деревнясы үшін шешуші ұрыстар басталды. Жау Кеңес әскерлері танкілерінің 19-20 қыркүйектегі шабуылына тойтарыс берді. Көптеген экипаж қатардан шығып қалды. Ал 21 қыркүйекте «Деревняны алыңдар» деген бұйрық келді. Колесниковтың машинасы алда, қалган екі танк артта келе жатты. Кенет арттағы екі танк орға түсіп кетіп, табандап тұрып қалды. Колесниковтың жаумен жалғыз соғысуына тура келді. Колесников жаудың зеңбірек расчетін жермен-жексен етті. Деревня жаудан тазартылды. Тапсырманы орындап қайтып келе жатқан Колесниковтың танкісі күтпеген жерден минаға тап болып, ол ауыр жараланды. Ерекше ерлігі мен батырлығы үшін Колесниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін ол Ақтөбе облысы,Қобда ауданындағы Қобда ауылында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Михайлович Қарағанды облысы,Нұра ауданы,Киев кенті 18.11.1954, Ресей, Киров қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ефрейтор, атқыштар дивизиясының Колодии майданға Өзбекстаннан соғыстың бас кезінде аттанды. Тәжірибелі байланысшы ретінде ол 69-атқыштар дивизиясында болды. 1943 жылы15 қазанда Кеңес әскері Чернигов облысы(Украина) Радуль елді мекені жанында Днепр өзенінен өте бастады. Кенет снаряд жарылып, Колодии ауыр жараланды. Ол жағаға жетіп, батареямен берік байланыс орнатты. Сол жолы Колодийдің көмегімен артиллеристер жаудың 16 атыс ұясын жойып, батареясын және жаудың 20-ға жуық қарсы шабуылына тойтарыс беруге көмектесті. Ол сонымен қатар өз автоматымен және гранатамен 15 жау әскерін жойды. Днепр өзенінен өтердегі ерекше ерлігі үшін Колодийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). Соғыстан кейін еліне оралып, еңбек етті. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Александрович Ресей, Ленинград облысы,Новая Ладога қаласы 14.6.1973) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, байланысшы. Колчин Колчиннің отбасы Шығыс Қазақстан облысындағы Риддер қаласына қоныс аударған. Кен-металлургия техникумында окып жүргенде 1941 жылы қыркүйекте Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1943 жылы шілдеден майданда байланыс әскерлерінің қата- рында ұрыстарға қатысты. Ол 47-армия Днепр өзенінен өтуде бөлімше- лер арасындағы телефон байланысын қамтамасыз етті. 1943 жылдың 19 қазанында жаудың бораған артиллерия мен миномет оғынан кабель линиясы үзілді. Жау оғының астында суға сүңгіп жүріп, кабельдің үзілген жеріп тауып жалғады. Байланыс қалпына келді. 20 қазанда жаудың 130 ұшағы Кеңес әскері бақылау пункті тұрған 175,9 биіктігіне тұтқиылдан шабуыл жасады. Бірнеше байланысшы қаза тауып, тү- зілген байланысты Колчин тез арада жалғап отырды. Ол өз полкімен Польшаны азат етіп, Берлин қаласына шабуыл жасауға қатысты. Соғыс кезінде көрсеткен ерлігі үшін Колчинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1. 1944). Соғыстан кейін 1945 жылы Мәскеуде Қызыл Алаңдағы Жеңіс шеруіне қатысты. 1946 жылы желтоқсанда Колчин еліне оралып, Ленинград қаласында (қазіргі Санкт- Петербург қаласы) тұрды. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жаман Қазығұрт''' Мөкішқарасу және Қазығұрт өзендерінің аралығындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Қарақасқа ауылынан шығысқа қарай 27 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 536 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Маңында өзімен аттас қыстау, бірнеше ұсақ шоқылар бар. Батысында Ырғай, солтүстігінде Жамантөбе, шығысында Амантау, оңтүстігінде Қазығұрт тауларымен шектеседі. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір жыныстарынан және девон түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр, боз топырақ жамылғысында тал мен дала өсімдіктері өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''Михаил Романович жылы туған, Солтүстік Қазақстан селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы,аға лейтенант, ұшқыш, топ командирі. Кеңес әскері қатарына 1940 жылы шақырылды. 4-әуе армиясы 43-гвардиялық авиация полкінде ұрыстарға қатысты. Польшаны азат етуде, Шығыс Пруссия мен Берлиннің солтүстігінде неміс әскерлерін талқандау кезінде көзге түсті. Ол күніне 4—5 рет жауынгерлік сапарға шыгып отырды. Константинов жау танкілерінің, және адамдардың шоғырланған жеріне соққы беріп, фашистік жекпе- жекте айқасты. Константинов басқарған шабуыл жасаушы топ, әсіресе Гдыня, Данцинг, Штеттин, Кармцев, Штрасбург, Свинемюнде, Доилиды, Ромсан кқалаларын алу кезінде болған ұрыстарда ерекше көзге түсті. Константинов 147 жауынгерлік ұшу сапарына шығып, бір өзі жаудың 150-дей танкісі мен бірнеше автокөлігін талқандады, екі өткелді, нығайтылған атыс ұясын жойып, катерді суға батырды, жанармай кұйылған 10 цистерна мен бензин қоймаларын өртеп, зенит артиллериясының 21 зеңбірегін жойып жіберді. Константиновқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). Соғыстан кейін Константинов Кеңес әскері қатарында қызмет атқаруын жалғастырды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Павлович Шығыс Қазақстан облысы,Зырянов селосы 6.10.1982) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майоры, батарея командирі, кейіннен полковник. 1939 жылы Ташкент қаласындағы (Өзбекстан) экономика техникумын бітіргеннен кейін Мәскеу қаласындағы артиллерия училищесіне оқуға түсті. 1941 жылы шілде айынан майданда 222- Смоленск атқыштар дивизиясы 787-атқыштар полкінің жауынгерлік сапында ұрыстарға қатысты. 1945 жылы ақпанда Копылов өз батареясымен Фогельчанг деревнясы маңында Одер (Одра) өзенінен алғашқылардың бірі болып, өзеннен өтіп жатқан атқыштар полкіне көмектесті. Ұрыстың бірінші күнінде бұл дивизион жаудың станокты пулеметін, транспортерін жойып, миномет батареясының үнін өшірді. Одер өзенінің батыс жағалауындағы плацдармды жою мақсатымен, жау ұрысқа темір жол арқылы жаяу әскер полкін, одан кейін Гиммлер полкін алып келді. Кескілескен ұрыс күнге созылды. Плацдармды қорғаушылар зор шығынға ұшырады. Копылов плацдармдағы жалпы басшылықты қолға алды. Пулемет пен автоматтан атылған оқ немістердің жаяу әскерін танкілерінен бөліп тастады. Жау техникасын танк жойғыштар мен артиллеристер жойды. 1945 жылы 16 сәуірде плацдармнан Берлинге шабуыл жасалды. Копылов соғысты Эльба өзеніндегі Дессау қаласы маңында аяқтады. Жауынгерлік тапсырманы үлгілі орындағаны және Одер өзенінен өтер кездегі ерлігі мен тапқырлығы үшін Копыловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945). Сондай-ақ ол Александр Невский, екі 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін Копылов Кеңес әскері қатарында қызмет етіп, 1952 жылы ол академиясын бітірді. 1973 жылы полковник Копылов запасқа шықты. Одесса қаласында тұрып, жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Иван Ильич Корнев(1900, Шығыс Қазақстан ауданы,Үлкен Владимировка селосы 15.1.1945, Ресей, Калининград қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, бөлімше командирі. Корнев соғысқа правда» газеті атындағы ұжымшардың төрағасы болды. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. 124-атқыштар дивизиясының Корнев қызмет ететін батальоны 1945 жылы15 қаңтарда Пилькаллен қаласын шабуылмен алуы керек болды. Корнев батальон жауынгерлерімен бірге жаудың траншеясына алғашқылардың бірі болып жетіп, жекпе-жек айқасқа араласты. Найзамен шебер қимылдап, неміс әскері мен бір унтер-офицерді жойды. Ұрыстың қызу кезінде рота командирі қаза тапты. Корнев ротаны басқаруды өз міндетіне алып, ротаны үш рет шабуылға көтеріп, жауға тойтарыс берді. Осы шайқаста ол 30-дан астам жауды бір өзі жойды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен кайтыс болғаннан кейін Корневке Кеңес Одағының Батыры атағын берді (19.4.1945). Үлкен Владимировка селосындағы орта мектепке Корневтің есімін берді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Ильич Корнеев'''(5.5. 1914, Қарағанды облысы,Бұқар жырау ауданы,Сенское селосы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, зеңбірек нысанашысы. Кеңес әскері қатарына Башқұртстан Новотроицк ауданы әскери комиссариаты аркылы шақырылды. Корнеев 7-гвардиялық атты әскер корпусының 15- гвардиялық Моздок атты әскер дивизиясы 147-гвардиялық артиллерия полкінің нысанашысы болып ұрыстарға қатысты. 1945 жылы 14 қаңтарда 1-Беларусь майданының әскерлері Варшава Берлин бағытында шабуылға шықты. Кеңес әскерлері үш күнгі ұрыста 60 шақырым алға жылжып, қашып бара жатқан жауды өкшелей қуып, Ольшовец, Спала, Ошочино қалалары маңына жетті. Томашув Мазовецки бағытындағы жеңісті одан әрі жалғастыру үшін 7- гвардиялық атты әскер корпусы ұрысқа енді. Атты әскерлер 11-танк корпусымен бірлесе қимылдап, жау қорғанысын бұзып өтіп, Лодзь қаласының маңына жетті. Осы маңда қан төгіс ұрыстар басталды. 76 мм-лік зеңбіректің нысанашысы Корнеев зеңбірегін жасырып қойып, жау жакын келгенде оқ жаудырды. Ұрыстың алғашқы сәттерінде-ақ бірнеше автокөліктер мен транспортерді, 50-ден астам жаудың әскерін жойды. Неміс-фашист әскерлерінің бөлімдері таң-сәріде Пабьяницо қаласы маңында (Польша, Лодзь воеводствосы) қоршаудан шығуға әрекет жасады. Осы ұрыста Корнеев немістің танкісін жойды. Осындай ерліктері үшін Корнеевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2. 1945). Ленин, Қызыл Ту, рет 1-дәрежелі Отан Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталды. Соғыс аяқталған соң Куйбышев қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Яков Степанович Шығыс Қазақстан облысы,Зырянов селосы 5.11.1972, Алматы қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, батарея командирі. Соғысқа дейін ұжымшарда жұмыс істеді. 1942 жылы күзде Кеңес әскері қатарына шақырылса, Сталинград түбінде алғаш рет ұрысқа кірді. 1943 жылдың жазында Орел Курск доғасында Генераловка Гремячий бағытында гитлершілердің тегеурініне табандылықпен қарсы тұрды. Тек шілде күні жаудың 32 танкісі қиратылды. Котельниковтің зеңбірегі тұрған телімде 24 жауынгер жаудың үш ротасын жойды. 1943 жылы 23 қыркүйекте жаудың оғына және әуеден үздіксіз бомбалауына қарамастан, 209-атқыштар полкі дивизияда бірінші болып қолдан жасалған құралдармен Днепр өзенінен өтті. Артиллеристер батыл кимылдап, плацдармды тез алуға көмектесті. Котельников өршелене жасалған шабуылға тойтарыс беріп отырды. 29 кыркүйекте гвардияшылар шабуылға шығып, қазанда Бородаевка хуторын алды, плацдармды кеңейтіп, шақырымға ілгеріледі. 1943 жылы қазанда артиллеристер шабуылға тойтарыс берді. Котельниковтің расчеті ірі калибрлі пулемета, оқ-дәрі тиелген автокөлікті және жаудың 30-дан астам әскері мен офицерін жойды. Осы жасаған ерлігі үшін Котельниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10.1943). Ленин орденімен, медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін Котельников Алматы қаласында тұрды. Осы қаладағы бір көше Котельников есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Вениамин Борисович Кошуков''' (11.9.1922, Ресей, Түмен облысы, Ильинка ауылы 19.7.1944, Латвия, Шяуляй қаласының маңы, Галена ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, звено командирі. 1928 жылы Қазақстанға қоныс аударған. Петропавл тамақ өнеркәсібі техникумын бітіріп, 1940 жылы Семей қаласының әскери комиссариаты арқылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Ол 14-авиация дивизиясы құрамында Сталинградта, Қара теңіз бен Балтық жағалауында болған ұрыстарға қатысты. Сталинград түбіндегі қан төгіс ұрыстарда ептілік пен тапқырлыққа үйренді. Кейін 1943 жылы Кубань мен Таманда, Новороссийск мен Темрюкте, Керчь пен Қырымда болған әуе айқастары кезінде өзін ерекше көрсете білді. 1943 жылы Кошуков 120 рет жауынгерлік ұшу сапарында бірнеше жүз жау әскерін, жүк тиелген 87 автокөлікті, 10 танкіні, 18 дала және зенит зеңбірегін, қойманы жойып жіберді. Көрсеткен ерлігі үшін Кошуковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.4.1944). 1944 жылы әскери тапсырманы орындау кезінде қаза тапты. Латвия Галена ауылы шетінде Кошуковқа ескерткіш орнатылды. == Дереккөздер == Санат:11 қыркүйекте туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Түмен облысында туғандар Санат:19 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Шяуляйда қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:КСРО ұшқыштары Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Хамит Қожабергенұлы Алматы облысы, Панфилов ауданы,Сарыбел ауылы 8.1.1973, Алматы қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, зеңбірек командирі. Соғысқа дейін Басқұншы орталау мектебінде мұғалім болды. 1942 жылдан соғыс аяқталганға дейін майданда болды. Көбіков басқарған зеңбірек жау баскесерлерін Сталинград түбінде,Днепр мен Одер жағалауында, Берлин мен Прага көшелерінде талқандады. Киев қаласы түбінде Днепр өзенінен өту үшін қатты ұрыстар жүріп жатты. 23-гвардиялық моторлы атқыштар бригадасы артиллерия дивизионының кұрамында шайқасып жүрген Көбіковтің расчетінің алдында Кеңес әскерлерінің өткелден өтуіне бөгет жасап тұрған жаудың атыс орындарын жою міндеті тұрды. Алайда Днепр жағалауына берік бекініп алған жау оңай берілмеді. Кеңес әскерлері дегендеріне жетті. Көбіков қасындағы жауынгерлермен қарапайым сал жасап, оган зеңбірекгі тиеп, өзеннің оң жағалауына өтті. Көбіковтің расчеті осы ұрыста жаудың миномет батареясы мен бірнеше пулемет ұясын жойып, адам жағынан да едәуір шығынға ұшыратты. Одер өзенінен өтер кездегі ұрыста да Көбіков расчеті жаудың танкісін, 30-ға жуық әскері мен офицерлерін жойып, бронды машинасын істен шығарды. Осы ерліктері үшін Көбіковке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). Сондай-ақ ол 2-дәрежелі Отан соғысы және «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен марапатталды. Соғыс аяқталған соң елге оралып, Қазақстан КП ОК жанындағы партия мектебін бітірді. Талдықорған облысы партия комитетінің нұсқаушысы, Қазақ мемлекеттік филармониясы директорының орынбасары, Қазақ КСР Мәдениет республикалық кәсіподақ комитетінің хатшысы және төрағасы, Алматы нан саудасы басқармасының бастығы, директоры қызметтерін атқарған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Тәйімбет Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы- 13.2.1987, Жосалы кеніші) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, бөлімше командирі, барлаушы. Кеңес әске- рі қатарына 1942 жылы алынып, Украина майданы 21-армия 128-атқыштар дивизиясы 533- атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943 жылдың басында Көмекбаев жерлестері Сарыбаев және Жармашбаевпен бірге жаудың штаб үйіне тұтқиылдан шабуыл жасап, жаудың 12 әскері мен офицерін тұтқындады. Познань (Польша) қаласының түбінде Көмекбаевтың барлаушылары ұрыссыз 17 жау әскері мен офицерін тұтқынға алды. 1945 жылы Гливине (Глествиц) қаласына бірінші болып кірді. 1945 жылы қаңтарда Көмекбаев алғашқылардың қатарында Одер (Одра) өзенінен өтіп, оның батыс жағалауындағы плацдармды ұстап тұрған жауынгерлер қатарында жаудың дүркін шабуылын тойтаруға катысты. Бриг қаласына шабуыл барысында жаудың станокты пулеметін, 60 әскерін жойып, 12 гитлершіні тұтқынға алды. Ұрыстардағы ерекше қаһар- мандығы үшін Көмекбаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4. 1945). Ол 1-Украина майданының өкілдері құрамында Мәскеудегі Қызыл Алаңда болған Жеңіс шеруіне қатысты. Соғыстан кейін ауыл шаруашылығында еңбек етті. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Сағидолла Кұрманғалиұлы жылы туған, 15 ҚХР Шәуешек қаласы) әскери журналист, полковник. (2003), С.. Киров атындағы ҚазМУ-дің журналистика факультетін (1976, қазіргі ҚазҰУ) және АЗВИ-дің зоо-инженерлік фекультетін (1986, қазіргі Қаз- ҰАУ) бітірген. Көшімбаев еңбек жолын ауыл шаруашылығында түрлі жұмыстардан бастады. Облысы«Қызыл ту» газетінің корректоры. Университетті бітірген соң жолдамамен «Көкшетау правдасы» облыстық газетінде тілші (1976-78). Көшімбаев республикалық ауыл шаруашылық «Қайнар» баспасында редакциясында аға ғылыми редактор (1978-91) болды. «Атамекен» газетін ұйымдастырушы басшыларының бірі (1990- 91). ҚР ИМ ІӘ «Қалқан» газетінің бөлім бастығы, қазақ редакциясының редакторы, Бас басқарма және ӘҚЖ жөніндегі бөлімнің аға офицері (1992- 2006). Осы жылдар аралығында әскери тікелей міндетінің сыртында республика Мәдениет және ақпарат минстрлігіне қарасты республика Ішкі әскери бөлімдеріне әртүрлі тақырыптағы кітаптар жеткізілуін ұйымдастырды. «Армия және халық біртұтас» ұранымен Ұлы Отан соғысы батыр, ардагерлерінің, Халық қаһармандары мен өнер жұлдыздары, түрлі ұлт диаспара өкілдерінің әскери қызметкерлермен елуден астам кездесу-шоу кештерін ұйымдастырды. ҚРІІМ бұйрығымен бекітілген (1994), құрама, полк және батальон жауынгерлерінің жылдық жарыс қорытындысында жеңімпаздарға тапсырылатын Абылай хан, Әбілхайыр хан және Ш.Уәлиханов атындағы Байрақтардың (1994), дәрежелі жауынгерлік «Қайсар» кеуде белгісінің авторы (1994). «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы» 1-10 том, Ғылыми кеңесшілері «Әскери іс» бөлімінің мүшесі, энциклопедияның белсенді авторларының бірі. ҚР ҚМ зерттеу орталығының тұңғыш ұлттық әскери басылымы «Сардар» әскери-ғылыми журналының және «Әскер» газетінің бас редакторы (2008, 2010). Журналистер одағы сыйлығының иегері (1982). ҚР ІІМ Құрметті ардагері (2011). Медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:1949 жылы туғандар 
'''Григорий Михайлович Кравцов''' (14.03.1922, Қостанай облысы, Федоров ауданы, Кравцов ауылы 14.1.1945, Люблин воеводствосы, Польша) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, рота командирі. Кеңес әскері қатарына Федоров ауданы әскери комиссариатынан шақырылды. 1941 жылы Омбы әуе мектебін бітірді. Майданға саяси қызметкер ретінде барды. 1943 жылдың маусымында Приволжье әскери округінің «Смерш» қарсы барлау бөліміне оперативтік өкіл ретінде жіберілді. 1944 жылдың тамыз айында Кравцов өзінің жеке сұранысы бойынша оперативті өкіл ретінде 69-армия, 134-атқыштар дивизиясына барды. 1945 жылдың 14 қаңтарында жаудың ішкі қорғанысын бұзып өту кезіндегі ұрыста болды. Жаудың қарсы шабуылы сәтінде айып ротасының командирі жараланып, қатардан шығып қалды. Ротаны Кравцов өз қолына алып, тәртіпті ретке келтірді. Осы ұрыста жау снаряды Кравцовқа тиіп, сол жерде қаза болды. Кравцовқа батырлығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (6.4.1945). Қазір Федоров ауданындағы Старожиловка ауылы, аудан орталығы Федоровка кентіндегі бір көше Кравцовтың есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:14 наурызда туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Федоров ауданында (Қостанай облысы) туғандар Санат:14 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Люблин воеводствосында қайтыс болғандар Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:КОКП мүшелері Санат:Ұлы Отан соғысы барлаушылары 
'''Шілденің 4''' Григориан күнтізбесінде жылдың 185-ші күні (кібісе жылдарда 186-шы). Жылдың аяғына 180 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== АҚШ тәуелсіздік күні Конституция күні Отбасы күні Балықшы күні Патша күні Республика күні Соня Харальдсеннің туылған күні 1776 АҚШ-та Тәуелсіздік Декларациясына қол қойылды 1874 Миссисипи бойында алғашқы көпірдің салынуы 1876 Сан-Францискода бiрiншi рет әлемде тауарлардың көрмесі ашылды 1946— Кенигсберг қаласының аты Калининградқа өзгертілді 1946— Филиппин тәуелсiздiгi мойындалды 2004 Грекия футболдан алғашқы рет Еуропа чемпионы болды ====Дүниеге келгендер==== 1790 Джордж Эверест (1866), ағылшын геодизсті 1804 Натаниел Готорн (1864), америкалық жазушы 1807 Джузеппе Гарибальди (1882), Италия халқынын қаһарманы, генерал 1900 Робер Деснос (1945), француз ақыны 1921 Жерар Дебрё (2004), француз текті америкалық экономист, 1983 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты 1952 Альваро Урибе, 2002 ж. бастап Колумбия президенті ====Қайтыс болғандар==== 1826 Томас Джефферсон (1743), АҚШ–тың 3-ші президенті. 1826 Джон Адамс, АҚШ–тың бірінші вице-президент және 2-ші президенті. 1831 Джеймс Монро (1758), АҚШ–тың 5-ші президенті 1934 Мария Кюри, француз физигі және химигі, физикадан 1903 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты және химиядан 1911 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты == Сыртқы сілтемелер == Санат:4 шілде 
Есілдің төменгі алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысы Жақсы және Атбасар аудандары жерінде. Ұзындығы 106 км, су жиналатын алабы 1640 км2. ==Бастауы == Көкшетау қыратының оңтүстік-батыс етегінен басталып, Алғабас және Қарақоға ауылдары тұсында Есіл өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Арнасы кең, жағалауы жайпақ, орта ағысында жарлы келеді. Шағын жылғалық салалары бар. Жылдық орташа су ағымы 2,4 м3/с. Суымен шабындық және жайылым суландырылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Атбасар ауданы өзендері Санат:Жақсы ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''Алексей Семенович Шығыс Қазақстан облысы,Күршім ауданы,Теректі ауылы 12.1.1987) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, зеңбірек командирі, кейіннен кіші лейтенант. Соғысқа дейін Мемлекеттік банкінің ұжымшар жөніндегі инспекторы болып жұмыс істеген. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Брянск, 2-Украина, 1-Беларусь майдандарында ұрысқа қатысты. Ростов қаласындағы артиллерия училищесін (1943) бітіріп, полктің өздігінен жүретін «Су-76» батарея қондырғысының командирі болды. Ол шайқасында Колосы, Скачки, Колотовка және Поболово елді мекендерін алуға қатысты. Осындай ұрыстардың бірінде Крахмаль ауыр жараланса да, жаудың өздігінен жүретін зеңбірегін, 10 пулемет ұясын және 60-қа жуық әскері мен офицерін жойып жіберді. Крахмаль өзінің жауынгерлік жолын Германияның солтүстігінде аяқтады. Ұрыс далаларында көрсеткен ерліктері үшін Крахмальға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (28.8. 1944). Ленин, рет 1-дәрежелі Отан соғысы, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін ол Мәскеу қаласында тұрып, Орталық техника ақпарат бюросы кино түсіру тобының директоры болып жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Василий Степанович Кречетов''' (1.1.1916, Ресей, Алтай өлкесі, Бийск 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, катер жүргізуші. 1936 жылы Алматы қаласына келіп, Астық дайындау («Заготзерно») базасында шофер болып жұмыс істеді. 1941 жылдың 26 маусымынан майданда болды. 1941 жылы маусым-шілде айларында Брянск қаласы түбінде бірінші рет ұрысқа кірісті. Кречетов кейін Смоленск қаласы түбінде болған ұрыстарға қатысты. Истра, Днепр, Березина, Висла, Одер өзендерінен өтті. 1945 жылы сәуірде 2-Беларусь майданының, құрамында 9-жеке мотопонды көпір батальоны бар бөлімдері, Берлин қаласына жақын жердегі соғысу бөгеті Одер өзенінен өтуі керек болды. Батальон командирі барлық күшті өзеннен өтуге жұмылдыру туралы бұйрық берді. Кречетов өз катерімен бірінші болып Одер өзенінен өтті. Өзеннен ойдағыдай өту Берлинді алып, соғысты аяқтауда үлкен рөл атқарды. Одер өзенінен өткенде көрсеткен ерлігі үшін Кречетовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (25.6. 1945). Соғыстан кейін Кречетов Алматыға қайтып оралып, партия және кеңес қызметінде болды. 1955 жылы өз еркімен тың және тыңайған жерді игеруге атсалысты. Ол Солтүстік Қазақстан облысы, Ғабит Мүсірепов ауданындағы Ставрополь машина-жол станцияның директоры болып қызмет етті. Кречетов соңғы жылдары Алматы қаласында тұрды. Қалған деректер мұрағаттық ізденуді қажет етеді. == Дереккөздер == Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1916 жылы туғандар Санат:Бийск ауданында туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы тұлғалары Санат:29 ақпанда қайтыс болғандар Санат:2012 жылы қайтыс болғандар 
'''Савва Поликарпович Солтүстік Қазақстан облысы,Тайынша ауданы Тайынша қаласы 12.9 .1970) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия сержанты, кейіннен кіші лейтенант, бөлімше командирі. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. Ол 2-гвардиялық атқыштар бригадасының 3-атқыштар батальонында барлаушы, бөлімшенің командирі болып ұрыстарға қатысты. 1943 жылғы 18 қазанда Днепр өзенінің оң жағалауындағы Кимарка елді мекені үшін болған ұрыста Крыжановский екі жауынгермен жау тылына өтіп, екі жолдың торабын тосқауылдады. Ирпень өзенінен өткел салу үшін кетіп бара жатқан жау машинасын көрді. Барлаушылар граната лақтырып, жаудың әскерін жойып, екеуін тұтқынға алды. Крыжановский жаудың бір танкісін, бір әскерін жойды. Барлаушы бір жыл ішінде жаудың 96 әскері мен офицерін жойды, танкісі мен автомашинасын, екі қол пулеметі мен бір станокты пулеметін қиратты. Крыжановскийге осындай ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.01.1944). 1945 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірді. 1945 жылы кіші лейтенант Крыжановский запаска шықты. Первомайск қаласында тұрып, жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1914 жылы туғандар Санат:1970 жылы қайтыс болғандар 
'''Абрам Иванович Крючков''' (1910, Ресей, Сібір, Баев ауданы, Платоновка деревнясы 16.11.1941, Ресей, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасы) 2-дуниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы гвардия жауынгері. == Өмірбаяны == Соғысқа дейін Крючков Алматы қаласына көшіп келіп, Шаумян атындағы артельде етікші-шебер болып жұмыс істеді. 1941 жылы шілдеде Крючков 316-атқыштар дивизиясы 1075- полкінің 4-ротасында ұрыстарға қатысты. 1941 жылы 16 қарашада Дубосеково темір жолы айырмасы маңында қаһармандықпен шайқасып, ерлікпен қаза тапты. Крючковқа көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). == Естелік == Алматы қаласында 28 атындағы саябақта жер- арналған монумент, Достық даңғылының жалғасы Даңқ алаңында Крючковқа бюст орнатылған. == Дереккөздер == 
'''Иван Назарович Кудин''' (3.5. 1923 жылы туған, Украина, Днепропетровск облысы, Кривой Рог ауданы, Новолозатовка селосы 24.11.1983, Киев) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, старшина, взвод командирі. Кеңес Одағының батыры. Соғыс басталганда Кудиннің отбасы Павлодар облысына көшіп келді. Мұнда ол тресінде есепші болып жұмыс істеді. 1943 жылы мамыр айында Ұлы Отан соғысына шақырылып, Борисов, Лида, Гродко, Расейный, Вильнюс, т.б. қалалар үшін болған ұрыстарға қатысты. 1944 жылы 29 30 маусымда 192-атқыштар дивизиясы 753-атқыштар полкінің бөлімдері Борисов қаласы үшін (Беларусь) ұрыстар жүргізді. Кудин 76 мм-лік зеңбірегімен жаудың атыс ұясын жойды. Келесі бір шайқаста Березина өзенінен өте бастаған Кудиннің взводын жау авиациясы бомбаласа да, екі зеңбірегін танкіге тіркеп өзеннен өтті. Алайда жау бір зеңбіректі қиратты. Кудин аман қалған зеңбірекпен бір қанатқа шығып, жаудың екі станокты пулеметін және 30-дан аса гитлершіні жойды. Борисов қаласын алу және Березина өзенінен өту үшін болған ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін Кудинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3. 1945). Соғыстан кейін ол Ресейдегі Орынбор облысы, Бугуруслан қаласында тұрып, жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:1923 жылы туғандар Санат:Кривой Рог ауданында туғандар Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Павлодар облысы тұлғалары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары 
'''Бронислав Михайлович жылы туған, Қарақалпақстан, Шымбай қаласы) әскери қайраткер, авиация генерал-майоры, класты әскери ұшқыш. 1967 жылы Әскери-әуе күштері училищесін, 1977 жылы Ю.Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясын бітірген. 1967-91 жылдары КСРО Әскери-әуе күштерінде ұшқыш, аға ұшқыш, звено командирі, эскадрилья командирінің орынбасары, полк командирінің орынбасары, полк командирі, Орта Азия әскери округі Әскери-әуе күштері қолбасшысының орынбасары кызметтерін атқарған. 1991- 97 жылдары авиация корпусы командирінің орынбасары, ҚР Әскери-әуе күштері басқармасы қолбасшысының 1-орынбасары болды. Көптеген медальдармен және Құрмет грамоталарымен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:4 мамырда туғандар Санат:1946 жылы туғандар Санат:Шымбайда туғандар Санат:Қазақстан Санат:I сыныпты әскери ұшқыыштар Санат:Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясы түлектері Санат:КСРО әскери ұшқыштары 
'''Иван Александрович Ресей, Воронеж қаласы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, генерал-майор. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы Алматы қаласы әскери комиссариатынан шақырылып, Орталық майдан 65-армия 69-атқыштар дивизиясы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943 жылы 15 қазанда Днепр өзенінен (Беларусь, Гомель ауданы,Лоев ауданы Щитцы және Сенская деревняларының маңы) өтудегі тарихи шайқаста Кузовковтың дивизиясы маңызды биіктіктер мен тірек пункттерін басып алды. Осы шайқастарда көрсеткен ерлігі үшін Кузовковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). Әскери академияны (1947) бітіргеннен кейін КСРО Қорғаныс минстлігінде жауапты қызметтер атқарған. 1969 жылы запасқа шықты. Севск қаласының (Ресей, Брянск облысы) құрметті азаматы атағын алған. Ленин, Қазан революциясы, Қызыл Ту, 2-дәрежелі Суворов рет 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, шетелдік медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Иван Антонович Ресей, Алтай өлкесі, Сараса селосы 11.4.1963) 2- дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия майоры, батальон командирі. 1936 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Қиыр Шығыстағы Хасан көлі бойындағы қақтығыстарға және Кеңес-фин соғысына қатысты. Кейіннен Алматы облысы,Қаскелең қаласына қоныс аударған. Кузьмин 1941 жылы Ұлы Отан соғысына аттанып, 738-атқыштар полкінің 1-атқыштар батальонында ұрыстарға қатысты. Оның жауынгерлік жолы батырлыққа, ерлікке толы. 1-Беларусь майданы 1944 жылы 27 шілдеде Брест ауданы мен Седльце қаласын алғаннан кейін Варшава қаласына (Польша) шабуыл бастады. Осы майданның 69-армиясы Варшаваның оңтүстігінде Висла өзенінен өтіп, Магнушев және Пулавы калаларының маңында плацдарм құрды. Кузьминнің іскерлігі арқасында батальон плацдармды жауға бермеді. Жаудың шабуылына тойтарыс беріп, оларды шығынға ұшыратты. Ол өзі жекпе-жек айқаста 30-дан аса жау әскері мен офицерін жойды. 1945 жылы 14 қаңтарда Висла өзенінің батыс жағалауындағы Коханув деревнясы маңында жаудың бекінісін бұзу кезінде Кузьмин батальонды бастап, бірінші болып жау траншеясына жетті. Батальон шерумен 300 шақырымнан астам жол жүріп, Познань қаласының Оңтүстік-шығыс жағынан айнала маневр жасап, 1945 жылы 25 қаңтарда Варта өзенінен өтті де, қаланы қоршаған неміс әскерлерін жойды. Висла мен Варта өзендерінен өткені және плацдармды жауға бермей, ұстап қалу жолындағы ұрыстары үшін Кузьминге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Григорьевич Ресей, Пенза облысы- 11.6.1977) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, ага лейтенант, рота командирі. Соғысқа дейін Алматы қаласында болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы желтоқсанда Алматыдағы Совет ауданы (қазіргі Алмалы) әскери комиссариаты арқылы шақырылды. 1943 жылдан бастап майданда саперлер ротасында ұрыстарға қатысты. Соғыс басталғанда ол командирлер даярлайтын айлық курсты бітіріп, 106-атқыштар дивизиясынын саперлер ротасында болды. 1943 жылы 14 қазанда Кулебяев өз са- перлерімен бірге Днепр өзенінен өтіп, жаудың инженерлік бөгеттерін жойды. Кулебяев ротасының саперлері Днепр жағасын төмен қуалай, жау траншеясының бойымен ұрыса отырып, өздері жалған өткел жасаған жерге жетті. Түні бойы атыс жүріп жатты. Таң ата жау ротаның тұрған жерін анықтап, өзінің бар күшімен атқылай бастады. Бұл кезде күшті артиллериялық әзірліктен кейін кеңестік жаяу әскерлер Днепрден өтіп, немістерге соққы берді. Кулебяевтың ротасы паром тоқтайтын орын дайындап, Днепрден танкілер мен атты әскерлер корпусын өткізуді ұйымдастырды. Кулебяев өзі 32 сағат бойы өткелден кетпей, оның ойдағыдай жумыс істеуін қамтамасыз етті. Днепрден кейін ол Беларусьтің Полесье батпақтарын, Висла өзенінің арғы бетіндегі Сандомир плацдармында болған ұрыстарға, Луцк, Львов қалаларын азат ету ұрыстарына қатысты. Майдан даласында көрсеткен ерліктері үшін Кулебяевке КСРО Жоғарғы Кеңес Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944.). Сондай-ақ «Қызыл Жұлдыз» және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталды. Соғыстан кейін Кулебяев Алматы қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Алексеевич Ресей, Владимир деревнясы 17. 8.1972, Әулиекөл селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, ұшкыш. Куликов Мәскеуде тұрған. ФЗУ-ды бітіргеннен соц аэроклубта оқыды. Кеңес әскері қатарына 1940 жылы шақырылды. 1942 жылы ұшқыштар дайындайтын әскери-әуе мектебін бітірді. 1942 жылы Калинин майданына тәжірибелі, ұшқыш ретінде қабылданды. 2-Украина майданында өзінің тәжірибелі барлаушы екенін көрсетті. Соғыс жылдары Куликов 270- тен астам жауынгерлік тапсырманы орындады. Әуе шайқастарында жаудың ұшағын істен шығарды. Көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Куликовқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.3.1945). Соғыстан кейін Куликов Қостанай облысы,Әулиекөл ауданы«Харьков» кеңшарында тракторшы болып жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''ЖАМАН ҚАНДЫАДЫР'''– Қарағанды облысы Осакаров ауданы Шыбынды а-нан шығысқа қарай 10 км жердегі шоқы. Солт-ке км, батыстан шығысқа қарай км-ге созылған. Ең биік жері 593 м. Девон жыныстарынан түзілген. Беткейі негізінен көлбеу, шығысында тіктеу. Қызғылт қоңыр, сортаң топырағында дала өсімдіктері өседі. Шығыс және оңт. жағында бұлақтар көп. Беткейінің баурайы егістікке пайдаланылады.‎ 
'''Алексей Сергеевич Куница''' (1912, Ақмола облысы,Бурабай ауданы, Николаевка ауылы 10.10. 1943, Украина, Сумы облысы, Конотоп ауданы, Сосновка ауылы) 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, взвод командирі. Куница Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың аяғында Ақмола (қазіргі Астана қаласы) қаласы әскери комиссариаты арқылы шақырылды. Ол Солтүстік-Батыс және Орталық майдандардағы шайқастарға қатысты. Соңғы шайқасын Киев ауданында 1943 жылдың 6-10 қазаны аралығында өткізді. Куница Днепр өзенінің оң жағалауындағы плацдармды қорғап, ерекше ерлік, батырлық және табандылық көрсетті. 1943 жылдың 10 қазанында немістер 18-гвардиялық атқыштар корпусы 4-гвардиялық әуе-десант дивизиясының 3-батальонына соңғы рет қарсы шабуылға шықты. Жаудың екі станокты пулеметі Кеңес әскерлерінің оқ атуына бөгет жасады. Осы телімде жағдай шиеленісіп кетті. Сол кезде Куница немістің дзотына еңбектеп келіп, граната лақтырды. Дзот гарнизоны қаша жөнелді, бірақ осы кезде орманнан 50-ге жуық неміс шыға келді. Көмек келгенше Куница позицияны ұстап тұрды. Осы ұрыста Куница қаза тапты. Куницаның батылдығы мен табандылығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1. 1944). Бурабай ауылының бір көшесіне және орта мектепке Куницаның есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1912 жылы туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар 
'''Кутейбаның түркі иеліктеріне жорығы''' -араб әскерлерінің 705-715 жылы қазіргі Оңтүстік Қазақстан жеріне басып кіруі. ғасырдың бас кезінен арабтар Орта Азияны жаулап алуға кірісті. Бұл жорықтарды (705-706) Хорасан билеушісі Кутейба ибн Муслим басқарды. Оған қарсы соғдылар мен түркештердің біріккен қолы шығып, араб әскерлерін қоршауға алды. Кутейба өзінің әскери таланты арқасында ғана арабтарды толық талқандалудан сақтап қал- ды. 708-709 жылдары екінші рет жорыққа шыққан Кутейба әскерлері Бұхараны басып алды. Бұдан кейін жорық Самарқандқа бағытталды. Қарсы тойтарыс беру үшін түркілер, соғдылар, Шаш және Ферғана арабтарға қарсы одақ құрды. Бұл одақ әскерін түрік қағанының баласы Инел қаған басқарды. Алайда одақтастар бір-біріне көмек көрсетіп үлгере алмады. Айлакер Кутейба өз тыңшылары арқылы түркілердің таңдаулы әскерінің көмекке келе жатқанын біліп алды да, оларға тосқауыл қойып, талқандады. Сөйтіп Самарқанд қанша жанталаса корғанғанымен, бір айдан кейін жеңіліп, Кутейбаға берілуге мәжбүр болды. Бірақ Самарқанд тұрғындары көп ұзамай Кутейба қалдырып кеткен араб әскеріне қарсы көтерілді. Оларды қолдаған түркі жасақтары сырттан шабуыл жасады. Алайда Кутейба өзінің қалың қолымен келіп, Самарқандтағы билікті ұстап қала алды. Одақтастар өз кимылдарын бұрынғыдан көpi ұйымдастырған түрде жүргізді. Олардың біріккен қолы Ферғана-Шаш төңірегінде арабтарға қареы соғысты. 714 жылы Кутейба Оңтүстік Қазақстан аумағына енді, үлкен Шашты басып алып, Испиджабқа шапқыншылық жасады. Сөйтіп арабтар өздерінің Мауераннахрдағы басып алған иеліктерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тырысты. 715 жылы халифаттық тағына Сүлеймен келгеннен кейін бурынғы халиф Уәлидтің (705-15) жақтастары қуғынға ұшырады. Осыған байланысты Кутейба Сүлейменге бағынудан бас тартып, өз әскерімен оған қарсы шықты. Алайда көп ұзамай талқандалып, жақтастарымен бірге өлтірілді. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Иван Васильевич Кутурга'''(1924 жылы туған, Павлодар облысы,Ертіс селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, зеңбірек расчетінің командирі, кейіннен подполковник. 1942 жылдың қыркүйегінде Кеңес әскері қа- тарына шақырылып, Орел жаяу әскер училищесіне жіберілді. 1943 жылы құрамында Кутурга бар курсанттар Брянск майданына аттанды. Олар Беларусь және Прибалтика жерінен ұрыспен өтті. Тильзит, Кенигсберг, Данциг және т.б. қалаларды алуға қатысты. 1945 жылдың басында 235-Витебск атқыштар дивизиясының 682-артиллерия полкі Шығыс Пруссияда қызу ұрыс жүргізді. Полкте Кутурга зеңбірек нысанашысы болды. 20 қаңтарда жауды өкшелей қуып, оныц батареясы деген жерде бір батальон жаяу әскері бар жау тосқауылына тап болды. Кутурга зеңбірегімен жаудың жаяу әскеріне оқ жаудырып,50-ге жуық гитлершіні өлтірді. Лабиау қаласы маңында Кутурга зеңбірегімен атып, жаудың бірнеше танкісін жойды. 1945 жылдың 19 наурызында болған ұрыста жаудың танкісін қиратып, көпірді талқандады. 1945 жылы сәуірдің 6-сынан 9-ына дейін 235-атқыштар дивизиясы Кенигсберг қаласына шабуыл жасауға қатысты. Осы ұрыста Кутурганың расчеті жаудың станокты пулеметін, бір және 20-дан астам әскерін жойды. Кірпіш зауытында болған ұрыста ол жаудың зеңбірегін, 30-дан астам әскерін жойды. Кенигсбергке шабуыл жасауға қатысқаны және ұрыста ерлік көрсеткені үшін Кутургаға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Соғыстан кейін Кеңес әскері қатарында қызметін жалғастырды. 1964 жылы подполковник Кутурга запасқа шықты. Баку қаласында тұрып, мектепте алғашқы әскери дайындық пәнінен сабақ берді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Күзет иті''' мемлекет шекарасын, әскери (жеке) нысан, мүліктерді (кәсіпорын, қойма, мал қорасы, т.б.) күзетуге әдейі үйретілген ит. Күзет иті шекара сақшысының, әскери күзет қызметінің, қорықшының, бақташының серігі. Күзет иті күзетілетін жерге бөтеннің келгенін үріп сездіреді, оған тап береді, қуып жетуге, іздеп табуға көмектеседі. Күзет итінің ішінде көп тарағаны Шығыс Еуропа овчаркасы. Бұл денесі ірі, пысық, кайратты, күтімге көнбіс, оңай дағдыланғыш, күзетке де, бақташылыққа да жарамды ит. Орта Азия овчаркасы да малды қасқырдан қорғауға машықтанған, батыл, қабаған, ірі, қозғалысы сабырлы, ашулы, сақ келеді. Орыс овчаркасы шапшаң, қорғау істеріне оңай дағдыланады. Күзет итінің Қазақстанда көп тарағандары Шығыс Еуропа мен Орта Азия овчаркасының тұқымдары. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Кіші жүзде шекаралық басқаруды облыстық басқарумен ауыстыру'''- Ресей отарлық әкімшілік саясатын жетілдіре түсу мақсатында жасалған шара.Негізгі мақсаты қазақ жеріне казактарды орналастыру, Орталық Азияда сауда керуендерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Орынбор қазақтарын басқару сыртқы істер минстрлігі жанындағы Азия департаментіне, Орынбор құрамында жаңадан ашылған Орынбор шекара комиссиясына жүктелді. 1844 жылы Ресей патшасы қазақ даласында сот реформасын жүргізіліп, жазалаушы полицейлік мекемелер енгізілді. Орынбор қазақтарын баскару туралы 1844 жылы бес жыл мерзімге жасалған ереже ешқандай өзгеріссіз 1868 жылға дейін күшінде болды. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''«Қабанбай батыр»''' тарихи жыр. Қабанбай батыр туралы жырлардың бұл нұсқасын 1933 жылы Ақмола облысы, Еңбекшілдер ауданының тұрғыны М. Сағымбаев жазып алған. Көлемі 620 жол. Жыр сюжеті Қабанбай батырдың өзі жоқта елін шауып кеткен қырғыздардан кек қайтаруы, інісі Дәулетбайдың өкпелеп көшуі, арада сегіз жыл өткен соң Қабанбай батырдың дертті болып, інісімен қайта татуласуы және елімен қоштасуы жайындағы оқиғаларға кұрылған. == Тағы да қара == Ер Қабанбай (жыр) == Дереккөздер == Санат:Қазақ жырлары 
'''Төлен Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Асысаға ауылы 10.4.1945, Ресей, Калининград облысы,Чкалов қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты.1942 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, З-Беларусь майданы 43-армия 24-гвардиялық атқыштар дивизиясы 72-атқыштар полкі құрамында Сталинград шайқасына, Дон, Қырым, Украина, Беларусь, Литваны азат етуге қатысқан. 1945 жылы 10 сәуірде Кенигсберг қаласы (қазіргі Калининград) түбінде Қабылов басқарған бөлімше жау танкілеріне қарсы шайқасты. Осы ұрыста Қабылов жау танкісін өзімен бірге жарып, ерлікпен қаза тапқан. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен өжеттігі мен қаһармандығы үшін Қабыловқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Туған ауылындағы мектеп Қабылов есімімен аталып, батырға бюст орнатылған. Калининград қаласындағы Өлкетану мұражайында Қабыловқа арналған бұрыш бар және қаладағы таңдаулы балықшы траулері, сонымен қатар Алматы көшелерінің бірі батырдың есімімен аталады. Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қазақ дербес атты әскер бригадасы''' Жетісуда құрылған әскери бөлім.Түркістан майданы басшыларының шешімімен 1920 жылы ақпанда қазақ жігіттерінен құрылды. Бригада жауынгерлері 1920 жылы көктемде Солтүстік Жетісу майданына жіберіліп, ақ гвардия атамандары Анненков пен Дутов әскерлеріне қарсы соғысты. Солтүстік Жетісу майданы жойылып, ақ гвардияшылар Қытай шекарасынан асып кеткеннен кейін бригада тара тылды. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Қазақстан азаматтық қарама-қайшылық жылдарында''' 1917-20 жылдары аралығында болған саяси әлеуметтік оқиғалар. 1917 жылы ақпанда Петроградта жұмысшылар мен солдаттардың көтерілісінен кейін монархия құлап, республика орнады да, қоғамдық-саяси жағдай түбірі мен өзгерді. Уақытша үкімет қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісіне қатысушыларға кешірім жариялады, оларды жазалау тоқтатылды. Сондай-ақ көтерілісті жасаушыларға да кешірім жасалды. Қоғамда азаматтық келісім орнатуға жағдай туғызылып, кең көлемде саяси бостандықтар берілді (сөз бостандығы, саяси партиялар кұру, т.б.). Ә.Бөкейхан жетекшілік еткен интеллегенция өкілдері уақытша үкімет құрамында жауапты қызметтер атқарып, партиясын құруға кірісті. Көп кешікпей уақытша үкіметтің жер-жердегі органдарымен қатар жұмысшы, солдат және шаруа кеңестері құрылды. Петроградта және Ресейдің opталық ayдандарында қосөкімет орнады, ал Қазақстан көпөкіметтік жағдайында қалды. 1917 жылы наурыз-маусым айларында Қазақстандағы билікке уақытша үкіметтің жергілікті органдары, кеңестер, жергілікті партия құрушылар, Жетісу, Орал, Орынбор, Сібір казак әскерлерінің билеуші органдары, т.б. таласты. Саяси күштер топтала бастады. Жер-жерлерде жұмысшылар мен оқушы жастардың қоғамдық-саяси ұйымдары құрылып, саяси мәселерге араласа бастады. Мысалы, Верныйда мұсылман жұмысшыларының біріккен одағы, Омбыда '''Бірлік''', Семейде '''Жанар''', Меркеде '''Қазақ жастарының революциялық одағы''', т.б. кұрылды. 1917 жылы 4-5 шілдеде Петроградта уақытша үкімет большевиктері ұйымдастырған ереуілді қарудың күшімен басты. 1917 жылы 11 шілдеде қосөкіметтілік жойылып, ресми билік түгелдей уақытша үкіметке көшті. Алаш басшылары саяси жағдайдың күрт өзгеруіне байланысты 21-26 шілдеде Орынборда бірінші қазақ съезін шақырды. Съезде Алаш партиясы дербеc саяси ұйым ретінде қайта құрылды. 1917 жылғы тамыз-қыркүйек айларында Ресейдегі Корнилов бүлігінің талқандалуы монархияшыл күштерді әлсіретті. Бүлікті басуда белсенділік көрсеткен большевиктер еңбекшілердің қолдауына сүйенді. Осы кезде өзін Қазақ Социалистік партиясы деп ата- ған Үш жүз партиясы құрылды. Оның көсемі К.Тоғысов, белсенділері ''Ш.Әлжанов, Ә.Досов, М.Әйпенов'', т.б. болды. Көп ұзамай олар Алаш партиясының басты сынаушыларына айналып, большевиктер жағына шықты. 1917 жылы 24-25 қазанда (6-7 қараша) Петроградта большевиктер төңкеріс жасап, уақытша үкіметті кұлатты (қ.Қазан төңкерісі). Іле-шала Ресейдің орталық облыстарында да Кеңес өкіметі орнады. Қазақстанда бұл процесс айға (1917 жылдың аяғы 1918 жылдың наурыз айлары) созылды. Жаңа өкімет қалаларда, теміржол бекеттерінде және ірі-ірі елді мекендерде ғана жеңіске жетті. Ал қазақ ауылдарында кеңестер билігі тек 20-жылдардың бас кезінде ғана орнады. Осы кезде 1917 жылы 5-13 желтоқсанда Орынборда екінші жалпықазақ съезі өтті. Съезде РФ құрамына кіретін Алаш автономиясы (қазақ мемлекеттігі) жарияланып, басқарушы ұлт кеңесі Алаш Орда сайланды, халықтық милиция жасақтау қажеттігі айтылды. Алаш Орданың төрағасы болып Ә.Бөкейхан сайланды. Саяси биліктен айы- рылғаннан кейін революцияға қарсы топтар қарулы қарсылық көрсете бастады. Кеңес өкіметін құлату үшін 1918 жылы жазда ақ гвардияшылар шетелдердің (АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Жапония, т.б.) көмегімен кең көлемде Азамат соғысын бастады. Олар Ақмола, Петропавл, Қостанай, Семей, т.б. қалаларды басып алып, кеңес өкіметін құлатты. Көп ұзамай Жетісу және Сырдария облыстарының көпшілік бөлігі, Бөкей Ордасының бір бөлігі және Торғай облысының кейбір аудандарынан басқа жерлердің бәрінде кеңес өкіметі құлады. Алаш Орда үкіметі 1918 жылдың жазынан бастап Кеңес өкіметіне ашық қарсы шығып, Орынбордағы атаман Дутовпен, Омбыдағы уақытша Сібір үкіметімен одақтасты. Ақ гвардияшылар басып алған аудандарда кеңес өкіметін қолдаушылар партизан қозғалысына көшті. Партизан қозғалысының негізгі орталықтары Торғай облысының Қостанай уезі, Ақмола және Жетісу, Семей облыстарының жекелеген өңірлері (Черкаск қорғанысы, Тарбағатай мен Алтайдың «тау қырандары», т.б.) болды. Қазақстандағы 1918-20 жылы қарулы қарама-қарсылық Ресейде орын алған Азамат соғысының құрамдас бөлігі болды. 1919 жылдың жазында Қызыл армияның шығыс майданда Колчак армиясын талқандауы Батыс, Солтүстік Қазақстан мен Жетісудың ақ гвардияшылардан азат етілуіне ықпал етті. 1919 жылдың аяғында Қазақстанның негізгі аумағы ак гвардияшылардан азат етілді. 1920 жылы наурызда ең соңғы майдан Солтүстік Жетісу азат етілді. Ақ гвардияшылардан босатылған аудандарда Кеңес өкіметі қалпына келтірілді. 1919 жылы 10 шілдеде РКФСР ХКК декретімен Қазақ Революциялық Комитеті (Казревком) құрылды. Ол Қазақстандағы басқаруды өз қолына шоғырландырды. 1920 жылы 4-12 қазанда Орынборда Қазақстан кеңестерінің Құрылтай съезі өтіп, Қазақ АКСР-нің Декларациясын қабылдады. Декларация РКФСР құрамына кіретін Қазақ АКСР- нің құрылғанын жариялады. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігі Әскери-теңіз институты'''– Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігі Жоғары әскери-теңіз училищесі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылы наурызда №314 қаулысына сәйкес Ақтау қаласында мектептің базасы негізінде құрылған. Қазақстан Республикасының Үкіметі 2003 жылдың 10 шілдесі №684 ''«Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кәсіби білім беру әскери-оқу мекемелерінің атын ауыстыру туралы»'' қаулысымен «Әскери-теңіз институтын» мемлекет мекемесі деп аты ауыстырылды. Институттың түлектері ҚР- ның Әскери-теңіз күштері мен ҮҚК Шекара қызметінің теңіз бөлімдері кемелері мен жағалау бөлімдеріндегі кызметке арналған, сонымен бірге теңіз кемелерінде, ішкі жүзу кемелерінде және ҚР азаматтық флотының аралас (өзен-теңіз) жүзу кемелерін қоса алғанда ЖОО-ның негізгі міндетіне теңіз мамандықтарының мамандарын дайындау жатады. Әскери-теңіз институты орташа кәсіби білім берудің келесі мамандықтары бойынша әскери мамандарды дайындау келесі мамандықтар бойынша жүргізеді: Кемелерді жүргізу мен көру байланысы; Кеме байланыс Ішкі жану кеме оталғыштары мен электр құрал-жаб- дықтары. Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттары (ҚР МЖБС 3.07.459-2006) ҚР Білім және ғылым министрінің 19.04.2006 жылы №200 ''«Жоғары кәсіби білімнің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы»'' бұйрығымен бекітілген. Оқу мерзімі жыл, түлекке «2-і бап старшинасы» әскери шені беріліп, «техник» орта әскери-теңіз кәсіби білімді сәйкес профилді мамандығы бойынша диплом беріледі. == Дереккөздер == 
'''Жаман Қантөрткіл''' Шағырай қыратының оңтүстігіндегі төбе. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерінде орналасқан. Оймауыт ауылының 37 км жерде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 252 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Мезозой дәуірі бор кезеңінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Құмды, қоңыр сортаңды топырақ жамылғысында тасбұйырғын, еркек шөп, қара жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Төбелер Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы'''- ҚР Президентінің 1996 жылы шілдесі №3049 ''«Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің Кадет корпусын кұру туралы»'' Жарлығына сәйкес құрылған. ҚР Үкіметінің 2000 жылы 16 ақпаны №257 қаулысымен және ҚР Қорғаныс Министрлігінің 2000 жылдың 29 қарашасы №310 Бұйрығымен ҚР Қорғаныс Министрлігінің Кадет корпусына Шоқан Уәлиханов есімі берілді (әрі қарай Кадет корпусы). ҚР Қорғаныс министрінің 20.01.2009 жылы №22 Бұйрығымен мемлекеттік мекеменің жаңа ''«Шоқан Уәлиханов атындағы Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің Кадет корпусы»'' Жарғысы бекітілді. ШоқанУәлиханов атындағы Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің Кадет корпусының негізгі міндеті ҚР Қарулы күштерінің сержанттық құрамының лауазым- дарындағы әскери қызметті келісімшарт бойынша өткеру үшін кіші командалық құрамдардағы кадрларды дайындау болып табылады. Кадет корпусы бастапқы әскери білім беретін әскери-оқу орны, ол бастапқы әскери білім бағдарламасы бойынша ҚР Қорғаныс күштерінің сержанттық құрамының әскери қызметті келісімшарт бойынша өткеру үшін дайындайды. Кадет корпусын бітірген түлектер ''«Мотоұтқыр әскерлерінің командалық тактикасы» мамандығын, «Автокөліктік және сауытты танктік техниканы жөндеу бойынша слесарь»'' және ''«ЭЕМ операторы»'' санатындағы мамандық алып шығады. Сонымен бірге 3-сыныпты жаяу әскер сауытты машинасының мен «С» санатындағы автокөлік жүргізуші куәлігін қоса алады. Жалпы орта білімнің базасы негізінде оқу мерзімі екі жыл. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Қанғожа''', Xанқожа (туған өлген жылы белгісіз) найман тайпасының билеушісі, төре. Барақ сұлтанның ұлы. Әкесі өлгеннен кейін Әбілпейіс ханның қолында тәрбиеленген. Қазақтарды өз жағына тарту үшін Цин (Қытай) императоры Ғұбайдоллаға (Абайділла) хан атағын, Қанғожаға уаң (князь) атағын беру жөнінде арнайы грамота жіберген. Бірақ, Ғұбайдолланы орыс үкіметі бұл лауазымға бекітпей, әскер жіберіп тұтқындап, Сібірге жер аударған. Қанғожа Қытай императорынан атақ алған алғашқы қазақ. Ол қайтыс болғаннан кейін уаң атағы баласы Жанбөбекке берілген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Қандыағаш ұрысы''' -1738 жылы қазақ қосындары мен Жұрын бастаған торғауыт қалмақтарының, арасында болған ұрыс. Шақшақ Жәнібектің үлкен ұлы Түктібайды үйлендіріп, ұлан-асыр той жасау сәтін пайдаланған торғауыттар Жем мен Сағыз бойындағы қазақ ауылдарын шауып, қырғынға .ұшыратқан. Сонда тама Есет Көкіұлы, табын Бөкенбай Батыр, шақшақ Жәнібек жігіттерімен жауды қуып жетіп, сұрапыл шайқас жүргізеді. Содан бастап бұл жер Қандыағаш атанған. Үш батыр торғауыттардың алға жіберген қолын Астрахан қаласына дейін қуып барып, В.Н.Татищевке өтініш айтқан. Қарақшылық шабуыл жасаған Еділ бойы қалмақтарын жазалау үшін Ресей жерінің үстімен ішке өтуге рұқсат сұраған. Бірақ губернатор қазақ батырларының Еділден өтуіне рұқсат бермей, тартқан сыйлықтарын қабылдамаған. Сол Қандыағаш ұрысында қолға түскен қалмақтардың әскербасы Жұрын кейін Есет батырға адал қызмет етіп, оның тұтқында із-түссіз кеткен ұлының орнына ұл болған. Батыс Қазақстан темір жолы бойындағы қазіргі Жұрын станциясы соның есімімен аталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы 
'''Қандыжап шарты''' -қазақтар мен қалмақтар арасындағы келісім (1760 -61). Жоңғар ханы Қалдан Серен өлгеннен кейін (1745) жоңғарлардың өз ішінде алауыздық басталды. Оның үстіне Қытай императоры Цяньлун (1736-96) әскерлері Жоңғарияны жаулап алды (1758). Кіші және Орта Ордалар жеріне қауіп төнді. Осындай жағдайда Абылай хан қытайлармен арадағы қарым-қатынасын сақтай отырып, қалмақтармен достық шарт жасасты. 1760-61 жылдары қазақ, қалмақ өкілдері (әр жақтан мың адамнан) Аягөз өзенінің Батпақсу деген саласында (осы жердегі бір соғыста қалмақтың Қандыжап деген ханы өлген) келіссөз жүргізді. Халық дәстүрі бойынша көк қасқа айғыр, қарабас қошқар сойылып, қолдарын қанға батырып, анттасып, достық шартын жасасты, қазақ пен қалмақ көп қырылған «қалмақ қырған», «алқакөл сұлама» деп аталатын жерлерге барып бас иіп, қару-жарақтарын сындырып, жазықсыз қаза тапқан ата-бабаларды еске алған. Қалмақтың осы жерде қаза тапқан қоңтайшысы есімімен бұл достық шарты «Қандыжап шарты» деп аталды. Батпақсу өзені Мамырсу (қалмақша Молшылық) аталып кетті. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Қаңлы Тото Юань патшалығы кезіндегі қаңлылардан шыққан саяси қайраткер, колбас- шы. Құбылай ханның кеңесшілерінің бірі. 1308 жылы ол ордадағы шуй мен юань (орталық әскери орган бүкіл елдегі әскери істерді басқарады) жетекшісі, одан жүң шу пиңжаң (ең Жоғарғы саяси орган) және үйшы дафу (ордадағы күнделікті құжаттарды және ел тарихын жазуды басқарушы) міндеттерін атқарған. 1311 жылы ол гаң шу (ең Жоғарғы әкімшілік жетекшісінің) оң қол уәзірі болып тағайындалады. 1312 жылы Жияңжы әкімшілігі аймағының сол қол уәзірі міндетін атқарады. 1321 жылы ол Ордаға шақырылып, үйшы дафу міндетіне тағайындалады, одан соң Жияңнан әкімшілік аймағының үйшы дафуы міндетін атқарған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''«Қара қағаз»''' кісі өлімі жайлы ресми хабар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан азаматтарды ел-жұртына, үйіне, «Қара қағаз» арқылы естірткен, «Қара қағаз» марқұм қызмет еткен әскери бөлімнің оның қазасы туралы ресми хаты. Бұл хатта жауынгердің қашан, қай жерде, қандай жағдайда мерт болғаны көрсетілген. Хат бөлімше командирінің немесе саяси қызметкердің атынан көңіл айту ретінде жазылған. == Дереккөздер == Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс 
'''Қара Оспан Бейсенбіұлы''' (1872, Буыршын, Алтай аймағы, ҚХР 1916, сонда) Абақ керей руының биі. 1896 жылдан бастап әкесінің орнына би болып сайланған. Тарбағатай мен Алтай аймағын билеген Қытай губернаторы өзі отырған Шәуешек қаласын қоршап қамал тұрғызу үшін қазактардан тегін жұмыс күшін алып тұрған. Алтай қазақтарынан 500 адам алу жөнінде жарлық түсіргенімен, керей билері адам беруден бас тартқан. Қара Оспан губернаторға: «1791 жылы қытай императоры мен Көгедай төре арасындағы келісім бойынша біз ақ күміс, мал және аң терісі түрінде салық төлейтін болғанбыз. Адам беру жөнінде келісім болған емес.Сондықтан қорғанның шығыны үшін тек малмен ғана салық төлейміз», деп қарсы шыққан. Қытай әкімі оны көндіру үшін абақтыға жауып күн сайын екі рет басына қара ноқта кигізіп, аяғын шынжырлап, Шәуешек көшелерін аралатып қорлаған. Оны естіген Алтай елі көтеріліп, қарулы жасақ жияды. Қытай үкіметі Қара Оспанды босатуға мәжбүр болды, есесіне Алтай елі жылына 500 жылқы салық төлеп тұрған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Әлжан бұрынғы Орынбор облысы,Торғай ауылы ,Жыланшық өзенінің бойы, қазіргі Қостанай ауданы- 1960, сонда) 1916 жылғы Торғай көтерілісінің батыры, мыңбасы. Әлжан қыпшаққа кіретін алпыс рулар бірлестігінің нәнжіл атасынан шыққан. Торғай қазақтарының Ресей патшасының 1916 жылы маусым жар- лығына қарсы басталған ұлт-азаттық көтерілісін ұйымдастыруға белсене қатысып, Қайдауыл болысы сарбаздарын баскарған. Көтеріліс басшысы Амангелді Имановтың ең сенімді серіктерінің бірі болған. Көтеріліске алғаш 500 сарбазбен келіп қосылған. Торғай қаласына шабуыл кезінде, полковник Тургенев бастаған жазалаушы отрядқа қарсы Күйік қопасындағы, Доғал-Үрпектегі шайқастарда Қарабаев бастаған мыңдық ерекше ерлік көрсетті. Қазан төңкерісінен кейін Қайдауыл болыстық кеңесінің төрағасы (1918-20) болды, Торғай кеңестерінің 1-съезіне делегат болып қатынасты. Кейін әртүрлі басшы шаруашылық жұмыстарын атқарған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан тарихы 
'''Қарабақ жанжалы''' -1988-89 жылдары Армения мен Әзірбайжан арасында болған қақ- тығыстар. Кеңес өкіметі жылдарында Таулы Қарабақ облысы автономиялық құрылым ретінде Әзірбайжан КСР-ның құрамында болды. Бірақ ондағы халықтың басым көпшілігі армяндар еді. 1985 жылы басталған Қайта құру кезеңінен кейін облыстағы армяндар Әзірбайжан КСР-нан бөлініп, Арменияға қосылуды талап ете бастады. Сөйтіп 1988 жылы көктемде жергілікті армяндар мен әзірбайжандар арасында жанжал туды. Жергілікті армяндар сан жағынан көптігін пайдаланып, әрі Армения КСР-ның көмегімен әзер- байжандарды қыспаққа алды. Таулы Қарабақтан қашқан әзірбайжандар Бакуге барып, онда тұратын армяндардан өш алуға кірісті. 1990 жылы 19 қаңтарда Кеңес өкіметі жергілікті билік органдарының келісімінсіз Бакуге әскер кіргізді. Бұл Қарабақ жанжалын өршітіп жіберді. КСРО тарап, екі республика да тәуелсіздік алғаннан кейін армяндар мен әзірбайжандар арасындағы жанжал ашық соғысқа ұласып, ол 1994 жылы мамыр айында ғана тоқтады. Бірақ Қарабақ жанжалы толық шешімін тапқан жоқ. Таулы Қарабақ облысы әзірбайжаннан бөлініп шығып, Арменияның қол астына кіргенімен Әзірбайжан үкіметі мұны мойындамай отыр. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Құрбан Сәкенұлы Қаражанов''' (10 маусым 1957 жыл, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы) қазақ, генерал-майор. (12.14.2005). 1974-75 жылдары «ПМК-7-де» әртүрлі жұмыстарда істегеннен кейін Алматы жоғары жалпы әскери командалык училищесін (1979), Мәскеу қаласы М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясының командалык факультетін (1996), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясын бітірген (2009). Дальневосток ӘО қолбасшысының қарамағына жіберілді, Дальневосток ӘО мотоатқыштар дивизиясы мотоатқыштар полкі мотоатқыштар танк взводының командирі, жалпы әскери Армиясы мотодивизиясы материалдық қамсыздандыру жеке батаольоны жұмылдыру бойынша штаб бастығының көмекшісі, аға көмекшісі, Белорусь ӘО жалпы әскери Армиясы танк полкі штаб бастығының аға көмекшісі, батальон командирінің орынбасары штаб бастығы, Орталық әскер тобында (1979-89), ҚР ҚМ қарамағында кіші мамандар дайындайтын ОО гвардиялық мотополк оқу мотобатальоны және мотобатальон командирі, М.В. Фрунзе атындағы Әскери академиясының тыңдаушысы, полк командирінің орынбасары,штаб бастығы, гвардиялық полк командирі, жеке мотобригада, бригада, мотодивизия командирі, «Астана» және «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы әскерлері қол- басшысының бірінші орынбасары штаб бастығы (1989- 2006), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясының тыңдаушысы, ҚР ҚК Құрлық әскерлері әскери дайындық бойынша орынбасары басқарма бастығы (2006- 11), 2011 қыркүйегінен ҚР ҚМ ШБК Бас инспекция бастығы. 2-дәрежелі «Даңқ» ордені, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:10 маусымда туғандар Санат:1957 жылы туғандар Санат:Шиелі ауданында туғандар Санат:II дәрежелі Даңқ орденінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Қазақстан 
'''Жаман Қаражал''' Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданының шығыс бөлігінде, Ақсу-Аюлы ауылынан шығысқа қарай 40 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Шерубайнұра мен Керегетас өзен аңғарлары арасында қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 1080 м. Жазық беткейлі бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. == Геологиялық құрылымы == Силур жүйесінің жоғары бөлімі жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Аласа таулы қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, қараған, т.б. бұталар өседі. Жайылымдық ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Жұман Өзбекстан, Қарақалпақ ауылы 18.10.1944, Словакия, Дукл қаласы Звала елді мекені) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. Майданға 1942 жылдың 17 ақпанында шақырылып, 128- Түркістан гвардиялық атқыштар дивизиясының құрамында Солтүстік Кавказ, 4-Украина майдандарындағы урыстарға, Чехословакия жерін азат етуге катысты. 1944 жылдың күзінде Дукл қаласын азат етуде Звала (Чехия, Снина қаласының маңы) елді мекені түбіндегі 762-биіктік қолдан-қолға көше берді. 1944 жылдың 18 қазанында құрамында Қарақұлов бар рота бекіністі басып алып, күші басым жаумен бірнеше сағат бойы ұрыс жүргізді. Соңғы үшінші шабуылда Қарақұлов пен Саркисьянов жау траншеясына басып кіріп, ротаның ілгері басуына ықпал етті. Бірақ күтпеген жерден жау пулеметтен оқ жаудырып, ротаның ілгері жылжуы тағы тоқтады. Қарақұлов қолына граната алып, атыс ұясына тура ұмтыл- ды. Өшпес ерлік көрсеткен Қарақұловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Қарахан''', '''Шона''' (шамамен 1705 1749) батыр. Шыққан тегі белгісіз. Алдымен И.Кириллов бастаған Орынбор экспедициясына қарсы шықты Башқұртстанның Ресейге қосылуына қарсы бағытталған 1740 жылы башқұрт көтерілісінің жетекшісі. Көтеріліс талқандалғаннан кейін Қара Ертіс жағына өтеді. Қазақ даласына келіп, Орта Жүзді паналады. Мұнда Қазыбек бидің қамқорлығымен қазақ даласынан саяси баспана табады. Қаз дауысты Қазыбек бидің, Қаракерей Қабанбайдың қол астындағы руларды паналап, өзінің саяси күресін жалғастырды. Сол кездегі қалыптасқан жағдайды шебер пайдалана отырып, өзін «жоңғар қонтайшысы Қалдан Цереннің інісі Шонамын» деп жариялады. Қазақ еріктілерінен кұралған жасақтарды бастап, жоңғарларға, орыс бекіністеріне, қарақалпақтарға жиі- жиі жорық жасап тұрды. Өмірінің соңына дейін қазақ жерінде тұрған. Белгісіз жағдайда қазаға ұшыраған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ батырлары 
'''Қаратай әулеті'''- көрнекті, саясат, мәдениет қайраткерлері шыққан тұқым. Арғы аталары Әбілқайыр ханнан басталады. Әбілқайырұлы Нұралы хан баласы Қаратай сұлтанның бір ұлы Бейсәлідентуған Бақытжан Қаратаев 20 ғасырдың басында ірі қоғам қайраткері ретінде танылған. Оның екі баласы Орал нақты білімдер (реалды) гимназиясын, Орынборда әскери училищесін бітіріп, өзара қарсы екі саяси топта кызмет етті: Мұрат Қаратаев Алаш қозғалысына қатысты. Батыс Алашорда милициясы кұрамында шайқасып, азамат соғысы жылдары қаза тапты; Шәміл Қаратаев кеңестік қазақ қосыны құрамында Батыс Қазақстанды ақтардан азат етісіп, көп жылдар Қазақ ұлттық атты әскер полкінің комиссары болды. 1929 жылы осы ұлттық әскери қосынның Қазақстанның ескі астанасынан (Қызылорда) жаңа астанасына (Алматы) дейін жасаған жорығын басқарды. Саяси қуғын-сүргін құрбаны болды. Б.Қаратаевтың інісі Мағзұм Қаратаев Императорлық Санкт-Петербург университетінің заң факультетін бітіріп, төңкеріске дейін Қазанда, Оралда кұқық жүйесінде қызмет еткен. Кеңес дәуірінде ол да қуғын-сүргін кұрбаны болды. Тағы бір туған інісі Арон Қаратаев Патшалық Ресей тұсында білім алып, жоғары қызмет істеген зиялы азамат атанды. Орал қаласының полиция бастығы лауазымына дейін көтерілген. Ескі тәртіптің құлауына байланысты қызметтен кетіп, жеке меншік шаруашылығгымен шұғылданған. Атақты бай және бұрынғы патшалықтың қызметкері ретінде 1928 жылы тәркіленіп, Алматы округінің Ащыбұлақ (қазіргі Алматы қаласы маңы) деген жерге жер аударылған. Қызы Шаһзада Аронқызы 20-30 жылдары қазақ зиялы қыздарының көрнекті бір өкілі болған, саяси қуғын- сүргін науқаны кезінде Алматы түрмесінде атылды. Қаратай әулетінен бірқатар өнерпаздар да шыққан. Қаратай сұлтанның Мерәлі деген ұлынан әйгілі әнші-сазгер, ақын Мұхит дүниеге келді. Оның ұрпақтарының да бірқатары өнерден өз орындарын алды: Лұқпан Мұхитов белгілі әнші, домбырашы, ұстаз болды; Ғұбайдолла Мұхитов (1896-1944) сазгер, әнші, Мұхит әндерін А.Затаевичке алғаш айтып, нотаға түсірткен тілші болды. Ол Батыс Алашорда қайраткері, Алаш әскерінің офицері ретінде саяси қуғын-сүргінге ұшыраған. Құбыш Мұхитов (1928 жылы туған) күйші, ұстаз, Құрманғазы атындағы ұлттық профессоры, Шайхы Қаратаев (1890-1922) әнші, сазгер, күйші болған, атасы Мұхиттың әндерін Ғарифолла Құрманғалиевке үйреткен. Қаратай сұлтанның Тілеу деген баласынан тараған ұрпақтан әнші-сазгер Шынтас Қаратаев (1884-1948), домбырашы, күйші Қамбар Медетов (1901-38) шыққан. Шынтас Мұхиттың әндерін сазгердің өзінен үйреніп, ел ішіне таратқан, әйгілі «Он алты қыз» әнін шығарған өнерпаз. Қамбар қазіргі Құрманғазы атындағы ұлт аспаптары оркестрін құрушылардың бірі, республикалық филармониясының әншілер мен бишілер тобына кеңесшісі, осы өнер ұжымы басшысының 30-жылдардағы орынбасары болған. Қаратай әулетінің аталас ағайындары, Нұралы ханның тағы бір баласы Бөкей ханнан тараған ұрпақ ішінде де саясат, ғылым, өнер, мәдениет қайраткерлсрі көп; қ. Бөкей әулеті. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ әулеттері 
'''Морумби''' () Сан-Паулу қаласында орналасқан футбол стадионы. Сыйымдылығы 75000 көрермен. "Сан-Паулу" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Құрылысы 1953 жылы басталып, 1960 жылы пайдалануға берілді. == Стадионда өткен турнирлер мен матчтар == Либертадорес кубогының финалы 1974 Либертадорес кубогының финалы 1992 Либертадорес кубогының финалы 1993 Либертадорес суперкубогы 1993 Либертадорес кубогының финалы 1994 КОНМЕБОЛ кубогының финалы 1994 Либертадорес суперкубогы 1997 Клубтар әлем чемпионаты 2000 Либертадорес кубогының финалы 2005 Либертадорес кубогының финалы 2006 Футболдан Америка кубогы 2019 == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайт Санат:Сан-Паулу стадиондары Санат:Бразилия футбол стадиондары 
'''Қастек Жарылғапұлы''' (туған жылы белгісіз 1723 ж.) қазақ батыр. Наурызбай батыр әскерінің құрамында согысқан. Ұлы жүз шапырашты тайпасының есқожа руынан шыққан. Жоңғарларға қарсы күресте аты белгілі болды. 1723 жылы тау ішінде жоңғарлармен соғысып, кейін шегіндірген. Сол соғыста бірнеше жерінен оқ тиіп мерт болған. Содан бері батыр өлген жер Қастек асуы атанып кеткен. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
'''Әлібек Хамитұлы жылы туған, Алматы қаласы) 1975 жылы Алматы жоғары жалпы әскери училищесін бітірген. 1975-82 жылы взвод, рота командирі, батальон штабы бастығы, 1982-85 жылдары ''М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясы'' тыңдаушы, 1985-87 жылдары полк штабы бастығы қызметтерін атқарған. 1987-92 жылдары Закавказье әскери округінде әуе-десанты әскерінде аға офицер, оперативті басқармада аға офицер, топ бастығы, оперативті басқарма бастығының орынбасары, округтік штаб бастыгының 1-орынбасары болды. 1992 жылы ҚР ҚМ оперативтік басқарма бастығы, 1992-95 жылдары Бас штаб бастығы, Қорғаныс министрінің 1-орынбасары, 1995-96 жылдары ҚР Қорғаныс министрі болды. 1997— 2000 жылдары Түркияда Әскери қызметін атқарды. 2000 жылы маусымнан Қорғаныс министрінің 1-орынбасары, Бас штаб бастығы, 2001-03 жылы ҚР Президенті жанындағы Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының орынбасары. 2003 жылы отставкаға шықты. 2-дәрежелі «За службу родине Вооруженных Силах СССР» ордендері, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1954 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар 
'''Қаттама кежім''' жұмсақ ат сауыты. Жібек матадан бірнеше кабаттап сырылып тігіледі. Көшпелі халықтарда 6- 16 ғасырда қолданылған. Тасқа басылған ескерткіштерде, шығыс бейнелеу өнерінде осындай ат сауытымен жарақталған түркі-моңғол жауынгерлері жиі бейнеленеді. Қаттама- жұмсақ материалдан жасалған жеңіл сауыт. Көбінесебірнеше қабат жібек немесе басқа матадан, жұмсақ киізден тігілген. Оның ішінде мақта, жүн немесе қыл салып, олар қозғалып кетпеуі үшін сырып тігетін болған. Қаттаудың тігістері көлбеулей торланып, тігінен, көлденеңінен кейде әр түрлі өрнектер жасап та сырылуы мүмкін. Жұмсақ материалдардан жасалғандықтан, оның пішіні кез келген үлгіде жасай беруге болады. Етек-жеңі ұзын не қысқа, жағалы, кейде жағасыз түрінде кездесуі мүмкін. Бұл әрі жылы киім, әрі қарудан қорғай алатын жеңіл сауыт. Қаттама сауыт жасалуы жағынан ең оңайы болғандықтан, оны әркімнің істеп алуына мүмкіншілігі болды. Сондықтан бұл сауытты жәңіл әскерлер көп қолданған. Қаттама өзге сауыттарға қарағанда осал болғандықтан, оның сыртынан темір шарайналар киген. Сонымен қатар оның ішінен немесе сыртынан қосымша өзге де берік сауыттар киілуі мүмкін. Қазақтар арасында мұндай сауыт түрі XIX ғасырға дейін киілген. == Дереккөздер == == Түсініктемелер == #«Сен білесің бе?» Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. Алматы: «Аруна» баспасы Санат:Құралдар 
'''Тоғанбай Қауынбаев'''(20 наурыз 1922 жылы 11 шілде 2014 жылы, Өзбекстан, Жызақ облысы, Фариш ауданы Шымқорғаннан,) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, бөлімше командирі. Соғысқа дейін кеңшарда жұмыс істеген. Орталық майданда 69-атқыштар дивизиясының 20-жеке барлау ротасы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 15 қазанда Қауынбаев бастаған барлаушылар тобы Днепр өзенінен (Беларусь, Гомель облысы, Лоев кентінің маңы) өтті. Батыл қимылдардың нәтижесінде траншеялардың алдыңғы шебін жаудан тазартып, плацдармды басып алды. Осы ұрыста сержант Қауынбаев 10 жау әскерін жойды. Шағын топ жаудың қарсы шабуылын тойтарып, дивизияның десантшылар отряды келгенше плацдармды ұстап тұрды. Днепрден өтуде көрсеткен ерлігі үшін Қауынбаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). 1944 жылы кіші лейтенттар курсын бітірді. 1945 жылы Мәскеуде Жеңіс шеруіне қатысты. 1946 жылы запасқа шықты. Алматы қаласындағы заңгерлер мектебін (1948), Жоғары партия мектебін (1962) бітірді. Оңтүстік Қазақстан облысында, Алматы қаласында түрлі салаларда жұмыс істеді. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1922 жылы туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Кеңес Одағының батырлары 
қисса. «Қаһарманда» 400 қаланы билеген Ушан патшасының батыры Қаһарманның таңғажайып ерліктері суреттеледі. Мұсылман халықтарының мифологиясына қиссада қиял-ғажайып (Қаһарман бойының 70 кезге жеткен алыптығы, жын-перілермен күресі, т.б.) қызықты оқиғалар мол. Қазақ тілінде, қара өлеңмен баяндалып, араб-парсы (кітаби) сөздері көп қолданылмаған. «Қаһарман» 1891 жылы Қазан қаласында баспадан шыққан. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан әдебиеті 
'''Әлиасқар (1917, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Аққайнар ауылы 16.11.1941, Ресей, Мәскеу темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. Ата-анасынан ерте айырылып, балалар үйінде тәрбиеленген. Соғыс басталар алдында «Большевик» ұжымша- рында (кейіннен «Амангелді» ұжымшары) трактор жүргізушісі болып жұмыс істеді.1941жылы Қаратал ауданы әскери Кеңес әскері қатарына шақырылып, 316-атқыштар дивизиясы 1075-атқыштар полкінің 4-ротасында ұрыстарға қатысты. Қожамбергенов 1941 жылы 16 қарашада Дубосеково темір жолы айырмасында ерлікпен 28 тобында болды. Қожамбергенов осы ұрыста қаза тапты. Ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Қожамбергеновке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Жаман Қарасай''' Каспий теңізі алабындағы өзен. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 55 км шамасында. ==Бастауы == Көлеңкелі тауының солтүстік-батыс беткейінен ағатын Ақкенттік бұлақ суының қосылуынан түзіліп, Молаорпа қыстауының батысындағы ойысты аңғарға жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Арнасы тар, құмдақты. Қар, жаңбыр суларымен толығады.‎ == Дереккөздер == Санат:Бейнеу ауданы өзендері 
'''Талғат Мамыртайұлы Қойбақов''' (2.10.1963 жылы туған, Жамбыл облысы, Шу ауданы,Taнa селосы) қазақ генерал-майоры. (2009). Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін (1985), ҚР ҚК Әскери академиясын (2002), РФ Бас штаб Әскери академиясын (2011) бітірген. Оңтүстік әскерлер тобы 20624 әскери бөлімі барлау взводының, Түркістан ӘО 83328 әскери бөлімі тәртіп взводының, Республикалық Ұланның рота командирі, батальон командирінің орынбасары, жеке батальон, салтанат батальоны, полк командирі, әскери қызметінің бастығы (1989-2000), мотоатқыштар диви зиясы командирінің орынбасары, жеке гвардиялық десант-шабуыл бригадасының командирі, мотоатқыштар дивизиясының командирі, ҚР ҚМ ШБК жедел жоспарлау депар таменті басқармасы бастығының орынбасары, «Астана» өңірлік қолбасшылығығы әскери қолбасшысының орынбасары Штаб бастығы, «Оңтүстік» өңірлік қол бастығы әскери қолбасшысының бірінші орынбасары штаб бастығы, бірінші орынбасары, РФ ҚК Бас штаб академияның тыңдаушысы 2000-11, 2001 жылы шілдесінен ҚР ҚМ әскери дайындық және әскери кызмет департаментінің бастығы. «Астана», т.б. медальдарымен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Әлікбай (Әлмембай) Қосаев''' (1905, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы 16.11.1941, Ресей, Мәскеу ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер. 1934 жылы Қосаев Алматыда құрылыста жұмыс істеді. 1938 жылы Қазақ институтының хирургиялық клиникасында санитар болып жұмыс істеді. 1941 жылы 18 шілдеде Қосаев әскер қатарына шақырылып, Алматыда құрылған 316- атқыштар дивизиясында болды. Ол Дубосеково темір жолы айырмасында болған панфиловшылар тобының аңызға айналған шайқасына катысушы. Күші басым жаумен шайқаста ерлікпен қаза тапты. Осы шайқаста корсеткен ерлігі үшін Қосаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1905 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Николай Мамбетұлы жылы Түркістан облысы Мақтаарал ауданы Славянка селосы) қазақ, генерал-майор (2001). Ташкент жоғары танк командалық училищесін (1974), сауытты танк (1986), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясы жанындағы Жоғары академиялық курсын (2009) бітірген. 1974-78 жылы Германиядағы Кеңес әскері тобы мотодивизиясы танк взводы, рота командирі, КӘОҚ танк ротасы командирі, батальон командирінің орынбасары, Түркістан ӘО танк батальоны, полк командирінің орынбасары штаб бастығы, Петропавл қаласы және Солтүстік Қазақстан облысы әскери комиссары, ҚР ҚК Бас штабы бастығының орынбасары депар- таментінің бастығы, Батыс ӘО қолбасшылығы әскері қолбасшысының бірінші орынбасары штаб басшылығы, Шығыс ӘО қолбасшылығы әскері қолбасшысының орынбасары басқарма бастығы (1978- 2004), «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскері қолбасшысының орынбасары басқарма бастығы, ҚР ҚК Құрлық әскері бас қолбасшысының әскери дайындық бойынша орынбасары бас басқарма бастығы, бірінші орынбасары, 2010 жылы маусымынан Ұлттық қорғаныс университетінің бастығы. «За службу Родине ВС СССР» (Ресей, 1983), 2-дәрежелі «Даңқ» ордендері, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Сәбит Бейсенұлы тамыз, 1960 жылы туған, Алматы қаласы) қазақ, генерал-майор (2007). И.С.Қонаев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін (1981) М.В.Фрунзе атындағы Әскери академияны үздік (1997) бітірген. Германиядағы Кеңес әскері тобы мотоатқыштар полкі взводы, гранататқыштар взводы, мотоатқыштар ротасының командирі Орта Азия ӘО жеке мотобригада ротасының командирі ОҚО Азаматтық қорғаныс штабы жедел бөлімнің аға офицері, бөлім бастығы штаб бастығының орынбасары, АҚ жеке полк командирінің орынбасары штаб бастығы, полк командирінің орынбасары М. В.Фрунзе атындағы Әскери академия Тыңдаушысы ҚР ҚК Бас штабы жедел жоспарлау департаменті бөлімінің аға офицері, топ, басқарма бастығы ҚР ҚМ коллегиясының хатшысы ҚМ аппараты құжаттық қамсыздандыру департаментінің бастығы ТМД қатысушы мемлекеттерінің әскери ынтымақтастығын оңтайландыру бойынша ҚР ҚК Штабының өкілі ҚР ҚК Аэроұтқыр әскери қолбасшысының орынбасары, әскери дайындық бөлімінің бастығы, қолбасшысының бірінші орынбасары штаб бастығы Құрлық Әскери интернатының бастығы (1997-2011) 2011 жылы қыркүйегінен Ұлттық қауіпсіздік университеті бастығының орынбасары әскери және мемлекеттік басқару басқармасы факультетінің бастығы. Медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:15 тамызда туғандар Санат:1960 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан 
'''Қызыл әскер, ОСОА ВИАХИМ''' қазақ тіліндегі тұңғыш әскери газет. Қазақстан өлкелік әскери комиссариатының өлкелік кеңесінің және «Еңбекші қазақ» газеті басқармасының органы. 1929 жылы қарашадан 1936 жылы 31 қазанға дейін Алматыда аптасына рет шығып тұрды. Газет Кеңес өкіметінің қорғаныс қуатын арттыру, қазақ жастарын әскери өнерге баулу, офицерлердің әскери білімдерін кеңейту, еңбекшілердің Қызыл әскермен байланысын нығайту жолында жұмыс жүргізді. Қазақ дивизионын, атты әскер полкін жасақтау ісіне белсене атсалысты. Нәтижесінде 1934 жылы қарашада Қазақстан ОСОА ВИАХИМ аэроклубы ұйымдастырылды. Газеттің жұмысына ''І.Жансүгіров, А.Лекеров, Ә.Көшімов'', т.б. белсенділер қатысып тұрды. Оның бүгінгі мұрагері ҚР ҚМ орталық баспасөз органы «Қазақстан сарбазы» басылымы. == Дереккөздер == 
'''Қыстаубай Жиенәліұлы''' (шамамен 1814-1845) батыр. Кіші жүздің '''Шөмекей''' руы ''Бозғыл (Бозғұл)'' бұтағынан шыққан. Сыр өңірі қазақтарының Хиуа, Қоқан хандықтарының езгісіне қарсы күресіне, 19 ғасырдың 40-жылдары Кенесары Қасымовтың Созақ жорығына ''Жанқожа, Бұқарбай, Тоғанас'' батырлармен бірге қатысқан. Қыстаубайдың ерлігі туралы Балқы Базар, Т.Ізтілеуов, Шораяқтың Омары, т.б. ақын-жыраулар көп жырлаған. Мәйіті Қызылорда облысы Сырдария ауданы Көктөбе деген жерге қойылған. ''Шежіре: == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Иван Мартынович Ресей, Алтай өлкесі, Мамонтов ауданы, Корчино селосы 16.3.1945, Ресей, Калининград облысы, Ладушкин қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, танк ротасының командирі,орыс. Соғыстан бұрын Іле ауданындағы «Қызылту-3» ұжымшарында есепші болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы сәуірде шақырылып, қатардағы әскерден танк ротасының командиріне дейін көтерілді. Ол жауға қарсы ерлікпен шайқасты. Оның әскери таланты мен жауынгерлік мінез құлқы 1945 жылы ақпан-наурыз айларындағы Шығыс Пруссияда болған ауыр ұрыстарда байқалды. Басты бекіністердің бірі Дойтше-Тирау маңында (Калининград облысы, Мамонтов ауданы) Кеңес әскерлері таңғы сағат 5-те шабуыл жасады. Ладушкин ротасына шабуыл жасаушы жаяу әскерлерге қолдау көрсету бұйырылды. Ладушкин ротасы қалаға кіре берістегі дөңесте орналасқан жау қорғанысын (4 батареясын) және орман ішінде жасырынған өздігінен жүретін зеңбіректің күлін көкке ұшырды. Осы ұрыста жау бекінісінің екінші қатарына беттеген Ладушкин танкісінің іші түтін орағанын байқады. Ол есін жиғанда қасындағы әскерлердің оққа ұшқанын көрді. Жанып жатқан машинадан шықты да, жақын келе жатқан «34»-танкіге мініп, оның экипажымен өзінің дағдылы ісіне кірісті. Танкішілер тағы да ұрыс бастады. Қаланың шеткі көшелерінде келе жатқан танкіні бронды снаряд тесіп, экипаж қаза тапты. Қорғаныс министрінің бұйрығымен танк бригадасы 1-ротасының тізіміне Ладушкиннің есімі мәңгілікке жазылды. Ерлігі мен табандылығы үшін Ладушкинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.6.1945). Ресейдің Калининград облысында Ладушкин атты шағын қала бар. Оның орталық алаңында Ладушкиннің ескерткіші орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Михайлович Ресей, Тверь облысы, Бежецк ауданы, Роща хуто- ры-18.3.1945, Польша Лыжица қаласының маңы, Баббин деревниясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, взвод командирі,орыс. Соғысқа дейін Ақжол кенішінде жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1943 жылы Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы әскери комиссариаты арқылы шақырылып, Ташкент минометшілер училищесін бітірді. 1944 жылы кіші лейтенант шенінде майданға аттанды. 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында Кеңес әскері Берлин бағытында соңғы соққыны беруге әзірлік жасап жатты. Беларусь майданы Польшаның Шеттин қаласы бағытында ұрыс жүргізді. 1945 жылдың 18 наурызында 257-атқыштар полкінің взвод командирі Ландышев келесі шабуылға дайындалуға бұйрық алды. Ландышев взводын көтеріп, алғашқылардың бірі болып жаудың тірек бекінісіне кірді. Рота командирі қатардан шығып қалған соң ротаны Ландышев басшылыққа алып, ұрысты жалғастыра берді. Жарақатына қарамастан, ұрыс алаңын тастап кеткен жоқ. Жауынгерлер командирдің нық, жігерлі дауысын естіп, шабуылға шықты. Ландышев жау пулеметінің үнін өшіріп, ротаға жол ашылды. Жаудың кезекті қарсы шабуылын тойтарып, атқыштар ротасы алға жүре бастады. Осы ұрыста Ландышев екінші рет ауыр жараланып, қаза тапты. Қайсарлығы мен ерлігі үшін лейтенант Ландышевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945). Қарағанды облысы Шет ауданындағы Ақжол полиметалл кеніші Ландышевтің есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Семен Андриянович Қарағанды облысы, Нұра ауданы, Ақмешіт ауылы өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, полковник. Кача (Севастополь) әскери училищесін (1938) бітіргеннен кейін Қиыр Шығыста әскери ұшқыш қызметінде болды. 1943 жылдың сәуір айынан 3-Беларусь майданы 1-әуе армия жойғыш (истребитель) авиация корпусы 278-жойғыш авиация дивизиясы 43-жойғыш авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қырым, Балтық жағалауы елдерін, Беларусь жерін азат етуде, сонымен қатар Берлин қаласын алуда айрықша ерлік көрсетті. Эскадрилья командирі Лебедев 1944 жылдың тамызына қарай әуеге 169 рет көтеріліп, 34 әуе шайқасында дұшпанның 19 ұшағын жойды. Лебедевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.2.1945). Мәскеу Әскери-әуе академиясын (1952) бітіріп, Әскери ғылымдарының кандидаты әрі сонда доцент қызметін атқарды. Ленин, рет Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», Александр Невский ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Григорьевич Павлодар облысы, Железин ауданы, Моисеевка селосы 1988, Павлодар қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, аға лейтенант. Орыс. Соғысқа дейін ұжымшарда от жағушы, комбайн жүргізушісі болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1938 жылы шақырылып, Кеңес-фин соғысына қатысқан (1939-40). 1943 жылы кіші лейтенанттар курсын тәмамдады. 2-Беларусь майданы 3-армиясына қарасты 250-атқыштар дивизиясы 918-полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы 24 маусымда Гомель облысы Рогачев маңындағы ұрыстарда станокты пулеметтен оқ жаудырып, жаяу әскердің жедел алға басуын қамтамасыз етті. Оның взводына Березина өзенінің өткелінің бойында шоғырланған жаудың күшін барлау міндеті жүктелді. Взвод тапсырманы ойдағыдай орындап, 70-тен астам жауды жойды әрі қару-жарақ қоймасын, сонымен қатар тұтқиылдан шабуыл жасау арқылы паромды қолға түсірді. Өткел мен паром арқылы жауынгерлердің өзеннен өтуін жеделдетті. Осы ұрыстарда көрсеткен батылдығы мен тапқырлығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Соғыстан кейін Павлодар қаласында тұрып, сонда еңбек етті. Ленин, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жаманқарт''' Қарағанды облысы Нұра ауданы Ақмешіт ауылынан шығысқа қарай 12-13 км жерде орналасқан шоқылы тау. == Жер бедері == қарай 5-6 км-ге созылған, ені 2-3 км. Ең биік жері 625 м. Беткейі жайпақ, негізгі жыныстары жер бетіне шығып жатады.‎ == Геологиялық құрылымы == Девон жыныстарынан түзілген. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''Василий Михайлович Литвинов''' (1922, Ресей, Новосібір облысы, Черепанов ауданы, Ромашкин селосы 12.7.1974, Солтүстік Осетия, Орджоникидзе қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия аға сержанты, бөлімнің командирі. Ұлы Отан соғысы басталар алдында Өскемен қаласына қоныс аударып, сол жерден өз еркімен әскерге аттанды. 1941 жылдың тамызында 55-гвардиялық атқыштар дивизиясы 166-гвардиялық атқыштар полкінің кұрамында ұрыстарға қатысты. 1944 жылы 24 маусымда Пружиница қаласы маңында дұшпанның нығайтылған қорғаныс бекінісін бұзу кезінде Литвинов бөлімшесі жаудың жауған оғына қарамастан, бірінші болып жау траншеясына жетіп, қолма-қол айқасқа қатысты. Автоматпен жауды жойып, қанжармен тағы әскерді жайратты. Литвинов көршілес окоптағы пулемет тұрған жерді байқап қалды да, граната лақтырып, жойып жіберді. 1944 жылв 27 маусымда Птичь өзенінен өту кезінде болған ұрыста Литвинов ерекше батырлық және ерлік көрсетті. Жаудың артиллериядан және пулеметтен өршелене оқ жаудыруына қарамастан, Литвинов пен лейтенант Лопатин өзеннен өтіп, станокты пулемет пен бронды тесіп өтетін қаруды алып өтті. Литвинов осы ұрыста автоматпен 10-нан астам жау әскерін жайратып салды. Өткел алынды. Литвинов өзінің жауынгерлік жолын Берлинде аяқтады. Ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Литвиновқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Соғыстан кейін 1945 жылдың желтоқсанында ол Өскемен қаласына қайтып оралды. Онда 1954 жылға дейін қорғасын-мырыш завотында еңбек етті. Кейін Орджоникидзе қаласына (Ресей, Солтүстік Осетия) қоныс аударып, ондағы мырыш завотының электролит цехында жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:1922 жылы туғандар Санат:Черепанов ауданында туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:12 шілдеде қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:1974 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары 
'''Владимир Степанович Лихотворик''' (6.3.1906, Украина, Житомир облысы, Житомир ауданы, Зализня селосы 22.12.1998, Ирпень) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, полковник, полк командирі, украин. 1928 жылы Алтай өлкесінің Бийск ауданы әскери комиссариаты арқылы Кеңес армиясына шақырылды. Ол Қиыр Шығыс және Қазақ шекара округтерінің шекаралық әскерлер қатарында қызмет етті. Қазақстаннан майданға аттанды. 1942 жылы қыста Холм қаласы үшін ұрыста капитан Лихотворик көше ұрыстарына қатысты. Кеңес әскері жау бекініске айналдырған үйді ала алмай жатты. Лихотворик шабуыл жасаушылардың бір тобын өзі басқарып, немістер отырған үйге басып кіріп, граната лақтырып, көздерін жойды. Осы жеңісті пайдалана отырып, батальон одан әрі шабуыл жасап, алдына қойылған міндетті орындап шықты. 1944 жылы полковник Лихотворик басқарған атқыштар полкі поляк жерін азат етуде Висла өзенінен бірінші болып өтіп, жау бекінісіне шабуыл жасады. Бірақ артиллеристері оқ атып, соның қолдауымен олар шабуылға шықты. Кеңес жауынгерлеріне 40-қа жуық танкілерін жіберді. Артиллеристер мен жаяу әскерлер жаудың 30-дан аса танкісін қиратты. Ұрыс майдандарында көрсеткен ерлігі мен тапқырлығы және полкті қиын-қыстау кезде шебер баскарғаны үшін Лихотворикке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (7.2.1945). Соғыстан кейін запасқа шығып, Киев облысының Ирпень қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:6 наурызда туғандар Санат:1906 жылы туғандар Санат:Житомир ауданында туғандар Санат:22 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1998 жылы қайтыс болғандар Санат:Ирпеньде қайтыс болғандар Санат:КСРО полковниктері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Батылдар кресінің иегерлері Санат:КВЖД шайқастарының қатысушылары Санат:Ұлы Отан соғысындағы полктер командирлері Санат:Ирпеньнің құрметті азаматтары 
'''Николай Евсеевич Лут'''(1918, Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы, Митрофановка селосы 11.4.1944, Украина, Житомир облысы,Овручи станциясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, бөлімше командирі. Соғысқа дейін Лут ұжымшарда жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылып, 1943 жылғы тамыздан майдандағы ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың 27 қыркүйегінде Днепр өзенінен өту үшін 218-атқыштар полкініц лейтенанты М.Мегерамов бастаған атқыштар ротасы түнгі сағат бірде өзенге беттеді. Олардың қайықтарын байқап калып, ракетаның жарығымен оқ жаудырды. Жағаға жете бергенде Луттың қайығы жарылған снарядтардан аударылды. Ол жанындағы жауынгерлермен өзеннің арғы бетіне жүзіп өтіп, жау траншеясына автомат және винтовкадан оқ жаудырды. Лут бірінші болып жау траншеясына жетіп, қолма-қол айқас басталды. Немістер оған төтеп бере алмай, кері шегінді. Осы кезде жау әскерін артиллерия снарядпен соққыға алды. Жауған оқтың артынан кеңес жауынгерлері шабуылға шықты. Көрсеткен қайсарлығы мен ерлігі үшін Лутқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). == Дереккөздер == Санат:1918 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ұлан ауданында туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар 
'''Сулги 1923 жылы туған, Алматы облысы,Панфилов ауданы,Жаркент қаласы 1991, Әндіжан) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, аға сержант, кейіннен кіші лейтенант, зеңбірек командирі. Лутфуллин Кеңес әскері қатарына 1942 жылы Панфилов ауданы әскери комиссариатынан шақырылды. Ол 493-танкіге қарсы ататын артиллерияның құрамында Висла мен Одер өзендерінен өтудегі ұрыстарда ерекше көзге түсті. Висланың батыс жағалауындағы плацдармды кеңейту үшін жүргізілген ұрыста Лутфуллиннің зеңбірегі дұшпанның танкісін және қиратып, 140 әскері мен офицерін жойды. 1944 жылы 18 тамызда Лутфуллин басқарған зеңбірек өз бөлімінен бөлініп қалды. Жаудың 12 танкісі мен автоматшылар десанты Кеңес әскерінің аз ғана жауынгерлеріне қарсы шабуылға шықты. Артиллеристер жаудың шабуылына тойтарыс беріп, танкісін өртеп жіберді, 30-дан астам әскерін жойды. 1944 жылдың соңында 1-Украина майданының құрамалары Одер өзеніне жақындады. Жау осы жерде мықты қорғаныс бекіністерін салып, алғашқы күннен бастап Одер үшін кескілескен ұрыс жүргізді. Өзеннен өту кезінде Лутфуллиннің зеңбірек расчеті ерекше көзге түсті. Нейдорф елді мекені үшін болған ұрыста оның зеңбірегі жаудың танкісі мен қиратты. Герцог Свальдау елді мекені үшін шайқаста жаудың 13 танкісі шабуыл жасады. Артиллеристер дәлдеп атып, жаудың танкісін қиратты және 30-дан аса әскерін жойды. Көп кешікпей жаудың танкісі мен автоматшылар десанты отырғызылған қарсы шабуылға шықты. Зеңбіректің снарядтары бітіп қалғаннан соң Лутфуллин расчетінің жауынгерлері гранаталармен қаруланып, жау шабуылына тойтарыс берді. Лутфуллинге көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Ленин, рет l-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. 1945 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, 1946 жылы запасқа шықты. Әндіжан қаласында (Өзбекстан) тұрды. 1964 жылы Сауда институтын бітіріп, сол салада жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Евдоким Константинович Ақтөбе облысы,Мартөк ауданы,Мартөк ауылы 11.7.1977, Қырғыз Республикасы, Жәлелабад қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, звено командирі, ага лейтенант. Фрунзе (қазіргі Бішкек қаласы) қаласындағы аэроклубты, Орынбор әскери ұшқыштар мектебін (1942) бітірген. 3- Украина майданы 17-әуе армиясы 9-аралас авиация корпусы 305-штурмдық авиация дивизиясы 237-штурмдық әуе полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылдың наурызына карай 85 әуе ұрысына қатысып, жаудың соғыс жүгі тиелген 89 автокөлігін, танкісін, 26 зеңбірегін, т.б. соғыс техникасын, бірнеше әскерін жойған. Осы шайқастардагы көрсеткен батылдығы мен жауынгерлік ерлігі үшін Мазковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының батыры атағы берілді (1.7.1944) 1947 жылы капитан шенінде запасқа шықты. Жәлелабад қаласында тұрып, сонда еңбек етті. Лeнин, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері 
'''Филипп Савельевич Атырау облысы, Құрманғазы ауданы, Кудряшом ауылы 15.12.1954, Ресей, Астрахан қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ефрейтор, сапер,орыс. Соғысқа дейін Астрахан қаласындағы балық комбинатында жұмыс істеді. 1942 жылдың қаңтарында Кеңес әскері қатарына шақырылып, сол жылдың ақпанынан Орталық майдан 61-армия 81-атқыштар дивизиясы 196-жеке саперлер батальоны құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы қазанның 3-інен 4-іне қараған түні 410-атқыштар полкі 3-атқыштар батальоны құрамында Новоселки деревнясы (Чернигов облысы,Репки ауданы,Любеч ауылы) аумағында жауып тұрған оқтың астында екі ескекті қайықпен Днепрден рет өтіп, 55 жауынгер және оқ-дәріні, сонымен қатар батыс жағалаудан жаралы жауынгер мен командирді, станокты пулемет пен рацияны жеткізген. Мазуровқа шайқаста жасаған ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Соғыстан кейін Астрахан қаласында тұрып, сонда еңбек етті. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1903 жылы туғандар ауданында туғандар Санат:1954 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар 
'''Бағдат Әбдіқадірұлы Майкеев''' (5.07.1953 жылы туған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Көктөбе селосы) генерал-майор (2005). ==Білімі== Қазақ ауыл шаруашылығы институтын (1982) бітірген. ҚР ІІМ Қарағанды жоғары мектебін бітірген (1992). ==Еңбек жолы== Еңбек жолын Көктөбе жеміс-шарап селосында жұмысшы болып бастадй. КСРО ҚК әскери қызметтен өткен. Қайтып келіп 1974—81 жылдары Көктөбе жеміс-шарап селосында автожүргізуші, клуб меңгерушісі болды. Алматы қаласы ІІБ мемлекеттік нысандарды күзету милиция полкі дивизиясының милиционері Ленин ауданы ІІБ ОБХСС инспекторы Фрунзе ауданы ІІБ ОБХСС аға жедел іс тексеруші, бастығының орынбасары Ленин ауданы ІІБ ОБХСС бастығы Алматы қаласы ІІББ экономикалық қылмыспен күресу ауданаралық бөлімінің бастығы Ленин аудандық ІІБ бастығы Алматы қаласы қылмыспен күрес басқармасы бастығы (1981-96) ҚР ІІМ экономикалық полиция департаменті бастығының бірінші орынбасары Алматы қаласы 9-шы басқарма бастығы Ішкі істер көліктегі Шығыс басқармасы бастығының кадр және тәрбие жұмыстары бойынша бастығының орынбасары көліктегі ІІБ Бас басқармасы Алматы станциясы линиялық ІІБ бастығының орынбасары Алматы қаласы ІІББ 9-шы басқарма бастығы, бастықтың қызмет бойынша орынбасары ҚР ІІМ көліктегі Оңтүстік-Шығыс ІІБ бастығының бірінші орынбасары ҚР ІІМ ІӘ қолбасшысының орынбасары ІӘ комитеті төрағасының орынбасары Алматы облысы II департаментінің бастығы ҚР ІІМ кеңесшісі ҚР ҚК қамсыздандыру Бас басқармасының бастығы ҚР ҚМ аппараты басшысы коллегия хатшысы. 2011 жылы қыркүйегінен ҚР Қорғаныс минстлігінің орынбасары. ==Марапаттары== 2-дәрежелі «Айбын» ордені, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:5 шілдеде туғандар Санат:1953 жылы туғандар ауданында туғандар Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Айбын орденінің иегерлері Санат:Астана медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз еткен үлесі үшін меділінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Қалтқысыз қызметі үшін медалінің иегерлері Санат:2 дәрежелі Қалтқысыз қызметі үшін медалінің иегерлері Санат:3 дәрежелі Қалтқысыз қызметі үшін медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері 
'''Леонид Николаевич Ресей, Киров облысы,Лебяжье селосы 5.10.1954, Қостанай қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, әуе полкі командирінің көмекшісі. Кеңес әскері қатарына 1940 жылы шақырылды. 1942 жылдан Макеров Батыс, Ленинград және 1-Беларусь майдандарында болды. Алғашқы жауынгерлік тапсырманы 566-әуе шабуылы полкінде жасады. 1942 жылдың 20 тамызынан 1945 жылдың15 ақпанына дейін ол 133 рет ұшып шығып, жауынгерлік тапсырманы сәтті орындады. Оның батыл соққысы нәтижесінде жаудың көптеген әскері мен техникалары жойылды. Жауынгерлік тапсырмаларын орындағаны және қайсарлығы мен ерлігі үшін Макеровке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Ленин, рет Қызыл Ту, Александр Невский, 1-дәрежелі Отан соғысы және «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін Қостанай қаласында тұрып жұмыс істеген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Спартак Иосифович Павлодар қаласы 2000, Ресей, Екатеринбург қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, ұшқыш, подполковник. Соғысқа дейін «Запорожсталь» зауытында жұмыс істеген. Сонымен қатар жергілікті аэроклубта, ал 1937-39 жылы Кача (Севастополь) ұшқыштар мектебінде оқыды. Қиыр Шығыста жылдан астам уақыт қызмет етті. 1943 жылы 19 сәуірден Ұлы Отан соғысына қатысып, Оңтүстік-Батыс майданы 8-әуе армиясы 278-жойғыш (истребитель) авиация дивизиясы 43-жойғыш авиаполкінде эскадрилья командирі болды. Сол жылдың 20 сәуірінде лейтенант Маковский жойғыш-ұшақтан құралған топты бастап, Новороссийск ауданында шабуылдаушы ұшақтармен бірге ұшты. Оларды кенет «Мессершмитт» «Ме-109» шабуылдады. Маковский жаумен батыл айқасқа кіріп, ұшақты құлатты. 1943 жылы мамырда Маковский басқарған «Як» ұшақтары Крымская станциясы маңында жердегі әскерді әуеден қорғап жүрді. Кенеттен бір топ «Мессершмитт» көрініп, олармен айқаса түсті. Командир ұшағы бір сәтте жалғыз қалып, оны өкшелей бір «Ме-109» ізіне түсті. Маковский тәуекелге бел байлап, жауына қарсы ұмтылды да, нәтижесінде жаудың ұшағын құлатты. 1944 жылы қаңтарда аға лейтенант Маковскийдің тобы әуе шабуылы кезінде дұшпанның ұшағын атып түсірді. Жасаған ерлігі үшін Маковскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.4.1944). Маковский 216 жауынгерлік ұшу сапарына шығып, 76 рет әуе шайқасына түсті. Жеке өзі жаудың 30 ұшағын, топпен бірге ұшақты атып түсірді. Соғыстан кейін Маковский авиацияда қызмет етті. 1958 жылы запасқа шықты. Ленин, рет Қызыл Ту, Александр Невский, рет l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Гордеевич Максимов''' (5.7.1911, Ресей, Ульяновск кенті 16.11.1941, Мәскеу облысы, Волоколам темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, атқыш, қатардағы жауынгер. 933 жылдан Алматы қаласында тұрған. Соғысқа дейін слесарь, машинист, электрик қызметтерін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың маусымында шақырылып, Батыс майданның 16-армиясы на қарасты 316-атқыштар дивизиясы 1075-атқыштар полкі 2-батальонының 4-ротасы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941 жылы 16 қарашада Мәскеу темір жолы айырмасында болған кескілескен шайқаста 28 қатарында 18 жау танкісін жоюға қатысып, ерлікпен қаза тапқан. Максимовқа жасаған ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). 1966 жылы Мәскеуде (Солтүстік Тушино ауданы) есімі бір көшеге беріліп, монумент орнатылды. 1975 жылы Дубосековода мемориал, Нелидово деревнясында (Дубосеково темір жолы айырмасынан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш қойылып, мұражай ашылды. Алматы қаласында саябақ және олардың құрметіне қойылған монумент бар. Мәскеу қаласының гимніне айналған «Дорогая моя столица» әнінде 28 туралы айтылады. 2005 жылы Ульянов облысы Старая Майна кентіндегі батырлар аллеясында Максимовқа бюст орнатылды. Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему рядовому составу Красной Армии» от 21 июля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Республик газета. 1942. 23 июля (№ 28 (187)). С. 1. Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1911 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Жаман Қызыларай''' Қызыларай тау жүйесінің шығысындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде. қарай 27 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 1283 м. == Жер бедері == Беткейлері көлбеу, сай-жыра, аңғарлармен бөлінген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Бұлаққа бай, Қаршығалы, Қарасу, Ақсай өзендері бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Пермь жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Аласа таулы қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, сұлыбас, жусан, әр түрлі бұталар, арша өседі. Шөбі шүйгін, тау аңғарларында қыстаулар (Байғазы, Сона, Кеңасу, т.б.) орналасқан.‎ == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Михаил Алексеевич Малиев''' (1923, Ресей, Пермь облысы,Кунгур қаласы 1943, Украина, Полтава облысы,Кобеляки ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, взвод командирі. Согыс қарсаңында Петропавл қаласына қоныс аударған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы Петропавл қаласы әскери комиссариатынан шақырылып, Златоуст қаласындағы (Ресей, Челябі облысы) әскери- инженерлік училищені бітірді (1942). 1943 жылдан Дала майданы 1-аспалы (понтон) көпір бригадасына қарасты 127-жеке аспалы (понтон) көпір батальоны құрамында Ұлы Отан соғысына, Ленинград және Оңтүстік майдандарында ұрыстарға қатысқан Малиев Днепр өзенінен өткенде ерекше көзге түсті. 1943 жылы 16 қазанда жау артиллериясының атқылауынан Перевалочная ауылы маңында суға батқан 16 тонналық паромды саперлердің көмегімен құтқару үстінде ерлікпен қаза тапты. Малиевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1923 жылы туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар 
'''Иван Гаврилович Ресей, Брянск облысы,Брянск қаласы -18.12.1966, Саратов облысы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы, гвардия старшинасы. 1918-20 жылы Азамат соғысы мен 1930 жылы ұжымшарлар ұйымдастыруға, ал соғыс қарсаңында Шығыс Қазақстанда әуежай кұрылысын салуға қатысқан. Ұлы Отан соғысының алғашқы жылдарында Алматы облысы,Кербұлақ ауданы,Киров кеңшарын (қазіргі Алтынемел ауылы) басқарды. 1942 жылы майданға аттанып, Сталинград, Орталық, 1-Украина майдандарында ұрыстарға қатысты. Днепрден өтуде көрсеткен ерекше ерлігі үшін Малинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10.1943). Соғыстан кейін туған кеңшарына оралып, партия ұйымын басқарды. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Константин Яковлевич Ресей, Саратов облысы,Озинки селосы 4.10.2003, Орал қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, гвардия кіші 1930 жылы Қазақстанға қоныс аударған. Орал қаласындағы аэроклубты (1941), Орынбор Әскери-әуе училищесін бітірген (1944). 1944 жылдың маусымынан аға ұшқыш 1-Беларусь майданы 16-әуе армиясы 175-гвардиялық штурмдық авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Кіші лейтенант Малин өзінің жауынгерлік жолын 1944 жылы 24 маусымда Бобруйск операциясы кезінде бастады. Малин Жауынгерлік тапсырмамен 106 рет ұшып шығып, танкіні, 110 автокөлік, 58 зеңбірек, миномет, 62 жүк тиелген арба, 14 атыс нүктесі,4 темір жол вагоны, қару-жарақ қоймасын және 700-ге жуық әскер мен офицерді жойған. Малинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1945). 1947 жылы запасқа шығып, Орал қаласында тұрды. Ленин, рет Қызыл Ту, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және «Берлинді алғаны үшін», «Варшаваны азат еткені үшін», т.б. медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Оралда қайтыс болғандар 
'''Николай Данилович Ресей, Барнаул қаласы 16.11.1945, Украина, Ровно қаласы) 2-дуниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, аға лейтенант,орыс. 1929 жылы Алматы қаласына қоныс аударған. 1938 жылы Қазақ тау-кен институтын (қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. Сонымен қатар аэроклубта дәріс алған. 1941 жылдың маусымында геологиялық барлау факультетінің 3-курсында оқып жүргенде майданға аттанды. 1942 жылы Орынбор әскери-әуе училищесін бітіріп, сол жылдан 3-Прибалтика майданына қарасты 14-әуе армияның 7-штурмдық авиация корпусы 206-штурмдық авиация дивизиясы 806-штурмдық авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Звено командирі Маркелов өзінің «Ил-2» ұшағымен 105 жауынгерлік ұшу сапарына шығып, жаудың ұшағын, 600-ге жуық әскері мен офицерін, 25 танкісін, 20 батареясын, жанармай және оқ-дәрі қоймасын жойған. 1944 жылдың күзінде Мариуполь қаласы маңындағы (Украина) әуе ұрысында басынан жараланған Маркелов ұшағын жаудың ipi жанармай қоймасына бағыттап, мина жарып жіберген. Маркеловке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.2.1945). Барнаул қаласындағы Даңқ мемориалына есімі жазылған. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Темір Жәнтекеұлы Масин''' (1907 жыл, Бөкей Орда ауданы 1947 жыл, Орал қаласы) Кеңес Одағының батыры (1945 жыл 24 наурыз). ==Еңбек жолы== Мұғалім, мектеп директоры, аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі, МТС бастығының саяси жұмыс жөніндегі орынбасары болған. Темір Масин соғыстан кейін Қазақстан КП Тайпақ ауданы комитетінің 2-ші хатшысы қызметін атқарды. ==Ұлы Отан соғысына қатысуы== Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың шілдесінде шақырылып, 1-Беларусь майданы 3-армия құрамында шайқасқа қатысты. Темір Масин Ұлы Отан соғысына қатысып, қатардағы жауынгерден майор шеніне дейін жеткен, рота командирі болған. 1944 жылы шілдеде Могилев-Минск тас жолын жаудан қорғаудағы ерлігі үшін капитан Масинге Кеңес Одағының батыры атағы берілді. ==Темір Масиннің қаза болуы== 1947 жылы жазда Тайпақ ауданындағы дала өртін сөндіру кезінде отқа күйіп, ауыр жараланған Темір Масин Орал қаласының ауруханасында қайтыс болды. Зираттың басына бюст-ескерткіш орнатылған. Авторы мүсінші Ю.Баймұқашев. Ескерткіш арнайы тұғырға қондырылған, биіктігі 2,25 м. Орал қаласындағы бір көшеге есімі берілген. Ақжайық ауылына және Бөкей ордасы ауданының Бөрлі ауылында бюст койылып, Бөкей ордасы ауданы,Хан ордасы атындағы орта мектепте мемориалдық тақта орнатылған. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. ==Дереккөздер== Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1907 жылы туғандар Санат:1947 жылы қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Владимирович Солтүстік Қазақстан қаласы 30.12.1972, сонда) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, батальон командирі, гвардия жылдары Кеңес әскері қатарында болған. 1940 жылдың ақпанынан 1941 жылдьң мамыры аралығында Қазан қаласындағы жаяу әскер училищесінде оқыды. 1941 жылдың маусымынан Ұлы Отан соғысына қатысып, Сталинградтан Берлинге дейінгі шайқас жолынан өтті. 1945 жылдың қаңтарында -Беларусь майданы гвардиялық танк армиясы 12-гвардиялық танк корпусы 34-гвардиялық мотоатқыштар бригадасы құрамында Висла Одер операциясына қатысты. Блендув және Радзеюв (Польша) қалаларын азат ету кезінде Матвеевтің батальоны дұшпанның 250 әскері мен офицерін жойып, 80-нен астам адамын тұтқындады әрі 18 ұшақ тұрған далалық әуежайды, жанар-жағармай, оқ-дәріге толы қойманы басып алды. Матвеевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыстан кейін Германия Кеңес оккупациялық топта әскери жұмысын жалғастырды. 1948 жылы«Выстрел» курсын бітірді. 1955 жылы запасқа шығып, Петропавл қаласында комбинат директорының орынбасары қызметін атқарды.Ленин, Қызыл Ту, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Михаил Михайлович Ресей, Самара облысы,Бор селосы 22.10.1977, Семей қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сапер, гвардия ефрейторы,орыс. Соғысқа дейін шахтер болған. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, сол жылдың шілдесінен Дала майданына қарасты 7-гвардиялық армияның 78-гвардиялық атқышар дивизиясы 89-жеке гвардиялық саперлер батальоны құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 25 қыркүйекке қараған түні Медведев десанттардың шағын жауынгерлер тобын қайықпен Днепрдің оң жағалауына (Украина, Днепропетровск селосының маңы) өткізіп, жаудың қайығын басып алды. Днепрден атқыштар бөлімшелерінің өтуіне қолайлы жағдай туғызды. Басып алған плацдармды қорғап, жау шабуылдарын тойтаруға қатысты. Медведевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10.1943). Соғыстан кейін Семей қаласында тұрып, ет комбинатында жұмыс істеді. Ленин, Қызыл Ту,1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Вячеслав Александрович Медноногов''' (7.1.1924, Ресей, Татарстан, Бугульма ауданы, Зай станциясы 5.2.1997, Санкт-Петербург қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, подполковник, орыс. 1939 жылы Алматы темір жолы техникумының курсын тәмамдағаннан кейін 1941 жылдың қыркүйегінде Кеңес әскері қатарына шақырылған. 1944 жылға дейін Кировабад әскери-авиация ұшқыштар мектебінде оқып, Тамбов әскери-авиация ұшқыштар мектебін бітірген (1944). Кіші лейтенант Медноногов Ұлы Отан соғысы жылдары 2-Беларусь майданына қарасты 4-әуе армиясы 4-штурмдық авиациялық корпустың 199-штурмдық авиация дивизиясы 783-штурмдық авиация полкі құрамында Беларусь, Польшаны азат етуге және Германия жеріндегі ұрыстарға қатысқан. «Ил-2» ұшағымен 93 ұшу сапарына шыққан Медноногов жаудың танкісін, 48 автокөлігін, 22 темір жолы вагонын, өткелді, батареяны, дзотты, жанармай және оқ-дәрі қоймасын қиратып, жаудың 250-ге жуық әскері мен офицерін жойған. Медноноговқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.8.1945). Соғыстан кейін Н.Е.Жуковский атындағы Әскери-әуе инженерлік академиясын (1954) бітірді. 1954-58 жылдары Дондағы Ростов қаласындағы №168 авиа зауытында ұшқыш-сынақшы қызметін атқарды. Онда «Ил-10М» ұшағын, «Ми-1» тікұшағын сынақтан өткізді. 1958- 61 жылы №64 Воронеж авиа зауытының ұшқыш-сынақшысы қызметінде жолаушылардың «Ан-10» және «Ан-12» әскери-көлік ұшақтарын сынауға қатысты. 1961 жылы запасқа шыққан. Бугульма қаласында Медноноговқа бюст орнатылған. Ленин, Қызыл Ту, рет 1-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:7 қаңтарда туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Бугульма ауданында туғандар Санат:5 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:КСРО ұшқыштары Санат:КСРО авиациясы Санат:Алматы темір жолы техникумы түлектері Санат:Кировабад әскери-авиация ұшқыштар мектебі түлектері Санат:Тамбов әскери-авиация ұшқыштар мектебі түлектері инженерлік академиясы түлектері Санат:КСРО авиациясы кіші лейтенанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Солтүстік зиратында жерленгендер 
'''Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Республикасының қауіпсіздігін және қорғанысын қамтамасыз ету жөнінде қол қойған заңдар мен заң күші бар жылы 25 қазан ''«Қазақ КСР-інің Қауіпсіздік Кеңесін құру туралы»'' және ''«Қазақ КСР-інің Мемлекеттік қорғаныс комитетін құру туралы»'' Жарлықтарына қол қойды. 10 желтоқсанда «Қазақ КСР-ін Қазақстан Республикасы деп өзгерту туралы» Заңға қол қойды. 16 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Заңы және т.б. 1992 жылы қаңтарда Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскері құрылды. 13 қаңтарда ''«Қазақстан Республикасының Шекара әскерлері туралы»'' Заңы, наурызда республикалық Ұланды құру туралы Жарлық,7 мамырда ''«Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін кұру туралы»'' және ''«Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Қорғаныс комитетін Қазақстан Республикасы Қорганыс министрлігі етіп қайта құру туралы»'' Жарлықтар. 18 тамызда ''«Қазақстан Республикасының Шекара әскерлері туралы»'' Жарлық, 25 тамызда Жарлықпен Әскери анттың мәтіні бекітілді және т.б. 1993 жылы 13 қаңтарда ''«Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы»'' Заң және 19 қаңтарда ''«Жалпыға бірдей әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы»'' Заң. 20 қаңтарда ''«Әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің мәртебесі және оларды әлеуметтік қорғау туралы»'' Заң. 11 ақпанда Қазақстан Республикасының алғашқы Әскери доктринасы және ''«Қарулы Күштерде қызметтен өтуге байланысты азаматтардың өтініштерін қарау жөніндегі комиссияның құрылуы туралы»'' Жарлық бекітілді. сәуір ''«Қазақстан Республикасының Әскери-теңіз Күштерін құру туралы»'' Жарлық;9 сәуір ''«Қазақстан Республикасының қорғаныс және Қарулы Күштері туралы»'' Заң және т.б. 1995 жылы 19 мамыр «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекара күзеті жөніндегі мемлекеттік комитетін құру туралы» Жарлық,3 қазан «Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңы. желтоқсан «Қазақстан Республикасы Республикалық ұланы туралы» Заң. 21 желтоқсан ''«Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік органдары туралы»'' Заң және т.б. 1996 жылы 17 қаңтар «Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің мемлекеттік шекараны күзету тұжырымдамасы туралы» Жарлық. 24 қаңтар «Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары туралы» Конституциялық заң күші бар Жарлық, шілде ''«Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің Кадет корпусын кұру туралы»'' Жарлық. 18 шілде ''«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери нышандары туралы»'' Жарлық, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері түрлерінің тулары, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері әскери бөлімдерінің жауынгерлік тулары және Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің нышаны бекітілді. Бір мезгілде «Әскери бөлімнің Жауынгерлік Туы туралы ереже» қолданысқа енгізілді. 17 тамыз Ақтау қаласында Қазақстан Республикасы Әскери-теңіз Күштерінің Туы көтерілді. 13 қыркүйекте ӘӘК Туын және ӘҚ әскерлері туын Қарулы Күштердің сол түрлерінің қолбасшыларына тапсырды және т.б. 1997 жылы 11 ақпан «И.С.Конев атындағы Алматы жоғары әскери училищесін Қазақстан Республикасы қарулы Күштерінің Әскери академиясы етіп қайта құру туралы» және «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары әскери қызметшілерінің әскери киім нысаны және айырым белгілері туралы» Жарлықтар. 22 сәуір «Қазақстан Республикасы құқық қорғау органдарының жүйесін одан әрі реформалау жөніндегі шаралар туралы» Жарлық. Жарлықты орындау мақсатында гарнизондарда әскери полиция бөлімшелерін құру басталды. мамыр «Азаматтық қорғаныс туралы» және 16 маусым «Жұмылдыру дайындығы мен жұмылдыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңдары. 17 қараша «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін реформалау жөніндегі бұдан былайғы шаралар туралы» Жарлық. Жарлықка сәйкес, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Бас штабы Бас штаб болып қайта ұйымдастырылды және т.б. 1998 жылы 26 маусым «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы». 27 қарашада Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің жалпыәскери жарғылары Жарлықпен бекітілді. 30 желтоқсан «Жекелеген қару түрлерінің айналымына мемлекеттік бақылау жасау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы және т.б. 1999 жылы 15 наурыз «Мемлекеттік құпиялар туралы» және «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдары. мамыр Қорғаныс минстрлігі және ҚР ҚК Бас штабы Астана қаласы көшірілді. шілде «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету күштерінің қызметін жетілдіру жөніндегі кейбір шаралар туралы» Жарлық. ҚР ҚК Мемлекеттік шекараны күзету күштері ҚР Ұлттық кауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі болып қайта ұйымдастырылды. ҚР ҚК Жоғары шекара командалық училищесі Қазақстан Республикасы ҰҚК Әскери институты болып қайта ұйымдастырылды. 13 шілде «Терроризмге қарсы іс-қимыл туралы» Заң және т.б. 2000 жылы 10 ақпан ҚР жаңа Әскери доктринасы Жарлықпен бекітілді. 12 мамыр ''«Жоғары офицерлік және басшы құрамның адамдары атқаратын лауазымдар тізбегі туралы»'' Жарлық. шілде ''«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің кұрылымы туралы»'' Жарлық. 27 қараша «Мемлекеттік материалдық резерв туралы» Заң және т.б. 2001 жылы 19 қаңтар «Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс туралы» Заң, ақпанда Жарлық пен Қорғаныс минстрлігі мен Бас штабтың функциялары бөлінді. 20 наурыз «Келісім-шарт бойынша әскери қызмет туралы» Заң. 14 желтоқсан «Ядролық сынақтарға жан-жақты тыйым салу туралы шартты бекіту туралы» Заң және т.б. 2002 жылы 27 ақпан «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Әскери академиясы» мемлекеттік мекемесін қайта ұйымдастыру туралы» Жарлық. 21 қыркүйек Ақмола облысы Щучинскте Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері Әскери академиясының ашылуы. мамыр «Жоғары әскери және арнаулы атақтар, сыныптық тендер беру туралы» Жарлық. 16 мамыр «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заң және т.б. 2003 жылы наурыз «Соғыс жағдайы туралы» және ақпан «Төтенше жағдай туралы» Заңдар. мамыр «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің құрылымын одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлық.16 мамыр «Каспий теңізінің қазақстандық секторын игерудің мемлекеттік бағдарламасы туралы» Жарлық. 21 тамыз «Әскери білім беру жүйесін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлық. 10 қыркүйек «Әскери және арнаулы атақтар беру, әскери қызметшілердің және өзге де мемлекеттік органдар нысанды киім киіп жүру қуқығы мәселелері» Жарлық және т.б. 2004 жылы 17 қаңтар «Қазақстан Республикасының әскери қызметшілері, құқық қорғау органдары, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі өртке қарсы қызмет органдары мен прокуратура органдарының қызметкерлері лауазымдарының санаттары бойынша тізілімдерін бекіту туралы» Жарлық және т.б. 2005 жылы қаңтар «Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 18 ақпан «Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы», 21 ақпан ''«Әскери полиция органдары туралы»'' және шілде «Әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы» Заңдар және т.б. 2006 жылы 25 мамыр «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде, басқа да әскерлері мен әскери құра- лымдарында әскери қызмет өткеру ережелерін бекіту туралы» Жарлық, шілде «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары әскери қызметшілерінің әскери киім нысаны және айырым белгілері туралы» Жарлық. 12 желтоқсан «Жоғары әскери атақтар, сыныптық шенді беру туралы» Жарлық. 2007 жылы 21 наурыз «Қазақстан Республикасының Әскери доктринасын бекіту туралы» Жарлық.7 мамыр (биологиялық) және уытты қарулар жасауға, өндіруге және оның қорларын шоғырландыруға тыйым салу және оларды жою жөніндегі конвенцияны ратификациялау туралы» Заң. мамыр «Жоғары әскери және арнаулы атақтар, сыныптық шендер беру туралы» Жарлық.5 шілде «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғыларын бекіту туралы» және «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының ішкі қызмет жарғысы» Жарлықтары және т.б. 2008 жылы мамыр «Жоғары әскери және арнаулы атақтар, сыныптық шендер беру туралы» Жарлық және т.б. '''ҚР Президентінің әскери қауіпсіздік саласындағы мемлекетаралық ынтымақтастықты нығайту бойынша 1995 жылы 25 қазан Қазақстан, Ресей, Тәжікстан және ҚХР арасындағы бұрынғы кеңес- қытай шекарасы ауданында әскери саладағы сенімді нығайту туралы келісім. 1996 жылы 24 желтоқсан «Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы, Тәжікстан Республикасы және Қытай Халық Республикасы арасындағы шекара ауданында әскери саладағы сенімді нығайту туралы Келісімді бекіту туралы» Заң. 1997 жылы 10 қаңтар Бішкекте Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан арасындағы мәңгілік достық туралы Шарт. 24 сәуір Мәскеуде Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы, Тәжікстан Республикасы және Қытай Халык Республикасы арасындағы Шекара ауданында кқрулы күштерді өзара қысқарту туралы келісім. 31 қазан «Қа- зақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы және Өзбекстан Республикасының арасындағы БҰҰ аясында ұжымдық бітімгершілік батальонын ұйымдастыру және құру туралы келісімді бекіту туралы» Заң. 1998 жылы 29 маусым «Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы, Тәжікстан Республикасы және Қытай Халық Республикасы арасындағы Шекара ауданында қарулы күштерді өзара қысқарту туралы келісімді бекіту туралы» Заң. 1999 жылы сәуір ''«Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы және Өзбекстан Республикасыныц арасындағы БҰҰ аясында ұжымдық бітімгершілік батальонын ұйымдастыру және құру туралы келісімді бекіту туралы»'' және ''«Қазақстан Республикасы мен Қырғыз Республикасының арасындағы Әскери саладағы ынтымақтастық туралы шартты бекіту туралы''» Заңдар. 2000 жылы сәуір Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы және Өзбекстан Республикасы терроризмге, саяси және діни экстремизмге, ұлтаралық ұйымдасқан қылмысқа және Тараптардың түрақтылығы мен қауіпсіздігіне өзге де қауіп-қатер төндіруге қарсы күрес жөніндегі бірлескен іс- қимыл туралы шартқа қол қойды. 2007 жылы 21 шілде «Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердің аумақтарында терроризмге карсы бірлескен іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы келісімді ратификациялау туралы» Заң. 2008 жылы шілде «Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттер арасындағы бірлескен әскери оқу-жаттығулар өткізу туралы келісімді ратификациялау туралы» Заң. 2009 жылы қаңтар «Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы шартты ратификациялау туралы» Заң және т.б. 1992 жылы 15 мамыр Армения, Қырғызстан, Ресей және Өзбекстанмен бірлесіп, Қазақстан Ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа қол қойды. 2001 жылы сәуір «1992 жылғы 15 мамырдагы ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа қатысушы мемлекеттер арасындағы негізгі принциптері туралы келісімді бекіту туралы» Заң. шілде «Ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің күштері мен құралдары құрамаларының мәртебесі туралы келісімді бекіту туралы» Заң. 2003 жылы шілде «1992 жылғы 15 мамырдағы Ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа қатысушы мемлекеттердің ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің күштері мен құралдарын қалыптастыру және олардың жұмыс істеу тәртібі туралы хаттаманы бекіту туралы» және «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт Ұйымының Жарғысын бекіту туралы» Заңдар. шілде «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының құқықтық мәртебесі туралы келісімді бекіту туралы» Заң. 2004 жылы 12 наурыз «1992 жылғы 15 мамырдағы Ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа қатысушы мемлекеттер арасындағы негізгі қағидаттары туралы келісімнің шеңберінде жеткізілетін әскери мақсаттағы өнімдердің нысаналы пайдаланылуын бақылауды жүзеге асыру тәртібі туралы хаттаманы бекіту туралы» Заң. желтоқсан «1992 жылғы 15 мамырдағы Ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа қатысушы мемлекеттер арасындағы негізгі қағидаттары туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманы бекіту туралы» Заң. 2005 жылы 20 мамыр «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт Ұйымына мүше мемлекеттердің аумақтарын жедел жабдықтау, Әскери инфрақұрылым объектілерін бірлесіп пайдалану туралы келісімді бекіту туралы» Заң. 2006 жылы 25 сәуір «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттер үшін әскери кадрлар даярлау туралы келісімді бекіту туралы» Жарлық. 2007 жылы 12 сәуір «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ядролық сынауларға жан-жақты тыйым салу туралы шарт жөніндегі ұйымның Дайындық комиссиясы арасындағы Ядролық сынауларға жан-жақты тыйым салу туралы шартты қолдауға халықаралық мониторинг объектілерінде, кейінгі іс-шараларды қоса алғанда, іс-шараларды өткізу жөніндегі келісімді ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 2008 жылы 24 қазан «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының бітімгершілік қызметі туралы келісімді ратификациялау туралы» Заң. 15 желтоқсан «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттерге агрессия қатері туындаған немесе агрессия актісі жасалған жағдайларда көмек көрсету тетігі туралы хаттаманы ратификациялау туралы» Заң. 2009 жылы ақпан ЕурАзия ӘҚ және ҰҚШҰ мемлекеттері саммитінде Ұжымдық жедел ден қою күштерінің тобын, қысқаша ҰЖДҚК, құру туралы шешім қабылданды және т.б. '''ТМД'''. 1995 жылы 10 ақпан Армения, Белорусия, Грузия, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан, Түркменстан, Өзбекстан және Украина басшылары «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына әуе қорғанысы біріккен жүйесін құру туралы Келісім». 1999 жылы 29 қыркүйек «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Достастыққа кірмейтін мемлекеттермен шекаралары арқылы өткізу пункттерінде шекаралық бақылау жасау саласындағы шекара әскерлерінің ынтымақтастығы туралы келісімді бекіту туралы» және «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің шекара әскерлері ақпараттық ресурстарының құқықтық режімі туралы келісімді бекіту туралы» Жарлықтар. 1999 жылы 30 желтоқсан «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің біріккен әуе қорғанысы жүйесін құру мен жетілдіру жөніндегі нормативтік құжаттар туралы шешімді бекіту туралы» Заң және т.б. '''БҰҰ қамқорлығы аясындағы бітімгершілік күш-жігері'''. 1994 жылы сәуірде бітімгершілік күштерінің жеке мотоатқыштар батальоны құрылды. 1995 жылы 15 желтоқсанда Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан президенттері БҰҰ қамқорлығы аясындағы «Центразбат» жеке ұжымдық бітімгершілік батальонын ұйымдастыру және құру туралы құжатқа қол қойды. 2001 жылы шілде «Балалардың қарулы жанжалдарға қатысуына байланысты Баланың құқықтары туралы конвенцияның факултативтік хаттамасын бекіту туралы» Заң. 2008 жылы маусым «Біріккен Ұлттар Ұйымының Трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы конвенциясын ратификациялау туралы» және «Біріккен Ұлттар Ұйымының Трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы конвенциясын толықтыратын Атыс қаруының, оның құрамдас бөліктері мен сондай-ақ оның оқ-дәрілерінің заңсыз дайындалуына және айналымына қарсы хаттаманы ратификациялау туралы» Заңдар. 2009 жылы 27 наурыз «Қосымша айырым эмблемасын қабылдауға қатысты 1949 жылғы 12 тамыздағы Женева конвенцияларына қосымша хаттаманы (III Хаттама) ратификациялау туралы» Заң және т.б. '''НАТО-мен әріптестік'''. 1994 жылдан бастап Қазақстан НАТО-ның «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасының қатысушысы болып табылады. 1996 жылдан бастап Қазақстан осы бағдарлама аясындағы жыл сайынғы оқуларға («Центразбат» оқулары) қатысады. 1997 жылы шілде «Солтүстік Атлант Шартына қатысушы мемлекеттер мен «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасына қатысатын басқа да мемлекеттер арасындағы олардың Қарулы Күштерінің статусына қатысты келісімді және оған Қосымша Хаттаманы бекіту туралы» Заң. 2003 жылы шілде «Еуропадағы кәдімгі қарулы күштер туралы шартты бейімдеу жөніндегі келісімді бекіту туралы» Заң. 2005 жылы 26 қазан «Қазақстан Республикасы мен Солтүстік Атлант Шарты ұйымы арасындағы Қауіпсіздік туралы келісімді бекіту туралы» Заң. 2007 жылы 21 шілде «Қазақстан мен НАТО- ның Техникалық кызмет және қамтамасыз ету жөніндегі ұйымы (НАМСО) арасындағы қамтамасыз ету саласындағы ынтымақтастық бойынша түсіністік меморандумын ратификациялау туралы» Заң және т.б. Көп ұлтты күштердің акцияларына қатысу. 1999 жылы 30 желтоқсан «1992 жылғы 15 мамырдағы Ұжымдық қауіпсіздік туралы шартты ұзарту туралы Хаттаманы бекіту туралы» Заң. 2000 жылы 23 маусым «Ұжымдық бітімгершілік күштер және оларды қамтамасыз ету жөніндегі бірлескен шаралар туралы келісімді бекіту туралы», «Ұжымдық бітімгершілік күштер және оларды қамтамасыз ету жөніндегі бірлескен шаралар туралы» 1993 жылғы 24 қыркүйектегі келісімге Хаттаманы бекіту туралы» Заңдар т.б. Ядролық қарусыз мәртебе. 1993 жылы 13 желтоқсан Қазақстан Республикасы мен АҚШ-ның арасындағы континентаралық баллистикалық ракеталардың шахталық ұшыру кондырғыларын, апатты жағдайлардың салдарын жоюға және жаппай қырып жоятын қарудың таралуына жол бермеуге қатысты келісім. 1994 жылы Қазақстан, Ресей, Ұлыбритания және АҚШ Қазақстанның Ядролық қаруды таратпау жөніндегі шартқа қосылуына байланысты Қауіпсіздік кепілдіктері туралы меморандумға қол қойды. Кейінірек, кепілдіктерге Қытай мен Франция қосылды. 1996 жылы 30 қыркүйекте Қазақстан Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт ұйымына қосылды. 1999 жылы 24 маусым «Химиялық қаруды әзірлеуге, өндіруге, жинақтау мен қолдануға тыйым салу және оны жою туралы конвенцияны бекіту туралы» Заң. 2007 жылы 12 сәуір «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт ұйымының Дайындық комиссиясы арасындағы Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт ұйымын қолдауға халықаралық мониторинг объектілерінде, кейінгі іс-шараларды қоса алғанда, іс-шараларды өткізу жөніндегі келісімді ратификациялау туралы» Заң және т.б. Екі жақты байланыс. Ресей. 1994 жылы наурызда Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Әскери ынтымақтастық туралы шарт. 1995 жылы 18 шілде «Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының арасындағы Қазақстан Республикасының аумағында уақытша тұрған Ресей Федерациясы әскери құрамаларының мәртебесі туралы келісімді бекіту туралы» Жарлық. 2000 жылы шілде «Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлігінің 4-Мемлекеттік орталық полигонын (Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан объектілері мен әскери алаңдарын) пайдалану тәртібі туралы келісімді бекіту туралы», ''«Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясы Үкіметінің арасындағы Ресей Федерациясыныц 4-Мемлекеттік орталық полигонының Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан объектілері мен әскери алаңдарын жалдау туралы шартты бекіту туралы»'', «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясы Үкіметінің арасындағы Ембі сынақ полигонын жалдау туралы шартты бекіту туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясы Үкіметінің арасындағы Ресей Федерациясының 929-Мемлекеттік ұшу-сынақ орталығының Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан объектілері мен әскери алаңдарын жалдау туралы шартты бекіту туралы», «Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Сарышаған сынақ полигонын пайдалану мен жалға беру және Приозерск каласының қамтамасыз ету шарттары туралы келісімді бекіту туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы Сарышаған сынақ полигонын жалдау туралы шартты бекіту туралы» Заңдары және «Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Ресей Федерациясы Қорганыс министрлігінің 929-Мемлекеттік ұшу-сынақ орталығын (Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан объектілері мен әскери алаңдарын) пайдалану тәртібі туралы келісімді бекіту туралы» Заңы. 2004 жылы сәуір «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Әуе қорғанысы күштері мен Ресей Федерациясы Әскери әуе күштерінің құрамалары мен әскери бөлімдеріне жауынгерлік атыстар өткізу үшін әскери полигондарды өзара беру тәртібі туралы келісімді бекіту туралы». 22 желтоқсан «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің сыртқы шекараларын күзету мүддесін қамтамасыз ету үшін шекара әскерлерін және жүктерді мемлекетаралық әскери тасымал туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы келісімнің күшін жою туралы». 2005 жылы 13 сәуір «Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясыныц бірлескен қауіпсіздігін қамтамасыз ету мүддесінде әскерлерді (күштерді) қолдануды бірлесіп жоспарлау туралы келісімді бекіту туралы» Заңы және т.б. 1994 жылы 26 сәуір Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы Қазақстан-қытай мемлекеттік шекарасы туралы келісім. 1996 жылы шілде Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы ынтымақтастық туралы келісім. 1997 жылы 24 қыркүйек Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық арасындағы Қазақстан-қытай мемлекеттік шекарасы туралы қосымша келісім. 2004 жылы 11 маусым «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы қауіпті әскери қызметті болғызбау туралы келісімді бекіту туралы» т.б. '''АҚШ'''. 2001 жылы 11 шілде «Кеңес Социалистік Республикалар Одағы мен Америка Құрама Штаттары арасындағы ракетаға қарсы корганыс жүйе- лерін шектеу жөніндегі 1972 жылгы 26 мамырдагы шартқа байланысты уағдаластықтар туралы меморандумды бекіту туралы» Заңы. 2002 жылы маусым «1993 жылгы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы мен Америка Құрама Штаттарының арасындағы континентаралық баллистикалық ракеталардың шахталық ұшыру қондырғыларын, апатты жағдайлардың салдарын жоюға және жаппай қырып жоятын қарудың таралуына жол бермеуге қатысты келісімді ұзарту мәселесі жөнінде Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі мен Америка Құрама Штаттарының Қазақстан Елшілігі арасындағы ноталар алмасу нысанындағы келісімді бекіту туралы» Заңы. 2003 жылы 15 Республикасының Үкіметі мен Америка Құрама Штаттарының Үкіметі арасындағы Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің жанындағы Қару-жарақты қысқартуды бақылау және инспекциялық қызметті камтамасыз ету жөніндегі орталық пен Америка Құрама Штаттарының Ядролық қауіпті азайту жөніндегі орталығы арасында қорғалған байланыс желісін құру туралы келісімді бекіту туралы» Заңы және т.б. Германия. 1997 жылы 28 қазан «Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Герман Федеративтік Республикасы Үкіметінің арасындағы әуе қатынасы туралы келісімді бекіту туралы» Заңы. 1998 жылы 22 қаңтар Кеден одағына катысушы мемлекеттердің аумақтары арқылы транзиттік бірыңғай шарттары туралы келісім. 2007 жылы 30 желтоқсан «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Германия Федеративтік Республикасының Үкіметі арасындағы Германия Федеративтік Республикасы Қарулы Күштерінің Ауғанстан Ислам Республикасын тұрақтандыру мен қалпына келтіру жөніндегі іс-әрекеттерге қатысуына байланысты Қазақстан Республикасының аумағы арқылы әскери мүлік пен персоналдың транзиті туралы келісімді ратификациялау туралы» Заң және т.б. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан Республикасының жарғылары 
'''Матвей Кузьмич Шығыс Қазақстан Алматы қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, әскери қайраткер, Семейдегі мұғалімдер курсын бітіргеннен кейін Шығыс Қазақстан ауданы,Девятка селосы мектебінің мұғалімі, кейін директоры қызметінде болған. 1938 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған. 1941 жылы Харьков шекара әскери училищесін бітіріп, Қазақстанның Райымбек ауданы,Сарыжаз ауылы маңындағы «Есекартқан» шекарасында застава бастығы қызметін атқарған. 1942 жылдың қарашасында лейтенант Меркулов Орталық майданға қарасты 162-атқыштар дивизиясы құрамында майданға аттанып, Курск, Орел шайқастарына қатысты. Шабуыл барысында жараланып, госпитальда болды. Кейін қызметін 2-Беларусь майданы 65-армия 15-атқыштар дивизиясы 676-атқыштар полкінде жалғастырды. 1945 жылдың қаңтарында батальонға Висла өзенінен етіп, фашистер бекінісін шабуылдау тапсырылды. Меркулов басқарған батальон өзеннің батыс жағалауына бекінді. 1945 жылы 28 қаңтарда Меркуловтың батальоны бекінген маңды (Польша, Грудзендз қаласынан қарай шакырым жерде) жау қатты карқынмен шабуылдады. Өздігінен жүретін артиллерия қондырғысы мен жау автоматшылары сапты пунктке жақын қалған сын сағатта Меркулов батальонын шебер де батыл басқарып, тәулікке созылған жау шабуылын тойтарды әрі ақпанда батальонын шабуылға бастады. Висладан өтуде көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.6.1945). Меркулов өз полкімен бірге 1945 жылы 30 наурызда Гданьск қаласын (Польша) азат етіп, 1945 жылы 20 сәуірде Одерге, мамырдың басында Балтық теңізіне шықты. 1946 жылдан шекара әскерінде қызметін жалғастырған Меркулов отряд командирінен Шығыс шекара округінің әскері бастығына дейінгі даңқты жолдан өтті. 10 жылдан астам уақыт кеңес- қытай шекарасында қызмет етті. Оның басшылығы кезінде шекара отряды, 10 шекара заставасы мен комендатура құрылды. 1951 жылы Әскери академияны бітірді. 1960 жылы шиеленіскен кеңес- қытай шекара оқиғаларына Меркулов басқарған Шығыс шекара округінің тікелей қатысы болды. 1969 жылы 13 тамызда болған Жалаңашкөл оқиғасында Үшарал отрядының жауынгерлері жоғары әскери дайындықтың үлгісін көрсетті. 65 минутқа созылған осы ұрыста отряд жақсы қаруланып, үлкен дайындықтан өткен 80 адамдық қытай отрядын талқандады. 1976-85 жылы Алматы Жоғары шекара командалық училищесінің (қазіргі ҚР ҰҚК Әскери институты) бастығы қызметінде болды. 1986 жылы запасқа шықты. 2000 жылы қыркүйекте ҚР Үкіметінің №1343 Қаулысымен «Есекартқан» шекара заставасының Шонжы шекара отрядына Меркуловтың есімі берілді. Алматы қаласы Зенков көшесіндегі батыр тұрган үйге мемориалдық тақта, ал 2006 жылы Алматыдағы ҚР ҮҚК Әскери институты аумағында бюст орнатылды. 2008 жылы ҚР ҰҚК шекара кызметінің ардагерлер кеңесі «Кеңес Одағының Батыры М.И.Меркуловтың 90 жылдық мерейтойы» қоғамдық медалін тағайындады. Ленин, Кызыл Ту, Қазан революциясы, 3-дәрежелі Суворов, 3- дәрежелі Кутузов, 3-дәрежелі Богдан Хмельницкий, Александр Невский, 1-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жамансай''' Талдысай өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысы Егіндікөл ауданының солтүстік-шығыс бөлігімен ағады. Ұзындығы 35 км. == Бастауы == Бастауын Бесбидайық темір жол стансасынан қарай 20 км жердегі Бауман ауылынан қарай 10 км жерден алады. Төмендігі ағысында Ащылысай өзеніне оң жағынан құяды. Одан басқа Жамансайдың жалпы ұзындығы 28 километр болатын ұсақ саласы бар. == Өсімдігі == Аңғарында бұта аралас сұлыбасты бетегелі өсімдіктермен қатар бұта шоғырлары да кездеседі. == Гидрологиясы == Суы қараша айында қатып, сәуірдің 1-онкүндігінде мұзы түседі. Қыста мұз түбіне дейін қатады. Қар, жер асты суларымен толығады. Шілде айының ортасында Жамансайды, қамыс шоғырлары басып қарасуларға бөлініп қалады. Жайылмасында шабындығы мол. Суын жайылымдарды суландыруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Егіндікөл ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''Федор Михайлович Мехнин'''(1923, Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданы,Тарханка ауылы 5.3.1944, Украина, Винница ауданы,Березки ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, старшина, танкінің 1939 жылы тракторшылар курсын тәмамдап, МТС-те жұмыс істеді. 1942 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, бронетанк училищесін бітірді. Ол 1- және 2-Украина майданы 50-танк бригадасында (2-танк армиясы, 3-танк корпусы) ұрыстарға қатысты. Мехнин 1943 жылы«Қызыл Жұлдыз» орденімен марапатталды. Ол әсіресе Винница және Киев облыстары шекарасындағы Терновка елді мекені үшін болған ұрыста ерекше көзге түсті. Мехниннің Т-34 танкісі Терновка ауылына бірінші болып кіріп, жаудың өздігінен жүретін екі зеңбірегін, төрт танкісін, оқ-дәрісі бар 23 автокөлікті және 100-ден астам жауынгерін жойды. 1944 жылдың наурызында Оңтүстік Буг өзенінің өткелін басып алып, бригаданыц негізгі күші келгенше ұстап тұрды. Сол жағалаудағы жау әскерін жойғаннан кейін, өткелдіц арғы жағалауына шығып, шабуыл жасай бастады. Осы жерде мина алаңында танкісі жарылды. Жаудың әскері мен офицерлерін және техникасын жойып, ерлік жасағаны үшін Мехнинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралкасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.9.1944). Өскемен қаласында және Тарханка ауылында көше мен осы ауылдағы мектеп Мехниннің есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Вениамин Михайлович Милецкий''' (23.10.1918, Алматы облысы, Қарасай ауданы, Қаскелең қаласы ө.ж.б.) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, эскадрилья командирі, капитан, орыс. 1935 жылға дейін Алматы қаласының №15 орта мектебінде оқыған. Жер пайдалануды тәртіпке келтірушілер курсын бітіргеннен кейін Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданында топограф қызметін атқарған. 1938 жылы Семей тау-кен жұмысшы факультетін тәмамдады. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Кеңес-фин соғысына (1939-40) қатысқан. Ташкент әскери авиация мектебін бітірген (1941). 1941 жылдың қазан айынан 2-Прибалтика майданына қарасты 15-әуе армиясы 188-бомбалаушы авиация дивизиясы 373-бомбалаушы авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941 жылдың қазанынан 1945 жылдың наурызына дейін Милецкий жаудың соғыс нысандарына, адам күші мен техникасына 97 900 кг бомба тастады. 305 рет жауынгерлік ұшу сапарына шығып, жаудың батареясын, 35 автокөлігін, жанармай қоймасын, аэродромда тұрған ұшағын талқандап, 17 дзотты, оқ-дәрі қоймасын, кеме жасау зауытын, темір жолы эшелонын қиратқан. Партизандарға 21 200 кг жүк жеткізіп, ауыр жараланған 242 партизанды «Үлкен жерге» әкелген. Жауынгерлік тапсырмаларды орындағаны үшін Милецкийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.8.1945). 1946 жылы денсаулығына байланысты авиация құрамынан босап, Латвия теңіз флотына ауысты. Ленин, рет Қызыл Ту, рет 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:23 қазанда туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:10 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО авиация капитандары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Кеңес-фин соғысына қатысушылар Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:Рига тұлғалары 
'''Митин Гавриил Степанович''' (1908, Ресей, Алтай өлкесі, Локтев ауданы, Устьянка селосы -16.11.1941, Ресей, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кеңес одағының батвры, бөлімше командирі, аға сержант, орыс. Алтай өлкесі, Змеиногорск ауданы, Гальцовка кентінен Алматы қаласына берілді (21.7.1942). 1966 жылы Мәскеу қаласындағы Солтүстік Тушино ауданында құрметіне көше аталып, монумент орнатылды. 1975 жылы Дубосековода мемориал, Нелидово деревнясында (Дубосеководан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш орнатылып, мұражай ашылды. туған қаласы Алматыда 28 арналған саябақ бар және олардың құрметіне монумент орнатылған. Мәскеудің гимніне айналған «Дорогая моя столица» өлеңінде 28 туралы айтылады. Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1908 жылы туғандар Санат:Локтев ауданында туғандар Санат:16 қарашада қайтыс болғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар ауданында қайтыс болғандар Санат:КСРО аға сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Мәскеу облысында жерленгендер 
'''Евгений Ефимович Қырғызстан, Қарақол қаласы 18.7.1944, Украина, Львов облысы, Соколь қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, аға лейтенант, орыс. жасында ата-анасымен Алматыға қоныстанған. Кеңес әскері қатарына 1940 жылы шақырылған. Орынбор әскери ұшқыштар училищесін бітіргеннен кейін 1-Украина майданы 2- әуе армиясына қарасты 4-гвардиялық штурмдық авиация дивизиясы 92-шабуылдаушы гвардиялық авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Алғашқы жауынгерлік тапсырмасын 1942 жылдың көктемінде Калинин майданында бастаған. Ол өзінің «Ил-2» ұшағымен Калинин, кейін Воронеж, 1-Украина майдандарындағы жаудың орналасқан орындары мен қатынас жолдарын талқандап, тапсырмаларды мүлтіксіз орындаумен ерекшеленген. Великие Луки, Белгород, Киев қалалары үшін болған ұрыстарда, сонымен қатар Житомир, Винница, т.б. жерлерді азат етуде жаудың танкісін, 37 автокөлігін, паровозын, оқ-дәрі қоймасын жойған. 1944 жылы 19 сәуірде Михайленконың басшылығындағы «Ил» эскадрильясы жаудың әскери эшелоны және кару-жарақ қоймалары орналасқан Золочек темір жолы станциясын отқа орандырды. Михайленко 115 рет жауынгерлік ұшу сапарында әскер және әскери жүк тиелген 80 автокөлік, 14 танк, 58 вагон, паровоз, т.б. жоюға қатысты. Батыс Украинаны азат ету барысында Михайленко ерлікпен қаза тапты. 1944 жылы 26 қазанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ленин, Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1921 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Орыстар 
'''Григорий Яковлевич Михеев''' (7.1.1919, Солтүстік Қазақстан қаласы 5.2.1945, Шығыс Пруссия) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, капитан, орыс. Краснодар жоғарғы авиациялық ұшқыштар училищесін бітірген (1939). Ұлы Отан соғысының алғашқы күнінен бастап жауынгерлік операцияларды орындауға қатысқан. 1941 жылдың қарашасындағы ауыр күндерде Мәскеу аспанында шайқасты. 27 қарашада Михеев Истра ауданында болған әуе шайқасында «Хейнкель-113» ұшағын, сонымен қатар жаудың взвод әскері мен 15 автокөлігін жойды. Моторы зақымданған ұшақты аэродромға жеткізіп, экипаж бен машинаны аман алып қалды. Шебер ұшқыш 1942 жылы мамырда ұзақ ұшу арқылы барлау жүргізетін 10-жеке авиация полкіне ауыстырылды. Жау тылындағы аэродромдарды, әскердің жылжу бағыттарын бақылап, Батыс майданының 1-әуе армиясы басқармасына дер кезінде мәліметтер жеткізіп отырды. Ол әуеден түсірілген суреттер арқылы Брянск мен Сеш қалаларына таяу орналасқан жау аэродромдарына соққы берілді. Михеевке көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.5.1943). 1945 жылдың ақпанында жау тылында жауынгерлік тапсырманы орындау кезінде қаза тапқан. Ленин, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:7 қаңтарда туғандар Санат:1919 жылы туғандар туғандар Санат:5 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Шығыс Пруссияда қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО авиация майорлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар қайтыс болғандар Санат:Краснодар жоғарғы авиациялық ұшқыштар училищесі түлектері 
'''Василий Тарасович Моисеенко''' (1908, Запорожье 29.4.1945, Эльба өзені бойы, Майссен қаласы, Летхайн елді мекені) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, станокты пулемет расчетінің командирі, гвардия аға сержанты, украин. Соғысқа дейін Алматы қаласында тұрған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың желтоқсанында Сарқант ауданы әскери комиссариатынан шақырылған. 1- Украина майданы 1-гвардиялық атты әскер корпусы 2-гвардиялық атты әскер дивизиясы 7-гвардиялық атты әскер полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылы 21 сәуірде Ортгранд қаласы (Германия) үшін болған ұрыста оның пулемет расчеті 15 жау атыс ұясын, оқ-дәрі тиелген эшелонды, жаудың 50-ге жуық адамын жойған. 1945 жылы 24 сәуірде Эльбадан өту кезінде пулеметімен жаудың жеңіл автокөлігін, мотоциклін, оқ-дәрі тиелген жүк машинасын талқандап, әскері мен офицерін жойған. Моисеенкоға ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.6.1945). Алматы облысы, Сарқан ауданы, Қарабұлақ ауылы орта мектебіне Моисеенконың есімі берілген. Ленин, 3-дәрежелі Даңқ, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, Ұлыбританияның Корольдік орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1908 жылы туғандар туғандар Санат:29 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:КСРО сержанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Майссенде қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Жанғазы Әкімұлы Шығыс Қазақстан облысы,Абай ауданы, Бестамақ ауылы 23.10.1943, Украина, Днепропетровск облысы, Чернопаровка дер.) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, Кеңес Одағының батыры, рота командирі, гвардия лейтенанты, қазақ. Соғысқа дейін аудан кеңес атқару комитетінің хатшысы қызметін атқарған. 1938 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, З-Украина майданы 8-гвардиялық армия 39-гвардиялық атқыштар дивизиясы 120-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Сталинград, Воронеж, Дон мен Днепр үшін болған ұрыстарда взвод, рота басқарған. 1943 жылы 23 қазанға қараған түні Молдағалиевтің ротасына Днепрден өтіп, плацдармды алу тапсырылды. Рота жауынгерлері Елизарово селосын жаудан азат етіп, жаудың 100-ден астам әскері мен офицерін жойып, 25 әскерін тұтқынға алды. Чернопаровка деревнясы тұсындағы жау корғанысының 2-белдеуіне жақын тұрған 167,2-биіктікті басып алуда жау дзотының аузын өз денесімен жауып, ерлікпен қаза тапты. Молдағалиевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.3.1944). Елизарово станциясындағы №1 орта мектепке және Шығыс Қазақстан облысы,Абай ауданы,Бестамақ орта мектебіне, Жаңа Семейдегі бір көшеге Молдағалиевтің есімі берілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:7 маусымда туғандар Санат:1917 жылы туғандар Санат:Абай ауданында (Абай облысы) туғандар Санат:23 қазанда қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Соленое ауданында қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Қазақстан әскерилері Санат:Ленин орденінің иегерлері 
'''Герман Алексеевич Молодов''' (1914, Өскемен 29 қаңтар 1945, Польша) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, батальон командирі, гвардия майоры. 1930 жылы Омбы қаласына коныс аударған. 1941 жылдың маусымынан 2-Беларусь майданы 70-армия 76-гвардиялық атқыштар дивизиясы 237-гвардиялық атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1942 жылы кіші лейтенанттар курсын тәмамдады. 1945 жылы 26 қаңтарда Молодовтың батальоны Висла өзенінен (Польша, Хелмно қаласының маңы) өтіп, плацдармды басып алды. 29 каңтарда жау қарсы шабуылға шығып, қатары сиреп қалған 2-ротаны ығыстырып, өткелді алуға тырысты. Молодов резервтегі взводымен өткелді қорғаушыларга ұмтылды. Молодов осы ұрыстарда ерлікпен қаза тапты. Көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). Молодовтың есімі Өскемен, Омбы қалаларындағы көшелерге беріліп, Псков қаласында мемориалдық тақта орнатылған. Ленин, Қызыл Ту, 3-дәрежелі Суворов, 3-дәрежелі Кутузов ордендерімен, «Ерлігі үшін», т.б. медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1914 жылы туғандар Санат:Өскеменде туғандар Санат:29 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Хелмнода қайтыс болғандар Санат:Польшада қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО майорлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі Кутузов орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысындағы батальондар командирлері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Польшада жерленгендер 
'''Сергей Ильич Ресей, Орынбор облысы,Бузулук қаласы 23.10.1943, Украина, Запорожье қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш, кіші жылы Алматыға қоныс аударған. Әскерге алынғанға дейін облыстық қаржы бөлімінде нұсқаушы қызметін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1939 жылы шақырылған. Тамбов ұшқыштар мектебін бітіргеннен (1942) кейін 4-Украина майданы 8-әуе армиясы 206-штурмдық авиация дивизиясы 807-штурмдық авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 70 жауынгерлік ұшу сапарына шыққан Морозов жаудың 15 танкісін, 27 автокөлігін, 38 колю мен жанармайға толы цистернасын, 200-ге жуық әскері мен офицерін жойды. 1943 жылы 23 қазанда Васильевка селосынан Мелитопольге таяу орналасқан Бурчук селосына дейінгі темір жолы бойындағы терең сайға шоғырланған жау танкілері мен автокөліктерін жоюға бұйрық алды. Тапсырманы орындауда ұшағына оқ тиген. Жалынға оранған ұшагын Морозов жау танкілерінің шоғырына бағыттап, ерлікпен қаза тапты. Морозовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1.11.1943). Ленин, Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Васильевич Москаленко''' (1912, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Қордай ауылы- 19.11.1941, Ресей, Мәскеу облысы, Волоколам ауданы, Дубосеково темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, атқыш, қатардағы Соғысқа дейін Қырғыз Республикасы, Ыстықкөл облысы Жетіөгіз ауданында байланыс мекемесінде есепші қызметін атқарған. Кецес әскері катарына 1941 жылдың шілдесінде шақырылып, Батыс майданның 16-армия 316-атқыштар дивизиясы 1075-атқыштар полкі 2-батальон 4-рота құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941 жылы 16 қарашада Дубосеково темір жолы айырмасында болған ауыр шайқаста 18 жау танкісін жойған 28 қатарында ерлікпен қаза тапқан. Москаленкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). 1966 жылы Мәскеу қаласы Солтүстік Тушино ауданында гвардияшы құрметіне көше беріліп, монумент орнатылды. 1975 жылы Дубосековода мемориал ашылып, Нелидово деревнясында (Дубосеководан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш орнатылып, мұражай ашылды. туған қаласы Алматы қаласында 28 гвардияшы- панфиловшыларға арналған саябақ бар және онда олардың құрметіне монумент орнатылған. Мәскеудің гимніне айналған «Дорогая моя столица» өлеңінде 28 гвардияшы- панфиловшылар туралы өлец жолдары айтылады. Москаленконың есімі бір кемеге берілген. Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1912 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Жаман Сарысу''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет және Ұлытау облысы Жаңаарқа аудандары жерімен ағып өтеді. == Бастауы == Сарыарқаның батыс бөлігіндегі Жақсытағылы, Шетшоқы және Байназар тауларының етегінен бастау алып, Көктіңкөлі көлін жарып ағады да Атасу кенті тұсында Сарысу өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 155 км, су жиналатын алабы 9200 км2. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Арнасы жоғары жағында тік жарлы, енсіз келеді, бірте-бірте кеңейіп 100 120 м-ге жетеді. Салалары Құрманақа, Жаманөзек, Қарағанды, Қайрақты, Сұлуайса, т.б. Жылдық орташа су ағымы 0,6 м3/с. Тамыз айынан бастап деңгейі күрт төмендейді. Жайылым суландырылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері Санат:Шет ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
'''Қажгалей Сипұлұлы жылы туған, Кубышев ауданы, «Южный» аст. совхозы) қазақ, генерал-майор. (12.11.2003). Мектептен кейін Вольское жоғары әскери тыл училищесін (1983), РФ ҚМ тыл және транспорт Әскери академиясын (1997) бітірген. Вольский жоғары әскери тыл училищесінің курсанты (1989-83), 04061 әскери бөлім қызметтік киімдер қызметінің бастығы, 25484 әскери Әскери академиясының тыңдаушысы (1983-97), тыл бойынша орталық бастығының орынбасары жас мамандарды дайындайтын гвардиялық оқу орталығының тыл бастығы, корпус командирінің орынбасары армиялық корпусының тыл бастығы, Шығыс ӘО қолбасшысының орынбасары тыл басқармасының бастығы, ҚР ҚМ қарамағында (1997-2000), тыл ҚР ҚК Орта-азия ӘО ӘҚК қолбасшысының орынбасары тыл басқармасының бастығы, ҚР ҚК Бас штаб тыл бойынша бастығының орынбасары департамент бастығы, ҚР ҚМ тыл бойынша Бас штаб бастығының орынбасары тыл департаменті бастығы, ҚР ҚК Тыл бастығы (2003-09), ҚР ҚМ карамағында (2000-09), ҚР ҚК Құрлық әскерлері Бас колбасшысының орынбасары бас қолбасшы басқармасы тыл бойынша басқарма бастығы (2009 жылысәуірінен). 2-дәрежелі «Даңқ» ордені (2006), медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Хамза Мурсалимович Шығыс Қазақстан облысы,Ұлан ауданы,Тарғын ауылы қайтыс болған жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия аға сержанты, взвод командирінін Соғысқа дейін «Қалбақалайы» кеніші басқармасыньң «Чильча» кенішінде жұмыс істеген. 1941 жылдың 26 шілдесінде Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1943 жылы 70-гвардиялық атқыштар дивизиясы құрамында шайқастарға қатысты. Мұхамадиев әсіресе, 1943 жылдың шілде айында Курск доғасындағы ұрыста ерекше көзге түсті. Самадуровка селосы маңында 5- және шілдедегі ұрыстарда Мұхамадиев взводы жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс берді. шілдеде 60 танкінің қолдауымен гвардиялық полктің шебіне жау қайтадан шабуыл жасады. Танкілер сап түзеп, гвардияшылардың қорғанып жатқан катарына келді. Олардың соңында тиелген автоматшылар келе жатты. Ал жау ұшақтары Кеңес әскерінің алгы шебіне үздіксіз бомба тастады. Ұрыстың қызған шағында взвод командирі қаза тауып, оның орнын Мұхамадиев басты. Ол жауды оқ жетер жерге жақындатып, танкіге қарсы ататын қарулармен оқ жаудырды. Ұрыс бір сағаттан артық созылды. Мұхамадиев бұл уақыт ішінде жаудың танкісін өртеп жіберді. Жау ілгері баса алмады. шілдеде 238,1 биіктік маңында жау тағы да өршелене қарсы шабуыл жасады. Бұл жолы жау танкілері Кеңес әскері бөлімшелерінің шебіне өтіп кетті. Бірақ гвардияшылар танкіге карсы граната мен жанармайлы шөлмекті олардың үстерінен жаудырды. Мұхамадиевтің минасынан «жолбарыс» өртке оранды. Взвод жауынгерлері 10 машинаны өртеп жіберді. Сөйтіп шілдеден 15 шілдеге дейінгі ұрыстарда Мұхамадиев «жолбарысты», орташа салмақты танкіні қиратып, жаудың 60- нан астам әскері мен офицерін жойды. Осындай ерлігі мен қайсарлығы үшін Мұхамадиевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.8.1943). Сондай-ақ он Ленин, «Қызыл Жұлдыз» орденімен және «Алтын Жұлдыз» медалімен марапатталды. 1945 жылы әскер қатарынан босап, Кемерово қаласында жұмыс қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Владимир Иванович Мыза'''(1915, Өскемен қаласы 6.2.1944, Украина, Днепропетровск облысыНикополь ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия капитаны, рота, кейіннен батальон командирі. Ол Омбы көркемсурет техникумының 3-курсын бітіріп, Кемерово қаласының (Ресей) коксхимия зауытында суретші болып жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1937 жылы шақырылып, өз борышын өтеді. 1941 жылы Кемерово жаяу эскерлер училищесін бітірді. 1942 жылдың маусым айында 185-гвардиялық атқыштар полкі құрамында (З-Украина майданы 6-армия 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы) ұрыстарға катысты. 1943 жылғы қарашаның 25- інен 26-сына қараған түні 185-атқыштар полкінің Мыза басқарған батальоны Днепр өзенінен өтіп, траншеядан жауды қуып шықты да, Разумовка ауылы маңындағы (Запорожье ауданы) плацдармға бекініс құрды. Одан кейінгі үш күн ішінде батальон 14 шақырым алға жылжыды. Осы уақыт ішінде Мызаның батальоны жаудың 13 қарсы шабуылын тойтарып, оларга ауыр соққы берді. 1944 жылдың ақпанында Новоивановка ауылы (Никополь ауданы) маңындағы шайқаста Мыза жау снарядынан ауыр жарақаттанып, каза тапты. Мызаға ерлігі мен батылдығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1944). Өскемен қаласында Мыза оқыған мектепте мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Григорий Павлович Мясоедов''' (27.9.1901, Ақтөбе қаласы 15.10.1943, Беларусь, Гомель облысы, Лоев ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, аға сержант, орыс. Кеңес әскері қатарында 1919 жылы болған. 1925 жылы Ақтөбеде локомотив депосында жұмыс істеген. 1932 жылы Ақтөбе ауыл шаруашылық мектебін тәмамдап, соғысқа дейін Ақмола саяси оку үйінің бастығы қызметінде болған. 1941 жылдың маусымынан Орталық майдан 65-армия 193-атқыштар дивизиясы 895-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 14 қазанда Днепрден алғашқылардың қатарында өтіп, плацдармды басып алды. Жаумен болған ауыр шайқаста ержүрек 12 жауынгердің қатарында Мясоедов ерлікпен қаза тапты. Мясоедовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). Ақтөбе қаласындағы орталық көшелердің біріне Мясоедовтың есімі берілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:27 қыркүйекте туғандар Санат:1901 жылы туғандар ауданында туғандар Санат:19 қазанда қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Лоев ауданында қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО аға лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Днепр үшін шайқасқа қатысушылар Санат:Лоев ауданында жерленгендер 
'''Петр Филиппович Қостанай селосы 19.8.1944, Украина, Севастополь қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, 807-шабуылдаушы әуе полкі звеносының командирі,орыс. Кеңес әскері қатарына 1940 жылы шақырылған. 1942 жылы Саратов қаласындағы Чкалов әскери-әуе училищесін бітірді. 1942 жылдың шілде айынан 4-Украина майданы 8-әуе армиясы 7-шабуылдаушы әуе корпусының 206- әуе дивизиясы 807-шабуылдаушы әуе полкінде болды. 1944 жылдың сәуірінде Надеждин 100-ден астам жауынгерлік тапсыр- мамен ұшуды сәтті өткізді. 26 сәуірде Севастополь каласына артиллериялық бекіністен шабуыл жасау кезінде Надеждин оқ тиіп, жана бастаған ұшағын жау бекінісінің техникасы шоғырланған тұсына бағыттады. Бұл оның мәңгі өшпес 107- рет ұшуы болды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Надеждинге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.8.1944). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Григорий Артемович Найденов''' (27.12.1915, Ресей, Алтай өлкесі, Волчихин ауданы, Селиверстов селосы 29.09.2010, 2-дүниежүзілік соғыска қатысушы, аға лейтенант, минометшілер дивизионының командирі, орыс. Кеңес әскері қатарына 1937 жылы алынып, 1938 жылы Хасан өзеніндегі ұрыстарға қатысқан. Командирлер мектебін, 1940 жылы Владивостоктағы жаяу әскер училищесін бітірген. 1941 жылдан Ұлы Отан соғысының майданында болды. 9-жеке минометшілер полкі (Воронеж майданы, 40-армия) минометшілер дивизионының командирі дивизионымен алғашқылардьтң бірі болып Днепр өзенінен өтіп, Белая Церковь қаласы (Киев облысы) үшін болған шайқаста минометпен жаудың пулеметін, бір ротаға жуық әскерін, артиллериялық және минометтік батареяны жойды және шабуылына тойтарыс беруге қатысты. Осы ерлігі үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.12.1943). 1946 жылдан запасқа шықты. 1975 жылға дейін Ростов облысы қаласында қызмет істеді. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Волчиха кентінде Найденовке бюст орнатылған. == Дереккөздер == Санат:27 желтоқсанда туғандар Санат:1915 жылы туғандар Санат:Волчихин ауданында туғандар Санат:29 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:2010 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО аға лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат:Ұлы Отан соғысы взвод командирлері Санат:Ростов облысында жерленгендер жаяу әскер училищесі түлектері 
'''Иван Моисеевич Натаров''' (1910, Ресей, Ставрополь өлкесі, Николаевка селосы 16.11.1941, Дубосеково темір жолы айырмасы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, атқыш,орыс. Алматы облысы, Кербұлақ ауданында ұжымшарда жұмыс істеген. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, Батыс майданның 316-атқыштар дивизиясы 1075-атқыштар полкі 2-батальонының ротасы кұрамында майдандағы ұрыстарға катысқан. 1941 жылдың 16 қарашасында Мәскеу темір жолы айырмасы маңында оның ротасы жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс берді. Ұлы Отан соғысында 28 батыр- панфиловшылар ретінде тарихта қалған топ осы шайқаста жаудың 18 танкісін жойды. Натаров ауыр жараланып, қаза тапты. Волоколам ауданы,Нелидов деревнясындағы бауырластар зиратына жерленген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Натаровқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). Ленин орденімен марапатталған. Нелидов деревнясындағы клубта 28 панфиловшыларға арналған мұражай ашылып, шайқас болған жерге мемориал орнатылды. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1910 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Василий Александрович Некрасов''' (21.9.1924, Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Карловка селосы 25.7.1987, Ресей, Краснодар қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, полковник. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы алынған. 1942 жылдың 15 желоқсанынан 1943 жылдың қаңтарына дейін Қиыр Шығыс әскери округінің 33-Батыс атқыштар полкінде болып, 1943 жылы ақпанда Ржев қаласы маңындағы (Тверь облысы) ұрысқа жіберілді. Кейіннен Орталық майданның құрамында Курск доғасындағы шайқастарға, Беларусь пен Украинаны азат етуге, Сандомир қаласының батысындағы плацдармды кеңейтуге, Киевтің солтүстігіндегі және Днепрден өту кезіндегі ұрыстарға қатысты. Курск доғасындағы Подкамень қаласы түбіндегі ұрыстарда ауыр жараланып, госпитальда емделді. Командованиенің шешімімен оқуға жіберіліп, сол жерде Некрасовқа кіші лейтенант шені берілді. Кейіннен автоматшылар ротасының командирі болып, ротамен алдыңғы қатарда шабуылдарға шықты және тапсырмамен жаудың ішкі шебіне де жіберілді. Днепр өзенінен ұрыс жүргізе отырып өту және Городчаны деревнясын азат ету кезінде бекіністі сақтап қалуға қатысқаны үшін Некрасовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлғымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілген (16.10.1943). Соғысты Чехословакияда аяқтады. 1945 жылы Мәскеудегі Қызыл Алаңда Жеңіс шеруіне қатысты. 1964 жылға дейін Австрияның Вена, Украинаның Славута қалаларында, Қиыр Шығыс әскери округінің Приморье өлкесінде, 1964-72 жылдары Германиядағы Кеңес әскері тобында әскери қызметте болды. 1972 жылы запасқа шықты. Оның басшылығымен соғыста қаза тапкан жауынгерлерге Губен, Форст қалаларында ескерткіштер орнатылып, қызыл мәрмәрдан кеңес танкі қойылды. Броды қаласы маңындағы (Луцк облысы) 261,0 биіктікті алу және қорғап қалудағы ерлігі үшін 1944 жылы 19 наурызда Александр Невский, Вуйца селосын (Польша), Прага қалаларын азат етуге қатысқандығы үшін «Қызыл Жұлдыз», «Отан соғысы» және Чехословакияның «Боевой Крест» ордендерімен, «Ерлігі үшін», «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 30 жыл», «КСРО Қарулы Күштеріне 60 жыл», т.б. медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:21 қыркүйекте туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Біржан сал ауданында туғандар Санат:24 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:КСРО полковниктері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Славянск зиратында жерленгендер 
'''Василий Григорьевич Нелюбов''' (9.5.1914, Қостанай облысы, Әулиекөл ауданы, Новонежинка ауылы 18.3.1945, Польша, Глубнище қаласының маңы, Шенбрунн ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, танк командирі, орыс. 1930 жылы Нелюбовтың отбасы Ставрополь өлкесі Александров ауданы, Кругломесское ауылына көшті. Селода шофер болып жұмыс істеді. Майданға 1941 жылы жіберілді. 1944 жылы Камышин танк училищесін бітірді. 1-Украина майданы 31-танк корпусы 242-танк бригадасында танк командирі болды. 1945 жылдың 16 наурызында Польшаның Ратибор (Рацибуж) қаласынан қарай 20 шақырым жердегі Аутишкау кентіне, жау қорғанысына баса көктеп кіріп, шабуылдаушы және танкіге қарсы зеңбіректі жойды. 1945 жылдың 18 наурызында Леобшют қалсының маңында (Польша, Глубнише қаласы) жау әскері ауыр танкіні ұрысқа қосты. Нелюбов осы ұрыста қаза болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Нелюбовқа Кеңес Одағының Батыры атағын берді (29.6.1945). == Дереккөздер == Санат:9 мамырда туғандар Санат:1914 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Әулиекөл ауданында туғандар Санат:18 наурызда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Польшада қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Даниил Потапович Украина, Днепропетровск облысы, Магдалинов ауданы, Миновка ауылы 26.4.1954, Ақмола облысы, Есіл ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия ефрейторы, 37-гвардиялық атқыштар полкінің атқышы, украин. Мектепте 5-сыныпқа дейін оқыған. Трактор жүргізушісі болып жұмыс істеген. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 37-гвардиялық атқыштар полкіне жіберілді. 1943 жылдың 29 қыркүйегінде Гомель облысы, Лоев ауданы, Глущец ауылы (Беларусь) маңында Днепр өзені бойында пулеметпен жаудың бірнеше шабуылын тойтарган ерлігі үшін Нестеренкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Ленин орденімен, «Алтын жұлдыз» медалімен марапатталды. Соғыстан кейін запастағы лейтенант Нестеренко Донецк облысы, Дзержинск ауданында (Украина) тұрды. Кейіннен Қазақстанға келіп тың игеруге қатысқан. == Дереккөздер == Санат:24 желтоқсанда туғандар Санат:1918 жылы туғандар ауданында туғандар губерниясында туғандар Санат:26 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1954 жылы қайтыс болғандар Санат:Есіл ауданында (Ақмола облысы) қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысындағы взвод командирлері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Берлинді алғаны үшін медалінің иегерлері Санат:Курск шайқасының қатысушылары шайқасының қатысушылары Санат:Днепр үшін шайқастың қатысушылары Санат:КОКП мүшелері Санат:Суға кеткендер 
'''ЖАМАН САРЫТАУ'''– Павлодар облысы Баянауыл ауданының оңт-нде орналасқан кішігірім тау. Қарақуыс (764 м) тауының оңт.-батысында, Күркелі (775 м) тауынан солт.-шығысқа қарай 10 км жерде. Биікт. шамамен 600 м-ден аспайды. Бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Шығысынан Сарыөзен өз. ағып өтеді. Қарасу және Еспе өзендерінің бірнеше тармақтары бастау алады. Шығыстан батысқа км-ге созыла орналасқан. Девон мен тас көмірдің ортаңғы және жоғ. түзілген. Күңгірт сары топырақ жамылғысында жусан, бетеге, сұлыбас өседі.‎ 
'''Сергей Васильевич Қостанай облысы,Әулиекөл ауылы 5.3.1943, Украина, Харьков облысы,Готвальд ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия старшинасы, бөлімше 1942 жылдың17 қаңтарында Кеңес әскері қатарына Федоров ауданы әскери комиссариатынан шақырылды. Ол Оңтүстік-Батыс майданда 6-армия 5-гвардиялық дивизиясы 78- атқыштар полкінің бөлімше командирі болды. Құрамында лейтенант Нечипуренко болған взвод 1943 жылдың наурызында Тарановка ауылы маңындағы күші бірнеше есе артық жаудың шабуылына тойтарыс берді. Жаудың 11 танкісі мен (БТР) жойып, 100-ге жуық әскерін жер жастандырды. Осы ұрыста Нечипуренко қаза болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Нечипуренкоға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.5. 1943). == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1910 жылы туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар 
'''Степан Егорович Ресей, Воронеж қаласы 30.1.1945, Польша, Приттаг (Пшитыг) деревнясы 2-дүниежүзілік соғыска қатысушы, 56- гвардиялық атты әскер полкінің пулемет Он жасынан бастап еңбекке араласып, шаруа қожалығында, ұжымшарда еңбек еткен. Әскер қатарына Алматы облысынан шақырылып, майданға 1943 жылдың 20 қазанында келді. Орталық және 1-Беларусь майдандарындағы ұрыстарға қатысты. 1945 жылдьщ 29 майданының әскерлері Германия шекарасынан өтіп, бес жыл бойы немістердің құрсауында болған Польша жерінің батыс бөлігін 17 күн ішінде азат етті. Одер өзенінен өтіп, жаудың төрт ротаға жуық жаяу әскері тұрған Приттаг деревнясына алғашқы эскадрон тұтқиылдан шабуыл жасады. Жау әскері өздерінің күші басым екенін сезгеннен кейін, Кеңес әскерін қоршауға ала бастады. Ашық алаңқайда тұрғанына қарамастан Новиков шабуылға шыққан жау әскеріне пулеметтен оқ жаудырды. Үш рет жараланған Новиков жарасын таңып, жау әскеріне кайта шабуылға шығуына мүмкіндік бермеді. Төртінші рет оқ тигенде, Новиков қаза тапты. Соңғы шайқастың өзінде Новиков жүзге тарта жау әскерін жойды. Ұрыста көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Геннадий Владимирович Носоновский''' (29.3.1951 жылы туған, Алматы қаласы) әскери қызметкер, генерал-майор (1995). Ташкент жоғары техникалық командалық училищесін (1973), Сауытты танк әскерлерінің әскери академиясын (1985) бітірген. 1973— 93 жылы танк взводы командирінен танк дивизиясы командирінің орынбасары штаб бастығына дейінгі қызметтерді атқарды. 1993-94 жылы ҚР ҚК Бас штабының жедел басқармасында әскери дайындық тобының бастығы, 1994—99 жылы корпус командирінің орынбасары, штаб бастығы, 1999 жылы ҚР ҚК Бас штабы бастығының жоспарлау департаментінің бастығы, корпус командирінің орынбасары қызметтерін атқарды. 2000 жылдан Әскери округтер қолбасшысының бірінші орынбасары штаб бастығы. == Дереккөздер == Санат:29 наурызда туғандар Санат:1951 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан Санат:Ташкент жоғары техникалық командалық училищесі түлектері Санат:Сауытты танк әскерлерінің әскери академиясы түлектері 
'''Қазыбек Бейсенұлы Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, Ақтоғай ауылы 1945, Беларусь, Гродно қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушылар взводының командирі, аға сержант,қазақ. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан. Қарқаралы педагогикалық техникумын бітіріп, Шет ауданында мұғалім қызметінде болды. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1942 жылдың сәуірінен 2-Беларусь майданы 3-армия 5-атқыштар дивизиясы 61-жеке танкіге қарсы жойғыш дивизион құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Волга, Десна, Сож, Днепр, Друть, Березина өзендерінен өткен барлаушы Нұржановтың майдан жолы ерлік пен даңққа толы болды. Волковыск қаласы үшін болған ұрыста қаһармандық ерлік көрсетті. Шабуылдаушы топты басқарған ол қалаға бірінші болып кіріп, қаланы басып алды. Қала шетіндегі ұрыста ауыр жараланды. Нұржановқа ерекше ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Қарағанды қаласының бір көшесіне Нұржановтың есімі берілген. Ленин, Қызыл Ту, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен және «Ерлігі үшін», т.б. медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''(Плис) Біліс Қызылорда облысы,Қазалы ауданы,Біліс өзені бойында 1945, Германия, Берлин қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш-штурман, гвардия аға лейтенанты, қазақ. Кіші жүздің '''Шөмекей''' руы ''Бозғыл (Бозғұл)'' бұтағынан шыққан. ''Шежіре: би-Ырысымбет би-Бекет би-Сөйін би-Келдібай батыр-Бозғұл би-Шөмекей'' Қазақ АКСР-інің құрамында болған Қарақалпақ автономиялық округінің (қазіргі Төрткүл қаласы) қаласындағы Луначарский атындағы орта мектепте, Түрікменстанның Түркменабат (бұрынғы Шарджоу) қаласындағы Орта Азия кеме шаруашылығының ФЗО мектебінде оқып, кейін сол жердегі өзен-су көлігі техникумын бітірді. «Альбатрос» жолаушы тасымалдау катерінде капитанның көмекшісі қызметін атқарды 1935 жылы Төрткүлдегі Қарақалпақ мұғалімдер институтының факультетіне окуға түсіп, оны бітірген сон медициналық училищеде, Тақтакөпірдегі орта мектепте қызмет істеді. 1940 жылы Мелитополь Әскери әуе училищесінде оқыды. Соғыстың алғашқы кезеңінен бастап «Пе-2» бомбалаушы ұшағымен немістердің шабуылдаушы әскерлерін бомбалауға қатысты. Әскери тапсырмаларды орындау барысында жараланып, госпитальда болды. Кейін Бурят Моңғол Автономиялық арнайы Тайткуркн әскери ұшақтар мектебінде дайындықтан өтіп, 1943 жылымайданға аттанды. Онда тікелей Жоғары Бас қолбасшылықтың Әскери-әуе күштеріне бағынатын, алыс қашықтықты барлайтын 2-Беларусь майданы 4-әуе армиясына қарасты 47-жеке гвардиялық барлау авиа полкіне қабылданды. Сол жылдың күзінде жас ұшқыш Дунаевский және атқыш-радист А.Волков үшеуі Жоғары қолбасшылықтың ерекше кұпия тапсырмасымен бірнеше майдан шептері және жау қорғаныстарынан өтіп, Берлинді суретке түсірген. 1944 жылдың көктемінде әуе полкі З-Беларусь майданының кұрамында болып, Неман мен Вислаға өтердегі тегеурінді шабуылдарға қатысты. 1945 жылынаурызда ұшатын экипажға Берлин қаласы аймағындағы екі әуежайды барлау тапсырылды. Әуе зеңбіректерінің үсті-үстіне оқ жаудырғанына қарамастан Нұрпейісов қала орталығының батыс бөлігін суретке түсіріп алды. Алыс қашықтыққа ұшып, әскери стратегиялық нысандарды суретке түсіріп, оларды жойғаны үшін Нұрпейісовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ерен еңбегі үшін Нұрпейісовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен рет Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.8.1945). Батырдың "Алтын Жұлдызы" қазір Өзбекстанның мемлекеттік мұражайында, ал КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығы туралы негізгі құжат Алматы қаласында тұратын ұшқыштың туған інісі Жүсіпбай Нұрпейісовтің қолында сақталған. Қарақалпақстан Республикасында батырдың атында көше, мектеп бар. Алматы қаласы Қалқаман ықшам ауданындағы бір көшеге батырдың есімі берілген. Көлбай Адырбекұлы өзінің «Жүрек жұтқан» (Алматы, 2009) деректі повесінде батырдың ерлікке толы өмірбаянын жазды. рет Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз», 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1919 жылы туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар 
'''Боран Нысанбаев''' (1918, Атырау облысы, Индер ауданы, Қаңбақты ауылы ақпан 1943, Ресей, Орел облысы,Лески деревнясы) екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, минометшілер расчетінің командирі. 1942 жылы әскер қатарына шақырылып, 137-атқыштар дивизиясының 771-полкі минометшілер расчетінің командирі болды. == Жауынгерлік ерлігі== 1942 жылы әскерге шақырылып,1943 жылдың ақпанында 137-ші атқыштар дивизиясының 771-ші атқыштар полкінің 1-ші батальоны Орел облысының Покров ауданының Лески деревнясына басып кірді. Таңғы сағат 10-да 40 минуттық қуатты артиллериялық дайындықтан соң батальон Лески деревнясына екі рет шабуылдады, бірақ шығынға ұшырап, сәттілікке қолдары жетпей, бұрынғы орындарына шегінуге тура келді. Батальонның алға жылжуына деревняның ортасында орналасқан тас үйді мықты бекініске айналдырған дзоттан фашисттердің қарша бораған пулемет оғы кедергі болды. Боран Исимбаев өзінің командирінен дзотты жаруға рұқсат сұрады. Командир рұқсат берген соң,Исимбаев қарша бораған пулемет оғының астында жатып, дзотқа қарай жақындады да, екі рет граната лақтырды, бірақ жаудың пулемет оғын жеңе алмады. Үшінші рет комсомол мүшесі Исимбаев жаяу әскердің алға жылжуы үшін жолын ашпаққа өзін құрбан етуге бекінді. Ол денесіне гранаталар байлап, қолына тағы да екі танкіге қарсы гранаталарды алып, қарша бораған пулемет оғының астында дзот есігіне жер бауырлай жөнеліп, бар екпінімен ішке қарай кіріп кетті. Дзоттың гүрс еткен дауысы шабуылдауға белгі берді. Нәтижесінде, батальон басып алуға кірісіп, Лески деревнясын алды да, әрі қарайғы шабуылды сәтті жалғастырды. Жарылған дзотта жауынгерлер 28 неміс солдаты мен офицерлерінің мүрдесін тапты. Мұнда комсомол мүшесі Исимбаев Боранның денесі де табылды.Орел облысы,Покров ауданы,Дросково деревнясында жерленген және қаза болған жерге ескерткіш орта мектебіне есімі беріліп, бюст орнатылды. == Марапаттары == 23 қыркүйек 1943 -КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 23 қыркүйек 1943 -Ленин орденімен 19 сәуір 1943 -І-дәрежелі Отан соғысы ордені == Естеліктер == Орел облысының Покров ауданының Дросково орта мектебіне есімі беріліп, бюст орнатылды. Туған ауылындағы мектеп, бір көше Нысанбаев есімімен аталады. Оның ерлігі «Это был Лески» деп аталатын пьесаға арқау болып, батырды еске алуға арналған турнирі жыл сайын өткізіліп тұрады. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы тұлғалары Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Андрей Григорьевич Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Үлкен Нарын ауылы 8.10.1943, Украина, Чернигов облысы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, кіші сержант. Соғысқа дейін туған ауылында кұрылысшы болып жұмыс істеген. 1942 жылдан Орталық майдан 13-армия 8-атқыштар дивизиясы 151-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы қыркүйектің 23-інен 24-іне караған түні оның полкіне Днепрден өтуге бұйрық берілді. Огневке судан өтуге арналған құрал әзірлеу тапсырылды. Днепрден (Чернигов ауданы, Навозы селосының маңы) өтуді шебер ұйымдастырғаны әрі жауынгерлік тапсырманы ойдағыдай орындағаны үшін Огневке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10.1943). Ленин орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Павел Егорович Огнев'''(7. 12.1911, Қостанай облысы, Меңдіғара кенті өлген жылы белгісіз) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, рота жылдары Челябі облысындағы Копейск қаласында жұмыс істеді. 1940 жылы өзінің туған Боровской кентіне келді. Огнев 1941 жылдың тамыз айында Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1943 жылдың наурызында 232-Сумск-Киев атқыштар дивизиясына келді. Сумск түбіндегі, Курск иініндегі шайқастарға қатысып, жараланды. Госпитальда бес ай жатқаннан кейін Огнев қайта майданға аттанды. Днепр жағалауында ол ротаны басқарды. Огнев Буг, Днестр, Прут өзендерінен өту кезінде ерлігімен көзге түсті. 140 жауынгерден құралған Огневтің ротасы жаудың тылында 21 күн болып, жауынгерлік операция жүргізді. Нәтижесінде жаудың 139 офицері мен әскерін тұтқынға алды, жаудың екі зеңбірегін (37 мм-лік), пулеметін, ауыр минометін, оқ-дәрі тиеген 12 көлігін қолға түсірді. Огнев ротасының жау тылынан маңызды мәлімет әкелді. Осы өзендер бойында көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Огневке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.9.1944). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Федор Федорович Ақтөбе облысы,Мартек селосы 15.6.1944, Беларусь, Минск облысы,Борисов ауданы,Палик көлінің жағалауы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, ага лейтенант, партизан отрядының Орта мектептен кейін, 1937 жылы Орынбордағы оқытушы курсын бітіріп, Мартек ауданындағы Т.Шевченко атындағы ұжымшарда дәріс берген. 1941 жылы әскери шекара училищесін бітірген. 1941 жылдың қазан айынан бастап Ұлы Отан соғысында болды. Алғашқылардың бірі болып Ленинград пен Мәскеу түбіндегі шайқастарға қатысты. 1941 жылы қазан айында лейтенант Озмителъ КСРО ІІХК (НКВД)-ныц арнайы мотоатқыштар бригадасына ауыстырылды. Олардың негізгі міндеттерінің бірі И.Сталиннің және КОКП ОК мүшелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды. 1942 жылы ақпанда арнайы тапсырманы орындау үшін Озмителъ топты басқарып, жау тылына өтті. Озмителъ басқарған партизан отряды Смоленск мен Минск облыстарында жау тылын 18 ай бойы күйретумен болды. Минск Мәскеу тас жолының көпірлерін үш рет бұзып, Витебск қаласындағы бу турбинасын істен шығарды, 27 әскери эшелонды қиратып, мыңнан аса әскері мен офицерін жойды. 1944 жылы Палик көлі маңында болған ұрыста бірнеше партизандық бригада коршауда қалды. Партизандар тойтара соққы беріп, жаудың үш шебінде бұзып шықты. Ол жалғыз өзі жауды бөгеп, жау маңына жақындағанда граната алып, өзін де жау әскерлерін де жойып жіберді. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (5.11.1944). Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Григорий Селиверстович Окунев''' (25.3.1923 жылы туған, Семей қаласы 22.04.2002, Владикавказ) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші сержант, зеңбірек нысанашысы. Мектептің 7-сыныбын бітіргеннен кейін Чешен-Ингуш Республикасына қоныс аударған. Онда ол Назран ауданындағы Кантышево селосында трактор жүргізушісі болып жұмыс істеді. Кеңес әскері катарына 1942 жылдың тамызында шақырылды. Ол 388-атқыштар дивизиясының полкінде 76-мм-лік зеңбіректің нысанашысы болып ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың казанында басқыншылардан Солтүстік Кавказды азат ету кезінде ерлік көрсетті. Молдавский, Прохладный және Белый елді мекендері маңында Окунев және оның жолдастары жаудың екі атыс ұясын, екі пулеметін және екі миномет батареясын жойды. 1943 жылдың 20 қарашасында Керчь қаласына шабуыл кезінде нысанашы Окунев батылдығы мен ұрыстағы қимылы бағаланып «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. 1943 жылдың 4-5 желтоқсанында оның зеңбірегі жаудың бір станокты және қол пулеметін, миномет батареясын жойып, бір взводқа жуық әскерін жайратты. Осы ұрыс үшін Окуневке «Қызыл Жұлдыз» ордені тапсырылды. 1944 жылы Қырым түбегіндегі операцияға қатысқаны үшін Окунев 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталды. 1945 жылы Окунев Польша жеріндегі ұрыстарға қатысты. 1945 жылдың 23 қаңтарында Окунев өз расчетімен Калиш қаласы маңында шегініп бара жатқан жау әскерлерінің жолын бөгеп, жаяу әскерлерімен қоса автокөлігін жойды. Блашки елді мекені маңындағы шайқаста жасаған ерлігі мен батылдығы үшін Окуневке КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945). Окунев 1947 жылы запасқа шықты. Соғыстан кейін Орджоникидзе қаласында (Солтүстік Осетия Республикасы) тұрды. == Дереккөздер == Санат:25 наурызда туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Семейде туғандар Санат:22 сәуірде қайтыс болғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО кіші сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Даңқ Аллеясында (Владикавказ) жерленгендер 
'''Шілденің 5''' Григориан күнтізбесінде жылдың 186-шы күні (кібісе жылдарда 187-ші). Жылдың аяғына 179 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Алжир, Тәуелсіздік күні Армения, Конституция күні Аргентина, балалар күні Венесуэла, Тәуелсіздік күні Кабо-Верде, Тәуелсіздік күні 1811 Оңтүстiк Америкада испандық отарлардың ішінен Венесуэла ең бiрiншi болып, өз тәуелсiздiгiн жариялады. 1841 Томас Кук бiрiншi туристтiк агенттiктi ашты 1961 Жетібайдағы номері 6-шы уңғымадан мұнай аткылады. Осы кезден бастап Маңғыстау мұнайынын тарихы басталды. 1994 Қытайда балалар еңбегіне тыйым салынды. ====Дүниеге келгендер==== *1753 Джонатан Хорнблауэр (1815), екі цилиндрді қозғалтқышты ойлап тапты *1761 Луи-Леопольд Бойлли (1845), француз суретшісі 1820 Уильям Ранкин (1872), ағылшын физигі, жылу динамиканың және бу машиналардың теорияларының негiздеушiсi 1886 Феликс Тиммерманс (нидерл. Felix Timmermans) (1947), бельгиялық жазушы, ақын және суретші. 1891 Джон Говард Нортроп (1987), американдық биохимик, Венделл Стэнлимен бірге химиядан 1946 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1911 Жорж Помпиду (1974), Франция президенті (1969—1974 жж.). 1936 Джеймс Миррлис, ағылшын экономисті, 1996 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1826 Стамфорд Раффлз (:en:Thomas Stamford Bingley Raffles) (1781) Сингапурдың негізін калаушы. 1906 Жюль Бретон (1827), француз cуретшісі («Шаруалардың қайтуы»). 1927 Альбрехт Коссель (1853), неміс физиологі және биохимик, 1910 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1966 Георг Де Хевеши (George Charles de Hevesy Hevesy György) (1885), венгер химигі, 1946 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:5 шілде 
'''Жамансор''' Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Мұқыр ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті. == Географиялық орны == Аудан орталығы Миялы ауылынан оңтүстікке қарай 120 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 449 адам (240 ер адам және 209 әйел адам) болса, 2009 жылы 443 адамды (218 ер адам және 225 әйел адам) құрады. == Транспорты == Елді мекен арқылы темір жолы өтеді. Жамансор ауылы Жамансор ауылы == Дереккөздер == Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері 
'''Иван Федорович Олигов'''(1923, Ақмола облысы,Бұланды ауданы,Макинск қаласы 1966, Ресей, Воронеж қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, кейіннен подполковник, ұшқыш. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылып, майданға 1942 жылы жіберілді. Ол ұшқыштар мектебін бітіріп (1942), сол жылы қарашада жаумен шайқасқа түсті. Шабуыл жасаушы 828-авиациялық Свирь полкінде 1944 жылдың 20 маусымында Карелия майданының әскерлері шабуылды бастаған күні Олигов Юксино темір жолы станциясына бомба тастап, шабуыл жасауға қатысты. Ол реактивті снаряд жаудырып, сондай-ақ пулемет пен зеңбіректен оқ боратып, 100 м-дей темір жолы рельсін істен шығарды. вагонды қиратып, көптеген жау әскерін жойды. Шабуыл өрістеген шақта Олиговтың үшағы Капа мен Усикюль елді мекендері маңында Вуари-Ярви көлінің маңында жаяу әскерлерді қолдап, жауға аспаннан шүйілді. Олигов зеңбіректі талқандап, зеңбірек пен пулеметтің үнін өшірді. Финляндия майданынан кейін Олигов З-Беларусь майданының әуе күштері қарамагына көшті. Мұнда ол Цеханув, Ломжа, Торунь, Дамерау, Хойнице, Тухаль елді мекендері ауданында ұрысты жалғастырды. Олигов соғыс кезінде 123 рет ойдағыдай жауынгерлік ұшу жасады, рет әуедегі айқасқа қатысты. Оның жауынгерлік есебіне жаудың 500-дей әскері мен офицері, күйретілген 11 ұшақ, 38 дзот, 13 далалық, 62 әуе зеңбірегі, 49 әуе пулеметі және 25 миномет тіркелген. Осындай ерлігі мен батылдығы үшін Олиговқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.8.1945). Сондай-ақ ол рет Қызыл Ту орденімен, «Қызыл Жұлдыз», 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталды. Олигов 1960 жылы подполковник шенімен запасқа шықты. Батырдың құрметіне Макинск қаласындағы №1 мектепке есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Николаевич Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы, Ойыл ауылы 12.11.1979, Ресей, Орынбор қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, әскери қайраткер, дивизия командирінің орынбасары, гвардия полковнигі. Кеңес әскері қатарына 1930 жылы шақырылған. Термез қаласындағы (Өзбекстан) полк мектебін, жаяу әскер училищесі мен командалық құрамның білім жетілдіру курсын тәмамдаған. 1941 жылдың күзінде Батыс майданға қарасты 16-армияның атқыштар батальоны командирлігіне тағайындалды. Гвардия полковнигі Оноприенко 2-Беларусь майданы 65-армия 37-гвардиялық атқыштар дивизиясы құрамында 1945 жылдың 19-21 сәуірінде Одер өзенінен (Польша, Щецин қаласынан қарай 12 шақырым жерде орналасқан Колбасково елді мекені) 45-мм зеңбіректердің өтуін ұйымдастырды. Оноприенконың дивизиясы плацдармды басып алып, жаудың 12 қарсы шабуылын тойтарды. Одер-Висла операциясы кезінде көрсеткен ерлігі үшін Оноприенкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.6.1945). Соғыстан кейін Оноприенко әскери қызметін жалғастырды. 1954 жылы запасқа шығып, Орынбор қаласында жұмыс істеді. Ленин, рет Қызыл Ту, 3-дәрежелі Суворов, 3-дәрежелі Кутузов, Александр Невский, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Бейсен Сейітұлы Оңтаев''' (3.5.1922, Түркістан облысы, Ордабасы ауданы, Қарааспан ауылы 21.06.1991) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы, қатардағы жауынгер, кеңес Одағының батыры. Ата-анасынан жастай жетім қалып, балалар үйінде тәрбиеленген. Соғыс қарсаңында Шымкент ауыл шаруашылығы техникумын бітіріп, Отырар, Мактаарал аудандарында жер суландыру жүйесінде жұмыс істеген. Кеңес әскері катарына 1942 жылдың қаңтарында шақырылып, Орталық майдан 65-армия 69-атқыштар дивизиясы 120-полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Шабуылдардың бірінде бекінген жау жаяу әскерге бас көтертпеді. Оңтаев бастаған 13 жауынгер жер бауырлап жау траншеясына жетті. 10 танкіні қалқалаған 200-ден астам жау әскері аз ғана топқа қарсы ұмтылды. Ал барлаушылар танкіні талқандап, 80-нен астам жау әскерін жойды. 1943 жылы15 қазанда Радулі деревнясы (Украина, Чернигов облысы,Репки ауданы) маңында Днепрден өту кезінде көрсеткен ерлігі үшін Оңтаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). Соғыстан кейін Шымкент педагогикалық институтын бітіріп, мектеп директоры қызметінде болды. Туған ауылына, сонымен қатар орта мектепке Оңтаев есімі берілген. Ленин, l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:3 мамырда туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Ордабасы ауданында туғандар Санат:21 маусымда қайтыс болғандар Санат:1991 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы барлаушылары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО офицерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Днепр үшін шайқасқа қатысушылар 
'''Ілияс Өзбекстан, Ташкент облысы,Янгиюл ауданы- 11.2.1945, Венгрия) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, взвод командирі, Шаңышқылы тайпасының Қырықсадақ руынан шыққан. Соғысқа дейін Ташкент облысында ұжымшарда жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылып, З-Украина майданы 57-армия 233-атқыштар дивизиясы 572-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірген. Осы жылы 12 қарашада Оразовтың взводына Дунай өзенінен (Югославия, Самбор қаласының бірінші болып өту тапсырылды. Өзеннің сол жағалауындағы алдыңғы шепті басып алған Оразовтың взводы плацдармды тәулік бойы ұстап тұрды әрі жаудың қарсы шабуылдарын тойтарып отырды. 7-атқыштар ротасының командирі қатардан шығып, орнын Оразов басты. Оразовтың басшылығындағы жауынгерлер жаудың қарсы шабуылын тойтарды. 20 қарашадағы биіктік үшін болған кезекті бір ұрыста Оразов дұшпанның траншеясына алдымен кіріп, қолма-қол айқаста жаудың әскерін жойды. Румыния жерінде болған ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін Оразовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралкасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Туған ауылында көше мен орта мектепке Оразов есімі берілген. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Орақты 1420-1501) батыр. Ұлы жүздің жалайыр руынан шыққан. Керей мен Жәнібек хандардың тұстасы. 1465 жылы шаңырақ көтерген Қазақ хандығының нығаюына үлкен үлес қосып, ойрат басқыншыларына қарсы шайқастарда ерлік көрсеткен. Ол туралы Сүйінбай, Бақтыбай, т.б. ақындар толғаулар айтса, халық ақыны І.Жапсарбаев «Орақты батыр» атты дастан, жазушы О.Исмаилов повесть жазды. 1995 жылы Орақтының 575 жылдығы аталып өтіп, Балқаш ауданындағы Жиделі ауылында оған ақ мәрмәрдан ескерткіш белгі орнатылды. Батыр жерленген шоқы бұрыннан «Орақты төбе» деп аталады. Ұрпақтары Алматы, Жамбыл, Түркістан облысында тұрады. Талдықорған қаласындағы бір көшеге батыр есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Томас Вермален''' (); 1985 жылы 14 қарашада Капеллен қаласында туған бельгиялық футболшы, қорғаушы.. Сол аяғымен ойнатындықтан, жиі сол-жақты орталық қорғаушы болып ойнайды, сол жақ қорғаушы болып та ойнай алады. Баспен жақсы ойнайды, лидерлық таланттарымен таңымал, доппен тез қимылдайды. Қорғаушы болса да жиі гол соғады. Голландша және ағылшынша біледі. == Мансабы == === Клубтық === Вермален орталық қорғаушыға денесі шымыр болмаса да өзінің мансабын бельгиялық Жерминаль Экерен клубында бастайды, клуб аты кейіннен Жерминаль Беерсхот болып Аякс клубында, 2000 2009. Вермален нидерландық Аякс клубының академиясына түседі. Өзінің кәсіпқой дебютін 2004 жылдың 15 ақпанында Волендам клубына қарсы ойында жасайды (2-0). Алайда, бұл сол маусымда Eredivisie чемпионатын жеңген Аякс сапында ойнаған жалғыз ойыны болды. Ол 2004-05 маусымында жалгерлікке Waalwijk клубына жіберілді. Клубтың бірінші командасының ойыншысы болмаса да 13 ойын ойнап, гол соғады. Айтарлық жетістікке Аяксқа қайта оралып KNVB Кубогын жеңгенде жетеді. Көрсеткен сапалы ойыны арқасында Бельгия құрамасына шақырылады. Аякс Йохан Кройф Кубогын жеңіп, келесі жылы тағы бір KNVB Кубогын алады. 2007 жылы Йохан Кройф Кубогын екінші жыл жеңіп алады. Аякс Академиясын бірге бітірген Джон Хейтингамен достық қарым-қатынас құрады, Хейтинга Испанияға кеткен сон Ян Вертонгенмен жақсы дос болады. Клаас-Ян Хунтелаар кетуімен 2008-2009 маусымының сонында Аякс капитан қызметін атқарды. Көбінесе сол жақ қорғаушы болып өнер Луис Суареске қарсы 2009 жылдың 19 шілдесінде Томас Вермален Аякстен Арсеналға жылдық келісімге қол қойып, €10 миллион еуроға көшеді (кейіннен 12 миллионға өсті). Ағылшын бірінші ойынында Робин ван Перси пасынан кейін, Эвертонға қарсы ойынының 37 минутында өзінің бірінші голын соғады (BBC бойынша тур құрамасына кірді). Sky Sports Томас Арсенал жанкүйерлері шешімі бойынша тамыз және қырқүйектің үздік ойыншысы болып атанды. Маусым нәтижесі бойынша Вермален АПЛ символдық құрамасына еңді. Робин ва Персидің Манчестер Юнайтедке кетуінен кейін "Арсенал" капитаны боп тағайындалды. 2014-19 жылдары "Барелонада" ойнады. 2016 жылы "Ромаға" бір жылға жалға берілді. 2019 жылы шілдеде "Виссел Кобеге" ауысты. 2021 жылы Еуропа чемпионатынан соң футболдағы мансабын аяқтады. === Құрама === Бельгия құрамасы сатысында 2006 жылдың наурызында Люксембург командасына қарсы ойында дебютін жасады. 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2016, 2020 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты. 2008 жылғы Жазғы Олимпиадада жартылай финалға жетті. == Жетістіктері == «Аякс» Нидерланд чемпионы: 2003/04 Нидерланд кубогы '''(2)''': 2005/06, 2006/07 Нидерланд суперкубогы '''(2)''': 2006, 2007 «Арсенал» Англия кубогы: 2013/14 «Барселона» Испания чемпионы '''(4)''': 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19 Испания кубогы '''(3)''': 2014/15, 2015/16, 2017/18 УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2014/15 УЕФА суперкубогы: 2015 Клубтар әлем чемпионаты: 2015 == Сілтемелер == «Арсенал» сайтындағы профилі «Voetbal International» сайтындағы статистикасы «Eredivisie.nl» сайтындағы профилі Thomas Vermaelen ''— сайтындағы профилі == Дереккөздер == Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Виссел Кобе ФК ойыншылары 
'''Шахматтан 40-шы олимпиада''' Стамбұл қаласында 2012 жылдың 27 тамызынан 10 қыркүйегіне дейін жалғасты. Қатысушы мемлекеттер саны 157. Олимпиаданың өткізілген орны == Ашық турнир == === Нәтижелері === '''Ел''' '''Ұпайлар''' '''+''' '''=''' '''-''' '''19,0''' '''19,0''' '''18,0''' '''17,0''' '''17,0''' '''16,0''' '''16,0''' '''16,0''' '''15,0''' 10 '''15,0''' == Әйелдер арасындағы турнир == '''Ел''' '''Ұпайлар''' ''' +''' ''' =''' ''' -''' '''19,0''' '''19,0''' '''18,0''' '''17,0''' '''16,0''' '''16,0''' '''15,0''' '''15,0''' '''15,0''' 10 '''15,0''' == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:Шахмат олимпиадасы 
'''Футболдан Бельгия ұлттық құрамасы''' барлық халықаралық турнирлер мен матчтарды Бельгия мүддесін өкілдік ететін ұлттық құрама. ==Тарихы== Бельгия Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі үш әлем чемпионатына да қатысты, бірақ пәлендей жетістікке жете алмады. Оған дейін 1920 жылы Олимпиада чемпионы атанған. Соған қарамастан құрама әлем алғашқы жеңісін тек 1970 жылы Мексикада ғана тойлады. Турнир дебьютанты Сальвадорды ұтқанымен қалған екі қарсыласынан (КСРО мен Мексика) ұтылып, 1/4 финалға өте алмады. Екі жыл өткен соң Еуропа чемпионатының финалдық турниріне шыққан төрт құраманың бірі болды. Чемпионатқа алаң иелері ретінде қатысқан бельгиялықтар үшінші орын үшін болған ойында мажарларды ұтып, тырнақалды тұңғыш халықаралық жүлдесін иеленді. Арада сегіз жыл өткен соң Италиядағы Еуропа чемпионатында финалға шықты, бірақ ГФР футболшыларынан 1:2 есебімен ұтылып қалды. Мұнан соң құрама әлем және Еуропа жүлде ала алмай келеді. 1986 жылғы әлем чемпионатында жартылай финалға дейін жетті. Үшінші орын үшін матчта Француздарға жол берді: 2:4. Арада төрт жыл өткен соң Италия-90 әлем біріншілігінде 1/8 финалда Англиямен кездесіп, 120 минут бойы аянбай айқасты. Ойынның бітуіне санаулы секунд қалғанда (119-минутта) гол жіберіп алды. Осы турнирден соң құраманың 70-80 жылдардағы табысына септігі тиген бапкер Ги Тис құрамамен қоштасты. 1994, 2002 жылдарғы әлем Бельгия 1/8 финалда сүрінді. Бұл екі аралықтағы Еуропа чемпионаты (2000 жылғы) Бельгия мен Нидерландыда өтті. Ол турнирде де Бельгия жарқырай алмады, топтық турнирден аса алған жоқ. Араға бірталай уақыт салып құрама 2014 жылы әлем чемпионатына қатысып, ширек финалға дейін жетті, бұл жолы бұларға Аргентина тосқауыл болды: 0:1. 2016 жылғы Еуропа чемпионатында ширек финалда турнир дебьютанты Уэльстен ұтылды 1:3. 2018 жылғы әлем чемпионатында құрамына Маруан Феллайни, Ромело Лукаку, Дрис Мертенс, Эден Азар, Томас Вермален, Тибо Куртуа секілді мықтыларды топтаған Бельгия жартылай финалға дейін жетті. Топтық турнирде Тунис, Анлия, Панама құрамаларымен бір топқа түсті де, үшеуінде де ұтты. 1/8 финалда 0:2 есебімен ұтылып тұрып, Жапонияға үш доп соқты 3:2. Ширек финалда Бразилияны 2:1 есебімен ұтты. Жартылай финалда болашақ чемпион Францияға жол берді. Үшінші орын үшін матчта 2:0 есебімен Англияны ұтты. *Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы: 1920 *Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1900 *Еуропа чемпионатының финалисі: 1980 *Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1972 *Әлем чемпионатында 3-орын: 2018 *Әлем чемпионатында 4-орын: 1986 == Құрамы == ''9 қыркүйек 2019'' Ойыншы Туған күні Матч Гол Клуб Қақпашылар Тибо Куртуа 11 мамыр 1992 76 Реал Мадрид Симон Миньоле наурыз 1988 22 Брюгге Хендрик ван Кромбрюгге 30 сәуір 1993 Андерлехт Матц Селс 26 ақпан 1992 Страсбур Қорғаушылар Ян Вертонген 24 сәуір 1987 116 Тоттенхэм Хотспур Тоби Алдервейрелд наурыз 1989 94 Тоттенхэм Хотспур Томас Вермален 14 қараша 1985 75 Виссел Кобе Тома Мёнье 12 қыркүйек 1991 39 Пари Сен-Жермен Джейсон Денайер 28 маусым 1995 11 Олимпик Лион Брэндон Мехеле 28 қаңтар 1993 Брюгге Жартылай қорғаушылар Кевин де Брёйне 28 маусым 1991 72 17 Манчестер Сити Насер Шадли тамыз 1989 58 Андерлехт Янник Карраско қыркүйек 1993 38 Далянь Ифан Юри Тилеманс мамыр 1997 25 Лестер Сити Аднан Янузай ақпан 1995 12 Реал Сосьедад Леандер Дендонкер 15 сәуір 1995 Вулверхэмптон Уондерерс Деннис Прат 14 мамыр 1994 Лестер Сити Ханс Ванакен 14 тамыз 1992 Брюгге Яри Верхаерен 12 шілде 2001 Андерлехт Шабуылшылар Дрис Мертенс мамыр 1987 87 18 Наполи Ромелу Лукаку 13 мамыр 1993 82 49 Интернационале Кристиан Бентеке желтоқсан 1990 34 12 Кристал Пэлас Миши Батшуайи қазан 1993 27 15 Челси Дивок Ориги 18 сәуір 1995 27 Ливерпуль Бенито Раман қараша 1994 Шальке 04 ==Соңғы 20 жылдағы бапкерлері== *20. 08. 1999 30. 06. 2002: Робер Васеж *21. 08. 2002 31. 12. 2005: Эме Антунис *1. 01. 2006 30. 09. 2009: Рене Вандерейкен *1. 10. 2009 15. 04. 2010: Дик Адвокат *4. 05. 2010 13. 05. 2012: Жорж Лекенс *3. 09. 2012 15. 07. 2016: Марк Вильмотс *3. 08. 2016 Роберто Мартинес ==Құрама ардагерлері == ''2017, 10 қазан күнгі'' Футболшы Карьера Ойын Гол '''Ян Вертонген''' 2007— 97 Ян Кулеманс 1977—1991 96 23 '''Тимми Симонс''' 2001— 94 4–5 Эрик Геретс 1975—1991 86 4–5 Франки Ван дер Эльст 1984—1998 86 Энцо Шифо 1984—1998 84 18 7–8 Даниэль Ван Бюйтен 2001—2014 83 10 7–8 '''Аксель Витсель''' 2008— 83 Поль Ван Химст 1960—1974 81 30 10 '''Эден Азар''' 2008— 80 20 == Дереккөздер == ==Сілтемелер== 1904 жылдан бергі барлық матчтары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасы 
'''Оника Таня Мараж''' (; 1982 жылы желтоқсанда туылған), көбінесе '''Ни́ки Минаж''' атымен танымал) рэп, автор орындаушы. Оны ашқан, ''Playtime Is Over'', ''Sucka Free'' және ''Beam Me Up Scotty'' атты микстейптарын естіген және 2009 жылы тамыз айында Young Money Entertainment атты өз лейблы атынан Ники Минажбен келісімшарт жасаған, Lil Wayne болды. Келісім шартқа өз қолын қойғаннан кейін Таня Мараж ''Pink Friday'' альбомына өлең жазуға кірісті. Бұл альбом өзінің бірінші аптасында Billboard 200 чартында сатылымынан орынды иеленді. Минаждың қатарынан өлеңі ''Billboard'' Hot 100 чартының қатарында болған көрсеткіші ретінде тарихтағы бірінші әртіс болды. Оның «Your Love» атты екінші синглы ''Billboard'' Hot Rap Songs чартының басында тұрды. Мұндай көрсеткішке жету 2002 жылындағы ешбір рэп қолынан келмеді. Минаж MTV ''Annual Hottest MC List'' қатарына қосылған ең бірінші рэп орындаушысы болды. ''Pink Friday'' шыққанына бір ай өткеннен кейін дыбыс жазатын американдық ассоциациясының компанияларынан (''Recording Industry Association of America'') платина сертификациясын (''RIAA иеленді. == Алғашқы жылдар == Минаж 1982 жылы желтоқсан Сейнт Джеймс қаласындағы үнді және африкалық нәсілді ата-анадан туылған. Сол жерде, ата-анасы Нью-Йорктағы Куинс ауданында үй іздестірумен айналасып жүрген кезде, әжесінің қолында жасына дейін тұрды. Анасы анда-санда қызын хал-жағдайын біліп жүріп, соңында қызын Куинсқа өзімен алып кетті. Минаждың айтуынша, әкесі ішкіш және нашақор болған және анасын үйін жағу арқылы өлтіргісі келгенін хабарлайды. Минаж ''Elizabeth Blackwell Middle School 210'' мектебінде оқып жүргіненінде, кларнетте ойнап, Fiorello H. LaGuardia мамандырылған мектебін бітірді. Ол ән айтуды жоспарлаған, бірақ тыңдау өтетін күні дауысын жоғалтып алған. == Дискография == Студиялық альбомдары ''Pink Friday'' (2010) ''Pink Friday: Roman Reloaded'' (2012) == Синглдар == Синглдар, шығарылымның жылы және альбомды атау көрсететiн чарттағы позициясы және сертификациялар тiзiмі Аталымы Жыл Позиция шыңы Сертификацилар Альбомдар AUS CAN FRA IRL NZ SWE UK US USR&B USRap «Massive Sean Garrett) 2010 122 65 Альбомды емес сингл «Your Love» 43 71 14 US: Платина ''Pink Friday'' «Check It Out»(with will.i.am) 21 14 14 11 24 100 14 «Right Thru Me» 60 71 26 US: Алтын «Moment Life»(featuring Drake) 27 65 37 22 13 US: Платина «Roman’s Lil Wayne) 2011 85 23 «Did It On’em» 49 US: Алтын «Super Bass» 17 43 AUS: 4× Платина NZ: Платина UK: Алтын US: 4× Платина «Girls Fall Like Dominoes» 99 28 13 24 «Fly»(featuring Rihanna) 18 55 14 13 16 19 20 AUS: Платина US: Платина «Starships» 2012 85 10 AUS: 4× Платина NZ: Платина SWE: Алтын US: Платина ''Pink Friday: Roman Reloaded'' «Right by My Side»(featuring Chris Brown) 122 97 70 51 21 «Beez in the Trap»(featuring Chainz) 76 131 48 10 «Pound The Alarm» 10 40 52 13 12 22 Nas, Drake and Young Jeezy) «—» белгісі синглдың бұл аймақта шықпағанын немесе чартқа түспегенін білдіреді. == == Бритни Спирс және Ники Минаж 2010 BET Awards ** Үздік хип-хоп әртіс (әйел) (Жеңімпаз) ** Үздік жаңа әртіс (Жеңімпаз) ** Үздік топ (Young Money) (Жеңімпаз) ** Үздік жаңа әртіс (Young Money) (Ұсынылған) ** Viewer’s Choice: «BedRock» (Young Money feat. Lloyd) (Ұсынылған) 2010 Teen Choice Awards ** Choice Breakout Artist әйелдер (Ұсынылған) 2010 MTV Video Music Awards ** Үздік жаңа әртіс: «Massive Attack» (feat. Sean Garrett) (Ұсынылған) 2010 BET Hip Hop Awards ** Жыл жаңа қатысушысы (Жеңімпаз) ** Ерекше стилі үшін марапат (Жеңімпаз) ** Жанкүйерлер ардақтау марапаты (Жеңімпаз) ** Жыл хаслері (Ұсынылған) ** Жылдың сыршыл ақыны (Ұсынылған) 2010 MOBO Awards ** Үздік шет елдің орындаушысы (Ұсынылған) 2011 MTV Video Music Awards ** Үздік хип-хоп бейне (Жеңімпаз) ** Үздік әйел бейнее (Ұсынылған) ** Үздік қызметтестік (feat. Drake) (Ұсынылған) 2012 Grammy Awards ** Үздік R&B альбомы (Ұсынылған) ** Үздік жаңа әртіс (Ұсынылған) == Дереккөздер == Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар Санат:Cash Money Records орындаушылары 
'''Нұрлан Сәкенұлы жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан қаласы) қазақ, генерал-майор (05.05.2011), Харьков жоғары әскери авиациялық училищесін (1983), Ю.А.Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясын (1996) авиация мамандығы бойынша (1996), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясын (2010) бітірген. Харьков жоғары әскери авиациялық училищесінің курсанты (1979— 1983), Одесса Әскери округы. КЖ жойғыш авиациялық дивизиясы жойғыш авиациялық полкінің ұшқышы, аға ұшқышы, авиациялық звено командирі, Шығыс әскерлер тобы авиациялық звено командирі, эскадрилья командирінің орынбасары, ҚР ҚМ қарамағында, эскадрилья командирі, Ю.А.Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясының тыңдаушысы (1983-96), Бомбалаушы авиациялық полктің ұшу дайындығы бойынша полк командирінің орынбасары, бөлім командирінің орынбасары, Авиациялық база және 21751 әскери бөлім командирлерінің орынбасары, соңғысының командирі (1996-2007), ҚР ҚК Әуе қорғанысы күштері Бас қолбасшысының орынбасары, РФ ҚК Бас штабы әскери академиясының тыңдаушысы, ҚР ҚМ қарамағында (2007-10), 2010 жылы тамызынан ҚР ҚК Әуе қорғанысы күштері Бас қолбасшысының бірінші орынбасары Бас штаб бастығы. «Жауынгерлік ерлігі үшін» (11.12.1998) медалі, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Жаман Тағылы''' Сарыарқаның ортаңғы бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Ағадыр кентінен қарай 30 км жерде орналасқан. == Жер бедері == қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 814 м. Беткейлері тегістелген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, қараған, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Орхон түріктері''' Орталық Азиядағы түркі тілдее тайпалардың ашына бастаған конфедерациясы. Қытай деректері алғашқы «бес жүз үйлі Ашина» тайпасы Солтүстік Қытайдағы Шэньси аймағының батыс бөлігін мекендегенін айтады. Бұл жерді ғұндар мен егшбилер жаулап алғаннан кейін, 265-460 жылы Орхон түріктері ғұндар мемлекетінің құрамында болады. ғасырың ортасында ғұндарды тобастар жеңген соң Орхон түріктері Алтайдағы жужандарға қашып барды. Мұнда олар темір өндіруді меңгерді де, бірте-бірте жауынгер қауымға айналып, Түрік қағандығын кұрды. Орхон түріктерін ғасырдың ортасына таман ұйғырлар өзіне олар 10 ғасырға дейін өз автономиясы мен аумағын сақтап қалды. Орхон түріктері негізінен мал шаруашылығымен, темір өңдеу кәсіпшілігімен айналысты. Археологиялық деректер қолөнердің де дамығандығын растайды. Олар қалдырған Орхон жазба ескерткіштері адамзаттың баға жетпес мәдени мұралары болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
патшалық Ресей империясы мен Кеңес Одағындағы халықтарды ана тілінен, дінінен, ұлттық болмысынан айырып, орыс ұлтына сіңіру, ассимиляциялау бағытында жүргізілген саясат. Ресей империясында орыстандыру шоқындыру ісімен тығыз байланыста жүргізілді. Отарланған аймақтардың халықтарын православиеге көшіруде патша өкіметі бастапқы кезде күш те қолданды. 16 ғасырда жауланған Қазан, Сібір және Астрахан хандықтарының халқын орыстандыру барысында билік орындары жергілікті мешіттер мен ислами білім беру орындарын өзіне қаратуға тырысты. Күш қолдану нәтижесінде Сібір мен Орал өңірі халықтарының көпшілігі христиандықты қабылдауга мәжбүр болды, шоқынган татарлар, марийлер, мордвалар қауымдары қалыптасты. Орыстандыруды күштеп жүргізу халық наразылығын өршіте түсетіндіктен патша өкіметі 19 ғасырдан жаңа әдіс қолдана бастады. Осы ретте 1865 жылы «Православие миссионерлік қоғамы» құрылып, оның басты мақсаты ретінде Ресей империясында өзге ұлттарды шоқындыру және олардың арасында христиандық өмір салтын нығайта түсу екендігі белгіленді. Бұл қоғам құрылғаннан кейінгі 15 жыл ішінде бүкіл империя көлемінде 86 мың, ал 1881-94 жылдары аралығында 129 мың адам православиеге өтті. Қазақ халқын орыстандыру үшін 1895 жылы «Қырғыз православиелік миссионерлік қоғамы» құрылып, 20 ғасырдың басында Семей облысында 5, Ақмола облысында жергілікті бөлімшесі ашылды. Орыстандыру жер мәселесімен де тығыз Мәселен генерал- губернатор Е.Колпаковский ішкі Ресейден келген орыс шаруаларын қазақтармен аралас қоныстандыруға ерекше мән берді. Христиан дінін қабылдап, орыстанған қазақтарға орыс мұжықтарына берілетін жеңілдіктерді жасауға тырысты. Билік орындарының шенеуніктері отар аймақтардың халықтарын орыстандыруды нәтижелі жүргізу үшін миссионер ғалымдардан дінін, тілін, әдебиетін, әдет-ғұрпын, тарихын, этнографиясын, психологиялық ерекшеліктерін жан-жақты терең танып меңгеруді басты шарт ретінде талап етті. Мәселен 1881 жылы Ташкентте ашылған Шығыстану қоғамы алдында Шығыс халықтарын орыстандыру міндеті тұрғанын Түркістан әскери округі басшысы генерал Мациевский баса ескерткен. «Бұратана» халықтарды орыстандыру жолындағы патша өкіметінің бірі мұсылман халықтарының ғасырлар бойы қолданып келе жатқан араб әліпбиі негізіндегі жазуын қолданыстан шығару болды. Араб әліпбиін мұсылман халықтарының қолдануынан қалайда ығыстырып, оның орнына кириллицаны енгізуді жүзеге асыруда Н.И.Ильминский белсенділік танытты. Оның ойынша мұсылман халықтарының жазуын кириллицаға көшіру арқылы «бір оқпен екі қоян өлтіруге болады». Біріншіден, оларды ислам дінінен айыруға, екіншіден, православиеге көшіруге жол ашылады. Ильминский «бұратана» халықтың ғылым-білімге ұмтылған Ы.Алтынсарин секілді талантты жастарын орыстандыру жолында пайдаланып қалуға тырысты. Миссионер ғалымдардың араласуымен патша өкіметі оқу-ағарту ісін орыстандыру арнасына бұра бастады. Халық агарту минстрлігінің 1870 жылғы 26 наурыздагы ережесіне сәйкес мұсылмандық мектептер мен медреселерде орыс тілін оқыту міндеттелді. Сонымен қатар осы ереже бойынша орыс түземдік аралас мектептер ашылатын болды. Мұндай мектептерге орыстандыруды жүргізу міндеті бүркемелене жүктелді. Патша өкіметі сауаттылықтың өлшемі орыс тілінде оқу және жазу деген көзқарасты орыстандыру саясатының тірегіне айналдырды. Кеңестік дәуірде де орыстандыру саясаты өз жалғасын тапты. Бұған Кеңестер Одағындағы түркі-мұсылман халықтары қолданған араб әліпбиінің кириллицаға көшірілуі айқын дәлел. Ұлттық мектептер тек ауылды жерлерде сақталып, жоғары оқу орындарындағы оқу процесі орыс тілінде жүргізілуі патша өкіметі ұстанған ұлт саясатының заңды жалғасы іспеттес болды. Әкімшіл-әміршіл кеңестік жүйе жағдайында И.Сталиннің ұлттарды ұлттық тегі мен рухани қазыналарынан айырып, оларды «біртұтас кеңес халқына» айналдыру саясаты өмірге келді. Соның кесірінен Кеңес Одағында 98 тіл біржола жойылды, қазақ тілі де жойылудың аз-ақ алдында қалды. Тың игеру жылдары республикада қазақ мектептерінің саны күрт кеміді. Әсіресе Солтүстік облыстарында қазақтар балаларын ана тілінде оқыта алмай, амалсыздан орыс мектептеріне берді. Халық арасында қазақ тілінде оқыған бала болашақта күн көре алмайды деген теріс ұғым калыптаса бастады. 1989 жылы республикадағы мектептердің 33%-ы ғана қазақ мектептері болып қалды. Қазақстан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін орыстандыру саясатының зардаптары біртіндеп жойыла бастады. == Дереккөздер == Санат:Орыс тілі Санат:Ресей империясы 
2009 жыл шілде '''Дәулет Рысқұлбекұлы Оспанов''' (24 қараша 1970, Түркістан облысы, Төле би ауданы, Первомай ауылы) қазақ, генерал-майор (05.05.2011). Орта мектептен кейін Рязань жоғары әскери командалық байланыс училищесін (1992), ҚР ҚК Әскери академиясын бітірген (2000). Рязан ЖӘКБУ тыңдаушысы (1988-92), Жеке гвардиялық бригадасы байланыс ротасы байланыс взводының командирі, батальоны взвод командирі байланыс бастығы, штабтық рота командирі, батальон командирінің орынбасары штаб бастығы, батальон командирі, жеке батальонының командирі (1992—98), ҚР ҚК Әскери академиясының тыңдаушысы, Жеке гвардиялық бригадасы тыл бойынша бастығының (тыл жұмысы бойынша) орынбасары, бригада командирінің тыл бойынша орынбасары жеке гвардиялық бригадасы тыл бастығы, Жеке бригадасы командирінің орынбасары штаб бастығы, бригада командирі (1998-2008), ҚР ҚК Аэроұтқыр әскерлері қолбасшысының орынбасары, қолбасшының әскери дайындық жөніндегі орынбасары қолбасшы басқармасының жауынгерлік дайындық Басқармасының бастығы (2008-10), 2010 жылы сәуірінеи ҚР ҚК Аэроұтқыр әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары Аэроұтқыр әскерлері штабының бастығы. 2022 жылғы маусымда "Батыс" өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы болып тағайындалды. 2-дәрежелі «Айбын» орденімен (2010), медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:24 қарашада туғандар Санат:1970 жылы туғандар Санат:Төле би ауданында туғандар Санат:Даңқ орденінің (Қазақстан) иегерлері Санат:2 дәрежелі Айбын орденінің иегерлері Санат:Астана медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне 20 жыл медалінің иегерлері ынтымақтастықты нығайтқаны үшін (Қазақстан) медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Рязань жоғары әскери командалық байланыс училищесі түлектері Санат:Қазақстан 
400px '''«Отан қорғаушылар»''' мемориалы, монументі 2001 жылы мамырда Астана қаласының казіргі Тәуелсіздік даңғылы мен Қ. Мұңайтпасов көшесінің қиылысындағы алаңда тұрғызылды. Мемориалдық кешеннің монументалды композициясы Қазақстанда тұратын барлық ұлттардың бірлігін білдіретін масақ бау түріндегі қола стела мен бірлікке, келісімге шақыратын Отан-Ана бейнесінен тұрады. «Отан қорғаушылар» мемориалы символикалық мазмұны кешегі мен бүгінгі, ертеңгі ұрпақтар жалғастығын білдіреді. «Отан қорғаушылар» мемориалының өзегі биіктігі 37,5 метр, салмағы 63 тонналық алып монумент ана бейнесі. Ақ кимешекті әйел-ана алтындатылған зерлі кесесіне ақ құйып оны, ұлттық дәстүрге толы көңілімен, келе жатқандарға қос қолдап ұсынуда. Сондай-ақ соғысқа аттанған жарын, алысқа кеткен ұл-қыздарын алаңдай күтіп тұрған ананың бейнесінен бүкіл қазақ әйеліне тән ұлттық болмыс-бітім аңғарылады. Қола бағанның (ескерткіш діңінің) ұшар басында 121 алтын масақтан тұратын нысан көпұлтты тереңнен тамырланған бірлігі мен берік достығының нышаны. Масақтардың іргесі қазақ жерінде әр ұлттың рухани және мәдени мұрасын бейнелейтін ою-өрнектермен Бұл сонымен бірге жаңа өскін-өмір, бейбітшілік, молшылық пен тұрақтылық белгісі. Қырық метрдей қола бағанның екі жақ қапталының қалған кең байтақ мекенімізді әртүрлі басқыншылардан қорғаған хас батырлар, екінші жағында Ұлы Отан соғысы жылдары ерлік көрсеткен қазақстандық әскерилер бейнеленген. Бүл қаһарлы соғыс жылдары майданда елінің бостандығы үшін мерт болған жауынгерлер мен арамызда өнеге көрсетіп жүрген соғыс ардагерлеріне деген ерекше кұрмет ескерткіші. «Отан қорғаушылар» мемориалы 10 жылдығы аясында Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 56 жылдығына және ҚР ҚК іргетасы қалануының 10 жылдығы мерекесі қарсаңына орай ашылды. ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев Отан қорғаушылар күні 2001 жылы 7-9 мамыр Ұлы Жеңіс күніне арналған салтанатты шеру мерекесіне қатысып, сөйлеген сөзінде ел тарихына шолу жасай келіп, халқымыздың бастан өткерген жылдары қашан да ерлікке толы болғанына тоқталды. Аталған мерекенің барлық қазақстандықтар үшін киелі екеніне ерекше мән берді. Бұдан соң «Отан қорғаушылар» мемориалы жайында: Бұл жауды тізе бүктірген Жеңіс мерекесі болуымен бірге жалпыхалықтық еске алу күні, аға ұрпақтың өшпес ерлігіне бас иію күні. Сондықтан бұл мемориал ұрпақтарымыз бейбіт өмірімізді құрметтеп, қан құйлы соғыстың зардабының қандай болатынын естен шығармау үшін ұлағатты ескерткіш болуы керек. Біз ата-бабаларымыз бен әкелерімізді мақтан тұтамыз. Біз өз иықтарымен бар ауыртпалықты арқалаған айрықша аналарымызды мақтан етеміз. Оларсыз жеңіс те болмас еді. Мынау монументтің айрықша көрініп тұрған бөлігі де сол әйел-ана бейнесі. Мына ашылып отырған ескерткіш Ұлы Отан соғысындағы ерлікті ғана бейнелемейді, қазақ халқының батырлығын, ержүректігін де сипаттайды. Бүл есімі мәлім және есімі беймәлім жандардың аруағын тербетіп, топырағын торқалайтын перзенттік махаббатымыздың көрінісі, соның куәсі. Отын өшірмеген ержүрек аталарымыз бен шаңырағымызды шайқалтпаған мейірбан аналарымыздың қадірі мен қасиетіне қойылған киелі белгі! деді. Үш бөліктен тұратын кешеннің қандай ой-мақсатты білдіретіндігі түсіндірілген шығармашылық топ М.Т. Әлиақпаров, мүсінші Ю. Баймұқашев пен архитектор, сәулетші, суретшілер ''Б.Тайталиев, Т.Баймырза, Е.Шахиев, Е.Ержанов, А.Бексұлтанов, Н.Конапольев, А.Курицындер'' мемориалдың композициясын ойдағыдай іске асырды. == Дереккөздер == Санат:Астана ескерткіштері Санат:Ұлы Отан соғысы ескерткіштері 
'''«Отанды қорғауда»''' -әскери газеті. Бірінші нөмірі Ұлы Отан соғысы кезінде (11.06.1942 жылы) жарық көрді. Бұл атақты Ленинград коршауының 503 сөткесінің ызғарлы күндердің бірі болатын. «Отанды қорғауда» газетінде негізінен өлім коршауындағы қала тұрғындарының ауыр халі мен қазақ жауынгерлерінің сұрапыл соғыстағы қайтпас қайсарлықтары жазылды. Окопта туындаған бұл жазбаларды батылдыктарының тірі жылнамасы деуге болады. Әскери журналистер мүндай сұхбат, интервьюлерін көбіне жаңбырша жауған оқ, бұршақша бораған снаряд астында жүріп алды. Кейде олар тіпті жазуын тоқтатып қойып, тікелей соғысқа кірісіп кетіп отырған. «Отанды қорғауда» газетінің бірінші нөмірі шығару оңайға соқпапты. Әуелі газет шығаратын шрифтерді табу керек болды. Қазақ тіліндегі, әсіресе, орыс тілінде кездеспейтін, тоғыз әріп қолдан жасалды. Жауынгерлердің арасынан әріп теруші мамандығына бейімділерін іріктеп, даярлаған. Біраз материалдар орыс тілінен аударылған. Мамандар да тапшы, журналистер штаты да мардымсыз. Керекті қағаз, бояуды да өздері тапқан. Осындай батыл қадамды, ауыр жағдайдың өзінде, соғыс аяғына дейін Түймебай Әшімбаев, Ақмұқан Сыздықбеков пен Бисен Жұмағалиев сынды идеология майданының қайсар шеберлері іске асырған. Олар оқып-тоқығаны мол, көзі ашық, көкірегі ояу, өз елінің тарихын жетік білетін және елін сүйген жастар еді. Газеттің ана тілінде жарық көруін, әсіресе, қазақ жауынгерлері қуана қарсы алды. Ол әскери бөлімдерде насихат жұмысын жеңілдетумен бірге, алыста қалған тутан жер, өскен елімен байланысын жалғастыруына себепкер болды. Газет материалдарын жауынгерлер жеке- жеке де, кейде бәрі отырыса қалып, бірігіп оқып, қызу талқыласқан. Орыс тілінде шығатын басылымдарды қазақ жауынгерлерінің бәрі бірдей оқи алмағандықтан, «Отанды қорғауда» газетінің сол жағынан да көмегі болған. Газет беттерінде мыңдаған әртүрлі ерлік пен батылдыққа толы істері үзбей жарияланып тұрған. «Отанды қорғауда» бір нөмірі Кеңес Одағының Батыры аға сержант Сұлтан ерлігіне арналды. Соғыс кезінде қазақ тілінде жарық көрген майданындық 26 газеттің арасында «Отанды қорғауда» ең үздік басылым деп танылды. «Социалистік Қазақстан» газеті сонау сұрапыл соғыс жылдарының өзінде-ақ бұл басылымды негұрлым толық газет деп бағалаған. Басқа газеттер көбінесе жауынгерлік параққа ұқсайтын да және үнемі шығып тұрмайтын делінген. Басылымның ең басты құндылығы материалдарының соғыстағы өмірдің өзінен алынған шындығында, деректігінде. Әскери журналистер мыңдаған беттік тұтас соғыс энциклопедиясын жазып шықты. Онымен қоса газет беттерінде жарияланған алты жүз фотосуреттердің әрқайсысы да маңызды әрі тарихи құндылығын ешқашан жоғалтпақ емес. == Дереккөздер == Санат:Газеттер 
отан сүйгіштік, (грек, patris Отан) адамның Отанына, туған еліне, оның тіліне, салт-дәстүрі мен мәдениетіне деген сүйіспеншілік сезімі. Көшпелі казак өркениетінде отаншылдық ең қасиетті міндеттердің бірі саналды. Ежелгі түркі кагандыгы кезінде тасқа жазылған Күлтегін ескерткішінде ел билеушілерінің отаншылдық үлгісі көрініс тапкан. Төле, Қазыбек, Әйтеке билер, Ақтамберді, Бұқар жыраулар және 20 ғасырдың басындағы А.Байтұрсынов, Ә.Бөкейхан, Ж.Аймауытов, С.Торайғыров, М.Жұмабаев,т.б. ұлт зиялылары мен қайраткерлер отаншылдықты сөзбен ғана емес, іспен де өнеге көрсете білді. Әйтеке би «Өмірім халықтікі, өлімім гана өзімдікі» деп халыққа қызмет етудің, отаншылдықтың айнасы бола білді. Тәуке хан заманынан қазақ қоғамында отаншылдық байлықтан да жоғары бағаланды. Көптеген елдерде отаншылдық халықтың өз ұлтының тілін, ділін, дінін берік сақтауымен және мақтан тұтуымен тікелей Ғасырлар бойы басқа халықтарды басып- жаншып, отарлық үстемдік жүргізген алпауыт мемлекеттерде ұлы державалық патриотизм санасы мемлекеттік ұран ретінде насихатталған. Қазіргі батыс зерттеушілері отаншылдық үғымы қоғамдық-саяси феномен ретінде ескіріп тозды, маңызы жоқ деген пікірлер айтады. Планеталық, ғаламдық ойлау жеке елдікті уағыздайтын отаншылдықты жұтып, жоюда.Еуропаның кейбір ғалымдары отаншылдықты «ұлт», «азаматтық» ұғымдармен алмастырды. 1931 жылы неміс социологисті Р.Михельс отаншылдықтың Отанға деген сүйіспеншілік қасиетін кеңейтіп, оған нәсіл мен тек, дін мен тілдің бірлігі, мәдениет пен тағдыр ортақтығы, мемлекет ортақтығы мен мақсаттар бірлігі секілді қасиеттерді қосты. Қазіргі кезде Қазақстан өмірінде «қазақстандық патриотизм» үғымы қалыптаса бастады. ҚР-ның Конституциясы «қазақстандық патриотизмді» қалыптастыру және оны азаматтардың ой-санасына сіңіруді мемлекеттік дәрежеге көтергенімен, отаншылдық ой-сананы қалыптастырудың шешілмеген мәселелері бар. Қазақстандық патриотизм ел азаматтарының республиканың бүгінгі тұрақты өмірі мен жарқын келешегі жолындағы еңбегі мен күрескерлігі іспетті. Отаншылдық сана халықты топтастырушы рухани күш бола тұра, халықтың күш-жігерін ,тәуелсіздікті нығайтуға бағыттайды. Сондьқтан елдегі тәлім-тәрбие, идеология мен ақпарат жүйесі ел тұрғындарының бойында өзін республиканың толық азаматы ретінде сезіну көңіл-күйін қалыптастыруы керек. Отаншылдық, елжандылық туған отбасына, туып-өскен ортаға, туған топырағы мен табиғатына деген құрметтен басталады. Сондықтан отаншылдықтың қайнар көзі адамгершілік қасиеттер болмақ. Отаншылдықтың іргетасы ұлтжандылық. Өз ұлтын сүйіп, оның мұңын мұңдап, жоғын жоқтайтын азамат қана отаншыл болады. Отаншылдықты рухани құбылыс ретінде зорлықпен, нұсқаумен, биліктің басқаруымен енгізу мүмкін емес. Отаншылдық тәрбиеге қатысы бар барлық институттар мақсатты әрі нәтижелі жұмыс істегенде ғана санаға сіңеді. == Дереккөздер == Санат:Адамның бойындағы қасиеттер 
өз елінің шет жағында бос жатқан жерлерді қоныстану және шаруашылық үшін игеру («ішкі отаршылдық»), сондай-ақ басқа елдерде қоныстар салу («сыртқы отаршылдық»). Отаршылдық іс көбіне жергілікті тұрғындарды күшпен бағындыру және ығыстыру саясатымен (кейде қырып-жоюмен) ұштасады және басқа аумақтарды тартып алу үшін қолданылады. Отаршылдық ежелгі заманнан белгілі. Ежелгі Финикия, грек мемлекеттері, Рим отар елдер арқасында үстемдік орнату, өздеріне қажетті азық-түлік және тауарлар алу, басқа аймақтармен сауда қатынастарын орнатуды көздеді. Отаршылдық арқасында гректер Қара және Азов теңізі жағалауларын, Аппенин түбегін, Сицилия, Сардиния, т.б. аралдарды игерсе, финикиялықтар Солтүстік Африкада атақты Карфаген қаласының негізін қалады. Ежелгі қытайлар, түркілер, корейлер Жапон аралдарына қоныс теуіп, Тынық мұхиттағы Оңтүстік аралдардан келгендермен және жергілікті тұрғындармен араласып жапон халқының қалыптасуына қатысты. 11- 13 ғасырларда Таяу Шығысқа жасалған крест жорықтары да белгілі дәрежеде әскери отаршылдық сипатта болды. Ішкі отаршылдық 12-13 ғасырларда феодалдық қоғамның өндіргіш күштерін алға бастырып, Батыс Еуропа елдерінде елеулі табыстарға жетті. 15 ғасырдағы географиялық ұлы жаңалықтар кезінен еуропалықтар жер жүзінің басқа құрлықтарын отарлауды бастады. Әскери-сауда орталықтарын салу, жаңадан ашылған құрлықтарды игеру, бұрынғы дамыған елдермен сауда жүргізу қыза түсті. Испандықтар, португалдар, голландтықтар, ағылшындар, француздар, т.б. отаршылдық саясатын күшпен жүргізді. Олардың қоныстары мен бекіністері Оңтүстік және Солтүстік Америкада, Австралияда, Африкада, Азияның шығысында, кейін Үндістанда, Индонезияда, Араб елдерінің шығысында пайда болды. Көптеген байырғы халықтарды қырып-жою, қалғандарын құлға айналдыру, резервацияларда ұстау, кемсіту кеңінен орын алды. Отаршылдық саясатын қолданған елдер жергілікті халықтарды тонау, қанау арқасында қатты байып, отарларды шикізат көздеріне, өздері шығарған тауарларды үйлестіру базаларына айналдырды. Отарланған елдердің ең құнарлы жерлерін келімсектер иемденіп, Америка, Африка, Азияның байырғы халықтарын, шөл, шөлейт далалар мен тауларға ығыстырды. Ресей патшалығы да бір орталыққа бағынған мемлекет болуды аяқтағаннан кейін 16-17 ғасырларда Еділ бойы, Орал, Қиыр Солтүстік, Сібір, Қиыр Шығыс халықтарын отарлай бастады. 18-19 ғасырларда отаршылдық саясатын әрі қарай жалғастырып, Кавказ, Қазақстан мен Орталық Азия халықтары да басып алынды (қ. Қазақстанды Ресейдің отарлауы). Ресейдің отаршылдық саясатын ұсақ халықтарды жаппай орыстандыру, шоқындыру, бас көтергендерін қатал жазалау және ішкі аймақтардағы орыс, украин, белорус, т.б. халықтардан шыққан шаруаларды күшпен қоныстандыру арқылы жүзеге асты. 20 ғасырда болған аса ipi соғыс: және 2-дүниежүзілік соғыс отар елдерді қайта бөлісу салдарынан туындады. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін отарлық жүйе дағдарысқа ұшырап, ұлт- азаттық котерілістер күрт күшейді. Нәтижесінде Азия, Латын Америкасы, Африка құрлықтарындағы отар елдер тәуелсіздік алды. 1991 жылы КСРО-ның тарауымен бұрынғы Ресей отарлары да егемендікке қол жеткізді. == Дереккөздер == Санат:Тарих Санат:Саясат 
'''Отаршылық соғыс''' басқа халықтарды саяси, экономикалық дербестігінен айыру және өз үстемдігін орнату үшін шетел мемлекеттері жүргізген әскери қимылдар. Отаршылық соғыс көне заманнан жүргізіліп келді. Мысалы, Ежелгі Египет, Вавилон, Ассирия, Хет, Грекия, Персия, Рим, Қытай, т.б. отаршылық соғыс негізінде құрылды. Орта ғасырларда құрылған араб халифатының, Ұлы Карлдың, моңғолдардың, Ақсақ Темірдің, Таң империясының, т.б. елдердің да отаршылық соғысқа жатқызуға болады. Отаршылық соғыс 17 ғасырда капиталистік қатынастар пайда болған кезде өрістей түсті. Соғыстар барысында бүкіл Америка құрлығында байырғы халықтардың өркениеті, халқы қырғынға ұшырап, еуропалықтардың үстемдігі орнады. Отаршылық соғысқа қатысқан испандықтар, португалдықтар, ағылшындар, француздар, орыстар аяусыз саясат ұстанды. АҚШ жерінде өмір сүрген байырғы тұргындардан қазіргі кезде не бәрі 40-50 мың әртүрлі тайпалар қалып, олар резервацияларда өмір сүруде. Отаршылық соғыс Азия және Африка халықтарына шексіз зиян келді. 20 ғасырға дейін алдыңғы қатарлы Түркия, Иран, Үндістан, Қытай елдері қарулы қақтығыстар мен отаршылық соғыстарда жеңіліп, тоналды. Үндістан, Индонезия, Қазақстан, Орта Азия, Сібір, Кавказ, Араб елдерінің шығысы, Африка, Тынық мұхит аралдары отарланды. Аталған елдер 2,5-3 ғасырлар бойы қаналып келді. Қаналушы халықтар ұлт-азаттық күрестер жүргізді. Солардың ішінде 19 ғасырдағы үнділер, қытайлар, ирандықтар, арабтар, африкалықтар және кейбір славян халықтарының көтерілістерін айтуға болады. Кавказдағы тау халықтарының күресі 40 жылға, Кенесары Қасымұлының ұлт-азаттық қозғалысы 10 жылға созылды. Поляктардың Ресей патшалығына және Пруссияға қарсы көтерілістері, грек, серб және болгарлардың Осман империясына қарсы қозғалыстары тарихта үлкен орын алды. Қазақ халқының 18-20 ғасырлардағы орыс отаршыларына қарсы көтерілістері ұлт-азаттық күрес тарихында ерекше аталады. Сырым, Жанқожа, Амангелді, т.б. батырлар бастаған көтерілістер әлемге халқымыздың ер мінезін танытты. Отаршылық соғыстың өршуі 20 ғасырда да орын алды. Оларды жүргізген Ұлыбритания, Франция, Германия, Италия, Жапония, Ресей, Голландия, Португалия сияқты империалистік мемлекеттердің отарларға таласуы және 2-дүниежүзілік соғыстардың басталуына алып келді. Өзара қырқыста Германия, Италия, Жапония жеңіліп, отарларынан айырылды. Ал калғандарының 20 ғасырдың 2-жартысында Африка мен Азияда жүргізген отаршылық соғыстары сәтсіздікке ұшырап, отарлары тәуелсіздікке қол жеткізді. КСРО-ның өзі де мемлекет болды. Оның ыдырауына халықтардың наразылығы өз ықпалын тигізді. Қазіргі кезде әлемде 193 дербес мемлекет өмір сүруде. Әлі де 50-ден астам тәуелді аумақтар бар. == Дереккөздер == Санат:Соғыс 
'''Офицерлер үйі'''- әскери және мәдени-ағарту орталығы. 1978 жылы Алматы қаласында археолог Ю.Г.Ратушный, О.Н.Балықбаев, Т.Е.Ералиев, конструктор Н.П.Разин, т.б. жасаған жоба бойынша салынды. Ғимараттың 28 паркінің шығыс жағын ала бой көтеруі әрі осы парктегі «Даңқ» мемориалымен ансамбльдік үндестік табуы қаланың жаңа бір алаңыныц негізін жасады. Құрылыстың орта иінінен шығарылған ашық арқа мемориал алаңын ұлгайта түскен. Офицерлер үйінің жалпы жобасы бедерлі бұғатпен жабылған алып бағаналар тізбегі сияқты. Бүл ғимараттың салтанат қакпасына ұқсас болуын қамтамасыз еткен. Ақ мәрмәр бағаналар арасына қара сұр габбро-диабаз тасымен қаптау, дөдегенің биік әрі бедерлі болып келуі оған салтанатты сипат береді. Офицерлер үйінің ішкі бөлмелерін әсемдеуге әртүрлі табиғи тастар, алюминий, сәндік пластмассалар, синтетикалық кілемдер, жасанды бағаналар пайдаланылған. Ғимарат 1991 жылға дейін Қызыл Тулы Орта Азия әскери округінің мәдени- ағарту мекемесінің әдістемелік орталығы болды. Қазіргі кезде офицерлер үйі көп салалы қызмет атқарады. Әскери мұражайы, 500 орынды концерт залы, 400 орынды кинотеатр, кітапхана, кино, фото және изостудия, бизалы, әртүрлі үйірмелер, т.б. халыққа кызмет көрсетеді. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Борис Тимофеевич Өскемен қаласы 5.11. 2002, Ресей, Санкт-Петербург қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ага лейтеант, кейіннен l-рангтегі капитан, дивизион командирі, орыс. Орта мектепті Ленинград (қазіргі қаласында бітіргеннен кейін Әскери-теңіз училищесін үздік бітіріп шықты (1942). 1941 жылы Солтүстік флотқа торпедалық катердің командирі ретінде жіберілді. 1942 жылдың мамырынан Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылдың қыркүйегіне қарай Павлов жаудың көлігі мен күзет кемесін жойды. Павловқа ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (5.11.1945). Соғыстан кейін Әскери-теңіз флотында кызметін жалғастырды. 1974 жылы запасқа шығып, Санкт-Петербург қаласында тұрды. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, рет Қызыл Ту ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:28 шілдеде туғандар Санат:1919 жылы туғандар Санат:Өскеменде туғандар Санат:5 қарашада қайтыс болғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы теңізшілері зиратында жерленгендер Санат:Каспий жоғарғы әскери-теңіз училищесі түлектері 
'''Жамантау''' Мұғалжар тауының солтүстік бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Жамбыл ауылының 21 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 561 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Солтүстік-шығыс беткейі тік, оңтүстік-батысы көлбеу келген. == Геологиялық құрылымы == Тау силур, девонның жасыл тасты эффузивті габбро тәрізді интрузивті жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, көде, қараған және бұталы өсімдіктер өседі. Баурайында көптеген бұлақтар мен өзендер бар. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
'''Александр Иосифович жылы туған, Ресей, Чита облысы, Могатуй ауданы, Бурят темір жолы станциясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, взвод командирініц көмекшісі, орыс. 1941 жылдың қараша айынан Парацовин З-Украина майданы, 8-гвардиялық армия 39-гвардиялық атқыштар дивизиясы 41-жеке барлау ротасында болды. 1943 жылдың 23 қазанында құрамында 20 жауынгері бар барлау ротасы Днепропетровск қаласы маңында Днепр өзенін кесіп өтіп, плацдармға бекінді. Дивизияның қалған бөліктері келгенше плацдармды ұстап тұрды. 24 қазанға қараған түні өзеннен өтерде қайық жаудың атқылаған оғынан төңкеріліп, рота командирімен бірге барлаушы қаза болды. Қалғандарын аға сержант Парацовин бастап, жауынгерлік тапсырманы орындады. Олар жаудың шабуылын тойтарды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Парацовинге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.4.1944). Қазір Парацовин Қостанай қаласында тұрады. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
М.Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті '''Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті''' Тараз қаласында орналасқан жоғарғы оқу орыны. Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті ең ірі жоғарғы оқу орындарының бірі. Университет 138 мамандық бойынша бакалавриат, 107 мамандық бойынша магистратура және 14 мамандық бойынша PһD доктарантура мамандарын дайындайды. Сонымен қатар, университетте әскери кафедра жұмыс істейді. Университетте 60 кафедраны біріктіретін факультет, институт және колледж бар. Оқытушылар мен білімгерлер Платонус және Портал жүйелері арқылы ақпаратпен алмасады. 2020 жылғы дерек бойынша университеттің 37 ғимаратында, 963 оқытушылардан 19620 бакалавр, 631 магистр, 50 докторант студент білім алады. == Факультеттер == ғылымдар факультеті Технологиялық факультет "Ақпараттық технологиялар, автоматика және факультеті Экономика және құқық фаультеті Мұнай, газ және механика факультеті Қашықтықтан білім беру факультеті == Институттар== Ұстаз институты Су шаруашылығы, экология және құрылыс институты == Колледж == Қаратау колледжі == Университет ректорлары == Бишімбаев Уәлихан Қозыкеұлы (1998—2001) Бектұрғанов Әбдіманап Елікбайұлы (2001—2008) Ахметов Әшімжан Сүлейменұлы (2008—2012) Сарыбеков Махметғали Нұрғалиұлы (2012—2021) Әмірбекұлы Ержан (2021) Ешенқұлов Талғат Ілиясұлы Байжұманов Мұхтар Қазыбекұлы уақыт) == Дереккөздер == Санат:Қазақстан университеттері Санат:1998 жылы құрылған оқу орындары Санат:Тараз жоғарғы оқу орындары 
'''Патша''' (цьсарь, цѣсарь, ерте грек καῖσαρ) славяндық монарх лауазымы. Әдетте императордың жоғарғы «Патша» лауазымын алған ең бірінші әмірші болгарлық князь Симеон XX ғасырда болған. Біріншілікті белгілеу үшін астарлы басымдық сөзде: «арыстан хайуандар патшасы». == Сөздің шығу тегі == Caesar (цезарь немесе кесарь) римдік императорлардың лауазымының міндетті бөлігі. Римдік мемлекет кезінен бастап, Батыс Римдік империя мен Шығыс Римдік империя Юлий Цезарьдың атынан шығып, императорлардың билікті әсер етеді. Көп римдіктерде «цезарь» лауазымы «патша» түсінігіне жанаспағаны қызық. «Патша» ұғымы римдіктерде лат. rex. Когномен аталды. Юлий Йезарьдің өзін кейбір тарихшылар «жүн басқан» деп аударуға құмар. Гай Юлийдің өзін емес, оның ата-бабасын ескерген. Себебі, Юлийлер тұқымында ол бірінші Гай және Цезарь болмаған. Цезарьдің өзі жеті римдік патшалардың қасіретті тағдырын еске алып ешқашан патша лауазымына тырыспаған. Латиндік Caesar римдік халықпен көршілес жоғарғы лауазымы ретінде алды. Напр. готтық, артынша неміс kaisar, балкандық car, орыс «цесарь», «кесарь» және тегінде «царь». Цесарь сөзі праславяндыққа готтық kaisar сөзінен келді. Праславяндықта *cěsarь секілді естілді. Артынша цьсарь болып қысқартылды. Кейін царь (патша). Осы өзгерулердің нақты даталауы осы сөз әдетінше титломен жазылуымен қиындатылады. Замандас украин, белорус, болгар, македон және серб тілдерінде «цар». Жазбаша нұсқаларда бұл славян сөзі 917 жылдан болгар патшасы Симеон болғаннан бері белгілі. Ол бірінші «патша» лауазымын алған әмірші болған. «Патша» сөзімен жазылған бірінші жазба ол преславтық жазба, Мостич сарай чергубыль эпитафиясы. == Сөздің мағынасының тарихы == Бірінші римдік және византтық императорларды белгілеу үшін славяндармен қолданылған. Кітаптардың дамуы аясында бұл терминмен тарих пен шіркеу әдебиетінен танымал ертедегі әміршілерді белгілей бастады. Мысалы, Изриальдік және Иудейлік әміршілер: Давид патша, Соломон патша. «Цесарь» сөзі германдық императорды бейнелеу үшін қолданылған. Моңғол-татарлық басқыншылықтан кейін Русьта патша лауазымы Алтын орда әміршілеріне қатысты болды. Ал оның ыдырауынан кейін татарлық хандықтың барлық әміршілеріне. Славян мемлекеттері арасында патша лауазымын Болгария әміршілері 893 1014, 1185 1396, 1908 1946 және Сербияда 1346 1371 таққан. Кітаби дәстүр ертедегі әміршілерді «патша» деп атау біздің уақытымызға дейін орыс тілінде сақталып келді. XIX ғасырда орыс сөз пайдалануда, әсіресе қарапайым халықта, осы сөзбен монархты белгілеген. Патша 1547-ден 1721 жылға дейінгі Ресей Республикасының монархтарының басты лауазымы. Бірінші патша Иван IV Грозный болды. Ал соңғы патша Петр Великий болды. Бұл лауазым Xiғасырда және Иван III кезінен бейресми Русьтің әміршілерімен пайдаланды. Василий III Иван III-ден иеленіп, ұлы князь лауазымымен қанағаттанды. Оның ұлы Иван IV Грозный кәмелеттік жасқа толған кезде Барлық Русьтің патшасы ретінде таққа отырды. 1721 жылы Петр басты лауазым ретінде императорды алды. Бейресми және жартылай ресми «патша» лауазымы монархияның құлауына дейін қолданылды. Патшаның әмірімен орналасатын аймақ патшалық деп аталады. == Патша отбасының лауазымдары == Патша әйел патшалық ететін кісі немесе патшаның әйелі. Патша баласы патшаның немесе патша әйелдің ұлы. Патша қызы патшаның немесе патша әйелдің қызы. Императорлық Ресейде: Тақ мұрагері мирасқор-еркек. Патшаның тақ мұрагер әйелі тақ мұрагерінің әйелі. Бұл лауазым тақ мұрагерінің қыздарына да қатысты. == Географиялық атаулар == Царьград. Царицыно. Патша ауылы. Белоцарск. Царевококшайск. Царицын. == Сөз тіркестегі қолдану == Патша-қоңырау. Патша-зеңбірек. Патша-бомба. Патша-танк. Патша-кітап. == Тіларалық жанасым == Моңғол тілінде «царь» орыс сөзі хан ретінде аударылады. Санат:Патшалар Санат:Титулдар 
'''Патша өкіметі тартып алған жерлерді қазақ еңбекшілеріне қайтарып беру''', Кеңес өкіметі жүргізген саясат. Азамат соғысы аяқталған соң қазақ халқын өз жағына шығаруға тырысқан Кеңес өкіметі жер-су реформасын жүргізе бастады. 1920 жылы қыркүйекте өткен Түркістан Республикасы Кеңестерінің IX съезі Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанда жер-су реформасын жүргізу қажет деп тапты. 1920 жылы 20-31 қаңтар аралығында Әулиеатада (қазіргі Тараз қаласы) түркістандық қазақ және қырғыз кедейлерінің съезі болып өтті. Съезд еңбекшілерді жер-су реформасын өткізуге белсенді қатысуға шақырып, Қосшы одағын құру жөнінде шешім қабылдады. Қазақстанның оңтүстігінде жер- су реформасын жүргізу және «Қосшы одақтарын» құру мен оның нақты іс-қимылын үйлестіруде О.Жандосов, Ж.Бөрібаев, А.Розыбакиев, т.б. көрнекті қайраткерлер үлкен рөл атқарды. 1921 жылы ақпанда Қазақ АКСР-і OAK 1917 жылғы ақпан айына дейін қоныс аудару мекемелерінің қазақ еңбекшілерінен бөліп алған, сондай-ақ кулактардың заңсыз басып алған жерлерін қайтару жөнінде декрет қабылдады. 1921 жылы 19 сәуірде патша өкіметі Орал-Жайық өзенінің сол жағалауы) және Сібір (Ертіс өзенінің жағалауындағы он шақырымдық алқап) казак әскерлерінің меншігіне берілген жерлерді қазақ еңбекшілеріне қайтару жөнінде жаңа декрет жариялады. Бірақ оларды жүзеге асыру үлкен қиындықтарға соқтырды. Жер үлестерін қайта бөлуге кедейлер мен жалшылар белсене қатысты. Кулактар мен бай шаруалардың дүние-мүлкін ішінара кәмпескелеу арқылы кедейлерге жер, мал мен құрал- саймандар таратылды. Қазақ шаруаларына өздерінен тартып алынған жайылымдар, егіндік алқаптар мен мал айдайтын жолдар қайтарылды. Қоныс аударушылардыц поселкелері, қыстағы мен хуторларының кейбіреулері жойылып, олардың халқы өздері бұрын тұрған, өңделетін артық жер қоры бар селолар мен станицаларга Кедейлер мен жалшылардың барлық борыштық, жалға алу міндеттемелері жарамсыз деп жарияланды. Көшпенді қазақ халқыныц егін шаруашылығына деген ынтасы арта түсті. Кеңес өкіметі отырықшылыққа бет бұрған Жетісу мен Сырдария облысының шаруаларын ауыл шаруашылық құралдарымен, ең қажетті заттармен қамтамасыз етті. 1921 жылы көктемде Жетісу шаруалары 15 мың орақ, 13 мың шалғы, 120 соқа, 200 мың аршын мата, шай, сабын, сіріңке, т.б. заттар алды. 20-жылдардың бас кезіндегі аграрлық реформалар ондаған мың қазақ кедейлері мен жалшыларын жермен қамтамасыз етіп, оларды кіріптарлық пен жалға алу ақысының ауыртпалығынан құткарды. Белгілі бір саяси мақсатты көздегендеріне қарамастан бұл реформалар қазақ халқының іс жүзіндегі теңсіздігін жою жолындағы маңызды қадам болды. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Анисим Павлович Алматы облысы,Панфилов ауданы,Лесновка ауылы 19.4.1945, Берлин қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушылар взводының командирі,орыс. 8-гвардиялық армияның 39-атқыштар дивизиясы 41-жеке барлаушылар ротасы барлаушылар взводының командирі. Пащенко 1944 жылы тамызда Висла өзенінен өтіп, жауды траншеядан қуып шықты. Жау күшінің басымдылығына қарамастан плацдармды сақтап қалды. Осылайша дивизияның басқа бөлімдеріне өзеннен өтуге мүмкіндік жасады. Пащенкоға осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралкасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Ұрыста қаза тауып, Берлиндегі Тиргартен паркінде жерленген. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Романович жылы туған, Ресей, Қорған облысы,Петухов селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, лейтенант,орыс. Соғысқа дейін Первоуральск қаласы зауытттарының бірінде жұмыс істеген. 1942 жылы күзде Кеңес әскері қатарына шақырылған. Жауынгерлер арасында жақсы ширақтығымен ерекшеленген оны барлаушылар даярлайтын бөлімге жіберді. 1943 жылы 163-Ромнен-Киев жаяу әскер дивизиясының 759-полкінде барлаушылар взводы командирінің орынбасары болған. Перепечин 40-армияның құрамында Дала және 2-Украина майдандарындағы ұрыстарға қатысты. Ол 1944 жылы13 наурызда барлаушылар тобы мен Ладыжин қаласы (Винницкий облысы) тұсында алғашқылардың бірі болып Оңтүстік Буг өзенінен өтті. Оң жағалауда жау әскерімен ұрыс жүргізіп, басқа бөлімшелердіц өзеннен өтуіне ықпал жасады. КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (13.9.1944). 3-дәрежелі Даңқ, l-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. 1945 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, екі жыл әскери қызметте болды. Әскер қатарынан босатылған соң туған еліне келіп, Петухов ауданы комсомол комитетінде нұсқаушы, кейіннен шаруашылықтарда басшылық кызметтерде болды. 1962 жылы Перепечин Алматы қаласына қоныс аударып, коммуналдық шаруашылық саласында бөлім бастығы, кейін Алматы құрылыс-жөндеу тресінде жұмыс істеді. 1968 жылы зейнеткерлік демалысқа шықты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Алексей Васильевич Петров'''(1907, Краснодар өлкесі, Красноармейск ауданы 25.1.1945, Польша, Оборники қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, майор, батальон, кейіннен полк жылдан Ақмола қаласында (қазіргі Астана қаласы) тұрды. 1925 жылы Түмен қаласындағы (Ресей) жұмысшы факультетінің 3-курсын, 1942 жылы«Выстрел» курсын бітірген. Мұғалім, облыстық партия комитеті білім бөлімінің инспекторы болған (1926-28). 1929-31, 1939-40 жылдары Кеңес әскері қатарында әскери борышын өтеген. Петров 1941 жылдан 8-гвардиялық армияның 35-гвардиялық атқыштар дивизиясы 102-гвардиялық атқыштар полкінің командирі болды. 1945 жылы 25 каңтарда гвардия майоры Петров бастаған бөлім Висла өзенінің сол жағалауындағы жау шебін бұзып өтуге қатысты. Петров басқарған полк Оборники қаласы түбінде сағат бойы ұрыс жүргізіп, каланы жау колынан азат етті. Осы шайқаста Петров ерлікпен қаза тапты. Висла өзенінің сол жағалауындағы ұрыстарға қатысып, керсеткен ерлігі үшін Петровқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Оның есімі Астана қаласының бір көшесіне берілген. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Валерий Викторович Петров''' (25.01.1951 жылы туған, Алматы қаласы) генерал-майор. (2008). В.И.Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1978) бітірген, Қазақ КСР ҒА сейсмология институтында инженер, аға инспектор, Қазақ КСР Минстрлер кеңесі Іс басқармасы ақпарат және байланыс пункті бастығы; Қазақ КСР ТЖ мемлекеттік комиссиясы ақпарат және байланыс бөлімінің, жедел басқарма бөлімінің меңгерушісі; ҚР ТЖ МК жедел бас басқармасының, жедел іс-қимыл және азаматтық корғаныс бас басқармасының бастығы; ҚР ТЖ комитеті жедел іс-қимыл департаментінің директоры; ҚР ТЖ комитеті Төрағасының орынбасары; ҚР ТЖ агенттігі Терағасының орынбасары, 2004 жылы наурызынан ҚР ТЖ агенттігі Төрағасының бірінші орынбасары; 2004 жылы қарашасынан ҚР ТЖМ вице-министрі. РФ Халықаралаық транспорт академиясының толық мүшесі. Қазақстанның, Ресейдің ТЖМ құрметті қызметкері. Радио әуесқой,КСРО радиобайланыс спорт шебері, спутниктік байланыс бойынша КСРО чемпионы, Республика дәрежедегі төреші. ҚР «Айбын» «Достық» РФ «Александр Невский» ордендерімен Азаматтық қорғаныс халқаралық ұйымның белгісімен марапатталған. ҚР Президенті Алғыс хаттарының, ҚР, РФ, Қырғызстан, Тәжікстан мемлекеттері 14 медальдарының иегері. == Дереккөздер == Санат:25 қаңтарда туғандар Санат:1951 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Қазақстан Санат:Ресей Халықаралық транспорт академиясының толық мүшелері Санат:КСРО спорт шеберлері байланыс бойынша КСРО чемпиондары дәрежедегі төрешілер Санат:Айбын орденінің иегерлері Санат:Достық орденінің (Ресей) иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (Ресей) иегерлері 
'''Петр Антонович Ресей, Нижегород облысы,Чернов ауданы,Склягино селосы 1.2.1961, Шығыс Қазақстан облысы,Семей қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия майоры, 225- гвардиялық атқыштар полкінің мектептен кейін Новосібірдегі педагогикалық кооператив курсын, 1927 жылы жаяу әскер мектебін бітірген. 1942 жылдың шілде айынан бастап Ұлы Отан соғысына қатысты. Батальон командирі Плешков Сталинград түбіндегі шайқаста жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс берді. 1943 жылдың тамызынан бастап полк командирі болды. Днепропетровск селосы маңында (Украина) Днепр өзенінің бойында ұзындығы шақырым болатын плацдарм құрып, жаудың шабуылына тойтарыс берді. Плешковқа осы ерліктері үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Тералқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10.1943). Сондай-ақ Ленин, Александр Невский, «Қызыл Жұлдыз», 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін Семей қаласында тұрып, еңбек етті. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Василий Федорович Погорелов''' (27.2.1925, Ақмола облысы, Сандықтау ауданы, Граниковка ауылы 22.4.1977, Волгоград облысы, Серафимович қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия лейтенанты, рота командирі, орыс. 1943 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, ақпан айынан майданда болды. 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірді. 183-гвардиялық атқыштар полкінің (2-Украина майданы, 46-армия, 59-гвардиялық атқыштар дивизиясы) рота командирі. Погорелов полк жауынгерлерінен бірінші болып Венгрияның Эрчи қаласы тұсында Дунай өзенінен өтті. Плацдармдағы шайқас кезінде гвардия лейтенанты Погореловтың ротасы жаудың шабуылына тойтарыс беріп, 183-гвардиялық атқыштар полкінің басқа бөлімшелеріне өзеннен өтуге ыкпал етті. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Погореловқа Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин орденімен және «Алтын Жұлдыз» медалімен марапатталды (24.3.1945). «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерінің иегері. 1946 жылы запасқа шықты. Волгоград облысында тұрып, Волга өзенінің балық инспекциясында жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:27 ақпанда туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Сандықтау ауданында туғандар Санат:22 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Ұлы Отан соғысындағы рота командирлері 
'''Жаман Телқара''' Торғай және Ырғыз өзендерінің алабында орналасқан. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Телқара өзенінің саласы. Ұзындығы шамамен 40 км. ==Бастауы == Телқара өзеніне оңтүстігінен келіп құяды. == Гидрологиясы == Суы тұзды. Арнасы тар, тақыр саздақты. Қар, жаңбыр суларымен толығады. Көктемде еріген қар суымен ағады, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Өзен бойында Тастыбек, т.б. көптеген қыстаулар мен бұлақтар бар. Мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы өзендері Санат:Ырғыз су алабы 
'''Лоран Косельни''' (; 10 қыркүйек 1985) франциялық футболшы, қорғаушы. Көбінесе орталық қорғаушы болып ойнайды, бірақ жағдайға байланысты он жақ қорғаушы да болып өнер көрсете алады. Табанды, агреcсивті, доппен жақсы ойнайтын қорғаушы ретінде бейнеледі. == Өмірбаян == Лоран Косельни Тюль қаласында туылып, футбол мансабын ЕСА Брив, Tulle Corrèze және Лимож сияқты жергілікті жастар және әуесқой клубтарында бастады. 2011 жылы Францияның Бретаньға көшіп Генгам кәсіпқой футбол клубына ойнай бастайды. 2007 жылы Косельни Тур клубымен келісімге келіп, Француз лигасының үшінді дивизионында ойнайды. Келесі жылы Турмен бірге дивизонда бір сатыға жоғары көтеріліп (Лига 2), символикалық Маусымдық Командасына енеді. 2009 жылдың 16 шілдесінде Лига 1-ке көтірілген Лорьян клубы Косельнимен 4-жылдық келісімге қол қояды. Келісім құны €1.7 миллион еуро. Оның сапалы ойыны Арсенал басты бапкері Арсен Венгердің көзіне түсіп, Арсенал мен Косельни 2010 жылдың шілдесінде келісімге қол қойылып, Лоранға 6-ші номер беріледі. Арсенал жанкүйерлері Лоран Косельниді 2010-11 маусымдағы Арсен Венгердің ең жақсы сатып алған ойыншасы деп таңдады. Франция ұлттық құрамасына 2011 жылдың ақпанында шақырылады. Франция құрамасымен қоса Польша ұлттық құрамасына ойнау мүмкіндігі болды (Лоран поляк тамырлары бар француз). == Клубтық карьерасы == === Жастық карьерасы === 180px Косельни туған жері Тюль, Коррезе. Карьерасын 2004 жылы Генгам клубы сатысында бастайды. Генгам әлемге Дидье Дрогба, Флоран Малуда сияқты таңымал футболисттерді таңыстырған. жыл және толық емес 50 ойыннан кейін француз 3-ші дивизионында ойнауға мәжбүр болады. Француз 2004-207 жылдар аралығында Генгам клубы сатысында он жақ қорғаушы ретінде 46 матч ойнады. 2007 жылы Косельни Тур клубына келіп қосылады. Орталық қорғаушы ретінде ойнаға шешеді. Косельни әуе және позициялық түсінігін жақсартады. Осы арқылы тек қана сары карта алады. 2008-09 маусымында 34 матчқа қатысып гол соғады. 2008-09 маусымынан кейін Лига 2-нің үздік 11 футболшыларының арасынан табылады. Косельни Лорьянге Лига 1-де ойнау үшін 1,7 миллион еуроға көшеді. === Лорьян === === Arsenal=== Сурет:Danny Graham, Laurent Koscielny, Nathan Dyer Kieran Суонси клубына қарсы ойында. 2011 жыл, 10 қыркүйек. Арсенал мен Косельни 2010 жылдың шілдесінде келісімге қол қойылып, Лоранға Фулхэмге көшкен Филипп Сендеростың 6-ші номер беріледі. Венгер Лоранның клубқа көшуін Арсенал орталық қорғаушыларының бойларының қысқа болуынан деп түсіндіреді. Косельни дебютті ойының 2010 жылдың шілдесінде Барнетт клубына қарсы өткізді (маусымға дейінгі дайындық). Бір айдан кейін Ливерпульге қарсы ойында 94-ші минутта екінші сары қағаз үшін алаңнан қуылады. Екі қағаз 90 минуттан кейін көрсетілді. Ойын 1-1 есебімен бітіп, екі клубтың жаңа ойыншылары ойыннан қуылды. Арсенал үшін алғашкы голын 2010 жылы 11 қыркүйекте Болтон клубына қарсы ойында соқты. == Жетістіктері == '''«Арсенал»''' Англия кубогы (3): 2013/14, 2014/15, 2016/17 Англия суперкубогы (2): 2014, 2015 '''Франция''' Еуропа чемпионатының финалисі: 2016 == Дереккөздер == Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Лорьян ФК ойыншылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Бордо ФК ойыншылары 
'''Николай Алексеевич жылы туған, Петропавл қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, барлаушы. 1930 жылы Махачкала қаласына (Дағыстан) отбасымен көшіп келген. Кеңес әскері катарына 1942 жылы алынып, кіші лейтенанттар курсына жіберілді. 1943 жылдан майдандағы ұрыстарға қатысты. Жау тылына, штабы орналасқан жерлерге өтіп, ондаған «тіл» алып келді. 1945 жылы 22 сәуірде Подорожный жауынгерлер тобын басқара отырып, Врицен қаласының (Германия) солтүстігінде Одер (Одра) өзенінен өтті. Бүл топ жау шебін басып алып, оны сағат бойы қорғап тұрды. Жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс бере отырып, басқа бөлімшелердің өзеннен өтуіне ықпал етті. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). Махачкаладағы КСРО ІІМ-нің училищесін (1949), Дағыстан университетін бітірген. 1949-58 жылы шекара әскерінде қызмет атқарды. Запасқа шықканнан кейін Таллин, кейіннен Махачкала қаласында тұрды. 1985 жылы зейнеткерлік демалысқа шықты. Ленин, 1- дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Тимофей Семенович Позолотин''' (5.2.1908, Солтүстік Қазақстан облысы,Есіл ауданы,Явленка селосы 9.9.1943, Украина, Харьков облысы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, гвардия подполковнигі, 17-гвардиялық танк полкінің тәмамдағаннан кейін, ауыл клубында киномеханик болып еңбек етті. Ұлы Отан соғысы карсаңында 29-мотоатқыштар дивизиясындағы 47-танк полкінде кызмет атқарды. Батыс Беларусьта болған соғыстарда екі рет жараланды. Кейіннен Мәскеу түбіндегі шайқастарда жау әскерін талқандап, ерлік көрсетті. 1942 жылдың желтоқсанында Позолотиннің полкі Дон өзені бойында румын және 62-неміс жаяу әскер дивизияларының тылына шықты. Кеңес әскерінің танкішілері жаудың екі құрамасын талқандап, 10 мыңдай әскері мен офицерін жойды, біразын тұтқынға алды. 1943 жылы 21 тамызда жараланғанына қарамастан, шайқасты жалтастырды. Бірнеше күннен соң ол жауынгерлік міндетін аткару үстінде қаза тапты. Жасаған ерліктері үшін Позолотинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (26.12.1942). Сондай-ақ ол Қызыл Ту, l-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза подполковнику Позолотину Т. С.» от 26 декабря 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Республик газета. 1942. 30 декабря (№ 47 (206)). С. 1. Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1908 жылы туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар 
'''Семен Трофимович Украина, Николаев облысы, Первомайский ауданы, 2-Екатериновка селосы 21.4.1978, Украина, Кировоград облысы, Гайворон ауданы, Сальков кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сержант, бөлімше Кеңес әскері қатарына Қостанай облысы Обаған ауданы комиссариатынан 1941 жылы шақырылды. Сол жылдан майданда болды (1-Беларусь майданы, 7-гвардиялық атты әскер корпусы, 15-гвардиялық атты әскер дивизиясының 116-гвардиялық жеке сапер эскадроны). 1945 жылы сәуір айының соңында алдыңғы қатардағы бір топ саперлерді бастаған Пономарчук канал арқылы өтіп, миналанған көпірге жетті. Топ көпірді миналардан та- зартып, Кеңес әскерінің қалған күші келіп жеткенше бекіністі қорғап тұрды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Пономарчукке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Александр Григорьевич Ресей, Қорған облысы, Макушин ауданы, Степное деревниясы 30.4.2004, Ресей, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майор, 209- гвардиялық атқыштар полкінің штаб бастығы. Орыс. 10 жыл Қазақстанда тұрған. 1941 жылы Алматы мемлекеттік университетін биология мамандығы бойынша бітірген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың маусымында алынып, 1942 жылдың мамырында майданға аттанды. Попов 1942 жылдың 12 мамырында батальонның адъютанты ретінде Харьков қаласының түбіндегі соғыста болды. Сталинград, Воронеж, Курск шайқастарында ерлігімен көзге түсті. 1943 жылы 25 қыркүйекте Украинаның Верхнеднепровск ауданы Бородаевка селосы маңында жау әскерін талқандауға қатысты. Шайқаста көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тап- сырылды (26.10.1943). Яссы-Кишинев операцияларына, Румыния, Болгария, Венгрия жерлерін, сонымен бірге Белгоград қаласын азат етуге қатысты. Попов соғысты австриялық Альпі тауларында аяқтады. Соғыстан кейін әскери қызметін жалғастырды. М.В.Фрунзе атындағы әскери академияны аяқтап, Алматыдағы Дала әскери округінде, одан соң Түркістан әскери округінде жауапты қызметтер атқарды. 1-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Пристав''' орыс кінәздіктері мен Патшалық Ресейдегі жазаның орындалуын қадағалайтын полицейлік іздеу, тергеу органы. Көне орыс жазба дерегі «Русская правдада», 16 ғасырда жазылған Приставтық сот грамотасында кінәздің қызметшілері әскери приставтар жұмысын атқарғаны туралы жазылады. Бұл деректерде Приставтың шағымданушымен бірге еш кедергісіз бөтен кісінің иелігіне кіруге, борышкерді іздеп және оның мүлкін тәркілеуге, сондай-ақ ұры, борышкер немесе туыстары қарсылық көрсетіп жатса күш қолдануға, тіпті өлтіруге құқықты екендігі айтылады. 1717 жылы Петр жарлығымен құрылған Урядный Приставтар Ресей мемлекетінің жоғары лауазымды қызметкерлері мен билік органдарының шешімдерін атқарушы болды. Олар қатаң үлгідегі киім киді. 1738 жылы Анна Ивановнаның билік құрған дәуірінде Приставтар департаменттер болып өзгертілді. Осымен бір уақытта Приставтың (урядниктердің) қызмет киімі әскери қара көк түсті униформаға өзгертіліп және күнделікті жұмыста қылыш тағып жүруі міндеттелді. 1786 жылы Екатерина II Приставтарды сот шешімдерін орындаушы полицейлік және күзетші Приставтар етіп екіге бөлді. 1864 жылы 20 қарашада император Александр II жарлығымен Соттық Жарғы қабылданды, мұнда сот шешімдерін орындау сот Приставына жүктелді. 1917 жылы Сот Приставтары институты жойылды. Приставтар қазақ даласында исламдық, түрікшілдік бағыттағы әдебиеттердің тарап кетпеуін қадағалады және осы мақсата ұлт зиялыларын қатаң бақылауда ұстады. 1997 жылы арнайы федералдық заң қабылданып, РФ-нда Приставтар институты қалпына келтірілді. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Иван Иванович Қостанай қаласы 10.8.1944, Польша, Седлецк әскери аймағы, Осовно деревниясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ага лейтенант, взвод командирі. Орыс. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы қазан айында шақырылған. Протопопов 1-атқыштар дивизиясының 415-полкі құрамында шайқастарға қатысты. 1944 жылдың наурызында Кулевская деревниясы үшін болған шайқаста Протопопов өз взводымен жаудың қапталын шебер айналып өтті де, тұтқиылдан шабуыл жасап, немістердіц 40 жауынгерін жойды және екеуін қолға түсірді. Брест қаласын азат етуге қатысты, кейіннен «Бресттік» деп аталып кеткен 1-атқыштар дивизиясында Протопопов та болды. 1944 жылдың 28 шілдесіне қараған түні Протопоповтың взводы Брест Варшава жолын қолға алды. Бұл шайқаста взвод жаудың 16 қарсы шабуылын тойтарып, өздері төрт рет шабуылға шықты. Аға лейтенант Протопоповтың взводы 200-ден аса әскері мен офицерін жойды, 20 автокөлікті қиратып, өздігінен жүретін зеңбіректі қолға түсірді. Осы шайқаста Протопопов ауыр жараланып, ерлікпен қаза тапты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасыныц Жарлығымен Протопоповқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Семенович Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда Ақтөбе қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант. Орта мектепті бітірген соң Астрахан қаласында (Ресей) есепші, бухгалтер болып жұмыс істеген. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, соғыстың алғашқы күнінен майданда болды. 152-гвардиялық танкіге қарсы ататын артиллериялық атқыштар полкінің зеңбірек командирі Прохоров 1944 жылы 16-24 қазанда Тепи және Надькалло елді мекендері (Венгрия, Дебрецен қаласының маңы) үшін болған шайқаста көптеген жау әскерін, танкі мен қару- жарақтарын жойды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (28.4.1945). Соғыс аяқталғаннан кейін Прохоров әскер қатарынан босап, Ақтөбе қаласында тұрды. Ленин, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Сурет:Башкир верхом. Конец 1800-х около шабандозы '''Пугачёв бастаған шаруалар соғысы, пугачёвщина''' () Ресейде 1773-75 жылы болған шаруалар көтерілісі. Көтеріліс басшысы Емельян Пугачёв (1740/42-75) «Жеті жылдың» (1756-63) және орыс-түрік (1768-74) соғыстарына қатысқан, әскерден қашып, түрмеге түскен. Түрмеден қашып шыққаннан кейін Жайық казактарымен байланыс жасап, өзін сарай төңірегінде өлтірілген Петр III деп жариялап, астыртын қол жинады. Оның қатарында бірге башқұрттар, татарлар, қазақтар, қалмақтар да болды. 1773 жылы қыркүйекте оның жасағы Елек, Татищев, Сақмар бекіністерін алды. қазанда көтерілісшілер Орынборды қоршады. Көтерілісшілер саны 25 мыңға жетіп, 86 зеңбірегі болды. Олар патша үкіметі жіберген жазалаушы жасақтарды бірінен кейін бірін талқандады. 1774 жылы көтеріліс Оңтүстік Урал, Қазан губерниясының шығыс бөлігін, Батыс Сібірді, Батыс Қазақстанды қамтыды. Уфа, Екатеринбург, Челябинск, Самара, Заинек, Кунгур мен Красноуфимск, Жайық қалашығы ipi орталықтарына айналды. Бірақ бірыңғай жоспары болмады. Сондықтан генерал А.И.Бибиков бастаған жазалаушы корпус Самара, Күнгүр, Бұзұлұқ маңында соққы беріп, Орынбор мен Екатеринбургты қоршаудан босатты. 1774 жылы сәуірде көтерілісшілер талқандалып, Орал тауына кетті. Ол жақта чуваш, мордва, татар, т.б. халықтар қолдады. Қозғалыс Еділ бойының көптеген уездерін қамтып, Мәскеу губерниясының шекарасына жетті. Екатерина II көтерілісті басуға 20 мыңға тарта жаяу әскер мен атты әскер полктерін жұмсады. Царицынға жасаған жорығы сәтсіз аяқталды. Осы жерде көптеген Дон казактары мен қалмақтар тарап кетті. Пугачев Волга сыртына қашты, бірақ көп ұзамай қолға түсті. 1775 жылы Мәскеуге әкелініп, дарға асылды. Көтерілісшілер қатал жазаланды. 1775 жылы жазда көтеріліс толық басылды. Орта жүз бен Кіші жүз қазақтары қатысқан бұл көтеріліс қазақ халқының Ресей отаршыларына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстарының басталуына ықпал етті. ===Емельян Пугачев көтерілісінде қазақтардың қатысуы=== Осы көп ұлтты көтеріліске қазақтардыңда қатысуына түрткі болған бірнеше негізгі себеп бар еді. Біріншіден мал жайылымы жетіспеді.Патша қазақтар Ресейдің қол астына өтуді қабылдаған бойда-ақ олардың шекара шебінің ішкі шебіне оған жақын көшіп қонуға тыйым салынды.Оның үстіне Ертіс өзенінің бойындағы шекара шебінде ені 10 шақырымдық алқаптың ұзына бойына өтуге тыйым салынды.1771 жылы Еділ мен Жайық арасындағы қалмақтардың үлкен бір бөлігі өздерінің тарихи қаңырап бос қалған жеріне жетуге көш бетін түзеді.Кіші жүз бен Орта жүз қазақтары,патша үкіметінің айдап салуы мен Жоңғарияны көшіп бара жатқан қалмақтарды тас-талқан етіп қыруға белсене ат Еділ мен Жайық арасындағы жайлаған жерледі иемденіп қалуға қазақтар толықтай құқығымыз бар деген талап қойды.Бірақ патша үкіметі бұған құлақ асқан жоқ. Екіншіден,қазақ халқы өздерінің жер аумағында әскери бекіністер салуға тіпті де келісе алмады.Өйткені бұл мал шаруашылығына елеулі түрде зиянын тигізді. Үшіншіден, патша үкіметі Орта жүз емін еркін малын жайып жүрген Жаңаесіл жерін 1752-1755 жылдары басып алды. үкіметі қазақ жеріне әскери іздестіру деген сылтаумен қазақ жеріне кіріп қазақтарды ашық түрде тонап кетті. Ресейдегі Е.Пугачев бастаған көтеріліс қатыгез басыбайлылық тәртіпке қарсы бағытталса да, оған үлкен ынта-жігермен және үмітпен Еділ-Жайық бойындағы башқұрт, татар және қазақтар да қатысты. Орта жүз, әсіресе Кіші жүз қазақтары патша үкіметінің жер мәселесіндегі отаршыл саясатына қарсылық танытып, шаруалар көтерілісіне қосылды. Пугачев үндеуінің Кіші жүзде таралуы қазақтарды стихиялы түрде көтеріліске тартты. Халық жасақтары билеуші топтардың қол астына шоғырлана бастады. Өйткені патша үкіметінің Жайық, Ертіс өзендерінің оң жағасындағы шұрайлы жерлерді орыс-қазақтарға беріп, қазақтардың бекіністер орналасқан өңірге жақындауына тыйым салуы халықтың ашу-ызасын тудырды. Ал Пугачев болса езілген халық бұқарасын «жермен қамтамасыз етуге» уәде берген еді. ''Е.И. Пугачев''. 18 ғасырдың 1-жартысында Ресей империясының Қазақстанда, әсіресе, Кіші жүзде отарлық саясаты үдей түсті. Осы тұста Орал мен Сібір бекіністерін салу, көшіп-қонудың дәстүрлі жүйесіне нұқсан келтірді. Ресей үкіметінің Жайық пен Еділаралығында, Ертістің арғы бетінде көшіп-қонуға тыйым салуы қазақ шаруашылығына кері әсер етті. Оған қоса Батыс Қазақстанда тұз иелігін жасап, оның өнімін Жайық казак-орыс әскеріне сатып алуға міндеттеуі Кіші жүздің батыс аймағындағы малшылардың жағдайын ауырлатты. Ресей үкіметінің заңсыз әрекетіне наразылық білдірген қазақтардың шағымына ешкім құлақ аспады. Осындай жағдай қазақтардың 1773 75 жылы Е.И. Пугачев бастаған шаруалар соғысына қатысуына себепші болды. Көтеріліс жайындағы хабар қазақ ауылына тез тарады. Нұралы хан хатшысын Пугачевке астыртын жөнелтті. Нұралы Пугачевпен байланыс жасай отырып, бір жағынан Орынбор губернаторына көтерілісшілер отрядының орналасқан жерін, бет алысын мәлімдеп, әрі Пугачевке қарсы әскери көмек те ұсынып, екі жақты саясат ұстанды. Қазақтарды көтеріліске қатыстыруға Пугачев үлкен мән бергенімен, Нұралыны түпкілікті өз жағына қарата алмады. Сондықтан ол қазақтарға тікелей тіл қатуға ұйғарды. Орынборды қоршап тұрған кезінде оның адамдары шақыру “қағаздарын” алып, Кіші жүздің ауылдарын аралап жар салды. Пугачев оларға жер-су сыйлап, дін бостандығын беруге уәде етіп, Екатерина ІІ-нің үкіметіне қарсы бірігіп күресуге шақырды. Орынбор әкімш-нің мәлімдеуі бойынша тама, табын, Жағалбайлы руларының кейбір бөліктері бірінші күннен-ақ Пугачевке қосылып, орыс бекіністеріне шабуыл жасады. 1773 жылы қазанда Орынборға жасалған шабуылға мың қазақ қатысып, үкімет әскеріне көп зиян шектірген. Беріш пен шеркеш руларының жасақтары Орал шебінің бекіністерінің гарнизондарына шабуыл жасаған. 1774 жылы қаңтарда А.Овчинников отрядының көтерілісшілері Гурьевті (қазіргі Атырау қаласы) алғаннан кейін, Кіші жүздің батыс жағының тұрғындарына шаруалар соғысының ықпалы күшейе түсті. Ресей әкімш. мен хандарға қарсы кейбір сұлтандар да қосылды.Досалы сұлтан 200 адамдық қолмен баласы Сейдалыны Пугачевке аманатқа жіберді. Ол Орынбор түбіндегі соғысқа белсене қатысты. Сонымен қатар Орынбор қоршауына және Елек (Илецк) қорғанысына шабуыл жасауға Орта жүз қазақтары да араласты, Кіші жүз бен Орта жүз қазақтары Пугачев армиясына материалдық жағынан да жәрдем көрсетті. 1774 жылы 10 сәуірде Сакмара ауданындағы ұрыста Пугачевтің негізгі күші жеңіліс тапты. Көтерілісшілер армиясының қалған топтары таулы башқұрт жеріне ығысты. Олар Оңтүстік Оралға келісімен көтеріліске қайта қуат бітті. Көтеріліс орталығының Оңтүстік Оралға ығысуына байланысты қазақтардың Сібір қорғандарына шабуылы жиілей түсті. Пугачев Орта жүз қазақтарын өз жағына тартып, әскер әрі ат алу ниетімен оларға үндеу жазып, өкілдерін жіберді. 1774 жылы маусымның басында Сарыторғай маңында Орта жүз старшындары бас қосып, Пугачев үндеуіне туралы ұйғарымға келді. Сол жылы Кіші жүз қазақтары Жайық бекінісіне жиі-жиі шабуыл жасады. Жекелеген жасақтар Жаңаөзен уезі менЕділ жағалауына дейін барды. Қазақтар Пугачев армиясының әскери қимылдарымен ұйымдасқан түрде байланыста болмағанымен, олардың шабуылы Ресей үкіметі әскерінің күшіне қарсы тұра білді. Бұл соғыс қазақ халқының өміріне айтарлықтай әсер етіп, Ресей үкіметінің болашақтағы отаршылдық саясатына қарсы күресіне негіз қалады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы Санат:Ресей тарихы қарым-қатынасы Санат:Шаруалар көтерілістері 
'''Иван Максимович Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Жаңаталап ауылы 1.12.1986, Украина, Киев қаласы) 2-дүние жүзілік соғысқа қатысушы, байланыс ротасының капитаны6jрыс. Орта мектептен кейін Ташкент байланыс техникумын бітіріп, Түрксіб техникум жанында жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1935 жылы шақырылған. 1942 жылдан Ұлы Отан соғысына қатысты. 69-атқыштар дивизиясы құрамында Батыс және Орталық майдандарда жаумен шайқасты. Севск қаласын азат ету кезіндегі ұрыстарда оның ротасы дивизия бөлімдері мен командование арасындағы байланысты қамтамасыз етіп, жауынгерлік қимылдардың табысты болуына баға жетпес пайдасын тигізді. Пятковский Варшава қаласы маңындағы, Курск доғасындағы, Сож және Десна өзендерінен өту кезіндегі шайқастарға қатысты. Днепрдің оң жағалауынан плац- дармды басып алуда ерлігімен ерекшеленді. Капитан Пятковский жараланғанына қарамастан, ерлік пен ұстамдылықтың үлгісін көрсетіп, өз байланысшыларын басқара білді. Осы жасаған ерліктері үшін Пятковскийге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (30.10.1943). Сондай-ақ ол l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған. Жаңаталап атындағы көше мен мектеп батырдың есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
Көлдер: *Жамантұз Сілеті алабындағы көл. Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы жерінде. *Жамантұз Есіл алабындағы көл. Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы жерінде. *Жамантұз Ертіс өзенінің орта ағысы мен Шідерті өзені аралығындағы тұйық алапта жатқан көл. *Жамантұз Ертіс алабындағы тұзды тұйық көл. Павлодар облысы Ақтоғай ауданында. Барлыбай ауылынан шығысқа қарай 20 км жерде. *Жамантұз Ақмола облысы Бурабай және Зеренді аудандарының шекарасында, Қылшықты өзенінің сол жағалауында орналасқан тұзды тұйық көл. *Жамантұз Павлодар облысы Май ауданында орналасқан тұзды тұйық көл. Ертіс өзені алабында. Малайсары батыр ауылынан қарай 52 км жерде, Түндік өзенінің сол аңғарында. *Жамантұз Шалқар көлі алабындағы тұйық көл. Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Шалқар қаласынан қарай 22 км жерде орналасқан. *Жамантұз Қостанай облысы Жангелдин ауданы Көкалат ауылынан оңтүстікке қарай 17 км жердегі тұйық көл. Торғай өзені алабында. Ауылдар: Жамантұз Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл. Санат:Айрық беттер 
'''Хайретдин Шәйхыұлы жылы туған, Волгоград облысы, Лятошенка селосы) қазақ, генерал-майор (13.12.2003) ӘҚК Дагавпил училищесін (1971) бітірді. 1971-73 жылы батальон басқармасы взвод командирі, командалық пункт көздеу штурманы, жойғыш авиациялық полк командалық пунктінің бастығы, әскери басқару штабы бастығының орынбасары, Орта Азия Әскери-әуе күштері Әскери басқару орталығы майданы әскери басқару аға офицері, Әскери басқару орталығы кадр, топ бастығы, Германиядағы Кеңес әскері тобы жойғыш авиация басқармасы әскери орталығы бастығының орынбасары әскери басқару пункті бастығы, бастықтың орынбасары, әуе армиясы бастығының орынбасары есептеу орталығының бастығы (1973-93), ҚР Әскери-әуе күштері бастығының орынбасары есептеу орталығының бастығы, ҚР Әскери-әуе күштері командалық пункт бастығының орынбасары, командалық пункт бастығы штаб бастығының орынбасары, ҚР ҚК Орталық командалық пункт бастығы, ҚР ҚМ Орталық командалық пункт бастығы, ҚР ҚМ қарамағында, денсаулығына байланысты 59 пп. запаста (2000), 2003 жылы келісімшартпен әскери қызметке қайта шақырылды, 2003-07 жылдары ҚР ҚМ Орталық командалық пункт бастығы, ҚР ҚМ ШБК Орталық командалық пункт бастығы, 2011 жылы ҚР ҚМ қарамағында 2-дәрежелі «Айбын» (1999), «За боевые заслуги» ордендері, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:1951 жылы туғандар 
'''Александр Михайлович Ақмола қаласы (қазіргі Астана қаласы) 1958, Алматы қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, қол пулеметінің нысанашысы. 1930 жылы Ращупкиннің отбасы Алматы қаласына көшіп келді. Мұнда ол құрылыста жұмыс істеді. 1941 жылдан Кеңес әскерінің қатарында болды. 3- Беларусь майданы 31-армия 352-атқыштар дивизиясының 1160-атқыштар полкінде пулеметші болды. 1944 жылдың шілдесінде Витебск облысындағы Орша қаласын жаудан азат ету және Минск облысындағы Берзи өзенінен өту кезінде болған кескілескен ұрыста ерлік көрсетті. Осы ерліктері үшін Ращупкинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Соғыстан кейін Алматы қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Леонид Степанович Резвых'''(1921, Сібір 1.3.1959, Ресей, Кемерово облысы, Березовский қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан, аға сержант, сапер. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, кіші командирлер мектебін бітірген соң, 1941 жылдың қарашасында майданға келді. батальонының бөлімше командирі Резвых Мәскеу қаласының айналасына мина қоюға қатысып, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Мина қойылған аймақтарды тазарта отырып, 33-армияның жауынгерлері мен танкілерін Беларусь пен Смоленщинаға алып өтті. Висла мен Берлин маңайындағы жау қорғанысын бұзып өтуге қатысты. 1945 жылы 19 каңтарда Висладағы жау қорғанысын бұзу кезінде полк бөлімшесі жау оғының астында жүріп, мина қойылған жерден 257-танк полкін өткізу үшін 40 метрлік жол жасап, минадан тазартты. 298 танкіге қарсы минаны істен шығарды. Осы ерлігі үшін Резвыхқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин орденімен және «Алтын Жұлдыз» медалімен марапатталды (27.2.1945). Резвых Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз», Отан соғысы ордендері мен бірнеше медальдардың иегері. Соғыс аяқталған соң Кемерово облысындағы «Оңтүстік» шахтасында жұмыс істеді. Қайтыс болғаннан кейін шахтада мемориалдық тақта орнатылып, Резвых тұрған Рабочая көшесіне есімі берілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Семенович Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы- 14.12.1968, Ресей, Ставрополь өлкесі, Лермонтов қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, лейтенант. Украин. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылған. Түркістандағы пулеметшілер училищесін бітіргеннен кейін (1943) Воронеж майданы 40-армия 309-атқыштар дивизиясы 957 атқыштар полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Кеңес әскері майданда шабуылды өрістете отырып, Днепрге жетті. Днепрден (Украина, Киев облысы, Кагарлык ауданы, Балыко-Щучинка селосының маңы) өту операциясын жекелеген топтар мен шағын бөлімшелер бастады. 1943 жылы 24 қыркүйекке қараған түні лейтенант Решетник бораған жау оғының астында өзінің пулемет взводын бастап Днепрден өтті. Осы ерлігі үшін Решетникге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.10.1943). Соғыстан кейін әскери қызметін жалғастырды. 1967 жылы подполковник Решетник запасқа шықты. Ставрополь өлкесінің Лермонтов қаласында жұмыс істеді. Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Алексей Хрисанович Рой''' (1922, Солтүстік Қазақстан облысы,Ғабит Мүсірепов ауданы, Гаршино селосы 2016) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия старшинасы, топ командирі, украин. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылған. Әскери училищені бітірген. 2-дәрежелі Суворов орденді 6-гвардиялық Волноваха бригадасының бір топ барлаушыларына 1945 жылдың 14 сәуірінде Вена қаласынан Корнейбург қаласына баратын жолдағы каналдан өтетін көпірді басып алу міндеті жүктелді. Рой бастаған барлаушылар түн жамылып келіп, күзетшіні жойды. Жауынгер барлаушылар қолға түскен кару-жарақтарын ұрысқа дайындап, таң ата жау әскері колоннасына оқ жаудырды. Олар жанған машиналары мен оқ-дәрілеріне қарамастан, көпірден өтуге тырысып, ұрысқа танкілерін жіберді. Бірақ төбеден соққан гранаталардан танкілердің күл-талқаны шықты. Күндізгі сағат 2-де 6-гвардиялық бригаданың бастаушы танкілері көрінгенде ұрыс бітті. Жаудың танкісі, 11 мен автомашиналары, жүздеген әскері жойылды. 12 жауынгері тұтқынға алынды. Бұл жорыққа қатысушылардың бәрі ордендермен марапатталды. Осы ерлігі үшін Ройға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). Рой соғыстан кейін Ростов облысындағы Ақсай қаласында тұрды. == Дереккөздер == Санат:1922 жылы туғандар Санат:2016 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Иванович Романютин''' (8.8.1924, Жамбыл облысы,Қордай ауданы,Қордай ауылы 4.2.2006, Украина, Киев қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, 342-атқыштар полкінің взвод әскері қатарына 1942 жылдың қыркүйегінде шақырылған. 1943 жылы Харьков артиллерия училищесін бітірді. Осы жылдың маусымында Ұлы Отан соғысына жіберілді. 1-Украина, және 2-Беларусь, Воронеж майдандарында ауыр шайқастарда болды. Романютин 1943 жылы қазан айында Днепрдің оң жағалауындағы плаццармды кеңейту үшін болған ұрыста табандылық пен батылдық көрсетті. Жаудың жаяу әскерінің он шабуылын тойтаруға қатысты, өз батареясымен шебер маневр жасап, жауды тықсырып отырды. Днепрдің бойындағы көрсеткен ерлігі мен батырлығы үшін Романютинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (9.2.1944). Соғыстан кейін Алматы қаласының көлік мекемелерінде жұмыс істеді. Одан соң өмірінің соңына дейін Киев қаласында болды. 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1924 жылы туғандар Санат:2006 жылы қайтыс болғандар 
'''Лев Михайлович Рощин'''(30. 9.1922, Өскемен қаласы 20.2.1958, Ресей, Пятигорск қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ага лейтенант, ұшқыш, эскадрилья командирі, орыс. Мектептен кейін фабрикака-зауыт училищесін (ФЗО) бітірді, радиомеханиктер курсында және аэроклуб мектебінде оқыды. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1941 жылы Томск ұшқыштар дайындайтын мектебін бітіріп, Ұлы Отан соғысы майданында болды. 1944 жылдың мамырында Севастополь қаласына жақын маңдағы Сапунгора өңірінде және Қырым түбегінің Оңтүстік-батыс жағалауында қиян-кескі ұрыстар кезінде Рощин бастаған Ил-2 авиациялық эскадрилья жаудың отты ұялары мен адам күшін жою үшін бірнеше рет ұшып шықты. 6-7 мамырда олардың ұшағын құлатып, жанармай қоймасын өртеп жіберді. 190-штурмдық авиация полкінің (2-Прибалтика майданы 15-әуе армиясы 214-штурмдық авиация дивизиясы) эскадрилья командирі. Рощин 1944 жылдың тамызының ортасына қарай 470 рет жауынгерлік тапсырма орындады. 1941 жылдың 15 желтоқсанынан 1944 жылдың 15 қыркүйегіне дейін жаудың 31 танкісі мен 137 автокөлігін жойды, 59 далалық зеңбірегінің үнін өшірді, 29 дзот пен 31 блиндаждың талқанын шығарды, паровоз бен 31 жол вагонын өртке орады, гитлершілердің мыңнан аса әскері мен офицерлерін жойды. Сондай-ақ ол жаудың ұшағын құлатып, жердегі 12 ұшағын жойды. Ұрыста көрсеткен батылдығы мен батырлығы үшін Рощинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10. 1944). Соғыстан кейін Рощин Әскери-әуе күшінде қызметін жалғастырды. 1951 жылы Жоғары ұшу-тактика курсын бітіріп, мінсіз қызмет етті. Ол әскери міндетін орындап жүріп қаза тапты. Пятигорск қаласындағы зиратта Рощинге арналып мәрмәрдан обелиск орнатылған. Өскемен қаласындағы бір көшеге Рощиннің есімі берілген. Ол сондай-ақ Ленин, рет Қызыл Ту, рет Александр Невский, 2-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен марапатталды. == Дереккөздер == Санат:1922 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1958 жылы қайтыс болғандар Санат:Өскеменде туғандар 
'''Сергей Михайлович Ресей, Алтай өлкесі, Барнаул қаласы 2.2.1945, Польша, Сощинава қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, атқыш,орыс. Семей қаласының металл құю зауытында жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы қыркүйекте шақырылды. Майданға 1943 жылдың тамыз айында барды. Рубусин Украина майданындағы 13-армия 23-моторлы штурм жасайтын бригадасының 47-айрықша батальонында огнеметтен от жаудырғыш болды. Ол Польшаның Штейнау қаласында жаудың тіректі бекінісін жою кезінде өзінің жауынгерлік шеберлігін көрсетті. Автоматпен және гранатамен 20-дан астам гитлершілерді жойып, ұрыс үстінде қаза тапты. Осы ерлігі үшін Рубусинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). Сондай-ақ ол Ленин орденімен марапатталды. Рубусиннің есімі Барнаул қаласындағы Даңқ мемориалында жазылды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Гаврилович Ресей, Челябі облысы,Варна селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, старшина, бөлімше командирі,орыс. Русанов 1940 жылы Қостанай педагогикалық училищесін бітіріп, облыстағы Красноармейск жеті жылдық мектебінде мұғалім болып қызмет етті. Сол жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1941 жылдан Ленинград майданы 21 -армияның 3-артиллериялық корпусы 35-гаубицалық артиллериялық бригадасында болды. 1944 жылдың қазанында Выборг қаласында болған ұрыста жаяу әскер сапындағы Русановтың гаубицасы жаудың артиллериялық ату орнын анықтап, оны жойды. 1944 жылдың 15 маусымында Русанов жаудың шабуылын тойтарып, танкіге қарсы мылтықпен (ПТР) бір танкіні жойды. Сөйтіп алғашқылардың бірі болып қалаға кірді. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Русановқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.11.1944). Соғыстан кейін ол өзінің туған жеріне қайта оралып, мектепте дене шынықтырудан дәріс берді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Георгий Тимофеевич жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы, Зырянов ауданы, Соловьев селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, аға сержант. 1942 жылы қаңтар айында Кеңес әскері қатарына алынып, алғаш рет Элиста қаласы түбінде ұрысқа қатысты. 1944 жылы 13 сәуірде 34-гвардиялық атқыштар дивизиясының бөлімдері Тираспольден оңтүстікке қарай 35 шақырым жердегі Днестр өзеніне келіп жетіп, арғы бетке өту қамына кірісті. 107,5 биіктігіне орныққан жау әскері шығыс жағалаудан өзенге түсетін барлық жолды бақылауына алып, пулеметпен атқылаумен болды. Құрамында Рыжов бар он бір жауынгерден тұратын бөлімше аса маңызды осы биіктікті тартып алып, жаудың он жеті карсы шабуылын тойтарды да, оны күші басым жаудан 36 сағат бойы қорғап тұрды. Қарсы шабуылдардың бірінде командир жараланып, биіктікті қорғау ісін Рыжов басқарды. Олар ротадан аса жау әскерін жойды. Осы топтың он біріне де, оның ішінде Рыжовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.9.1944). Соғысты Рыжов Будапештте аяқтады. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен марапатталды. Соғыстан кейін Алматыға келіп, «Жолсуқұрылыс» («Дорводстрой») тресінде жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:1919 жылы туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Алтай ауданында туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жамантұз''' Есіл алабындағы көл. Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы жерінде. Шағалалы өзенінің салалық аңғарының сол жағында, теңіз деңгейінен 123,2 биіктікте жатыр. Аумағы 29,6 км², ұзындығы 16,5 км, енді жері 6,4 км. Жағалау бойының ұзындығы 20 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Көктемде іргелес Кішкенесор көлімен ұласып кетеді. Жағасы жайпақ, оңтүстік жағы батпақты, солтүстік жағы кемерлі. Қараша сәуір айлары аралығында мұзы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал ішуге жарамды. Алабы шабындық, жайылым ретінде пайдаланылады.‎ Санат:Есіл су алабы көлдері Санат:Тайынша ауданы көлдері 
'''Жеңіс Қайыржанұлы жылы туған, Солтүстік Қазақстан қаласы) әскери қайраткер, генерал-майор. (1995). Алматы жоғары жалпы командалық әскери училищесін (1975), Новосібірдегі әскери қарсы барлаудың жогары курсын (1977), Ташкенттегі мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің жоғары курсын (1984) бітірген. 1975-77 жылы танк взводының командирі болды. 1977-82 жылы Орта Азия әскери округінің Ерекше бөлімінде, 1984-86 жылы Ауғанстандағы Кеңес Одағының 40-армиясының құрамында, 1986-92 жылы Орта Азия және Түркістан әскери округтерінде Ерекше бөлімнің барлау бөлімінде жауапты қызметтерді атқарды. 1992-97 жылы ҚР ҰҚК әскери қарсы барлау басқармасында бірінші орынбасар, ҚР ҚК Бас штабының Бас барлау басқармасының бастығы, ҚР ҮҚК төрағасының орынбасары, 1997-2002 жылы ҚР «Барлау» қауіпсіздік қызметінің директоры, кеңесші. Қызыл жұлдыз орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:1949 жылы туғандар 
'''Асхат Наурызбайұлы жылы туған, РФ Омбы қаласы) қазақ, генерал-майор. (05.05.2010), орта мектептен кейін Алматы жоғары жалпыәскери командалық учили-щесін (1982), ҚР ҚК Әскери академиясын сырттай бітірген (2000). Алматы жоғары жалпыәскери командалық училищесінің курсанты (1978-82), Қиыр шығыс әскери округі қолбасшысының қарамағында, Қызыл Ту орденді Қиыр шығыс әскери округі жалпы әскери Қызыл Ту орденді армиясы мотоатқыштар дивизиясы (мотодивизиясы, т.б.) мотополкі мотовзводының командирі, моторотасының командирі, Совет аудандық әскери комиссариаты бөлім бастығынын аға көмекшісі, Фрунзе аудандық әскери комиссариатының бөлім бастығы, Фрунзе аудандык әскери комиссарының орынбасары бөлім бастығы (1982— 92.). ҚР ҚМ Кадр басқармасы бөлімінің аға офицері (1992— 96.), Кадр және әскери білім беру департаменті басқарма бастығының орынбасары бөлім бастығы (1997-99), Кадр департаменті департамент бастығының орынбасары басқарма бастығы департамент бастығының орынбасары Кадр және әскери білім беру басқармасының бастығы, Перспективалық бағдарламалар дамыту орталығы бастығының бастығы, Әскери білім беру Бас басқарма бастығының орынбасары- басқарма бастығы, департамент бастығының орынбасары басқарма бастығы, департамент бастығынын орынбасары, бастығы (1999-2008), жұмысы департаментінің бастығы (2008-11), ҚР ҚМ қарамағында (2011), 2011 жылы мамырынан Әскери білім беру және ғылым департаментінің бастығы. «Жауынгерлік ерлігі үшін» медальмен (2004), медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == 
'''Владимир Артемович Савва''' (22.11.1923, Солтүстік Қазақстан облысы, Тайынша ауданы, Мироновка селосы 17.10.1948, Ресей, Мәскеу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, батальон командирі, украин. Кеңес әскері қатарына Жамбыл облысы Мерке ауданы әскери комиссариаты арқылы 1940 жылы шақырылды. Ол 240-атқыштар дивизиясының 842-полкі батальонын ұрысқа бастап кірді. 1943 жылдың күзінде Кеңес әскері Днепр өзеніне шықты. Сол жылдың 27 қыркүйегінде Днепр өзенінен етуге бұйрық алып, оны іске асырудың жоспарын жасады. Қолда бар құралдар мен балықшы қайықтарын пайдаланын, өзеннен өте бастады. Жау оқ боратып қоя берді, бірақ батальон жауынгерлері бұйрықты орындады. Батальонның шабуылды шебер ұйымдастыра білуінің нәтижесінде маңызды шеп басып алынды да, бүкіл полктің Днепрден өтуіне жағдай жасалды. Днепрден өтіп, арғы жағалауға бекініп, жаудың шабуылына тойтарыс бергені, полктің өзеннен өтуіне жағдай жасағаны үшін Савваға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.10.1943). Соғыстан кейін көп ұзамай Савва қаза тапты. Савва Мәскеудегі Ново-Девичье бейітінде жерленді. Мерке ауданындағы Савва оқыған орта мектеп батырдың есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:22 қарашада туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Тайынша ауданында туғандар Санат:17 қазанда қайтыс болғандар Санат:1948 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО майорлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері алғаны үшін медалінің иегерлері 1939 Әскери крестінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысындағы батальон командирлері Санат:Днепр үшін шайқасқа қатысушылар зиратында жерленгендер 
'''Михаил Степанович Украина, Севастополь қаласы 12.04.1978, Ленинград қаласы (қазіргі 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, старшина, танктің Кеңес әскері катарына 1937 жылы Қостанай облысы,Әулиекөл ауданы,әскери комиссариатынан шақырылды. 1939-40 жылы Кеңес- фин соғысында болды. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың маусым айынан қатысқан. 152-танк бригадасының танк старшина Сальников Тарту қаласының (Эстония) солтүстігіндегі жау қорғанысының бекінісін өз эшелонымен бұзып өтті. Шайқаста дұшпанның әскери техникасына үлкен шығын (танкіге қарсы ататын мылтық, автокөлігі және БТР, дзот) келтірді және ондаған әскер мен офицерлерін жойды. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен Сальниковқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). 1947 жылы әскерден оралып, Ленинградта (қазіргі тұрды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Николаевич Қызылорда қаласы 15.1.1974, Ресей, Орынбор қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, эскадрилья командирінің орынбасары, орыс. == Өмірбаяны == Кеңес әскері қатарына 1940 жылы шақырылып, 1942 жылы Орынбор қаласындағы училищені бітірген. 1942 жылдың тамызынан 1-Беларусь майданы 16-әуе армиясы 1-аралас авиация корпусы 3-гвардиялық штурмдық авиация дивизиясы 70-гвардиялық эуе полкі кұрамында Ұлы Отан согысына қатысқан. 1943 жылы5 тамызда шабуылдаушылар звеносы Старая Русса Заболотно ауданындағы жаудың артиллериялық бекінісін жоюға тапсырма алды. Осы шабуылда жаудың артиллерия батареясы, зенит пулеметі және зенит зеңбірегі жойылды. жылда 100-ден астам әскери тапсырмамен әуеге көтерілген Самароков өзінің «Ил-2» ұшағымен 200-ден астам жау әскері мен офицерін, 45 вагон, батарея, зенит зеңбірегін, т.б.әскери техникасы мен адам күшін жойган. 1949 жылы запасқа шығып, Орынбор қаласында тұрған. == Марапаттары == Самароковқа ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Михаил Андреевич Ресей, Нижегород облысы- 17.3.1944, Литва) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, өздігінен жүретін кондырғы командирі. Қостанай әскери комиссариаты арқылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Онда ол офицерлер курсын бітіріп, өздігінен жүретін САУ-76 зеңбіректің командирі болды. Самохвалов кызмет еткен Витебск полкі (63-атқыштар дивизиясы) КСРО мен Германия шекарасындағы Шешупа өзеніне, Литва Расейняй Кибартай Сувалка шебіне шықты. Самохвалов осы шептегі шайқастарда көзге түсті. Озініц зеңбірегімен жаудың бір танкісін жойып, істен шығарды. Жалпы 15-17 тамыз аралығында Самохвалов жаудың танкісін, 12 зеңбірегін, минометін, 22 пулеметін, жүк тиелген автокөлігін 200- дей жауды жойды. Осы шайқаста көрсеткен ерліктері үшін Самохваловқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Иван Григорьевич Шығыс Қазақстан облысы,Көкпекті ауданы,Московка селосы 27.2.1976, Алтай өлкесі, Бийск қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші сержант, бөлімше командирі,орыс. Кен орнында жұмыс істеген. 1942 жылы Кеңес әскері қатарына алынып, майданға келді. 603-батальонның (Орталық майдан 13-армия 322-атқыштар дивизиясы) бөлімше командирі кіші сержант Сапалевтің болімшесі 1943 жылдың қыркүйегінде кеңес жауынгерлерінің Сейм, Десна, Днепр өзендерінен өтуіне мүмкіндік жасады. Пекарево және Новые Млины (Полтава облысы) селолары тұсында Сапалевтің бөлімшесі дивизияның артиллериялық бөлімінің Сейм өзенінен қалқыма өткел арқылы өтуін қамтамасыз етті. Надиховка деревнясы (Чернигов облысы) тұсында Десна өзенінен пароммен дивизияның негізгі бөлігін қысқа уақыт ішінде өткізді. Любеч қаласының оң жағында (Гомель облысы) Днепр өзенінен жүзіп өтіп, жақын жердегі окоптардағы жау әскерін қуып шықты. Басып алған жау шебіне бекініп, жаяу әскер бөлімшесінің өзеннен өтуіне мүмкіндік жасады. Осы ұрыстағы ерлігі үшін Сапалевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10.1943). Соғыс аяқталғаннан кейін туған жеріне оралып, кен орнында, кейін Алтай өлкесінің Бийск қаласына қоныс аударып, кұрылыс-жөндеу тресінде тас калаушылар бригадирі болып жұмыс істеді. рет Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Ишхан Барсегович Армения, Иджеван ауданы,Кошкота селосы 6.5. 1990, Ақмола облысы,Есіл ауданы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, аға сержант, пулеметшілер тобының Ереван жеміс-жидек техникумын бітірген. 1941 жылдан Кеңес әскері қатарында майдандағы ұрыстарға қатысты. 1369-атқыштар полкі(4-Украина майданы 51-армия 417- атқыштар дивизиясы) пулемет расчетінің командирі аға сержант Сарибекян 1944 жылы мамырда Севастополь түбіндегі Сапунгорадағы шабуылға қатысты. Осы шабуылда Сарибекян пулемет оғымен жаудың атыс нүктесін, 50-ден аса әскері мен офицерлерін жойды. Шайқас кезінде жараланған нысана көздеушінің орнына келген Сарибекян жаудың автоматшылар взводын оқтың астына алды. Жараланған, қолына граната ұстаған ол жауға қарсы ұмтылып, артынан бірнеше жауынгерлерді ілестіре, траншеяның келесі шебіне бірінші болып кірді де, гранатамен жаудың атыс нүктесінің көзін жойды. Осыны пайдаланған Кеңес әскері алға жылжып, жаудың кезекті қорғаныс шебін басып алды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Сарибекянға Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин орденімен және «Алтын Жұлдыз» медалімен марапатталды (24.3. 1945). 1-дәрежелі Отан соғысы, 3-дәрежелі Даңқ ордендерінің иегері. Соғыстан кейін Сарибекян Ақмола облысы,Есіл ауданы,Курск ауылында тұрды. Сапунгорадағы ерліктерін есте сақтау мақсатында сол жерде мемориалдық кешен орнатылып, онда Сарибекянның есімі жазылды. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Диханбек Жанқоразұлы Сатылғанов''' (7 мамыр, 1954 жылы туған, Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Шетбұлақ селосы) генерал-майор (2005). КСРО Азаматтық қорғанысы Мәскеу әскери училищесін, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Академиясын бітірген, жедел-тактика технигі. Взвод, рота, батальон, полк, дивизия командирі, ҚР ҚК Бас штабы басқармасының бастығы, ҚР ҚК Құрлық әскері Бас қолбасшысының орынбасары, 2004 жылы желтоқсанынан ҚР ТЖМ Азаматтық қорғаныс, әскери бөлімдер және жедел іс-кимыл департаментінің директоры. ҚР «Құрмет белгісі» ордені, КСРО, ҚР медальдарының иегері. == Дереккөздер == Санат:7 мамырда туғандар Санат:1954 жылы туғандар Санат:Жуалы ауданында туғандар Санат:Қазақстан Санат:Мәскеу әскери училищесі түлектері Санат:Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Академиясы түлектері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері 
'''Сауға''' дәстүрлі қазақ қоғамындағы ұғым. Сауға сөзі тікелей әскери олжамен байланысты. Соғысқа, жорыққа қатыспағандар олжадан сауға сұрап алған. Жеңілген батырдың, тұтқынға түскен адамның бас бостандығын, өмірін сауғаға сұрап алуға болады. Жеңілген жауынгер кейде өз өмірін де сауғалап алуы мүмкін. «Сауға сұрау» дәстүрінің қалыптасуы ел ішіндегі асыраушылары жоқ, жарлы, кемтарларға жорық олжасынан үлес алуға мүмкіншілік беруден туған. Сауға институты Моңғол империясында, Алтын Орда мемлекетінде, Ноғай ордасында, Дешті-қыпшақ мемлекетінде заңды түрде бекітілген қоғамдық міндеттердің бірі болған. == Дереккөздер == Санат:Қазақтың салт-дәстүрі 
'''Жамантұз''' Ертіс өзенінің орта ағысы мен Шідерті өзені аралығындағы тұйық алапта жатқан көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігі аумағына қарасты жерде, Ертіс аңғарының сол жағында, теңіз деңгейінен 123,5 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 19,8 км2, ұзындығы 4,8 км, енді жері 3,1 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Жағасы жайпақ, батпақты, солтүстік жағалауы көтеріңкі кемерлі келеді. Қараша сәуір айлары аралығында мұзы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал суарылады. Алабы жайылым.‎ Санат:Ақсу көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''«Сауран айналған»''' қазақ халқы тарихындағы қасіреттің (1723) аталуы. Ата-баба қонысынан, туған-туысынан, барлық байлық, мал-жанынан айырған 1723 жылғы қасіретті босу, қазақ халқында «Ақтабан шұбырынды» аталады. Бүл оқиға Ұлы жүз бен Орта жүзде «Алқакөл сұлама» деп аталса, Кіші жүзде оны «Сауран айналған» ауылы деп те атайды. Яғни бұл Кіші жүз руларының басқыншылыкқа ұшырап, соңынан түскен жауды адастыру мақсатында Сауран қаласын айналып өтіп, ауып кетуін білдіреді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы 
'''Саурық Алпарұлы''' (туған жылы белгісіз, қазіргі Алматы облысы,Райымбек ауданы-1871, ҚХР, Суасу) батыр. Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан. Патшалық Ресейдің Жетісуды отарлауына ашық қарсы шыққан. Шығыс Түркістанға өтіп, орыс басқыншыларына қарсы қарулы жасақ құрды. Тазабек бимен бірге 1869 жылы Құлжадағы Ресейдің сауда факториясына шабуыл жасады. Жетісудың әскери губернаторы Г. А.Колпаковский жіберген жазалаушы отрядқа бірнеше рет ойсырата соққы берді. Тұтқынға түсіп, орыс әскерлерінің қолынан қаза тапқан. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
'''Федор Матвеевич Ресей, Челябі облысы,Варна селосы -11.5.2008, Ресей, Самара қаласы)- 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ұшқыш. 1932 жылы Қырғызстанға, 1933 жылы Қазақстанға (Шығыс Қазақстан ауданы) қоныс аударған. 1939 жылы Үлбі орталау мектебін бітіріп, Семей қаласындағы ауыл шаруашылық техникумында, аэроклубта, одан кейін Орынбор облысындағы Чкалов әскери ұшқыштар мектебінде окыды. 1940 жылы Сафонов Кеңес әскері қатарына шакырылып, әскери ұшқыштар мектебін бітірді. 1944 жылы Куйбышев қаласындағы 12-авиация полкіне жіберілді. Сафонов «Ил-2» ұшағымен майданға аттанды. 1944 жылдың 21 шілдесінен бастап 1-шабуыл жасайтын гвардиялық дивизияның 74-гвардиялық авиация полкінде ұрыстарға қатысты. Беларусь, Литва Республикаларын азат етуге, Шығыс Пруссия бекінісін бұзуға және Кенигсберг пен Пиллау қалаларына әуеден шабуыл жасауға қатысты. Сафонов 109 ұшу сапарында болып, әуедегі шайқасқа қатысқан. Ол 11 танкіні, өздігінен жүретін зеңбіректі, миномет батареясын, 46 автокөлікті, оқ-дәрісі бар қойманы, жанармай қоймасын, паровоз және 30-дан астам темір жолы вагонын, зениттік батареяны, 300-ге жуық жау әскерін жойды. Осы көрсеткен ерлігі үшін Сафоновқа КСРО Жоғарғы Кеңес Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. (29.6.1945). Ленин, рет Қызыл Ту, «Қызыл Жұлдыз», 2- және 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен марапатталды. Соғыстан кейін Сафонов Барановичи қаласында (Беларусь Республикасы) әскери қызметте болды. 1949 жылы Краснодар қаласындағы штурмандар даярлайтын жоғары мектепті бітіріп, Харьков қаласында және Сахалин аралында әскери қызметін жалғастырды. 1956 жылы Куйбышев (қазіргі Самара қаласы) қаласында әуеге қарсы корғаныс корпусы командалық пунктін басқарды. 1961 жылы запаска шьщты. Өскемен қаласында батыр атында көше бар. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Сәлтеке Мәметекұлы''' (туған өлген жылы белгісіз) Сыр өңіріне белгілі би әрі батыр. Кіші жүздің алтын руынан шыққан. Сәлтеке 1711 жылы Еділ бойында башқұрттармен болған үлкен дауда башқұрттың Алдар биімен жүздесіп, ел арасындағы жанжалды бейбіт жолмен шешкен. 1719 жылы қалмақ билерімен де кездесіп, ұтымды келісімге келген. 1803 жылғы дерек бойынша, Сәлтеке бидің ұрпақтары Туған би мен Барқы батыр алтын руының бес мың шаңырағын басқарып, Троицк мен Бұқара арасында сауда жүргізген. Барқы есімі алтын руына ұран болған. Сәлтеке би мен оның ұрпақтары туралы деректер «қазақ-орыс қатынастары» құжаттарында кездеседі. Бүгінде Қармақшы өңірінде «Мәметек арығы», «Сәлтеке төбесі» атты жерлер бар. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары 
'''Сәрке Өмірқұлұлы''' (шамамен 1680-1724) Сыр өңіріне белгілі батыр. Кіші жүздің табын руынан шыққан. 16-17 жасында Ырғыз өңірінде қалмақтармен шайқасқа шыққан уақыттан бастап оның есімі Сыр табындарының ұранына айналған. Сәрке батыр асқан палуан да болған. Негізінен қалмак, башқұрттармен болған ұрыстарға қатысқан. 1724 жылы қалмақтармен болған ұрыста казіргі Жезді ауданының Сартөбе деген жерінде мерт болады. Келесі жылы сүйегін Қорқыт Ата қорымына әкеліп, қайта жерлеген. Қарындасы Қарқарадан туған Асау Барақ өз заманында айтулы батырлардың бірі болды. Ал Сәркенің тікелей ұрпағы Байқадамның әрі батыр, әрі би болғандығы туралы деректер Ресей құжаттарында кездеседі. Сәрке қайтыс болған жер «Сәркенің төбесі», «Сәркенің ақшиі» аталып кеткен. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Сәт Ниязбекұлы''' (1855-1922) қоғам кайраткері, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі. Жас кезінен билікке араласып, 1891 жылы 15 маусымда Жетісу облысы әскери губернаторының бұйрығымен болыс болып тағайындалды («Семиреченские областные ведомости», 1891, 22 маусым, №25). Сәт осыдан кейін де үш мәрте болыс болып сайланған. 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісін бірі ретінде 23 адаммен бірге түрмеге қамалып, Ақпан төңкерісінен кейін абақтыдан шыкты. Кеңес өкіметі орнаған соң бай-кулактар тізіміне еніп, тағы да қамауға алынғанда О.Жандосовтың кепілдігімен бостандыққа шыққан. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Цеван Дорджи, Яджа Намжил''' (1733-1750) жоңғар ханы (1746-50). Қалдан Сереннің ортаншы ұлы. Әкесі өлгеннен кейін 13 жасында хан тағына отырды. Бірақ билікті апасы жүргізді. Көп ұзамай Севан-Доржы оны дарға астырып, билікті өз қолына алды. Оның билігі тұсында хандық биліктің беделі төмендеді, хан тағына үміткерлердің арасында талас күшейді. Севан-Доржының беделді зайсан Олдызды тұтқындауға әмір беруі өзара қырқысты өршіте түсті. Олдыздың жақтастары хандық билікті мойындаудан бас тартып, Ресей мен Орта жүз ханы Абылай иеліктеріне барып бас сауғалауға тырысты. 1748 жылы Қытай императоры Цянь Лун қытай-жоңғар сауда қатынастарын шектеді. Бұл хандықтың экономикалық жағдайын қиындата түсті. Осындай қиын ахуалдан шығу үшін Севан-Доржыны тақтан тайдыруға ұмтылғандардың бірі Лама-Доржы болды. Оның ұйымдастыруымен Севан-Доржы қастандықпен өлтірілді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Тарих 
'''Сегізінші атқыштар дивизиясы''' әскери құрама.1941 жылы 25 желтоксанда Семей және Аягөз қалалары тұрғындарынан жасақталды. Алғашқыда 458-атқыштар дивизиясы болып құрылған. Тұңғыш командирі полковник Г.И.Зверев. 1942 жылы сәуірде Брянск майданына жіберілді. Алғаш ұрысқа 1942 жылы шілдеде 13- армияның құрамында жаудың Ливны және Елец калалары бағыттарына жасаган шабуылын тоқтатқан корғаныс ұрыстарында кірді. 1942 жылы 18 қаңтарда дивизияға Сегізінші атқыштар дивизиясы ауылы деген атақ берілді. 1943 жылы 26 қаңтар ақпан аралығында операциясына қатысып, Курск облысындағы 48 елді мекенді азат етті. Курск шайқасында Десна, Припять өзендерінен өту кезіндегі ерліктері үшін дивизияның көптеген жауынгерлері орден, медальдармен марапатталып, 46 адамға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Украинаны азат етуде көрсеткен ерліктері үшін Сегізінші атқыштар дивизиясына 1944 жылы наурызда «Ямпольскілік» құрметті атағы берілді. 1944 жылдың жазында дивизия Карпат өңірі, Словакия, Польша жерлерін азат ету ұрыстарына қатысып, 1945 жылдың 19 ақпан және мамырында Қызыл Ту, 2-дәрежелі Суворов ордендерімен марапатталды. Соғысты Чехия жерінде аяқтап, 1945 жылы 29 маусымда таратылды. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Сергей Егорович Седнев'''(1917, Шығыс Қазақстан облысы, Көкпекті ауданы, Подгорное селосы 28.7.1975, Киев қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, ефрейтор. Мектеп бітірген соң Самар МТС-ында жұмыс істеген. 1937 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған. Қиыр Шығыста әскери борышын өтеп, 1940 жылы туған ауылына оралды. 1941 жылы тамыз айында қайтадан әскерге шақырылып, Воронеж, 1-Украина майдандарындағы ұрыстарға қатысты. Дербес барлау бригадасының мотоциклшілер взводында, 23-дербес қалқыма-көпір батальонында болып,Дон, Оскол, Солтүстік Донец, Псел, т.б. өзендерден өтті. 1943 жылы 25 қыркүйекте ефрейтор 30 тонналық паромды сүйреп, дұшпан оғы астында батыс жағалауға әскер мен қару-жарақты, азық-түлікті үзбей тасып өткізді. Тура тиген жау снаряды паромның алдыңғы бетін істен шығарды. Седнев бағытын шұғыл өзгертіп, барынша қатты жылдамдықпен жүрді де, суға батып бара жатқан паромды таяздау құмқайраңға түсірді.Сөйтіп жауынгерлер мен техника аман қалды. Ақауы жөнделген паромды қайтадан жүзуге шытарды. Осы ерліктері үшін Седневке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (3.7.1944). Ленин орденімен, медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін Киев қаласында тұрып, автобазада жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Андрей Данилович Ресей, Дондағы Ростов қаласы 26.9.1943, Днепропетровск деевнясы.) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, рота 1941 жылы Семей қаласы әскери комиссариатынан Кеңес әскері қатарына Воронеж, Дала майдандарындағы ұрыстарға қатысты. 104-гвардиялық полктің атқыштар ротасының командирі. Семеновтің ротасы Днепрден бірінші болып өтіп, полк бөлімшелерін түсіру үшін оң жағалаудағы плаццармды басып алды. Немістерді траншеяларынан қуып шығып, Сошиновка деревнясына басып кірді. Жарамды техникасын тастай қашқан жау 134,4 биіктігіне бекініп, бірқатар қарсы шабуылдар жасады. Семеновтің гвардияшылары жаудың шабуылына тойтарыс берді. Олар биіктік алабындағы траншеяларға оқтай атылып басып кірді де, қолма-қол айқасқа түсті. Осы шайқаста Семеновке екінші рет оқ тиіп, қаза тапты. Верхнеднепровск кентіндегі бауырластар зиратына жерленген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Семеновке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (20.12.1943). Ленин, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталды. саябақ пен бір көшеге Семенов есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жамантұз''' Ертіс алабындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Ақтоғай ауданында. Барлыбай ауылынан шығысқа қарай 20 км жерде, теңіз деңгейінен 110 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 9,3 км2, ұзындығы 5,3 км, енді жері 3,2 км. Жағалау бойының ұзындығы 15,4 км. Суы қарашада қатып, сәуірдің басында ериді. Көлдің шығысында Қосерін, Аралсор, т.б. тұзды көлдер орналасқан. Жағасында қамыс өседі. Мал суаруға пайдаланылады.‎ Санат:Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы) көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Кузьма Александрович Семенченко''' (3 шілде 1896, Украина, Чернигов облысы, Ичня ауданы, Мартыновка селосы 1965, Грузия, Тбилиси қаласы) 1- және 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, генерал-майор, дивизия командирі. == Өмірбаяны == Украин. 1909 жылы Павлодар облысы, Успен ауданына қоныс аударған. 1919 жылдан әскери қызметте болып, 1918-20 жылдары Азаматтық, 1941—45 жылдары Ұлы Отан соғыстарына қатысқан. Оңтүстік-Батыс майданында 5-армия корпус 19-дивизияның командирі Семенченко соғыстың бастапқы кезеңінде Владимир Волынь тас жолы арқылы Войница, Александрия (Украина, Волынь облысы, Локачи ауданы) аймақтарында күші басым жаумен шайқаса отырып, дивизия бөлімдерін қоршаудан аман-есен алып шықты, әрі жаудың танк легінің ілгері жылжуын бөгеді. Осы ұрыстарда өз дивизиясын шебер басқара білгені үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Семенченкоға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1941). 1945 жылы Мәскеу Әскери академиясын бітірді. 1947 жылы запасқа шығып, Тбилиси қаласында тұрды. == Естелік пен марапаттары == Павлодар қаласындағы бір көшеге есімі беріліп, Успенка селосында мемориалдық тақта орнатылған. Ленин, Қызыл Ту, l-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:КОКП мүшелері Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері 
'''Мұсабек Сеңгірбаев''' (17.3. 1917, Алматы облысы, Көксу ауданы, Қызыларық ауылы 16.11.1941, Мәскеу облысы, Волоколам деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы,қазақ. 1941 жылға дейін ұжымшарда трактор жүртізуші болып жұмыс істеген. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына алынды. Осы жылдың 16 қарашасында Сеңгірбаев Дубосеково темір жолы айырмасында танкіге қарсы шайқасатын топтың құрамында жаудың бірнеше шабуылын тойтаруға және 18 танкісін жоюға қатысты. Бұл ерлік тарихта 28 ерлігі деген атпен қалды. Осы шайқаста Сеңгірбаев ерлікпен қаза тапты. Волоколам ауданы,Нелидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Сеңгірбаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (21.7.1942). Алматы облысы,Көксу ауданы,Балпық би кентіндегі саябақ пен бір көшеге Сеңгірбаев есімі беріліп, бюст орнатылған. Туган жеріндегі ауыл мен мектепке есімі берілген. Олардың кұрметіне 1975 жылы Дубосековода мемориал, Нелидово деревнясында (Дубосеково темір жолы айырмасынан 1,5 шақырым жерде) ескерткіш орнатылып, мұражай ашылды. Алматы қаласында 28 атындағы саябақ бар, онда оларға арналып монумент қойылған және бір көшеге Сеңгірбаев есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1917 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар 
'''Николай Дмитриевич жылы туған, Ақмола облысы,Бұланды селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, зеңбірек командирі. Соғыс қарсаңында Челябі облысы,Қарталы қаласындағы темір жолы училищесін оқып бітірген. 1941 жылдың 15 маусымында Кеңес әскері қатарына алынды. Ол Оңтүстік-Батыс, Брянск, Воронеж, Дала, 2-және 3-Украина, Беларусь майдандары әскерлерінің құрамында гитлершілермен шайқасты. Магнушев плацдармындағы (Польша) Боска Воля елді мекені маңында жау қорғанысын бұзып өту және Равка өзенінен өту кезіндегі шайқаста ерекше көзге түсті. Осы ерліктері үшін Сергиенкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). 1945 жылы запасқа шықты. Ол соғыстан кейін қолөнер училищесініц шебері болды, Магнитогорск кен-металлургия техникумын (1950), институт (1960) бітірді. Сондағы зауытта вальцовщик болып, кейіннен Соколов-Сарыбай кен байыту комбинстында жұмыс істеді. 1985 жылы зейнеткерлік демалыска шықты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Федор Яковлевич Шығыс Қазақстан селосы 14.10. 1943) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, батальон командирі. 1937 жылы Ташкенттегі әскери училищені бітірген. 1940 жылы финдерге қарсы соғысқа қатысқан. Соғыс қарсаңында Куйбышев қаласындағы (қазіргі Самара қаласы) әскери училищеде оқытушы болып жұмыс істеген. 1943 жылдың ақпан айынан Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943 жылы қазанға қараған түні қолдағы қажет батальон командирі өз жауынгерлерін Днепрден өткізіп, үрыстың ауыр кезеңінде көршілес бөлімшеге жәрдем берді. Днепрдің оң жағалауындағы Мичурин Рог селосын жаудан тазартқан соң Серединнің батальоны дивизияны орналастыру үшін жау плацдармын тартып алып, елді мекендерді азат етті. Кеңестік әскери бөлімдерді кері шегіндіру үшін жау танкілері мен жаяу әскерінің ірі күштерін осы жерге жинады. 1943 жылы 14 қазанда қарсы шабуылға шыққан жау әскері батальонның командалық пунктін үш жақтан қоршауға алды. Ұрыстың ауыр кезеңінде Середин өзі бастап шабуылға ұмтылып,жау әскерін кейін шегіндірді. Олардың үш шабуылына тойтарыс беріп, төртінші жойқын қарсы шабуылы кезінде ауыр жараланған Середин қаза тапты. Серединге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1943). == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Силин Николай жылы туған, Семей соғысқа қатысушы, подполковник, батальон командирі,орыс. 1941 жылы тамыз айында Кеңес әскері катарына алынып, Алматыдағы әскери училищеге жіберілді. 1942 жылы наурыз айында 8-атқыштар дивизиясының құрамында майданға аттанды. Курск иініндегі ұрыстарға, Десна мен Днепрден өтуге, Еуропаның бірқатар елдерін азат ету жорығына қатысты. Курск иінінде болған шайқас кезінде дивизия Орел-Курск темір жолы бойындағы маңызды телімдердің біріне тосқауыл жасап тұрды. Күзде шегініп бара жатқан жауды өкшелей қуа отырып, дивизия полктері Десна өзенінен өтті де,1943жылы 24 қыркүйекте Киевтің Солтүстік жағын ала Днепрге шықты. 151-полктегі Силиннің 1-батальоны өзеннен бірінші болып өтіп, ұрыспен плацдармды басып алды. Днепрдің оң жағалауына берік бекініп алған батальон дивизияның өзеннен өтуін қамтамасыз етті. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Силинге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10.1943). 1946 жылы запасқа шықты. Соғыстан кейін Семей қаласына оралып, облыстық машина жөндеу шеберханасының директоры болды және зауытта жұмыс істеді. Ленин, Қызыл Ту, Александр Невский, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Николай Николаевич Силин'''(1922 жылы туған, Семей соғысқа қатысушы, подполковник, батальон командирі,орыс. 1941 жылы тамыз айында Кеңес әскері катарына алынып, Алматыдағы әскери училищеге жіберілді. 1942 жылы наурыз айында 8-атқыштар дивизиясының құрамында майданға аттанды. Курск иініндегі ұрыстарға, Десна мен Днепрден өтуге, Еуропаның бірқатар елдерін азат ету жорығына қатысты. Курск иінінде болған шайқас кезінде дивизия Орел-Курск темір жолы бойындағы маңызды телімдердің біріне тосқауыл жасап тұрды. Күзде шегініп бара жатқан жауды өкшелей қуа отырып, дивизия полктері Десна өзенінен өтті де,1943жылы 24 қыркүйекте Киевтің Солтүстік жағын ала Днепрге шықты. 151-полктегі Силиннің 1-батальоны өзеннен бірінші болып өтіп, ұрыспен плацдармды басып алды. Днепрдің оң жағалауына берік бекініп алған батальон дивизияның өзеннен өтуін қамтамасыз етті. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Силинге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10.1943). 1946 жылы запасқа шықты. Соғыстан кейін Семей қаласына оралып, облыстық машина жөндеу шеберханасының директоры болды және зауытта жұмыс істеді. Ленин, Қызыл Ту, Александр Невский, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Даниил Михайлович Ресей, Калуга облысы, Перемышль ауданы, Ермашовка деревнясы- 5.9.1975, Шығыс Қазақстан облысы,Семей қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майор, батальон командирі, орыс. Соғысқа дейін Семей қаласы тұрғын үй басқармасының бастығы қызметін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың сәуірінде шақырылып, 1943 жылы Тамбов әскери-саяси училищесін бітірген. 1-Беларусь майданы 47-армия 143-атқыштар дивизиясы 487-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Синицынның батальоны 1945 жылы 14 қаңтарда жау бекінісін бұзып өтіп, дивизияның Висла өзенінен өтуіне әрі өзеннің сол жағалауындағы плацдармды басып алуына жағдай туғызды. 1945 жылы 15 қаңтарда Олыпевница елді мекенін (Польша, Легьоново қаласының алуда ерекше ерлік көрсетті. Висла өзенінен өтуде және Варшава каласын азат етуде батальонды шебер басқарғаны үшін Синицынға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). 1953 жылы запасқа шығып, Семей қаласында тұрды. Ленин, Александр Невский, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:25 желтоқсанда туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Калуга уезінде туғандар ауданында туғандар Санат:5 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1975 жылы қайтыс болғандар Санат:Семейде қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысындағы батальон командирлері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО майорлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Семейде жерленгендер Санат:КОКП мүшелері 
'''Виктор Михайлович Ресей, Қорған облысы, Притобол ауданы, Давыдов селосы 26.12.1944, Латвия, Тукумс өлкесі, Кандава қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия кіші Скачков 5-сыныпты бітірген соң әке-шешесімен Қазақстанға (Солтүстік Қазақстан облысы, Мамлют ауданы, Қызыләскер ауылы) қоныс аударды. Мектеп бітіргеннен кейін Магнитогорск қаласындағы (Ресей) индустриялық техникумында оқыды. 1940 жылы Кеңес әскері қатарына қосылды. Ұлы Отан соғысына бірінші күнінен қатысты. Ауыр шайқастарда Скачков үш рет жараланды. Госпитальдан кейін 1943 жылы Челябі танк училищесін болып бітірді. Ол 8-гвардиялық айрықша танк полкінде ауыр танкінің болды. Полк құрамында Беларусь және Балтық жағалауы республикаларын азат етуге қатысты. 1944 жылдың 26 желтоқсанында танк полкі Кандава қаласы маңында (Латвия) жау бекінісін бұзып өту операциясына катысты. Осы ұрыста оның танкісін гитлершілер істен шығарды. Жанған танкіден әскерлерді шығарып жатқанда бак жарылып, барлығы осы жерде қаза тапты. Ұрыстарда көрсеткен ерлігі үшін Скачковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Сондай-ақ ол Ленин, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталды. Мамлют ауданы, Қызыләскер атындағы мектепке батырдың есімі берілген және бюст орнатылған. Кандава қаласында мемориалдық тақта бар. == Дереккөздер == Санат:18 қаңтарда туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Притобол ауданында туғандар Санат:27 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Тукумс өлкесінде қайтыс болғандар Санат:КСРО кіші лейтенанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Тукумс өлкесінде жерленгендер Санат:Мамлют ауданы тұлғалары Санат:Ульяновск гвардиялық жоғарғы әскери танк командалық училищесі түлектері Санат:КСРО танкистері Санат:Ұлы Отан соғысы танкистері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар 
'''Иван Андреевич Павлодар облысы,Ертіс ауданы,Қосағаш ауылы 1992, Ресей, Краснодар қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, кейіннен Соғысқа дейін Чистяково қаласында (қазіргі Донецк облысындағы Торез қаласы) шахтер болған. 1938 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1940 жылы Ворошиловград (қазіргі Луганск) Әскери-авиация училищесін бітірген. 1941 жылдың маусымынан Оңтүстік-Батыс майдан 19-бомбалаушы авиация дивизиясы 33-бомбалаушы авиация полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Лейтенант Скляров 1942 жылдың ақпанына қарай 87 әуе соғысына қатысып, жаудың нысандарын жойған. Скляровқа ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.3.1942). Соғыстан кейін КСРО Әскери-теңіз флоты Әскери-әуе күштері құрамында әскери қызметін жалғастырды. 1965 жылы запасқа шығып, Краснодар қаласында тұрды. Батырдың есімі шахтерлердің «Красная звезда» (Тараз қаласы) орта мектебі және Мурманск облысы (Ресей) Великий кентінің №13 орта мектебіне берілген. Ленин, рет l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему рядовому составу Красной Армии» от 12 апреля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Республик газета. 1942. 12 апреля (№ 12 (171)). С. 1. Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1920 жылы туғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар 
'''Александр Ильич Скнарев''' (1912, Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Айыртау ауылы 16.10.1944, Қиыр Шығыс майданы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, ұшқыш. Алғашқы бесжылдықтың қарсаңында комсомол қатарына өтіп, көп ұзамай БЛКЖО ОК-нің шақыртуымен Донбасқа шахта құрылысын салуға барды. Осы жерде комсомолдық жолдамамен теңіз ұшқыштары мектебіне түседі. 1935 жылы училищені бітірген соң Тынық мұхит флотына жіберілген. Қиыр Шығыста жыл әскери қызметте болып, торпедомен шабуыл жасау шеберлігін меңгерген. 1942 жылы штурман Скнарев Солтүстік флотқа жіберілді. Мұнда қарлы, қалың бұлтты күндерде ол жаудың әскери кеме керуендерін тауып, Кеңес әскерінің Торпедо тасығыш ұшақтарын мақсатты жерге жеткізді. 1944 жылдың 16 қазанында Скнарев отырған Торпедо тасығыш флагман ұшағы шабуылға шыгып, 130-дан астам зеңбірегі бар жау кемесіне оқ жаудырды. Скнаревке жасаған ерліктері үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (5.11.1944). == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Жамантұз''' Ақмола облысы Зеренді ауданы, Қарауыл Қонай би ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы Зеренді ауылынан қарай 41 км-дей жерде, Жамантұз көлінің оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 217 адам (114 ер адам және 103 әйел адам) болса, 2009 жылы 134 адамды (74 ер адам және 60 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Зеренді ауданы елді мекендері 
'''Иван Куприянович Скуридин''' (1914, Ақмола облысы, Бұланды ауданы, Отрадное селосы 1944, Ленинград облысы, Ломоносов кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, рота комиссары. 1931- 36 жылы Макинск элеваторында жұмысшы, «Қызыл екпінді» ұжымшарында есепші болып жұмыс істеді. 1936-41 жылдары Сахалин аралында Қызыл армия қатарында әскери борышын өтеді. 1941 жылдан Ақмола қаласында жасақталған 310-атқыштар дивизиясының, ал Волхов майданында 98-атқыштар дивизиясының құрамында Ленинград түбіндегі шайқастарға катысты. 1941 жылы 17 қаңтарда Ломоносов қаласы маңындағы Сокули деревнясында Скуридин үздіксіз оқ боратып жатқан жау дзотының ұңғысын өзініц денесімен жапты. Асқан ерлік көрсеткені үшін Скуридинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен қаза тапқаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.2.1944). Ленинград ауданының Гостилицы кентінде Скуридинге ескерткіш орнатылды. Санкт-Петербург қаласында теплоходқа Скуридин есімі берілген. Ленинград облысы «Қызыл Балтика» селосындағы Скуридин атындағы алаңға ескерткіш-белгі орнатылды. Ақмола облысы,Макинск қаласында Скуридиннің мұражайы ашылып, саябақ, көше оның есімімен аталады. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1914 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар 
'''Қайырғали Смағұлов''' (5.9. 1919, Атырау қаласы 23.10.1993, сонда) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, қазақ. Кеңес әскері қатарына 1939 жылы шақырылған. 1941 жылдың маусымынан Солтүстік Кавказ майданы 18-армия 318-атқыштар дивизиясы 1339-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Оның айрықша қайсарлығы, әсіресе, Керчь түбегіндегі ұрыста байқалды. Десантшы жауынгерлерден құрылған 20 сарбаз 44 күн бойы жау қыспағына төтеп берген. Смағұлов жеке өзі Ельтиген (Украина, Қырым түбегі) қыстағы үшін болған ұрыста жаудың 20-ға жуық әскерін жойған. Смағұловқа батылдығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (17.11.1943). 1946 жылы запасқа шықты. 1950 жылы Алматыдағы партия мектебі жанындағы курсты бітірген. 1955 жылы №12 училищесінің директоры қызметін атқарған. Батырдың өмірі мен ерлігі Ғ.Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» шығармасына арқау болған. Соғыстан кейінгі жылдары аймақтың әлеуметтік қамсыздандыру жұмыстарына басшылық жасады. 1963-1973 жылдар аралығында Атырау университетінде Азаматтық қорғаныс кафедрасында еңбек етті. Теңдік атындағы (Атырау қалалық әкімдігі аумағында) орта мектепке Смағұловтың есімі берілген. Ленин, l-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Максим Ильич Собко'''(1908, Қостанай облысы,Сарыкөл ауданы, Водинка ауылы 1944, Тернополь облысы,Чертков ауданы,Косов ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші сержант, сапер (мина Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың қаңтар айында шақырылған. Украинаны азат етуде Собко бірнеше рет батылдық көрсетті. Сумы қаласы маңында (Украина) болған шайқаста ол жерге көмілген 100-ден астам минаны алып шығып, Кеңес әскерлерінің алға жүруіне жол ашты. Вышгород қаласы маңында Днепр өзенін кесіп өтерде қарсы жағалауға паромды жеткізу үшін қанат (аркан) тартуды қамтамасыз етті. Собко мұздай суға түсіп, құлаған екі зеңбіректі арқанмен мықтап бекітті де, қарсы жағалауға жеткізді. Батыр ұрыс даласында қаза тапты. Осы ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Собкоға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (13.11.1943). Челябі облысы,Троицк қаласында Собкоға бюст орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''«Соғыс атақты қолбасшы Б.Момышұлының әскери қайраткер ретіндегі ұрпаққа ұлағат етіп қалдырған және рухани ұлағаттық еңбегі. Оның әскери тактикалық, жеке құрамды тәрбиелеу және оқыту, командалық кадрларды дайындау саласындағы зерттеулері терең кешенді талдау және әскери кең түрде қолдануды талап етеді. Халық батыры өзінің көзкарастарын осы «Соғыс психологиясы» атты еңбегінде жан-жақтылы талдаған. Бұл батырдың 1944 жылы, демалысқа келгенде, КСРО Ғылым академиясының қазақ бөлімінде, Алматыдағы ғалымдар Үйінде, Қазақ ҒА төрағасы академиясы Қ.И.Сәтбаев, академик-жазушы М.О.Әуезов бастатқан қазақ ғылымы, әдебиеті мен өнер өкілдері алдында оқыған дәрістері мен әңгімелерінің хроникалық жинақ-кітабы. Онда Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі бай әскери тәжірибеге баса мән берілген, көпшілігі бүтінгі таңда әлі де өзінің мәнін жоймаған кейбір әскери өнер мәселелері қарапайым және түсінікті тілде баяндалады. Тыңдаушылар соғыс қаһарманының баяндауынан Ұлы Отан тарихынан көптеген эпизоттарға, нақтылы И.В. Панфилов атындағы 8- гвардиялық дивизияның қан майдандағы ерлігі жайлы деректерге қанық болады. Бұл оқиғалар, қаһармандыққа толы өнегелері, ол кезде де, қазір де маңызды. Лекцияның мақсаты, автордың айтуынша, майданда қаза тапқан, қасірет көрген, ер де турашыл, соғыс алапатының барлық жойқын ауыртпалықтарын мойнымен көтеріп жүрген қарапайым соғыс сарбаздарының ерліктерін қағазда қалдыру, әділет жолында олардың рухының алдында тағзым ету. Кітапта автор оперативтік соғыс өнері және тактикасының рөлі мен орны, ұрыстың қорғаныс және шабуыл ерекшеліктері, әскери айла қолдану, әскери тәртіп, патриоттық тәрбие, сарбаздар мен офицерлерді оқытып- үйрету мәселелері зерделенеді. «Соғыс психологиясы» соғыста корғаныс және шабуыл кезінде қолданған тактикалық тәсілдері, «Бауыржан спиралі» Қазақстанда және ''Куба, Никарагуа, Израиль, Польша, Венгрия, Чехия'' мен Славакия сияқты бірқатар шетелдердің әскери оқу орында тактика пәнінің оқулық, жас сарбаздармен жұмыс жүргізуде тәрбие құралы есебінде пайдаланылады. Израиль әскери училищеде «Соғыс психологиясы» мұра ретінде арнайы пән бар, офицер лауазымын алардан бұрын курсанттар сол пән бойынша сынақ және емтихан тапсырады. «Соғыс психологиясы» жастарға арналған. Соғыс куәгерінің әңгімесі патриоттық pyx, қайтпас жігер, табандылық пен ерлік, аға ұрпақтың батырлық өнегесіне тәрбиелейді, соның лайықты жалғастырушысы болып, қасиетті әскери дәстүрді арттыра түсуге жетелейді. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы 
'''Александр Иванович жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы,Семей қаласы) -2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, рота командирі. 1942 жылдан майданда 17-гвардиялық бригада құрамында болып, жаумен шайқастарда ерлік пен қаһармандық көрсетті. Одер өзенінен өту кезінде жаудың ұзақ уақыт бекінген жерін тартып алу үшін Соломатинның ротасы жау оғына қарамастан, өзеннің қарсы бетіне өтті. Осы жерде олар бекініс құрып, бригада бөлімдері жеткенге дейін плацдармды ауыр шайқаспен ұстап тұрды. Бір тәуліктен кейін (25.1.1945) Соломатинның ротасы плацдармды кеңейтуге бұйрық алды. Олар жаудың шабуылына тойтарыс беріп, плацдарм аумағын кеңейтті. Соломатин жеңіске жетуде өз үлесін қосып, ерлік жасағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Александр Николаевич жылы туған, Амур облысы,Тындинск поселкесі) орыс, авиация Харьков жоғары әскери әуе ұшқыштар училищесін (1975), Ю.А.Гагарин атындағы әскери- әуе академиясын бітірген (1992). Харьков ұшқыштар жоғары әскери авиациялык; училищесініц курсанты, Әуе армиясы Қолбасшысының қарамағында, Ортаазиялық ӘО Әуе Армиясы аралас авиациялық дивизиясы жойғыш бомбалаушылар авияциялық полкінің ұшқышы, аға ұшқышы, авиациялык звено командирі (1975-83), ӘӘК штабының бастығы, авиациялық эскадрилья командирінің орынбасары, жойғыш бомбалаушылар авиациялық дивизиясы жойғыш бомбалаушылар авиациялық полкының аға ұшқышы, жойғыш бомбалаушылар авиациялық полкі авиациялық эскадрилья командирінің орынбасары, эскадрилья командирі (1983-89), ӘӘК аралас авиациялық дивизиясының (Орта Азия әскери округі аумағында) ұшу қауіпсіздігі қызметінің бастығы, аға инспекторы, Әуе әскері қолбасышысының қарамағында, Аралас авиациялық корпусы гвардиялық авиациялық дивизиясының аға инспектор ұшқышы (1989— 92), ҚР Әскери-әуе күштері гвардиялық аралас авиациялық дивизиясы жойғыш бомбалаушылар авиациялық полкінің, 21751 әскери бөлімінің командирі (1992-2002), ҚР ҚК ӘҚК қолбасшысыныц авиация бойынша орынбасары, ӘҚК қолбасшысы басқармасының бастығы (2002-04), ҚР ҚК ӘҚК Бас қолбасшысының (Әуе қорғанысы күштері бойынша) орынбасары, ҚР ҚК ӘҚК Бас қолбасшысының орынбасары (2002-07), 2007 жылы қыркүйегінен ҚР ҚК ӘҚК-нің Бас қолбасшысы. «Даңқ» ордені (1994), медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == 
'''Андрей Алексеевич Ресей, Иркутск облысы,Тулун ауданы,Гадалей селосы 27.10.1944, Венгрия, Ясен-Тласло деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, нысана қаласында тұрып, қант зауытында жұмыс істеген. 1942 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған. Оңтүстік-Батыс, Сталинград, Оңтүстік, 4-, З-Украина майдандарындағы шайқастарға қатысты. Соғыс кезінде үш рет жараланды. 1944 жылдың сәуірінен тамыз айына дейін Молдова жерінде тұтқында болды. Котельников, Мелитополь, Херсон қалаларын және Солтүстік Таврияны азат етуге, Сал даласындағы (Солтүстік түбіндегі, Молочная өзеніндегі, Сталинградтағы, Днестр плацдармындағы, Румыния, Болгария, Югославия, Венгрия жерлеріндегі шайқастарға, Одесса операциясына қатысты. 144-гвардиялық атқыштар полкінің нысана көздеушісі. Сорокин 1944 жылы 27 қазанда Галамбош станциясында (Венгрия) жау шабуылына тойтарыс беру кезінде жау танкісін атып, 20 әскерін жойды. Ауыр жараланғанына қарамастан, ұрысты жалғыз өзі жалғастырып, шайқаста ерлікпен қаза тапты. Әскери тапсырманы орындау кезіндегі тапқырлығы, шайқаста көрсеткен батылдығы үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945) Ленин орденімен, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Қорғаныс минстрлігінің бұйрығымен Сорокин есімі әскери бөлімнің тізіміне мәңгілікке енгізілді. Тараз және Галамбош қалаларындағы көшеге Сорокин есімі беріліп, Тараз қаласында мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Василий Романович Спирин''' (29.1.1926 жылы туған, Ресей, Саратов облысы, Ершов ауданы, Александрия деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, 2-топтағы мүгедек, орыс. Соғысқа дейін Свердловск қаласының (қазіргі Екатеринбург қаласы) бірінде жұмыс істеген. 1943 жылы қарашада Кеңес әскері қатарына алынып, З-Прибалтика және Карелия майдандарындағы шайқастарға, Ленинград облысын азат етуге қатысты. 1944 жылдың шілдесінен офицерлік құрамның майдандағы курстарында оқыды. 1945 жылдың тамыз қыркүйек айларында Қиыр Шығыста Жапониямен болған соғыста екі рет ауыр жараланды. Оңтүстік Карелияны азат етуде көрсеткен ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағы және Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (21.7.1944). 1-дәрежелі Отан соғысы орденінің, бірнеше медальдардың иегері. 1947 жылы әскери училище бітірді. Денсаулығына байланысты 1950 жылы запасқа шықты. Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Жар ауылында тұрып, киномеханик болып жұмыс істеді. == Дереккөздер == Санат:29 қаңтарда туғандар Санат:1926 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ершов ауданында туғандар Санат:1 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар ауданында қайтыс болғандар Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Кеңес-фин соғысының (1941-1944) қатысушылары соғысының қатысушылары 
'''Анатолий Трифонович жылы туған, Украина, Одесса облысы, Измаиль селосы) әскери қайраткер, генерал-мвйор. (1998). Чернигов жоғары әскери авиация училищесін (1970), Әскери-әуе академиясын бітірген (1978). 1970-75 жылы Закарпатье әскери округінде ұшқыш, аға ұшқыш, звно командирі және эскадрилья командирінің орынбасары штурман болды. 1978-83 жылдары Кеңес әскерлерінің Германиядағы тобында басшылық қызметтерде істеді. 1983-93 жылдары Орта Азия әскери округінде авиация полкі командирінің орынбасары және командирі, авиация құрама командирінің орынбасары, 1993-98 жылдары ҚР Әскери- ауе күштерінде әуе атыс дайындығының бастығы және жауынгерлік дайындық бастығы, Әскери-әуе күштері қолбасшысының жауынгерлік дайындық және оқу орындары жөніндегі орынбасары, 1998-2003 жылдары ҚР ӘҚК қолбасшысының авиация жөніндегі орынбасары қызметтерін атарды. 2003 жылы запасқа шықты. 1-дәрежелі «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет сткені үшін» орденімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1947 жылы туғандар 
'''Василий Васильевич жылы туған, Павлодар облысы, Тереңкөл ауданы, Тимофеевка селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, батарея командирі, орыс. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылып, 1942 жылы Фрунзе қаласындағы (қазіргі Бішкек) жаяу әскер училищесін, 1943 жылы «Выстрел» курсын бітірген. 1-Украина майданы 3-гвардиялық танк армиясы 7-гвардиялық танк корпусы 467-гвардиялық миномет полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылы 23 қаңтарда Степаненко алғашқылардың бipi болып, Одер (Одра) өзенінен Грошовице (Польша, Ополе қаласының маңы) аймағында өтіп, батареясымен алғы шепке шықты. Басып алған плацдармды ұстап, өзеннен басқа бөлімдердің өтуін қамтамасыз етті. Степаненкоға қаһармандығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). 1945 жылы мамырда хабарсыз кеткен. Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Беловодск атындағы №32 орта мектепке (казіргі Шубарат ауылы), сондағы бір көшеге Степаненко есімі берілген. Мектеп ғимаратында мемориалдық тақта орнатылған. Ленин, l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:3 ақпанда туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Тереңкөл ауданында туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері жоғалғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар 
'''Жамантұз''' Ертіс өзені алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Май ауданында орналасқан. Майтүбек ауылынан қарай 25 км жерде, теңіз деңгейінен 142 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 5,7 км2, ұзындығы 3,8 км, енді жері км. Жағалау бойының ұзындығы 11,2 км. Су деңгейінің жыл бойғы ауытқу мөлшері 0,2 м. Суы қарашаның ортасында қатып, сәуірдің 2-жартысында ериді. Көл маңайында Үлкен Тоғызбай, Қайнама қыстаулары орналасқан. Суы ащы, сілтілігі орташа, мал жайылымына пайдаланылады.‎ Санат:Май ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Дмитрий Тихонович Степанов''' (22.10.1918 жылы туған, Ақмола облысы, Целиноград ауданы, Воздвиженка (қазіргі Нұресіл) селосы 30.12.2002, Мәскеу) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, майор, бөлімше командирі, орыс. Ақмола ФЗО мектебін бітіргеннен кейін, паровоз депосында темір ұстасы болып жұмыс істеді (1932). 1938 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Оңтүстік-Батыс, Сталинград, 1-Украина майдандарындағы ұрыстарға қатысқан. Висла өзенінен өту кезіндегі шайқаста ерекше көзге түсті. 1944 жылдың 29 шілдесінде 3-гвардиялық және 1-гвардиялық танк дивизиясының алдыңғы қатардағы отряды Аннополь Баранув телімінде Висла өзеніне шығып, қарсы жағалауды барлап алғаннан кейін өзеннен өте бастады. Кеңес әскері бөлімдерінің Висла өзенінен өтуіне инженерлік әскерлер үлкен көмек көрсетгі. 77-шабуыл жасаушы жеке инженер-сапер батальонының құрамында Степанов та болды. Ол гитлершілердің бораған оғы астында өзінің жауынгерлерімен бірге қайықпен қарсы жағалауға алдымен жетті. Саперлер әскерлерді, қару-жарақты, құрал-жабдықты, азық-түлікті бірнеше сағат бойы тасып өткізіп жатты. Осындай сапарлардың бірінде өзеннің ортасына жете бергенде жау снарядтарының жарықшақтары тиіп, бөлімшенің барлық жауынгерлері жараланды. Суға толып бара жатқан қайықты тез жүргізген Степанов оны оқ астынан алып шығып, жолдастарын аман алып қалды. Степанов екінші рет осындай батыл көзге түсті. Осындай ерлігі үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (23.9.1944). == Дереккөздер == Санат:22 қазанда туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары ауданында туғандар Санат:30 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО майорлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Қызыл әскердің Польяк жорығының (1939) қатысушылары Санат:Ұлы Отан соғысы саперлері соғысының қатысушылары Санат:Троекуров зиратында жерленгендер 
'''Ефим Семенович Стрельников''' (14.10.1905, Украина, Харьков облысы, Первомайск ауданы 26.1.1945, Польша, Ламперсдорф селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, рота командирі. Еңбек жолын Харьков темір жолы торабында жұмысшы болып бастаған. Кейіннен Днепр СЭС-і құрылысында жалғастырған. 1934 жылы ол Өзбекстандағы Шыршық электр-химия комбинаты кұрылысына жіберілді. Семей қаласында жұмыс істеп жүргенде 1942 жылдың жазында Кеңес әскері қатарына шақырылды. 112-атқыштар дивизиясының 524-атқыштар полкінде қызмет еткен Стрельников Сандомир плацдармы (Польша) үшін болған ұрыстарға қатысты. Оның ротасы жаудың қарсы шабуылын тойтарып, өздері шабуыл жасады. Жауға күйрете соққы беріп, оларды қашуға мәжбүр етті. 1945 жылдың 21 қаңтарында Одер өзенінің шекарасында болған ұрыста Стрельников ротасы 100-ге тарта гитлершіні, ipi калибрлі пулеметті расчеттерімен қоса жойып жіберді, көптеген әскерін тұтқындап, техникасын тартып алды. Осы ерліктері үшін Стрельниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). == Дереккөздер == Санат:14 қазанда туғандар Санат:1905 жылы туғандар ауданында (Харьков облысы) туғандар Санат:26 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Польшада қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысындағы рота командирлері Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар Санат:Польшада жерленгендер Санат:Семей тұлғалары 
'''Андрей Васильевич Сумин''' (24.11.1919, Шығыс Қазақстан облысы, Глубоков ауданы, Феклистовка селосы 23.9.1986, Дағыстан, Махачкала қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, батарея командирі, кейіннен майор Лениногор тау-кен техникумының 3-курсында оқып жүрген кезінде Кеңес әскері қатарына шақырылды. Беларусьтің Барановичи ауданында әскери қызметін өтеп жүрген кезінде Ұлы Отан соғысы басталды. Сумин шегінудің ащы дәмін татты, жараланып, госпитальға түсті. Емделіп шыққан соң 167-атқыштар дивизиясының минометшілер батареясына командир болып тағайындалды. Курск доғасындағы, Белгородты азат ету, Днепрден өту кезіндегі, т.б. ipi шайқастарға катысты. 1943 жылғы қарашаның түнінде майор Мерзлюктің батальоны мен аға лейтенант Суминнің минометшілер батареясына Вышгород ауданы тұсында Днепрден бірінші болып өтіп, оң жағалаудағы плацдармды ұстап тұру міндеті тапсырылды. Суда жүзетін салға миномет пен қол пулеметтерін, оқ-дәрілерін тиеген жауынгерлерге жеңіл қайықпен бораған оқтың астынан өтуге тура келді. Көптеген жауынгерлер қаза тауып, біразы жараланды. «Катюшалардың» күшті атыстарының қолдауымен тірі қалғандар арғы жағаға өтіп, жау траншеяларына бекіне бастады. Құмды жағалауға минометтерін орнатқан Сумин батареясы жаудың пулемет ұяларын оқтың астына алып, негізгі күш өтетін өткелді қорғады. Жау әскері бар күшін өзенге топтастырып, рет қарсы шабуыл жасады. Кеңес әскерін кері шегіндіруге, Днепрге қайтадан ығыстыруға тырысқанымен, үлкен шығынға ұшырап, өздері шегінуге мәжбүр болды. Плацдармды ұстап тұрған жауынгерлердің қатары да сиреп, оқ-дәрі таусылған соң минометшілер жаяу әскерге қосылды. Ертеңіне түнде өткелден өткен негізгі күшпен біріге отырып, Киев қаласын азат етті. Осы ұрыстан кейін дивизияның 22 әскері мен офицері жоғары марапаттауларға ұсынылды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Суминге Кеңес Одағының Батыры атағы және Ленин ордені, «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (10.1.1944). «Қызыл Жұлдыз» және Қызыл Ту ордендерімен марапатталды. Сумин соғысты Австрияда аяқтады. Соғыстан кейін капитан Сумин Ленинград жоғары офицерлер мектебін бітіріп, минометшілер батареясын, дивизион штабын басқарды. 1959 жылы майор шенінде запасқа шығып, Өскемендегі мекемесінде кадрлар бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. Өмірінің соңғы жылдары Дағыстанның Махачкала қаласында тұрып, тәрбие беру ісімен айналысты. == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1919 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар 
'''Иван Игнатьевич Ресей, Новосібір ауданы,Зубково селосы 18.11.1975, Павлодар облысы,Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты Қалқаман кенті) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші лейтенант, атқыштар ротасының жылы Шығыс Қазақстан облысы Глубокое кентіндегі Ертіс мыс балқыту комбинатында жұмыс істеген. 1939 жылы Кеңес әскері қатарына алынды. 1941 жылдың маусым айынан Ұлы Отан соғысының Оңтүстік-Батыс, Воронеж, 1-Украина майдандарында ұрыстарға қатысты. 1943 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, взвод, рота командирі болды. Төрт рет жараланып, қайтадан әскер қатарына қосылды. 1943 жылы тамыз айында Полтава облысы,Пирятин қаласын азат ету кезінде Суптельдің ротасы қалаға бірінші болып кіріп, жаудың мықты бекінісіне айналған бірнеше ipi ғимараттарды жаудан тазартты. 1943 жылдың 24 қыркүйегінде балықшы қайығы мен сал арқылы Суптель ротасы Днепр өзенінен өтгі. Ротаның тең жартысы оққа ұшты. Өзеннің оң жағасына өтіп, Киев облысы,Кагарлык селосын жаудан тазартты. Рота командирі Суптельдің ротасы алты күн бойы жаудың танк, артиллерия, әуе шабуылына төтеп берді. Өзі жараланғанына қарамастан, ротаны ұрыс аяқталғанша басқарды. 1943 жылы Киевті азат ету және қорғаныс жасау операцияларына қатысты. Осы жылдың 22 қарашасында Житомир қаласының шығыс жағындағы шайқастардың бірінде 5-рет ауыр жараланып, госпитальда болды. Жаумен шайқастағы ерлігі мен батылдығы, әскери тапсырмаларды орындау кезіндегі ротаны шебер басқара білгендігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Суптельге Кеңес Одағының Батыры атағы және Ленин ордені, «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (24.10.1943). Соғыстан соң Қазақстанға оралып, Ертіс полиметалл комбинатында, Бұқтырма ГЭС-інде, Ертic Қарағанды каналының құрылысында жұмыс істеді. l-дәрежелі Отан соғысы орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Қалқаман кентінде Суптель атында көше бар. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Степан Захарович Жамбыл облысы,Қордай ауданы,Қордай ауылы 24.7. 2008, Қырғызстан, Шу ауданы,Ақсу қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, взвод командирінің жолын 1933 жылы Фрунзе (қазіргі Бішкек қаласы) қаласындағы кірпіш зауытында бастаған. 1937 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Новосібір қаласындағы ІІХК (НКВД)-нің 112-полкінде әскери борышын өтеді. Әскери қызметін өтеп болған соң Кеңес әскерінің құрамында 1943 жылдың 23 қыркүйегінде Днепр өзенінің Ясногородка селосы маңында (Киев облысы,Вышгород ауданы) жаудың алдыңғы шебін басып алды. Осы плацдармды 28 қыркүйекке дейін жауға бермей ұстап тұрды. Командованиенің бұйрығын бұлжытпай орындағаны үшін және ұрыста шеберлік танытқаны үшін Сущевке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп (17.10.1943), Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды. 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдармен марапатталған. 1944 жылы әскер қатарынан босап, Қырғызстандағы Мәскеу ауданында слесарь болып жұмыс істеді. 1969 жылы зейнеткерлікке шықты. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Сұлтан Қылыш Арыстан''' (туған жылы белгісіз. -1107) -қолбасшы, салжұқ сұлтаны. Салжұқ мемлекетін құрған алғашқы түрік сұлтаны Сүлейменнің ұлы. 1092 жылы Анадолыға келіп, Изникті биледі. Бұл кезде Кіші Азияға кресшілер тарапынан шабуыл қаупі төнген еді. Кресшілер мұсылмандарды Анадолы жерінен қуып шығу үшін әртүрлі айла-шартты қолданды. Сұлтан Қылыш таққа отырысымен қауіпсіздік шараларын ойластырып, Измир бегі Жакамен одақтасуға ұмтылды. Малатия қаласын қоршауға алған кезде кресшілердің папа Пьер Лepмит бастаған қолы Анадолыға шабуыл жасады. Олардың жолына Сұлтанның інісі Дәуіт бек тосқауыл қойып, күйрете соққы берді. Осы кезде Пьер Лермит әскерлерімен қанаттаса шабуылдаған кресшілердің 100 мың әскеріне Сұлтан шағын жасағымен қарсы тұрды. Ауыр шайқаста екі жақ та қисапсыз шығынға ұшырады. Сұлтан кері шегініп, сарбаздарымен тау-тасты паналады. 1097 жылы 26 маусымда салжұқтар астанасы Изник қаласы уақытша христиандардың қолына өтеді. Көп ұзамай Сұлтан кресшілерге Амасия маңында тұтқиылдан шабуыл жасап, олардың негізгі тобын жойып жіберді. «Құдыс шаһарына бөгелмей жетіп, Анадолыны түріктерден тазартамыз» деп астамсып келген кресшілердің жоспары күл-талқан болды. Жорықты жалғастырған ол 1106 жылы Малатия, 1107 жылы Мусыл қалаларын жаудан босатып, елдің шығыс шекарасын нығайтып үлгерді. Көзі тірісінде ержүрек қолбасшы, әділ патша, ел қамқоры атанган Сұлтан Хабур өзені бойындағы соғыста мерт болды. Сүйегі қазіргі Силван өңіріне жерленген. Сұлтан қазасынан кейін салжұқтар мемлекеті дағдарысқа ұшырады. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Құдайберген Мағзұмұлы жылы туған, Павлодар облысы,Тереңкөл ауданы,Сұлуағаш ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, аға лейтенант, қазақ. Руы Уақ. 1940 жылы Павлодар қаласындағы педагогикалық училищені бітірген. Соғысқа дейін орта мектепте мұғалім болды. 1941 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, 1-Беларусь майданы 33-армия бригада құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Сталинград түбіндегі шайқаста ауыр жараланып, госпитальда болды. Кейін Сұрағанов Беларусь, Литва, Польшаның көптеген қалалары мен селоларын азат етуге қатысты. Днепр, Висла, Одер (Одра) өзендерінен өтті. Одер-Шпре (Шпрее) өзендері аумағындағы операцияларда айрықша ерлігімен көзге түсті. Одердің батыс жағалауындағы шайқастар кезінде Сұрағановтың артиллеристері 49-атқыштар дивизиясының жаяу әскерлерімен бірге жылжып, оны үздіксіз қолдап отырды. Сонымен қатар батарея командирі барлау ісін де шебер ұйымдастыра білді. Одер-Шпре операциясы барысында Сұрағановтың зеңбіректері жаудың 100-ден астам әскері мен офицерін жойды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Сұрағановқа батылдығы мен тапқырлығы үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). Соғыстан кейін Сұрағанов туған еліне оралды. Қазақ педагогикалық институтын (қазіргі Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті), кейін аспирантурасын бітірді. 1955 жылдан Қазақ қыздар педагогикалық институтында (қазіргі Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті) геометрия және математиканы оқыту методикасы кафедрасында доцент қызметін атқарды. Қалған деректер мұрағаттық ізденуді қажет етеді. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Сүйімбике''' (, шам. 1516 ж. туғ.) Қазан хандығының билеушісі (1549-1551), Қазан хандары Жанғали (1533-1535), Сафа Герей және Шаһғалидің әйелі, Ноғай биі Жүсіптің қызы және Ноғай Ордасы әулетінің негізін қалаушы Едігенің неменесі (арғы арғы арғы немересі). == Өмірбаяны == Сүйімбикенің бірінші күйеуі Жанғали таққа жас кезінде Мәскеуді қолдаған үкімет шешімі бойынша Болат Шырын мен Мәскеу кінәзі ІІІ Василий бастаған келісіммен отырды. Ханның жас кезінде Гауһаршад ханбике бақылауды жүзеге асырылды. 1533 жылы ол Жанғалиді Сүйімбикеге (сол кезде ол небәрі 12 жаста еді) үйлендіруді ұйымдастырды, бұл ханның кәмелетке толуымен және биліктің оған ауысуымен сәйкес келді. Некемен Мәскеу келісті, және Мәскеу өте тез келісім берді, өйткені ол осы неке арқылы Ноғай биі Жүсіпті жақындастырып, Қырым әулетінен қуылған және өзінің қайын атасы Ноғай мырзасы Мамайда болған Сафа Герей ханға қарсы белгілі бір тепе-теңдікті құрайды деп үміттенді. Хан әйеліне немқұрайлы қарап, неке сәтсіз аяқталды, сондай-ақ, олардың балалары болмады. Сүйімбике әкесіне шағымданып, оны алып кетуін өтінді. Жүсіп ханды кетіруді ұсынып, қызын қайтаруды талап етті. Осы оқиғалардың барлығы дипломатиялық хат алмасудың тақырыбына айналды. Жанғали әйеліне ғана емес, сонымен қатар Мәскеудің қысымы мен хандықтың ішкі істеріне араласуға қанағаттанбаған Қазан үкіметіне де сәйкес келмеді. 1535 жылы Болат Шырын мен Гауһаршат ханбикенің қатысуымен төңкеріс жасалды, Жанғали бұл төңкерісте өлтірілді, ал Сафа Герей тағы да таққа шақырылды. Сүйімбике оның бесінші әйелі болды. Сафа Герей қайтыс болғаннан кейін Қазан хандығын 1549-1551 жылдары ұлының кәмелет жасына толмағандығына байланысты регент ретінде басқарды. 1551 жылы мырзалар оны орыс патшасы Иван Грозныйға, оның ұлы Өтеміс Герей және Қазан қазынасымен бірге берді. Жарты жылдан соң, еркіне қарсы, Қасым билеушісі Шаһғалиге тұрмысқа шықты. Өтеміс Герей патша Иван Грозныйдың қарамағында тәрбиеленуге қалдырылды. Соңғы жылдары Қасымда тұрды, сол жерде қайтыс болды. Қабірі қай жерде екендігі белгісіз. Өлкетанушы Анатолий Шекиннің пайымдауынша, соңғы жылдары өзінің жеке оққағары Шұрай батырдың қарауында Виля (Нижгород облысы) ауылының маңында тұрды. Қазаннан кетіп бара жатқан Сүйімбике патшайымның қолға түсуі. В. Г. Худяков, 1870 == Балалары == Сафа Герейден туған ұлы Өтеміс Герей, Мәскеуде '''Александр Сафакиреевич''' атымен шоқындырылды. == Естелік == Сүйімбике мұнарасы бұл Қазан Кремлінің тарихи ескерткіші және Қазанның сәулеттік эмблемасы. Сондай-ақ Яр Чаллы қаласында бір даңғылына есімін берді. Төменгі Кама қаласында бір көше бикенің атымен аталды. 1991 жылдан бастап Қазан қаласында әйелдерге арналған ай сайынғы «Сүйімбике» журналы шығады. 2012 жылы Сүйімбикенің бейнесін актриса Анора Халматова бейнелеген «Қ. К. қазынасы» атты тарихи авантюралық кино түсірілді. == Әдебиет == ''Трепавлов В. В.'' Ноғай Ордасы тарихы. М.: Восточная литература, РАН. == Дереккөздер == Санат:1516 жылы туғандар Санат:1557 жылы қайтыс болғандар Санат:Касимовта қайтыс болғандар Санат:Ноғайлар Санат:Қазан хандығының билеушілері 
'''Жолдас 1922, Түркістан облысы,Сарыағаш ауданы,Жаңа құрылыс ауылы 1992, Сүлейменов ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, барлаушы, қатардағы жауынгер,қазақ. 1942 жылдың қаңтарынан Орталық майдан 65-армия 69-атқыштар дивизиясы 120-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Алғашқы ұрыс жолын Сталинград шайқасынан бастады. Араларында Сүлейменов бар барлаушылар тобы кезекті бір тапсырманы орындау барысында жау батальонының штаб бастығын, құнды деректері бар құжаттарын қолға түсірген. Сонымен қатар Сүлейменов Курск иінінде болған ұрыстарға, Белгородты азат етуге де қатысты. 1943 жылы 15 қазанға қараған түні Днепр өзені (Украина, Чернигов облысы,Репки ауданы,Радуль кентінің маңы) үшін болған ұрыста Сүлейменов баскарған барлаушылар жаудың 300-ден астам әскерін жойып, зеңбірегін, минометін, 60 әскерін қолға түсірген. Сүлейменовке көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943). 1946 жылы запасқа шығып, Отырар, кейіннен Сарыағаш ауданында тұрды. Алматыдағы заң мектебін бітіріп (1951), тергеуші, мектепте алғашқы әскери дайындық пәнінің мұғалімі қызметтерін атқарған. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Владимир Михайлович Счастнов''' (1.8.1915, Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Әйтеке би кенті 11.10.1944, Польша) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, бөлімше командирі. 1938 жылы Хасан көлі маңындағы қақтығысқа қатысқан. 1942 жылдың қыркүйегінен 2-Беларусь майданына қарасты 1-гвардиялық шабуылдаушы бригаданың 4-гвардиялық жеке шабуылдаушы батальоны кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы 10 қазанында Счастновтың саперлер бөлімшесіне шабуылдаушы күштер үшін Грабник деревнясы (Польша) маңындағы алаңды жау минасы мен тікенекті сымдарынан тазарту міндеті жүктелді. Тапсырманың негізгі бөлігі орындалған кезде жарылған минаның жарықшақтарынан бірнеше жауынгер қаза тапты. Счастнов жерден жарақат алып, жеке өзі 18 минаны Кезекті жарылған мина оның аяғын жұлып кетті. Өзіне берілген тапсырманы ерлікпен орындады. Счастновқа көрсеткен ерекше ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Счастновтың есімі Қазалы қаласындағы бір көшеге берілген. Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:1 тамызда туғандар Санат:1915 жылы туғандар Санат:Қазалыда туғандар Санат:11 қазанда қайтыс болғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Польшада қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы саперлері Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Польшада жерленгендер 
'''Шілденің 6''' Григориан күнтізбесінде жылдың 187-ші күні (кібісе жылдарда 188-ші). Жылдың аяғына 178 күн қалады. == Мейрамдар == Астана күні Отбасы күні Тәуелсіздік күні Сан-Фермин фестивалі ==Оқиғалар== 1484 Португалдық теңіз капитаны Диого Кау, Конго өзеннің атырауын тапты 1560 Англия меня Шотландия арасындағы Эдинбург келісім-шартына қол қойылды 1573 Херонимо Луис де Кабрера Аргентинадағы Кордова қаласының негізін қалады 1687 Лондонда Исаак Ньютон атақты «Табиғи философияның математикалық бастамалары» (латын: «Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica») шығармасын жариялады. 1785 Америка Құрама Штаттарында ұлттық ақша бірлік ретінде доллар қабылданды 1854 Джексон қаласында құлдыққа қарсы бағыт ұстанатын АҚШ –тың Республикандық партиясы құрылды 1863 «Crédit Lyonnais», Франциядағы ең iрi банк құрылды 1905 Альфред Дикен екінші рет Аустралияның болды 1964 Малави Ұлыбританиядан тәуелсіздігін жариялады 1975 Комор аралдары Франциядан тәуелсіздігін жариялады 1997 Қазақстан Парламенті астананы Алматы қаласыннан Ақмола қаласына көшіру туралы шешім қабылдады == Дүниеге келгендер == 1387 Бланка (Наварраның ханшайымы) (1441.ж) *1423 Антонио Манетти, итальяндық математик және сәулетші (1497.ж) *1580 Иоганн Стобяус, неміс лютеингері және композиторы (1646.ж) *1623 Якопо Мелани, итальяндық скрипкашы және композитор (1676.ж) *1678 Никола Франческо Хайм, итальяндық виолончелист және композитор (1729.ж) *1686 Антуан де Жюссье, француз дәрігері және ботанигі (1758.ж) 1701 Мэри, Харольд графиня, ағылшын ақсүйегі және меценат (1785.ж) *1736 Дэниэл Морган, америкалық генерал және саясаткер (1802.ж) *1747 Джон Пол Джонс, капитан (1792.ж) *1755 Джон Флексман, ағылшын мүсіншісі, суретші (1826.ж) *1766 Александр Уилсон, ақын, орнитолог және иллюстратор (1813.ж) *1781 Стэмфорд Рафлес, ағылшын саясаткері, Сингапурды құрды (1826.ж) *1782 Мария Луиза Испаниялық (1824.ж) *1785 Уильям Хукер, ағылшын ботанигі және академик (1865.ж) *1789 Мария Изабелла Испаниялық (1846.ж) *1796 Николай (1855.ж) *1797 Хенри Пейдж, Англсидің 2-маркиз (1869.ж) *1799 Луиза Каролин Хаггинс Тутилл, америкалық жазушы (1879.ж) *1817 Альберт фон Кёлликер, швейцариялық анатомист және физиолог (1905.ж) *1818 Адольф Андерсен, неміс шахматшысы (1879.ж) *1823 Софи Адлерспарр, швед баспагері, жазушы және әйелдер құқығын қорғаушы (1895.ж) *1829 Фридрих VIII, герцогы (1880.ж) *1831 Сильвестр Пеннойер, америкалық заңгер және саясаткер, Орегонның 8-губернаторы (1902.ж) *1832 Максимилиан (Мексика императоры) *1837 Рамакришна Гопал Бхандаркар, үндістандық шығыстанушы және ғалым (1925.ж) *1838 Ватрослав Ягич, хорват филологы және ғалым (1923.ж) *1840 Хосе Мария Веласко Гомес, мексикалық суретші және академик (1912.ж) *1843 Джон Даунер, австралиялық саясаткер, Оңтүстік Австралияның (1915.ж) *1856 Джордж Ховард Эрл-кіші, америкалық заңгер және кәсіпкер (1928.ж) *1858 Уильям Ирвин, саясаткер, Викторияның 21-ші (1943.ж) 1859 Карл Густав Вернер Фон Хейденстам,швед ақыны және жазушысы, әдебиеттен 1916 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты (1940.ж) *1865 Эмиль Жак-Далькроз, швейцариялық композитор және ағартушы (1950.ж) *1868 Ұлыбритания ханшайымы Виктория (1935.ж) *1873 Димитриос Максимос, грек банкирі және саясаткері, Грекияның 140 (1955.ж) 1913 Карсон Марк, америкалық ғалым, сутегі бомбасын кұрастыруға қатысқан адам (1997.ж) 1940 Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті. 1946 Джордж Уокер Буш, АҚШ-тың 43-ші президенті, Техас штатының губернаторы. == Қайтыс болғандар == 1854 Георг Симон Ом, неміс физигі. Ток күшi, кернеу және кедергiнiң бiр-бiрiмен байланысын өрнектейтiн электр тiзбегiнiң негiзгi заңын ашты (Ом заңы). 1904 Абай Құнанбайұлы (1845),— ақын, жазушы, қоғам қайраткері, қазіргі қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы. 1976 Чжу Дэ, Қытайдың мемлекеттік және әскери қайратқері, ҚХР маршалы == Сыртқы сілтемелер == Санат:6 шілде 
'''Жамантұз''' Шалқар көлі алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Шалқар қаласынан қарай 22 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 178,7 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы км, енді жері км, жағалауының ұзындығы 10,5 км. Қар және жер асты суларымен толысады. Суының ең жоғарғы деңгейі сәуірде, төмендегісі қазан айында байқалады. Кей жылдары тартылып қалады. Суы тұзды, сілтілі, кермек. == Жағалау сипаты == Жағалауы жайпақ келген. Тебез көліне құятын Балғасын өзені ағып өтеді. Жағалауында сор өсімдіктері өседі. Шалқар Ақтөбе темір жолы өтеді.‎ Санат:Шалқар ауданы көлдері Санат:Шалқар су алабы 
'''Бақтияр Омарұлы Сыздықов''' (30.04.1958 жылы туған, Ташкент) қазақ, генерал-майор (11.04.2004). ==Білімі== Коломен жоғары артиллериялық командалық училищесін (1980)бітірген. М.В.Фрунзе атындағы Әскери академияны (1991) бітірген. РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясын бітірген (2002). ==Өмірбаяны== Коломен жоғары артиллериялық командалық училищесінің курсанты (1976-80). Германиядағы кеңес әскерлері тобының Hat қолбасшысының қарамағында мотоатқыштар дивизиясы артиллериялық барлауы және батарея басқармасы барлау взводының командирі, гвардиялық танк дивизиясы гвардиялық танк полкы артиллериялық батареясының командирі. Түркістан әскери округі әскерлері қолбасшысының қарамағында, мотодивизиясы мотополкі оку штабы бастығынын орынбасары (1980-87), батальон командиры. М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясының тыңдаушысы. Қазақ КСР-нің Жамбыл облыстық ДОСААФ комитеті төрағасының орынбасары дайындау және спорт бөлімінің бастығы. ҚР ІӘ қолбасшысының басқармасы жедел полк командирінің орынбасары (1992-93), командир, айдауыл полкі командирі, бригада командирінің орынбасары штаб бастығы (1987-97), бригада командирі, ҚР ІІМ ІӘ қолбасшысының бірінші орынбасары. РФ Бас штабы әскери академиясының тыцдаушысы (1997-2002). ҚР Қорғаныс министрлігінде (2002), Шығыс әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары штаб бастығы, «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары штаб бастығы, «Оңтүстік» өңірлік қолбасшысы, ҚР ҚМ қарамағында (2007). ҚР ҚМ Әскери институтының бастығы (2007-10). ==Марапаттары== Медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:30 сәуірде туғандар Санат:1958 жылы туғандар Санат:Ташкентте туғандар Санат:Қазақстан Санат:Коломен жоғары артиллериялық командалық училищесі түлектері 
'''Есмұрат Сыйқымов''' (1922, Алматы облысы, Ақсу ауданы, Ақсу ауылы 27.9.1943, Украина, Чернигов облысы, Чернигов ауданы, Посудово деревнясы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші сержант. Соғысқа дейін Қапал кентіндегі педагогикалық училищеде оқыған. 1943 жылы күзде 74-атқыштар дивизиясының полктері артиллериялық күшті атыс даярлығынан соң жаудың қорғаныс шебінің бір телімін бұзып өтті. 360-атқыштар полкінің командирі Посудово деревнясының қасында жау бекінісіне шабуыл жасауға бел байлады. Пулеметшілер тобының командирі Сыйқымов алдыңғы қатарында болды. Олар деревняға басып кіріп, жаудың пулеметшілер тобын жойды. Өзі қолайлы жерге орнығып, жауга оқ жаудырды. Шабуылдаушы жауынгерлерді жау әскері оқпен жусатып салды. Жалғыз қалған Сыйқымов жаудың автоматшылар взводымен екі сағаттан артық шайқасты. Батальон шабуылға шығып, деревня азат етілді. 60-тан аса жау әскерін жойған Сыйқымов осы ұрыста қаза тапты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Сыйқымовқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (16.10. 1943). Туған жері Ақсу атындағы көшелердің біріне Сыйқымов есімі берілді. == Дереккөздер == Санат:4 сәуірде туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Ақсу ауданында туғандар Санат:27 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Чернигов облысында қайтыс болғандар Санат:КСРО кіші сержанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері қайтыс болғандар Санат:Чернигов ауданында (Чернигов облысы) жерленгендер 
'''Қарсыбай Сыпатаев''' (15 сәуір 1918 жыл, Түркістан облысы, Ордабасы ауданы, Көктөбе ауылы 26 қараша 1942 жыл, Ресей, Қалмақ Республикасы, Сарпинск ауданы, Шарнут кенті) 2-ші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, миномет нысанашысы, қазақ. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы алынып, Оңтүстік майдан 4-атты әскер корпусы 61-атты әскер дивизиясы 13- жеке атты артиллерия дивизионы құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. ==Өмірбаяны== === Отбасы === Ұлы жүздің Сіргелі руынан шыққан. Қарсыбай Сыпатаевтың әкесі Балапанов Сыпатай кедей шаруа болған. Қарсыбайдың өзінен үлкен ағасы,1 інісі болған. Қарсыбай алғашқы кезде бастауыш мектепті, кейін Шаян орта мектебінде 7-8 сыныптарды бітірді. === Еңбек жолы === 1936-1937 жылдары колхозда бригадирдің көмекшісі қызметін атқарды. 1938 жылы есепшілер курсында оқып,колхозда есепші қызметін атқарған. 1940 жылы комсомол қатарынан КПСС мүшелігіне өтеді. 1940 жылы аудандық партия комитетінде нұсқаушылық қызмет атқарды. ===Ерліктері=== Сталинград шайқасында Қ.Сыпатаев жаудың 36 танкісімен эеке-дара шайқасқа түсіп, ең соңғы минаны жалғыз танкіге жұмсап, өзі де сонда қаза болады. Сталинград шайқасында Сыпатаев асқан ерлік пен батырлық көрсетті. «Красный герой» ұжымшарының маңында болған ұрыста жаудың бір взводқа жуық жаяу әскерін жойып жіберді. Шарнумовский елді мекені түбінде Сыпатаевтың миномет расчеті 36 танкімен айкасқа түсті. Техника жағынан басым жау қорғаныс шебін бұзуға ұмтылды. Шайқас барысында қасындағы миномет расчеттері істен шығып, Сыпатаев қолында қалған жалғыз минасымен танкінің астына құлады. Туған ауылы мен Шымкент қаласындағы №7 мектебіне Қ.Сыпатаев есімі беріліп, ескерткіш қойылған. Сонымен қатар мектеп жанындағы мұражайы да бар. КСРО осы ерлігін жоғары бағалап, 1943 жылы 17 сәуірде Кеңес Одағының Батыры атағын алады. Ленин орденімен ерлігі және оның ұрпақтары жайлы тың деректер жылма жыл толықтырылып тұрады. == Дереккөздер == Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:15 сәуірде туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:26 қарашада қайтыс болғандар Санат:1942 жылы қайтыс болғандар Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:КОКП мүшелері Санат:Түркістан облысы тұлғалары 
'''Сырдария халықтың 1916 жылы 25 маусымдағы патша жарлығына байланысты туған бас көтерулері. Сырдария көтерілісі 11 шілдеде Ташкенттің байырғы халқының қозғалысымен басталды. 1916 жылы тамызда Сырдария облысының Әулиеата уезін қамтыды. Көтерілісшілер жергілікті әкімдердің, болыстар мен байлардың мал- мүлкін жойды, полициямен және патша әскерлерімен қақтығыста «Қара жұмысқа адам бермеуге» бел байласты. Олар патша үкіметінің жазалаушы отрядымен алғаш рет Әулиеата уезінде қақгығысты. Күрес Мерке маңайында күшейе түсті. Мерке, Құлан өңірлерінің болыс елі көтеріліс басшысы етіп Ақкөз батырды, орынбасарлығына Досмайыл батырды сайлады. Көтерілісшілер Мерке Пішпек, Мерке Әулиеата телеграф сымдарын үзді. 29 тамызда көтерілісшілер Меркені қоршап, приставтың келісімге шақырғанын қабылдамады. Меркені патша гарнизоны зорға ұстап қалды. Көтерілісшілер Әулиеатаны алу мақсатымен Шу өзені бойына топтала бастады. Патша әскері тойтарыс беру үшін окоптар қазып, баррикадалар тұрғызды. Қаладағы патша гарнизонында 1000 солдат, 200 жасақшы болды. 17 қыркүйекте Әулиеатадан 70 км Алакөл құмында жазалаушы отрядпен шайқас басталды. Көтерілісшілер үш рет жазалаушы отрядқа қарсы шықты. Зеңбірек, пулеметтерден атылған оққа қарсы тұра алмай, кейін шегінуге мәжбүр болды. Қыркүйектің аяқ кезінде халық толқулары басылып, көтерілісшілер жеке отрядтарға бөлініп, партизандық соғыс жүргізді. Әулиеата уезі бастығының бұйрығы бойынша көтеріліске қатысқандардың тізімі жасалып, олар қатаң жазаланды. 50 мыңдай адам қара жұмысқа алынды. Сырдария көтерілісі патша өкіметін құлатқан Ақпан революциясына ұласты. == Дереккөздер == Санат:Тарих 
'''Сырдария облыстық қазақ сьезі''', 1918 жылы 6-9 қаңтар аралығында Түркістан қаласында өтті. Оған Сырдария облысының уездерінен 79 өкіл, Алашорда үкіметі атынан өкіл Б.Құлманов, М.Дулатов және Т.Құнанбаев қатысты. Съездің күн тәртібіне Сырдария облысы қазактарының Алаш автономиясына қосылуы жайлы жергілікті қазақтар атынан Түркістан (Қоқан) автономиясының Уақытша кеңесіне мүшелер сайлау, милиция құру, т.б. мәселелер қойылды. Сырдария облысы қазақтары қайда багынуы керек, Түркістан (Қоқан) автономиясы мен Алаш автономиясының қайсысының құрамында болғаны дұрыс деген мәселе съезде күн бойы қызу талқыланып, бұл жөнінде мынадай қаулы қабылданды: Сырдария өлкесінде болғандықтан әзірге Түркістан (Қоқан) автономиясы құрамында қалсын; Алаш автономиясы жарияланғаннан кейін Түркістан (Қоқан) автономиясымен одақтасатын болса, онда сол уақыттан бастап Сырдария облысы қазақтары Алаш автономиясына қосылсын; Сырдария облысы қазақтары қосылғаннан кейін Алаш автономиясының астанасы Түркістан қаласы болсын. Съезд басталғаннан кейін Ташкенттегі кеңес өкіметінің өкілі ретінде келген П.Г. Полторацкий кезектен тыс сөз алып, Түркістан (Қоқан) автономиясына қолдау көрсетудің қажеті жоқ, өйткені ол халық тілегіне сай келмейді деп сөйлей бастады. Полторацкийдің мұндай мазмұндағы сөздеріне съезге қатысушылар қарсы екендіктерін танытып, оның өзін съезден қуып шықты. Съезде Түркістан (Қоқан) автономиясының Уақытша кеңесіне мүшелікке облысы қазақтары атынан М.Шоқай, Ә.Кенесарин, Ә.Көтібаров, Д.Алтынбаев, М.Күзембаев секілді қайраткерлерді сайлау керектігі жөнінде ұйғарым жасалды. Съезд облысы қазақтарының милициясын құру мәселесін талқылап, облыста қазақ милициясы құрылсын, милиция құруда екінші жалпықазақ съезінің шешімдері басшылыққа алынсын, милиция құру ісі уездердегі ұлттық ұйымдарға жүктелсін деген қаулы қабылдады. Съезде бірқатар өкілдер большевиктердің қазақтарға жасап жатқан тосқауыл қою керектігі жөнінде мәселе көтерді. Осыған орай съезде қазақтар кеңес өкіметін мойындамайды, большевиктердің тыйым салу ісі қазақ милициясына жүктелсін, большевиктерге еріп халықтың берекесін кетірген қазақтар ұлт дұшпаны деп жариялансын деген қаулы қабылданды. Осы съездің қаулылары сол кезде шығып тұрған «Бірлік туы», «Сарыарқа», «Қазақ» газеттерінде және Ташкентте татар тілінде шығатын «Ұлығ Түркістан» газетінде жарияланды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы 
'''Сырлыбай Қожасұлы''' (туған- өлген жылы белгісіз) әйгілі би әрі батыр, Кіші жүздің шекті руынан шыққан. Кіші жүзге Әбілқайыр ханның шақыруымен келген Ресей елшісі М.Тевкелевтің отаршылдық пиғылына бірінші болып қарулы қарсылық көрсеткен. Сырлыбай бастаған топ хан ордасына, елшілікке бірнеше рет шабуыл жасап, Әбілқайырды және елшіні қолға түсіруге әрекет жасаған. 1731 жылы қарашада інісі Байғара батыр оққа ұшты. Сырлыбай бастаған қарсылыққа байланысты Сырдарияның құяр сағасына жетіп, бекініс салуды ойластырған Тевкелевтің жоспары іске аспай, хан ордасы мен елшілік 1731-32 жылдың қысын Арал теңізінің батысындағы елі сирек Қаратүп жарты аралында өткізген. 1731 жылы басталған қарулы қақтығыстар бір жылдан астам уақытқа созылып, ақыры Әбілқайыр ханның Байғараға құн төлеуімен аяқталды. Араға қазақтың белгілі батырлары Есет пен Бөкенбай түспегенде Ресей елшілігінің сәтсіздікке ұшырауы да мүмкін еді. Тіпті патша сарайы Тевкелевке Уфаға оралуды сұраған. Қазақ батырлары Сырлыбаймен келісіп, 1731 жылы 13 қарашада қолға түскен башқұрт старшыны Таймас Шайымовты босаттырды. Бодандыққа қарсы бұл күрестің күшті болғандығы соншалықты, Тевкелев 1732 жылы қаңтарда вице-канцлер А.Остерманға жазған хатында «...Үш ай бойы басым қылыштың астында болды, олар мені сырттай өлім жазасына кесті...», деп жазады. Сырлыбайдың қарсылығы, Байғараның өліміне байланысты оқиғалар жазушылар Ә.Кекілбаевтың «Үркер» (1981), «Елең-алаң» (1984), А.Сергеевтің посол» (1981) романдарында жан-жақты көркем суреттелген. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
'''Моллаяр Исламгерейұлы 1944, Украина, Винница қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы 1941 жылы Қарағандыдағы №2 Федоров көмір разрезінде жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына Карағанды қаласы әскери комиссариатынан шақырылып,1942 жылы 161- дивизия 569-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Днепр өзенінен өту кезінде жауынгерлік ерліктің айрықша үлгісін көрсетті. 1943 жылы 23 қыркүйекте алдыңғы саптағы отряд құрамында өзеннің оң жағалауына өтіп (Букринск плацдармы), жаудың қарсы шабуылына тойтарыс бергеннен кейін отрядпен бірге Зарубенцы селосын (Киев облысы) азат етті. Сыртлановқа Днепрден өтуде көрсеткен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1943). Қарағанды облысы Өлкетану мұражайында Сыртлановтың өмірі туралы мәліметтер жинақталып, экспозиция безендірілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Вильгельм Кемпф''' (, 25 қараша 1895, Йютербог 23 мамыр 1991, Позитано) әлемге әйгілі неміс пианиношы және композитор. 20 ғасырдың ең әйгілі пианиношылардың бірі болып келеді. == Өмірбаяны == Берлин қаласындағы королдік музыканың директоры және әулие Николай шіркеуінің органшысының отбасында туған. Оның атасы да органшы болған, ал ағасы Эрланген университетінің рухани музыкасының директоры болды. Өмір бойы әлемнің концерттерін берген. Мысалы, 1936 жылдан 1979 жылға дейін Кемпф Жапонияға 10 рет барып қайтқан. Осыған байланысты шағын жапондық аралды Кэмпу-Сан деп оның құрметіне атады. Өзінің соңғы концертін 1981 жылы Парижде берген. Отбасында бес баласы болған. 23 мамыр 1991 жылы Италиядағы Позитано қаласында 95 жасында қайтыс болды. == Шығармашылығы== ==Сыртқы сілтемелер== Obituary for Wilhelm Kempff, by B. John Zavrel discussion of Kempff's work, with special emphasis on Beethoven, by Christopher Breunig, in Jeunesses Musicales Франк Форман: Вильгельм Кемпф дискографиясы Кемпф өнерінің бейне жинағы, youtube.com Вильгельм Кемпф орындауы Бетовенның он төртінші сонатасының үшінші бөлімі. Бетховен, соната №17, ,- (Allegretto) -- Вильгельм Кемпф. Санат:Германия сазгерлері Санат:Германия пианистері 
'''Үлкен Жарылыс Теориясы''' () Чак Лорри және Билл Прэди жасаған америкалық ситком (ситуацилық комедия), Стивен Моларомен бірге екеуі де сериалдың продюсерлері болып табылады. Үшеуі және басты сценарии жазушы болып жұмыс істейді. Тұсаукесері 2007 жылдың 24 қыркүйегінде CBS арнасында өтті. Телехикаяның тұсаукесері 2007 жылдың 24 қыркүйегінде CBS арнасында өтті, ал соңғы маусымның көрсетілімі 2019 жылдың 16 мамырында аяқталды. Барлығы 12 маусымда 279 бөлім шығарылды. Осылайша, "Үлкен жарылыс теориясы" теледидар тарихындағы ең ұзақ ситком болды, аталған көрсеткіш бойынша "Чирс" комедиялық телехикаясын (275 бөлім) басып озды. Бастапқыда телехикаяның басты кейіпкерлері Калифорния штатының Пасадена қаласында тұратын бес кейіпкер болатын. Бұл Калифорния технологиялық институтының екі физигі, бір пәтерде тұратын Леонард Хофстедтер мен Шелдон Купер; Пенни, даяшы және жаңа бастап жүрген актриса, қарама қарсы пәтерде тұрады; сонымен қатар Леонард пен Шелдонның достары мен инженері Ховард Воловиц пен астрофизик Раджеш Кутраппали. Warner Bros. Television мен Chuck Lorre Productions компаниялары телехикаяны шынайы аудитория алдында түсірген. "Үлкен жарылыс теориясы" телехикаясының бірінші маусымы жөнінде әрқилы пікірлер айтылғанымен екінші маусымнан бастап негізінен оң пікілер болды. Телехикаяның сегіз маусымы АҚШ-тың ең жоғары бағаланған телешоуларының ТОП-10-ына кірді, ал он бірінші маусым 2017/2018 жылғы маусымдағы ең танымал телехикаяға айналды. 2011-2014 жылдар аралығында шоу жыл сайын "Эмми" телевизиялық сыйлығына үздік комедиялық сериал номинациясы бойынша ұсынылып отырды, ал Шелдон рөлін сомдаған Джим Парсонс комедиялық телехикаяның үздік актері ретінде төрт рет "Эмми" жүлдесіне ие болды. Жалпы телехикая “Эмми”-дің 46 номинация алып, марапатқа ие болды. Парсонс сонымен қатар 2011 жылы теледидарлық комедиядағы ең үздік ер адам рөлі үшін "Алтын глобус" сыйлығына ие болды. Қазіргі уақытта телехикаяның 216 номинациясы бар және олардың 56-ында жеңіске жетті. 2017 жылдан бастап "Шелдонның балалық шағы"атты телехикаяның спин-оффы CBS телеарнасында шығарылуда. Рөл Актёр Эпизодтарсаны Маусымдар Леонард Лики Хофстедтер Джонни Галэки 183 (барлығы) басты рөл Шелдон Ли Купер Джим Парсонс 183 (барлығы) басты рөл Пенни Кейли Куоко 181 басты рөл Говард Воловиц Саймон Хелберг 183 (барлығы) басты рөл Раджеш Рамаян Кутраппали Кунал Найар 183 (барлығы) басты рөл Лесли Уинкл Сара Гилберт арасында басты өл қонақ Бернадетт Мэри Энн Ростенковски Мелисса Ройч 113 арасында басты рөл Эми Фара Фаулер Маим Бялик 107 қонақ басты рөл Стюарт Блум Кевин Сассмэн 36 арасында басты рөл арасында басты рөл Курт Брайан Уэйд арасында Мэри Купер Лори Меткаф арасында арасында арасында Миссис Воловитц Кэрол Энн Сьюзи 39 Раджеш әкесі Брайан Джордж 11 арасында арасында Раджеш анасы Элис Эмтер 10 арасында арасында Стефани Барнетт Сара Рю арасында Барри Крипке Джон Росс Боуи 14 арасында Беверли Хофстедтер Кристин Барански арасында арасында арасында Уил Уитон Уил Уитон 10 арасында Зак Джонсон Браен Смит арасында арасында Прия Кутраппали Арти Манн 12 арасында Майк Ростенковски К. Сэндер арасында Алекс Дженсен Марго Харшман арасында Люси Кейт Микуччи арасында қонақ Эмили Лаура С. Спенсер 11 арасында == Дереккөздер == Санат:АҚШ телесериалдары Санат:2007 жылы шыққан АҚШ телесериалдары 
'''Серхио Рамос Гарсия''' (; 30 наурыз 1986 жылы, Камас, Севилья провинциясында туған) испан футболшысы, Пари Сен-Жермен клубы және Испания ұлттық құрамасының ойыншысы. Көбінесе орталық қорғаушы болып ойнайды, қажет болса он жақ қорғаушы болып та өнер көрсете алады. Севилья жастар мектебін тамамдаған соң, Реал Мадрид футбол клубының және Испания ұлттық құрамасының қорғанысында маңызды роль атқара бастайды. == Карьерасы == Рамос өз жұмысын атқарып жатыр 14 жасында Серхио Севилья клубының мектебіне түсіп, өзін жақсы жағынан көрсетеді. Көп кешікпей клубтың жастар командасына ойнай бастайды. Өзінің бір сұхбатында Серхио Рамос футболды алғаш рет тастан жасалған қақпасы бар далаң жерде ойнағанын айтады. Испания чемпионатының екінші дивизионының 2002/03 маусымында Севильяның резервті командасы сатысында бір матч ойнайды. 2003/04 маусымында Рамос дубльдың бірінші құрамасының ойыншысы болды, 25 матч ойнап, бір гол соғады. 2004 жылдың басында Севилья басты бапкері Хоакин Капаррос Рамосты бірінші құрамаға ауыстырады. 2004 жылдың ақпанында Рамос Испания Примерасында Депортиво Ла-Корунья командасына қарсы бірінше рет ойнайды (0:1). Сол жылдың жазында Серхио 19 жастан кіші футболдан Испания құрама сатысында Еуропа чемпионы болады. 2004/05 маусымында Серхио Примерада 31 матч ойнап гол соғады және УЕФА Кубогында Зенитке қарсы ойын өткізеді. Маусым соңында чемпионаттың ең жарқын жас ойыншсы болып аталады. 2005 жылдың 26 наурызында Рамос Испания ұлттық құрамасы үшін дебютті ойының өткізеді (18 жасында Қытай құрамасына қарсы ойында ойыншыны ауыстырады. 1941 жылдан бері Испания құрама сатысында осындай жас кезінде ойнаған алғашқы ойыншы оған дейін бұндай жетістікке Хуан Акунья жеткен. Көп ұзатпай 2006 жылдың футболдан Әлем чемпионатының Сербия және Черногория құрамасына қарсы өткен іріктеу матчте, алаңға бірінші құрам ішінде шығады. Сол кезден бастап Луис Арагонестің басты қорғаушысы болып табылады. === Реал Мадрид === left 2005 жылдың басында «Реал» 27 миллион еуроға 19 жастағы Рамосты сатып алды. Бұл испан жасөспірімдер арасындағы рекорд. Флорентино Перес президенттік уақытындағы сатып алынған жалғаз испан футбол ойыншысы. «Барселона» және «Манчестер Юнайтед» Рамосты өз қатарында көргісі келді. Серхионың өзі бұл оқиға туралы былай айтады: Мені құрамаға шақырды. Менің сумкамда жеке гигиена заттарым және болды, әдетте құрама сатысында жаттығалардан кейін матч ойнап, үйге қайтатынсын. Сол күні үйге қайтуға мүмкіндік болмай шықты. Трансферлік уақыт 30 минуттан кейін бітетінін біліп, 23:30-да Лас Росаста келісімге қол қойдым. Қол қойғанда бұған әлі сене алмадым. Маған смс-тер келе бастады. Сол күн өмірімдегі ең көп смс келген күн шығар. Бұл алдыға басқан қадам, үлкен жауапкершілік және ақылға сыймайтын өзгерістер болды. Қазір жасөспірім болсам, ол кезде тіпті бала болатынмын. Севилья ойыншысы болып оянасын, Реал Мадрид ойыншысы болып ұйқыға батасын. Рауль, Бэкхем, Зизу, Икер, Роберто Карлос, Рональдо секілді футболшылармен киім шешетін бөлмені бөлетінінді білесін, олардың барлығы пірім болған..." Клубта Рамосқа бұрын Фернандо Йерро киген 4-ші номер беріледі. 2005 жылдың желтоқсанында УЕФА Чемпиондар лигасының 2005/06 маусымының Олимпиакосқа қарсы ойында Реал үшін алғаш голын соғады. == Жетістіктері == === Командалық === «Реал Мадрид» Испания чемпионы (5): 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2016/17, 2019/20 Испания кубогы (2): 2010/11, 2013/14 Испания суперкубогы (4): 2008, 2012, 2017, 2019/20 Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 УЕФА суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017 Кубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018 Испания Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2004 Чемпион мира: 2010 Чемпион Европы (2): 2008, 2012 === Жеке === УЕФА құрамаларының символикалық құрамы: 2008, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018 Испания чемпионатының үздік қорғаушысы: 2012, 2013, 2014, 2015 == Дереккөздер == Санат:30 наурызда туғандар Санат:Испания футболшылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары 
'''Жамантұз''' Қостанай облысы Жангелді ауданы Көкалат ауылынан оңтүстікке қарай 17 км жердегі тұйық көл. Торғай өзені алабында. Теңіз деңгейінен 111 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 4,8 км2, ұзындығы 5,2 км, енді жері 1,2 км, жағалау бойының ұзындығы 12,5 км. Негізінен қар және жаңбыр суларымен толығып, жазда тартылып қалады. Суы ащы. Көл жағалауында қамыс, қоға, жусан, т.б. сор өсімдіктері өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Жангелді ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы 
Қазақстан минералдық шикізат ресурстарының барлық түрлеріне мол. Қазақ жер қойнауында Менделеев 105 элементтің '''99''' табылып, '''70-нің''' қоры зерттелініп, өндіріске соның '''60''' элементі тартылған. Республика жер қойнауында Менделеев таблицасындағы барлық элементтер бериллий, висмут, кадмий, мыс, алтын, қорғасын және мырыш, магний, вольфрам және молибден, күміс, титан және уран т.б. кездеседі. Сонымен қатар көмір, мұнай және табиғи газдың зор қорына ие болып, барит, фосфорит сияқты өнеркәсіптік минералдар, хромит және асбестке де бай. Қазақстан Республикасы атақты есептеулері бойынша, дүние жүзінде вольфрамның қорынан '''1-ші''', хромит пен уран рудалары және фосфориттен '''2-ші''' марганец рудасынан '''3-ші''', қорғасын, молибденнен '''4-ші''', темір рудасынан '''8-ші''' орында. Уранның қорынан (әлемдік қордың 40-45 пайыз, ал ТМД-ның 56 пайызы) Австралияға жол береді. Қазір Қазақстанда әлемдегі ең сапалы хромит, ТМД-ғы осындай фосфорит, ТМД-ғы ең арзан мыс және темір рудалары, ең арзан көмір өндіріледі. Қорғасын мен мырыштың қорынан әлемнің көптеген елдерін басып озып және ТМД-дағы республикалар бойынша бірінші орынды алады. Сондай-ақ ТМД-да мыс, күміс, вольфрам, хромит рудасы, висмут, ванадий, бариттің қорынан '''1-ші орынды''', ал мұнай, молибден, кадмий, боксит, фосфорит, асбест қорынан '''2-ші''', ТМД елдерінің ішіндегі Қазақстан көмір, темір рудасы қорынан, минералдық құрылыс материалдарының көптеген түрлерінен '''3-ші орынды''' алады. Қазақстан пайдалы қазбаларына тән ерекшелік өндірістің белгілі бір саласында пайдалануға қажетті әр түрлі шикізаттар мен кен орындарының ұштасып жақын орналасуы. Сондықтанда Қазақстанды, әсіресе осы заманғы минералдық шикізаттардың көптеген түрлерінен ''"жерасты байлықтарының қоймасы"'' деп атайды. Рудалы қазбалардың кен орындары Кенді Алтай, Жоңғар Алатауы және Тянь-Шань, қазақтың ұсақ шоқысы, Торғай үстіртінің магмалық және метаморфтық жыныстарына сай келеді. Ал рудасыз пайдалы қазбалар Каспий бойы және Тұран ойпаттарының шөгінді жыныстарына сай. Экономикалық минералдық шикізаттық секторында қазір ішкі көздер және шет елдік компаниялар мен агенттіктердің инвестициясы есебінен қаржыландырудың қайта құру және дамытудың қуатты бағдарламасы жүзеге асуда. Қазіргі уақытта пайдаланып жатқан кен орындарындағы өндірістің дәрежесін минералдық шикізаттардың ірі әлемдік өндірушілерімен салыстыруға болады. Бұл жоспарлы экономикадан нарыққа көшудің өтпелі кезеңдері сатысында тұрған Қазақстанның күрделі қаржыны тарту үшін едәуір әлеуеттік мүмкіндігінің барлығын көрсетіп, республиканың іскерлік өмірінің барлық сфераларына қатысқысы келіп, үнемі өсіп отырған халықаралық инвестицияны қолдайды. == Дереккөздер == 
'''Battlefield 3''' () бiрiншi жақтан шутер жанрындағы компьютерлік ойын, Battlefield ойындар сериясының ойыны. DICE студиясында жасалып, Electronic Arts компаниясымен басып шығарылған. Ойын (Microsoft Windows Vista, Windows 7), PlayStation және Xbox 360 платформалары үшін Солтүстік Америкада 2011 жылдың 25 қазанында, ал Еуропада 2011 жылдың 28 қазанында шықты. EA Mobile iOS платформасы үшін портты растады. Шығарылған бірінші апта ішінде ойынның миллион көшірмесі сатылып, көптеген геймерлерден жақсы сынға ие болды. Ойын тек DirectX 10 және 11-ді Windows Vista-дан бұрынғы Windows нұсқаларын қолдамайды. ПК версиясы EA Origin платформасына эксклюзивті болып табылады. «Battlefield 3» 2005 жылы шыққан «Battlefield 2» ойынының сиквелы. ПК-ойындарда бір картадағы максималдық ойыншылар саны 64, студияның ойынша бұл оптималды сан, (2011 жылдың тамызында 64 ойыншымен видео алғаш рет көрсетілді ), ал PlayStation және Xbox 360 үшін ойынның консольді нұсқасында максималдық ойыншылар саны 24. 2012 жылдың шілдесінің соңына қарай ойынның 15 миллион көшірмесі сатылды (ойын толықтыруларын қоспағанда).. Кампания режимінде ойыншы бірнеше әскери рольдерді атқарады, Force Recon Marine, F/A-18 қару-жарақ система офицеры, M1A2 Abrams танк операторы, GRU Spetsnaz жұмыскері. Кампания әр-түрлі жерлерде орын алады, Ираннан Нью-Йоркке дейін Сержан Блакберн оқиғасы, кейін Дмитрий Маяковский оқиғасы. == Дереккөздер== ойындар 
(, ''Бэ́тлфилд'' деп оқылады) EA Digital Illusions CE швед компаниясы жасаған және Electronic Arts американ компаниясы басып шығаратын бiрiншi жақтан шутер жанрындағы компьютерлік ойын. === Refractor қозғалтқышы === ==== Codename Eagle ==== === Refractor қозғалтқышы === ==== Battlefield 1942 ==== Ресми толықтыру: Battlefield 1942: The Road To Rome Battlefield 1942: Secret Weapons of WWII ==== Battlefield Vietnam ==== ==== Battlefield ==== Ресми толықтыру: Battlefield 2: Special Forces Battlefield 2: Euro Forces Battlefield 2: Armored Fury Жанкүйерліу модификация: Battlefield 2: Project Reality Battlefield 2: Forgotten Hope Battlefield 2: AIX ==== Battlefield 2142 ==== ==== Battlefield Heroes ==== === RenderWare қозғалтқышы === ==== Battlefield 2: Modern Combat ==== === Frostbite қозғалтқышы === ==== Battlefield: Bad Company ==== ==== Battlefield: Bad Company ==== ==== Battlefield 1943 ==== ==== Battlefield ==== Бірінші аптада мил копия сатылынды. Толық мақала Battlefield ==== Battlefield ==== ==== Battlefield Hardline ==== == Дереккөздер== == Сілтемелер == Battlefield.com ресми сайт блог разработчиков TotalBF.ru крупнейшее игровое сообщество России ойындар 
Үстіңгі жазу '''iPhone 5''' Apple компаниясында құрастырылған және Джонатан Айв жобасымен жасалған сенсорлі смартфон. iPhone алтыншы буыны және iPhone 4S мұрагері. Сан-Францискода 2012 жылдың 12 қыркүйегінде жарияланып, қыркүйектің 21-інде сатыла бастайды. iPhone 4S-ке қарағанда дисплейі үлкенірек (4 дюйм) және док коннекторы кішірек (8-pin), өзі жеңілірек, ені кішірек, жылдамдығы тезірек. 4G LTE қолдайтын бірінші iPhone. Дисплей 16:9 (қазіргі сатылатын HDTV көрсеткішк сияқты). Apple бұл әлемдегі ең жінішке смартфон деп айтады. 2012 жылдың 19 қыркүйегінде шығатын IOS операциялық жүйесінде жұмыс істейді. iPhone 5-тің ресми ұраны -''iPhonе-нан бері iPhone-да болған ең үлкен өзгеріс''. == Тарихы == Жаңа iPhone тұралы мағлұматтар мен сылтаулар iPhone 4S шыққаннан кейін пайда бола бастады.. Apple компаниясынан Стив Джобс кетісімен бұқаралық ақпарат құралдарына компанияның жаңа продукттері туралы информация жиі белгілі бола бастады. Алайда, 2012 жылдың шілдесіне дейін жаңа iPhone туралы анық информация болған жоқ. 2012 жылдың 30 шілдесінде смартфонның нақты шығарулы датасы мен бірнеше техникалық сипаттамасы белгілі болды. 2012 жылдың қыркүйегінде Apple 12 қыркүйекте Yerba Buena Center for the Arts деген жерде болатын медиа оқиғаға шақырулар жібереді. Көптеген медиа ресурстар сол күні iPhone көрсетіледі деген болжамдар жасады (шақыру қағазында цифры кескіні бейнеленген). Apple бірнеше жаңа құрылғыларды жариялады, олардың ішінде iPhone 5, iPod Nano (7-ші буын), жіне iPod Touch (5-ші буын). Телефон алдын ала берілетін тапсырыс үшін 14 қыркүйек күні даяр болады. Ал магазиндерде (Apple store) 21 қыркүйек күні АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Германия, Жапония, Гонг Конг және Сингапур елдерінде cатыла бастайды. Техникалық сипаттама бойынша көптеген болжаулар рас болып шықты. Бірақ көптеген ақпарат расталмады: Аппаратты 2011 жылдың 5-9 маусым аралығында өткен «WWDC 2011» көрсетеді деген сылтау болды. Жапондық техноблог Macotakara жаңа IPhone сатылымға 2012 жылдың 14 қазанында түседі деп хабарлаған. Болжам бойынша сатылым жасағанда қолданатын NFC чиптерін енгізу керек еді. Құрылғыда 4G LTE қолдауы болмайды. Кабельсіз зарядтау құрылғысы болмай шықты. == Егжей-тегжейі == === Сымсыз желілер === Халықаралық желілерді демеу (800, 850, 900, 1900, 2100 МГц); GSM/GPRS/EDGE (800, 850, 900, 1800, 1900) Мгц) CDMA/EV-DO Rev. (800, 1900 МГц) Wi-Fi (802.11 (2,4 ГГц)) Bluetooth 4.0 сымсыз технологиясы === Орналасқан жерді анықтау құралдары === Assisted GPS және ГЛОНАСС Сандық компас === Дисплей === Retina дисплей 4,0 дюйм диагональды кең форматты Multi-Touch дисплей 1136 640 пиксель (326 пиксель/дюйм) 800:1 қарама-қарсылық (стандартты) 500 кд/м2 жарықтық (стандартты) Олеофобты бүркеу, саусақтың ізіне берік, алдыңғы және артқы панельде Бiрнеше тiлдер және символдар жиындарының бiр уақыттағы бейнесiнiң қолдау === Камера, фото және видео === 8-мегапиксельді камера iSight Автофокус Жанасу арқылы фокустандыру беттерді тану Светодиодты тұтану HD видео жазу, (1080p) аудиомен 30 кадр/с дейін Алдыңғы камерамен HD видео жазу (720p) 1,2 Мп FaceTime Видео тұрақтандыру Фото және видео үшін VGA-сапалы алдыңғы камера, 30 кадр/сек Фотосуреттер және видеоның оқиға болған орынға байланысы. === Қуат және батарея === Кірістірілген 1440 Li-Ion батарея сыйымдылығы мАс. Кернеу 3,8 В. ДК немесе USB қуат адаптері арқылы зарядтау Apple айтуынша, түрлі пайдалану жағдайларында бір заряд жұмыс уақыты 8=ден 40 сағатқа дейін: Пайдалану Уақыт, Бейне 10 Музыка 40 Wi-Fi жəне интернетте шолу 10 3G жəне интернетте шолу LTE жəне интернетте шолу 2G және сөйлесу уақыты Күту режимінде 225 === Дыбысты ойнату === Жиілік сипаттамасы: 20 Гц=тен 20 кГц-ке дейін Қолдау көрсетілетін дыбыс форматтары: AAC (8-ден 320 кбит/с-ке дейін), қорғалған AAC (iTunes Store файлдары үшін), HE-AAC, MP3 (8-ден 320 кбит/с-ке дейін), VBR, Audible (2, 3, 4, Audible Enhanced Audio, AAX AAX+ форматтары), Apple Lossless, AIFF және WAV Пайдаланушылық баптауы бар максималды дыбыс көлемінің шегі === Теледидар және бейне === Өлшемі 1080p дейін сандық Apple AV-адаптері немесе Apple VGA-адаптері бар бейне шығысын қолдау; разрешением 576p 480p через компонентный AV-кабель Apple; разрешением 576i 480i через комбинированный AV-кабель Apple (кабели продаются отдельно) Қолдау бейне форматтары: видео H.264 жауап беру жиілігі 720p, 30 кадров/с дейін, негізгі профиль деңгейі 3.1 AAC-LC дыбыспен 160 кбит/с-ке дейін, 48 кГц, .m4v, .mp4 және .mov форматтарда стерео дыбыс; видео MPEG-4 до 2,5 Мбит/с, 640 480 пиксел, 30 кадров/с, жай профиль каналына AAC-LC дыбыспен 160 кбит/с-ке дейін, 48 кГц, .m4v, .mp4 және .mov форматтарда стерео дыбы; Motion JPEG (M-JPEG) 35 Мбит/с-ке дейін, 1280 720 пиксел, 30 кадр/с, ulaw форматындағы дыбыс, .avi форматындағы PCM стерео дыбыс. ==== Құлақаспап ==== Құлақаспап Жаңа iPhone-мен қатар, Apple компаниясы EarPods жаңа құлаққаптарын таныстырды нұсқасына пульт және микрофон орнатылған, бірақ көпшілік астар құлаққаптарға қарағанда жаңа өнім ерекше дизайнда жасалған. Идеясы дыбысты жақсарту болып табылады: басқа екі тесік Басс жақсартуға көмектеседі, ал әрбір «тамшылардың» ар жағындағы тесік ауа ағынын арттыруға көмектеседі. iPhone құлаққап ұясы телефонның төменгі шетіне0 көшіп, ол әлі де бұрыңғы 3,5 мм TRS стандартында. Құлақаспап жаңа нұсқасын әзірлеуге жыл арналған болатын. Стив Джобс фокус-топтар қызметтерін пайдаланған емес деген сыбыстар бар болса да сынақтар үшін 600 адамнан тұратын фокус-топ ==== Apple Lightning коннектор ==== Apple Lightning коннектор iPhone 5s док станциясымен байланысу үшін телефонды зарядтау және жұмыс істеу құрылғысы үшін өте ыңғайлы ағытпасы (разъём) алынған (ескірек модельдеріне де бар) === Датчиктері === Үш-ості гироскоп Акселерометр Жақындық сенсоры Сыртқы жарық сенсоры === Жүйелік талаптары === Apple ID (кейбір функциялар үшін талап етіледі) Интернетке қатынау iTunes арқылы Mac немесе PC-мен үндестіру үшін қажет: ** Mac: Mac OS жүйесі 10.6.8 немесе одан кейінгі ** PC: Windows 8.1/Windows 8, Windows 7, Windows Vista немесе Windows XP (Service Pack 3) ** iTunes 11.1 немесе одан кейінгі нұсқалары === Жеткізу жиынтығы === iPhone Apple EarPods құлақаспабы Қуат адаптері Lightning Connector кабелі Жазбалары nano-SIM науасына қол жеткізу үшін скрепка (аймаққа байланысты өзгеріп отырады) Apple жапсырмасы == Цены на момент выхода продажу == Модель Ресей ТМД (руб) 12.12 үшін ЕО (Еуро) (-TaxFree ~9 %, енгізілмеген) АҚШ ($, жыл мерзімге келісімшарт) АҚШ ($, келiсiм-шарт жасаспай)(салық есебінсіз) iPhone 16 Гб 29900 679 199 649 iPhone 32 Гб 34900 789 299 749 39900 899 399 849 == Тағы қараңыз == IPhone IPhone 4S iPhone 6Plus iOS iOS iOS == Дереккөздер== Санат:IPhone 
'''Түркіменстан Ұлттық құрама командасы''' Түркіменстанның Футбол Федерациясы АФК '''Бас жаттықтырушы''' Анте Мише (Хорватия) '''Капитан''' Ахмет Атаев '''Ең көп ойын өткізген''' Омар Бердыев (37) '''Ең көп доп соққан''' Чарыяр Мухадов (13) '''Стадионы''' Олимпиада стадионы '''ФИФА рейтингі''' 131 (2019, қыркүйек) '''ең жоғарғы рейтингі''' 86 (сәуір, 2004 жыл) '''ең төменгі рейтингі''' 174 (қыркүйек, 2007 жыл) '''алғашқы ойыны''' Қазақстан 1:0 (Алматы, Қазақстан, маусым, 1992) '''ең ірі жеңісі''' 11:0 Ауғанстан (Ашғабад, Түркіменстан, 19 қараша, 2003) '''ең ірі жеңілісі''' Кувейт 6:1 (Кувейт, Кувейт, 10 ақпан, 2000) '''Футболдан Түркіменстан Ұлттық құрамасы''' Футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген Түркіменстан құрамасы. Түркіменстан Футбол Федерациясының бақылауында. ФИФА рейтингінде тіркелген рекорды 2004 жылдың сәуірі 86 орын. == Тарихы == Ең алғашқы ресми кездесуін Түркіменстан құрамасы 1992 жылғы Қазақстан құрамасына қарсы өткізді. Сол ойында 1-0 есебімен жеңіліс тапты. Азия кубогына екі рет (2004, 2019) қатысып, екеуінде де топтық турнирден өте алмады. == Халықаралық турнирлерде == === Әлем чемпионаты === 1991 жылға дейін КСРО құрамында болды АҚШ 1994 қатыспады Франция 1998 іріктеуден өте алмады Корея/Жапония 2002 іріктеуден өте алмады Германия 2006 іріктеуден өте алмады ОАР 2010 іріктеуден өте алмады Бразилия 2014 іріктеуден өте алмады Ресей 2018 іріктеуден өте алмады Катар 2022 іріктеуден өте алмады === Азия кубогы === Жыл Нәтиже Орын СД ЖД Жпония 1992 ''қатыспады'' БАӘ 1996 ''іріктеуден өте алмады'' Ливан 2000 ''іріктеуден өте алмады'' Қытай 2004 Топтық турнир 12 2007 ''іріктеуден өте алмады'' Катар 2011 ''іріктеуден өте алмады'' Аустралия 2015 ''іріктеуден өте алмады'' БАӘ 2019 Топтық турнир Бары 2/8 15 == Белгілі ойыншылар == Рақым Құрбанмәмедов Дмитрий Хомуха Валерий Брошин Гочкули Гочкулиев Владимир Байрамов Берді Шамұрадов Вахыт Оразсахедов Артур Геворкян Рахманберді Әліханов Түркіменстан құрамасының белгілі жаттықтырушысы Құрбан Бердыев == Түркіменстан құрамасының == Байрам Дурдыев (1992—1996) Элгуджа Гугушвили (1996—1997) Ташмұрад Ағамұрадов (1997—1998) және (2000—2001) Виктор Пожечевский (1998—1999) Құрбан Бердыев (1999) Ровшан Мұхадов (1999—2000) Владимир Бессонов (2002—2003) Рақым Құрбанмәмедов (2003—2004) және (2007—2009) қ. а. Борис Григорьянц (2005) және (2009—2010) қ. а. Аманқылыш Көшімов (2005) Язгулы Қожагелдиев (2010-2013) == Сілтемелер == Түркіменстан құрамасының fifa.com сайтындағы беті Ұлттық футбол құрамасы 
== Өмірбаян == Юнхоның туып-өскен жері Кванджу (Оңтүстік Корея). Чихе (Ji-hye) есімді қарындасы бар. Өзі болса 7-ші сыныптан бастап билей бастады. Оқып жүрген мектебінде ол бишілер тобын құрып, түрлі би жарыстарына бірге қатысып жүрді. Отбасындағы бизнестерінде ілгерілеу болмағандықтан, қарындасы білім алу үшін Юнхоға үйінен кетіп, жұмыс істеуге тура келді. Сол кездері ол небәрі 9-шы сыныпта оқитын, үйіне қайтатын ақшасы болмай қысылған жігіт тіпті кей кездері вокзал көпірінің астында түнеп жүрген кездері де болған. Кейде астына мұздың бетіне жабатын жамылғы сатып алу үшін шөлмек өткізіп, ақша табатын. 13 жасында ол би жарысында жеңіске жетіп, SM тап болады. Бұл бастамадан бұрын Юнхо, әнші қыз Дананың «Diamond» бейнеклипіне рэпер және бэк-биші ретінде қатысады. Оның айтуынша, U-Know есімін (ағыл. «You know» «Сен білесің») таңдаған себебі, топтың көшбасшысы ретінде топтың әр мүшесін «Сені білемін» дейтіндей деңгейде танығысы келді. Юнхо DBSK тобының көшбасшысы. Би жарсында жеңіске жетіп, Юнхо бұл топтан өз орнын ойып алды. Ол бұл топқа екінші мүшесі ретінде тіркелді. == Әншілік мансап == The 2nd Asia Tour Concert 'O' ұйымдастырылған концертінде өзі шығарған «Spokesman» әнін орындап шықты. «Super Junior» тобының үшінші «Sorry, Sorry» атты әндер жинағына арнап Юнхо мен Микки Ючхон рэп оқып шықты. 2010 жылдың ақпанында Юнхо, аты аңызға айналған Майкл Джексонның «This Is It» атты еске алу концертінде корейлердің арасынан сахнаға шықты. Ол Лос-Анджелесте және Лас-Вегаста Genevieve Cleary, Morris Pleasure және тағы басқа Джексонмен білек сыбана жұмыс жасаған адамдармен жаттықты. Бұл Корея мен АҚШ-тың бірігіп шығарған алғашқы жобасы еді. 2010 жылдың тамыз айында басталған SM Town World Tour -ға Юнхо мен Макс Чханмин қатысты. Бұл дуэт «Maximum» мен «Why» атты жаңа әндерін Юнхоның орындауында сахнаға алып шықты. == Актерлік мансап == Юнхо Banjun Theater және Vacatio телешоуларынан топтың қалған төрт мүшесімен көрінді. 2006 жылы Юнхо қонақ ретінде Rainbow Romance-қа шақырылды. 2009 жылдың шілде айында «Дөп түсу» (хангыль: 맨땅에 헤딩) MBC арнасы үшін), атты драмасында басты рөлді сомдап шығады. 2010 жылдың қыркүйек айында Korea Tourism Promotional Movie «Хару. Кореядағы ұмытылмас күн» ге жұлдыз ретінде шақырылды. 2010 жылдың қарашасында Юнхо екінші қатардағы актер ретінде «Посейдон» драмасының түсірілімдеріне қатысты. Сонымен қатар, Юнхо Кореядағы EXPO 2010 Shanghai China да көрсетілген «Chorus City» фильміне түсті. == Жеке дискография == «Сheckmate» (2009 жылы Миротик-туре-те жеке ән айтуы) «Spokesman» «Crazy Life» (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) «Diamond» (Дананың әніне арналған рэп) == Фильмография == Жыл ТВ Атауы Рөлі 2005–2006 SBS ''Banjun Theater'' Юнхо 2006 ''Vacation'' Юнхо MBC ''Rainbow Romance'' Юнхо (62, 64 серия) 2008 SBS ''Family Outing'' Қонақ (17, 18 серия) 2009 MBC ''Heading To The Ground'' Ча Бонг Гун 2010 ''Haru: An Unforgettable Day in Korea'' атсыз рөл 2011 KBS2 ''Poseidon'' Кан Ын Чуль (камео, серия) SBS ''Running Man'' Қонаө 27 серия SBS ''Welcome to the Show'' Юнхо (камео) jTBC ''I Live in Юнхо (1 серия) == Жүлделері == 1st Annual SM Best Competition Best Dancing 1st Place == Деректер == Жанашырларынан сыйлық қабылдамайды, алған күнде де бағалы емес заттарды алады, оларды қуантып қою үшін 1-2 күн үстіне киіп жүреді Юнхо мен Макстың мәдени тілдесу мәнері басқаларына қарағанда корей тілінде таза болғандықтан, топ атынан келісімдер жасауға жібереді Таэквондоны жақсы меңгерген, хапкидодан халықаралық чемпионатта 3-ші орынды иеленген DBSK тобына келген бойда ол барлық тістерін 10 жыл сайын ауыстырып отыратын имплантаттарға ауыстырды SM ең үздік бишісі ретінде танымал Балалық арманы адвокат болу Жоғары оқу орнын тәмамдаған Джэджун жайлы жаман сөз ешкімге айтқызбайды, топ арасында «әкелеріндей» болуға тырысады Жауынды күндері шағын әңгімелер жазуды ұнатады Балаларды жаны сүйеді == Дереккөздер == Санат:Оңтүстік Корея әншілері 
'''Футболдан Ауғанстан Ұлттық құрамасы''' Футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген Ауғанстан құрамасы. Ауғанстан Футбол Федерациясының бақылауында. ФИФА рейтингінде тіркелген рекорды 2012 жылдың шілдесі 162 орын. == Тарихы == Ең алғашқы ресми кездесуін Ауғанстан құрамасы 1941 жылы 25 тамызда Иран құрамасына қарсы өткізді. Сол ойында 0-0 есебімен тең ойнады. 1948 жылы ФИФА-ға, 1954 жылы АФК-ға мүше болды. Ауғанстан құрамасының стадионы == Матчтар санағы == Ел Ойын Голдар Бангладеш -3 Бутан 14 10 Гонконг -2 Жапония -2 Иордания -5 Ирак -6 Иран -4 Қатар 16 -13 Қырғызстан Қытай -6 Қытай Тайпейі Ливан 11 -11 Люксембург -6 Малайзия -6 Мальдив -6 Непал 10 -7 Оңтүстік Корея -6 Пәкістан -2 Палестина -2 Сауд Арабиясы -8 Сирия -4 Солтүстік Корея -2 Тәжікстан -9 Түркіменстан 18 -18 Үндістан 13 -12 Филиппиндер Шри Ланка == Халықаралық турнирлер санағы == === Әлем Чемпионаты === Жыл Турнир раунды Орын Ойын Ұтыс Тең ойын Жеңіліс Ұпай Соққан добы Жіберген добы 2006 2010 2014 === Азия Кубогы === Жыл Турнир раунды Орын Ойын Ұтыс Тең ойын Жеңіліс Ұпай Соққан добы Жіберген добы 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2007 2011 == Сілтемелер == Ауғанстан құрамасының fifa.com сайтындағы беті Санат:Ауғанстан Ұлттық футбол құрамасы 
() Ислам күнтізбесінің үшінші айы. ==Мерзімі== Һижри Бірінші күн Григориан күнтізбесі Соңғы күн Григориан күнтізбесі 1431 15 Ақпан 2010 16 Наурыз 2010 1432 Ақпан 2011 Наурыз 2011 1433 24 Қаңтар 2012 22 Ақпан 2012 1434 13 Ақпан 2013 10 Ақпан 2013 1435 Ақпан 2014 31 Ақпан 2014 1436 23 Желтоқсан 2014 20 Ақпан 2015 1437 12 Желтоқсан 2015 10 Ақпан 2016 Рабииғул әууәл айлары 2010 мен 2015 жылдар аралығы ==Оқиғалар== әл-Құба мешіті Исламдағы бірінші мешіт. Өзге Һижра осы айда болды Мұхаммад с.ғ.у. пайғамбардың Хадижаға үйленуі Құба мешітінің салынуы == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Rabi Ul Awal Naats Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar) Islamic Calendar Hijri Calendar for Makkah Санат:Ислам күнтізбесі 
'''Раби'ус сәни''' () Ислам күнтізбесінің төртінші айы. == Мерзімдері == Һижри Бірінші күн Григориан күнтізбесі Соңғы күн Григориан күнтізбесі 1431 17 Наурыз 2010 14 Сәуір 2010 1432 Наурыз 2011 Сәуір 2011 1433 23 Ақпан 2012 23 Наурыз 2012 1434 11 Ақпан 2013 12 Наурыз 2013 1435 Ақпан 2014 Наурыз 2014 1436 21 Қаңтар 2015 19 Ақпан 2015 1437 11 Қаңтар 2016 Ақпан 2016 Рабииғус сәни күндері 2010 мен 2016 жылдар аралығында ==Оқиғалар== ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar) Islamic Calendar Hijri Calendar for Makkah Санат:Ислам күнтізбесі 
'''Сәуір''' (), Ислам күнтізбесінің алтыншы айы. == Мерзімдері == Һижралық Бірінші күн (Common Era Anno Domini) Екінші күн (Common Era Anno Domini) 1431 15 Мамыр 2010 12 Маусым 2010 1432 Мамыр 2011 Маусым 2011 1433 22 Сәуір 2012 21 Мамыр 2012 1434 11 Сәуір 2013 10 Мамыр 2013 1435 Сәуір 2014 29 Сәуір 2014 1436 21 Наурыз 2015 19 Сәуір 2015 1437 10 Наурыз 2016 Сәуір 2016 Жүмадүл ахир күндері 2010 мен 2016 жылдар аралығы ==Оқиғалар== 03 Жүмадүл ахир, Мұхаммед сғу пайғамбардың қызы Фатима дүниеден өтті, 11 AH 22 Жүмадүл ахир, әділетті халиф Әбу Бәкір дүниеден өтті ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar) Islamic Calendar Hijri Calendar for Makkah Санат:Ислам күнтізбесі 
'''Жаманты''' Жетісу облысы Алакөл ауданындағы өзен. == Бастауы == Бастауын Жетісу Алатауының солтүстік-шығыс сілемі Жабық және Күнгей жоталарынан алып, Көктұма ауылы тұсында Алакөлге құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 652 км2. Теңіз деңгейінен 2800 биіктікте. Мұз жамылғысы желтоқсан айында пайда болады, мұздың еруі мен су тасқыны наурыз айының соңынан сәуірге дейін. Жаманты өзеніне екі ағын құрамдасады, солтүстіктен ағатын Қарабұлақ өзені және ағыстан төмен орналасқан Қызылтал өзені. Қызылтал өзенінің атырабында екі шағын Жасылкөл көлі орналасқан. Шатқалдың сағасында Балқаш-Алакөл қазаншұңқырында петроглифтер (жартас суреттері) бар. == Гидрологиясы == Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Сәуір маусым айлары аралығында су деңгейі көтеріліп, жылдық ағыстың 80%-ы осы кезде өтеді. Егін суғаруға және шаруашылық қажеттеріне пайдаланылады. == Сыртқы сілтемелер == Алматы облысы туризмінің ресми сайты Жоңғар Алатау ұлттық паркінің ресми сайты Санат:Алакөл ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''iPhone 4S''' Apple компаниясында құрастырылған сенсорлі смартфон. iPhone бесінші буыны. Дизайны iPhone 4-ке ұқсайды, бірақ жаңа модельде аппараттық бөлік жақсартылып, операциялық жүйесі жаңаланды. Телефонға iCloud атты бұлтта сақтау системасы және Siri дауыс тану системасы енгізілді, сол үшін атауы iPhone 4S (Siri). 2011 жылдың қазаны күні Купертинода (Калифорния) Apple iPhone 4S-ті жұртқа жария етті. 2011 жылдың қазанында алдын ала сатып алу үшін мемлекетте мүмкін болды (АҚШ, Канада, Аустралия, Ұлыбритания, Франция, Германия, Жапония), ал 14 қазанда сол елдерде Apple Store дүкендерінде сатып алу мүмкіндігі болды. 28 қазанда тағы 22 мемлекетте сатыла бастады (олардың ішінде Ирландия, Мексика, Сингапур). Басты жаңа енгізілімдер арасында: ''Siri'' дауыстық көмекші жаңа екі-ядролық процессор А5 Wi-Fi-роутер ретінде қызмет көрсету персоналды компьютерден тәуелсіздігі жақсарған камера Функциялардың көбісімен дауыс арқылы басқаруға болады. == Егжей-тегжейін ашу == === Сымсыз желілер === Халықаралық желілерді демеу (850, 900, 1900, 2100 МГц); GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 МГц) CDMA EV-DO Rev. (800, 1900 МГц)3 802.11b/g/n Wi-Fi (802.11n тек 2,4 ГГц) Bluetooth 4.0 сымсыз технологиясы === Тұрған жерiнiң анықтауының құралдары === Assisted GPS және ГЛОНАСС Сандық компас Wi-Fi 3G === Дисплей === Retina дисплей 3,5 дюйм диагональды кең форматты Multi-Touch дисплей 960 640 пиксель (326 пиксель/дюйм) 800:1 қарама-қарсылық (стандартты) 500 кд/м2 жарықтық (стандартнты) Олеофобты бүркеу, саусақтың ізіне берік, алдыңғы және артқы панельде Бiрнеше тiлдер және символдар жиындарының бiр уақыттағы бейнесiнiң қолдау == Дереккөздер== Санат:IPhone 
'''Пәкістан Ұлттық құрама командасы''' Пәкістан Футбол Федерациясы АФК '''Бас жаттықтырушы''' Завиша Милославлевич '''Капитан''' Жафар Хан '''Ең көп ойын өткізген''' Жафар Хан (66) '''Ең көп доп соққан''' Мұхамед Есса (20) '''Стадионы''' Пунжаб стадионы '''ФИФА рейтингі''' 177 '''ең жоғарғы рейтингі''' 141 (ақпан, 1994 жыл) '''ең төменгі рейтингі''' 192 (мамыр, 2001 жыл) '''алғашқы ойыны''' Иран 5:1 '''Пәкістан''' (Тегеран, Иран, 27 қараша, 1950) '''ең ірі жеңісі''' '''Пәкістан''' 7:0 Таиланд (Куала-Лумпур, Малайзия, тамыз, 1960) '''Пәкістан''' 9:2 Гуам (Тайбэй, Тайвань, сәуір, 2008) '''Пәкістан''' 7:0 Бутан (Дакка, Бангладеш, желтоқсан, 2009) '''ең ірі жеңілісі''' Иран 9:1 '''Пәкістан''' (Тегеран, Иран, 12 наурыз, 1966) Иран 9:1 '''Пәкістан''' (Тегеран, Иран, 12 наурыз, 1969) Ирак 8:0 '''Пәкістан''' (Амман, Иордания, 28 мамыр, 1993) '''Футболдан Ауғанстан Ұлттық құрамасы''' Футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген Ауғанстан құрамасы. Ауғанстан Футбол Федерациясының бақылауында. ФИФА рейтингінде тіркелген рекорды 2012 жылдың шілдесі 162 орын. == Тарихы == Ең алғашқы ресми кездесуін Ауғанстан құрамасы 1941 жылы 25 тамызда Иран құрамасына қарсы өткізді. Сол ойында 0-0 есебімен тең ойнады. == Ірі турнирлер == === Әлем Чемпионаты === Жыл Турнир раунды Орын Ойын Ұтыс Тең ойын Жеңіліс Ұпай Соққан добы Жіберген добы 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018 өте алмады'' === Азия Кубогы === Жыл Турнир раунды Орын Ойын Ұтыс Тең ойын Жеңіліс Ұпай Соққан добы Жіберген добы 1956 1960 1964 1968 1972 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2007 2011 2015 өте алмады'' 2019 өте алмады'' Пәкістан жаттықтырушылар құрамасы == Сілтемелер == Пәкістан құрамасының fifa.com сайтындағы беті Пәкістан Футбол Федерациясының ресми сайты Санат:Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы 
'''Иллинойс''' (, (қаз. оқылуы '''Илиной''') Америка Құрама Штаттарының орталық батысындағы штат. Алып жатқан аумағы бойынша 25 орында 149 998 км², тұрғындар саны бойынша орында. АҚШ Халық санағының бюросының ақпаратары бойынша, 2011 жылы халық саны 12 869 257 адамға жетеді. Штат астанасы Спрингфилд, ең ірі қаласы Чикаго, қалған ірі қалалар Аврора, Рокфорд, Джолит. == Атауы == Иллинойс француздық католиктік миссионерлер мен зерттеушілер Иллинойстың таза берген атауының қазіргі жазылымы. Бұл атау бұрынғы жазбаларда әртүрлі жазылған. == Символикасы == === Туы мен таңбасы=== Қазіргі Иллинойс туында 181 жылы АҚШ-тың үлкен таңбасы қарап жасалған Иллинойс таңбасы бейнеленген. == Географиясы == === Карталар === оның Айовамен және Миссуримен батыс шекарасың құрайды. (''Бұл картада тағыда оның оңтүстік шекарасы Огайо өзенімен шектелетіні көрсетілген'') өзені штаттың солтүстік бөлігі арқылы оңтүстік батысқа қарай ағады өзені Индианамен шығыс шекараның оңтүстік жағын құрайды өзені оның Кентуккимен оңтүстік шекарасын құрайды Сурет:Map of Illinois NA.png|Иллинойс картасы === Шекарасы === Көрші штаттар Айова ''Солтүстік:'' Висконсин Мичиган көлі ''Батыс:'' Айова, Миссури 50px ''Шығыс:'' Вайоминг Индиана ''Оңтүстік:'' Кентукки Кентукки == Әкімшілік бөлінісі == Иллинойстың 102 административті округінің картасы Административті Иллинойс 102 округке () бөлінеді. Оның 85-і тауншипке бөлінеді. Жалғыз ерекше бірде-бір тауншипке кірмейтін қала Чикаго қаласы. Басқа 17 округ 261 арнайы ауданға () бөлінеді. Муниципалиттер болып қалалар (), ауылдар (), біріккен қалалар () саналады. Заңмен орнатылған қаланың ең кіші халқы 2500 адам. Ауыл үшін бұл сан округтің аумағына және басқа да критерияларға байланысты. Ең аз дегенде 25000 адам тұратын қала автоматты түрде өзін-өзі басқаруға () құқық алады. == Экономикасы == === Инвестициялар === 2016 жылы венчурлы капиталисттер АҚШ экономикасына жалпы есеппен 62 миллиард доллар құйды. Осы сомма ішінен 1,1 миллиард доллар Иллинойсқа құйылды. Тура солай 2016 жылы федералды үкімет 461 миллиард доллар АҚШ-тағы контракттарға құртты. Бұл соммадан Иллинойстағы компаниялар шамамен 8,7 миллиард алды. === Энергия === ==== Атомдық энергия ==== 250x250 нүкте Иллинойстағы энергетика тарихы 1942 жылы Энрико Фермидың бастауымен Чикаго университетінде Чикаго Пайл-1-де, өздігінен шынжырлы реакция жасай алатын бірінші ядерлы реактордың жасалғанын басталды. 2006 жылы жағдайда Иллинойста барлығы атом бар. Егер бір реакторлы «Клинтон» станциясын санамаса, олардың әрқайсында екі реактор орналасқан. Қазір Иллинойс АҚШ-тың жалпы атомдық энергиясының 12%-ын өндіреді, бұл кез келген штаттан көбірек. ==== Мұнай ==== Иллинойс орта батыс аумағында мұнай өңдеуші штат болып саналады. Штатта күніне шамамен 900000 баррель шикі мұнайды айдау бойынша жиынтық өнімділігі бар. Бірақ Иллинойста мұнай өте аз, АҚШ-та дәлелденген мұнай қорының 1% азырақ. Штаттың ішкі жылыту жүйесінің 81% Табиғи газды қолданады және 1% азырағы ғана мұнайды қолданады. 2005 жылғы жағдайда 28 000 баррель (4 500 м3) көлемінде мұнай күніне қазып, Иллинойс штаттардың арасында мұнай қазу бойынша 14 орын алады. == Қылмыстық == Иллинойс штатындағы қылмыстық құқық бұзушылық класс деп аталатын санатқа бөлінеді. класстық қылмыс ең жеңіл болып саналады. Одан кейін 3, және ілеседі. класс класс деп аталады және классқа жататын аса ауыр қылмысты, бірінші дәрежелі кісі өлтіруді санамаса ол ең ауыр қылмыс болып саналады. Иллинойс өлім жазасын жазалар тізімнен алып тастаған 16 штат болды, бірақ ода қылмыстық құқық бұзушылық үшін өмір бойға бас бостандық алынуы мүмкін. == Спорт == Иллинойстағы шамамен барлық жоғарғы лигадағы спорттік командалар Чикагода орналасқан. Олардың ішінде: Чикаго Кабс () бейсболдық команда. Үй стадионы Чикагоның солтүстігіндегі ''Wrigley Field'' стадионы. Чикаго Уайт () бейсболдық команда. Үй стандионы Чикагоның оңтүстігіндегі ''US Cellular Field'' стадионы. Чикаго Берс () америкалық футбол бойынша команда. Солджер Филд стадионында негізделген. Чикаго Файр () футболдық команда. Үй стадионы Тойота Парк стадионы. Чикаго Блэкгокс () хоккейлік команда. Үй стадионы Юнайтед Сентр. Чикаго Буллз () баскетболдық команда. Үй стадионы Юнайтед Сентр. Соған қоса штатта көптеген Чикагода және одан басқа қалаларда кіші деңгейлік командалар бар. Иллинойстың автобандарында NASCAR, Champ car және Indycar ұйымдастырған автоколік жарыстары өткен. == Штатпен байланысты әйгілі адамдар == === АҚШ президенттері === Сурет:Abraham Lincoln head on shoulders photo Линкольн Сурет:Ulysses S. Grant Грант Сурет:Official Portrait of President Reagan Рейган Сурет:President Barack Obama.jpg|Барак Обама Авраам Линкольн АҚШ-тың 16 президенті (1861-1865). Кентуккида туылған, Иллинойсқа 21 жасында көшіп келген. Иллинойстың генералды ассамблеясының өкілі және Иллинойстың жетінші округінен өкілдер палатасының мүшесі болған. Улисс Грант АҚШ-тың 18 Огайода туылып, әскер болған, бірақ Азаматтық соғыстың алдында Иллинойсқа көшіп, осы штаттан президенттікке үміткер болды. Рональд Рейган АҚШ-тың 40 президенті. Иллинойста туылған жалғыз президент. Саяси мансабын Калифорнияда бастап сол штаттың губернаторы атанып, президенттікке үміткер болған. Барак Обама АҚШ-тың 44 президенті. Гавайи штатында туылған. Кейін Иллинойс штатына көшіп келіп, сол жерден президенттік сайлауға үміткер болған. === Басқада саясаткерлер === Хиллари Клинтон Чикагоның маңыңда туып өсті. Ол жалпы халықтық президенттік сайлауда үлкен саяси партияның атынан шыққан алғашқы әйел болды. Клинтон Нью-Йорк штатынан үміткер болған. == Дереккөздер == Санат:Иллинойс 
'''Ресей бiрiншi дивизионы''' Ресей футболының деңгейіне қарай екінші дивизионы. Қазiрде турнирде 18 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең жоғарғы орын алған команда Ресей Премьер Лигасы жолдама алады, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған команда келедi. == Статистикасы == === Жеңімпаздар === Маусым Жеңімпаз Жоғары дивизионға шыққан клубтар 1992 Энтерпрайзис (Сочи) (Батыс), КАМАЗ (Набережные Челны) (Орталық), Луч (Владивосток) (Шығыс) 1993 ''Черноморец (''Батыс''), Лада (Тольятти) (''Орталық''), Динамо-Газовик (Тюмень) (''Шығыс'') 1994 Черноморец (Новороссийск) Ростсельмаш (Дондағы Ростов) 1995 Балтика (Калининград) Лада (Тольятти), Зенит 1996 Динамо-Газовик (Түмен) Шинник (Ярославль), Факел (Воронеж) 1997 Уралан (Элиста) 1998 Сатурн (Раменское) Локомотив (Нижний Новгород) 1999 Анжи (Махачкала) Факел (Воронеж) 2000 Сокол (Саратов) Торпедо-ЗИЛ (Мәскеу) 2001 Шинник (Ярославль) Уралан (Элиста) 2002 Рубин (Қазан) Черноморец (Новороссийск) 2003 Амкар (Пермь) Кубань (Краснодар) 2004 Терек (Грозный) Томь (Томск) 2005 Луч-Энергия (Владивосток) Спартак (Нальчик) 2006 Химки Кубань (Краснодар) 2007 Шинник (Ярославль) Терек (Грозный) 2008 Ростов (Дондағы Ростов) Кубань (Краснодар) 2009 Анжи (Махачкала) Сибирь (Новосибирск), Алания (Владикавказ) 2010 Кубань (Краснодар) Волга (Нижний Новгород), Краснодар 2011/12 Мордовия (Саранск) Алания (Владикавказ) 2012/13 Урал (Екатеринбург) Томь (Томск) 2013/14 Мордовия (Саранск) Арсенал (Тула), Торпедо (Мәскеу), Уфа 2014/15 Крылья Советов (Самара) Анжи (Махачкала) 2015/16 Газовик (Оренбург) Арсенал (Тула), Томь (Томск) 2016/17 Динамо (Москва) Тосно, СКА-Хабаровск 2017/18 Орынбор Крылья Советов (Самара), Енисей (Красноярск) 2018/19 Тамбов Сочи == Дереккөздер == == Сiлтемелер == Ресми сайты Ресей бiрiншi дивизионы Санат:Футболдан Ресей бірінші дивизионы 
'''Патология''' (грекше патһос қасірет,зардап шегу және логос ілім,ғылым патологиялық процестер мен жеке ауруларды зерттейтін ғылым. Қалыптан тыс ауытқу әдетте ''патология'' деп аталады. Медицинаның адам мен жануарлар организміндегі әр түрлі ауытқуларды зерттейтін клиника саласы. Патологияның негізгі екі саласы бар: Патологиялық анатомия және Патологиялық физиология. Бұдан басқа, өлкелік патология, әскери патология, кәсіптік патология деген салалары бар. Соңғы кезде салыстырмалы патология (аурудың дамуын эволюциялық тұрғысынан қарап, олардың адам мен жануарлардағы даму ерекшелігін айқындау) қарқынды дамуда. Паталогиялық физиология медицина ғылымының аурудың пайда болуы, меңдеу барысы мен салдарын, ауру организмдердің тіршілік заңдылықтарын зерттейтін саласы. Патологиялық физиологияның міндеті ол патологиялық процестердің дамуының жалпы зандылықтарын физиологияның мақсаты: 1)Патологиялық процестерге дер кезінде балау жүргізу. 2)Патологиялық процестерді тоқтату үшін дұрыс емдік шараларды қолдану. 3)Патологиялық процестерді болдырмау. Патологиялық физиология бөлімге бөлінеді. 1. Жалпы бөлім нозология.Бұл бөлімде аурудың және патологиялық процестердің этиологиясымен патогенезі зерттеледі. 2. Типтік патологиялық процес.Бұл бөлімде көп аурулардын негізі болып табылатын патологиялық үрдістер оқытылады. 3. Жеке патологиялық физиология.Бұл бөлімде жеке мүшелер мен жүйелерде болатын патологиялық процестер оқытылады. Патологиялық физиология ғылым болып есептеледі. Патологиялық үрдісті толық анықтау үшін ұзақ немесе созылмалы және қысқа мерзімдік эксперименттер түрі патологиялық үрдістің даму сипатына, аурулардың түріне байланысты болып келеді. Патологиялық физиология өз міндетін айқындау барысында физиологиялық, биофизикалық, биохимиялық, гистологиялық, патоанатомиялық зерттеулерді қолданады. == Патологиялық физиологияның даму тарихы == Патология тарихы басқа ғылым салалары сияқты әлеуметтік экономикалық адамзат қоғамынын дамуымен тығыз байланысты. Негізгі тарихи маңызды патологиялық теорияларға онтологиялық, гуморальдық, солидарлық, мүшелік патология, жасушалық және қазіргі заманғы патология саналады. Онтологиялық патология ерте заманда адамдардын табиғатқа, құдайға табынатын уақытында пайда болды.Ол кезде өмір мен денсаулық адам денесіне сау жанның келуімен, ауру- сырқау адамға немесе жануарға зұлым күштердің келуімен, өлім жанның денеден кетуімен түсіндірілген. Осыған байланысты аурудың себептері мен емдеу жолдары зұлым күштерді адамдар және жануарлар денесінен қуу арқылы жүргізілген. Өлгеннең кейін денеге тиісуге болмаған, себебі денеге тиіссе оның ішіндегі жаны сыртқа шығып адамдар мен жануарларга ауру болып келеді деп есептелген. Адамзаттың дамуына байланысты материалистік бағыт қалыптасты. Материалистік бағыттың ең негізгі көзі Ежелгі Грекия болып табылады.Осыған байланысты Ежелгі Грекияда көптеген ғылымның және мәдениеттің негізі каланды. Грек тілінің ғылыми терминдерде көптеп кездесуі осымен түсіндіріледі. Грек дәрігері Гиппократ (б.з.д. IV ғ.ғ.) сол кездегі түсінік бойынша дене төрт стихиялық элементтен оттан, судан, жерден, ауадан тұрады деп есептеген. Осыған байланысты жануарлар да осы төрт элементтен құралады деп санаған. Мысалға қызыл оттай ыстық қан отқа, ал сұйық,салқын сөл сілекей суға ұқсатқан. Гиппократ ең алғашқы болып ауру жөніндегі материялды көзқарас гуморальдық лат. Гумор сөл) патологияны енгізді.Сол кезде Демократтың (б.з.д. ғ.) атомдық көзқарас теориясы пайда болды. Ол теория бойынша заттар бөлінбейтін ең соңғы ұсақ атомдардан грек. атомс бөлінбейтін кұралады. Осыған байланысты аурудын себебі атомдардың денеде дұрыс деп танылып солидарный лат. солидус тығыз патология негізін калады.Осыған байланысты емдеу жылумен және салқынмен, басқа да табиғи шаралармен денедегі атомдарды дұрыс орналастыруға тырысты. Біздін замынымыздың II ғасырында өмір сүрген ғұлама ғалым Гален гумаральдық және солидарлық патологияны біріктірді және осы емдік шаралар дәрігерлік ойлауда да, тәжірибеде де біздің заманымызға дейінгі XVII-XVIII ғасырларға дейін пайдаланылды. Осы кезде техника мен механиканың дамуы қоғамда механикалық заттарды кеңінен қолдануға әкелді. Осыған байланысты адам организімі де механикалық тұрғыдан қарастырылды. Бельгиялық дәрігер Андрей Везалий (1514 1564) анатомияның негізін салушы болып табылады, себебі ол адам денесін сойып, адамның дене мүшелеріне нақтырақ сипаттама беріп жазды. Ағылшын дәрігері Гарвей (1578-1657) қан айналымын ашып, ғылыми физиологияның негізін қалады. Итальяндық ғалым Мальпиги (1628-1694) кейбір дене мүшелеріне микроскопиялық сипаттама беріп гистологияның негізін қалады. Ауру дене мүшелерін микроскопиялық зертеу арқылы неміс ғалымы Рудольф Вирхов жасушалық патологияның негізін қалады. Бұл теория XIX XX ғасырларда кең таралып, қолданылды. Бұл теориянын кемшілігі әр түрлі ауру жергілікті органдардың ауруымен түсіндірілді бірақ та барлық дененің ауруын жер тек зақым келген дене бөлігі ретінде ғана қаралды. Сондықтан да емдеу шаралары жарақат алған жерге ғана жұргізілді. === Кеңес дауіріндегі патологиялық физиология === Паталогиялық физиология дербес ғылым ретінде XIX ғасырдың II жартысында дами бастады.XVII ғасыр мен XIX ғасырдың жартысында Жалпы патология ретінде терапия физиология патологиялық анатомия курсының құрамында енгізіліп оқытылды Негізін қалаушылар болып Россияда Пошутин, Францияда Кон Гейм, Германияда Клод Бернар және Вирховтар болып табылады. Француз ғалымы Клод Бернар 1822 1875 ғылымға өзінің жасаған аурушан эксперименталды процесін енгіп, патологиялық физиологияның негізін қалаушылардын бірі болды. Россияда алғаш рет 1874 жылы патологиялық физиология кафедрасы Қазан мемлекеттік Университетінде ашылды. Одан кейін 1879 жылы Петербургте академияда патологиялық физиология кафедрасы бой көтерді. Кеңестік жануарлар патологиясының негізін қалаушы И.И.Равич (1822-1875) болып есептелді ол «Жалпы зоология» (1960 ж.) кітабының авторы. Н.И.Шохор (1887 1941) алғашқылардың бірі болып жануарлардағы патологиялық физиология кітабын және жылқылардағы ас қорыту органдарынын қалыпты және ас қорытудың патологиялық физиология жағдайда фистула қою әдісін туралы жазды. Мәскеулік негізін салушы А.Б.Фохт (1848 1953 Қан ақауын және т.б. зертттеді.Оның Кеңестік патологиялық анатомияға елеулі үлес қосқан Н.Н. Мари (1858-1921) К.Г.Боль (1871-1959) Б.К.Болю (1897-1958) Н.Н.Баллу (1897-1958) өз кезектерінде әр түрлі кітаптар, ғылыми еңбектер қазіргі жануарлар патологиясында қолданылып жүрген әдістерді диогностиканың негізін қалады. ==== Қазақстанда ==== Қазақстанда патологиялық физиономия жөніндегі зерттеулер 1933 жылы қазіргі Қазақ ұлттық медициналық университетінде патология факультетінің кафедрасы ашылғаннан кейін басталды. Патологиялық физиология мәселелерімен, сондай-ақ республикадағы басқа да медициналық тиісті кафедралары мен орталық ғылыми-зерттеу Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтты, ҚР Денсаулық сақтау министрілігіне қарасты бірқатар ғылыми-зерттеу институттарының эксперименттік лабораториялары шұғылданады. 
'''Югославия''' (сербо-хорват: ''Jugoslavija'' Југославија; словен: македон: Еуропадағы мемлекет, Балқан түбегінде 1918 жылдан 2003 жылға дейін болған. Оның Адриат теңізіне шығуы болды. Үлкен Югославия 1947 жылға дейін біртұтас мемлекет (KSKhS, Югославия Корольдігі), 1947 жылдан бастап федералдық мемлекеттік (FPRY, SFRY) республикалар енгізілген Сербия, Хорватия, Словения, Македония, Черногория және Босния және Герцеговина, қазір барлық тәуелсіз. Кішкентай Югославия (FRY) құрамына қазіргі тәуелсіз Черногория мен Сербия мемлекеттері кірді. Оңтүстік славян этностарының бірігу идеясы 17 ғасырда Славония мен Хорватия территориясында пайда болды және 19 ғасырда хорват иллиристік арқасында дамытылды. Югославия (сондай-ақ Корольдігіндегі Сербия, Хорватия және Словенцев) Бірінші дүниежүзілік соғыс пен Австро-Венгрия империясының 20-ғасырдың басында ыдырығаннан кейін құрылды. ХХ аяғы ХХІ ғасырдың басында ел бірнеше штатқа бөлінді. Сербиялық және хорватиялық лингвистердің ынтымақтастығы нәтижесінде ресми тіл бастапқыда сербо-хорват немесе хорват-серб тілінде болды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтас тілдері тең мемлекеттік тіл деп жарияланды, дегенмен серб-хорват және сербия тілдері салыстырмалы түрде артықшылыққа ие болды. Негізгі халқы оңтүстік славяндар босниялаықтар, сербтер, хорваттар, словендер, македондықтар, сонымен қатар славян емес халықтар албандар мен венгрлер. Кішігірім қауымдастықтар түріктер, орыстар, словактар, румындар, болгарлар, итальяндықтар, чехтар және сығандар болды. == Тарих == === Югославия Корольдігі (1918-1945) === 1929-1939 жж. Югославияның бананиндерге бөлінуі. 1918 жылы Австрия-Венгрия ыдырағаннан кейін Югославия жері Хорватия, Словения, Босния және Герцеговина, Далматия, Сербия және Черногория Сербтер, Хорваттар және Словения Корольдігі (KSHS) деп аталатын мемлекетке біріктірілді. 1929 жылы мемлекеттік төңкерістен кейін ол Югославия Корольдігі (KY) деп аталды. === Екінші дүниежүзілік соғыс === "Оси" мемлекеттерінің Югославияға басқыншылығы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославия антигитлерлік коалиция жағында шайқасты, Сәуір соғысының нәтижесінде фашистік Германия жаулап алды. Науқан 1941 жылдың сәуірінде қорғалмаған Белградты жаппай бомбалаудан басталды. Югославия авиациясы және қаланың әуе қорғанысы алғашқы рейдтер кезінде жойылды, Белградтың едәуір бөлігі қирандыларға айналды, ал бейбіт тұрғындар мыңдаған шығынға ұшырады. Майдандағы жоғары әскери қолбасшылық пен бөлімдер арасындағы байланыс үзілді және бұл науқанның нәтижесін алдын-ала анықтады: корольдіктің миллиондық армиясы бытырап кетті, кем дегенде 250 мың тұтқын тұтқынға алынды. Фашистердің шығындары 151 өлтірілген, 392 жараланған және 15 жоғалған адамдарды тұтастырды. Оккупациядан кейін кең ауқымды партизандық қозғалыс Югославия аумағында дамыды, ол Еуропадағы ауқымы жағынан ең үлкен (КСРО-ны есептемегенде). Елдегі оккупациялық билік Гитлершіл Тәуелсіз Хорватия мемлекетін құрды (Хорватия, Босния және Герцеговина). Алайда, оккупацияланған Югославияда фашистер партизандарды ұстау үшін 35-тен астам дивизия ұстауға мәжбүр болды бұл кез-келген басқа еуропалық елдерге қарағанда көп болды (мысалы, Францияда Германияның оккупациялық күштері 28 дивизияны құрды). Нацистермен күрескен коммунистік қозғалыстың басшысы Иосип Броз Тито Батыспен де, алдымен КСРО-мен де ортақ тіл тапты. Басқа қозғалыстар моноұлттық болуына салыстырғанда Титоның артықшылығы оның қозғалысының құрымы көпұлтты болды. === Сәтсіз «Ұлы Югославия» === Соғыстан кейін Иосип Броз Тито Балқан Федерациясын құру жоспарларын іске асыру шеңберінде Ұлы Югославия құруды көздеді, оны Сталинмен және Димитровпен бірге қарастырды. Тито Белградтың орталық үкіметімен Бірінші Югославия сондай-ақ федеративтік республикалар ретінде Болгария мен Албаниядан социалистік федерация құруға үмітті. Алғашында Албания экономикасының Югославия экономикасына және экономикалық және кеден одақтары құрылды, бірақ содан кейін Ұлы Югославия да, ең болмағанда Албанияның Югославияға қосылуы да Албания мен Болгария басшылығымен Сталинмен үзілісунен де жүзеге асырылмады. === Социалистік Югославия (1945-1991) === ҚФҚБ әкімшілік бөлімдері Югославия алты социалистік құрылған федерация болды: Демократиялық Федеративті Югославия (1945 жылдан), Югославия Федеративтік Халық Республикасы (1946 жылдан), Югославия Социалистік Федеративті Республикасы (1963 жылдан). Федерализм социалистік Югославияда ұлттық құрылыстың үлгісі ретінде таңдалды. 1974 жылы қабылданған SFRY Конституциясына сәйкес федерацияның субъектілері алты социалистік республика және екі автономиялық социалистік аймақ болды. Югославияның барлық халықтары тең деп танылды. Титоның реформасы белгілі бір жетістіктерге әкелді: соғыс жылдарындағы этникалық тазарту біртіндеп ұмытыла бастады, елдегі ұлтаралық қатынастардың қарқындылығы төмендеді. Ел басшылығы жаңа ұлтүстілік этникалық қауымдастық югославия халқы пайда болды деп жариялады. Өздерін югославиялық санайтындардың саны (аралас некеде туылған адамдар) санақтан санаққа дейін өсті, Югославия ыдыраған кезде олардың елдегі үлесі 5% -дан асты. Югославия Коммунистік партиясының жетекшісі Иосип Броз Тито мен Сталин арасындағы КСРО-мен қатынастардың үзілуіне алып келді, 1948 жылы Югославия Коммунистік партиясы Ақпараттық бюроның құрамынан шығарылды. 1949 жылы Кеңес басшылығы Югославиямен достық, өзара көмек және соғыстан кейінгі ынтымақтастық туралы шартты бұзды. Югославия басшылығының беделін түсіретін үгіт-насихат науқаны басталды. Сталин қайтыс болғаннан кейін ол өзінің бұрынғы қызметін жоғалтқанымен, Югославия Варшава Шартына мүше болған жоқ, керісінше, өзіне де, НАТО-ға да қарсы Қосылмаған Қозғалысты құрды, оның құрамына негізінен отарланған елдер кірді. Тито кезінде Югославия Батыс пен кейбір коммунистік режимдер (мысалы, маоисттік Қытай арасындағы делдал рөлін атқарды. Иосип Броз Титоның режимі Батыс пен Шығыс блоктары арасындағы қайшылықтарда ойнады, бұл Югославияға соғыстан кейінгі онжылдықтарда қарқынды дамуға мүмкіндік берді. === Югославиядағы процестері === Соғыстан кейінгі Югославияның экономикалық және саяси жүйелері кеңестік модель бойынша құрыла бастады, бірақ 1949 жылы орын алған Ақпараттық бюроның қақтығысы салынып жатқан құрылымды өзгертудің алғышарты болды. Осы қақтығыстан кейін Югославия қоғамының алдағы онжылдықтарға даму тенденциясын белгілейтін заң қабылданды «Мемлекеттік экономикалық кәсіпорындар мен жоғары экономикалық бірлестіктерді еңбек ұжымдарының басқаруы туралы негізгі заң». Ресми түрде бұл заң тек жұмыс күші ұжымына тек кәсіпорында толық билікке ие жұмысшылар кеңесін сайлау құқығын берді, алайда, екінші жағынан, Югославияны жол ашты. Бұл жолдағы келесі қадам «өзін-өзі басқару» принциптерін бекіткен және оларды ішінара кеңейтетін «Югославия Федеративті Халық Республикасының құрылымының негіздері және федералды үкімет органдары туралы» саяси сала. Белгіленген бағыт 1952 жылы өткізілген Югославия Коммунистік партиясының 6-съезінің жұмысшылардың өзін-өзі басқару принциптеріне негізделген жаңа қоғамдық-саяси жүйеде партияның басты міндеті бұқараны тәрбиелеу жөніндегі идеялық-саяси жұмыс екендігі туралы қаулыларымен нығайтылды. Бұл тұжырымдама осы съезде қабылданған ОҚУ-нің жаңа жарғысында бекітілді. Қоғамдық санадағы мемлекетті бағыты көрнекті саясаткер Милован Джиластың «Борба» газетінде 1953/54 жылдың қысында шыққан бірқатар мақалаларымен нығайтылды, онда автор елді жалғастыруды талап етті. Бұл мақалалар қоғамдық пікірді жарып жіберді және сол себепті де елдің жоғарғы басшылығындағы кейбір күмәндарға қарамастан жүргізілген бағыт ішінара жалғасын тапты. 1963 жылы жаңа конституцияның қабылдануымен мемлекет жаңа атау алды Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы (ЮСФР). Республикалар мен құқықтары кеңейтіліп, үлкен экономикалық тәуелсіздік алды. Югославияда әлеуметтік және ұлттық қайшылықтар біртіндеп өсті. 1968 жылы мамырда 1968 жылы қарашада Косовода косоварлық албандардың алғашқы ұлтшылдық демонстрациясы өтті. 1971 жылы Хорватияда федерациядағы Хорватияның құқықтарын кеңейту, сондай-ақ демократиялық және экономикалық реформаларды (Хорват көктемі деп аталатын) жүзеге асыру мақсатында қозғалыс пайда болды. Бірақ Хорватиядағы демонстрациялар тоқтатылды, содан кейін Хорватия мен Сербияның партия басшылығы арасында тазартулар болды. 1974 жылы қабылданған ЮСФР жаңа конституциясы одақтас өкілеттіктерін едәуір кеңейтті және Сербияның автономды облыстары Войводина мен Косовоға бірдей құқықтар берді. 1980 жылы Тито қайтыс болғаннан кейін 1981 жылы экономикалық қиындықтар туындаған кезде жанжал Косовода басталды. === Югославияның ыдырауы === Югославияның ыдырауы Югославия Федерациясының ыдырау факторлары Титоның қайтыс болуы және оның ізбасарлары жүргізген экономикалық және ұлттық саясаттың сәтсіздігі, әлемдік социалистік жүйенің күйреуі, Еуропадағы ұлтшылдықтың күшеюі (тек Орталық-Шығыс аймақ елдерінде ғана емес). 1990 жылы ЮСФР-дің барлық алты республикасында жергілікті сайлау өтті. Ұлтшыл күштер барлық жерде жеңіске жетті. Тито қайтыс болғаннан кейін оның өсиеті туралы ұлттық күшеюін ескере отырып, ел президентінің қызметі жойылып, төралқа мүшелері (одақтас республикалар мен автономиялы облыстардың басшылары) бірін-бірі жыл сайын алмастыратын елдің басшысы болды. 1980 жылдардың ортасындағы қысқа мерзімді экономикалық ғажайып. Жедел инфляциямен және экономиканың күйреуімен аяқталды, бұл экономикалық жағынан неғұрлым дамыған Сербия, Хорватия мен Словения және қалған республикалар арасындағы қатынастардың шиеленісуіне әкелді. 1991 жылғы саяси дағдарыс кезінде алты республиканың төртеуі бөлінді: Словения, Хорватия, Босния және Герцеговина және Македония. БҰҰ-ның бітімгершілік күштері алдымен Босния мен Герцеговина аумағына, содан кейін Косово автономиялық провинциясына орналастырылды. БҰҰ шешіміне сәйкес, Косовоның сербиялық және албаниялық тұрғындары арасындағы ұлтаралық қақтығысты шешу үшін аймақ БҰҰ протекторатына берілді (НАТО-ның Югославияға қарсы соғысы (1999)). Бұл арада ХХІ ғасырдың басында екі республика болған: Югославия 2003 жылы Сербия мен Черногорияға айналды. Соңғы ыдырау 2006 жылы Сербиядан тәуелсіздік алу туралы Черногория референдумынан кейін орын алды. == Құрылым == === Үлкен Югославия === ==== Сербтер, хорваттар және словендер корольдігі, Югославия Корольдігі ==== Драва бановина Приморская бановина Зета бановина Савская бановина Моравия бановинасы Врбасс бановина Дринска бановина Вардар бановина Дунай бановина Белград Хорватия бановинасы (1939 жылдан бастап) Савск пен Приморская банновинаның бірігуі нәтижесінде пайда болды ==== Югославия Федеративтік Халық Республикасы, Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы ==== Социалистік Югославия социалистік (1963 жылға дейін халық республикалары) тұрды; сонымен қатар, Сербияда екі социалистік автономиялы шеттер (1963 жылға дейін автономиялы облыстар) болды. Ресми атауы Астанасы Жалау Елтаңба Ауданы, км² Халқы, мың адам (1976 жылы 30 маусымда) '''Босния және Герцеговина Социалистік Республикасы''' Сараево 70x70 нүкте 48x48 нүкте 51 129 4021 '''Македония Социалистік Республикасы''' Скопье 70x70 нүкте 47x47 нүкте 25713 1797 '''Сербия Социалистік Республикасы''' Белград 70x70 нүкте 50x50 нүкте 88 361 8843 '''Косово социалистік автономиялық облысы''' Приштина 10887 1429 '''Войводинаның социалистік автономиялық облысы''' Novi Sad 21506 1989 '''Словения Социалистік Республикасы''' Любляна 70x70 нүкте 41x41 нүкте 20251 1782 '''Хорватия Социалистік Республикасы''' Загреб 70x70 нүкте 56538 4514 '''Черногория Социалистік Республикасы''' Титоград 70x70 нүкте 49x49 нүкте 13 812 563 === Кішкентай Югославия === ==== «Үшінші Югославия» Югославия Федеративті Республикасы (ЮФР) ==== Сербия (одақтас республика) ** Косово және Метохия (автономиялық аймақ, шын мәнінде халықаралық протекторат) ** Войводина (автономиялық аймақ) Черногория (одақтас республика) 17x17 нүкте Югославия (1916 2006)22x22 нүкте 1918 жылға дейін 1918 жыл 1918 1941 жж Екінші дүниежүзілік соғыс 1946 жыл 1946 1991 жж 1991 2006 жылдар 2006 жылдан бастап Карниола кінәздігі Словендер, хорваттар және сербтер мемлекеті Югославияның Патшалығы (1929 жылға дейін ''«сербтердің Патшалығы, Хорватия және словенцев»)'' (жылдан бастап 1924 жылдың, сондай-ақ бөлігі Риека) Любляна провинциясы Италия ішінде) Демократиялық Федеративті Югославия Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы (1963 жылға дейін «''Югославия Федеративті Халық (1954 жылдан бастап Триесттің бөлігі) Словения Хорватия және Славония, Далматия, Приморье Хорватияның тәуелсіз мемлекеті(басып алынған Босния) Хорватия (жылы 1991-1995 өзін-өзі жариялаған серб Краина Республикасы, сондай-ақ аумағында орналасқан Хорватия) Босния бөлігі ретінде Босния және Герцеговина (1991 1995 жж .: Босния және Герцеговина Республикасы және өзін-өзі жариялаған Српска Республикасы және Герцег-Босна Республикасы Войводина Транслатедия бөлігі Банат, Бэка және Баранья, Банат Республикасы Банат Volksdeutsche әкімшілігі), Оккупацияланған Войводина Югославия Федеративті Республикасы (Сербия және Черногория) Сербия мен Черногория (Сербия және Черногория) Сербия Сербия Патшалығы Сербия Патшалығы Сербия (Ужица) Албанияның құрамындағы Косово Косово(жылдан бастап 2008 тәуелсіздік) Черногория Патшалығы Черногория Патшалығы Черногория Вардар бановина (Сербияның бөлігі) Тәуелсіз Македония Республикасы Солтүстік Македония == Әдебиет == Югославия XX веке: очерки политической истории К. В. Никифоров (отв. ред.), А. И. Филимонова, А. Л. Шемякин др. М.: Индрик, 2011. Allcock, John B.: Explaining Yugoslavia. New York: Columbia University Press, 2000 Anne Marie du Preez Bezdrob: ''Sarajevo Roses: War Memoirs of Peacekeeper''. Oshun, 2002. ISBN 1-77007-031-1 Chan, Adrian: ''Free to Choose: Teacher’s Resource and Activity Guide to Revolution and Reform in Eastern Europe''. Stanford, CA: SPICE, 1991. ED 351 248 Cigar, Norman, ''Genocide in Bosnia: The Policy of College Station: Texas A&M University Press, 1995 Cohen, Lenard J.: ''Broken Bonds: The Disintegration of Yugoslavia''. Boulder, CO: Westview Press, 1993 Conversi, Daniele: ''German -Bashing and the Breakup of Yugoslavia'', The Donald W. Treadgold Papers in Russian, East European and Central Asian Studies, no. 16, March 1998 (University of Washington: HMJ School of International Studies) Djilas, Milovan: ''Land without Justice'', with introd. and notes by William Jovanovich. New York: Harcourt, Brace and Co., 1958. Dragnich, Alex N.: ''Serbs and Croats. The Struggle in Yugoslavia''. New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1992 Fisher, Sharon: ''Political Change in Post-Communist Slovakia and Croatia: From Nationalist to Europeanist''. New York: Palgrave Macmillan, 2006 ISBN 1-4039-7286-9 Glenny, Mischa: ''The Balkans: Nationalism, War and the Great Powers, 1804—1999'' (London: Penguin Books Ltd, 2000) Glenny, Mischa: ''The fall of Yugoslavia: The Third Balkan War'', ISBN 0-14-026101-X Gutman, Roy.: ''A Witness to Genocide. The 1993 Pulitzer Prize-winning Dispatches on the «Ethnic Cleansing» of Bosnia''. New York: Macmillan, 1993 Hall, Brian: The Impossible Country: Journey Through the Last Days of Yugoslavia. Penguin Books. New York, 1994 Harris, Judy J.: ''Yugoslavia Today''. Southern Social Studies Journal 16 (Fall 1990): 78—101. EJ 430 520 Hayden, Robert M.: Blueprints for House Divided: The Constitutional Logic of the Yugoslav Conflicts. Ann Arbor: University of Michigan Press, 2000 Hoare, Marko A., ''A History of Bosnia: From the Middle Ages to the Present Day''. London: Saqi, 2007 Hornyak, Arpad. Diplomatic Relations, 1918—1927'' (East European Monographs, distributed by Columbia University Press; 2013) 426 pages Jelavich, Barbara: ''History of the Balkans: Eighteenth and Nineteenth Centuries'', Volume 1. New York: American Council of Learned Societies, 1983 ED 236 093 Jelavich, Barbara: ''History of the Balkans: Twentieth Century'', Volume 2. New York: American Council of Learned Societies, 1983. ED 236 094 Kohlmann, Evan F.: ''Al-Qaida’s Jihad in Europe: The Afghan-Bosnian Network'' Berg, New York 2004, ISBN 1-85973-802-8; ISBN 1-85973-807-9 Lampe, John R: ''Yugoslavia As History: Twice There Was Country'' Great Britain, Cambridge, 1996, ISBN 0-521-46705-5 Malesevic, Sinisa: Ideology, Legitimacy and the New State: Yugoslavia, Serbia and Croatia. London: Routledge, 2002. Owen, David. ''Balkan Odyssey'' Harcourt (Harvest Book), 1997 Pavlowitch, Steven. ''Hitler’s New Disorder: The Second World War in Yugoslavia'' (2008) excerpt and text search Roberts, Walter R.: ''Tito, Mihailovic, and the Allies: 1941—1945''. Duke University Press, 1987; ISBN 0-8223-0773-1 Sacco, Joe: ''Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992—1995''. Fantagraphics Books, January 2002 Silber, Laura and Allan Death of Nation''. New York: Penguin Books, 1997 West, Rebecca: ''Black Lamb and Gray Falcon: Journey Through Yugoslavia''. Viking, 1941 White, T.: ''Another fool in the Balkans in the footsteps of Rebbecca West''. Cadogan Guides, London, 2006 Time homepage: ''New Power'' The First Yugoslavia: Search for Viable Political System, by Alex N. Dragnich == Сілтемелер == Югославия карталары «Югославия: ескірген құрылым» ЦРУ-ның 1970 жылғы қарашадағы есебі Уақыты: Би-би-сидегі Югославияның ыдырауы Бұрынғы Югославиядағы қақтығыстар мен дағдарыстар туралы оқыту Бұрынғы Югославиядағы қақтығыс туралы бейне декан Петр Крогтың сыртқы істер жөніндегі сандық архивінен алынған видео Коммунистік Югославияның күйреуі 
мемлекет атынан заңнама мен құқықтарды сонымен қатар адамның және азаматтың еркіндіктерін қадағалап бақылайтын құқық қорғау органы. Және де басқада функцияларды шектеулі, ұлттық заңнамамен орындалуын қадағалайды. == Прокуратураның өкілеттігі == Заңнамалық нормалардың орындалуын қадағалау. Федералдық министрліктер мен атқарушы және заңнамалық органдардың, басқару органдарының, өзін-өзі басқару және әскери басқаруды бақылау. Азаматтардың құқықтарын сақтауды бақылау. Жедел-іздестіру қызметін, алдын ала тергеуді, тергеуді жүзеге асыратын органдардың бақылауы. Жазалауды жүзеге асыратын әкімшілік органдар мен мекемелердің заңнамалық нормаларын іске асыруға бақылау жасау, сондай-ақ ұсталғандарды және қамауда ұстау түріндегі мәжбүрлеу шараларын қолдану. Заңға қайшы келетін сот шешімдерін анықтау. Заңнаманы бұзу туралы ақпаратты қамтитын заңды және жеке тұлғалардың жазбаша өтініштері туралы шешім. Жасалған қылмыстар үшін қылмыстық қудалау Қылмысқа қарсы күрес органдарының жұмысын ұйымдастыру. ==Облыстың, қаланың немесе ауданның прокуратурасы == Іс жүргізуді бастаудың заңды негіздемесі бойынша, адамдардан есеп беруді талап етуге, сондай-ақ заңдарды бұзуға жол бермеу туралы ескертуге болады. Ережені бұзған кезде: Адамды заңсыз əкімшілік қамаудан босату; Заңға қайшы келетін нормативтік құжаттардан қорғау, осы құжаттардың жарамсыз деп танылуы үшін соттарға жүгіну; Бұзушылықтарды жою туралы идеяны енгізу; Заңда көрсетілген өкілеттіктерді қолданыңыз. == Құрылымы == Прокуратура органдарының жүйесі болып табылады, онда бағынысты адамдар Бас Прокурорына бағынады. Прокуратура жүйесі келесі саты болып табылады: Бас прокуратура. Бас прокуратураның академиясы. Прокуратура субъектілері. Облыстың, қаланың, ауданның прокуратурасы және т.б. Әскери прокуратура. Көлік, табиғат қорғау, пенитенциарлық прокуратура. Ғылыми, білім беру ұйымдары. Прокуратураның баспа басылымдары. == Дереккөздер == Санат:Құқық қорғау органдары 
'''Сантьяго (Санти) Касорла Гонсалес''' (; 13 желтоқсан 1984, Льянера) испан футболшысы, жартылай қорғаушы, Вильярреал футбол клубының және Испания құрамасының ойыншысы. 2008 және 2012 жылғы футболдан Еуропа чемпионы. Ойын ритмын өзгертуге қабілеті бар, жыдамдығы жақсы, мансабының көп уақытын Вильярреал клубымен өткізді, Ла Лиганың маусымы бойынша 253 матч өткізіп 39 гол соққан. == Клубтық карьера == === Вильярреал === === Малага === === Арсенал === 2012 жылдың тамызында Касорла Арсеналмен көп жылдық келісім шартқа қол қойғаны туралы ресми түрде айтылды, құны 16,5 млн стерлинг фунтын құрады. Ол Арсен Венгердін жазда Арсеналға әкелген үшінші үлкен футболшы болды: неміс Лукас Подольски және француз Оливье Жируден кейін. Касорла дебютті ойының 18 тамызда Сандерленд клубына қарсы өткізді, ойын 0-0 тен түсіп, испандық Матч Футболшысы атанды. "Зеңбірекшілер" қатарында бірінші голын қыркүйектің Ливерпуль клубына қарсы Энфилд стадионында салып, Подольскиге шешуші пас береді (ойын Арсенал үшін 2-0 жеңіспен бітті). == Жетістіктер == === Командалық === Интертото Кубогы жеңімпазы: 2004 '''Испания құрамасы''' Еуропа Чемпионаты: 008, 2012 === Жеке === Испания үздік футболшысы («Don Balon»): 2007 == Сілтемелер == == Дереккөздер == Санат:Испания футболшылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары ФК ойыншылары Санат:Малага ФК ойыншылары ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары 
'''Прекурсор''' бастамашы; жол салушы; негізін қалаушы) белгілі мақсаттағы зат алу реакциясына қатысатын зат. Мысалы, биохимияда бұл сөз метаболикалы жолдың аралық мүшесіне қатысты қолданылады. Атап айтқанда, прекурсорлар Қазақстан Республикасында бақылау жасалуға тиісті есiрткi, психотроптық заттар мен прекурсорлардың тізімінде аталған есiрткi және психотроптық заттарды өндіру, дайындау, өңдеу кезінде пайдаланылатын, Қазақстан Республикасының заңнамасына, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес бақылау жасалуға тиісті заттар. Сондай-ақ, прекурсор кез келген әдіс арқылы уытты химиялық заттардың кез келген өндіру сатысына қатысатын, ақырғы өнімнің уыттық қасиеттерін анықтауда маңызды рөл атқаратын және бинарлы немесе көп компонентті жүйедегі өзге химикаттармен жылдам әрекеттесетін химиялық реагент. == Терминнің қазіргі қолданысы == 2007 жылдан бері термин есірткі, күшті әсер ететін немесе жарылғыш заттар өндірісіне байланысты заттарды белгілеу үшін қолданылады. Бұндай заттардың айналымына шектеу қойылғандықтан химиялық реактив саудасымен айналысатын көптеген фирмалар прекурсорлармен жұмыс жасаудан бас тартады. Преурсорлардың шамаланған тізімі: Антранил қышқылы қышқылы Ацетон Бензилпиперазин соның ішінде оның гидробромиді мен басқа да қосылыстары Изосафрол Калий перманганаты Күкірт қышқылы, тұздары тізімге кірмейді Лизергин қышқылы N-метилэфедрин Метилэтилкетон (2-бутанон) Метил спирті (метанол) Натрий оксибутираты мен оксимайлы қышқылдың тұздары Пикрин қышқылы Пиперональ (гелиотропин, пирокатех альдегиді) Пиперидин Псевдоэфедрин Сафрол, қоспаларымен қоса оның құрамдастары Сынап, металдық, өлшегіш тізімге кірмейді Сірке қышқылының ангидриді Толуол Тұз қышқылы, тұздары тізімге кірмейді Фенилсірке қышқылы, тұздары (норэфедрин, соның ішінде құрамдас препараттары мен қоспалары, тұздары) фенилацетон) Фенфлурамин Фосфор, сарысы, қызылы Хлороформ (трихлорметан) Хлорэтил (хлорлы этил) Цианды калий, натрий, мыс және өзге де металдардың цианидтері Эргометрин (эргоновин) Эрготамин Этил эфирі (күкіртті эфир, диэтил эфирі) Эфедрин (соның ішінде құрамдас препараттары мен қоспалары) == Тағы қараңыз == «Есiрткi, психотроптық заттар мен прекурсорлардың тізімі» == Сыртқы сілтемелер == 
'''iPhone 4''' Apple компаниясында құрастырылған 3G смартфон. iPhone төртінші буыны, iPhone 3GS мұрагері. Телефон негізінен видео қоңырау жасауға (FaceTime), кітаптар, кино, музыка және ойындар сияқты медиа, интернет және пошта қолдануға жасалған. 2010 жылдың шілдесінде WWDC 2010 жарияланды (Moscone Center, Сан-Франциско). 2010 жылдың 24 шілдесінде АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Германия және Жапонияда сатылымға түсті. == Түрлі буындар мен сымсыз технологиялар бойынша ұялы желілер арқылы деректерді қабылдаудың максималды жылдамдығы == Желісінің сымсыз технологияның түрі Класс Желі жұмыс жасайтын жиілік Downlink максималды жылдамдығы (Mbps) Uplink максималды жылдамдығы (Mbps) Қазіргі заман GPRS 2G (2.5G) 850, 900, 1800, 1900 МГц 0.04 Белгісіз Технология ескірді EDGE 2G (2.75G) 850, 900, 1800, 1900 МГц 0.38 Белгісіз Технология ескірді UMTS 3G 850, 900, 1900, 2100 МГц 3.6 Белгісіз Технология өзекті HSDPA/HSUPA 3G (3.5G) 850, 900, 1900, 2100 МГц 7.2 5.7 Технология өзекті CDMA EV-DO Rev. 3G (3.5G) 800, 1900 МГц 3.1 1.8 Технология өзекті Wi-Fi 802.11 b/g/n 802.11n только 2,4 ГГц 54.0 54.0 Технология өзекті Bluetooth 2.1 EDR 802.15.4 3.0 3.0 Технология өзекті == Егжей-тегжейін ашу == === Дизайн === Телефонның алдыңғы және артқы панельдері алюмосиликатты шыныдан жасалған. Бұл шыны ұшақжасау мен машинажасауда қолданылады. Сондықтан, ол сызаттар мен құлауға төзімді. Экраны 3,5 дюйм және аз дене өлшемдері. IPhone 3gsIIPhone 3GS салыстырғанда мм-ден жарты миллиметрге дейін қысқа және жұқа. === Сымсыз желілер === GSM моделі: (850, 900, 1900, 2100 МГц)GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 МГц) CDMA моделі: CDMA EV-DO Rev. (800, 1900 МГц) 802.11b/g/n Wi-Fi (802.11n только 2,4 ГГц) Bluetooth 2.1 және EDR сымсыз технологиялары === Тұрған жерiнiң анықтауының құралдары === Assisted GPS технологиясымен GPS Сандық компас Wi-Fi атаулары бойынша 3G ұялы мұнаралар мен олардың сигналдарының қуатының арқылы === Дисплей === Retina дисплей 3,5 дюйм диагональды кең форматты Multi-Touch дисплей 800:1 қарама-қарсылық (стандартты) 500 кд/м2 жарықтық (стандартты) Олеофобты бүркеу, саусақтың ізіне берік, алдыңғы және артқы панельде Бiрнеше тiлдер және символдар жиындарының бiр уақыттағы бейнесiнiң қолдау === Камера, фото және видео === 5-мегапиксельді камера iSight Автофокус беттерді тану Светодиодты тұтандыру HD видео жазу, (1080p) аудиомен 30 кадр/с дейін Алдыңғы камерамен HD видео жазу (720p) 1,2 Мп FaceTime Видео тұрақтандыру Фото және видео үшін VGA-сапалы алдыңғы камера, 30 кадр/сек Фотосуреттер және видеоның оқиға болған орынға байланысы. === Қоректенуі және аккумулятор === Салынған литий-полимерлі аккумулятор Компьютерлiк жүйе немесе қуат адаптерімен USB арқылы зарядтау Таңдауы Уақыт Бейне 10 Музыка 40 Wi-Fi көру кезінде 14 3G көру кезінде 3G сөйлесу уақытында 2G сөйлесу уақытында 14 Күту режимінде 300 === Сенсорлар === Үш-остік гироскоп Акселерометр Жақындық сенсоры Сыртқы жарық сенсоры === Жүйеге қойылатын талаптар === Apple ID (кейбір мүмкіндіктер үшін талап етіледі) Интернетке қол жеткізу Маспен ITunes немесе компьютерді жазбамен қадамдастыру үшін қажет: ** Mac жүйесі Mac OS 10.5.8 немесе одан соңырақ ** PC: Windows 7, Windows Vista немесе Windows XP Home немесе Professional (Service Pack немесе аса ** iTunes 11.0.6 немесе кейіңгі нұсқасы === Жұмыс істеу ортасы қойылатын талаптар === Тасымалдау температурасы: ден 35 °C-ге дейін Сақтау температурасы: −20 ден 45 °C-ге дейін Салыстырмалы ылғалдылық: тен 95% конденсациясыз операциялық биіктік: 3000 === Жеткізу топтамасында === iPhone Қашықтан басқарылатын пульті бар және микрофонмен жарақталған Apple құлаққап USB портына док станциясын қосу кабелі USB қуат адаптері Қол жеткізу құжаттама Micro-SIM үшін шығару скрепкасы == Дереккөздер== Санат:IPhone 
'''Жаманты минералды суы''' Алматы қаласынан батысқа қарай 135 км жерде орналасқан шипалы су көзі. Алматы облысы Жамбыл ауданы Бесмойнақ ауылының Жаманты өзенінің аңғарында, теңіз деңгейінен 1620 биіктікте. Жергілікті халық оны «Қайнар арасан» деп атайды. == Сипаты, құрамы == Бұлақтар Жаманты өзенінің аңғарын кесіп өтетін, беті борпылдақ шөгінді жыныстармен жабылған тектоникалық жарықтардан шығып жатыр. Бұлақтардың жалпы су өнімділігі тәулігіне 235 м3, минералдылығы 0,4 0,7 г/л, температурасы 26,3°. Суының құрамында сульфат, гидрокарбонат, кальций, натрий және денсаулыққа пайдалы ортокремний қышқылы (36 40 мг/дм3), фтор (3,7 5,0 мг/дм3) бар. Жаманты минералды суы аяқ, қол, жүйке, т.б. ауруларды емдеуге пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан минералды сулары Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) географиясы 
'''Луи Пастер''' (фр. ''Louis Pasteur''; 27 желтоқсан 1822 жыл, Доль (Юра) 28 қыркүйек 1895 жыл, Вильнев л’Этан, Париж маңында) француз микробиологы және химигі, микробиология мен иммунологияның негізін салушы. 1862 жылдан Париж ғылым академиясының мүшесі, 1873 жылдан Франция медициналық академиясының, 1881 жылдан Франция академиясының мүшесі. 1844 жылдан Петербург ғылым академиясының корреспондент мүшесі болса, 1893 жылы құрметті мүшесі болды. 1849 жылы Страсбург 1854 жылы Лилл профессор болған. 1888 жылы микробиолгия ғылыми-зерттеу институтының алғашқы директоры. осы институтта сол кезде И.И Мечников, Н.Ф.Гамалея, В.М.Хавкин, А.М.Безредка т.б. жұмыс істеген. Пастердің молекулалардың оптикалық ассиметриясы туралы алғашқы жұмыстары кейін стериохимия негізі болған. Шарап қышқылы кристалдарының оптикалық активтігіндегі айырмашылықтар онда екі ассиметриялық формалардың барына байланысты екенін дәлелдеді. Микроорганизм солардың бірін өзіне оптикалық изомерлерді ажыратуға болатынын анықтады. 1857 жылы ашу процессін сүт қышқылды, өзі ашқан май қышқылды зерттеді. Өндірісте шарап және азық-түлікті сыра, сүт, жеміс-жидек, шырын бұзбай сақтау әдістерін пастерилизация тапты. Адам мен жануарлардың жұқпалы ауруларын еркше қоздыратынын дәлелдеді және аурудың алдын алу үшін вакцина жасауды ұсынды. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Пастер Институтының сайты «VIVOS VOCO» сайтындағы беті Санат:Франция химиктері 
Адам организмінде қажетсінулеріне және қоршаған орта өзгерістеріне сәйкес әр алуан физиологиялық процестер үнемі жүріп отырады. Алайда мүшелердің процестерге қатысуы әр түрлі дәрежеде байқалады. Физиологиялық процестердің гуморальдық реттелуі биологилық белсенді химиялық заттар— жүзеге асырылады. Гормондарды арнайы бездер бөледі, олар қан мен лимфаға түсіп, бүкіл организмге таралады, салыстымалы түрде баяу,бірақ өте аз мөлшерде де өте белсенді әрекет етеді. Сыртқы секреция бездері де бар, олардың секреті (сөл) қуысқа (ауыз, асқазан, ішек) немесе сыртқы ортаға бөлінеді (тер, жас, май, сүт бездері). Олар әдетте үлкен емес, милиграммен немесе граммен өлшенеді. Ішкі секрецияның маңызды безіне 0,5-0,7г) жатады. Ол анатомиялық әрі қызметтік тұрғыда мимен байланысты. Гипофиздің артқы бөлігінің гормондары организмнен зәрдің бөлінуін азайтады, зат алмасуды өзгертеді, ұсақ артериялардың жиырылуын күшейтеді, артиялық қысымын жоғарылатады. Артқы бөлік гормондарының жеткіліксіз болуы бүйрек қызметінің бұзылуына апарып соғады, нәтижесінде көп мөлшерде зәр бөлінеді (тәулігіне 20л-ге дейін). Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гормондары жыныс бездерінің дамуы мен өсу процестерін, сүттің түзілуін (лактация) реттеп, қалқанша бездің дамуы мен бүйрек үстті безінің қыртысты қабатының өсуіне әсер етеді,, өсу гормонын түзеді, көмірсу, май, нәруызды қарқынды синтездеу арқылы өсуді реттейді. 1921 жылы америкалық ғалымдар гипофиздің өсу гормонын бөлетіні туралы пікір айтты. Өсу гормонынынң жеткіліксіздігі кейде ал артық мөлшері ““алыптылыққа““ (гигантизм) себепші болады. Египеттік ергежей Агибаның бойы тек 38 см болса, Рим императоры Максимиланың бойы 2,5 орыс шаруасы Махновтың бойы 2,85 болған. Жас ұлғайған кезде өсу гормонының артық синтезі акромелагия ауруына—дененің кейбір бөліктерінің өсуіне (қол, аяқ, төменгі жақ сүйек, мұрын, т.б.) себепші болады. ==Дереккөздер== 8-сыныпқа арнадған Биология оқулығы Е.Очкур, Л.Аманжолова, Р.Жұмабаева 2008 Алматы "Мектеп" баспасы 238 бет ISBN 9965-36-557-1 Санат:Биология Санат:Медицина 
'''Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов''' (23 ақпан 1950, Шу ауданы, Жамбыл облысы, Қазақстан 15 қыркүйек 2012, Тараз, Қазақстан) техника ғылымдарының докторы, профессор, Халық­ара­лық инженерлік академиясының академигі, М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті ректоры қызметін атқарған. == Өмірбаяны == Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов 1950 жылдың 23 ақпанында Жамбыл облысының Шу ауданында дүниеге келген. Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институтын үздік бітірген. Техника ғылымдарының докторы, заң ғылымдарының кандидаты, профессор. == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1973 жылы бастаған. 1973-1978 жылдары Жамбыл институтының аспиранты, Ленинград технологиялық институтының аспиранты болып жұмыс істеген. 1978–1989 жылдары доцент, кафедра меңгерушісі, факультет деканы, Жамбыл институты партия ұйымының хатшысы қызметтерін атқарды. 1992–1994 жылдары «Қазфосфор» қауымдастығы төрағасының орынбасары, «Қаратау» холдингтік компаниясының бірінші «INKO» бірлескен мекемесінің бас директоры болған. 1994–1995 жылдары 13-ші сайланған ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, 1995–1996 жылдары Өнеркәсіп және сауда министрінің орынбасары, Көлік, өнеркәсіп, энергетика және байланыс комитетінің төрағасы болып жұмыс істеген. 1996–1999 жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экология және табиғатты пайдалану комитетінің төрағасы болды. 1999-2008 жылдары ҚР Білім және ғылым вице-министрі, Ш. Есенов атындағы Ақтау, С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік Қазақ­стан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының ректоры қызметтерін атқарған. 2008 жылдан бастап М. Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің ректоры болды. == Марапаттары == «Парасат», «Құрмет» ордендерімен, «Астана», «Қа­зақ­стан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл», «Қазақстан Тәуелсіздігіне 20 жыл», «Международное движение «Доброта спасет мир» медальдарымен, «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері», «Білім беру саласының үздігі» және «Алтын барыс». == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Мэрлердің уағдаластығы''' Еуропалық Одақ жасаған маңызды бастама. Оған қуатты үнемдеуге және аумақтарында қалпына келетін қуат көздерін пайдалануға ерікті түрде келісетін жергілікті және аймақтық билік органдары қатысады. Келісуі арқылы, уағдаластыққа қол қойған тараптар 2020 жылға дейін көмірқышқыл газ шығарындыларын кемінде 20%-ға азайтуды көздейді, осылайша жасыл экономикалық өсу мен өмір сапасын жақсартуға үлес қосады. Мэрлердің уағдаластығын бастапқыда 2008 жылы Еуропа Комиссиясы жергілікті органдардың ЕО климат және қуатқа қатысты мақсаттарын дамыту және жүзеге асырудағы күш салуын қолдау үшін құрған. Кейінірек оның әдісі ЕО шекараларынан тыс қайталана бастады. Аргентина немесе Жаңа Зеландия сияқты алыстағы жаңа қол қойған тараптар қосылды. Бірегей арқасында жергілікті, аймақтық және ұлттық акторларды қуат және климатқа қатысты мақсаттарды жүзеге асыруға жұмылдыратын жалғыз қозғалыс бола отырып Еуропалық Одақ мэрлердің уағдаластығын көп деңгейлік басқарудың ерекше үлгісі ретінде сипаттайды. == Мэрлердің уағдаластығына қол қойған тараптар == Барлық өлшемдердегі жергілікті органдар шағын ауылдардан астаналарға және Киев, Лондон, Париж немесе Тбилиси сияқты негізгі астаналық аймақтарға дейін мэрлердің уағдаластығына қол қоя алады. Жергілікті үкіметтің климаттың өзгеруінің әсерлерін азайтуда маңызды рөл ойнайды, әсіресе қуатты тұтыну мен көмірқышқыл газы 80%-ы қаладағы іс-әрекеттермен байланысты екенін ескергенде. Ұлттық үкіметі қолдау көрсетсе, жергілікті органдар, сонымен бірге, азаматтардың мінез-құлқын өзгерту және климат және қуат мәселелерін толық мәнерде шешу үшін тамаша жағдайда болады, атап айтқанда, мемлекеттік және жеке мүдделерді біріктіру арқылы және тұрақты қуат мәселелерін жалпы жергілікті даму мақсаттарына біріктіру арқылы. Мэрлердің уағдаластығына қосылу жергілікті органдар үшін азаматтарына қоршаған орта, әлеуметтік және экономикалық тұрғысынан тұрақты ортаны қамтамасыз етуге, аумақтарында жүзеге асырылатын көмірқышқыл газын азайту күш салуларын күшейтуге, әрі еуропалық және халықаралық қолдаудың, мойындаудың және ең жақсы тәжірибелердің артықшылығын пайдалануға мүмкіндік береді. == Ресми міндеттемелер == Мэрлер уағдаластығының ауқымы жай ниеттер туралы мәлімдеудің шеңберінен асады. Іс жүзінде, өздері орнатқан қуатқа қатысты және көмірқышқыл газын азайтуға қатысты асқақ мақсаттарына жету үшін қол қойған тараптар бірқатар қадамдарды орындауға келіседі, әрі әрекеттері туралы есеп беруге және бақылануға келіседі. Алдын ала анықталған уақыт аралықтарында олар ресми түрде мыналарды орындауға міндеттеме алады: Негізгі шығарындылар тізімін дайындау, жергілікті тұрақты қуат саясатын дамыту және қабылдау; Тиісті әкімшілік құрылымдарды дамыту, соның ішінде, тиісті әрекеттерді орындау арқылы саясатты жүзеге асыру үшін жеткілікті адам ресурстарын бөлу; Мэрлердің уағдаластығы бастамасын ресми түрде қабылдаудан кейін бір жыл ішінде 2020 жылға дейін таңдалған негізгі жылмен салыстырғанда көмірқышқыл кемінде 20% азаюына әкелетін нақты шараларды қамтитын '''тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарын''' жіберу; Тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарын бағалау, бақылау және тексеру мақсаттарында жібергеннен кейін кемінде екі жылда бір рет игеру есебін жіберу Жеке қуатты басқару потенциалын дамытудан тұратын өте маңызды қажеттілікті қанағаттандыру және тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарларын дамытуға жергілікті мүдделі тараптарды қатыстыру үшін қол қойған тараптар сонымен бірге мынадай міндеттемелерді алады: Басқа жергілікті органдармен тәжірибе мен ноу-хауды бөлісу; Азаматтардың тұрақты даму және қуатты үнемдеу туралы хабардарлығын арттыру үшін жергілікті қуат күндерін ұйымдастыру; Мэрлердің уағдаластығы жыл сайынғы рәсіміне, тақырыптық семинарларға және талқылау топтарының жиналыстарына қатысу немесе соларға үлес қосу; Уағдаластықтың хабарын тиісті форумдарда тарату, әсіресе, басқа мэрлерден уағдаластыққа қосылуға ынталандыру. == Тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарлары == Қуат пен климатқа қатысты асқақ мақсаттарға жету және асу үшін мэрлердің уағдаластығына қол қойған тараптар бастаманы қабылдағаннан кейін бір жыл ішінде тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарын (SEAP) жасауға келіседі. Қалалық кеңес бекіткен бұл әрекеттер жоспарында қол қойған тараптар міндеттемелерін сәйкес уақыт аралықтарымен және белгіленген орындау үшін жоспарлаған іс-әрекеттер мен шаралар белгіленген. Әр түрлі техникалық және әдістемелік қолдау материалдары (соның ішінде «SEAP нұсқаулығы» және үлгі, бар әдістемелер мен құралдар туралы есептер, т.б.) бүкіл SEAP жасау процесі туралы практикалық нұсқауларды және анық ұсыныстарды ұсынады. Жергілікті органдардың практикалық тәжірибесінің негізінде және Еуропа Комиссиясының Біріккен ғылыми-зерттеу орталығымен тығыз байланыста жасалған бұл қолдау бумасы уағдаластыққа қол қойған тараптарға негізгі принциптерді және анық қадамдарды қамтамасыз етеді. Барлық құжаттарды www.eumayors.eu веб-сайтынан жүктеуге болады. == Үйлестіру және қолдау == === Уағдаластық үйлестірушілері және қолдаушылары === Уағдаластыққа қол қойған тараптарда негізгі шығындылар тізімін дайындау, жергілікті тұрақты қуат саясатын жасау, байланысты тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарының жобасын жасау, оның ішінде аталған әрекеттерді қаржыландыру және оның нәтижелерін бақылау үшін тиісті қуат (ұйымдастыру құрылымы, кәсіби қызметкерлер, қорлар, дерекқорлар, статистика, әдістемелер, құралдар және басқа ресурстар) бола бермейді. Осының тұрғысынан ұлттық органдар, облыстар, аймақтар, желілер және қалалық басқармалардың топтары, сонымен бірге, қаржылық донорлар қол қойған тараптардың өз міндеттемелерін орындауға көмектесуде өте маңызды рөл ойнайды. '''Уағдаластық қол қойған тараптарға стратегиялық нұсқауларды қамтамасыз ететін, сонымен бірге, тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарларын дамыту және жүзеге асыруда қаржылық және техникалық қолдау көрсететін әр түрлі үкімет деңгейлеріндегі (ұлттық, аймақтық, облыстық) мемлекеттік билік органдары. Комиссия «Аумақтық бұлар суб-ұлттық билік органдары соның ішінде облыстар, аймақтар және «Ұлттық бұлар ұлттық мемлекетітк органдарды мысалы, ұлттық энергетика агенттіктерін және жергілікті энергетиканы дамытуға жауапты министрліктерді қамтиды, деп бөледі. '''Уағдаластық қолдаушылары''' жергілікті органдардың халықаралық, ұлттық және аймақтық желілері және ассоциациялары. Олар мэрлердің уағдаластығы бастамасын ілгерілету және қол қойған тараптарының міндеттемелерін қолдау үшін лобби, байланыс және желі іс-әрекеттерін қамтамасыз етеді. === Мэрлердің уағдаластығы кеңсесі === Уағдаластыққа қол қойған тараптарға күнделікті мэрлердің уағдаластығы кеңсесі ілгерілету, техникалық және әкімшілік көмегін қамтамасыз етеді. Негізгі секретариат Брюссельде (Бельгия) орналасқанымен, Львовта (Украина) және Тбилисиде (Грузия) орналасқан екі қосымша филиал Шығыс серіктес елдердегі жергілікті органдарға көмектеседі. Брюссельдегі секретариатты да, Львов пен Тбилисидегі филиалдарды да жергілікті және аймақтық билік органдары желілерінің және ұлттық органдардың консорциумы басқарады. Брюссельдегі мэрлердің уағдаластығы кеңсесі бастаманы жалпы үйлестіруге жауапты. === Еуропалық Одақ мекемелері === Қол қойған тараптардың тұрақты қуат жөніндегі іс жоспарларын жасауын және жүзеге асыруын қолдау үшін Еуропа Комиссиясы әсіресе мэрлердің уағдаластығына қол қойған тараптарды көздейтін қаржылық мекемелерді дамытуға үлес қосты. Олардың ішінде көлемі үлкен жобалар үшін Еуропалық инвестициялық банкпен бірлесе отырып құрылған Еуропалық жергілікті қуат көмегі (ELENA) мекемесі және Еуропадағы шағын және орташа өлшемді қалалық басқармалардың тұрақты инвестицияларын қамтамасыз ету үшін қосымша әдісті ұсынатын German Group KfW тобымен серіктестікте құрылған ELENA-KfW бар. Жақында құрылатын ELENA-East мекемесі Украинадағы, Молдовадағы, Грузиядағы, Армениядағы және Әзербайжандағы қол қойған тараптарға ұқсас көмекті қамтамасыз етеді. Еуропа Комиссиясына қоса, уағдаластық мекемелердің, соның ішінде, бастаманы жасалғаннан бастап қолдаған Аймақтар комитетінің; уағдаластыққа қол қойған тараптардың жыл сайынғы жиналыстары және қол қою рәсімдері өткізілетін Еуропалық Парламенттің; және жергілікті органдарға инвестициялық потенциалдарын ашуға көмектесетін Еуропалық инвестициялық бантің толық қолдау артықшылығын алады. === Біріккен ғылыми-зерттеу орталығы === Еуропа Комиссиясының Біріккен ғылыми-зерттеу орталығы бастамаға техникалық және ғылыми қолдауды қамтамасыз етуге жауапты. Тол мэрлердің уағдаластығы кеңсесімен тығыз байланыста жұмыс істеп, қол қойған тараптарға міндеттемелерін орындауға көмектесу, сонымен бірге, жүзеге асыру мен нәтижелерді бақылау үшін анық техникалық нұсқаулар мен үлгілерді қамтамасыз етеді. == Сондай-ақ, қараңыз == Климаттың өзгеруі Жаңартылатын энергия == Анықтамалар == == Сыртқы сілтемелер == Covenant of Mayors official Website for Energy Joint Research Centre Energy Cities Climate Alliance Council of European Municipalities and Regions Eurocities Fedarene Санат:Еуропа одағы Санат:Қала құрылысы 
'''Үркер''' қазақ жазушысы Әбіш Кекілбайұлының кіші жүз руларының Ресей Империясына қосылған кездегі жағдайды сипаттайтын көлемді тарихи романы. Бұл тарихи жағдайға арнап Әбіш Кекілбайұлы Үркер (1981) және Елең-алаң (1984) атты екі романнан тұрады. Роман төрт тараудан тұрады: Тығырық Елшілік Арбасу Айқас == Кейіпкерлер == Әбілқайыр хан Бөкенбай батыр == Сілтемелер == Үркер Kitap.kz сайтында Романдағы бейвербалды амалдардың ұлттық-мәдени сипаты == Дереккөздер == Санат:Романдар 
'''Қызылқой''' Қарағанды облысы Шет ауданы Нұраталды ауылдық округіне қарасты 90 тұрғын үйі бар шағын ауыл. Теңіз деңгейінен 619 биіктікте орналасқан. Ауылда орта мектеп, клуб үйі бар. Өзендері: Қызылқой, Тескенсу, Шерубайнұра. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ақсу-Аюлы ауылынан қарай 52 км-дей жерде. == Климаты == Климаты шұғыл континентті. Жазда: макс. +40° С, мин. +10° С. Қыста: макс: -40° С, мин. 0° С. == Халқы == Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 433 адам (212 ер адам және 221 әйел адам) болса, 2009 жылы 389 адамды (194 ер адам және 195 әйел адам) құрады. Тұрғындардың негізгі кәсібі: мал шаруашылығы (ұсақ жандық, ірі қара, жылқы), мал азығын дайындау, аз көлемді егін шаруашылығы. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы елді мекендері 
'''Вагиф Физули оглы Джавадов''' Әзірбайжан футболшысы. Бойы метр 87 сантиметр. Салмағы 71 килограмм. Шабуылшы. Қазірде "Карабах" футбол клубында шабуылшы болып ойнайды. Әзірбайжан құрама командасында голдар соқты. == Табыстары== === Командалық=== «Карабах» (Агдам) Әзірбайжан кубогының иегер: 2009 «Твенте» Нидерланд чемпионы: 2009/10 === Жеке табыстары=== *Әзірбайжанның ең үздік футболшысы: 2009 == Жеке өмірі== Вагифтың туған ағайы Искендер Джавадов атақты Әзірбайжан футболшы. == Дереккөздер == == Сiлтемелер == Профиль сайтада Профиль ресми «Карабах» сайтада футболшылары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары 
== Өмірбаян == 1986 жылы туған Джэджун 2010 жылға дейін DBSK тобының болып келді. Сүйікті ісі ас әзірлеу. Топ арасында ол «үлкен ағалары» немесе «аналары» рөлінде болды, топ мүшелеріне ән салуға қатысты көптеген сын айтып отырады. Өз ойын тура айтады, сондықтан кейде сол қылықтары үшін өзі де қиналады. Бос кезінде қиналмастан 15 тағамның түрлерін әзірлеп жібереді. Көпшілік, тіпті оның өзі де бірінші көргенде «суық» адам сияқты көрінеді дейді, алайда, оны жақынырақ таныған соң оның топтағы ең нәзік және қамқор екенін байқаға болады. Джэджунның жанұясы үлкен өгей әкесі, анасы және осыған қарағанда оның бойынан кейбір әйелге тән қылықтарды байқап қалуға болады. 2006 жылдың қараша айында Джэджунның асыранды бала екені белгілі болды, оның биологиялық анасы Хиро атақты болғанда ғана пайда болды. Сонымен қатар, тегі бірдей Хан аталатын ер адам биологиялық әкесімін деп жариялап, оның асырап алған ата-анасына қарсы сот ісін бастады. 80-ші жылдардың аяғында Хироның биологиялық анасымен ажырасып, әке болу хұқынан бас тартқан. Топ жанашырлары оны баласымен ешқашан байланыста болмағандықтан, ақша үшін жанжал шығарды деп айып тақты. Осы кезде Хан мырза өзінің бас тартып, Джэджун оны әкесі ретінде сот ісі ауыстырылды. Бір сұхбаттарында Джэджун екі анасының оған қамқор болып, аман жүруін қалайтынын айтты. Жасөспірім шағында өз бетінше жұмыс істеуге бел буып, ұзақ уақыт бойы қиналыста жүреді, кейіннен SM Entertainment тыңдауына қатысып, қабылданады. DBSK тобында Джэджун жасы жағынан ең үлкені болғанмен, көшбасшы рөлін өзіне Юнхо алды. Топ жігіттері үшін Хиро аналарындай еді қамқор болып, топ мүшелерін тіпті тәтті тағамдармен «ауыздарын майлайтын». Осыған қарамастан, оны басқалар биязы, нәзік деп жатса, ол тек күліп қоятын. Басқа да сахна адамдары сияқты ол да шынайы өмірде басқаша. Қытай Синкун Вэйши (Xingkong Weishi) арнасында басталған сауалнамада оны «Азиядағы ең әдемі жігіт» ретінде мойындады. Оған 40 миллион адам дауыс берді. 2008 жылы Хиро Корея мен Жапонияның бірлесіп түсірген «Heaven’s Postal Delivery Man» драмасына түсті. 2010 жылдан бастап Джэджун «JYJ» тобының құрамында. Сурет:TVXQ Bonjour Парижда == Жеке дискография == 2008.03.12 Keyword Maze (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) "Just For One Day «Insa» Millionaire’s First Love фильміне саундтрек «Maze» (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) «Footsteps» == Деректер == Жұмсақ мінезді, байсалды Дене бітімі ерекше: жіңішке бел, кең иықты Табынушы қыздардың біріне үйленемін деп болжайды, екі қыз бір ұл сүюді армандайды Өз дауысын жақтырмайды Балалық арманы печеньесі мол азық-түлік дүкенінің иесі болу Миккимен бірге бір бөлмеде тұрады Алдымен айтарын айтып, артынан ойланады Өте әңгімешіл == Дереккөздер == Санат:Оңтүстік Корея әншілері 
'''Решад Фархад оглы Садықов''' (; 16 маусым 1982, Баку) Әзірбайжан футболшысы, қорғаушы. Әзірбайжан футбол құрама командасында ойнаған. == Жетістіктері == «Карабах» Әзірбайжан чемпионы (6): 2014, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19 Әзірбайжан кубогы: 2014/15 === Жеке === «Футбол +» газетінің версиясы бойынша Әзірбайжанның үздік футболшысы: 2004, 2005, 2010, 2013, 2016. == Клубтары == Туран (Товуз) Нефтчи (Баку) Фулад (Хузестан) Нефтчи (Баку) Кайсериспор Нефтчи (Баку) Коджаэлиспор Карабах Эскишехирспор == Сiлтемелер == Профиль Профиль Профиль Профиль Статистика футболшылары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бакуде туғандар Санат:Тұран Тобуз ФК ойыншылары Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары Санат:Қарабақ Агдам ФК ойыншылары ФК ойыншылары футбол 
'''Марсело Виейра да Силва Жуниор''' (; 12 мамыр 1988, Рио-де-Жанейро) Бразилия ұлттық құрамасының футболшысы, Реал Мадрид және Бразилия ұлттық құрамасының сол жақ қорғаушысы және жартылай қорғаушысы. Марселоның керемет техникасы, жойқын соққысы бар және жақсы пас бере алады. == Карьера == === «Флуминенсе» === Марсело жасынан бастап футзалда ойнай бастап, 13 жасында Флуминенсе клубының жастар командасына ауысады. Флуминенсе Бразилияның ең жақсы клубтарының бірі. Алғашында жартылай қорғаушы болып ойнайды, кейін бас бапкер оның жылдамдығын ұтымды қолдану үшін, қорғаушы позициясына ауыстырады. Ата-аналары Марселоның жол қаражатын төлей алмай, ол футбол мансабын бітіруге жақын болды. Алайда клуб перспективті ойыншыны жоғалтпау үшін, қаражатты өз міндетіне алады. «Флуминенсе» сатысында ойнаған маусым ішінде 38 матч ойнап, рез гол соғады. === «Реал Мадрид» === Нәтижесінде жас қорғаушы тез уақыт арасында «Реал» назарына түсіп, 2007 жылдың қаңтарында мадридтік клубпен 2013 жылдың сонына дейін келісімге қол қояды. Келісім суммасы миллион еуро. Марсело Реалда ойнаған отандастары үшін, Мадридте өте тез бейімделеді. Роберто Карлос жас баламен тәжірибесімен бөлісіп, бұл құбылыста қомақты роль атқарады. 2006/07 маусымының аяғында Марсело ойын ойнап, Испания чемпиона атағын ұтады. Бернд Шустер бапкер болған уақытта, Марсело команданый бірінші сатысында өз орнын табады. 2011 жылдың 26 шілдесінде Марсело ресми түрде испан азаматтығын алып, ЕС елдерінде легионер болып саңалмайды.. == Ұлттық құрамадағы карьера == Марсело Бразилия ұлттық құрамасының Уэльс ұлттық құрамасына қарсы достық ойынында 2006 жылы дебютін жасайды. Матч 2:0 есебімен аяқталады. Сол матчта Марсело ұлттық құрама үшін бірінші голын соғады. Роберто Карлостың құрамадан кетуінен кейін Бразилия ұлттық құрамасында және Реал Мадридте сол жақ қорғаушы болып ойнайды. ===2008 Жазғы Олимпиада ойындары=== 2008 жылы Марсело Бразилия ұлттық құрамасынан Пекинде өткен 2008 Жазғы Олимпиада ойындарына шақырылады. Бразилия құрамасы өз жолын группасында бастайды. Олармен бірге группада Қытай ұлттық құрамасы, Жаңа Зеландия ұлттық құрамалары ойнады. Бразилия құрамасы топтық сайысты абсолюттік көрсеткіштермен бітірді, максимум балдан алып, қақпаларына бірде-бір гол кіргізбеді. Ширек-финалда Марсело ұлттық құрама үшін Олимпиада кезіндегі өзінің бірінші голын соғады. Аргентина ұлттық құрамасынан жеңіліс тауып (0:3), 3-ші орын матчте Бельгия ұлттық құрамасын жеңіп қола медальдарын алады.. == Жетістіктері == === Командалық === Флуминенсе Рио-де-Жанейро штатының чмепионы: 2005 Реал Мадрид Испания чемпионы (4): 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2016/17, 2019/20 Испания кубогы (2): 2010/11, 2013/14 Испания суперкубогы (3): 2008, 2012, 2017 Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 УЕФА суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017 Клубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018 Бразилия Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 2008 Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 2012 Конфедерациялар кубогы: 2013 == Дереккөздер == Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Бразилия футболшылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары 
'''Жаманша''' Ойыл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Атырау облысы Қызылқоға ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 73 км. ==Бастауы == Тайсойған құмындағы Жарыпшыққан өзенінен Тайсойған ауылының тұсында бөлініп шығып, Каспий маңы ойпатындағы Бөлекаяқ көліне құяды. == Гидрологиясы == Жауын-шашын және Ойыл өзені суымен толығады. Табаны кең әрі тегіс, таяз. Арнасының басым бөлігі желдің әсерінен құмға толған. Құм төбелер мен құм шағылдары арнасына өте жақын. == Дереккөздер == Санат:Қызылқоға ауданы өзендері Санат:Ойыл су алабы 
'''T-ara''' (Тиара 티아라 ティアラ Оңтүстік Кореяның 2009 жылы Core Contents Media компаниясы шығарған қыздардан құралған (қазіргі кезде 7) к-поп группасы. Қазіргі кезге дейін әлі де атақты бұл топтың жанкүйерлері тек қана Кореяда ғана емес, сонымен қатар Жапонияда, Қытайда, Тайландта және т.б. мемлекеттерде де бар. Кореяда әр топ өзінің жанкүйерлеріне өз қалауынша атау береді. Осыған орай Тиара тобының жанкүйерлері QUEEN’s деген атқа ие болған. == Топтың құрылуы == Бұл топ сахнаға шықпас бұрын да адамдардың қызуғушылығын тудырған еді. Олар ресми түрде жариялағанға дейін жыл дайындық кезеңінен өткен. Ең алғаш топтың құрамы тек бес адамнан: Джиэ (Jiae), Дживон (Jiwon), Ынчжон (Eunjeong), Хёмин (Hyomin) және Джиённан (Jiyeon) құралған. 2009 жылдың сәуір айында Тиара тобы өзінің ең алғашқы "Good Person" атты әнін ("Cinderella Man" кореялық драманың әуені ретінде) шығарған. мамырда Т-ara, SeeYa және Davichi-дің бірлесіп шығарған "Yeoseong Shidae/ Yeongwonhan Sarang" ("Women's Generation/ Forever Love") синглы жарық көрді. Бұл синглмен жұмыста барлық Тиара топ мүшелері жұмыс жасаған деп көрсетілгенмен, шын мәнінде бұл жобада тек қана Джиен қатысқан болатын. Бұл ән де "Cinderella Man" драмасының қосалқы әні ретінде қолданылды. 2009 жылдың маусым айында Core Contents Media компаниясы группадан Джиэ (сол уақыттағы топ басшысы) және Дживон кеткенін жариялады. Себебі қыздар Т-ara стилі өздеріне келмейді деп шешті. Көп ұзамай топқа жаңа мүшесі болып Чон Борам (Jeon Boram) келді. Ал дебютқа апта қалғанда Соён (Soyeon) және Кхири (Qri) қосылды. Топтың жаңа құрамы туралы топ агенттігі тамызда хабарлаған болатын. Топтың басшысы Джион болды. Арада көп уақыт өтпей сол уақытта қыздан құралған жаңа топ "Lies" (Жалған) атты дебюттық синглымен жұмыс істей бастады. == Алғашқы жеңістері (2009 жыл) == Ресми дебют 29 маусым күні MBC каналының Radio Star ток-шоуында өткізілді. Сол күні "Lies" клипінің премьерасы болды. Тиара тобының ең алғашқы сахнаға шығуы Mnet’s M-да "Lies" және "Wanna Play?" әндерін шырқады. Өкінішке орай бұл өткізілу олардың фонограмма арқылы ән айтқаны үшін қатты сынға ұшырады. Нәтижесінде топ жұрт алдында кешірім сұрап, келешекте бұндай тәсілмен, яғни фонограммамен енді айтпайтынын және болашақта тек өз дауыстарымен айтатынын хабарлады. 15 қыркүйекте топтың төрт мүшесі: Ынчжон, Соён, Хёмин және Джиён онтүстік кореялық бойз-бэнд (тек ұлдардан құралған топ) Supernova тобымен бірге "TTL (Time to Love)" атты ортақ әнін шығарды. Ол ән қазанда ғана GAON Music Charts-та орынға иеленді. Бұл жеңістен кейін дәл осы әнге осы жолы барлық алты топ мүшелері де қатысқан "TTL Listen 2" атты жазбаны шығарды. Ол кореялық музыкалық чарттарда 14 орынды алды. "TWENTYth Urban" Тиара тобының үшінші синглы. Ол әнші және сазгер Lee Kyung Sub-тың 20- жылдығына арнаған 29 қыркүйекте шыққан жобаның бірінші бөлімі болып табылады. 27 қарашада цифрлық көріністе шығарылған "Absolute First Album" алғашқы альбомы жарық көрді. Соған орай "Bo Peep Bo Peep" тизерлық бейнекөрінісі интернетке шықты. Альбомның басты синглын анықтау үшін халық сұраулары жүргізілді. Жанкүйерлер Mnet, MelOn, Nate, Cyworld, Soribada және т.б. порталдарында өздері сүйікті композицияларын таңдау арқылы жеңімпазды анықтай алды. 30 қараша күні „Cheoeum Cheoreom" бейнеклипы және екі нұсқалары „Bo Peep Bo Peep" (15+ и19+) шықты. 15+ версиясы GOM TV порталының мәліметі бойынша тез арада апталық басқа бейнеклиптерден озып шығып, бірінші орын алды. 19+ версиясы төртінші орынға иеленді, ал "Cheoeum Cheoreom" екінші орында болды. Тез арада сұраныстың жауабын шығарды. Жеңімпазы 53% жинаған "Cheoeum Cheoreom" болды. Солай 2009 жылдың желтоқсанында Т-ara тобының 14 әндер жинағымен алғашқы альбомы жарық көрді. == Дереккөздер == jiyeon топ басшы болды == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Ресми сайты Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары‎ Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар 
'''Гонсало Херардо Игуаин''' (; 10 желтоқсан 1987, Брест, Франция) аргентиналық футболшы, "Интер Майами" клубының шабуылшысы. "Реал Мадридтің" 700-інші голының авторы.. == Биография == === Клубтық карьерасы === Аргентиналық кәсіпқой футболшы Хорхе Игуаиннің (8 маусым, 1957) жанұясында өмірге келеді. Ол сол уақытта Брест француз клубында қорғаушы позициясында ойнаған. Балаға 10 ай толған кезде, ата-анасы Аргентинаға қайтады. Осылай, французша сөйлемесе де, Игуаин француз паспортының иегері болып табылады. Гонсалоның үлкен ағасы Федерико Игуаин де (25 қазан, 1984) кәсіпқой футболшы болып табылады. Ол Ривер Плейт (ағасымен бірге), «Бешикташ» клубтарында шабуылшы ретінде өнер көрсеткен. Қазіргі таңда америкалық "Коламбус Крю" клубында ойнайды. 2004-2006 жылдары «Ривер Плейтте» ойнады. 2007 жылдан бастап Реал Мадрид ойыншысы. 2008/9 маусымында Испания чемпионатында 22 гол, 2009/10 маусымында 27 гол соғады (Лионель Мессиден кейін бомбардирлер арасында орын). Гонсало Игуаин 10 қыркүйектегі Хетафеге қарсы ойында өзінің голдарына есеп ашады. 24 қыркүйекте маусымдағы екінші голын соғады (6:2). қазанда Эспаньолаға қарсы ойында маусымдағы бірінші хет-трик жасайды. қазанда Аргентина ұлттық құрама сатысында Чили құрамасына қарсы ойында тағы хет-трик жасайды (4:1). 15 қазанда тағы үш голды Бетиске қарсы ойында соғады. Игуаин 2011 жылы Реал Сосьедадқа (1:0), Осасунаға (7:1), Атлетико Мадридке (4:1), Загребтік Динамоға (6:2) гол соқты. 2012 жылдың 31 мамырында Гонсало Испания чемпионатындағы Реал Мадридтің 100-голын соқты. 2012/13 маусымының бірінші ойынында Валенсияға қарсы гол соғады (1:1). Валенсия қақпасына соққан голы аргентиналыққа ресми ойындарда Реал үшін соққан 104-ші голы болды. Дәл осыншама голды Роналдо соққан, Пипита кезінде сол ойыншыны алмастыру үшін сатып алынған болатын. 2012 жылдың қарашасында болған Чемпиондар лигасының топтық сатысында Дортмундық Боруссиямен болған матчта жарақат алып, айға қатардан шығып қалды. 2013 жылы қаңтарда болған "Реал Сосьедадпен" ойында Карим Бенземаны 74-минутта қайта оралды. 2013 жылдағы бірінші голын Испания чемпионатының 20-турында "Валенсияға" соқты. 25-турда "Депортиво" клубымен болған ойында Игуаин өз командасының жеңіс голын соқты. Бұл оның испан біріншілігінде соққан 100-голы болды. Бұл үшін оған барлығы 179 матч қажет болды. Барлығы "корольдік клуб" үшін 13 ойыншы ғана 100 голдан астам гол соққан. 25 жасар Игуаин солардың бірі атанып, 22 жасында осындай көрсеткішке жеткен Рауль Гонсалестен кейінгі ең жас ойыншы болды. 2013 жылы шілде айында Игуаин "Наполиге" ауысты. "Наполи" үш маусым ойнап, Италия чемпионы бола алмады, есесіне 2015/16 жылғы маусымда 36 гол соғып, сериясының рекордын жаңартты. 2016 жылы 26 шілдеде "Ювентус" футболшысы атанды. Екі маусым қатарынан "алтын дубль" иегері атанды (Италия чемпионы және кубок иегері). Чемпиондар Лигасының финалына шығып, бұрынғы клубы "Реалдан" ұтылды 1:4. 2018 жылы жазда "Ювентуске" Криштиану Роналду келген соң клуб Игуаинді "Миланға" жалға берді. 2018/19 жылғы маусымның екінші жартысын "Челсиде" арендада өткізді. 14 рет алаңға шықты да, бес голдың авторы және УЕФА Еуропа Лигасының жеңімпазы атанды. 2019 жылы шілдеде "Ювентуске" қайта оралды. === Ұлттық құрама === 2006 жылы Гонсало Аргентина және Франция футбол құрамаларынан шақыру алады, бірақ екі жаққа да келісім бермей, ойлануға уақыт алады. Кейінннен Аргентина құрамасына ойнауды жөн көреді. 2010 жылы Онтүстік Африка Республикасында өткен футболдан Әлем чемпионатында 22 жастағы Игуаин турнирдегі алғашқы хет-трик авторы атанды (Оңтүстік Корея құрамасына қарсы ойында, 4:1). Гонсало үшін бұл ұлттық құрамадағы 7-ойын болды. Игуаин бір матчте гол соға алған 3-інші аргентиналық футболшы (оған дейін бұл нәтижеге Гильермо Стабиле (1930) және Габриэль Батистута қол жеткізді (1994 1998)). Гонсалоның хет-тригі әлем тарихындағы 49-шы болып, 2002 жылдағы Әлем чемпионатынан кейінгі бірінші хет-трик болды. 1/8 финалда Игуаин Мексика ұлттық құрамасына қарсы ойында тағы бір гол соқты. 1/4 финалда аргентиналықтар немістерден 0:4 есебімен жеңіліп, турнирден қайтты. Игуаин 2014 жылғы әлем чемпионатында да бір гол соқты. Ширек финалда Бельгияның қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды енгізді. 2018 жылы Ресейде өткен әлем чемпионатында Игуаин мүлде көзге түспеді. Чемпионаттан соң құрамадағы карьерасына нүкте қойды. == Статистика == === Клубтік === ''Ақпарат 2012 жылдың 21 сәуіріне сай.'' Клуб Маусым Лига Кубок Құрлықтық басқа Барлығы Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Ривер Плейт 2004–05 2005–06 12 21 10 2006–07 17 10 11 20 10 11 Total 35 15 16 47 20 16 Реал Мадрид Ла Лига 2006/07 19 23 Ла Лига 2007/08 25 34 Ла Лига 2008/09 34 22 44 24 Ла Лига 2009/10 32 27 40 29 Ла Лига 2010/11 17 10 25 13 Ла Лига 20011/12 32 22 11 50 25 Ла Лига 2012/13 Барлығы 160 91 31 16 38 217 103 35 Бүкіл мансап 194 105 47 21 44 263 122 51 == Жетістіктері == === Клубтық === «Реал Мадрид» Испания чемпионы '''(3)''': 2006/07, 2007/08, 2011/12 Испания суперкубогы '''(2)''': 2008, 2012 Испания кубогы: 2010/11 «Наполи» Италия кубогы: 2013/14 Италия суперкубогы: 2014 «Ювентус» Италия чемпионы '''(2)''': 2016/17, 2017/18 Италия кубогы '''(2)''': 2016/17, 2017/18 «Челси» УЕФА Еуропа Лигасы: 2018/19 '''Аргентина''' Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 2014 Америка кубогының күміс жүлдегері: 2015, 2016 === Жеке === Аргентина чемпионатының үздік ойыншысы (2006, Апертура) Италия чемпионатының үздік мергені: 2015/16 == Сілтемелер == «Реал Мадрид» ФК ресми сайтында Гонсало Игуаин ESPN сайтында Игуаин ФИФА ресми сайтында == Дереккөздер == Санат:10 желтоқсанда туғандар Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Наполи ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Интер Майами ФК ойыншылары 
'''Транзисторлы транзисторлық логика''' (ТТЛ, TTL) биполярлы транзисторлар мен резисторлар негізінде құрылған цифрлы логикалық бір түрі. Транзисторлы транзисторлық атауы деп аталу себебі, транзисторлар логикалық функцияларды орындау үшін де (мысалы '''ЖӘНЕ''', '''НЕМЕСЕ'''), шығыс сигналын күшейту үшін де және логикадан айырмашылығы) қолданылады. ТТЛ қарапайым базалық элементі И-НЕ логикалық операциясын орындайды, былайша алғанда ДТЛ микросұлба құрылымын қайталайды және көп эмиттерлі транзисторды қолдану есебінен диодтың қасиеті мен транзисторлық күшейткіштің қасиеттерін біріктіреді, бұл өз кезегінде микросұлбаның әрекетін жылдамдығын және энергияны қолдануын ұлғайтады, тұтынылатын қуатты төмендетеді және микросұлбаның дайындалу технологиясын жетілдіреді. ТТЛ компьютерде, электронды музыкалық аспаптарда сондай-ақ аппаратура мен автоматикада (КИПиА) кең қолданысқа ие.ТТЛ-дың кең қолданысқа ие болуының арқасында электронды құрылғының кіріс және шығыс тізбектері көбіне ТТЛ-мен электронды сипаттамасы бойынша үйлесімді орындалады. Паразитті сигналдың аз ғана деңгейі жеткілікті тиімділікті сақтағанда кернеуіне жетеді, сондықтан бұл цифр ТТЛ-дың техникалық регламентіне енген. ТТЛ электронды жүйені жасаушылар арасында 1965 жылы Texas Instruments фирмасы 7400 интегралды микросұлбалар сериясын ұсынғаннан кейін танымал бұл сериясы өнеркәсіптік стандартқа айналды, алайда ТТЛ- микросұлбаларды басқа компаниялар да өндіреді.Оның үстіне Texas Instruments фирмасы ТТЛ микросұлбаларын ұсынған алғашқы фирма емес еді, олардың алдында Sylvania және Transitron фирмалары бастаған болатын. Өнеркәсіптік стандартқа ие болған дәл осы Texas Instruments фирмасының 74 сериясы еді.Бұл Texas Instruments фирмасының үлкен өндірістік қуатымен және 74 серияны алға бастыруымен Texas Instruments фирмасының 74 серияларының биполярлы интегралды ИМС анағұрлым кең таралды, оарды функционалдық және параметрлік түрде өзге фирмалар Micro Devices, серия 90/9N/9L/9H/9S Fairchild, Harris, Intel, Intersil, Motorola, National және т.б.) ТТЛ маңыздылығы сол, ТТЛ -микросұлбалар көпшілік өндіріске анағұрлым жарамды және алдыңғы шыққан микросұлбалар және логика) асып түсті. == Жұмыс істеу принципі == 2ЖӘНЕ-ЕМЕС элементінің қарапайым схемасы. Қарапайым инверторы бар ТТЛ-дың жұмыс істеу принципі Биполярлы транзисторлар кесінгіштік, қалыпты активті, инверсиялық активті және қаныққан. Инверсті активті режимде эмиттерлік өткел жабық болады, ал коллекторлық өткел ашық. База-коллектор және база эмиттер өткелінің симметриялы емес конструктивті орындалуы себепті инверсті режимде қалыпты режимге қарағанда транзистордың күшейту коэффициенті айтарлықтай аз.VT1 көпэмиттерлі транзисторының кез келген кірісінде нөлдік деңгейде (қарапайым сұлбада оң жақта) ол қалыпты режимде жұмыс жасайды және VT2 базасында потенциалды нөлге жақын күйде VT2 кірістерінің бірінің негізгі емес коллектордан ғана емес, ашық VT1 арқылы да сіңіріледі. Егер нөл VT1дің бір кірісіне берілсе, онда I=(E-0,7)/R1 максималды кіріс тогы жағдайда басқа эмиттерлік өткелдер арқылы паразиттік ток байқалуы мүмкін.Оның шамасы соншалықты жоғары. == Тағы қараңыз == Логикалық элементтер Санат:Жартылай өткізгішті аспаптар 
'''Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин''' (1962 жылы 31 тамызда туған, Қарағанды, Қазақ КСР, КСРО) мемлекет және қоғам қайраткері. Саяси ғылымдарының докторы. == Өмірбаяны == Қожа руынан шыққан. 1984 Қарағанды политехникалық институты, инженер-механик 1984–1985 жж. ӨБ автоколонна басшысы, инженері. 1985–1990 жж Қазақстан ЛКЖО Ленин аудандық комитетінің бірінші хатшысы, Қазақстан ЛКЖО ОК комсомол ұйымдары бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Қазақстан ЛКЖО Қарағанды облыстық комитетінің хатшысы, бірінші хатшысы. 1989 ЛКЖО ОК жанындағы жоғары комсомол мектебі (Мәскеу гуманитарлық университеті), саясаткер. 1990–1993 жж. Қазақстан Жастар ұйымдары комитетінің төрағасы. 1993–1995 жж. «Тенгри» бірлескен кәсіпорынның президенті. 1995–1999 жж. ҚР Президенті Әкімшілігінің бөлімінің мемлекеттік инспекторы, бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1999–2002 жж. Астана қаласы әкімінің орынбасары. 2002–2004 жж. ҚР Көлік және коммуникация вице-министрі. 2004 жылдың маусым айынан, 2006 жылдың қаңтар айы аралығында ҚР Президенті әкімшілігі жетекшісінің орынбасары. 2006 жылдың қаңтарынан, 2009 жылдың қарашасы аралығында Қарағанды облысының әкімі. 2009 жылдың қараша айынан, 2012 жылдың қыркүйек айы аралығында «Нұр Отан» ХДП Төрағасының Бірінші орынбасары. 2012 жылы 20 қаңтарда бірауыздан ҚР Парламенті Мәжілісінің Төрағасы болып сайланды. 2014–2016 жж. Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысы 2016 жылы 22 маусымда бірауыздан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Төрағасы болып сайланды. 2019 жылғы 22 тамызынан «Nur Otan» Партиясының Мәжілістегі Фракциясының жетекшісі. 2022 жылдың ақпанында өз еркімен Мәжіліс төрағасы қызметінен кетті. == Басқа да қызметтері == 2012 жылдан Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің мүшесі 2011 жылы ҚР Президенттігіне үміткер Н.Ә. Назарбаевтың республикалық сайлауалды штабының жетекшісі 2009–жылдан «Нұр Отан» ХДП Саясикеңесі Бюросының мүшесі 2000–2002 жж. «Отан» партиясының Астана қалалық филиалының төрағасы 2002 жылдан «Air Astana» директорлар кеңесінің төрағасы 2003 ж. «Қазақтелеком» ААҚ директорлар кеңесінің төрағасы 2002–2003 жж. «Астана халықаралық әуежайы» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы 2002–2003 жж. «Ұлттық ақпараттық технология» ЖАҚ директорлар кеңесінің мүшесі == Халқарылқ ұйымдардағы қызметтері == 2013 жылы 11 сәуірде бірауыздан Еуразиялық Экономикалық Одақ Парламентаралық Ассамблеясының төрағасы болып сайланды (ЕурАзЭО ПАА). Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы қатысушы мемлекеттер Парламентаралық Ассамблеясы Кеңесінің мүшесі (ТМД ПАА). Ұжымдық Қауіпсіздік туралы Шарт ұйымы Парламенттік Ассамблеясы Кеңесінің мүшесі (ҰҚШҰ ПА). Түркітілдес елдер Парламенттік Ассамблеясы Кеңесінің төрағасы (ТүркПА). == Отбасы == Үйленген. Үш баласы және Акбар, Абылай, Таир және Айсара, Адель немерелері бар. Егіздің сыңары Ерлан Зайроллаұлы Нығматулин, ҚР Парламенті Сенатының экс-депутаты, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту жөніндегі Комитет мүшесі. Ағасы Арғын Нығматулин «Сарыарқа хоккей клубы» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын директоры, Қарағанды облыстық мәслихатының депутаты. == Білімі == Мәскеу гуманитарлық университеті Қарағанды политехникалық институты == Марапаттары == Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев орденінің (2015 ж.) 2-ші дәрежелі Барыс орденінің (2009ж.) Құрмет орденінің (2004ж) Достық Ордені (Ресей, 2014) «Достастық» Ордені (2014) «Қазақстан Республикасы Конституциясына 20 жыл» (2006) «Астанаға 10 жыл» мерейтойлық медалінің (2008) «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 20 жыл» (2011) «Астанаға 20 жыл» мерейтойлық медалінің (2018) медальдарының иегері. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің төрағалары Санат:Қарағанды облысының әкімдері 
'''Версияларды басқару жүйесі''' немесе өзгермелі ақпаратпен жұмыс істеуді жеңілдетуге арналған бағдарламалық жасақтама. Версияларды басқару жүйесімен басқарылған жобаның сызбанұсқасы. == Тағы қараңыз == управление (Software Configuration Management) WebDAV/DeltaV OpenVMS операциялық жүйесі ** MediaWiki (басқа-да көптеген == Нұсқамалар == == Сілттемелер == Системы управления версиями для Linux. Обзор архитектуры, моделей примеров. (Уровень сложности: простой) developerWorks Distributed Version Control Systems: Not-So-Quick Guide Through Subversion or CVS, Bazaar or Mercurial? John Ferguson Smart, JavaWorld.com The Risks of Distributed Version Control Бен Коллинз-Сассман (создатель Subversion) распределенных системах управления версиями. Maturity Model for Source Control (SCMM) сравнение систем управления версиями точки зрения завершенности процесса разработки ПО. жасақтама Санат:Java басқару жүйелері 
'''Месут Өзіл''' ,; 15 қазан 1988, Гельзенкирхен, Солтүстік Рейн Вестфалия, Германия) тегі түрік, неміс футболшысы, "Фенербахче" клубының жартылай қорғаушысы. == Мансабы == === Клубтық === Балалық шағында Германияның бірнеше клубының академиясынан өтті. 2005 жылы "Шальке" клубымен тұңғыш келісім шартын жасасты. Тұңғыш ойынын Германия лига кубогында өткізді. 2006/07 жылдан негізгі құрамда жиі ойнай бастады. Маусым бойы 19 кездесуде алаңға шықты. 2008 жылы қаңтарда "Вердермен" келісім шарт жасасты. 10 ақпанда "Баварияға" қарсы Германия чемпионаты ойынында "Вердер" сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 26 ақпанда тұңғыш голын "Карлсруэ" қақпасына соқты. 2010 жылы тамыз айында "Реал Мадридке" ауысты. 29 тамызда "Мальоркаға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Бірінші голын қазанда "Депортиво" қақпасына соқты. Ал Чемпиондар лигасындағы тұңғыш ойынын "Аякске" қарсы өткізді. 2011/12 жылғы маусым қарсаңында Лассана Диарра клубтан кетті де, Өзіл 10-нөмірлі жейдені киді. Маусымды "Барселонаға" қарсы Испания суперкубогында бастады. Алғашқы ойын "Сантьяго Бернабеуде" өтті де, 13-минутта Өзіл есеп ашты. Матч 2:2 есебімен тең аяқталды. Бірақ қос матч қорытындысына суперкубокты "Барселона" ұтып алды. Маусым қорытындысында Испания чемпионы атанды. 2012/13 жылғы маусымды Испания жеңіспен бастады. Бұл жолы да қарсыластары "Барселона" болды да, екі ойын қорытындысында "Реал" жеңіске жетті. қазанда "Барселонамен" Испания чемпионатындағы ойында Криштиану Роналдуға нәтижелі пас шығарды (2:2). 17 қарашада маусымдағы тұңғыш голын "Атлетик Бильбао" қақпасына соқты. 2013 жылы клубқа Гарет Бейл келген соң қосалқы құрамда қалғысы келмеген Өзіл жаңа клуб іздеді. Қыркүйек айының басында "Арсеналға" ауысты. Жаңа клубы сапындағы тұңғыш ойынын 14 қыркүйекте өткізді. қазанда тұңғыш голын "Наполи" қақпасына (Чемпиондар лигасының топтық кезеңі) енгізді. Маусым қорытындысында Англя кубогы жеңімпазы атанды. 2021 жылы 24 қаңтарда "Фенербахчеге" ауысты. === Ұлттық құрама === 2009 жылы 11 ақпанда Норвегияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Германия құрамасы сапында алаңға шықты. 2010 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңінде Гана қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. 2012 жылғы Еуропа чемпионатында 1/4 финалда екі нәтижелі пас шығарды, жартылай финалда Италия қақпасына пенальтиден бір гол соқты. 2014 жылғы әлем чемпионатының 1/8 финалында Алжир қақпасына бір гол соқты. 2016 жылғы Еуропа чемпионатының топтық кезеңінде Украинамен ойынша Швайнштайгерге нәтижелі пас берді. Ширек финалда Италия қақпасына бір гол соқты. 2018 жылғы әлем чемпионатында Германия топтан шыға алмады да, Германияның көптеген футболшыларымен бірге Өзіл де құрамадағы карьерасын аяқтады. == Жетістіктері == === Командалық === '''Вердер Германия кубогы: 2008/09 '''Реал Мадрид Испания чемпионы: 2011/12 Испания кубогы: 2010/11 Испания суперкубогы: 2012 '''Арсенал Англия кубогы '''(4)''': 2013/14, 2014/15, 2016/17, 2019/20 Англия суперкубогы '''(4)''': 2014, 2015, 2017, 2020 '''Германия Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2009 Әлем чемпионы: 2014 Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2010 Еуропа чемпионатының қола жүлдегері '''(2)''': 2012, 2016 === Жеке === Германияның үздік футболшысы '''(5)''': 2011, 2012, 2013, 2015, 2016 Чемпиондар Лигасының үздік ассастенті: 2010/11 Еуропаның символикалық құрамы: 2012, 2013 Испания чемпионатының үздік ассистенті: 2011/12 Англия чемпионатының үздік ассистенті: 2015/16 == Дереккөздер == == Сілтемелер == Ресми сайт Статистикасы Профилі Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Германия футболшылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары ФК ойыншылары 
'''Роналду Луис Назариу ди Лима''' () немесе қысқаша '''Роналдо''' (порт. ''Ronaldo)''; 22 қыркүйек 1976, Рио-де-Жанейро, Бразилия) бразилиялық футболшы, шабуылшы. 2002 жылғы әлем чемпионы. Екі дүркін әлем чемпионы, әлем чемпионаттардың финалдық бөлігінде соққан голдары бойынша екінші рекордсмен (Мирослав Клозеден кейін), 2002 жылғы Әлем чемпионатының үздік мергені, 1998 жылдың үздік футболшысы, ФИФА версиясы бойынша үш дүркін үздік футболшысы, дүркін "Алтын доп" иегері, "Алтын бутсы" иегері. «''World Soccer''» (1999 жыл) журналының нұсқасы бойынша XX ғасырдың үздік футболшыларының тізіміне (13-орын), ФИФА 100 тізіміне іліккен. Италия футболшылардың ассоцияциясы бойынша сериясының соңғы 10 жылдың (1998—2007) үздік футболшысы. == Карьерасы == === Клубтық === 1993 жылы кәсіпқой карьерасын "Крузейро" клубында бастады. Бір жыл ішінде 57 гол соғып, (44 ойында) әлем назарын өзіне тез аударды. 1994 жылғы әлем чемпионатынан соң-ақ түрлі клубтардан ұсыныс түсіп, сол жылы шілдеде "ПСВ" клубына млн фунт-стерлингке ауысты. Нидерланд тілін жергілікті климатқа үйрене алмағанына қарамастан, 1994/95 жылғы маусымда Нидерланд чемпионатының үздік мергені атанды. Ал клуб чемпионатта үшінші боп мәреге жетті. 1995/96 жылғы маусымда да клуб үшінші орында қалды, ал Роналдо жарақатының кесірінен ұзақ уақыт бойы емделіп жатты. 1996 жылы жазда "Барселонамен" келісім шарт жасасты. 1996/97 жылғы маусымда 37 голмен Испания чемпионатының үздік мергені атанды. Жыл қорытындысында "Алтын допты" жеңіп алды. 1997 жылы жазда ауысты. Алғашқы екі маусымды жақсы өткізгенімен, 1999 жылы тізесінен ауыр жарақат алды да, екі жыл бойы емделумен болып (біраз уақыт Парижде емделіп, ота жасатты), 2001 жылы ғана алаңға оралды. Бұл аралықта ол өзінің танымалдылығын төмендетіп алды, Бразилия құрамасында да жаңа жас жұлдыздар пайда болып, Роналдо ауызға онша алынбай қалды. 2002 жылы тамызда "Реалға" ауысқанына миландық жанкүйерлер қатты наразы болды, бірнеше жыл бойы футболшының алаңға оралуын күткені зая кетті, Роналдоның мұнысын сатқындық деп есептеді. "Реал" сапында Роналдо өзінің жұлдызды шақтарына қайта оралды, Зинедин Зидан, Луиш Фигу секілді жұлдыздармен тізе қосып ойнап, 2002/03 жылғы маусымда Испания чемпионы атанды, 31 кездесуде 23 рет қарсыластар қақпасын дәл көздеді. 2003-06 жылдары "Реал" бес рет бапкер ауыстырды, клубтың ойыны жүрмеді. Жаңа президент келді (Роман Кальдерон), ол италиялық бапкер Фабио Капеллоға клуб тізгінін ұстатты. Капеллоның келуі Роналдоға оң бола қоймады, оның жаттықтыру мәнеріне Роналлдо сай келмеді, ақыр соңында 2007 жылы Роналдо клубтан кетіп тынды. 2007 жылы қаңтарда 6, 675 фунт стерлингке "Миланға" ауысты. Маусым соңына дейін гол соқты. 2007/08 жылғы маусымда тағы да ауыр жарақат алды да, емделіп жатып қалды, клуб 2008 жылы арадағы келісім шартты бұзды. "Италия чемпионаты Роналдо үшін ауыр соғады" деген әңгімелер көп айтылды. Сол себепті ме, карьерасында тағы да өзгеріс жасағысы келді ме, 2008 жылы желтоқсанда жарақаты жазылған соң "Милан" қайтадан ұсыныс жасап еді, футболшы келіспеді. 2008 жылы қыркүйек желтоқсан айларында Фламенгоның" базасында жаттықты, бұған фламенголық жанкүйерлер қатты қуанды, клубтың онымен келісім шарт жасасуын күтті, бірақ көпшілік күткен трансфер болмады. желтоқсанда Роналдо "Коринтианс" сапына барып қосылды. Бұған енді "Фламенго" фанаттары наразы болып, Роналдо киген жейделердің бәрін өртеп тастады. Бұған Роналдо "төрт ай бойы клуб жетекшілігі маған ешқандай ұсыныс жасамады" деп жауап берді. "Фламенго" президенті Марсио Брага "мен оның жарақаты жазылғанын күттім, өзі де осы жер ұнайтынын, осы жерде қалатынын айтқан олатын, бірақ мына күтпеген шешімі мен үшін де ауыр соқты" деді бұл жайлы. Бірақ "Коринтианс" сапында тек 2009 жылы ғана тұңғыш рет алаңға шықты. Мамыр айында тағы да жарақат алды. Бірақ тез тіктелді де, маусым соңына дейін бірнеше маңызды голдарды соқты. 2011 жылы ақпан айында карьерасын аяқтады. === Ұлттық құрама === 1994 жылғы әлем чемпионатына барды, бірақ бір кездесуде де алаңға шықпады. Есесіне әлем чемпионы атанды. 1998 жылғы әлем чемпионатына Роналдо төрт гол соқты. Бұл жолы Бразилия финалда Франциядан ұтылды. 1999 жылғы Америка кубогында бес гол соғып, турнирдің үздік мергені әрі чемпионы атанды. 2002 жылғы әлем чемпионатында жеті гол соқты, соның екеуін финалда Германияның қақпасына соғып, құрамамен бірге әлем чемпионы атанды. 2006 жылғы әлем чемпионатында үш гол соғып, ӘЧ-де соққан голддарының санын 15-ке жеткізді де, Герд Мюллердің 32 жылдық рекордын (14 гол) жаңартты. 2011 жылы маусымда Румынияға қарсы жолдастық кездесуде соңғы рет құрама сапында алаңға шықты. == Жеке өмірі == 1997-99 жылдары актриса Сюзана Вернермен кездесіп жүрді. 1999 жылы сәуірде онымен айрылысты (кейін Вернер бразилиялық қақпашы Жулио Сезарға тұрмысқа шықты). 1999 жылы футболшы Милене Домингеске үйленді. 2000 жылы Роналд атты ұлы дүниеге келді. Бірақ 2003 жылы олар ажырасып кетті. Қазір Милене испанияның футболшы Давид Агансоның жары. 2006 жылдан бері Мария Беатрис Антонимен бірге тұрады. == Жетістіктері == === Халықаралық === ==== Бразилия ==== Әлем чемпионы (2): 1994, 2002 Америка кубогы (2): 1997, 1999 Әлем чемпионатының финалисі: 1998 Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1996 === Клубтық === УЕФА кубогы: 1997/98 УЕФА кубок иелері кубогы: 1996/97 Нидерланд кубогы: 1995/96 Испания чемпионы (2): 2002/03, 2006/07 Құрлықаралық кубок: 2002 УЕФА суперкубогы: 2002, 2007 Испания суперкубогы: 2003 Сан-Паулу штатының жеңімпазы: 2009 Бразилия кубогы: 2009 === Жеке === ФИФА сауалнамасы бойынша жыл футболшысы (3): 1996, 1997, 2002 «Алтын доп» (France Football) (2): 1997, 2002 «Алтын бутсы»: 1997 Әлем чемпионатының үздік ойыншысы: 1998 Америка кубогының үздік ойыншысы (2): 1997, 1999 Жылдың ең бағалы ойыншысы: 1998 Әлемнің үздік ойыншысы (World Soccer) (3): 1996, 1997, 2002 Паулиста лигасының үздік мергені: 2009 Әлем чемпионатының үздік мергені: 2002 Америка кубогының үздік мергені: 1999 Либертадорес суперкубогының үздік мергені: 1994 Минейро лигасының үздік мергені: 1994 Нидерланд чемпионатының үздік мергені: 1995 Испания чемпионатының үздік мергені (2): 1997, 2004 Бразилия құрамасының әлем үздік мергені: 15 гол Golden Foot: 2006 ФИФА 100 == Статистикасы == === Шолу === Команда Жж Ресми ойындарда Бейресми Ойындарда Барлығы Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Крузейро 1993—1994 47 44 12 13 59 57 ПСВ 1994—1996 57 54 13 12 70 66 Барселона 1996—1997 49 47 51 47 Интернационале 1997—2002 99 59 16 12 115 71 Реал Мадрид 2002—2007 177 104 17 14 194 118 Милан 2007—2008 20 21 10 Коринтианс 2008—2011 69 35 69 35 Бразилия 1994—2011 98 62 105 67 Бразилия-17 1993—1994 22 22 22 22 Бразилия-21 1996 Басқа да 1997—2015 21 13 21 13 Барлығы 646 442 89 70 735 512 === Клубтық === Клуб Маусым Лига Кубок Құрлықтық Басқа да Бары Жолдастық Бары Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Крузейро 1993 16 12 21 20 29 28 1994 18 22 26 24 30 29 Бары 34 34 12 10 47 44 12 13 59 57 ПСВ 1994/95 33 30 36 35 41 36 1995/96 13 12 21 19 11 29 30 Бары 46 42 57 54 13 12 70 66 Барселона 1996/97 37 34 49 47 51 47 Бары 37 34 49 47 51 47 Интернационале 1997/98 32 25 11 47 34 56 39 1998/99 19 14 28 15 28 15 1999/00 12 2000/01 2001/02 10 16 19 12 Бары 68 49 22 99 59 16 12 115 71 Реал Мадрид 2002/03 31 23 11 44 30 45 30 2003/04 32 24 48 31 52 34 2004/05 34 21 10 45 24 49 28 2005/06 23 14 27 15 35 22 2006/07 13 13 Бары 127 83 11 36 15 177 104 17 14 194 118 Милан 2006/07 14 14 14 2007/08 Бары 20 20 21 10 Коринтианс 2009 30 20 38 23 38 23 2010 20 27 12 27 12 2011 Бары 52 29 69 35 69 35 Барлығы 384 280 35 19 93 49 518 352 61 52 579 404 == Дереккөздер == Санат:22 қыркүйекте туғандар туғандар Санат:ФИФА 100 Санат:Бразилия футболшылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футболшылары Санат:Әлемнің жыл футболшылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары ФК ойыншылары ФК ойыншылары Санат:Крузейро ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:ПСВ ФК ойыншылары Санат:Алтын доп иегерлері Санат:Алтын бутсы иегерлері Санат:Пичичи трофейі иегерлері 
'''Микель Артета Аматриаин''' (; 26 наурыз 1982 жыл, Сан-Себастьян) испан футболшысы, жартылай қорғаушы, "Арсенал" клубының бас жаттықтырушысы. Мансабын "Барселона Б-да" бастады, бірақ негізгі командаға өте алмай, "Пари Сен-Жермен" клубына жалгершілікке беріледі. Келесі маусымда "Рейнджерс" клубына көшіп, 2002/03 маусымдағы Шотландия Чемпионатын, Шотландия Кубогын, Шотландия лигасы Кубогын ұтып алады. "Рейнджерстегі" жетістігінен кейін "Реал Сосьедадқа" өтеді, бірақ негізгі құрамда тұрақтана алмай, 2004/05 маусымның екінші жартысында "Эвертон" клубына жалға беріледі. Көп кешікпей Микель "Эвертонмен" толық келісімге қол қойып, 2011 жылға дейін өнер көрсетеді. Бірақ 31 тамызда, транферлік терезенің соңғы күнінде лондондық "Арсеналға" көшеді. Артета Испания жастар құрамасында ойнаған, бірақ ұлттық құрамаға ешқашан шақырылмады.. 2019 жылы 19 желтоқсанда "Арсеналдың" бас жаттықтырушысы боп тағайындалды. == Карьерасы == === Клубтық === Микель футбол мансабын жергілікті «Антигуоко» клубында бастады, ол жерде демалыс сайын бірге ойнаған Хаби Алонсомен достасып алды. Бұл екеуі Сан-Себастьян жағажайында жиі доп теуіп, Реал Сосьедад сатысында ойнауды армандаған. 15 жасында Артета Барселонаға кетті, ал Хаби Алонсо «Реал Сосьедад» клубымен келісім шартқа қол қояды.. Потенциалына қарамастан Артета негізгі командасына кіре алмай, 2000 жылы «Пари Сен-Жермен» клубына кетеді. Артета шотландық клубқа 2002 жылы келіп қосылды. Дебюттік маусымында ол Рейнджерске Шотландия Чемпионатын, Шотландия Кубогын, Шотландия лигасы Кубогын ұтуға көмектесті. Сонымен Микель негізгі құрамада бекініп, жанкүйерлер сүйіктісі болып алды. Бірақ жарақаттар, формасының жоғалуы, үйіне деген сағыныш салдарынан екінші маусымды нашар өткізіп, жаңа клуб іздеуге мәбүр болды. Досы Хаби Алонсомен бірге ойнау үшін, 2004 жылы 5,2 миллион еуроға Реал Сосьесадқа қосылады. Бірақ Хаби Ливерпульге көшіп, Артета командада тұрақтана алмайды. 2011 жылдың 31 тамызында лондондік Арсеналға көшеді, трансфер құны 10 млн фунт стерлинг, келісім жылға созылады. Эвертон басында Микельді сатқысы келмеді, кейіннен Артета Арсеналдан үлкен жалақы сұрап, келісім ұзаққа созылды. Дегенмен, Артета жеке түрде Дэвид Мойесті оны сатуын сұрап,, кейін жалақы құнын аптасына 20 мың фунтқа түсіруге келісті (қазір жалақысы 90 000 стерлинг фунт құрайды). Бұл трансфер 2011 жылдың соңғы трансфері болып табылады. 2012 жылдың сәуірінде Манчестер Ситиге қарсы ойында 30 метрден гол соғып, Арсеналға жеңіс әкеледі. 34 турдың ойынында Уиган Атлетик клубына қарсы ойында жарақат алып, маусымның басқа матчтеріне қатыспайды. 2011/2012 маусымның барлығында Ағылшын 29 ойынына, Чемпиондар Лигасының ойынына қатысады. == Жетістіктері == ПСЖ Интертото кубогы: 2001 «Рейнджерс» Шотландия чемпионы: 2002/03 Шотландия лига кубогы: 2002/03 Шотландия кубогы: 2002/03 «Арсенал» Англия кубогы: (2) 2013/14, 2014/15 Англия суперкубогы: (2) 2014, 2015 == Дереккөздер == == Сілтемелер == MySpace сайтындағы футболшы беті arsenal.com сайтындағы футболшы профилі Санат:Испания футболшылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Эвертон ФК ойыншылары Санат:Рейнджерс ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Испания футбол Санат:Арсенал Лондон ФК Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары 
'''Иран Ұлттық құрама командасы''' Иран Ислам Республикасының Футбол Федерациясы АФК '''Бас жаттықтырушы''' Карлуш Кейрош '''Капитан''' Жавад Некунам '''Ең көп ойын өткізген''' Әли Даеи (149) '''Ең көп доп соққан''' Әли Даеи (109) '''Стадионы''' Азади стадионы '''ФИФА рейтингі''' 54 '''ең жоғарғы рейтингі''' 15 (шілде, 2005 жыл) '''ең төменгі рейтингі''' 73 (қаңтар, 1964 жыл) '''алғашқы ойыны''' '''FIFA құрамында емес''' Ауғанстан 0:0 '''Иран''' (Кабул, Ауғанстан, 25 тамыз, 1941)'''FIFA құрамында''' Түркия 6:1 '''Иран''' (Ыстамбұл, Түркия, 28 мамыр, 1950) '''ең ірі жеңісі''' '''Иран''' 19:0 Гуам (Табриз, Иран, 24 қараша, 2000) '''ең ірі жеңілісі''' Түркия 6:1 '''Иран''' (Ыстамбұл, Түркия, 28 мамыр, 1950) Онтүстік Корея 5:0 '''Иран''' (Токио, Жапония, 28 мамыр, 1958) '''Футболдан Иран Ұлттық құрамасы''' Футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген Иран Ислам Республикасының құрамасы. Иран Ислам Республикасының Футбол Федерациясының бақылауында. ФИФА рейтингінде тіркелген рекорды 2005 жылдың шілдесі 15 орын. Сол рейтингте тіркелген ең төмеңгі нәтиже 1964 жылдың қаңтарында болған 73 орын. == Тарихы == Ең алғашқы ресми кездесуін Иран құрамасы 1941 жылы 25 тамызда Ауғанстан құрамасына қарсы өткізді. Сол ойында 0-0 есебімен тең ойнады. Алайда сол ойын Иранның ФИФА ұйымына кіргенге дейін болған. 1945 жылы ФИФА ұйымына мүше болып, бірінші ресми ойынын 1950 жылы мамырда Түркия құрамасына қарсы ойнаған. Сол ойынның нәтижесі 6-1 түріктердің пайдасына. Негізгі ойнайтын стадионы Азади стадионы. Ол 1971 жылы Тегеранда ашылған. Қазір ол әлемдегі ең үлкен стадиондарының бірі. Парсы тілінен "бостандық" деген мағына білдіреді. 60 жылдардың соңынан 1970 жылдардың ортасына дейін Азия кубогында ешкімге дес бермей, 1968, 1972, 1976 жылдары Азия чемпионы атанды. 1978 жылы тұңғыш рет Әлем чемппионатына қатысты. Нидерланд, Перу, Шотландия құрамаларымен бір топқа түсіп, бір үпай алды. == Халықаралық турнирлер санағы == === Әлем Чемпионаты === Жыл Турнир раунды Орын Ойын Ұтыс Тең ойын Жеңіліс Соққан добы Жіберген добы 1974 1978 ''Бірінші топтық кезең'' 14 1982 1986 1990 1994 1998 ''Топтық кезең'' 20 2002 2006 2010 ''Топтық кезең'' 25 === Азия Кубогы === Жыл Турнир нәтижесі Ойын Ұтыс Тең ойын Жеңіліс Соққан добы Жіберген добы 1956 1960 1964 1968 Сурет:Gold medal icon.svg '''Чемпион''' 11 1972 Сурет:Gold medal icon.svg '''Чемпион''' 12 1976 Сурет:Gold medal icon.svg '''Чемпион''' 13 1980 Сурет:Bronze medal icon.svg '''3 орын''' 16 1984 ''4 орын'' 1988 Сурет:Bronze medal icon.svg '''3 орын''' 1992 ''1 кезең'' 1996 Сурет:Bronze medal icon.svg '''3 орын''' 14 2000 ''Ширек финал'' 2004 Сурет:Bronze medal icon.svg '''3 орын''' 14 2007 ''Ширек финал'' 2011 ''Ширек финал'' == Сілтемелер == Иран құрамасының fifa.com сайтындағы беті Иран Ислам Республикасының Футбол Федерациясының ресми сайты Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасы 
'''Луи Армстронг''' (; 1901 жылдың тамызында туған, Жаңа Орлеан, Луизиана 1971 жылдың шілдесінде қайтыс болған, Нью-Йорк) американдық джаз кернейші, вокалист және ансамбль басшысы (бэнд-лидер). Дюком Эллингтон, Чарли Паркер, Майлз Дэвис, Джон Колтрейн сияқты музыканттармен джаздың дамуына және бүкіл әлемде таңымал болуына қомақты үлесін қосты. == Өмірбаян == Сурет:Adi Holzer 899 Satchmo (Louis Holzer 2002 жылы салған ''Louis Armstrong'' нақышы. Луи (креолдық әдет бойынша осылай аталған), Жаңа Орлеанның ең кедей негрлік ауданда туған. Бейберекет жанұяда өскен (шешесі кір жуушы, әкесі күндеп істейтін жұмысшы). Бала әлі кішкентай болғанда әкесі жанұясын тастап кетті. Шешесі жезөкше болып, бала мен кіші қарындасы Беатрис құлшылық күндерін есте сақтаған, апасы Джозефина қол астына өтті. Біраз уақыттан кейін анасы Мэйэнн Луиді қайтарып алды, бірақ ешқашан балаға дұрыс назар аудармаған. жасқа толғанда Армстронг Карнофски еврейлер жанұясымен өмір сүре бастайды., недавно иммигрировавших Америку из Литвы пожалевших беспризорного мальчика. Олар Сторивил деген бар, клубтарға, би залдарымен, жезөкшелер үйімен таңымал ауданда тұрған. Армстронг кішкентайынан бастап көмір тасып, газет сатып жұмыс істеген. Армстронг ерте жасынан бастап далалық вокалды ансабльде ән айта бастады, барабанда ойнап бірнеше жыл ішінде есті қабілетін жақсы дамытып алды. Алғаш музыкалық білімін 1913 жылы түсті балаларға арналған «Уэйф’с Хоум» түзету алды, ол лагерьге жаңа жылда пистолеттен атқаны үшін түседі (ол пистолетті анасының клиенті бір полисменнен ұрлап алады). Ол жерде тез арада үрмелі оркестрге қосылып, тамбурин, альтгорнде, корнетте ойнауды үйренеді. Оркестр сол уақытқа дәстүрлі репертуар ойнаған марш, полька және танымал өлендер. Лагерьден шыққанда музыкант болуға бекінеді. Босанын, ол клубтарға барып жалға алған жергілікті оркестрлерде ойнай бастайды. Сол кездегі қаланың үздік корнетте ойнайтын музыкант болып саналған Кинг Оливер Луиді өз қарамағына алады, Армстронг оны өзінің нағыз ұстазы деп санаған. 1918 жылы Оливер Чикагоға кетіп, Армстронг беделді тромбоншы Кид Ори ансамбліне кіреді. Пол Домингес, Затти Синглтон, Альберт Николз, Барни Бигард және Луис Рассел секілді музыканттар ойнаған Оскар «Әке» Селестинның «Tuxedo Brass Band» ансамблінде ауық-ауық өнер көрсете бастайды. Луи Армстронг 1957 жылы Туған қаласының көшелерінде джаз парадтарға қатысады, Фэтс Мэрейблдың «Jazz-E-Sazz Band» тобында ойнайды. Ол топ Миссисипи бойымен жүзген параходтардағы дансингтерде ойнаған. Мэрейбл, кәсіпқой бэнд-лидер бола тұрып, жасөспірімге ноталық сауаттың негізін үйретіп, Армстронг мамандаған музыкант болады. Музыканттар арасында Сачмо лақап атқа ие бола бастайды Satchel Mouth (ауыз-тері) ағылшын сөзінен қысқарту. 1922 жылы Оливерге екінші корнетист қажет болып, ол Армстронгты Чикагоға шақырады. Олар «Линкольн Гарденсте» (700 орынға арналған мейрамхана) «Creole Jazz Band» оркестрімен өнер көрсетеді. Бұл бэнд сол кездегі Чикагода ен джазда бэнд болған, сондықтан бұл бэндтегі жұмыс Луиге көп тәжірибе берді. Чикагода Оливердің «Креолдық джаз-бэнд» құрамында Армстронг өзінің алғашқы жазбаларын жасайды. 1924 жылы екінші рез ансамбльдегі пианист әйел Лил Хардинге үйленеді (бірінші әйелі Жаңа Орлеаннан сүйкімді жезөкше креолдық Дэйзи Паркер еді). Әйелінің кеңесінен кейін өзінің жеке мансабын бастайды. Армстронгтар Нью-Йоркке көшіп, Луи Флетчер Хендерсонның оркестріне жұмысқа тұрады. Осылай оған танымалдық келеді, джаз сүйушілері оның "ыстық" солосын тындау үшін жиі-жиі бэндке келіп тұрады. Сол кезге қарай Луи Арсмтронгтің өзіншіл стилі қалыптасады жарқын, суырып салма және ойлап тапқыш. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар 
Қызылорда облысы Арал ауданындағы жер. Арал теңізіндегі Тұщыбас қолтығының батыс жағында орналасқан. Арал қаласынан 180 км батыста. Климаты континенттік. Қаңтар айының орташа температурасы 13°С, шілдеде 25 27°С. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 115 130 мм. Өсімдік жамылғысы бұталар аралас еркек шөп, жусан, қоянсүйек, жүзгін, эфемерлерден тұрады. == Дереккөздер == Санат:Арал ауданы географиясы 
'''Андреа Бочелли''' (; 22 қыркүйек 1958 жыл, Лаятико, Тоскана, Италия) италияндық әнші (тенор), классикалық және танымал әндер орындаушысы. Опералық музыканың дәріптеушісі. Нашар көз көру қабілетімен туған және 12 жаста футбол кезіндегі сәтсіз оқиғадан кейін соқыр болып қалады. == Өмірбаяны == Андреа Бочелли Пиза қаласының маңайындағы Лаятико ауылында дүниеге келген (Тоскана провинциясы). Жастық жағы туған фермасында өтеді. Бочелли жас кезінен фортепиано, сырнай (флейта) және саксофон аспаптарында ойнауға үйренген. Әнші жастайынан көз проблемаларына шалдыққан, 12 жасында футбол ойнап жатып, басына доп тиеді, сол оқиғадан кейін соқыр болып қалады. Жасөспірім бола тұра, Андреа бірнеше вокалды сайыстарды ұтып, мектептік хордың солисті болады. Мектепті бітірген сон, Пиза университетінің заң факультетіне түсіп, заңгер дипломын алады. Опералық музыкаға құмар болған Бочеллидің бүкіл өмірінің арманы мен мақсаты ұлы тенор болу еді. Франко Корелли жас баланы оқытуға алады. Бұл арманың орындауға келген Турин қаласында болады. Осымен заңгер мансабы біткен еді. Осылай жас тенор күндіз вокалға үйреніп, кешке мейрамханаларда өнер көрсетіп, өмір сүруіне қаражат табады. 1992 жыл жас тенорге шешуші жыл болады. Андреа италияндық «рок-жұлдыз» Дзуккеро алдында жақсы тындатудан өтеді. Әннің демо-жазбасы Лучано Паваротти қолына түседі. 1994 жылы Бочелли Сан-Ремодағы музыкалық фестивальда дебютінен ойдағыдай өтеді. Қыркүйекте Паваротти жас тенорды жеке түрде Модена қаласындағы концерттік программаға қатысуға шақырады. Сол жылы Рождество кезінде Рим Папасының алдында өнер көрсету құрметіне иеленеді. Андреа Бочелли Голливуд жұлдызымен == Марапаттар == 50px «Италья Республикасы алдында қызмет үшін» орденінің Ұлы офицері (6 ақпан 2006 жыл). 50px Доминикан Республикасының президенті Леонел Фернандес тағайындаған «Merit of Duarte, Sanchez and Mella» орденінің Ұлы офицері, 2009 жылы әлемдік өнер және мәдениетке қосқан үлесі үшін мараптталды. 50px Голливудтік "Данқ аллеясы" жұлдызымен театрлық мәдениетке (опера) қосқан үлесі үшін мараптталған (2 наурыз 2010 жыл). == Кітаптар == Бочелли А. Музыка тишины ПЕр. ит. С. Рюриковой. М.: РИПОЛ Классик, 2012. 320 с., 5000 экз., ISBN == Сілтемелер == Ресми неміс фан-сайты (ағылшын нұсқасы) Bocelli Community есми форумы Андреа Бочелли өлеңдерінің аудармасы Санат:Италия әншілері‎ == Дереккөздер == 
'''Call of Duty: Black Ops II''' () 3D- шутер үш өлшемді жанрындағы компьютерлік ойын. Call of Duty топтамасының тоғызыншы ойыны және Call of Duty: Black Ops-тың тікелей сиквелі болып келеді. Treyarch америкалық студиясымен жетілдіру үстінде, PS Vita-ға арналған нұсқасы Nihilistic Studios студиясымен орындалуда. Ойынның ресми анонсы мамыр 2012 жылға белгіленсе, жарыққа шығу салтанаты 13 қараша 2012 жылы болмақ. == Қысқаша мағлұматы == Жеке кампаниясының бөлімінде екі мерзімді бөлігінде өтеді жақын арадағы болашақта (ойынды құру басында жоспарланған басты бөлімі), сонымен қатар Суық соғыс жылдарын қамтитын бөлімне тұрады. Кампанияда ''Call of Duty: Black Ops'' бөлімінде қалған сұрақтарға жауап беріледі: Алекс Мэйсон Кеннедиді өлтірді ма әлде бұны басқа адам жасады ма? Фрэнк Вудс қалай тірі қалды? Виктор Резнов шынында кім болып келеді? Қызықты жаңа енгізілім: әйел кейіпкері пайда болады Лос-Анджелес тапсырмасында Андерсон атты ұшқыш. 2025 жылы АҚШ президенті болып әйел сайланады. Ең бірінші толық жеке кампанияның геймплейі, ''Microsoft'' барысында, маусым 2012 жылы көрсетілді. Үлкен көріністе бір тапсырманың, Лос-Анджелесқа шабуыл және АҚШ президентін құтқару бөлімдерінің өтілуі байқалды. Жеке кампанияның бөлімдерінің тізімі 17 қыркүйек 2012 жылы желіге шығарылды. == Көпті пайдаланушылық ойын == Көпті пайдаланушылық ойын болашақтағы оқиғаларға толығымен 2025 жылға негізделген. Бұл мәлімет көпті пайдаланушылық ойынның зертемесінің жетекшісі Дэвид Вондерхаармен құпталған. Ойын, ''PC'' 60 fps дәрежесіндегі суретін бере алатын, ''Call of Duty: Black Ops'' жасаған кезінде қолданысындағы жаңарған қозғалтқыш нұсқасын пайдаланды. Сонымен қатар баспасөз хабарламасында, әртүрлі дәрежелі дайындығы мен ептілігіне қарамастан барлық ойыншылар желілі матчтардан ләззат алатындай, көпті пайдаланушылық ойыны жасалынбақ. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Ойынның ресми сайты ойындар Санат:Xbox 360-қа арналған ойындар 3-ке арналған ойындар арналған ойындар 
'''Жазушы''' (кейде қоғамдық пайдалануға арналған, сөздерден құралған туынды жасайтын адам. Жазушы деп әдетте аталмыш іс негізгі кәсібі, немесе негізгі кәсіптерінің бірі саналатын адамды айтады. Сонымен қатар, мәтін авторын жазушылар санатына қосылу критерийлерінің бірі өз шығармаларынан қаржы алуын айтуға болады (жаңа заманда еңбегінің ақысы ретінде қаламақы, гранттар алған, ал одан ертерек дәуірлерде өнерге қызығушылығы бар, немесе жоғары тап өкілдерінен сыйлықтар алған: меценаттықты қараңыз). Жазушы санатына қосудың келесі түрі, жазушылар одағының, әдебиет сыншыларының немесе сарапшылар бағалаулары арқылы мойындауы. Санат:Әдебиет 
'''Семён Сергеевич Слепаков''' (23 тамыз 1979 жыл, Пятигорск) ресейлік продюсер, сценарийші, комедиялық актёр, бард. Ертеректе Әзілкештер мен Тапқырлар Клубындағы () Пятигорск құрамасының капитаны болды. ТНТ теледидарындағы Наша Russia шоуының продюсері және басты авторы, «Комеди клаб» уәкілі, «Интерндер» () «Универ» және «Универ. Жаңа жатақхана» () комедиялық сериалдарының продюсері және сценаристі болып келеді. == Өмірбаяны == 2000-2006 жылдар аралығында Әзілкештер мен Тапқырлар Клубындағы Пятигорск құрамасының капитаны болды. 2004 жылы Пятигорск құрамасы Әзілкештер мен Тапқырлар Клубының жоғарғы лигасының жеңімпазы болды. 2005 жылдан бастап Мәскеуде тұрады. 2006 жылы Кіші Британия скетч-йоу форматына негізделіп Comedy Club уәкілі, Гарик Мартиросян және ТНТ продюсері, Александр Дулерайнмен бірлесіп «Наша Russia» жобасын іске асырды. 2008 жылы Универ сериалының продюсері мен сценаристі болды. 2010 жылы фильмінің продюсері мен сценаристі болды. 2010 жылдан бері «Comedy Club» уәкілі. 2010 жылы «Интерндер» сериалының продюсері. 2011 жылы «Универ. Жаңа жатақхана» сериалының продюсері. == Әуесқойлығы == 2005 жылы өзінің ьірінші музыкалық альбомын жазып, 2010 жылдан бастап өзінің әндерін «Comedy Club» шоуында таныстыра бастады. 2012 жылы коммерциялық емес жобасында «Семен Слепаков. Альбом №1» атты музыкалық албомын ұсынды. == Білімі == Пятигорск мемлекеттік лингвистикалық француз тілі факультеті мен Мемлекеттік муниципалдық басқару факультетін бітіріді. Мамандығы тіл маманы және менеджер. 2004 жылы экономикадан кандидаттық диссертациясын қорғаған. == Фильмдер тізімі == === Актёр === 2010 Біздің Russia. Тағдыр жұмыртқалары ''Склифосовский институтінда ұйқтап жатқан күзетші'' 2020 Өлі жандар ''Чичиков адвокаты'' 2021 БУМЕРанг ''доктор'' === Сценарийші === 2008 Универ 2010 Біздің Russia. Тағдыр жұмыртқалары 2011 Универ. Жаңа жатақхана 2013 Саша Таня 2015 Ұятсыздар 2018 Үй қамақ 2020 Қарғысқа ұшыраған күндер ===Продюсер=== 2006 Біздің Russia 2008 Comedy Woman 2008 Универ 2010 Біздің Russia. Тағдыр жұмыртқалары 2010 Интерндер 2010 Comedy Баттл 2011 Универ. Жаңа жатақхана 2013 ХБ 2013 Саша Таня 2014 Ұйқтама! 2014 Би 2014 Бір күні Ресейде 2015 Ұятсыздар 2016 Бородач 2018 Үй қамақ 2018 Мәдениет жылы 2019 Две девицы на мели 2020 Қарғысқа ұшыраған күндер == Сілтемелер == Семёна Слепаковтың ресми сайты Семён Слепаковтың жанкүйерлер сайты == Дереккөздер == өлкесінде туғандар Санат:Ресей актерлері Санат:Ресей сценарийшілері Санат:Ресей продюсерлері Санат:Ресей әншілері 
Ақпарат АҚШ ЦРУ (The World Factbook:CIA World FactBook, Наурыз 20, 2008) ақпараты бойынша алынды: '''Телефондар қолданудағы негізгі желілер:''' 5.928 миллион (2009) '''Телефондар мобильді:''' 14,830,000 (2009) '''Мемлекет телефон коды:''' +7 '''Радиолар:''' 6.47 миллион (1997); 12 миллион (2009); '''Телевизиялық хабарлаушы станциялар:''' 12 (қосымша қайталаушылар) (1998); 149 (2009); '''Интернет қызметін көрсетушілер (ISPs):''' 10 (with their own international channels) (2001); 22 (2009); '''Интернет хосттар:''' 33,217 (2007); 80,000 (2009); '''Интернет 100,000 (2002); 400,000 (2005); 1,247,000 (2006); 3,130,000 (2008); 4,700,000 (2009); '''Internet country code (Top level domain):''' .kz, ҚАЗ ==Тағы қараңыз== *Қазақтелеком *KazNET *Kazpost *.kz ==Сілттемелер== байланыс желілері 
'''Футболдан Англия чемпионаты 2006/2007''' Ағылшын 15-ші маусымы. "Манчестер Юнайтед" клубы 16-шы рет (премьер-лигада 9-шы рет, бұл рекордтық көрсеткіш) чемпион атанды. == Турнир кестесі == Поз Команда СД ЖД +/- Келесі маусымда Манчестер Юнайтед 38 28 83 27 +56 89 ЧЛ топтық турнирі Челси 38 24 11 64 24 +40 83 Ливерпуль 38 20 10 57 27 +30 68 ЧЛ олей-офф Арсенал 38 19 11 63 35 +28 68 Тоттенхэм Хотспур 38 17 12 57 54 +3 60 УЕФА кубогы Эвертон 38 15 13 10 52 36 +16 58 Болтон Уондерерс 38 16 14 47 52 −5 56 Рединг 38 16 15 52 47 +5 55 Портсмут 38 14 12 12 45 42 +3 54 10 Блэкберн Роверс 38 15 16 52 54 −2 52 Интертото 11 Астон Вилла 38 11 17 10 43 41 +2 50 12 Мидлсбро 38 12 10 16 44 49 −5 46 13 Ньюкасл Юнайтед 38 11 10 17 38 47 −9 43 14 Манчестер Сити 38 11 18 29 44 −15 42 15 Вест Хэм Юнайтед 38 12 21 35 59 −24 41 16 Фулхэм 38 15 15 38 60 −22 39 17 Уиган Атлетик 38 10 20 37 59 −22 38 18 Шеффилд Юнайтед 38 10 20 32 55 −23 38 Чемпионшипке 19 Чарльтон Атлетик 38 10 20 34 60 −26 34 20 Уотфорд 38 13 20 29 59 −30 28 == Дереккөздер == Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2006 жылғы футбол Санат:2007 жылғы футбол 
'''Футболдан Ағылшын премьер Лигасының''' 9-шы маусымы, "Манчестер Юнайтед" жетінші рет (жалпы тарихта 14-ші рет) және қатарынан үшінші рет чемпион атанды. == Турнир кестесі == Поз Команда СД ЖД +- Келесі маусымда Манчестер Юнайтед 38 24 79 31 +48 80 ЧЛ топтық турнирі Арсенал 38 20 10 63 38 +25 70 Ливерпуль 38 20 71 39 +32 69 ЧЛ үшінші іріктеу кезеңі Лидс Юнайтед 38 20 10 64 43 +21 68 УЕФА кубогының раунды Ипсвич Таун 38 20 12 57 42 +15 66 Челси 38 17 10 11 68 45 +23 61 Сандерленд 38 15 12 11 46 41 +5 57 Астон Вилла 38 13 15 10 46 43 +3 54 Интертото, 3-кезең Чарльтон Атлетик 38 14 10 14 50 57 −7 52 10 Саутгемптон 38 14 10 14 40 48 −8 52 11 Ньюкасл Юнайтед 38 14 15 44 50 −6 51 Интертото, 2-кезең 12 Тоттенхэм Хотспур 38 13 10 15 47 54 −7 49 13 Лестер Сити 38 14 18 39 51 −12 48 14 Мидлсбро 38 15 14 44 44 42 15 Вест Хэм Юнайтед 38 10 12 16 45 50 −5 42 16 Эвертон 38 11 18 45 59 −14 42 17 Дерби Каунти 38 10 12 16 37 59 −22 42 18 Манчестер Сити 38 10 20 41 65 −24 34 дивизионға 19 Ковентри Сити 38 10 20 36 63 −27 34 20 Брэдфорд Сити 38 11 22 30 70 −40 26 == Мергендер == Поз. Ойыншы Клуб Гол Джимми Флойд Хассельбайнк Челси 23 Маркус Стюарт Ипсвич Таун 19 Тьерри Анри Арсенал 17 Марк Видука Лидс Юнайтед 17 Майкл Оуэн Ливерпуль 16 Тедди Шерингем Манчестер Юнайтед 15 Кевин Филлипс Сандерленд 14 Эмил Хески Ливерпуль 14 == Дереккөздер == == Сілтемелер == 2000/01 жылғы маусым RSSSF.com сайтында Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2000 жылғы футбол Санат:2001 жылғы фильмдер 
'''2002/03 жылғы Ағылшын сегізінші рет (Англия чемпионатын қосқанда 15-ші рет) "Манчестер Юнайтед" чемпион атанды. Екінші орынға "Арсенал" жайғасты. 25 гол соққан нидерландылық шабуылшы Рууд ван Нистелрой ("Манчестер Юнайтед") маусым сұрмергені атанды. Франциялық Тьерри Анри ("Арсенал") одан бір доп кем соқты. == Қорытынды кесте == Поз Команда СД ЖД +/- Келесі маусымда Манчестер Юнайтед 38 25 74 34 +40 83 Чемпиондар лигасының топтық турниріне Арсенал 38 23 85 42 +43 78 Ньюкасл Юнайтед 38 21 11 63 48 +15 69 Чемпиондар лигасының үшінші іріктеу кезеңіне Челси 38 19 10 68 38 +30 67 Ливерпуль 38 18 10 10 61 41 +20 64 УЕФА кубогы Блэкберн Роверс 38 16 12 10 52 43 +9 60 Эвертон 38 17 13 48 49 −1 59 Саутгемптон 38 13 13 12 43 46 −3 52 УЕФА кубогы Манчестер Сити 38 15 17 47 54 −7 51 УЕФА кубогы 10 Тоттенхэм Хотспур 38 14 16 51 62 −11 50 11 Мидлсбро 38 13 10 15 48 44 +4 49 12 Чарльтон Атлетик 38 14 17 45 56 −11 49 13 Бирмингем Сити 38 13 16 41 49 −8 48 14 Фулхэм 38 13 16 41 50 −9 48 15 Лидс Юнайтед 38 14 19 58 57 +1 47 16 Астон Вилла 38 12 17 42 47 −5 45 17 Болтон Уондерерс 38 10 14 14 41 51 −10 44 18 Вест Хэм Юнайтед 38 10 12 16 42 59 −17 42 Чемпионшипке 19 Вест Бромвич Альбион 38 24 29 65 −36 26 20 Сандерленд 38 27 21 65 −44 19 == Дереккөздер == Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2002 жылғы футбол Санат:2003 жылғы футбол 
== Турнир кестесі == Команда СД ЖД Ұпай Келесі жылы Арсенал 38 26 12 73 26 +47 '''90''' Чемпиондар Лигасы Челси 38 24 67 30 +37 '''79''' Манчестер Юнайтед 38 23 64 35 +29 '''75''' Чемпиондар Лигасы. Плей-офф Ливерпуль 38 16 12 10 55 37 +18 '''60''' Ньюкасл 38 13 17 52 40 +12 '''56''' УЕФА кубогы Астон Вилла 38 15 11 12 48 44 +4 '''56''' Чарльтон Атлетик 38 14 11 13 51 51 +0 '''53''' Болтон Уондерерс 38 14 11 13 48 56 -8 '''53''' Фулхэм 38 14 10 14 52 46 +6 '''52''' 10 Бирмингем Сити 38 12 14 12 43 48 -5 '''50''' 11 Мидлсбро 38 13 16 44 52 -8 '''48''' УЕФА Кубогы 12 Саутгемптон 38 12 11 15 44 45 -7 '''47''' 13 Портсмут 38 12 17 47 54 -7 '''45''' 14 Тоттенхэм Хотспур 38 13 19 47 57 -10 '''45''' 15 Блэкберн Роверс 38 12 18 51 59 -8 '''44''' 16 Манчестер Сити 38 14 15 55 54 '''41''' 17 Эвертон 38 12 17 45 57 -12 '''39''' 18 Лестер Сити 38 15 17 48 65 -17 '''33''' Төменгі лигаға түсті 19 Лидс Юнайтед 38 21 40 79 -39 '''33''' 20 Вулверхэмптон Уондерерс 38 12 19 38 77 -39 '''33''' == Нәтижелер == Үйде Сыртта1 АРС АСТ БИР БЛБ БОЛ ЧАР ЧЕЛ ЭВЕ ФУЛ ЛИД ЛЕС ЛИВ МС МЮ МИД НЬЮ ПРТ САУ ТОТ ВУЛ Арсенал 2:0 0:0 1:0 2:1 2:1 2:1 2:1 0:0 5:0 2:1 4:2 2:1 1:1 4:1 3:2 1:1 2:0 2:1 3:0 Астон Вилла 0:2 2:2 0:2 1:1 2:1 3:2 0:0 3:0 2:0 3:1 0:0 1:1 0:2 0:2 0:0 2:1 1:0 1:0 3:2 Бирмингем Сити 0:3 0:0 0:4 2:0 1:2 0:0 3:0 2:2 4:1 0:1 0:3 2:1 1:2 3:1 1:1 2:0 2:1 1:0 2:2 Блэкберн Роверс 0:2 0:2 1:1 3:4 0:1 2:3 2:1 0:2 1:2 1:0 1:3 2:3 1:0 2:2 1:1 1:2 1:1 1:0 5:1 Болтон Уондерерс 1:1 2:2 0:1 2:2 0:0 0:2 2:0 0:2 4:1 2:2 2:2 1:3 1:2 2:0 1:0 1:0 0:0 2:0 1:1 Чарльтон Атлетик 1:1 1:2 1:1 3:2 1:2 4:2 2:2 3:1 0:1 2:2 3:2 0:3 0:2 1:0 0:0 1:1 2:1 2:4 2:0 Челси 1:2 1:0 0:0 2:2 1:2 1:0 0:0 2:1 1:0 2:1 0:1 1:0 1:0 0:0 5:0 3:0 4:0 4:2 5:2 Эвертон 1:1 2:0 1:0 0:1 1:2 0:1 0:1 3:1 4:0 3:2 0:3 0:0 3:4 1:1 2:2 1:0 0:0 3:1 2:0 Фулхэм 0:1 1:2 0:0 3:4 2:1 2:0 0:1 2:1 2:0 2:0 1:2 2:2 1:1 3:2 2:3 2:0 2:0 2:1 0:0 Лидс Юнайтед 1:4 0:0 0:2 2:1 0:2 3:3 1:1 1:1 3:2 3:2 2:2 2:1 0:1 0:3 2:2 1:2 0:0 0:1 4:1 Лестер Сити 1:1 0:5 0:2 2:0 1:1 1:1 0:4 1:1 0:2 4:0 0:0 1:1 1:4 0:0 1:1 3:1 2:2 1:2 0:0 Ливерпуль 1:2 1:0 3:1 4:0 3:1 0:1 1:2 0:0 0:0 3:1 2:1 2:1 1:2 2:0 1:1 3:0 1:2 0:0 1:0 Манчестер Сити 1:2 4:1 0:0 1:1 6:2 1:1 0:1 5:1 0:0 1:1 0:3 2:2 4:1 0:1 1:0 1:1 1:3 0:0 3:3 Манчестер Юнайтед 0:0 4:0 3:0 2:1 4:0 2:0 1:1 3:2 1:3 1:1 1:0 0:1 3:1 2:3 0:0 3:0 3:2 3:0 2:1 Мидлсбро 0:4 1:2 5:3 0:1 2:0 0:0 1:2 1:0 2:1 2:3 3:3 0:0 2:1 0:1 0:1 3:1 0:0 1:0 2:0 Ньюкасл Юнайтед 0:0 1:1 0:1 0:1 0:0 3:1 2:1 4:2 3:1 1:0 3:1 1:1 3:0 1:2 2:1 3:0 1:0 4:0 1:1 Портсмут 1:1 2:1 3:1 1:2 4:0 1:2 0:2 1:2 1:1 6:1 0:2 1:0 4:2 1:0 5:1 1:1 1:0 2:0 0:0 Саутгемптон 0:1 1:1 0:0 2:0 1:2 3:2 0:1 3:3 0:0 2:1 0:0 2:0 0:2 1:0 0:1 3:3 3:0 1:0 2:0 Тоттенхэм Хотспур 2:2 2:1 4:1 1:0 0:1 0:1 0:1 3:0 0:3 2:1 4:4 2:1 1:1 1:2 0:0 1:0 4:3 1:3 5:2 Вулверхэмптон Уондерерс 1:3 0:4 1:1 2:2 1:2 0:4 0:5 2:1 2:1 3:1 4:3 1:1 1:0 1:0 2:0 1:1 0:0 1:4 0:2 Санат:Ағылшын маусымдары Санат:2003 жылғы футбол Санат:2004 жылғы футбол 
'''Ханкөл ауылы''' Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы, Жусандыой ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Облыс орталығы Орал қаласынан қарай 220 км-дей, ал аудан орталығы Қаратөбе ауылынан солтүстікке қарай 38 км-дей қашықтықта орналасқан. Дала және шөлейт зонасында орналасуы адам өміріне онша қолайсыздық жасамайды. Ауыл территориясы Жер шарының 24 сағаттық белдеуінің Лондон қаласынан өтетін Гринвич 0-дік меридианынан есептегенде 5-ші сағаттық белдеуде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 93 м. Ауыл территориясы Еуразия құрлығының ішкі ауданында жатыр, яғни Атлант мұхитының және оның теңіздерінен 2,5 мың шақырым қашықтықта жатыр. Солтүстік Мұзды мұхиты ауданымен екі ортадағы қашықтық керісінше анағұрлым жақын, сондықтан оның климатының қатаң болуына, сонымен бірге топырақ жамылғысы мен өсімдіктер дүниесіне, жалпы табиғатына әсер етеді. Ауыл аумағы шағылды-жазықты жер бедерінен көзге көрінбейтін тегіс болып көрінгенмен, көктем кезінде еріген қар суын жинайтын ойпандар мен көлшіктер, үлкен көлтабандар көп. Ауыл аумағында кең тараған жер бедерінің бір түрі шығыс, оңтүстік-шығыс бөліктерде орналасқан құм шағылдар. Ауыл территориясының 25 %-ын алып жатыр. Үлкен территорияны алып жатқан Көкөзекқұм құмды алабы. == Инфрақұрылымы == Ауылда орта мектеп, шағын орталық, медпункт, мәдениет үйі және кітапхана жұмыс істейді. Ауылға 2011 жылы “Ақбұлақ бағдарламасы бойынша су жүргізілді.Ауыл тұрғындары алыс елді мекендермен автокөлік жолдары арқылы байланысады. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 776 адам (401 ер адам және 375 әйел адам) болса, 2009 жылы 590 адамды (306 ер адам және 284 әйел адам) құрады. Ауылдағы адамдардың жұмыспен қамтылу көрсеткіші 40 %. Халықтың орташа тығыздығы км-ге адамнан. Туу көрсеткіші 1000 адамға шаққанда 0,005%, ал өлім жітім 1000 адамға шаққанда 0,002%. Табиғи өсім жылына 0,003%. == Геологиялық құрылысы == Аймақ геологиялық дамуы мен тектоникалық құрылымы жөнінен ежелгі шығыс Еуропа платформасының оңтүстік шығыс бөлігі болып табылады. Платформа фундаменті архей мен протерозойда қалыптасып, кристалды қатты жыныстардан тұрады.Оның бетін кейігі эраларда (палеозой, мезозой, кайнозой) шөгінді жыныстар жапқан. Ауылдың ауданы ұзақ уақыт су астында жатып, біртіндеп көтерілуі нәтижесінде қазіргі қалпына келген. Антропогендік соңғы мұз басу кезеңінен кейін ғана қазіргі жер бедері қалыптасқан. Құмды аудандар палеогеннің аяғында басталған Каспий соқтығысуынан пайда болған.Бұл аймақтың тектоникалық кернеуі оңтүстікке қарай созылыды, оңтүстік шығысқы қарай қысылады. Геологиялық құрылысы бор және палеоген жүйесінде қалыптасқан. Тектоникалық құрылысы Каспий маңы сенелизасы негізінде қалыптасқан. Жер қыртысында антропогендік шөгінділер кездеседі. === Климаты === Ауыл территориясы түгелдей дерлік қоңыржай белдеуге кіреді. Ауыл климаты құрғақ континентті. Оған аумақтық мұхиттар мен теңіздерден алыс жатуы себеп болады. Қысы суық бірақ батысынан келетін циклондардың әсерінен кейбір кездерде жылылыққа ауысып отырады. Қаңтар айындағы орташа температурасы 23 -25°С. Жазы ыстық әрі құрғақ, ұзақ болады. Шілде айының орташа температурасы 24-26°С. Климатына тән ерекшеліктері: күн сәулесі мол түседі, құрғақшылық жиі болып тұрады, қар жамылғысы жұқа (кей жылдары қалың болады), қар мөлшерден жоғары буланады, желдің екпіні қатты, көктемде және өсімдіктің көктеу кезеңінде топырақтың ылғалдық қоры аз болады. Жауын- шашын мөлшері 192-195 мм. Жауын- шашынның мол түсуі мамыр, маусым, қыркүйек, қазан айларына тура келеді. Орташа есеппен осы айларға жылдық мөлщердің 50% келеді. Жауын-шашынның орташа айлық және орташа жылдық мөлшері (мм): Ай/Жыл 2007 2009 Қаңтар 30 21 Ақпан 22 24 Наурыз 34 32 Сәуір 30 32 Мамыр 39 37 Маусым 41 36 Шілде 29 27 Тамыз 36 29 Қыркүйек 40 35 Қазан 42 37 Қараша 33 38 Желтоқсан 20 19 Жылдық 396 367 Климаттық континенттігін анықтайтын көрсеткіштің бірі жылы және суық айлардың орташа амплитудасының мөлшері 29-30°С шамасында, ал абсолюттік көрсеткіші 57-58°С-қа дейін жетеді. Қар жамылғысының орташа қалыңдығы 10-15 см. Оның тұрақты жату кезеңі 80-100 тәулік шамасында. Кейбір жылдары қар жамылғысы мүлдем тұрақты болмайды (орташа 10 жылда бір рет). Қыста шығыс бағыттан соғатын желдер басым болса, жазда солтүстік бағыттан соғатын желдер басым. Жылы кезең 140-160 күндей болады. Ауаның 100-тан жоғары 30000-34000-қа жетеді. Ай/Жыл 2007 Қаңтар -22 Ақпан -17 Наурыз -2 Сәуір Мамыр +12 Маусым +34 Шілде +40 Тамыз +38 Қыркүйек +22 Қазан +9 Қараша +2 Желтоқсан -8 Жылдық +146 === Топырағы === Аймақтың негізгі топырақ типі бозғылт-қызыл ішінара сортаңдау топырақ. Аймақта топырақ типтерінің таралуы картада көрсетілген: Негізінен топырақ құрамы аймақтың шөл мен шөлейт аймақтардың арасында әртүрлі типте: Елді мекеннің шығыс, солтүстік- шығыс, оңтүстік-шығыс бөліктерінде таралған негізгі топырақ типі- сары және қызыл топырақ. Оңтүстік- батыс бөлігіндегі, яғни, Шилі өзені аумағы қалыпты қара топырақ типіне жатады. Аймақтың 20%-ы қара-қызыл және қоңыр топырақты болса,48 %-ті бозғылт- қызыл топырақты типке жатады.8% күлгін, 31%-ті сұр-қоңыр топырақ типтеріне ажыратамыз. === Өсімдіктері мен жануарлар дүниесі === Аймаққа негізінен жусанды-астық тұқымдас шөлейт зона аймағы өсімдіктері мен құрғақ далалық өсімдіктер тән. Аймақта өсімдіктердің 25-тен астам түрлері кездеседі. Негізінен адыраспан, селеу, жусан, есекмия, мия кең аумақта таралған. Өсімдіктердің басым түрі шөптесін өсімдіктер. Құм бидайық, шөл бидайық, жуа, бәйшешек, қара сексеуіл, раң, жуа, тікенді жыңғыл, жантақ секілді тағыда басқа өсімдіктердің түрлері кездеседі. Дәрілік өсімдіктерден: итмұрын, қызылмия, жестер, адыраспан секілді өсімдіктер де таралған. Аймақтағы өсімдік жамылғысында ағашты-бұталы және бетеге-бозды өсімдіктермен араласып келеді .Құм төбешіктерін еркекшөпті- құм жусанды және құмды астықтұқымдасты өсімдік топтары мен бұталы қараған мен ағаш өсінділері алып жатыр. Құмды көктерек, жатаған тал, бірлі- жарым шоқ ормандар таралған. 1949 жылы өсімдіктер дүниесін зерттеушісі А.Г.Гаель Көкөзекқұм құмды алабын зерттеп, құмды алаптан 200-ден астам өсімдік түрлерін анықтаған. Олардың ішінде облыстағы сирек және жойылып бара жатқан түрлері тізіміне ұсынылған реликті және эндемикалық түрлері кездеседі. Аймақта осы аталған өсімдіктердің үлкен юринея, қаратау лепидолофы секілді өсімдіктер бірең- сараң кездеседі. Бауырмен құм жұмырбас кесірткесі, шұбар кесіртке, жүйрек кесіртке, моңғол кесірткесі, орта азия тасбақасы, сұр жылан, сары жылан, өрнекті қара шұбар жылан, сары бауыр қара шұбар жылан, дала сұр жыланы, кірпі т.б. тіршілік етеді. қосаяқ, кәдімгі бақылдауық бақа,көлшік бақасы, кәдімгі тарбақа,шөп бақасы, үлкен қосаяқ, дала тышқаны мекендейді. Кемірушілерден тышқан, үлкен қосаяқ, дала тышқаны, кәдімгі сұр тышқан, көртышқан кездеседі. Жыртқыштардан: сасық күзен, борсық, түлкі, қасқыр, қарсақ кездеседі. Құстардың 20-дан астам түрі бар. Түрлері: құлақты жапалақ, күйкентай, қырғи, үкі, жапалақ, байғыз, қара бозторғай, сексеуіл жорға торғайы, сары шымшық, қара торғай, дала бозторғайы, қарлығаш, тоқылдақ, көкек, торғай, шымшық, қарға, сауысқан т.б. Аймақ қарға, торғай, қараторғай, қарлығаш секілді құстардың тұрақты мекені. Шұбар шымшық, шабындық құры, құр, шіл секілді құстардың түрлерін де кездестіруге болады. Өрмекшіден: үй өрмекшісі, бунақ құрсақты өрмекші,бүйі мекендейді. Қоңыздардан түкті сарғылт қоңыз, сарғылт жасыл қоңыз, терек зерқоңызы, дала қоңызы, құм қоңызы, колорадо қоңызы, шөпжемір, сасық қызыл қоңыз, қызғылт барылдақ қоңызы мекен етеді. кресті шыртылдақ қоңыз, көк шыбын, оқыра, безгек масасы, жасыл бізтұмсық, жасыл көзді шыбын, адам бүргесі, бал арасы, қауғабас ара, құмырсқа, ара тәрізді жылтыр көбелек, таң көбелек, ағаш жегі құмырсқа, көк түн көбелегі, қызыл түн көбелегі, кәдімгі аюқұлақ, жылтыр ұя көбелегі т.б. тіршілік етеді. Шилі өзенінде шортан, бекіре, қара балық секілді балық түрлері мекендейді. Аймақтың өсімдіктері мен жануарлары келтірген мәліметтерден де көп. Бұл материалдар әліде зерттелуде. Соған байланысты бұл тақырыпты бөлек қарастырамын. === Өзендері мен көлдері === Аймақта көбінесе көктемде қар суымен толатын көлшіктер көп. Үлкен көлтабандар да кездеседі. Олар ауылдың шығыс бетінде орын тепкен. Көлтабандардың үлкені Ақкөл көлі. Ұзындығы 2,5 км, ені 1,5 км. Ауылдың оңтүстік батысында Сырым ауданымен шекарасында Айдын көлі орналасқан. Аймақтың көлшіктері жаз айында кеуіп кетеді. Шилі өзені ағып өтеді. === Шаруашылығы === Шаруашылықтың негізгі маманданған түрі мал шаруашылығы. Көбінесе ірі қара мал мен қой өсіруге машықтанған. Жердің көбі жайылым мен шабындыққа массивтің жалпы ауыл шаруашылығы жеріндегі үлесі- 2%. Ауыл халқы жаз айларында бау-бақша егу мен айналысады. Бау-бақша дақылдарынан қияр, қызанақ, баклажан, капуста, бұрыш, шалқан, пияз, аскөк, шалғам, сәбіз, картоп егіледі. Шилі өзені жағасында қауын, қарбыз егеді. Мал өсіру және бау-бақша байланысты елді мекенде бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Жәнеде техникаларды жөндеу үшін пайдаланылатын шеберханаларда жұмыс істеп тұр. алған жылдан бастап көптеген жерлер мен аймақтардың тарихы мен географиялық жағдайлары зерттеліп жатыр. Әліде болса Ханкөл ауылы секілді көптеген елді мекендеріміздің тарихи беттері жоқтың қасы. Қазіргі кезде көптеген елді мекендер құрып кетіп жатыр. Кішкене ғана Ханкөл ауылында әліде болса тіршілік қайнап жатыр. == Дереккөздер == Санат:Қаратөбе ауданы елді мекендері 
'''Жамбайсор''' Көкшетау қыратының шығысындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы жерінде орналасқан. Қарасу өзенінің оң жағында, теңіз деңгейінен 225 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 10,7 км2, ұзындығы 6,8 км, енді жері 2,8 км. Жауын-шашын және Қарасу өзенінің жайылма суымен толысады. Жағасы жайпақ, оңтүстік және шығыс жағы биік кемерлі келген. Қараша сәуір аралығында мұзы қатады. Суы тұзды, мамыр айына дейін мал ішуге жарамды. Алабы жайылым. == Дереккөздер == Санат:Уәлиханов ауданы көлдері 
'''Тео Джеймс Уолкотт''' (; 16 наурыз 1989 жыл, Лондон) Эвертон және Англия ұлттық құрамасының сатысында ойнайтын "Эвертон" футболшысы. Қазіргі кезде перспективті ағылшын таланттарының бірі болып табылады. Алаңдағы позициясы оң қанат. Жылдам және техникасы жақсы ойыншы болғандықтан, қарсыластарынан қашып өтіп, жақсы пас бере алуға қабілетті. Саутгемптон футбол клубының шәкірті. 2006 жылдың 30 маусымында Англия ұлттық құрамасында ойнаған ең жас футболшы болады, ол кездегі жасы 17 жыл, 75 күн. 2008 жылдың қыркүйегінде Әлем чемпионатының алғашқы сатысында Андорра құрамасына қарсы ойнап, 10 қыркүйектегі Хорватия құрамасына қарсы келесі ойынында ұлттық құрама үшін өзінің бірінші голын соғады. Ағылшын құрамасы үшін хет-трик соққан ең жас футболшы. == Карьера == === «Саутгемптон» === Уолкотт «киелілер» сатысына 2004-2005 маусымында келіп, клубымен бірге Англия Жастар Кубогының финалына жетеді. Оған қосымша «Сотон» резервіндегі ең жас ойыншы болды, дебютін 15 жыл, 175 күн болғанда жасады. 2005-2006 маусымының алдында командамен бірге Шотландияға турнеге аттанады. 16 жыд, 143 күн жасында Саутгемптон бірінші құрама сатысында дебютін жасап, клубтың тарихындағы ресим ойында ойнаған ең жас футболшы атанады. Өзінің толық дебютін Тео 2005 жылдың 18 қазанында Лидс Юнайтед клубына қарсы өткізіп, гол соғады. күннен кейін Миллуолл клубына қарсы ойында тағы бір гол соғады. Осындай жарқын бастамасы арқылы «Самая молодая спортивная персона года по версии BBC» марапатына иеленеді. === Арсенал === Уолкотт 2007 жылы Уолкотт Арсеналға 2006 жылдың 20 қаңтарында өтіп, трансфер сумасына £5 миллион фунт стерлинг жұмсалады (баға ойынына қатысты 12 миллионға көтерілу мүмкін болған) Уолкотт дебютін 2006 жылдың 19 тамызында, 2006-2007 Премьер-Лига маусымының бірінші ойынында жасады, ол Астон Вилла клубына қарсы ойында қосалқы құрамнан ойынға кірді. Чемпиондар Лигасындағы дебюті квалификациялық ойындарың үшінші раундында Динамо Загребке қарсы матчқа келді. Cол матчта Уолкотт Арсеналдың Еуропааралық турнирлерінде ойнаған ең жас ойыншысы болды, оған дейін бұл атақты Сеск Фабрегас иеленген, кейін атақ Джек Уилширге өтті Ойынға кіре сала Арсеналдың сатындағы бірінші сары қағазын алады, оны оффсайдтан кейін доп тепкені үшін алады. Оның кросы Динамо қорғаушыларынын өтіп Матье Фламини гол соғады, солай Уолкотт екі рет ойынға қосалқы құрамадан кіріп, екі рет ассист жасайды. Үйдегі лига ойынында ол алғашқы рет алаңға Уатфорд клубына қарсы ойында шығады. == Статистика == === Клубтік карьера === ''Ақпарат 2012 жылдың 12 шілдесіне сай'' Клуб Маусым Чемпионат Кубоктер ЕуроКубоктер Барлығы Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Ойын Гол Пас Саутгемптон 2005-2006 21 23 Барлығы 21 23 Арсенал 2006–2007 16 10 32 2007–2008 25 39 2008–2009 22 10 35 2009–2010 23 30 2010–2011 28 38 13 2011–2012 35 11 46 11 13 Барлығы 149 26 27 27 44 10 220 42 40 Мансап бойынша барлығы 179 30 28 29 44 10 243 47 42 == Сілтемелер == ФК Арсенал Лондон ресми сайтындағы профилі Тео Уолкот туралы орыс-тілді сайт Premiership.Ru сайтындағы Тео Уолкотт профилі және статистикасы Тео Уолкотт туралы жаңалықтар RSS) == Дереккөздер == Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:16 наурызда туғандар Санат:Эвертон ФК ойыншылары ФК ойыншылары 
'''Хосе Мария Кальехон Буэно''' (; 11 ақпан 1987 жыл, Мотриль, Испания) испан футболшысы, "Фиорентина" клубының шабуылшысы. Егіз ағасы Хуанми Кальехон да футболшы, екеуі Реал академиясының шәкірттері. == Клубтық карьерасы == === Реал Мадрид === Сантьяго Бернабеу кубогі үшін ойналған Мильонариос клубына қарсы ойында. Хосе дубль соқты Реал Мадрид жастар академиясының шәкірті, Кальехон Реал Мадрид клубы үшін дебютін 2007 жылдың мамырында жасады 2006/07 маусымында Сегунда Дивизионында ойын ойнап, гол соқпады. 2007/08 маусымында Сегунда Дивизионында 37 ойын ойнап, 21 гол соғады. finishing the season as the club's top goalscorer, now in Segunda División B. ===Эспаньол=== Маусымның соныңда Кальехон Реал Мадридті тастап (егіз ағасы Хуанмимен бірге), Эспаньолм клубымен 4-жылдық келісімге қол қояды. Ла Лига дебютін 2008 жылдың 20 қыркүйегінде Гетафе клубына қарсы ойында жасады (матч 1–1 есебімен аяқталды). 2009 жылдың 15 наурызында Кальехон Гетафе үшін өзінің бірінші голын соқты. Бұл каталондық Мальорка клубына қарсы ойында болды (матч 3-3 есебімен аяқталды). Келесі маусымда, Маурисио Почеттино бапкерлігі астында бірінші құрамада тұрақталып, жартылай қорғаушы және вингер ролін атқарады. Эспаньол маусым барысында қиыншылықтарға ұшырағанымен, Ла Лига соның 10-шы орында бітіреді. 2011 жылдың 15 қаңтарында Кальехон Севильяға қарсы ойынында гол соғады (матч 2–1 есебімен аяқталды). He only missed one league game and netted six goals for the ''Pericos'', who finished comfortably in the mid-table. == Реалға оралуы == Хосе Кальехон. Реалға оралуы 2011 жылдың 23 маусымында Кальехон Реалмен жылдық келісімге қол қояды. Келісім құны 5,5 миллион еуро. 16 шілдеде өзінің Реал сатысында бірінші ойының ойнайды, Лос-Анджелес Гэлакси командасына қарсы достық ойында 30 минутта гол соғып, Реал 4-1 есебімен жеңеді. Мадридтік Реал үшін бірінші ресми голын Хосе өзінің бұрынға клубы Эспаньолға қарсы ойында соқты (матч 4–0 есебімен аяқталды). Гол Криштиану Роналду пасынан кейін мүмкін болды. Бірінші дубль Сантьяго Бернабеуде Загребтік Динамо клубына қарсы ойында жасалды (матч 6–2 есебімен аяқталды). Матчтан кейінгі Хосе сөздері: Мен өзімді соншалықты қуанышты сезіндім, қайтқым келмеді. Бұл менің карьермдағы ең ұмытпас матч, бұл жеңісті жанұяма, бапкеріме, маған сенген барлақ адамдарға арнаймын». Аякс клубына қарсы соңғы раундатағы ойында тағы екі гол соқты (матч 3–0 есебімен аяқталды). Бастапқы ойыншы ретінде Кальехон өзінің жақсы гол соғатын қабілетін көрсетті: желтоқсанның он жетісінде Севильяға қарсы ойында бір гол соқты (6-2). Копа дель Рей үшін Понферрадина клубына қарсы ойында мадридтіктердің голының голын соқты.. 2012 жылдың 14 қаңтарында Мальоркаға қарсы ойынының 84-минутында гол соғып, Реалды жеңіске әкеледі. Келесі ойында тағы гол соғып, Реал Атлетико Бильбао клубын 4-1 есебімен жеңеді. === 2012/13 маусым === Маусым алды дайындық кезінде Кальехон гол соғып Реалдың үздік бомбардирі болды: Бенфика қақпасына дубль, Лос-Анджелес Гэлакси, Милан, Селтик клубтарына бір голдан соқты. 2012/2013 маусымындағы Испания чемпионатында, Кальехон дебютін турда Валенсия футбол клубына қарсы ойында жасады. 57 минутта Анхель Ди Марияны алмастырды. == Клубтік статистикасы == Клуб Маусым Лига Кубоктер Еурокубоктер Барлығы Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Реал Мадрид Испания чемпионатының екінші лигасы, 2006/07 Футболдан Испания чемпионаты (Сегунда Дивизион B), 2007/08 36 Барлығы 40 21 40 21 Эспаньол 2008/09 24 30 2009/10 36 37 2010/11 37 39 Барлығы 97 10 106 12 Реал Мадрид 2011/12 25 38 13 2012/13 Барлығы 27 42 13 Карьерада барлығы 164 36 17 186 46 == Ұлттық құрамадағы карьерасы == Кальехон Испания жастар құрамасы сатысында 2008 жылдың 25 наурызында Қазақстан жастар құрамасына қарсы ойынында дебютін жасады. Ойынға 46 минутта Боян Кркич орнына кіріп, 15 минуттан кейін бірінші голын соғады. Испания құрамасы сол ойында 5:0 есебімен ұтады. == Жетістіктері == Испания Чемпионы: 2011/12 Испания Суперкубогының иегері: 2012 == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Real Madrid official profile BDFutbol profile Futbolme profile Transfermarkt profile Санат:Испания футболшылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Наполи ФК ойыншылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Эспаньол ФК ойыншылары ФК ойыншылары 
'''ЕКАТТЕ коды''' () Болгария мемлекетінде өзін-өзі басқару субъектісін сейкестендіру үшін қолданылатын сандық код. ЕКАТТЕ құрылымын 1995 жылы 497 Болгария Республикасының Министрлер Кеңесі бекіткен болатын. Сыныптауыш () 1999 жылы 10 тамыздан бастап 565 Болгария Республикасының Министрлер Кеңесі шешімімен қабылданды. Бұл сыныптауыш 1972—1974 жылдары жасалған ЕКНМ () сыныптауышын алмастырды. ЕКАТТЕ коды бірліктер түріне байланысты бірнеше бөліктерден тұрады. Жалпы түрі келесідей форматта: облыс: ХХХ қауым: ХХХ99 кметство: ХХХ99-88 аудан: 66666-77, мұндағы: ХХХ облыстың коды; 99 облыстағы қауым нөмірі; 88 қауымдағы кметства нөмірі; 77 аудан нөмірі; 66666 елді мекеннің ЕКАТТЕ бойынша коды. == Сыртқы сілтемелер == ЕКАТТЕ ЕКАТТЕ туралы ЕКАТТЕ туралы Санат:Болгария әкімшілік бөлінісі 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''2492''. Телефон коды ''041171''. ЕКАТТЕ коды ''24517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Арзан''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2386''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''610''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бабица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''2365''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''2066''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Байкалско''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''2427''. Телефон коды ''07724''. ЕКАТТЕ коды ''2230''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Баниште''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''2388''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''2614''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Банкя''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2466''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''2645''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бегуновци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''2395''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''3099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
Бала Құндызды өзенінің оң жағалауында, Нұра кентінен қарай 20 км жерде орналасқан шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Ең биік жері 511 м. Ұзындығы мен ені 5–6 км. Тас көмір және девон жыныстарынан түзілген, түпкі жыныстарының жер бетіне шығуы жиі кездеседі. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр сортаң топырағында дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''Беланица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''2453''. Телефон коды ''07720''. ЕКАТТЕ коды ''3277''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бераинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''2488''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''3873''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Беренде''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''2435''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''3887''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Билинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''2383''. ЕКАТТЕ коды ''4042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''2441''. Телефон коды ''07741''. ЕКАТТЕ коды ''4340''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бобораци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''2454''. Телефон коды ''07720''. ЕКАТТЕ коды ''4529''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Борнарево''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''2407''. Телефон коды ''0777''. ЕКАТТЕ коды ''5534''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Боснек''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''2345''. Телефон коды ''07715''. ЕКАТТЕ коды ''5760''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бохова''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''2483''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''5918''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''2385''. Телефон коды ''07752''. ЕКАТТЕ коды ''6313''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жамбыл''' Шу-Іле тауларының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау. Абсолюттік биіктігі 972 м. қарай 40 45 км-ге созылған, ені 10 15 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Таудың жоғарғы жартасты бөлігінің түпкі жыныстары ашық, беткейлері тік құлама болып келеді. Палеозойдың эффузивті шөгінді жыныстарынан түзілген. == Өсімідгі == Қиыршықтасты сұр қоңыр топырағында боз жусан, бұйырғын, баялыш, күйреуік басым өскен. Өзен арналары бойында тобылғы шоғырлары кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары Санат:Іле Алатауы 
'''Брусник''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''2372''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''6639''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бусинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''2486''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''7096''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Бутроинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2473''. ЕКАТТЕ коды ''7137''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Велиново''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''2476''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''10478''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Велковци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Пошта индексі ''2375''. Телефон коды ''07755''. ЕКАТТЕ коды ''10548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Видрар''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''2495''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''11017''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Видрица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2364''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''11034''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Вискяр''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''2358''. Телефон коды ''07714''. ЕКАТТЕ коды ''11209''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Витановци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Пошта индексі ''2354''. Телефон коды ''07719''. ЕКАТТЕ коды ''11288''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Владимир''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''2411''. Телефон коды ''07728''. ЕКАТТЕ коды ''11404''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жамбыл жер асты су кен орны''' Қостанай облысы жерінде. 1967 жылы барланып, сол жылы Жамбыл ауылын ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында іске қосылды. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Кен орны аллювийлі шөгінділермен ұштасқан. Сонымен қатар бұл аймақта бақша өсіруге арналған суландырылатын жерлер де орналасқан. Тәуліктік су қорының мөлшері 1700 м2. Жамбыл ауылы Қаратомар су құбырына қосылғаннан кейін Жамбыл жер асты су кенінің жұмысы тоқтатылды. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''Врабча''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''2470''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''12139''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''2445''. Телефон коды ''07741''. ЕКАТТЕ коды ''12228''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Вукан''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2485''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''12348''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Габровдол''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''2392''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''14146''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Гигинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''2393''. Телефон коды ''07754''. ЕКАТТЕ коды ''14893''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''2480''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''14979''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Глоговица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''2463''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''15134''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Гоз''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2366''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''15331''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 664 адамды құрайды. Пошта индексі ''2348''. Телефон коды ''076''. ЕКАТТЕ коды ''15504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''2439''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''16167''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''7 шілде''' Григориан күнтізбесінде жылдың 188-ші күні (кібісе жылдарда 189-шы). Жылдың аяғына 177 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Кайман аралдары: Конституция күні. Солүстік Осетия: Республика күні. Соломон аралдары: Тәуелсіздік күні Танзания: Ауылшаруашылық күні. ==== Оқиғалар ==== 1543 француз әскері Люксембургке басып кірді 1668 Исаак Ньютон ғылым магистрі дәрежесін алды 1881 «Пиноккио» ертегісі алғаш рет басылымға шықты 1974 Мюнхен қаласында футболдан әлем чемпионатының финалы өтті. ==== Дүниеге келгендер ==== 1586 Томас Хукер (:en: Thomas Hooker) (1647), америкалық демократияның негізін қалаушы 1698 Пьер де Мопертюи (1759), француз математигі, физигі, саяхатшысы 1746 Джузеппе Пиацци (1826), итальяндық астроном, Церера кіші ғаламшарды ашқан 1843 Камилло Гольджи (1926), итальяндық физиолог, гистолог патолог, физиология және медицина саласы бойынша 1906 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1861 Нетти Стивенс (:en: Nettie Maria Stevens) (1912), америкалық биолог және генетик. 1911 Джан Менотти (итал. Gian Carlo Menotti), итальян текті америкалық композитор, қазіргі заманның америкалық операның негізін қалаушы. 1943 Тото Кутуньо (шын аты Сальваторе), итальяндық әнші және композитор ==== Қайтыс болғандар ==== 1647 Томас Хукер (:en: Thomas Hooker) (1586), америкалық демократияның негізін қалаушы 1930 Артур Конан Дойль (1859), ағылшынның әйгілі жазушысы, Шерлок Холмс шығармасының авторы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:7 шілде 
'''Жамбыл мұздығы''' Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Аңғардың басты бөлігін алып жатыр. Кіші Басқан өзенінің бастауында орналасқан. Мұздықтың тілі 3120 биіктікте бітеді. Фирн межесі 3600 биіктікте өтеді. == Аумағы == Мұздықтың ұзындығы км, ашық бөлігі 5,3 км, ауданы 11,2 км2. Екі тармаққа бөлінген мұздықтар солтүстікке қарай созылған жалпы мұздықтың тілін құрайды. Мұздық аумағы жылына орта есеппен 2,5 м-ге қысқаруда. 1947 жылы мұздыққа альпинистер көтеріліп, оған Жамбыл Жабаев есімі берілген. == Бақылау жұмыстарының жүргізілуі == 1956 жылы ҚазКСР-і Ұлттық ғылым академиясының География секторының (1983 жылдан институт) экспедициясы бақылау жұмыстарын жүргізді (абляция ауданы тілінің беткі биіктігін, оның бітуін өлшеу, мұздың қозғалу жылдамдығын анықтау және т.б.). 1957 жылы, 1959 және 1962-1968 жылдары бақылау жұмыстары қайта жүргізілді. 1966 жылы фототеодолиттік түсіру арқылы толықтырылды.< == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы мұздықтары Санат:Жетісу Алатауы 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''2419''. Телефон коды ''077222''. ЕКАТТЕ коды ''16208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2491''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''16331''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2399''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''16382''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''2371''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''16612''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Гылыбник''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Пошта индексі ''2426''. Телефон коды ''077229''. ЕКАТТЕ коды ''18263''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Гырло''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''2381''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''18349''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Пошта индексі ''2416''. Телефон коды ''077226''. ЕКАТТЕ коды ''20256''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Джинчовци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''2483''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''20818''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Дивля''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Пошта индексі ''2457''. Телефон коды ''07743''. ЕКАТТЕ коды ''20972''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Дивотино''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1860 адамды құрайды. Пошта индексі ''2350''. Телефон коды ''07717''. ЕКАТТЕ коды ''20986''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жамбыл шыңы''' Іле Алатауындағы шың. Шыңға 1937 жылы Е.Колокольников бастаған алматылық альпинистер көтеріліп, оған Жамбыл Жабаев есімін берген. ==Географиялық орны == Алматы облысы Талғар ауданы жерінде. Сол және Орта Талғар өзендерінің суайрығы саналатын Жаңа сілемнің оңтүстік шетінде. Биіктігі 4355 м. == Жер бедері == Шың конус тәрізді, басында қар жатады. Шығыс және батыс беткейлерінде шағын мұздықтар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы 
'''Докёвци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''2497''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''21854''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''2458''. Телефон коды ''07743''. ЕКАТТЕ коды ''22054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Пошта индексі ''2420''. Телефон коды ''07729''. ЕКАТТЕ коды ''22085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Пошта индексі ''2397''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''22263''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Пошта индексі ''2413''. Телефон коды ''07723''. ЕКАТТЕ коды ''22490''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2367''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''22506''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Драгичево''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1968 адамды құрайды. Пошта индексі ''2351''. Телефон коды ''07718''. ЕКАТТЕ коды ''23251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2428''. Телефон коды ''07724''. ЕКАТТЕ коды ''23443''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Дрен''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1200 адамды құрайды. Пошта индексі ''2430''. Телефон коды ''07726''. ЕКАТТЕ коды ''23649''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Друган''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 463 адамды құрайды. Пошта индексі ''2410''. Телефон коды ''07728''. ЕКАТТЕ коды ''24832''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жамбыоба''' Маралды көлінің тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Павлодар ауданы, Ертіс өзені алабында, Жертұмсық ауылының шығысында 22 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 135 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы 2,2 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы км. Қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Суы тұзды, сілтілі және кермек. Батысында қарағай ормандары, жағалауындағы бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, бетеге, т.б. түрлі өсімдіктер өседі.‎ Санат:Павлодар ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Душинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''2398''. ЕКАТТЕ коды ''24205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Калиште''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 515 адамды құрайды. Пошта индексі ''2431''. Телефон коды ''07742''. ЕКАТТЕ коды ''35434''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Калотинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''2444''. Телефон коды ''07741''. ЕКАТТЕ коды ''35482''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Касилаг''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''2424''. Телефон коды ''077221''. ЕКАТТЕ коды ''36566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кладница''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 076 адамды құрайды. Пошта индексі ''2347''. Телефон коды ''07711''. ЕКАТТЕ коды ''37174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ковачевци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Пошта индексі ''2450''. Телефон коды ''07727''. ЕКАТТЕ коды ''37513''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кожинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''2487''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''37602''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кондофрей''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрайды. Пошта индексі ''2422''. Телефон коды ''077221''. ЕКАТТЕ коды ''38265''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Конска''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''2379''. Телефон коды ''07752''. ЕКАТТЕ коды ''41126''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Копаница''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Пошта индексі ''2409''. Телефон коды ''0777''. ЕКАТТЕ коды ''38460''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанама''' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Қалба жотасының оңтүстік беткейінен бастау алып, Маршанка қыстауының тұсында Шар өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 816 км2. Беткейі тік жарлы, жыралармен тілімденген. Суы қарашаның ортасында қатып, сәуірдің басында ериді. Суы ауыл, мал шаруашылығына және тұрмыстық қажеттілікке пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''Косача''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Пошта индексі ''2448''. Телефон коды ''07727''. ЕКАТТЕ коды ''38724''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''2489''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''39027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кошарите''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''2453''. Телефон коды ''07720''. ЕКАТТЕ коды ''41251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кошарево''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''2390''. Телефон коды ''07754''. ЕКАТТЕ коды ''39150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Пошта индексі ''2349''. ЕКАТТЕ коды ''39387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Красава''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''2370''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''39517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кривонос''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''2386''. ЕКАТТЕ коды ''39855''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кышле''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2492''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''41040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''2459''. Телефон коды ''07743''. ЕКАТТЕ коды ''16170''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Лева-Река''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''2494''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''43195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанарқыз''' Зайсан көлінің төбе. == Жер бедері == Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Қара Ертіс аңғарында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктік 452 м. Пішіні дөңгелек тәрізді келген төбе Бозайғырқұм құмының Оңтүстігінде Қайнар бұлағы, солтүстігінде Ақтөбе төбесі, шығысында Ақжан құмы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Төрттік кезеңінің ортаңғы шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Құмды, шалғынды сұр қоңыр топырақ жамылғысында қарабарақ, жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Зайсан ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Лесковец''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''2342''. Телефон коды ''07712''. ЕКАТТЕ коды ''43428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2481''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''43551''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Лобош''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Пошта индексі ''2433''. Телефон коды ''07742''. ЕКАТТЕ коды ''43918''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ломница''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''2465''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''44269''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Люлин''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 730 адамды құрайды. Пошта индексі ''2352''. Телефон коды ''07717''. ЕКАТТЕ коды ''44656''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Лялинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''2474''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''44781''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Мештица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 958 адамды құрайды. Пошта индексі ''2353''. Телефон коды ''07714''. ЕКАТТЕ коды ''48037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Милкёвци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''2475''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''48249''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''2478''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''48252''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''49182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанат тұқымдасы''' () сүтқоректілер класына жататын жыртқыш аңдар. Бұлар негізінен Солтүстік, Орталық және Оңтүстік Америкада, Оңтүстік-Шығыс Азияда тараған. туысы, 15 түрі бар. Көпшілігінің дене тұрқы ұзынша келген (30 120 см, ал алып панда 180 см-дей). Салмағы 160 кг-ға дейін. Құйрығының ұзындығы 20 70 см. Аяқтары қысқа, бес башайлы, тырнақтары жиырылғыш, табанын толық не жартылай басып жүреді. Қылшықты түктері қалың, құйрығы ұзын (алып пандадан басқасы), көпшілігінің қара жолақтары болады. Кейбір түрі ағашқа жақсы өрмелейді. Ал кинкажу құйрығымен жармасып, бар тіршілігін ағаш басында өткізсе, алып панда тек жерде ғана жүреді. Бұлар жәндіктер, бақа, шаян, түрлі кемірушілермен, сондай-ақ жеміс-жидек, шошқа жаңғақ, т.б. өсімдіктермен қоректенеді. Қар түсісімен қысқы ұйқыға кетеді. Жылына бір рет 8-ден (көбіне 4) күшік табады. Бір жасында жыныстық жағынан жетіледі. Жанат тұқымдасының терісі бағалы бір түрі жанат (Procyon lotor) Қазақстанға 1930 жылдардың аяғында әкелініп, Оңтүстік Қазақстан облысында Піскем өзенінің бойындағы орманда жерсіндірілген. Оның дене тұрқы 41 60 см, құйрығының ұзындығы 20 40 см-дей, салмағы кг. Басы, көзі үлкен, тұмсығы қысқа. Жүні қалың, сарғылт сұр, қара қошқыл. Күндіз ініне не ағаш қуыстарына паналап, түнде қорегін аулайды. Қысқы ұйқыға жатады. Қорек талғамайды. Түрлі жәндік, өсімдікпен де қоректене береді. Ақпан наурыз айларында ұйығып, жылына бір рет 8-ден (көбіне 6) күшік табады. Түрлі ұсақ кеміргіштермен қоректеніп, ауыл шаруашылығы және орман пайда келтіреді. Жанат бағалы терісі үшін ауланады. Оның терісі өте берік және жылы, одан әйелдерге тон, ұшқыштардың сырт киімі (комбинезон) тігіледі. ==Дереккөздер== Санат:Жанаттар 
'''Мрамор''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''2487''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''49196''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Мурено''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''2437''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''49357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Муртинци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''2382''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''49374''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Негованци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''2417''. Телефон коды ''07724''. ЕКАТТЕ коды ''51278''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Неделково''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''2477''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''51343''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''2396''. Телефон коды ''07753''. ЕКАТТЕ коды ''51490''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Николаево''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''2406''. Телефон коды ''0777''. ЕКАТТЕ коды ''51617''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ноевци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Пошта индексі ''2394''. Телефон коды ''07753''. ЕКАТТЕ коды ''52324''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Одраница''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''2408''. Телефон коды ''07743''. ЕКАТТЕ коды ''53415''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Озырновци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2373''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''53463''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанбазар''' Түндік өзені мен оның оң саласы Ащышиөзек өзенінің арасындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылынан оңтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Тау ордовик, девон, силур жыныстарынан түзілген. Абсолюттік биіктігі 888 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 15 16 км-ге созылып жатыр, ені орталық, солтүстік бөлігінде 5, оңтүстігінде км. Беткейлері көлбеу, сай-жыралармен аз тілімденген. Тау етектерінде бұлақтар бар. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында бетеге, қызыл жусан, аустрия жусаны, жатаған қарағаш өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2490''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''22201''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Егылница''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''2429''. Телефон коды ''07745''. ЕКАТТЕ коды ''27043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ездимирци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''2464''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''27084''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Еловдол''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Пошта индексі ''2434''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''27320''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Еловица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''2489''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''27351''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ерул''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''2486''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''27601''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жабляно''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Пошта индексі ''2442''. Телефон коды ''07741''. ЕКАТТЕ коды ''29012''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жедна''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''2423''. Телефон коды ''07725''. ЕКАТТЕ коды ''29060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Житуша''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Пошта индексі ''2432''. Телефон коды ''07725''. ЕКАТТЕ коды ''29622''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Забел''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2469''. Телефон коды ''08772345''. ЕКАТТЕ коды ''30017''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанбай''' Каспий теңізінің солтүстік бөлігіндегі арал. == Географиялық орны == Атырау облысы Құрманғазы ауданы жерінде. Еділ атырауының шығыс шеткі тармағына қарама-қарсы 17 шақырым жерде орналасқан. қарай созылып жатқан аралдың ұзындығы 20 шақырым, ені шақырымдай. Аралдың жағалаулық қайраңдары балықтардың ұрық шашуына өте қолайлы. == Сипаттамасы == Арал жағалаудан 1,5 шақырым жерді алып жатыр. Аумағының ауданы 108 км2. Жер бедері саз батпақты келеді, онда қамыс, құрақ өседі. Батысымен балық аулайтын кемелерге арналған теңіз каналы жүргізілген. Құрлықпен паром арқылы қатынайды. Аралда елді мекен жоқ. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі аралдары Санат:Атырау облысы географиясы 
'''Завала''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''2374''. ЕКАТТЕ коды ''30048''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''2478''. ЕКАТТЕ коды ''30716''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Зидарци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''2356''. ЕКАТТЕ коды ''30836''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Извор''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Пошта индексі ''2415''. Телефон коды ''07724''. ЕКАТТЕ коды ''32384''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Падине''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''2438''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''55141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Парамун''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''2474''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''55453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Пенкёвци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2499''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''55814''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Планиница''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''2340''. Телефон коды ''07712''. ЕКАТТЕ коды ''56650''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Пештера''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''2443''. Телефон коды ''07741''. ЕКАТТЕ коды ''56280''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''2455''. Телефон коды ''07720''. ЕКАТТЕ коды ''57964''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанбел''', Қарасу, Қойбас, ''Мұқаш'' Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы өзен. Ұзындығы 52 км, су жиналатын алабы 376 км2. ==Бастауы == Маңырақ тауынан басталып, Зайсан көліне құяды. == Гидрологиясы == Ағын модулі км2-ге 1,5 3,0 л/с. Қар, жер асты суларымен толығады. Өзен суы шаруашылық қажетіне пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Зайсан ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''Прибой''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Пошта индексі ''2452''. Телефон коды ''07720''. ЕКАТТЕ коды ''58311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Проданча''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2471''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''58551''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Радибош''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''2447''. Телефон коды ''0777''. ЕКАТТЕ коды ''61354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Радово''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''2488''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''61501''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Радуй''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''2359''. Телефон коды ''07714''. ЕКАТТЕ коды ''61618''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ракиловци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Пошта индексі ''2451''. Телефон коды ''07727''. ЕКАТТЕ коды ''61947''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Рани-Луг''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''2484''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''62205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Раянци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''2446''. ЕКАТТЕ коды ''62356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ребро''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''2384''. Телефон коды ''07752''. ЕКАТТЕ коды ''62373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Режанци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''2380''. Телефон коды ''07752''. ЕКАТТЕ коды ''17796''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
Жайық алабындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерінде орналасқан. Бұлдырты өзенінің төменгі ағысында, Қарақұдық ауылынан батысқа қарай 10 км жерде, теңіз деңгейінен 10 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 8,9 км2, ұзындығы 7,6 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 39 км. Суы қарашада қатып, наурыздың аяғында ери бастайды. Солтүстігінде Бұлдырты өзеніне жетпей құмға сіңіп кетеді. Суы кермек, аздап сілтілі. Мал шаруашылығына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Сырым ауданы көлдері Санат:Жайық су алабы өңірі 
'''Реяновци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''2483''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''62565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Рударци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''2343''. Телефон коды ''07713''. ЕКАТТЕ коды ''63152''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Садовик''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''2387''. Телефон коды ''07752''. ЕКАТТЕ коды ''65084''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Светля''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Пошта индексі ''2449''. Телефон коды ''07727''. ЕКАТТЕ коды ''65591''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрайды. Пошта индексі ''2377''. Телефон коды ''07755''. ЕКАТТЕ коды ''66072''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Слаковци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''2369''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''67163''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Слатино''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2449''. Телефон коды ''07727''. ЕКАТТЕ коды ''67266''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Слишовци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2484''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''67458''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''2456''. Телефон коды ''07743''. ЕКАТТЕ коды ''67595''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Сопица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''2378''. Телефон коды ''07755''. ЕКАТТЕ коды ''68059''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Шілденің 8''' Григориан күнтізбесінде жылдың 189-шы күні (кібісе жылдарда 190-шы). Жылдың аяғына 176 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Ресей, Отбасы күні. Замбия. Бірлік күні ==== Оқиғалар ==== б.з.д 52 ж. Париж қаласының құрылуы 1709 Полтава шайқасы 1777 Вермонт штаты құлдықты жойған АҚШ–тағы бірінші штат болды 1796 АҚШ-та бiрiншi төлқұжаттың берілуі. 1889 «The Wall Street Journal» газетінің ең бірінші шығарылымы. 1901 Франция жолдарында автокөлiктердiң жылдамдықтарына шектеу енгiзiлді. ==== Дүниеге келгендер ==== 1760 Кристиан Крамп, француз математигі. 1831 Джон Стит Пембертон, Coca-Cola-ны ойлап тапқан адам 1839 Джон Рокфеллер (1937), америкалық өнеркәсіпші, дүние жүзіндегі алғашқы миллиардер 1851 Артур Джон Эванс (1941), ағылшын археологі. 1892 Ричард Олдингтон (1962), ағылшын жазушысы 1895 Игорь Евгеньевич Тамм (1971), орыс физигі, 1958 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1906 Филипп Джонсон (:en:Philip Cortelyou Johnson) (2005), америкалық архитектор ==== Қайтыс болғандар ==== 1695— Христиан Гюйгенс (1629), голландық математик, физик, механик және астроном. 1895 Иоганн Йозеф Лошмидт, австриялық физик және химик. 1979 Роберт Бёрнс Вудворд (1917), америкалық химик, хинин, холестерин, кортизон, стрихнин, витамин B12 синтиздеген және пенициллин, стрептомицин құрылымын ашқан. 1965 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1985 Саймон Смит Кузнец (1901), украин текті америкалық экономист 1971 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 2022 Синдзо Абэ, Жапонияның бұрыңғы партияның бұрыңғы басшысы, саясаткер. == Сыртқы сілтемелер == Санат:8 шілде 
'''Жанғыш тақтатас''' органикалық және минералдық заттардан тұратын жұқа қабатты шөгінді тау жынысы. Суқоймаларының (көл, теңіз, т.б.) түбінде мақтаға ұқсас серне (коллоид) түрінде шөккен органикалық заттар нығыздалып минералдық заттармен араласады. Нәтижесінде, аумағы мыңдаған км²-ге жететін Жанғыш тақтатас түзіледі. Құрамындағы органикалық заттарда көміртек (56 82%), сутек (6,8 11,5%), азот (5%-ға дейін), күкірт (1,5 9%) және оттек болады. Түсі қоңыр, сарғыш қоңыр, сұрғылт. Нақышы жапырақты немесе шомбал. Термиялық өңдеу тәсіліне және органикалық заттардың (керогеннің) құрамына қарай Жанғыш тақтатастан әр түрлі заттар алынады. 200 350°С-қа дейін қызған кероген балқыма күйде болады. Оның құрамындағы заттарды еріткіштердің көмегімен ажыратады. Термобитумды 450°С-қа дейін қыздырса, ол ыдырап су, газ және шайыр бөлініп шығады: температурасы көтерілген сайын шайырдан метан мен сутек бөлінеді. Жанғыш тақтатас отын, энергетикалық, химиялық шикізат ретінде пайдаланылады, олардан түрлі битумдар, фармацевтик. шикізат, резина зиянды жәндіктерге қарсы қолданылатын улы заттар, т.б. өндіріледі. Жанғыш тақтатасдың күлі аса бағалы тұтқыр зат ретінде құрылыс кірпішін және жылу өткізбейтін материал жасауда пайдаланылады. Қазақстанда Алтайда (Кендірлік), Сарыарқада, Каспий маңында Жанғыш тақтатастың кендері бар. == Дереккөздер == Санат:Шөгінді тау жыныстары Санат:Отын 
'''Стайчовци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''2489''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''68641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''2412''. ЕКАТТЕ коды ''69064''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Стефаново''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Пошта индексі ''2414''. Телефон коды ''07723''. ЕКАТТЕ коды ''69239''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''2482''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''69777''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2488''. Телефон коды ''07732''. ЕКАТТЕ коды ''70086''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Студена''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Пошта индексі ''2344''. Телефон коды ''07715''. ЕКАТТЕ коды ''70038''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Туроковци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''2468''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''73479''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Углярци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''2418''. Телефон коды ''07726''. ЕКАТТЕ коды ''75023''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Филиповци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''2472''. Телефон коды ''07733''. ЕКАТТЕ коды ''76114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2480''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''78327''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жандос''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылының 30 км жерде орналасқан тау. Түндік өзені мен оның Қарасу саласының қосылған жерінен 2-3 км жерде. == Жер бедері мен геологиялық құрылымы == Абсолюттік биіктігі 701 м. Ұзындығы мен ені 2–2,5 км. Силур және девон жыныстарынан түзілген. Беткейлері жайпақ, аз тілімденген. Қызғылт қоңыр топырағында әр түрлі дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Чепино''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Ковачевци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''2436''. Телефон коды ''07744''. ЕКАТТЕ коды ''80385''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''2408''. Телефон коды ''0777''. ЕКАТТЕ коды ''80488''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Пошта индексі ''2340''. Телефон коды ''07712''. ЕКАТТЕ коды ''81952''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2346''. ЕКАТТЕ коды ''81623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Чуковец''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Пошта индексі ''2425''. Телефон коды ''077221''. ЕКАТТЕ коды ''81709''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Шипковица''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2493''. Телефон коды ''07735''. ЕКАТТЕ коды ''83209''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''2355''. Телефон коды ''07719''. ЕКАТТЕ коды ''87480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ярловци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''2481''. Телефон коды ''07734''. ЕКАТТЕ коды ''87566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Ярославци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''2376''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''87579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Насалевци''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''2478''. ЕКАТТЕ коды ''51130''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Жанқара''' Көкшетау тауының шоқы. == Географиялық орны == Ақмола облысы Бурабай ауданы Озерное ауылының км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 474 м. Солтүстіктен қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Оқшау келген таудың беткейі жайпақ, қатты тілімденген. == Геологиялық құрылымы == Девон, силур кезеңдерінің граниттерінен түзілген. == Өсімдігі == Шымды-күлгінді, шалғындық топырақ жамылғысында жусан, бидайық, арпабас, айрауық аралас шөптесіндер, қайың, терек, т.б. бұталы өсімдіктер өседі. Маңайында демалыс үйлері орналасқан. қарай Көкшетау Щучинск темір жолы мен автомобиль жолдары өтеді. == Дереккөздер == Санат:Бурабай ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''Кленовик''' () Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Пошта индексі ''2421''. Телефон коды ''07725''. ЕКАТТЕ коды ''41232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Волно''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''2886''. Телефон коды ''03623''. ЕКАТТЕ коды ''12036''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Абланица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2764 адамды құрайды. Пошта индексі ''2932''. Телефон коды ''07524''. ЕКАТТЕ коды ''14''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бабяк''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Пошта индексі ''2784''. Телефон коды ''074404''. ЕКАТТЕ коды ''2107''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Балдево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''2948''. Телефон коды ''07523''. ЕКАТТЕ коды ''2381''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Баничан''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Пошта индексі ''2905''. Телефон коды ''07525''. ЕКАТТЕ коды ''2600''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Баня''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2976 адамды құрайды. Пошта индексі ''2778''. Телефон коды ''07445''. ЕКАТТЕ коды ''2693''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Баскалци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''2883''. ЕКАТТЕ коды ''2806''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бачево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1676 адамды құрайды. Пошта индексі ''2769''. Телефон коды ''07448''. ЕКАТТЕ коды ''2960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бел-Камен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Пошта индексі ''2793''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''3561''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жантай''' Өлкейек өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Жабасақ ауылының бұлақтардан бастау алады. Амангелді ауылының тұсында Толыбай өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 48 км. Аңғарында Жандай, Сандал, т.б. көптеген қыстаулар бар. Жағасы жайпақ. Қарашаның басында суы қатып, сәуірдің басында ериді. Суы мал суаруға, егін шаруашылығына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Әйтеке би ауданы өзендері 
'''Белёво''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2824''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''3784''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Беласица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1102 адамды құрайды. Пошта индексі ''2881''. Телефон коды ''07423''. ЕКАТТЕ коды ''3294''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2800''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''3335''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бело-Поле''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 655 адамды құрайды. Пошта индексі ''2709''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''3664''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Беслен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 732 адамды құрайды. Пошта индексі ''2934''. Телефон коды ''07528''. ЕКАТТЕ коды ''3976''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бистрица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''2724''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''4217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Блатска''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрайды. Пошта индексі ''2941''. Телефон коды ''07528''. ЕКАТТЕ коды ''4399''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Боголин''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Пошта индексі ''2931''. Телефон коды ''07547''. ЕКАТТЕ коды ''4707''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бождово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''4933''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Пошта индексі ''2746''. Телефон коды ''07415''. ЕКАТТЕ коды ''7377''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жантайсор''' Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы Талшық ауылының 10 км жерде орналасқан көл. Үлкен Қараой көлінің алабында. Теңіз деңгейінен 85 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 6,8 км. Дөңгелек тұйық көл. Қар және жауын-шашын суларымен толысады. Суы қарашада қатып, сәуір айында ериді.‎ Көл қазаншұңқырының түбі сазды. == Жағалау сипаты == Жағалауы негізінен жайпақ. Бетеге, боз, селеу, жусан, т.б. өседі. Санат:Ақжар ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''2884''. Телефон коды ''074204''. ЕКАТТЕ коды ''5596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Борово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1074 адамды құрайды. Пошта индексі ''2904''. Телефон коды ''0751''. ЕКАТТЕ коды ''5606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Брежани''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 830 адамды құрайды. Пошта индексі ''2750''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''6238''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Брезница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3405 адамды құрайды. Пошта индексі ''2972''. Телефон коды ''07529''. ЕКАТТЕ коды ''6306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Брестово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''2735''. Телефон коды ''06916''. ЕКАТТЕ коды ''6522''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Буково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 929 адамды құрайды. Пошта индексі ''2915''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''7003''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бунцево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Пошта индексі ''2792''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''7822''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бучино''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Пошта индексі ''2742''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''7168''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Ваклиново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1135 адамды құрайды. Пошта индексі ''2957''. Телефон коды ''07545''. ЕКАТТЕ коды ''10046''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Виногради''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''2822''. Телефон коды ''074323''. ЕКАТТЕ коды ''11168''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жантау''' Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының солтүстігіндегі тау. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 15 км-ге созылған, ені км. Ең биік жері 1217 м. == Геологиялық құрылымы == Кембрий жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Сай-жыра, аңғарлармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Бұлақтарға бай, Қараменде, Найманбай өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Вишлене''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''2895''. Телефон коды ''07427''. ЕКАТТЕ коды ''11358''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''2834''. Телефон коды ''074346''. ЕКАТТЕ коды ''12142''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Враня''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''2830''. Телефон коды ''07438''. ЕКАТТЕ коды ''12200''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Вылково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Пошта индексі ''2807''. Телефон коды ''074324''. ЕКАТТЕ коды ''12471''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Вылкосел''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 478 адамды құрайды. Пошта индексі ''2930''. Телефон коды ''07547''. ЕКАТТЕ коды ''12499''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Габрово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''2747''. Телефон коды ''07414''. ЕКАТТЕ коды ''14204''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''2924''. Телефон коды ''075214''. ЕКАТТЕ коды ''14341''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Гега''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Пошта индексі ''2882''. Телефон коды ''074204''. ЕКАТТЕ коды ''14581''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Генерал Тодоров''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 670 адамды құрайды. Пошта индексі ''2873''. Телефон коды ''074207''. ЕКАТТЕ коды ''58390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Годешево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Пошта индексі ''2938''. Телефон коды ''07548''. ЕКАТТЕ коды ''15312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жантезек''', Қаработа, Сабаз Алакөл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Тарбағатай тауының орта бөлігіндегі Сұлужотаның оңтүстік беткейінен басталып, Бақты ауылынан 25 км-дей төменде Еміл өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 64 км, су жиналатын алабы 1220 км2. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Суы егін, бау-бақша суғаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''Годлево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 525 адамды құрайды. Пошта индексі ''2768''. Телефон коды ''074402''. ЕКАТТЕ коды ''15326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''2800''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''15549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Голешово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''2818''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''15583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Гореме''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Пошта индексі ''2834''. Телефон коды ''074346''. ЕКАТТЕ коды ''16033''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Кресна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрайды. Пошта индексі ''2842''. Телефон коды ''074328''. ЕКАТТЕ коды ''16136''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Пошта индексі ''2827''. Телефон коды ''074341''. ЕКАТТЕ коды ''16273''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2836''. Телефон коды ''074347''. ЕКАТТЕ коды ''16362''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''16403''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Пошта индексі ''2797''. Телефон коды ''074401''. ЕКАТТЕ коды ''16754''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 049 адамды құрайды. Пошта индексі ''2963''. Телефон коды ''07527''. ЕКАТТЕ коды ''16763''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
Caption text '''Жануарлар анатомиясы''' жануарлар организмдері мүшелер жүйелерінің құрылысын салыстырмалы зерттейтін жануарлар морфологиясының үлкен саласы. Жануарлар анатомиясының ғылым ретінде қалыптасуына көптеген ғалымдар өз еңбектерімен үлес қосты. Көне дәуірдегі ғылыми еңбектер негізінен жылқы малының дене құрылысын зерттеуге арналған. Оларға: Д. Руффо (1250 ж.), Леонардо да Винчи (1488 ж.), В. Койтер (1573 ж.), К. Руини (1598 ж.) еңбектерін жатқызуға болады. Үй жануарларының анатомиясы туралы бірінші оқу құралын 1645 жылы итальян ғалымы М.Северино жазған. ==Дереккөздер== Санат:Жануарлар анатомиясы 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1167 адамды құрайды. Пошта индексі ''2783''. Телефон коды ''074405''. ЕКАТТЕ коды ''77596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2756''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''16870''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''2824''. Телефон коды ''074388''. ЕКАТТЕ коды ''16969''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''2727''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''17004''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''2914''. Телефон коды ''07525''. ЕКАТТЕ коды ''17347''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Гостун''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''2773''. Телефон коды ''074409''. ЕКАТТЕ коды ''17381''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Градево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''2755''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''17405''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Гылыбово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''2789''. Телефон коды ''074404''. ЕКАТТЕ коды ''15638''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Гырмен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1810 адамды құрайды. Пошта индексі ''2960''. Телефон коды ''07523''. ЕКАТТЕ коды ''18366''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дамяница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1344 адамды құрайды. Пошта индексі ''2813''. Телефон коды ''07430''. ЕКАТТЕ коды ''20105''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жануарлар genesіs шығу, пайда болу, тек) жануарлардың тұқым қуалаушылық және өзгергіштік қасиеттерін зерттейтін ғылым. Оның негізгі мақсаты шаруашылыққа тиімді белгілердің тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігінің заңдылықтарын ашу, оларды басқару жолдарын анықтау, жануарлардың адамға қажетті жаңа тұқымдарын өсіріп шығару. Қазақстанда жануарлар генетикасы саласындағы ғылыми-зертттеу жұмыстары, Эксперименттік биология ғылыми-зерттеу институты, Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығына қарасты бірқатар ғылыми-зертттеу институттары, Қазақ ұлттық аграрлық университетінде жүргізіледі. Республикада қой мен ірі қараның, жылқы мен шошқаның мол өнімді жаңа тұқымдары шығарылды. Малдың селекцияланатын белгілерінің тұқым қуалауы мен заңдылықтар ашылып, олардың өрісі анықталды. == Дереккөздер == Санат:Генетика 
'''Дебочица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''2748''. Телефон коды ''07414''. ЕКАТТЕ коды ''20328''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дебрен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2298 адамды құрайды. Пошта индексі ''2961''. Телефон коды ''07523''. ЕКАТТЕ коды ''20331''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дебрене''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''2803''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''20345''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Делвино''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды. Пошта индексі ''2728''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''20540''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Делчево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''2917''. Телефон коды ''08334''. ЕКАТТЕ коды ''20585''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Джигурово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 723 адамды құрайды. Пошта индексі ''2812''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''20780''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''2838''. Телефон коды ''074344''. ЕКАТТЕ коды ''21467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Добротино''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''2919''. Телефон коды ''0751''. ЕКАТТЕ коды ''21680''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дагоново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Пошта индексі ''2779''. Телефон коды ''074406''. ЕКАТТЕ коды ''20064''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Добырско''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 664 адамды құрайды. Пошта индексі ''2799''. Телефон коды ''074406''. ЕКАТТЕ коды ''21748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жануарлар даусы'''– бір түрге, кейде әр түрге жататын жануарлардың өзара бірін-бірі ажырату және түрлі сезімін білдіру үшін шығаратын дыбыстары. Бұл көптеген жәндіктерге, балықтарға, құйрықсыз қосмекенділерге (құрбақа, бақа), кейбір бауырымен жорғалаушыларға (жармасқылар, хамелеондар, крокодилдер) және барлық құстар мен сүтқоректілерге тән. Жануарлардың дыбыс диапазоны 20 Гц 20 кГц. Жануарлар даусында тек дыбыс аппараты арқылы пайда болатын дыбыс жәндіктерде) қана емес, балықтың торсылдағымен, жүзу қанатымен, құстың құйрық қауырсынымен, қанатымен, тұмсығымен (қарабауыр бұлдырық, дегелек), аяғындағы не қанатындағы арнайы аппараттарымен (түзу қанатты жәндіктер) шығаратын дыбыстары да болады. Жануарлардың сайрау, қорқу, айбат шегу, ашыққанын, сескенгенін, жұптасу кезінде шығаратын әр түрлі дыбыстары болады. Жарқанаттар мен дельфиндердің дауысы жаңғырық қабылдауда маңызы зор. Кейбір Жануарлар даусы ғалымдар шаруашылыққа зиян келтіретін құстарға, жәндіктерге, т.б. кейбір хайуанаттарға қарсы пайдаланып, бау-бақшаны, егістікті қорғайды. Мысалы, Қазақстан орнитологтары қараторғайдың шығаратын дыбыстарын жазып алып, акустик. әдіспен жүзім бағының зиянкестеріне қарсы қолданады. == Дереккөздер == Санат:Дыбыс 
'''Долен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''2968''. Телефон коды ''07549''. ЕКАТТЕ коды ''21868''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Долене''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''2887''. Телефон коды ''074204''. ЕКАТТЕ коды ''21885''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Кресна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 646 адамды құрайды. Пошта индексі ''2843''. Телефон коды ''07433''. ЕКАТТЕ коды ''22068''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''2888''. Телефон коды ''074204''. ЕКАТТЕ коды ''22143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''2892''. Телефон коды ''07427''. ЕКАТТЕ коды ''22246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 691 адамды құрайды. Пошта индексі ''2798''. Телефон коды ''074403''. ЕКАТТЕ коды ''22602''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1250 адамды құрайды. Пошта индексі ''2944''. Телефон коды ''07531''. ЕКАТТЕ коды ''22616''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Габрене''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 727 адамды құрайды. Пошта индексі ''2898''. Телефон коды ''07428''. ЕКАТТЕ коды ''14091''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1469 адамды құрайды. Пошта индексі ''2757''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''22753''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Драгуш''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2875''. Телефон коды ''07424''. ЕКАТТЕ коды ''23488''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Шілденің 9''' Григориан күнтізбесінде жылдың 190-шы күні (кібісе жылдарда 191-ші). Жылдың аяғына 175 күн қалады. == Мейрамдар == Қазақстан, Су шаруашылығы қызметкерлері күні Қазақстан, Салық қызмет күні. Аргентина, Тәуелсіздік күні == Оқиғалар == 1558 Женева қаласы Швейцариядан тәуелсіз болды. 1788 Коннектикут АҚШ-тың бесінші штаты болды. 1816 Аргентина Испаниядан тәуелсіз екенін жариялады 1945 генерал Шарль де Голль мемлекеттiк құрылымды анықтау үшiн, Францияда референдум өткiзуді ұсынды 1957 Нобели Менделеев кестесіндегі 102-шi элемент ашылды == Дүниеге келгендер == 1764 Анна Радклиф (1823), ағылшын жазушы-әйел. 1809 Фридрих Август Квенштедт (1889), неміс геолог және минералог. 1845 Джордж Дарвин (1912), ағылшын астрономы, Чарльз Дарвинның екінші ұлы 1894 Пётр Леонидович Капица (1984), кеңес физигі, академик, физикадан 1978 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1929 Мулай Хассан Алауи (1999), Марокко королі (1961—1999 жж.). == Қайтыс болғандар == 1856 Амедео Авогадро (1776), итальяндық физик және химик, судың химиялық құрамын ашқан 1880 Поль Брока (1824), француз хирургі, физикалық антропология негізін салушы. 1902 Марк Матвеевич Антокольский, әйгілі мүсінші. == Сыртқы сілтемелер == Санат:9 шілде 
'''ЖАНУАРЛАРДЫ ЕСЕПКЕ АЛУ'''– жануарлардың көп тараған жерінде жалпы санын анықтау. Көбінесе халық ш-на маңызы бар пайдалы жануарларды тиімді пайдалану және аулау жоспарын белгілеу үшін олардың жалпы саны есепке алынып отырады. Сондай-ақ зиянды жануарлардың тараған жерлері мен мекендерін анықтап санын есепке алу бұларға қарсы шараларды ұйымдастырудың негізі болып табылады. Әр түрлі жануарлар түрін немесе топтарын есепке алудың бірнеше әдістері бар. Мыс., терісі бағалы және кәсіптік маңызы бар тұяқты аңдардың жалпы санын білу үшін, олардың белгілі бір мекендеген аймақтарында есеп жүргізу кезінде белгілі бағытта келе жатқан (жаяу, көлікпен, машинамен, ұшақпен, тікұшақпен) есепшілер кездескен аңдарды есептеп, олардың жалпы санын есеп жүргізген жер көлеміне бөліп, аңдардың орташа санын табады. Қазақстанда тұяқты жабайы жануарлардың ішіндегі кәсіптік маңызы бар аңның бірі ақ бөкен осындай әдіспен есепке алынады.‎ 
'''Драката''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Пошта индексі ''2829''. Телефон коды ''074341''. ЕКАТТЕ коды ''23532''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дрангово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Пошта индексі ''2859''. Телефон коды ''0745''. ЕКАТТЕ коды ''23563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дренково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''2739''. Телефон коды ''07413''. ЕКАТТЕ коды ''23652''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дреновица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''2895''. ЕКАТТЕ коды ''23683''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дреново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Пошта индексі ''2876''. Телефон коды ''07424''. ЕКАТТЕ коды ''23697''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дыбница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 674 адамды құрайды. Пошта индексі ''2940''. Телефон коды ''07522''. ЕКАТТЕ коды ''24267''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Дыбрава''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''2723''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''24367''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Еленово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''2726''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''27231''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Елешница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''2782''. Телефон коды ''07446''. ЕКАТТЕ коды ''27293''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Железница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Пошта индексі ''2732''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''29146''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''ЖАНУАРЛАРДЫҢ КӨНЕ АТАУЛАРЫ'''– жануарлардың сирек қолданылатын не ұмытылған атаулары. Қазақ халқының көшпелі өмір салты сан ғасырлар бойы табиғатпен етене танысуына мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде жабайы жануарлардың тіршілік тынысын, олардың бір-бірінен айырмашылығын, мекен орнын, пайдасы мен зиянын ажырата білді. «Түз тағысы табиғатпен тілдес» екендігін айқын аңғарып, олардың аталық, аналық және ұрпақтарын жеке атаумен атап, әрқайсысына ерекше мән берген. Кейбір жануарларды киелі, қасиетті деп санаған немесе кесірі тиеді, не киесі ұрады деп есептеген. Мыс., жыланды қыбыр, ұзынқұрт, түймебас, т.б. деп, ал қасқырды итқұс, бөрі, ұлыма, т.б. деп атаған. Ежелден қазақ аңшылары мен саяткерлері арасында аңдар төлдеген кезде, құстар жұмыртқалап жатқанда, балықтар уылдырық шашқанда оларды ауламайтын салт-дәстүр қалыптасқан. Мұның өзі түз тағыларына деген үлкен қамқорлықты көрсетеді. Жабайы жануарларды кең байтақ еліміздің әрбір облыстарында жергілікті атаумен атай беру де кездеседі. Мыс., аққуды ақ шандоз, жираф керік, мысықтың баласы шаған, т.б. Бұдан ғ. бұрын жазылған Өтейбойдақ «Шипагерлік баян» атты шығармасында кездесетін жануар атаулары да қазіргіден өзгеше. Мыс., тышқан сумақы, сиыр маңғаз, барыс айбар, жылқы тұлпар, т.б. Қазіргі кезде жануарлардың көне атаулары мүлде ұмытыла бастаған (мыс., жұпар жылан, таутайлақ, маңқұс, құртқа, мәлике, т.б.). Мұндай ұмытылған атауларды пайдалану тіл байлығымызды молайта түспек.‎ 
'''Жижево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Пошта индексі ''2956''. Телефон коды ''07545''. ЕКАТТЕ коды ''29372''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Зелендол''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Пошта индексі ''2745''. ЕКАТТЕ коды ''30702''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Златарица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''2783''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''14521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Зойчене''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''2882''. ЕКАТТЕ коды ''31317''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Зорница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''2821''. Телефон коды ''074323''. ЕКАТТЕ коды ''20910''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Иваново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2875''. Телефон коды ''031395''. ЕКАТТЕ коды ''32086''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Игралиште''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''2848''. Телефон коды ''074348''. ЕКАТТЕ коды ''32322''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Илинден''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''2929''. Телефон коды ''07521''. ЕКАТТЕ коды ''32648''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 521 адамды құрайды. Пошта индексі ''2711''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''134''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Илинденци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Пошта индексі ''2833''. Телефон коды ''074341''. ЕКАТТЕ коды ''32665''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''ЖАНУАРЛАРДЫҢ ҚОРҒАНЫШ БЕЙІМДІЛІГІ'''– жеке организмнің тіршілік үшін күресте сақталуына, ұрпақ қалдыруына әсер тигізетін морфол., физиол. және этиол. ерекшеліктері. Морфол. қорғаныш бейімділігі бүркеніш реңнің барлық түрі, жануарлардың пішіні, жауынан қорғану органдары, т.б. Кейбір организмдердің лимфасы, қаны, терісі улы болуы, жағымсыз иіс (қандала, көптеген қоңыздар, құндыз, т.б.), улы зат шығаруы, денесіне қоректік зат жинап, қысқы-жазғы ұйқыға кетуі физиол. бейімділігін көрсетеді. Жануарлардың жауынан қашуы, жасырынуы, балаларын қорғауы жауына ұсталып қалған кезде құйрығын, аяғын үзіп кетуі, сондай-ақ қорқытатын дауыс, ысылдау не пішінін өзгертіп айбат шегуі этиол. бейімділігін көрсетеді.‎ Санат:Жануарлар 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич (қауым)|Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1587 адамды құрайды. Пошта индексі ''2889''. Телефон коды ''07427''. ЕКАТТЕ коды ''35081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Калиманци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Пошта индексі ''2832''. Телефон коды ''07438''. ЕКАТТЕ коды ''35362''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Камена''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''2878''. Телефон коды ''07423''. ЕКАТТЕ коды ''35688''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Каменица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''2828''. Телефон коды ''074341''. ЕКАТТЕ коды ''35818''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Капатово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''2872''. Телефон коды ''074201''. ЕКАТТЕ коды ''36083''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Катунци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Пошта индексі ''2830''. Телефон коды ''07438''. ЕКАТТЕ коды ''36693''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кашина''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''2820''. Телефон коды ''07437''. ЕКАТТЕ коды ''36734''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кладенци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''2895''. Телефон коды ''05758''. ЕКАТТЕ коды ''37143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Клепало''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''2837''. Телефон коды ''074344''. ЕКАТТЕ коды ''37191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Клисура''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''2738''. Телефон коды ''07413''. ЕКАТТЕ коды ''37263''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жануарлардың қыстап шығуы'''– ауа райы суық және қоңыржай аймақтарда жануарлардың қыстың қолайсыз жағдайынан сақтануы. Қыстап шығудағы негізгі қиыншылық қорегін табудың қиындауы, қорек қорының азайып, сапасының нашарлауы. Бұл қиыншылыққа бейімделу үшін балықтар, құстар, сүтқоректілер қорек іздеп бір жерден екінші жерге орын ауыстырады. Кейбір жануарлар, әсіресе, жыртқыш аңдар (қасқыр, жолбарыс, барыс) қорегін іздеп бірнеше шақырым жерге дейін кетіп қалады. Арқар, таутеке, елік, т.б. таулы аймақтарда мекендейтін жануарлар қыс түсісімен қары жұқа, шөбі мол жерлерге қоныс аударады. кейбір түрі (сарышұнақ, суыр, жайра, т.б.) қыста қорек іздемейді, олар қысқы ұйқыға кетеді. Қыс алдында көптеген жануарлар түлеп, семіреді. Бұл да ;ануарлардың қыстап шығуға бейімділігінің бірі болып саналады.‎ 
'''Ключ''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 922 адамды құрайды. Пошта индексі ''2899''. Телефон коды ''074202''. ЕКАТТЕ коды ''37349''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''2969''. Телефон коды ''07527''. ЕКАТТЕ коды ''37472''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Ковачево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''2824''. Телефон коды ''074388''. ЕКАТТЕ коды ''37486''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Коларово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 069 адамды құрайды. Пошта индексі ''2880''. Телефон коды ''07423''. ЕКАТТЕ коды ''37989''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Колибите''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2838''. Телефон коды ''074344''. ЕКАТТЕ коды ''38056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Конарско''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 966 адамды құрайды. Пошта индексі ''2792''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''38220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Копривлен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 552 адамды құрайды. Пошта индексі ''2921''. Телефон коды ''07521''. ЕКАТТЕ коды ''38532''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Корница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Пошта индексі ''2970''. Телефон коды ''07520''. ЕКАТТЕ коды ''38666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Краиште''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрайды. Пошта индексі ''2781''. Телефон коды ''074405''. ЕКАТТЕ коды ''39270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кремен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''2771''. Телефон коды ''074407''. ЕКАТТЕ коды ''39614''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жануарларды сұрыптау''' таңдау, сұрыптау) малдың жаңа тұқымдарын шығару және оларды жақсарту тәсілдері туралы ғылым; зоотехния саласы. Бұның мақсаты: малдың өнімділігін және түрлі ауруға төзімділігін арттыру, тіршілік мерзімін ұзартып, қазіргі өндіріс технологиясына бейімдеу. Қазақстанда өнімді аз беретін жергілікті мал тұқымдарын сұрыптау, іріктеу, оларды мол өнімді тұқымдармен будандастыру арқылы малдың жаңа тұқымдарын шығару іске асырылды. Республика селекционерлері тұқым таңдау, жұптастыру, аса бағалы генотиптерді іріктеп, селекцияда пайдалану, алынған тұқымдардың қоршаған ортаға бейімделуі, алыстекті будандастыру мәселелерімен айналысты. Қазақтың ақбас сиыры, әулиеата, алатау сиырлары, қазақтың биязы жүнді қойы, оңтүстік қазақ мериносы, солтүстік қазақ мериносы, биязылау жүнді дегерес қойы қазақ арқар-мериносы, кеңес жүндес ешкісі, қостанай, көшім жылқылары, жабы тәріздес қазақ жылқысы, жетісу шошқасы, сонымен қатар үйректің «Медеу» (1983), тауықтың «Алатау» (1985) кростары шығарылды. Сондай-ақ қырдың қызыл, галловей, санта-гертруда сиырларының тұқымын жақсарту әдістері ұсынылды. Айршир, қалмақ сиырларының таңдаулы табындары мен кроссбред қойының отарлары құрылды, биязылау жүнді және құйрықты қой типтері шығарылды. Ж. с. саласындағы жұмыстарға асыл тұқымды мал з-ттары, мемл. тұқым жақсарту ст-лары, т.б. мекемелер қатысады. Ұлттық академиялық агр. зерттеулер орталығына қатысты ғыл.-зерт. ин-ттары бағалы генотиптер табу, оларды пайдалану әдістерін өндіріске енгізу, асылтұқымды айғыр, қошқар, бұқа, теке, қораз тұқымдарын алу үшін жыныстық жұптастыру тәсілін жетілдіру, генотипті мал ш-н интенсивтендіру талаптарына сай келетін жағдайлар іздестіру бағыттарында жүргізіледі.‎ == Дереккөздер == Санат:Мал шаруашылығы 
'''Крибул''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Пошта индексі ''2951''. Телефон коды ''07541''. ЕКАТТЕ коды ''39726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кромидово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''2871''. Телефон коды ''074201''. ЕКАТТЕ коды ''39935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Крупник''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''2740''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''40052''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Крушево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''2945''. Телефон коды ''07531''. ЕКАТТЕ коды ''40138''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Крыстилци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''2805''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''40378''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кузёво''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Пошта индексі ''2788''. Телефон коды ''074404''. ЕКАТТЕ коды ''40453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кырланово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''2820''. Телефон коды ''07437''. ЕКАТТЕ коды ''40926''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кырналово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Пошта индексі ''2860''. Телефон коды ''07424''. ЕКАТТЕ коды ''40912''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кырпелево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2825''. Телефон коды ''07434''. ЕКАТТЕ коды ''40957''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кулата''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 879 адамды құрайды. Пошта индексі ''2868''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''40539''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жануарлар морфологиясы''' (грекше morphe-пішін) денесінің пішіні мен құрылысы, олардың жекеше және тарихи эвоюциялық дамуы туралы ғылым.Биология ғылымының үлкен де ең көне саласы. Морфология ғылымының даму тарихы адамзат қоғамдарының, олардағы ғылымдардың, әсіресе, жаратылыстану ғылымдарының даму тарихымен тікелей байланысты. Жануарлар организмі мүшелерінің, олардың құрылымдық бөліктерінің морфологиялық құрылысын зерттеу тарихын ғылыми тұрғыдан үш кезеңге бөледі: 1) кезең''''' жануарлар организмдерінің құрылысын ғылыми тұрғыдан зерттеудің басталғанына шамамен 2500 жылдай мерзім болды. Осы мерзім ішінде морфологиялық зерттеулермен шұғылданған ғалымдар ешқандай үлкейткіш аспаптарды пайдаланбай-ақ, тек зерттеулермен шектелген. Олар өздерінің ғылыми-зерттеу жұмыстарында, жануарлар организмдерінің үлкейткіш аспаптармен қаруланбаған жай көзге көрінетін дене мүшелері мен олардың бөліктерін бір-бірінен ажырату үшін, тек кескіш өткір құралдарды (пышақ, қандауыр т.б.) ғана пайдалана отырып, ғылыми деректер жинақтаған. Аталған мерзім ішінде ғылыми жұмыстармен шұғылданған ғалымдар, өздері жинаған ғылыми мәліметтерді өңдеп және жүйелеп, өз заманының ұлы ғылыми тұлғалары ретінде, сол заманға сай жануарлар организмдерінің құрылысы туралы заңдылықтар ашып, кейінгі кезеңдерде дами бастаған морфологияның жаңа салалары цитология, эмбриология, гистология ілімдерінің іргетасын қалады. Қаруланбаған көзге көрінетін дене мүшелерінің құрылысын зерттеумен және одан алынған ғылыми мәліметтер негізінде ғылыми түжырымдар жасаумен шектелген морфология ғылымының ұзақ даму кезеңін немесе макроскопиялық кезең деп те атайды; 2) кезең''''' үлкейткіш линзалар жүйелерінен жасалған оптикалық микроскоптың дүниеге келуі морфологиялық зерттеулердің ауқымын кеңейтіп, жануарлар организмі мүшелерінің бұрын қаруланбаған көзге көрінбейтін тым майда жаңа құрылымдарының (ұлпалар мен жасушалардың) құрылысын анықтап, терең зерттеуге мүмкіндік берді. Морфологиялық зерттеулерде микроскопты бірін-ші болыл 1625 жылы Стеллутти қолданды; 3) '''''электронды микроскопиялық кезең''''' электронды микроскопты, Германияда бірінші рет құрастырып, ал оның жетілдірілген моделін 1933 жылы шығарды. Солтүстік Америкада бірінші электронды микроскопты 1932 жылы Торонто университеті физика факультетінің оқымыстылары Пребус, Хилье және Бартон жасаған. 1930 жылдардың ішінде-ақ, электронды микроскоп көптеген ғылыми-зерттеу жұмыстарына пайдаланыла бастады. Биология саласында электронды микроскоп 1946 жылдан бері, ал гистологияда 1950 жылдан бастап кеңінен қолданылып, жануарлар организмі мүшелері мен ұлпалары жасушаларының тым ұсақ та нәзік құрылысын зерттеуге толық мүмкіндік берді. ==Дереккөздер== Санат:Биология 
'''Ладарево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''43030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Ласкарево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''43150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лебница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''2806''. Телефон коды ''074324''. ЕКАТТЕ коды ''43181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Левуново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 740 адамды құрайды. Пошта индексі ''2817''. Телефон коды ''07436''. ЕКАТТЕ коды ''43243''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лехово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2816''. ЕКАТТЕ коды ''43503''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лешко''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Пошта индексі ''2749''. Телефон коды ''07414''. ЕКАТТЕ коды ''43520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лешница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 713 адамды құрайды. Пошта индексі ''2808''. Телефон коды ''07431''. ЕКАТТЕ коды ''43565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лештен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2962''. Телефон коды ''07527''. ЕКАТТЕ коды ''43606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лиляново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''2809''. Телефон коды ''074325''. ЕКАТТЕ коды ''43699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лисия''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2743''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''43863''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Адам мен жануарлар физиологиясы''' ''табиғат'', ''ілім'') жануарлар организмінің, оның жеке клеткалары, тіндері мен органдарының, қызмет жүйелерінің тіршілігі туралы ғылым. Оның негізгі мақсаты адамның мұқтажына, талабына сәйкес үй хайуанаттарының тіршілік әрекеттерін зерттеп, олардың өнімділігін, өнімінің сапасын арттыру. Қазақстанда физиол. зерттеулер Алматы (қазіргі Қазақ агр. ун-ті) ин-тында (1929), Алматы мемл. медицина (қазіргі Қазақ мемл. медицина ун-ті) ин-тында (1931), ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ-да) (1934) физиология кафедралары ашылғаннан кейін басталды. Сондай-ақ Қазақстан ғылым академиясының Адам және жануарлар физиологиясы ин-ты (1944 жылға дейін КСРО ғылым академиясының Қазақ бөлімшесінің физиология секторы), бірқатар респ. жоғары оқу орындарының тиісті кафедралары шұғылданады.‎ Санат:Жануарлар физиологиясы Санат:Адам физиологиясы 
'''Логодаж''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''2737''. Телефон коды ''07415''. ЕКАТТЕ коды ''68792''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лозеница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''2821''. Телефон коды ''074323''. ЕКАТТЕ коды ''44121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лыжница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Пошта индексі ''2971''. Телефон коды ''07520''. ЕКАТТЕ коды ''44416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лыки''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''2928''. Телефон коды ''075214''. ЕКАТТЕ коды ''44464''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Любовиште''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2820''. Телефон коды ''07437''. ЕКАТТЕ коды ''44625''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Любовка''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''44639''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лютово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Пошта индексі ''2791''. Телефон коды ''074404''. ЕКАТТЕ коды ''44762''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Пошта индексі ''2870''. Телефон коды ''07426''. ЕКАТТЕ коды ''47189''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Пошта индексі ''2867''. Телефон коды ''07425''. ЕКАТТЕ коды ''47247''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Марулево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''2725''. ЕКАТТЕ коды ''47370''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''ЖАНУАРЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ'''– экологияның бір саласы. Бұл салада экожүйедегі популяцияның тіршілік ету заңдылықтарын анықтап, жануарлардың қоршаған ортаға бейімделуі зерттеледі. Қоршаған ортада болып жатқан антропогендік факторлар жануарлар тіршілігін өзгертіп, тіпті кейбір түрлерінің жойылып кетуіне әкеледі. Қоршаған ортаға адамның тигізген іс-әрекетінің нәтижесінде, сондай-ақ технол. қалдықтар мен радиоактивтік заттардың, әр түрлі табиғатта болып жатқан апаттардың әсерінен ауа, ландшафт құрамының бұзылуы, топырақтың ластануы жануарлар әлемі мен өсімдіктер дүниесіне елеулі өзгерістер әкеледі. Мыс., 20 ғ-дың 50-жылдарындағы Қазақстандағы тың және тыңайған жерлерді игеру нәтижесінде сол аймақта тіршілік ететін омыртқасыз жануарлардың 70%-ы жойылып кетті. 20 ғ-дың 60-жылдарынан бастап, Арал т-нің тартылуына байланысты бағалы балықтар (сазан, қаяз, ақмарқа, т.б.) құрып кетті. 1999 2000 ж. Каспий т-не өндіріс қалдықтарының төгілуі Каспий итбалығының жаппай қырылуына әкелді. Омыртқалы жануарлардың 136 түрі және омыртқасыз жануарлардың 96 түрі Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген (1996; 2006). Осыған орай Ж. э. қазіргі заманның бірден-бір актуальды проблемаларының бірі. Ж. э. саласындағы зерттеулермен Қазақстан ғылым академиясының Зоология ғыл.-зерт. ин-ты, ҚазҰУ-дың, Қарағанды, Алматы мемл. ун-ттерінің, Қазақ мемл. агр. ун-тінің арнайы кафедралары шұғылданады.‎ 
'''Марчево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''2949''. Телефон коды ''07523''. ЕКАТТЕ коды ''47408''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Махалата''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''2849''. Телефон коды ''074345''. ЕКАТТЕ коды ''47473''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Мендово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''2893''. Телефон коды ''07427''. ЕКАТТЕ коды ''47799''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Места''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''2772''. Телефон коды ''074409''. ЕКАТТЕ коды ''47857''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Мечкул''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''2754''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''48012''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Микрево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Пошта индексі ''2826''. Телефон коды ''07434''. ЕКАТТЕ коды ''49686''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Митино''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Пошта индексі ''2857''. ЕКАТТЕ коды ''48458''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Михнево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''2862''. Телефон коды ''07424''. ЕКАТТЕ коды ''48578''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Моштанец''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''2729''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''49179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Мусомишта''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''2920''. Телефон коды ''0751''. ЕКАТТЕ коды ''49432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңаарқа қойы''' қылшық жүнді қазақы қой тұқымы. 1992 жылы Жезқазған облысы Жаңаарқа ауданының «Жеңіс» асыл тұқымды қой з-тында жергілікті қазақы қой тұқымынан күрделі будандастыру арқылы шығарылған. Қошқарларының тірідей салмағы 95 100 кг, саулықтары 60 65 кг. Жаңа туған қозылары 3,8 кг, кейде 5,7 кг тартады. Енесінен айырғанда қозыларының салмағы 39 41 кг-ға дейін жетеді. Әр қойдан орта есеппен 2,9 3,1 кг жүн қырқылады. Жүні ақ және ақшыл түсті. Әр жүз саулықтан 85 90 қозы алынады. Жаңаарқа қойы жаздың аптап ыстығы мен қыстың үскірік аязына шыдамдылығымен ерекшеленеді. Жаңаарқа қойы күтімді көп қажет етпейтін, тез жетілгіш қой. Орталық және Шығыс Қазақстан облыстарының шөлді және шөлейт аудандарында өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''Никудин''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''2839''. Телефон коды ''074345''. ЕКАТТЕ коды ''51737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''2925''. Телефон коды ''075214''. ЕКАТТЕ коды ''51860''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''2814''. Телефон коды ''074327''. ЕКАТТЕ коды ''52074''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''2874''. Телефон коды ''074201''. ЕКАТТЕ коды ''52091''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Пошта индексі ''2923''. Телефон коды ''097521''. ЕКАТТЕ коды ''52101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''2831''. Телефон коды ''07438''. ЕКАТТЕ коды ''52307''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Обел''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''2738''. Телефон коды ''07415''. ЕКАТТЕ коды ''53031''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Обидим''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''2776''. Телефон коды ''074408''. ЕКАТТЕ коды ''53059''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Огняново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Пошта индексі ''2947''. Телефон коды ''07523''. ЕКАТТЕ коды ''53326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Ореше''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Пошта индексі ''2943''. Телефон коды ''07531''. ЕКАТТЕ коды ''53727''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңағали''' Атырау облысы, Индер ауданы, Есбол ауылынан батысқа қарай 45 километр жерде орналасқан жайлау. Нарын құмының құм шағылдары мен қырқаларының аралығында жатыр. Шығысынан Бағырлай каналы өтеді. Ақшкола, Тұма, Нәдір қыстауларымен қатар орналасқан. Жусан, жантақ, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жайлаулар Санат:Атырау облысы географиясы Санат:Индер ауданы географиясы 
'''Орцево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''2785''. Телефон коды ''074404''. ЕКАТТЕ коды ''53998''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Осеново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''2774''. Телефон коды ''074409''. ЕКАТТЕ коды ''54136''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Осиково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 502 адамды құрайды. Пошта индексі ''2965''. Телефон коды ''07533''. ЕКАТТЕ коды ''54184''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Осина''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 602 адамды құрайды. Пошта индексі ''2953''. Телефон коды ''07544''. ЕКАТТЕ коды ''54225''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Оштава''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Кресна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''2847''. Телефон коды ''074337''. ЕКАТТЕ коды ''54537''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Падеш''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Пошта индексі ''2747''. Телефон коды ''07414''. ЕКАТТЕ коды ''55107''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Палат''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''2829''. Телефон коды ''07434''. ЕКАТТЕ коды ''55227''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Палатик''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Пошта индексі ''2782''. ЕКАТТЕ коды ''59330''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Парил''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''2926''. Телефон коды ''075214''. ЕКАТТЕ коды ''55467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Первомай''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Пошта индексі ''2890''. Телефон коды ''07427''. ЕКАТТЕ коды ''59077''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
Алланың 99 есімдері '''Алланың есімдері''' "Алланың көркем есімдері") Ислам құдайы Аллаһтың есімдері, Құран мен Сүннет бойынша Аллаһтың 99 есімі бар, '''Аллаһтың 99 есімі''' деп те аталады. == Негізгі ақпарат == Бір тізімге біріктірілген Алла есімінің (сондай-ақ оларды Құдайдың сипаттары деп түсінуге де болады) саны Әбу Һурайрадан жеткізілген сенімді хадиспен анықталады: Мұхаммед пайғамбар айтқан: Аллаһтың көркем есімдеріне сену мұсылманның жанына және оның Жаратушыға деген ғибадатына үлкен әсер етеді. Аллаһқа жан-тәнімен құлшылық қылудағы мән-мағынаны табу бұл әсердің бір нәтижесі болып табылады. Сонымен қатар Аллаһқа сену, Оның сену адам баласына Аллаһтан қорқыныш сезімін ұялататын ең үлкен факторлардың бірі, себебі адам Жаратушысын көбірек таныған сайын, Одан қорқынышы көбейе береді. «Ең жақсы атаулар Аллаға тән. Оған сол аттармен жалбарыныңдар» (Ағраф сүресі, 180-аят) «Алланың тоқсан тоғыз есімі бар. Кім оларды жаттап алса жәннатқа кіреді» (Тирмизи, Әбу Дәуід) «Алланың тоқсан тоғыз есімі бар. Жүз бірсіз, кім оларды зікір етіп жүрсе жәннатқа кіреді» (Әл Бухари, Муслим) == Тізім == N. Қазақша Aрабша жазылуы Мағынасы Аллаһ الله Оның (Аллаһ тағаланың) бар екендігі және Оның иләһи сипаттарын білдіретін есім. Раббымыздың ең ұлық есімі. Кім Жаратушының осы әдемі есімін күніне 1000 рет қайталап зікір етсе, иманы берік болады. Ар-Рахману الرحمن Аса қамқор. Оның қамқорлығы Өзі жаратқан бүкіл мақұлықтарына тиесілі. Қамқоршы Аллаһ тағала сондай-ақ кәпірлердің өмірлік қажеттерін өтейді. Алланың бұл есімін зікір еткен адамның ойлау және жаттау қабілеті күшейеді. Сондай-ақ ол адам қаталдықтан арылады. Ар-Рахиму الرحيم Ерекше мейірімді, Рахымды. Бір жақсы іс үшін бірнеше есе береген және ешқашан сауап істерді жоймайды. дүниеде тақуа мұсылмандарға мейірімді болады. Кімде-кім бұл есімді 100 рет атап жүрсе аман болады. Әл-Мәлику الملك Патша, Ол қалай басқарам десе де Өзі біледі. Оған кеңесші керек емес. Оған барлығы тәуелді. Мұсылман адам бұл есімді зікір етіп жүрсе, ақшадан қысылмайды. Әл-Қуддусу القدوس Қасиетті, Өте пәк, кемшіліктерден пәк және адам баласының ойына келетін пішін келбеттен тыс. Ас-Сәламу السلام Есендік беруші. пәк. Өзінің жаратқан мақұлықтарына амандық береді. Егер бұл есімді 99 рет оқып, науқасты ұшықтаса шипа табады. Әл-Му: мину المؤمن Қорғаушы, Сенуші. Өзі туралы ұлық кітаптар мен пайғамбарлар арқылы білдіртеді. Өзінің сүйікті құлдарын қауіп-қатерден сақтайды. Әл-Мухаймину المهيمن Үстем, Қорғаушы. Баршаның үстінде билік жүргізеді және бәрі де Оның иелігінде. Жаратқан мақұлығының үстінен қарап, бақылап тұрады. Кімде-кім бұл керемет есімді ғұсыл алғаннан кейін екі рәкағат намаз оқып, 100 мәрте шынайы ықыласпен айтса Аллаһ тағала оны рухани тазартады. Әл-Азизу العزيز Аса зор, Ұлық, Қуатты, зор кеңшілік Иесі. Онымен ешкім теңесе алмайды. Кімде-кім Алланың бұл көркем есімін таң намазынан кейін 40 рет қайталап оқыса Аллаһ тағала оны қаржы мәселесінде басқалардан тәуелсіз етеді. Әл-Жәббару الجبار Аса өктем. Билік пен қуат Иесі. Нені қаласа соны кімге де болсын істете алады. 10 Әл-Мутакаббиру المتكبر Паң, ұлылық және биіктік Иесі. Кім бұл көркем есімді зікір етіп жүрсе халық арасында құрметті болады. 11 Әл-Халиқу الخالق Жаратушы. Мақұлықтарын Өз еркімен жаратады. Ол әр нәрсені көркем түрде жаратады. 12 Әл-Бариу البارئ Жаратушы, жоқтан бар етуші. Жаратқан мақұлықтарына әр түрлі пішін және бейне береді. Аллаһ әрдайым жаратуда. Егер бала таба алмаған әйел күн ораза ұстап, «Әл-Бариу, Әл-Халиқу, Әл-Мусаууиру» деп 21 рет айтып суға дем салып ауызды сол сумен ашып, шынайы ықыласпен жалғыз Аллаһ тағалаға дұға етсе, иншааллаһ оған Жаратушы бір нәресте береді. 13 Әл-Мусаууиру المصور Келбет беруші. Өзінің қалауымен әрбір жаратқан нәрсесіне өзгеше келбет және әр түрлі пішін береді. Миллиардтаған келбет жаратқан Аллаһ тағалаға ешкім теңесе алмайды. 14 Әл-Ғаффару الغفار Аса жарылқаушы. Күнә және жаман істерді кешіруші. Бұл дүниеде құлдарының жамандықтарын жасырып, қияметте күнәларын кешіріп, жарылқайды. Кім осы әдемі есімді жұма намаздан кейін 100 рет қайталаса оған Аллаһ тағала ғафу етеді. Ал кім екінті намазынан кейін «Иә Ғаффару ғфирли» деп айтып жүрсе, Аллаһ тағала оны кешірім еткен құлдардың қатарына қосады. 15 Әл-Қаһһару القهار Өте үстем, Қаһарлы. Өзіне қарсыларды қатты азаппен қорлайды, өлтіреді не болмаса көпшіліктің алдында беделін түсіреді. Оның жазасынан ешкім аман қалмайды. Дүние сәнін жақсы көретін пенде Алланың бұл есімін қайталап Оған мойынсұнып жүрсе Аллаһ тағала ол адамның иманын күшейтеді. 16 Әл-Уаһһабу الوهاب Өте жомарт, Береген. Адамдарды Өз нығметтерімен ризықтандырады. Берем деген нәрсесін береді. Кімде-кім дұғада бұл есіммен Аллаға жалбарынса, ол ешқашан қайыршы болмайды. 17 Ар-Раззақу الرزاق Ризық, тамақ беруші. Алуан түрлі ризықтарды жаратады және сол ризықтарымен мақұлықтарын ризықтандырады. 18 Әл-Фәттаху الفتاح Жеңуші, ашушы. 19 Әл-Алиму العليم Бәрін білуші, Терең білім иесі. Ол әр нәрсені толық біледі және де Ол білмейтін ешнәрсе жоқ. Аллаһ тағала білушілердің білушісі. Аллаһ тағала ғайыпты да, көмескіні де біледі. Кім бұл есімді атап, зікір етіп жүрсе Аллаһ тағала оған білім мен даналықтың есіктерін ашады. 20 Әл-Қабиду القابض Қысып алушы. Кімге қаласа ризығын береді, қаласа бермейді. Кім бұл есімді қайталап айтып жүрсе аш-зарыққан болмас. 21 Әл-Баситу الباسط Жаюшы. Өз ризық нығметтерін қалаған құлдарына береді. 22 Әл-Хãфиду الخافض Түсіруші. Аллаһ тағала кәпірлерді тозақтың түбіне түсіреді және кәпірлерге қайғы, мұң-зар мен азап береді. Кім Аллаһ тағаланың бұл ғажайып есімін 500 мәрте зікір етсе Хақ Тағала оның дұғасына жауап береді. 23 Әр-Рафиу الرافع Көтеруші, Биіктетуші. Өзіне жақын құлдардың беделін бұл дүниеде де, ахиретте де көтереді. 24 Әл-Муиззу المعز Қуат беруші. Өзінің мүмин құлдарына мықты қуат береді. Олардың мойынсұнғандары үшін күнәларын кешіріп, жәннатта құрметті орын береді. 25 Әл-Музиллу المذل Кемсітуші. Кәпірлерді үшін кемсітеді, оларға «азап үйін» тозақты дайындайды. 26 Ас-Самиу السميع Әр нәрсені Есітуші. Әр естілетін дыбыс ғайып айтылса да Оның есітуінен тыс қалмайды. Ол құпияның бәрін біледі. Оның ести алмайтын нәрсесі жоқ. Ол барлық сыбыс, дыбысты естиді. 27 Әл-Басиру البصير Көруші. Ол бәрін Көреген. Адам және басқа мақлұқтар көрмейтінін бәрін көреді. Оған көрінбейтін зат жоқ. Ол ғайыпты да көреді. 28 Әл-Хакаму الحكم Хәкім. Қазы, Төреші. Соттың үкімі Оның құзырында. Оның үкімі кесімді. Оны ешкім сынай алмайды және Алланың үкімдерін кемсітіп, жамандауға ешкімнің хақысы жоқ. Кім дәрет алып, осы есімді күніне 99 рет зікір етсе Аллаһ тағала оның жүрегін нұрландырады. 29 Әл-Ғадлу العدل Әділ, Адал. Ол кімге болмасын, ешбір әділетсіздік жасамайды. Ол өз шешімдерінде әділ. 30 Әл-Ләтифу اللطيف Жұмсақ, зор кеңшілік Иесі. Өзінің құлдарына өте ілтипатты. Өз құлдарының істерін толық біледі және адамдардың мінездеріне жұмсақтық салады. 31 Әл-Хабиру الخبير Толық хабар алушы. Барлық істер оның қалауымен жасалады. Ол ешқашан хабарсыз қалмайды. Жаратушының бұл көркем есімін қайталаған адамды Аллаһ тағала қанағатты етеді. 32 Әл-Халиму الحليم Ерекше Мейірімді, Өте Жұмсақ. Азабын тездетпейді, бірақ малғұн шайтанға еріп, күнәлі іс жасағандарға азабы жақын. 33 Әл-Ғазиму العظيم Аса зор, кеңшілік Иесі, Мәртебелі, Ең Ұлы. Оның мәртебесінің басы да, соңы да жоқ. 34 Әл-Ғафуру الغفور Кешіруші, күнәларды кешуші. Кешірім сұраушыларды күнәлары үшін қолға алмайды, жаман істерін жақсы амалдарға ауыстырады. 35 Әш-Шәкуру الشكور Шүкірді қадірлеуші. Адамдарға шүкірлік айтқаны үшін мәрхамет етеді. Құлдарына көркем істері үшін ізгілік етеді. 36 Әл-Ғалиу العلى Өте биік, Жоғары, Мәртебелі. Адамдардың сезім, сана және басқа қабілетіне келетін бейнелерден тыс, одан жоғары. Ол әр уақытта биіктікте. 37 Әл-Кабиру الكبير Ұлық, Ең Ұлы, Абырой және мәрхамет иесі. Адамдардың ойлау, көру және сезу мүшелерінен тыс. 38 Әл-Хафизу الحفيظ Қорғаушы. Сүйікті құлдарын жамандық пен кесірден сақтайды. Өз құлдарының сауап істерін қиямет күні мәрхамет ету үшін жазып, сақтайды. Аллаһ тағала әлсіздердің жәрдемшісі. 39 Әл-Муқиту المقيت Азық беруші. Азықты жаратып мақұлықтарына таратып береді. Даналықты және білімді жүректерге жеткізеді. 40 Әл-Хасибу الحسيب Есеп беруші, Жеткізуші. Өз құлдарының қажеттерін өтейді. Олардың бұл дүниеде жасаған амалдарына қиямет күні есеп береді. 41 Әл-Жәлилу الجليل Биік, Үлкен, Өз ұлығында өте биік. аса Ұлы. 42 Әл-Кариму الكريم Құрметті, Мәрхамет иесі, ізгілік істеуші. Оның рахымында шек жоқ. Ізгілігі ешқашан таусылмас. Уәде берсе, толығымен орындайды. 43 Әр-Рақибу الرقيب Қараушы, Бақылаушы. Ол әр нәрсені көріп, біліп тұрады. Ешнәрсе оның алдынан өтпей кетпейді. 44 Әл-Мужибу المجيب Жауап беруші. Оған дұға етіп жалбарынған құлдарына жауап береді. Ол жауап қайтаруда. Ол адам баласы үшін не нәрсе пайда беретінін біледі. «Иә Мужибу дағуати тәммәти» деп дұға етілсе, Жауап беруші Хақ тағаланың жауап беруі сөзсіз. 45 Әл-Уасиғу الواسع Қоршап алушы, толтырып салушы. Ол Өз құлдарын ризықтармен бөлейді. Мәрхаметін тақуа құлдарына төгіп, байытады. 46 Әл-Хакиму الحكيم Даналық Иесі, қате жасаудан пәк. Қате жасау Оның даңқына келмейді. Ол әр нәрсені өз орнына қояды. 47 Әл-Уадуду الودود Ізгілік істеуші, Сүюші. Мақұлықтарын жақсы көреді. Сөйтіп, Ол мәрхаметі, мейірімі және ризықтары арқылы Өзі туралы білдірттеді. 48 Әл-Мәжиду المجيد Даңқты, Құрметті. Өз істерінде Көркем. Ол дүниені ризықтарымен толтырады. 49 Әл-Бағису الباعث Тірілтуші, Жіберуші, Қайта өмір беруші. Өлілерді есеп беру үшін тірілтеді. Өз елшілерін адамдарға жібереді. 50 Әш-Шахиду الشهيد Куә. Ол анығын да, белгісізін де біледі және соған Куә. Аллаһ тағала Өзінің Иләһи сипаттарыменен жалғыз Құдай екенін білдіртеді. 51 Әл-Хаққу الحق Шындық иесі. Хақ Тағала әрбір нәрсені өз даналығымен жаратты. Қабірдегілерге есеп беру үшін және жәннат немесе тозаққа жіберу үшін тірілтеді. 52 Әл-Уакилу الوكيل Басқарушы. Өкіл иесі Аллаһ тағала барлығын басқарады. Құлдары Оған тәуекел етіп, тәубе келтіреді. 53 Әл-Қауийу القوى Қуатты, Мықты, Құдіретті. Оның шамасы әр нәрсеге жетеді. 54 Әл-Мәтину المتين Мықты, Тұрақты, Құдіретті. Оның күшіне ешкімнің қуаты жетпейді. Ол ешқашан әлсіз немесе шамасыз бола алмайды. 55 Әл-Уасиғу الولى Қорғаушы. Ол тақуаларды (әулиелерді) жақсы көреді және оларға мықты қуат береді. Кәпірлердің беделін бұл дүниеде де, дүниеде де түсіреді. 56 Әл-Хамиду الحميد Пәктеулі, Дәріптеулі, Мақтаулы. Мадақ Иесі. Аллаһ тағаланы кәпірлер мен екіжүзділерден басқасының бәрі мадақтайды. 57 Әл-Мухсий المحصى Санаушы. Ол бәрін санайды. Оған ешкім санауға бөгет жасай алмайды. Ол бір нәрсеге көңіл бөліп басқаны назарынан тыс қалдырушы емес. 58 Әл-Мубдиу المبدئ Бастаушы. Ол қандай-да бір жаратылысты жаратар алдында ешбір бейне, мысалсыз жаратты. 59 Әл-Муғиду المعيد Қайтарушы. Ол тірілерді өлілерге айналдырады және оларды қайтадан бастапқы қалпына келтіреді. Егер мал, мүлік немесе адам жоғалса Аллаһ тағаланың осы көркем есімін 70 рет қайталап дұға етсе, жоғалған нәрсе Аллаһ тағаланың қалауымен қайта оралады. 60 Әл-Мухий المحيى Тірілтуші. Ол денелерге жан салып тірілтеді. Егер біреу бұл есіммен Аллаһ тағалаға жалбарынса шипа табады. 61 Әл-Мумиту المميت Өлтіруші. Денелерден жан алып өлтіреді. Ахіреттің қайғы-мұңның дәмін татпау үшін Аллаһ тағаланың осы атын көбірек қайталап, зікір етіп жүру керек. 62 Әл-Хайю الحي Тірі. Ол мәңгі өмір сүреді, мәңгі болды және мәңгі болады. Оның тірі болуының басы да, соңы да жоқ. 63 Әл-Қаююму القيوم Бәрінің үстінде тұрушы. Әрбір заттың үстінен қарайласып оған Қамқоршы болып тұрады. Әр нәрсе тек Аллаһ тағаланың қалауымен тұрады. Өздігінен мықты тұрушы. 64 Әл-Уәжиду الواجد Бай, Табушы. Нені тапқысы келсе, сәтінде-ақ табады, өйткені бүкіл жаратылыс оның құзырында. Ол ештеңені жоғалтушы емес. 65 Әл-Мәжиду الماجد Құрметті, Сыйлы. Ол жақсы қасиеттерді иемденеді. Құрмет пен сый оған тән. 66 Әл-Уахиду الواحد Жалғыз. Барлық Құдайлық сипаттар Оған тән. Одан басқа Құдай жоқ. Аллаһ тағала расында жалғыз, сондықтан Аллаға ғибадат етіледі. 67 Әл-Әхаду الاحد Тек, жалғыз 68 Ас-Самаду الصمد Мұңсыз. Адамдардың қажеттерін өтеп беруші Аллаһ тағала, сол үшін құлдары Оған бұл көркем атымен жалбарынады. Ол аса Құдіретті, Қуатты. 69 Әл-Қадиру القادر Мықты, Қадірлі. Оны мақұлықтар қадірлейді. Оған ешкімнің көмегі керек емес. Ол әр нәрсеге шамасы жетеді. 70 Әл-Муқтадиру المقتدر Құдіретті. Не істегісі келсе соны істеуге қуаты жетеді. Оның істей алмайтын ісі жоқ. 71 Әл-Муқаддиму المقدم Алға шығарушы. Өз пайғамбарларын алға шығарады. Өзіне инабатты құлдарын тура жолға салады. Оларды ұлық дәрежелерге көтереді. 72 Әл-Муаххиру المؤخر Артқа тартушы. Өз жауларын артта қалдырады. Ол Өзі мен кәпірлердің арасына бөгет перде салады. 73 Әл-Әууәлу الأول Бірінші, Алғашқы. Баршаның алдында. Ол мәңгі тұрады. Оның алдында ешбір зат болған емес. 74 Әл-Ахиру الأخر Соңғы, Ақырғы. Барша мақұлық қиямет күні қайтыс болғанда Аллаһ тағала тірі болады. Оның соңы жоқ. Кім күніне осы көркем есімді 1000 рет зікір етсе Аллаһ тағаланың махаббаты баурап алады, сол адам арылып, көз жұмғанда иманмен қайтады. 75 Аз-Заһиру الظاهر Анық, Көзге көрініп тұрушы. Ол Өзін аяттары (күн, ай, жұлдыз т.б.) арқылы бар екенін анық көрсетіп тұрады. 76 Әл-Батину الباطن Көрінбей тұрушы, Ішкі. Ол мақұлықтардың көзіне көрінбейді. Ол мақұлықтардың не ойлап, не қоятынын біледі және олар не нәрсеге ұшырайтындарын меңгеріп тұрады. 77 Әл-Уали الوالي Басқарушы, Уәлі. Ол әр нәрсенің басқарушысы. Ол не бұйрық берсе, сол мезетте бұлжытпай орындалады. Ол Өз қалауымен және даналығымен билік жүргізеді. Үкімдерін іске асырады. 78 Әл-Мутаәлу المتعالي Биікке көтерілуші (Самғаушы). Мақұлықтардың сипаттары Оған тән емес. Пайғамбарлардың сипаттарын биік дәрежеге көтереді. 79 Әл-Барру البر Ізгілік істеуші. Ол ешуақыт жаманшылық істемейді. Құлдарға ізгілік және қамқорлық етеді. 80 Әт-Тауәбу التواب Тәубені қабылдаушы. Ол әрдайым адамдардың шынайы жасаған тәубесін қабыл етеді. Тәубе етушілерге ғафу етіп, оларға рахым-мейірімін төгеді. Кім залымның зұлымдығына қарсы Алланың бұл есімін 10 рет айтса зұлымдығына ұшырамайды. 81 Әл-Мунтақиму المنتقم Өш алушы. Ол Өзіне мойынсұнбайтын құлдарын істеген амалына қарай азаптайды. 82 Әл-Ғафуу العفو Аса кешірімді, Ғафу етуші. Адамдар жалбарынып кешірім сұрағанда күнәларын жойып, сауап істерін қалдырады. Бұл есіммен Аллаһ тағалаға жалбарынып артынан «Аллаһумма иннәкә ғафуун карим, тухиббуль ғафуа, фағфу ғаннә» десе оның күнәлары кешіріледі. 83 Ар-Раууфу الرؤوف Қамқоршы. Аллаһ тағала Өз құлдарына жақсылық пен қамқорлық жасайды. 84 Мәликуль Мульк مالك الملك Мүліктердің Патшасы. Иелігі өте зор. Байлық қазынаның барлығы, күллі мүлік Оның қолында. Кім осыны көп қайталап жүрсе Аллаһ тағала Өз байлығынан төгіп береді. 85 Зүл Жәләли уәл Икрам ذو الجلال الإكرام Құдірет және құрмет Иесі. Өзінің ұлы сипаттары үшін құрметті және атақты болады. 86 Әл-Муқситу المقسط Әділ. Шешімдерінде өте Әділ. Әрбір қиянат жасаған мен зиянға ұшырағанды дүниеде сұрайды және істеген амалдарына қарай жәннат немесе тозаққа жібереді. 87 Әл-Жәмиғу الجامع Жинаушы. Қиямет күні «Махшарда» бүкіл адамдарды жинайды. Ол біреуін де қалдырмайды. 88 Әл-Ғаниу الغنى Бай. Оған ештеңе керек емес. Барша мақұлық Аллаһ тағаладан қажеттерін сұрайды және Оған тәуелді. 89 Әл-Муғни المغنى Байытушы. Өзінің қай құлын байытқысы келсе, шексіз ризық беріп байытады. Осы арқылы сынайды. Байлықтың барлығы Оған қайтарылады. 90 Әл-Мәниғу المانع Харам етуші, рұқсат бермеуші. Ол Өз құлдарына кейбір нәрсені харам етеді. Өзінің сүйікті құлдарын залымдардан қорғайды. 91 Ад-Дарру الضار Зиян келтіруші. Азап ретінде кейбір құлдарына күнәлары үшін зиян келтіреді. 92 Ән-Нафиғу النافع Пайда беруші. Өз жаратқан мақұлықтарына пайда береді. Кейбір құлдарының пайдасын көбейтеді. 93 Ән-Нуру النور Нұр, Нұр шашушы. Әр түрлі пәк. Бұл дүниені Өз нұрымен нұрландырып тұрады. Соқырға нұрды көру үшін көз нұрын, жанар береді. Адасқандарды тура жолға салады. Осы керемет есімді қайталап жүрген адам қайғыға салынбайды. 94 Әл-Һәди الهادئ Апарушы, Жүргізуші, Ілестіруші. Мустақим жолға салушы. Жүректерді хақты табу үшін бағыттайды. Дінде немесе дүниауи амалда пайда беретін нәрсеге жолықтырады. 95 Әл-Бәдиғу البديع Жаратушы. Ешбір нұсқа, мысалсыз жаратады. Оның биік сипаттарына ешкім жете алмайды. 96 Әл-Бақи الباقي Бақи, Мәңгі. Ол соңсыз мәңгілік жасайды. Ол тірілмейді де, өлмейді. Егер бұл есімді күніне 1000 рет қайталап жүрсе Аллаһ тағала қасіреттен аман сақтайды 97 Әл-Уарису الوارث Мұра Иесі. Барлық мұра Аллаһ тағалада. 98 Әр-Рашиду الرشيد Салушы. Ол Өз құлдарын пайда беретін жолға салады. Өз даналығымен билік жүргізеді. 99 Әс-Сабуру الصبور Сабырлы. Ол сабырмен құлдарының күнәларын кешіріп, азабын тездетпейді. Кім осыны меңгеріп 100 рет айтып, Алланы еске алып зікір етсе сол күннің бәле-жаласынан аман жүреді. == Сипаттары == Аллаһ Тағаланың сипаттары тек жалғыз Құдайға тән. Аллаһ тағаланың сипаттары мәңгі, олардың басы да, соңы да жоқ және олар жаратылыс емес. Аллаһ тағаланың сипаттары өзгермейді, ешкімге және ешнәрсеге тәуелді емес, оларға ұқсас нәрсе жоқ және тек Бір Хақ Тағалаға тән. Әрбір мұсылман Аллаһ тағаланың сипаттарын біліп, мән-мағынасын түсінуі керек, өйткені оларды жоққа шығарған адам кәпір болады. Бізді одан Аллаһ тағала сақтасын! 1. الوُجُودُ Әл-Ужуд (Тіршілік) Аллаһ тағаланың бар және тірі екендігіне Оның ғаршының, жұлдыздардың, күн мен айдың, тірі жан-жануардың, жәндіктердің, сондай-ақ басқа да тіршіліктің бар болуы дәлел бола алады. Біздің айналамыздағы табиғат тіршілігі тек Жаратушы Аллаһ тағаланың белгілі бір заңдары бойынша іске асады. Дүние тіршілігінде өмір сүретін мақлұқат бір-біріне байланысты және сол байланыстан ажырай алмайды, өйткені жаратылыстың баршасы бір жүйе қалыптастырады. Дүниеде екі миллионнан астам жануар, өсімдік және басқа да түрі бар. Олардың әр түрі бір жағынан, белгілі бір үйлесіммен табиғат тіршілігінің жүйесіне (биосфераға) кіреді, оның бір құрмалас бөлшегі болып табылады, екінші жағынан оның өзі жоғары дәрежеде қалыптасқан, жетілген және үйлесімді, өз қызметін орындайтын, дене бітіміне айналған бір жүйе болады екен. Бір сөзбен айқанда, бар жаратылыс бір логикаға, бір ойға бағынған. Осының баршасы тек Аллаһ тағаланың ісі екеніне көз жеткізу қиын емес. Тек соңғы ғасырда, санамызда қалыптасқан стереотиптерден арылу керек, өйткені олар адамды хақ нәрсені жала деп, ал өтірік, шындыққа жатпайтынды хақ деп тура жолдан тайдыруы мүмкін. 2. القِدَمُ Әл-Қидам (Бастамасы жоқ) Аллаһ тағала мәңгі өмір сүреді, Ол Tәрқашан болды және болады. Оның бар болуының басы жоқ. Жаратылыстың бәрі белгілі бір уақытта тіршілігін бастады, ал Жаратушының жаратылыстардан айырмашылығы осында, Ол Мәңгі, Ол белгілі бір мезетте пайда болған жоқ. 3. البَقَاءُ Әл-Бақа (Мәңгілік) Аллаһ тағаланың бар мақлұқаты, тек Өзі қаламаса жоқ болады, ал Аллаһ тағала мәңгі. Оның бар болуының соңы жоқ. Уақыт та Аллаһ тағаланың жаратылысы, сондықтан Ол уақытқа тәуелді емес. 4. السَّمْعُ Ас-Сам` (Бар нәрсені есту) Аллаһ тағала бәрін есітуші және Ол естімейтін нәрсе жоқ. Бірақ Оның есіту қабілеті емес. Аллаһ тағаланың есіту қабілеті өзгермейді, яғни әлсіремейді және күшеймейді, оның басы да, соңы да жоқ. Аллаһ тағаланың мақлұқаттары дыбыстардың бәрін ести алмайды, олар кейбір алыс және ақырын шыққан дауыстарды естімейді. Қатты шығатын дыбыстар ақырын шығатын дыбыстарды басады, сондықтан олар басылған дыбыстарды естімейді. Аллаһ тағала бұл кемшіліктерден пәк. Ол үшін «жақын» немесе «алыс», «ақырын» немесе «қатты» деген ұғым жоқ, Ол дауыстың бәрін бірдей естиді және Оның естуінен тыс ешнәрсе қалмайды. Есту үшін Аллаһ тағалаға мүше керек емес. Кейбір жануар басқадан жақсы естиді және ол Аллаһ тағаланың құдіреті. 5. البَصَرُ Әл-Басар (Бәрін көру) Аллаһ тағала бәрін көреді және Ол көрмейтін нәрсе жоқ. Оның көру қабілеті мәңгі және өзгеріске ұшырамайды. Көру үшін Аллаһ тағалаға мүше керек емес. Оның мақлұқаттары алыс немесе қараңғы жерде тұрған нәрсені көрмейді. Ал көрінетін нәрсенің ішінде тек қарап тұрған затты көреді. Сондай-ақ кейбір жануарлар мүлдем соқыр (мысалы көртышқан, жарқанат), базы біреулер басқалардан артық көреді. Алайда Аллаһ тағала бұл кемшіліктерден пәк. Аллаһ тағала үшін «алыс» немесе «жақын», «жарық» немесе «қараңғы» деген ұғым жоқ. 6. الكَلاَمُ Әл-Каләм (Сөйлеу) Аллаһ тағала сөйлеу қабілетінің иесі. Қасиетті Құран Кәрім және одан бұрын нәзіл болған Кітаптар (Тәурат, Зәбур, Інжіл) және парақтары (сухуфтары) Аллаһ тағаланың сөзі. Оның сөзі әріп және дыбыстан тұрмайды. Аллаһ тағаланың сөзі мәңгі, басы жоқ және жаратылыс емес. Кімде-кім Аллаһ тағаланың сөзі жаратылыс деп айтса, кәпір болады. Абай атамыз айтқандай: «Алланың Өзі де рас, сөзі де рас». Сөйлеу үшін Аллаһ тағалаға мүше керек емес. 7. الإِرَادَةُ Әл-Ирада (Қалау) Істелініп жатқан барша амалдар Аллаһ тағаланың қалауымен болып жатыр. Оның қалауынсыз және кездейсоқ еш амал жасалынбайды. Аллаһ тағала жақсылық пен жамандықты жаратты, бірақ бізге жақсы амал жасауға және жамандықтан тыйылуға бұйырды. Ол жақсылықты мақұлдап, жамандықтан тыяды. 8. القُدْرَةُ Әл-Қудра (Құдірет) Аллаһ тағала құдіретті, Оның бәріне қуаты жетеді, Ол бәрін істей және істете алады, Ол істей алмайтын нәрсе жоқ. Бір нәрсені істеу үшін Аллаһ тағалаға қандай да бір құрал немесе мүше керек емес. Мақлұқаттың құдірет-қуаты шектеулі, ал Құдіретті Аллаһ тағаланың қуаты шектеулі емес. Адам бәрін істей алмайды, кейбірін істесе де бір ісі ауыр, бір ісі жеңіл келеді. Адам баласына ми, аяқ-қол өмір сүру, тіршілік ету үшін берілген, сондай-ақ адам амалдарды құралсыз істей алмайды. Аллаһ тағала бұл кемшіліктерден пәк. Оған бір түйір тозаңды немесе жер шарын жарату бірдей жеңіл. Ол не жаратам десе, кірпік қаққандай. 9. العِلْمُ Әл-`илм (Бәрін білу) Аллаһ тағала бәрін білуші. Ол бәрін біледі және Ол білмейтін нәрсе жоқ. Аллаһ тағаланың білімінің басы да, соңы да жоқ, ол өзгермейді, қосылмайды да, кемімейді, өйткені Аллаһ тағаланың білімі бәрін қамтиды. 10. الحَيَاةُ Әл-Хаят (Өмір) Аллаһ тағала тірі. Бірақ Оның өмір-тіршілігі мақлұқаттың өміріне ұқсамайды. Аллаһ тағаланың өмірінің басы да, соңы да жоқ, Аллаһ тағала жасармайды да, қартаймайды. Мақлұқаттар сияқты дене мен нәпсімен өмір сүру Оған лайықты емес. Оның өмірі ерекше және мақлұқаттардың өміріне ұқсамайды. 11. Әл-Уахданийя (Жалғыздық) Хақ тағала жалғыз (Құдай), Оған ұқсайтын еш нәрсе жоқ. Ол Өздігінде, Өз сипаттарында және амалдарында бір және жалғыз. Оның Өзегінде Өзінен басқа ешнәрсе жоқ, бөлшектерден тұрмайды және бөлшектенбейді. Оның сипаттары Өзінен басқасына тән емес және басқаның сипаттары Оған тән емес. Оның жарату ісіне және басқа амалдарына ешкім қосылмайды (көмек немесе кеңес бермейді). «Бір» деген сөз бірлік, бір санының мағынасында емес, өйткені санды бір-біріне қосып-азайтуға болады. «Бір» сөзі Аллаһ тағаланың жалғыз Құдай екендігін білдіртеді. Аллаһ тағала бөлінбейді, бүтін, жалғыз Тәңір және адам ойлау қабілетінен тыс. 12. القِيَامُ بِنَفْسِهِ Әл-Қиямуһу би-нафсиһи (Өзіндігінен жеткілікті) Аллаһ тағала Өз өзіне жеткілікті, яғни ешкімге және ешнәрсеге тәуелді емес, Оған ешкім және ешнәрсе керек емес, Ол өзіндігінен бар болушы. Ол ауаға, суға, ризыққа, уақытқа, орынға мұқтаж емес. Ол абсолютті тәуелсіз. Аллаһ тағаланың бар болуы белгілі бір факторларға байланысты емес. Мақлұқаттың бәрі Аллаһ тағалаға тәуелді, олардың бар болуы Оның құзыры мен қалауы. Сондай-ақ Аллаһ тағала оларды бір-біріне байланыстырып, біріне-бірін тәуелді етіп жаратты. Егер табиғат құбылыстарына көз салсақ, денелердің бір күйден екінші күйге ауысатынын көреміз. Ал осының бәрі Аллаһ тағалаға тәуелді. Аллаһ тағала шексіз тәуелсіз. 13. المُخَالَفَةُ لِلحَوَادِثِ Әл-Мухалафат лиль хауадис (Еш нәрсеге ұқсамаушылық) Аллаһ тағала ешкімге және еш нәрсеге ұқсамайды және Оған ұқсас еш нәрсе жоқ. Аллаһ тағала ойлау қабілетінен пәк, ұқсатқан нәрсеге ұқсамайды және Аллаһ тағаланы бір нәрсеге ұқсату күпірлік. Адам Аллаһ тағаланы бейнелей алмайды, өйткені оның санасы шектеулі. وَ صَلَّى اللهُ تَعَالى عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ سَيِّدِ الأَوَّلِينَ وَ الأَخِرِينَ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى أَلِهِ وَ أَصْحَابِهِ أَجمَعِينَ بِرَحْمَتِكَ يَآ أَرْحَمَ الرَّحِمِينَ سُبْحَانَكَ رَبِّكَ رَبِّ العِزَّتِ عَمَّا يَصِفُونَ وَ سَلاَمٌ عَلَى المُرْسَلِينَ وَ الحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ Аллаһ тағалаға ғибадат, халыққа шарапат. Қадірлі жамағат! Аллаһ тағаланың осы 99 көркем есімін және сипаттарын жаттап, мағынасын түсініп басқаларға жеткізу парыз. Аяқ асты етпеңіздер, биік жерде ұстаңыздар! == Дереккөздер == == Сілтемелер == Санат:Аллаһ есімдері және мистицизм 
'''Шілденің 10''' Григориан күнтізбесінде жылдың 191-ші күні (кібісе жылдарда 192-ші). Жылдың аяғына 174 күн қалады. Багам аралдары, Тәуелсіздік күні Мавритания, Әскер күні. Жапония, натто күні 138 Антонин Пий Рим императоры болды. 1890 Вайоминг АҚШ-тың 44-ші штаты болды 1908 голланд физигі Хейке Камерлинг-Оннес ең алғашқы сұйық гелий алды. 1951 Корей соғысы: Кэсонг қаласында уақытша бiтiм туралы келiссөздердің басталуы 1962 Бiрiншi коммерциялық байланыс серiгiнің ғарышқа ұшырылуы 1973 Багам аралдары Ұлыбританиядан тәуелсіз екенін жариялады. 1973 Ұлттық Пәкістан ассамблеясы Бангладешті мойындау туралы резолюция қабылдайды. ====Дүниеге келгендер==== 1592 Пьер де Озье, француз тарихшысы 1871 Марсель Пруст (1922), француз жазушысы және философ. 1902 Курт Альдэр, неміс химигі, 1950 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1920 Оуэн Чемберлен (2006), америкалық физик, атом бомбасының бірі, 1959 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1943 Артур Эш (1993), афроамерикалық теннисист, 33 турнирдің жеңімпазы. ====Қайтыс болғандар==== 1559 Генрих II, Франция королі. 1594 Паоло Белацио италияндық композитор 1851 Луи Жак Манде Дагерр, француз суретшісі және өнертапқыш, фотосуретті ойлап табушылардың бірі. 1884 Пол Чарльз Морфи (1837), америкалық шахмат данышпаны. == Сыртқы сілтемелер == Санат:10 шілде 
'''ЖАҢАЖОЛ ТАБИҒАТ АУМАҒЫ''', Солтүстік Қазақстан облысы Есіл Тобыл өзендері аралығында орналасқан аймақ. Аумағы 123,7 мың га, оның ішінде 45,3%-ы егістік, 35,7%-ы жайылым, 4,2%-ы орман, 0,8%-ы бұталы өңір, 3,1%-ы батпақ, 9,1%-ы көл, 1,8%-ында құрылыс ғимараттары мен жолдар орналасқан. Жер бедері жонды-төбелі. Жер беті сулары 188 көлден тұрады. Олардың жалпы аумағы 11301 га. Батпақты-көлді жерлері су жәндіктері мен құстарының, су маңындағы дамуына қолайлы. Аймақтың негізгі ортасы астық дақылдары, т.б. сан түрлі шөптесін өсімдіктері бар құнарлы қара топырақты құрайды. 29 тұқымдасқа жататын биік өсетін өсімдіктің 163 түрі анықталды. Қайыңды және ормандар өскен. Жан-жануарлар әлемінде 27 түрі, құстың 130 түрі (15-і Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген) кездеседі.‎ 
'''Петрелик''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''2936''. Телефон коды ''07528''. ЕКАТТЕ коды ''56109''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Петрово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 671 адамды құрайды. Пошта индексі ''2815''. Телефон коды ''074322''. ЕКАТТЕ коды ''56174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Пиперица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''2831''. Телефон коды ''07438''. ЕКАТТЕ коды ''56352''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Пирин''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Пошта индексі ''2823''. Телефон коды ''074386''. ЕКАТТЕ коды ''56410''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Плетена''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 866 адамды құрайды. Пошта индексі ''2954''. Телефон коды ''07541''. ЕКАТТЕ коды ''56740''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Садово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Пошта индексі ''2922''. Телефон коды ''07528''. ЕКАТТЕ коды ''65108''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Самуилово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Пошта индексі ''2879''. Телефон коды ''07423''. ЕКАТТЕ коды ''65293''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Сатовча''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 026 адамды құрайды. Пошта индексі ''2950''. Телефон коды ''07541''. ЕКАТТЕ коды ''65440''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Седелец''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''2834''. Телефон коды ''074345''. ЕКАТТЕ коды ''65930''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Селиште''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Пошта индексі ''2744''. Телефон коды ''07415''. ЕКАТТЕ коды ''66055''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''ЖАҢАЖОЛ ШОҚ ОРМАНЫ''', респ. мәндегі табиғи ескерткіш. Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданының орман ш. аумағында орналасқан. Аумағы га. Көне қарағайлы орман Есіл Тобыл өзендері аралығында, континенттік олигоценнің шөгінділер шетінен басталып, орманды далаға ұласады. Жоғ. тұсында орташа жасы 110 жыл болатын 90-нан 150 жыл жасаған жай қарағай басым. Ағаштардың орташа биікт. 20 м, діңінің орташа диам. 30 см. Мех. құрамы жеңіл орманның сұрғылт топырағы шірінді қылқан жапырақпен бүркемеленген. Кей жерлерінде шымды астық тұқымдас шөптесін өскен. Орманда бұғы мүгі, имек қырыққұлақ, емдік қырлышөп, дөңгелек жапырақты алмұртшөп, мысықтабан, итбүлдірген өседі. Мұнда қайың мен көк теректің ұсақ жапырақты түрлері де кездеседі. Ж. ш. о. өзіне қолайсыз физ.-геогр. белдемде орналасқан. Ол Жаңажолдағы қорғалатын табиғат аумағының құрамдас бөлігі болып саналады және респ. деңгейдегі көрікті қорықша ретінде ерекше қорғауды қажет етеді. Санат:Ормандар 
'''Сенокос''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''2752''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''66247''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Склаве''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''66785''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Скребатно''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''2964''. Телефон коды ''07523''. ЕКАТТЕ коды ''66874''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Скрыт''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''2897''. Телефон коды ''07428''. ЕКАТТЕ коды ''66901''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Слаштен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 991 адамды құрайды. Пошта индексі ''2937''. Телефон коды ''07546''. ЕКАТТЕ коды ''67270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Сливница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Кресна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 613 адамды құрайды. Пошта индексі ''2844''. Телефон коды ''07433''. ЕКАТТЕ коды ''67369''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Смолево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''2794''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''32603''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Спатово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''2811''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''68223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Средна''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2918''. ЕКАТТЕ коды ''68391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Кресна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''2845''. Телефон коды ''074337''. ЕКАТТЕ коды ''39699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңасай''' Шу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Қордай ауданында. == Бастауы == Жетіжол жотасынан бастау алатын өзен. == Гидрологиясы == Ұзындығы 35 км. Шу өзеніне Ауқатты ауылының маңынан құяды. Алабының жер бедері таулы жарқабақты. Негізінен қар суымен толығады. Қарашаның аяғында суы қатып, наурызда ериді. Жайылмасы шөбі мол шабындықтар.‎ == Дереккөздер == Санат:Қордай ауданы өзендері Санат:Шу су алабы 
'''Старчево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 608 адамды құрайды. Пошта индексі ''2861''. Телефон коды ''07424''. ЕКАТТЕ коды ''69119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Стожа''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''2800''. ЕКАТТЕ коды ''69290''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Струма''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Пошта индексі ''2806''. Телефон коды ''074324''. ЕКАТТЕ коды ''69938''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''2895''. Телефон коды ''074205''. ЕКАТТЕ коды ''69941''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Струмяни''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 008 адамды құрайды. Пошта индексі ''2825''. Телефон коды ''07434''. ЕКАТТЕ коды ''69969''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Сугарево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2820''. Телефон коды ''07437''. ЕКАТТЕ коды ''70189''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Сухострел''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''2736''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''70370''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Сушица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''2759''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''35105''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Теплен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 461 адамды құрайды. Пошта индексі ''2935''. Телефон коды ''07528''. ЕКАТТЕ коды ''72268''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Тешово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''2927''. Телефон коды ''075215''. ЕКАТТЕ коды ''72374''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңаталап мұнай кен орны''' Атырау облысы Исатай ауданында орналасқан. Барлау жұмыстары Шығыс Жаңаталап алаңдарына ойысып әрі жалғасып жатқанмен, жалпы кеннің негізгі алаңы 1974 жылы қыркүйек айынан бастап «Ембімұнай» бірлестігінің орталық ғылыми-зерттеу зертханасы жасаған технологиялық бағдарламаға сай игеріле бастады. == Геологиялық құрылымы == Тектоникалық тұрғыдан кен орны тұз күмбезді үзілген типті құрылымға жатады. Мұнай мен газдың өнеркәсіптік қоры негізінен солтүстік (орталық алаң) және шығыс (оңтүстік және солтүстік күмбездер) қанаттарға жинақталған. Мұнда мұнайлы қабат барланып анықталған. Солтүстік күмбездегі мұнай апт, неоком және орта юралық қабаттардан табылды. Оңтүстік күмбездегі мұнай көзі апт қабатымен ғана байланысты. Шығыс Жаңаталап тұз күмбезді төбелері жер асты жыныстарының қозғалысынан блокқа бөлінген, өнеркәсіптік мұнай көздері блоктардың шеңберіндегі орта юра шөгінділері қабаттарынан анықталды. == Құрамы == Барлық қабаттардың мұнайы ұсақ күкіртті (0,17 0,38%), шайырлы (5 14%), парафинді (VІІІ және ІX) мұнай түріне жатады. Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Исатай ауданы географиясы Санат:1974 жылы пайда болғандар 
'''Тополница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Пошта индексі ''2858''. Телефон коды ''07422''. ЕКАТТЕ коды ''72744''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Тросково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2733''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''73184''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Туховишта''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 818 адамды құрайды. Пошта индексі ''2939''. Телефон коды ''07548''. ЕКАТТЕ коды ''73519''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Плоски''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Пошта индексі ''2810''. Телефон коды ''07439''. ЕКАТТЕ коды ''56839''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Покровник''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 881 адамды құрайды. Пошта индексі ''2708''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''57159''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Полена''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Пошта индексі ''2758''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''57162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Поленица''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''2804''. Телефон коды ''0746''. ЕКАТТЕ коды ''57176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Полето''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 663 адамды құрайды. Пошта индексі ''2751''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''57203''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''2894''. Телефон коды ''07427''. ЕКАТТЕ коды ''58061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Раздол''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''2835''. Телефон коды ''074347''. ЕКАТТЕ коды ''61772''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңатас фосфорит кен орны''' Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Жаңатас қаласының 20 км жерде орналасқан. Кен орны 1935 жылы ашылып, 1964 жылдан пайдаланылып келеді. == Геологиялық құрылымы == Жаңатас фосфорит кен орны төменгі кембрийдің Шолақтау шоғырынан орын алған. Осы шоғырдың фосфоритті горизонттары үлкен асимметриялық қатпардың солтүстік-шығыс қанатында. Үлкен аймақтық жарылыспен қиылған бұл құрылым құрамасы 30°-тан 75°-қа жететін, бағыты әр түрлі кішігірім жарылыстармен тілінген. == Жатыс сипаты == Кеннің құнарлы горизонты фосфорит қабатшалары бар фосфориттер мен фосфорит фосфоритті және кремнийлі тақтатастардан, фосфаттанған доломиттерден тұрады. Мұнда екі фосфорит горизонттары бар, төменгінің орташа қалыңдығы 7,5 м, ал жоғарғысында 18 м. Бұл екі қабат бір-бірінен орташа қалыңдығы 18 қабатпен бөлінген. Фосфориттің құрылымы кристалды, жасырын кристалды, түйірлі, оолитті болып келеді. Кен бойынша Р2О5-тің орташа мөлшері 15-17%-дан 35%-ға дейін жетеді. Жылына 84 млн. т. фосфорит беретін Оңтүстік-Шығыс және Орталық карьерлері 1975 жылы, ал Солтүстік-Батыс карьері 1980 жылдан кейін іске қосылды. Мұндағы фосфорит сары фосфор, термиялық фосфор қышқылы мен фосфорит ұнын алуға пайдаланылады. Санат:Жамбыл облысы кен орындары Санат:Қазақстан фосфорит кен орындары Санат:Сарысу ауданы географиясы Санат:1935 жылы пайда болғандар 
'''Ракитна''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''2753''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''61978''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Рибник''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''2864''. Телефон коды ''07424''. ЕКАТТЕ коды ''62623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Рибново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Пошта индексі ''2967''. Телефон коды ''07526''. ЕКАТТЕ коды ''62640''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Рилци''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Пошта индексі ''2710''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''62699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Рожен''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2820''. Телефон коды ''07437''. ЕКАТТЕ коды ''62918''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Рупите''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''2863''. Телефон коды ''074203''. ЕКАТТЕ коды ''49312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Рыждак''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''2856''. Телефон коды ''0745''. ЕКАТТЕ коды ''63542''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Филипово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 625 адамды құрайды. Пошта индексі ''2775''. Телефон коды ''074496''. ЕКАТТЕ коды ''76090''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Хвостяне''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гырмен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 578 адамды құрайды. Пошта индексі ''2942''. Телефон коды ''07522''. ЕКАТТЕ коды ''77222''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Хотово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''2821''. Телефон коды ''07435''. ЕКАТТЕ коды ''77361''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңатөбе алтын кен орны''' Ақмола облысы жерінде орналасқан. Кен орны 1932 жылы ашылып, барлау жұмыстарымен қатар бұл кеннен алтын өндіріліп келді. Кенге алғашқы сипаттаманы 1937 жылы М.Әзірбаев берді. == Геологиялық құрылымы == Кен Қырыққұдық интрузия массивін бойлап антиклиналь қатпарға жиырылған ортаңғы ордовиктің альбитофирлері, порфириттері мен жыныстарынан орын алған. Кентас денелері 20-дан астам күрделі пішінді кварц желілерінен, оларға қоса кейбір порфириттер мен порфирит туфтарынан тұрады. == Минералдары, құрамы == Кентас минералдарынан пирит, халькопирит, пирротин, сфалерит, марказит, магнетит, саф алтын, электрум және темірлі қосылыстар кездеседі. Кентас сапасы орташа. Жаңатөбе алтын кен орны кішірек кендер қатарына жатады. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''Храсна''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''2824''. Телефон коды ''074388''. ЕКАТТЕ коды ''77414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Хырсово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрайды. Пошта индексі ''2819''. Телефон коды ''074321''. ЕКАТТЕ коды ''77565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Цапарево''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрайды. Пошта индексі ''2834''. Телефон коды ''074346''. ЕКАТТЕ коды ''78046''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Церово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрайды. Пошта индексі ''2722''. Телефон коды ''073''. ЕКАТТЕ коды ''78464''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Черешница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''2824''. Телефон коды ''074388''. ЕКАТТЕ коды ''80618''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Черешово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''2787''. Телефон коды ''074404''. ЕКАТТЕ коды ''80649''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды. Пошта индексі ''2789''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''81850''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Черниче''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 090 адамды құрайды. Пошта индексі ''2741''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''81013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Чурилово''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''2885''. ЕКАТТЕ коды ''81788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Чуричени''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''2891''. Телефон коды ''074206''. ЕКАТТЕ коды ''81791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Жаңғақтар тұқымдасы''' (Juglandaceae) қос жарнақты, көп жылдық ағаш, бұта. Негізінен Солтүстік жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында, аздап Оңтүстік Американың тропиктік және қоңыржай белдеулерінде тараған туысы, 60-тан астам түрі бар. Қазақстанда туысы, түрі кездеседі. Қазба қалдықтары жоғарғы бор кезеңінен белгілі. Жаңғақтар тұқымдасына жататын ағаштардың биіктігі 20 40 м, жапырақтарында көбінесе хош иіс шығаратын бездер орналасқан. Гүлдері ұсақ, желексіз, көбінесе жалпы дара жынысты сырға тәрізді гүлшоғырына топтасады. Жел арқылы тозаңданады. Жемісі сүйекті жаңғақша. Жаңғақтар тұқымдасының жемісі тамаққа қолданылады. Сүрегінен бағалы жиһаз жасалынады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жаңғақтар тұқымдасы 
() Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''2865''. Телефон коды ''07425''. ЕКАТТЕ коды ''81832''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Юруково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''2796''. Телефон коды ''074495''. ЕКАТТЕ коды ''86101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Яворница''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 892 адамды құрайды. Пошта индексі ''2896''. Телефон коды ''074202''. ЕКАТТЕ коды ''87134''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Яково''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''2875''. Телефон коды ''06114''. ЕКАТТЕ коды ''87312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Яново''' () Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''2816''. Телефон коды ''074322''. ЕКАТТЕ коды ''87446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''8211''. Телефон коды ''05933''. ЕКАТТЕ коды ''271''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''8485''. Телефон коды ''05529''. ЕКАТТЕ коды ''775''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Атия''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1086 адамды құрайды. Пошта индексі ''8140''. Телефон коды ''05914''. ЕКАТТЕ коды ''63015''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Банево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1691 адамды құрайды. Пошта индексі ''8125''. Телефон коды ''05512''. ЕКАТТЕ коды ''2573''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Баня''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''8239''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''2703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жаңғыбай''' Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Жарқамыс ауылынан қарай 85 км жерде орналасқан тау. Маныссай құрғақ арнасының батыс аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 153 м. Оңтүстіктен солтүстікке қарай км-ге созылып жатыр. Енді жері 1,5 км. Беткейлері көлбеу келген. Мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Геологиялық құрылымы == Төрттік кезеңнің төменгі жыныстарынан түзілген. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''Бата''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1235 адамды құрайды. Пошта индексі ''8218''. Телефон коды ''05967''. ЕКАТТЕ коды ''2810''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Белеврен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''8345''. Телефон коды ''05556''. ЕКАТТЕ коды ''3349''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Белила''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''8316''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''3455''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Белодол''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Пошта индексі ''8219''. Телефон коды ''05930''. ЕКАТТЕ коды ''27440''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Бероново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''8448''. Телефон коды ''05572''. ЕКАТТЕ коды ''3959''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Билка''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрайды. Пошта индексі ''8551''. Телефон коды ''05946''. ЕКАТТЕ коды ''4056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Бистрец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''8334''. Телефон коды ''05557''. ЕКАТТЕ коды ''4176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Близнак''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''8365''. Телефон коды ''05959''. ЕКАТТЕ коды ''4412''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Богданово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''8337''. Телефон коды ''055504''. ЕКАТТЕ коды ''4621''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Болгари''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Пошта индексі ''8274''. Телефон коды ''05569''. ЕКАТТЕ коды ''7291''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жаңғыз''', (Жалғыз) Балқаш көлінің алабында орналасқан өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ескелді және Кербұлақ аудандарының жерімен өтеді. == Бастауы == Суықтөбе тауының батысынан бастау алыа, Көксу өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 45 км, су жиналатын алабы 265 км2. Өзен аңғарлары биік тау шатқалдарымен тілімденген. Көктемгі қар және жауын-шашын суларымен толығады. Суы желтоқсанда қатып, наурыз айында ериді. Суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Ескелді ауданы өзендері Санат:Кербұлақ ауданы өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''Босилково''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''8446''. Телефон коды ''05579''. ЕКАТТЕ коды ''5726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Братово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''8111''. Телефон коды ''0562732''. ЕКАТТЕ коды ''6152''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Бродилово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Пошта индексі ''8282''. Телефон коды ''055068''. ЕКАТТЕ коды ''6553''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Брышлян''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''8357''. Телефон коды ''05952''. ЕКАТТЕ коды ''6687''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Брястовец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Пошта индексі ''8113''. Телефон коды ''05518''. ЕКАТТЕ коды ''6776''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Бяла-Вода''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''8361''. Телефон коды ''05959''. ЕКАТТЕ коды ''7627''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Варвара''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''8278''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''10094''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Варовник''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''8338''. Телефон коды ''055504''. ЕКАТТЕ коды ''10166''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ведрово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''8447''. Телефон коды ''05579''. ЕКАТТЕ коды ''10313''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Везенково''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрайды. Пошта индексі ''8457''. Телефон коды ''05573''. ЕКАТТЕ коды ''10327''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жаңғырған жер бедері ''' тектоникалық қозғалыстардың, эрозиялық және денудациялық әрекеттердің нәтижесінде сапалық өзгерістерге ұшыраған жердің беткі пішіні. Жаңғырған жер бедері процесінің нәтижесінде аңғарлар тереңдеп, беткейлер биіктейді, суайырықтардың салыстырмалы биіктіктерінің артуы және жылдам өсуі кезінде жер бедері жаңғырады, яғни өзгереді. Мысалы, каледондық және герциндік орогенез қозғалысының әсерінен пайда болған Тянь-Шань таулы өлкесі палеозой эрасының 2-жартысы мен мезозой эрасында үгіліп, мүжіліп ескірді, кейіннен ол альпілік орогенез қозғалысының нәтижесінде қайта көтеріліп, биік таулы өлкеге айналды. ==Сілтеме== Қазақ энциклопедиясы Санат: География 
'''Велика''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''8271''. Телефон коды ''0590''. ЕКАТТЕ коды ''10361''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Велислав''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''8458''. Телефон коды ''05573''. ЕКАТТЕ коды ''76056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Венец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Пошта индексі ''8473''. Телефон коды ''05521''. ЕКАТТЕ коды ''10625''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Веселие''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Приморско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 863 адамды құрайды. Пошта индексі ''8145''. Телефон коды ''05504''. ЕКАТТЕ коды ''10731''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ветрен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2213 адамды құрайды. Пошта индексі ''8127''. Телефон коды ''05512''. ЕКАТТЕ коды ''29427''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Визица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''8369''. Телефон коды ''05958''. ЕКАТТЕ коды ''11051''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Винарско''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 963 адамды құрайды. Пошта индексі ''8118''. Телефон коды ''05589''. ЕКАТТЕ коды ''11096''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Вишна''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''8562''. Телефон коды ''05949''. ЕКАТТЕ коды ''11363''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Вратица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''8109''. Телефон коды ''05580''. ЕКАТТЕ коды ''12245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Вресово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 877 адамды құрайды. Пошта индексі ''8560''. Телефон коды ''05943''. ЕКАТТЕ коды ''12303''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Шілденің 11''' Григориан күнтізбесінде жылдың 192-ші күні (кібісе жылдарда 193-ші). Жылдың аяғына 173 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Бүкiләлемдiк шоколад күнi. Моңғолия, Халықтық төңкеріс күні ==== Оқиғалар ==== 1576 Фробишер Мартинының ағылшын экспедициясы Гренландияны ашты. 1700 Берлин қаласында Неміс ғылым академиясының негізі салынды. 1919 Нидерланд мемлекеті сағаттық жұмыс уақытын енгізді 1933 Женева қаласында есiрткiлерді бақылау бойынша халықаралық конвенция қабылданды. 1960 Бенин, Буркина-Фасо және Нигер жариялады 1975 Қытайдың ежелгі алты мың жауынгердің мүсіндері табылды. 1987 Дүние жүзінің халқы саны миллиардқа жетті 1995 АҚШ-пен Вьетнам арасында дипломаттық қатынастар қалпына келтiрдi. 2010 Футболдан Испания құрама командасы өз тарихында ең алғашқы рет әлем чемпионатын ұтты. ==== Дүниеге келгендер ==== 1561 Луис де Гонгора (1713), испандық ақын 1657 Фридрих (1713), Пруссия королі (1701—1713 жж.). 1732 Жозеф Жером Лефрансуа де Лаланд (1807), француз астрономы. 1882 Леонард Нельсон (1927), неміс философы және психолог 1903 Рудольф Абель (шын аты Вильям Генрихович Фишер) (1971), кеңес барлаушысы 1916 Александр Михайлович Прохоров (2002), физик-академик, 1964 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1593 Джузеппе италияндық суретшісі 1679 Уильям Чемберлейн, ағылшын ақыны 1896 Эрнст Курциус (:en: Ernst Curtius) (1814), неміс археологы, антик дәурінің тарихшысы. 1909 Саймон Ньюкомб (1835), американдық астроном және математик 1971 Педро Родригес (1940), аңызға айналған мексика автожарысшысы 1974 Пер Фабиан Лагерквист (1891), швед жазушысы, 1951 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:11 шілде 
'''Жаңғырық мұздығы''' Іле Алатауының орта тұсындағы оңтүстік беткейлік қазаншұңқырда қалыптасқан мұздық. Талғар шыңын Күнгей Алатауымен жалғастыратын Шілік-Кемін кезеңінің шығысында (4490 4520 биіктікте) жатыр. Шілік (Жаңғырық тармағымен) және Шу өзендерінің салалары (Шоң-Кемін) осыдан басталады. Мұздық суы терең шатқалға құлап аққанда төңірегіне түрлі тембрлі жаңғырық шығады. Сондықтан мұздық “Жаңғырық мұздығы” деп аталған. == Аумағы == Жалпы ауданы 17,7 км2 (ашық бөлігі 17,3 км2), ұзындығы 8,9 км, таза мұзының көлемі км3. Абляциялық ауданы 5,9 км2. Фирн алаңы 3950 м-ден жоғары қарай орналасқан. Мұздық тілі 3510 м-ге дейін төмендейді. Жаңғырық мұздығы орташа есеппен жылына 9-10 м-ге қысқаруда. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''Вылчаново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Пошта индексі ''8341''. Телефон коды ''05551''. ЕКАТТЕ коды ''72059''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Вылчин''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Пошта индексі ''8443''. Телефон коды ''05576''. ЕКАТТЕ коды ''12591''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Выршило''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Пошта индексі ''8157''. Телефон коды ''05519''. ЕКАТТЕ коды ''12975''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Габерово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Пошта индексі ''8212''. Телефон коды ''059694''. ЕКАТТЕ коды ''14057''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Габыр''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 521 адамды құрайды. Пошта индексі ''8158''. Телефон коды ''05513''. ЕКАТТЕ коды ''14249''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Глумче''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''8429''. Телефон коды ''05526''. ЕКАТТЕ коды ''15182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''8329''. Телефон коды ''05556''. ЕКАТТЕ коды ''15816''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Горица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 810 адамды құрайды. Пошта индексі ''8225''. Телефон коды ''05937''. ЕКАТТЕ коды ''16064''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''8343''. Телефон коды ''05555''. ЕКАТТЕ коды ''17035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Горово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''8469''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''17049''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
алабұталар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөл-шөлейтті жерлерде, аласа таулардың кесекті және тасты баурайларында өсетін түрі тасбұйырғын Ж. (N. erіnaceum) бар. Биікт. 15 см, бұта. Тамырлары шырматылып, шым түзеді. Қысқа және бірнеше рет бұтақтанған сабағы сүректі, көбінесе жуан болады. Кезектесіп орналасқан жапырақтары қысқа, етжең, біз тәрізді. Гүлі қос жынысты, олар бір-бірден жапырақ қолтығынан жетіледі. Тамыз қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Ж. дәрілік өсімдік. Оның тұнбасын қышыма ауруын емдеуге қолданылады. Ж. түйе, ешкі және қойдың қысқы азығы. Бұл өсімдік бұйырғынмен бірге өскен жерлерде нағыз шөлейттік ландшафт құрайды.‎ 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 382 адамды құрайды. Пошта индексі ''8370''. Телефон коды ''05958''. ЕКАТТЕ коды ''17693''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Гранитец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''8333''. Телефон коды ''05557''. ЕКАТТЕ коды ''17720''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Граничар''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''8347''. Телефон коды ''05556''. ЕКАТТЕ коды ''17779''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Грозден''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 767 адамды құрайды. Пошта индексі ''8464''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''17909''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Гылыбец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1172 адамды құрайды. Пошта индексі ''8220''. Телефон коды ''05969''. ЕКАТТЕ коды ''18229''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Гюлёвца''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1298 адамды құрайды. Пошта индексі ''8249''. Телефон коды ''055638''. ЕКАТТЕ коды ''18469''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дебелт''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1865 адамды құрайды. Пошта индексі ''8314''. Телефон коды ''05558''. ЕКАТТЕ коды ''20273''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Деветак''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''8480''. Телефон коды ''05525''. ЕКАТТЕ коды ''20417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Деветинци''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''8474''. Телефон коды ''05525''. ЕКАТТЕ коды ''20448''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Детелина''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Пошта индексі ''8483''. Телефон коды ''05529''. ЕКАТТЕ коды ''2765''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жапал''', цинанхум () кендірлер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде түрі белгілі. Қазақстанда барлық облыстардың ылғалды жерлерінде, өзен бойларында, бұталар арасында, кейде арамшөп ретінде өсетін түрі сібір Ж-ы (С. sіbіrіcum) бар. Сабақтары тік, кейде өрмелеп өседі. Жапырақтары жүрек тәрізді, өркенге қарама-қарсы орналасады. Гүлдері бес мүшелі, қызыл, қызғылт түсті, шатырша гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі жапырақша дара, ұршық тәрізді, сырты тегіс. Тұқымының айдаршасы болады. Дәрілік өсімдік тұнбасын өт ауырғанда, іш өткенде ішеді.‎ Санат:Кендірлер 
'''Димчево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''8159''. Телефон коды ''05519''. ЕКАТТЕ коды ''21141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 751 адамды құрайды. Пошта индексі ''8580''. Телефон коды ''05948''. ЕКАТТЕ коды ''21333''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Добриново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''8477''. Телефон коды ''05590''. ЕКАТТЕ коды ''21508''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Добромир''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 053 адамды құрайды. Пошта индексі ''8552''. Телефон коды ''05945''. ЕКАТТЕ коды ''21614''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''8342''. Телефон коды ''05555''. ЕКАТТЕ коды ''22914''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Драганово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''8114''. Телефон коды ''05518''. ЕКАТТЕ коды ''23090''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Драганци''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''8489''. Телефон коды ''05524''. ЕКАТТЕ коды ''23176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Драгово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Пошта индексі ''8437''. Телефон коды ''05599''. ЕКАТТЕ коды ''23306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Драка''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''8324''. Телефон коды ''05553''. ЕКАТТЕ коды ''23529''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Драчево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды. Пошта индексі ''8319''. Телефон коды ''055505''. ЕКАТТЕ коды ''23604''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Құлақты жапалақ''' () түнде тіршілік етуге бейім жапалақ тәрізділер отрядына жататын Нағыз жапалақтар тұқымдасының Құлақты жапалақтар туысына жататын отырықшы құс. Қызылорда облысының тоғайлы, ну шеңгелді, жиделі, сексеуілді аудандарында кездеседі. Қанатының ұзындығы 276 309 мм (аталығында) және 282 320 мм (аналығында) болып келеді. Түсі сарғыш қоңыр, арқасында ақ жолақтармен алмасып отыратын сұр көлденең белдеулері бар. Қауырсыны үлпілдек, жұмсақ. Аяқ немесе балақ қауырсындары ұзын, құйрығының түсі қоңыр-қошқыл. Жапалақтың ерекше көзге түсетін белгісі ұзындығы см болатын құлақ сияқты қауырсындары. Көзінің қарашығы сары немесе қызғылт сары, ал тұмсығы мен тырнақтары істік, өткір, иілген түстері қара болып келеді. Ұяларын қалың, биік сексеуіл мен жиде арасында салады. Онда балапанын аптада басып шығарады. Жапалақты үлпілдек қауырсындары үшін аулайды. Ол кемірушілер санын азайтып, табиғатқа пайда келтіреді. == Дереккөздер == Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''Дропла''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''8563''. Телефон коды ''059400''. ЕКАТТЕ коды ''23755''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дрянковец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''8524''. Телефон коды ''05536''. ЕКАТТЕ коды ''23889''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дыбник''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 795 адамды құрайды. Пошта индексі ''8213''. Телефон коды ''05934''. ЕКАТТЕ коды ''24253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дыбовица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''8449''. Телефон коды ''05572''. ЕКАТТЕ коды ''83137''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дыскотна''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Пошта индексі ''8561''. Телефон коды ''059400''. ЕКАТТЕ коды ''24699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дюлево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Пошта индексі ''8330''. Телефон коды ''05552''. ЕКАТТЕ коды ''24712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Дюля''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''8571''. ЕКАТТЕ коды ''24757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''8363''. Телефон коды ''05959''. ЕКАТТЕ коды ''27022''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 001 адамды құрайды. Пошта индексі ''8490''. Телефон коды ''05524''. ЕКАТТЕ коды ''27169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Емона''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''8252''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''27454''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''ЖАПЫРАҚ ТҮСУ'''– өсімдіктің эвол. дамуында әр түрлі қолайсыз жағдайға бейімделуі. Ж. т. күзде күн суытып, топырақ құрғаған кезде тамырдан өсімдікке келетін ылғалдың азаймауын және қыста қалың қар жауғанда өсімдік бұтағының сынып кетпеуінен сақтайды. Сондай-ақ жапырақтағы фотосинтез процесі бірте-бірте әлсірейді. Жапыраққа жасыл түс беретін хлорофилдің құрамындағы пигменттер жапырақтың да түсі өзгереді. Мыс., шиенің, көк теректің, т.б. жапырақтары қызарады; жүзімнің, ақшатырдың жапырақтары ағарады, қайыңның, жөкенің, шетеннің жапырақтары сарғаяды. Ж. т. кезінде жапырақ пен сабақ арасындағы зат алмасу тоқтайды. Жапырақ сабағы түбіндегі клеткалар ыдырап, ажырау қабаты пайда болады. Бұл кезде жапырақ сабаққа әрең ілініп, өзінің салмағынан, жел, жауын әсерінен үзіліп түседі. Ыстық және тропиктік аймақтарда жапырақ құрғақшылық кезеңде де түседі, ал мәңгі жасыл өсімдіктерде қартайған жапырақтар бір-бірлеп түсіп отырады. Жапырақты газ, бу әсерімен, күн сәулесін не суды жеткіліксіз беріп қолдан да түсіруге болады. Мыс., машинамен жинау алдында мақтаны суармай, жапырағын түсіреді.‎ 
'''Есен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''8459''. Телефон коды ''05577''. ЕКАТТЕ коды ''27615''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Железник''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Пошта индексі ''8488''. Телефон коды ''05525''. ЕКАТТЕ коды ''29129''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Желязово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Пошта индексі ''8106''. Телефон коды ''05918''. ЕКАТТЕ коды ''29249''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Житосвят''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Пошта индексі ''8475''. Телефон коды ''05590''. ЕКАТТЕ коды ''29492''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Заберново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''8367''. Телефон коды ''05958''. ЕКАТТЕ коды ''30020''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Загорци''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''8321''. Телефон коды ''05553''. ЕКАТТЕ коды ''30168''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Заимчево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Пошта индексі ''8564''. ЕКАТТЕ коды ''30234''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Зайчар''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1138 адамды құрайды. Пошта индексі ''8557''. ЕКАТТЕ коды ''30243''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Звезда''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''8572''. ЕКАТТЕ коды ''30435''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Звездец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 460 адамды құрайды. Пошта индексі ''8360''. Телефон коды ''05959''. ЕКАТТЕ коды ''30483''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жапырақ ширатқыш көбелектер''' () қабыршақ қанаттылар отрядына жататын ұсақ көбелек. Далалы және орманды-далалы белдемдер мен Азияның жалпақ жапырақты тропиктік ормандарында, сондай-ақ шөлді аймақтарда кездесетін 5000-нан астам, ал Қазақстанда 1000-ға жуық түрі белгілі. Жапырақ ширатқыш көбелектердің жайылған қанатының ұзындығы 40 мм. Алдыңғы қанаты ашық түсті, ал артқы қанаты сұр түсті келеді. Жасыл, қоңыр не сары түсті жұлдызқұрттары (ұзындығы 10 20 мм) өздері түзетін пілләсімен (жібек жіптерімен) өсімдіктің жапырағын орап жатады, көбелектердің аты осыған байланысты қойылған. Бұлардың ішінде өсімдіктің ұлпасын тітіркендіріп, галла (беріш) түзетін де түрлері бар. Жапырақ ширатқыш көбелектердің негізінен жұлдызқұрты қыстап шығады. Бұлардың көпшілігі уылдырық шаруашылығы мен орман зиянкестері. Мысалы, жеміс жегілері, емен ширатқыш көбелегі, т.б. Күрес шаралары: ерте көктемде ағашты фосфорлы, органикалық, бактериялық препараттармен, әр түрлі бүрку керек. ==Дереккөздер== Санат:Қабыршақ қанаттылар 
'''Зетёво''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''8517''. Телефон коды ''0558''. ЕКАТТЕ коды ''30805''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Зидарово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1399 адамды құрайды. Пошта индексі ''8160''. Телефон коды ''05519''. ЕКАТТЕ коды ''30822''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Зимен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Пошта индексі ''8428''. ЕКАТТЕ коды ''30853''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Зорница''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''8313''. ЕКАТТЕ коды ''31379''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Извор''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 757 адамды құрайды. Пошта индексі ''8153''. Телефон коды ''05917''. ЕКАТТЕ коды ''32367''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Извориште''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Пошта индексі ''8116''. Телефон коды ''05518''. ЕКАТТЕ коды ''32425''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''8273''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''32514''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''8149''. Телефон коды ''05516''. ЕКАТТЕ коды ''32737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Искра''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Пошта индексі ''8481''. Телефон коды ''05522''. ЕКАТТЕ коды ''32809''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Калово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Пошта индексі ''8368''. Телефон коды ''05958''. ЕКАТТЕ коды ''35451''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жапырақты''' Маңғыстау тауларының оңтүстік беткейіндегі тау. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Шетпе ауылының №13 темір жол айырмасының батысында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 363 м. Оңтүстіктен солтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Үсті төбелі қыратты. Шығыс бөлігі терең жыралармен, сайлармен тілімденген. Маңайында бірнеше құдықтар бар. == Геологиялық құрылымы == Пермь кезеңінің жоғарғы жыныстарынан түзілген. Беткейі шөгінділерден құралған. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырағында күйреуік, сұр жусан, эфемерлі өсімдіктер өседі. Мал жайылымына қолайлы.‎ == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары 
'''Каменар''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Пошта индексі ''8215''. Телефон коды ''05968''. ЕКАТТЕ коды ''35691''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Каменяк''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''8578''. Телефон коды ''05948''. ЕКАТТЕ коды ''35955''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
Video 2008 '''Камчия''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''8434''. Телефон коды ''05575''. ЕКАТТЕ коды ''36004''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Пошта индексі ''8553''. Телефон коды ''05946''. ЕКАТТЕ коды ''36213''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Пошта индексі ''8543''. Телефон коды ''05534''. ЕКАТТЕ коды ''36227''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Караново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды. Пошта индексі ''8532''. Телефон коды ''05538''. ЕКАТТЕ коды ''36381''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Кирово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''8344''. Телефон коды ''05556''. ЕКАТТЕ коды ''36938''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Кликач''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды. Пошта индексі ''8427''. Телефон коды ''05526''. ЕКАТТЕ коды ''37201''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Климаш''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Пошта индексі ''8442''. Телефон коды ''05576''. ЕКАТТЕ коды ''37215''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Козаре''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''8493''. Телефон коды ''05599''. ЕКАТТЕ коды ''37650''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жарағаш''' Ертіс алабындағы тұзды, тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Железин ауданындағы Пресновка ауылының км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Ауданы 11,4 км2, ұзындығы км, ені 3,5 км. Дөңгелек келген көлдің жағалауы жайпақ, сортаң. Онда қамыс, құрақ өскен. Суы тұзды, ішуге жарамсыз. Санат:Железин ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері Санат:Тұйық көлдер Санат:Тұзды көлдер 
'''Козичино''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''8224''. Телефон коды ''05937''. ЕКАТТЕ коды ''37753''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Козница''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''8255''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''37825''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Кондолово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''8275''. Телефон коды ''05569''. ЕКАТТЕ коды ''38251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''8129''. Телефон коды ''05912''. ЕКАТТЕ коды ''52279''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Косовец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Пошта индексі ''8223''. Телефон коды ''05930''. ЕКАТТЕ коды ''38769''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Костен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Пошта индексі ''8441''. Телефон коды ''05576''. ЕКАТТЕ коды ''38889''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Кости''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Пошта индексі ''8283''. Телефон коды ''055069''. ЕКАТТЕ коды ''38947''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Кошарица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Пошта индексі ''8253''. Телефон коды ''0556''. ЕКАТТЕ коды ''39164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Пошта индексі ''8487''. Телефон коды ''05523''. ЕКАТТЕ коды ''40021''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Крушевец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 955 адамды құрайды. Пошта индексі ''8148''. Телефон коды ''05913''. ЕКАТТЕ коды ''40124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
Тобыл алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Федоров ауданы Андреевка ауылынан шығысқа қарай км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 187 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы 8,2 км. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Суы тұзды. Оңтүстік жағында Ұзынкөл көлі орналасқан. Мал шаруашылығына пайдаланылады.‎ Санат:Федоров ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''Крушово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''8482''. Телефон коды ''05529''. ЕКАТТЕ коды ''40230''. File:Hram Sveti Arhangel Mihail.JPG|Храм "Св. Арх. Михаил" == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Крыстина''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 812 адамды құрайды. Пошта индексі ''8121''. Телефон коды ''05515''. ЕКАТТЕ коды ''40381''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ливада''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Пошта индексі ''8107''. Телефон коды ''05918''. ЕКАТТЕ коды ''43623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Листец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Пошта индексі ''8573''. Телефон коды ''05942''. ЕКАТТЕ коды ''43880''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Лозарево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрайды. Пошта индексі ''8440''. Телефон коды ''05576''. ЕКАТТЕ коды ''44029''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Лозенец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрайды. Пошта индексі ''8277''. Телефон коды ''0590''. ЕКАТТЕ коды ''44094''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Лозица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''8466''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''44149''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Лыка''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрайды. Пошта индексі ''8216''. Телефон коды ''05933''. ЕКАТТЕ коды ''44425''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Люляково''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Пошта индексі ''8570''. Телефон коды ''05942''. ЕКАТТЕ коды ''44690''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Лясково''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Пошта индексі ''8518''. Телефон коды ''05535''. ЕКАТТЕ коды ''44817''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Елді мекендер:''' Жаркөл Қостанай облысы Федоров ауданындағы ауыл. Жаркөл Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Дружба ауылдық округі құрамындағы ауыл. Жаркөл Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Шөптікөл ауылдық округі құрамындағы ауыл. '''Көлдер:''' Жаркөл Жарқайың ауданындағы көл; Жаркөл Атбасар ауданындағы көл; Жаркөл Науырзым ауданындағы көл; Жаркөл Баянауыл ауданындағы көл; Жаркөл Ырғыз ауданындағы көл; Жаркөл Арқалық қалалық әкімдігі аумағындағы көл; '''Басқа мағыналар:''' *Жаркөл қоныс орны. *Жаркөл Астана қаласындағы көше. 
'''Малина''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''8327''. Телефон коды ''05553''. ЕКАТТЕ коды ''46348''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Пошта индексі ''8519''. Телефон коды ''05538''. ЕКАТТЕ коды ''46440''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Манолич''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''8453''. Телефон коды ''05570''. ЕКАТТЕ коды ''47096''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Маринка''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''8154''. Телефон коды ''05919''. ЕКАТТЕ коды ''47202''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Медово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 377 адамды құрайды. Пошта индексі ''8214''. Телефон коды ''05933''. ЕКАТТЕ коды ''47651''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''8119''. Телефон коды ''05915''. ЕКАТТЕ коды ''48409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Младежко''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''8364''. Телефон коды ''05959''. ЕКАТТЕ коды ''48667''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Пошта индексі ''8320''. Телефон коды ''05554''. ЕКАТТЕ коды ''29221''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Мрежичко''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Пошта индексі ''8538''. Телефон коды ''05948''. ЕКАТТЕ коды ''49254''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Мыглен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''8523''. Телефон коды ''05536''. ЕКАТТЕ коды ''49477''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Шілденің 12''' Григориан күнтізбесінде жылдың 193-ші күні (кібісе жылдарда 194-ші). Жылдың аяғына 172 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Аустралия, Аборигендер күні Дания, Фьорд күні. Кирибати, Тәуелсіздік күні Ресей, фотограф күні. Сан-Томе және Принсипи, Тәуелсіздік күні 1590 Саратов қаласының негізі қаланды 1776 Джеймс Кук Плимут қаласынан өзінің соңғы экспедициясына аттанды 1916 Бірінші дүниежүзілік соғыста ең алғашқы рет әскери улы зат қолданылды 1962 Лондон қаласында «Rolling Stones» тобының бiрiншi концертi өттi. 1975 Сан-Томе және Принсипи Португалиядан тәуелсіз екенін жариялайды. 1979 Кирибати аралы Ұлыбританиядан тәуелсіздігін алды 1998 Футболдан Франция кұрама командасы тұңғыш рет әлем чемпионатын ұтты ====Дүниеге келгендер==== 100 б.з.д Гай Юлий Цезарь (44 б.з.д), Ежелгі Рим императоры. 1824 Эжен Буден (1898), француз суретшісі 1858 Шәкәрім Құдайбердіұлы (1931), қазақтың ақыны, жазушысы, философы, тарихшысы және композитор 1870 Луи II (1949), Монако князі (1922—1949 жж.). 1902 Андерс Гюнтер, жазушы, философ, бүкiләлемдiк ядролық және әскери соғысқа қарсы қозғалыстың белсендi қатысушысы 1913 Уиллис Юджин Лэмб, америкалық физик, 1955 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1920 Пьер Бертон (:en: Pierre Francis Berton) (2004), канадалық жазушы, журналист, тарихшы. 1928 Элайс Кори, америкалық химик, 1990 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1536 Эразм Роттердам, голланд философы. 1910 Чарльз Роллс (1877), ағылшын автомобилисты, авиатор, «Роллс-Ройс» фирмасының негізін қалаушы. 1949 Дуглас Хайд, Ирландияның бірінші президенті == Сыртқы сілтемелер == Санат:12 шілде 
'''Жаркөл''' Торғай алабында орналасқан тұзды көл. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Нұра ауылынан қарай 30 км жерде. == Гидрографикасы == Аумағы 14,1 км2, ұзындығы 9,5 км, енді жері 2,8 км. Жағалау бойының ұзындығы 30 км. Байтақкөл көлінің батысында, теңіз деңгейінен 76 биіктікте жатыр. Бөкенкөл көлі орналасқан, батысынан Сарыөзек өзені ағып өтеді. Суы қарашаның аяғында қатып, наурызда ериді. Суының тұздылығы жоғары, сілтілігі орташа. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы 
'''Мыдрино''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''8444''. Телефон коды ''05528''. ЕКАТТЕ коды ''49549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Невестино''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрайды. Пошта индексі ''8431''. Телефон коды ''05528''. ЕКАТТЕ коды ''51202''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Приморско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 908 адамды құрайды. Пошта индексі ''8152''. Телефон коды ''05504''. ЕКАТТЕ коды ''52129''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Огнен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''8467''. Телефон коды ''05578''. ЕКАТТЕ коды ''53312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Оризаре''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Пошта индексі ''8248''. Телефон коды ''055438''. ЕКАТТЕ коды ''53822''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Орлинци''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''8325''. Телефон коды ''055503''. ЕКАТТЕ коды ''53984''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Паницово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''8254''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''55350''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Пештерско''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''8525''. Телефон коды ''05530''. ЕКАТТЕ коды ''56321''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Пирне''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 800 адамды құрайды. Пошта индексі ''8528''. Телефон коды ''05533''. ЕКАТТЕ коды ''56438''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Писменово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Приморско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 238 адамды құрайды. Пошта индексі ''8289''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''56513''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жаркөл''' Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі аумағындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Арқалық қаласынан қарай 35 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 14,3 км2, ұзындығы км, енді жері 2,1 км, тереңдігі 1-1,5 м, түбі тегіс. Жағасы тік жарлы (биіктігі 10-15 м-дей), оңтүстік-батыс жағасы жайпақ келген. Суы тұзды. Алабы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Арқалық қалалық әкімдігі көлдері 
'''Планиница''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 512 адамды құрайды. Пошта индексі ''8565''. Телефон коды ''05949''. ЕКАТТЕ коды ''56647''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Подвис''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''8450''. Телефон коды ''05577''. ЕКАТТЕ коды ''56959''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Подгорец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Пошта индексі ''8535''. Телефон коды ''059407''. ЕКАТТЕ коды ''15967''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Пошта индексі ''8123''. Телефон коды ''05912''. ЕКАТТЕ коды ''57337''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Поляново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''8544''. Телефон коды ''05534''. ЕКАТТЕ коды ''57426''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Порой''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Пошта индексі ''8221''. Телефон коды ''05937''. ЕКАТТЕ коды ''57790''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 437 адамды құрайды. Пошта индексі ''8541''. Телефон коды ''05944''. ЕКАТТЕ коды ''51055''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Прилеп''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Пошта индексі ''8445''. Телефон коды ''05575''. ЕКАТТЕ коды ''58325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Припек''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Пошта индексі ''8537''. Телефон коды ''059407''. ЕКАТТЕ коды ''46930''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Присад''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''8161''. Телефон коды ''05519''. ЕКАТТЕ коды ''58400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жаркөл''' Есіл алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Атбасар ауданы Қосбармақ ауылының км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 327 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 12,6 км2, ұзындығы 4,8 км, енді жері 3,7 км, жағалау бойының ұзындығы 13,9 км. Солтүстігінде бірнеше ұсақ көлдер бар. Есіл өзенінен бөлініп шығатын Бадамша-Қарасу уақытша арнасымен толығып отырады. Қарашаның басында суы қатып, сәуірде ериді. Жағалауын қамыс, қоға шөптесін өсімдіктері басқан. Суы тұщы, мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Атбасар ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''Приселци''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''8251''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''58431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Проход''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''8336''. ЕКАТТЕ коды ''58712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Пчелин''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Пошта индексі ''8456''. Телефон коды ''05573''. ЕКАТТЕ коды ''58857''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Пынчево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''8317''. Телефон коды ''05551''. ЕКАТТЕ коды ''59015''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 790 адамды құрайды. Пошта индексі ''8146''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''61042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Равда''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 556 адамды құрайды. Пошта индексі ''8238''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''61056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Пошта индексі ''8151''. Телефон коды ''05916''. ЕКАТТЕ коды ''61114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Равнец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Пошта индексі ''8117''. Телефон коды ''05517''. ЕКАТТЕ коды ''61145''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Радойново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Пошта индексі ''8323''. Телефон коды ''05553''. ЕКАТТЕ коды ''61563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Разбойна''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Пошта индексі ''8531''. Телефон коды ''059406''. ЕКАТТЕ коды ''61666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жаркөл''' Сулысор көлінің батысында орналасқан тұзды көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Бірлік ауылынан шығысқа қарай км жерде. Теңіз деңгейінен 228 биіктікте. == Аумағы 6,3 км2, ұзындығы 3,5 км, енді жері 2,9 км, жағалау бойының ұзындығы 15,8 км. Суы қарашада қатып, сәуірдің 1-жартысында ери бастайды. Солтүстігінен Ащысу, оңтүстігінен бірнеше салалар келіп құяды. Шақшан (373 м) тауы, Тұзкөл көлі орналасқан. Суы кермек, аздап сілтілі. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Раклиново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''8547''. Телефон коды ''05539''. ЕКАТТЕ коды ''62013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Раклица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''8439''. Телефон коды ''05528''. ЕКАТТЕ коды ''62027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''8257''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''62102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Резово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''8281''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''62459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Речица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Пошта индексі ''8567''. Телефон коды ''059403''. ЕКАТТЕ коды ''62548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Рожден''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''8539''. Телефон коды ''059407''. ЕКАТТЕ коды ''62904''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Росен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 533 адамды құрайды. Пошта индексі ''8150''. Телефон коды ''05916''. ЕКАТТЕ коды ''63029''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Росеново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''8318''. Телефон коды ''05551''. ЕКАТТЕ коды ''63055''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Рудина''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''8536''. Телефон коды ''059407''. ЕКАТТЕ коды ''63166''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Рудник''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 657 адамды құрайды. Пошта индексі ''8112''. Телефон коды ''05518''. ЕКАТТЕ коды ''63183''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жарқайың ауданы''' Ақмола облысының әкімшілік бөлік. 1955 жылы Орталығы Державинск қаласы. == Географиялық орны == Жарқайың ауданы дала белдемінде, Атбасар, Теңіз жазықтарының батысында орналасқан. Жер бедері ұсақ шоқылы, төбелі-белесті жазық, абсолютті биіктігі 100 500 м. == Климаты == Климаты тым континенттік. Қысы суық, қары аз (20 см), жазы ыстық, құрғақ. Қаңтар айының орташа температурасы –17 18°С, шілдеде 20 21°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 350 мм, оның басым бөлігі (50 60%-і) жылы маусымда жауады. Аудан жері арқылы Есіл, Тастыталды, Қарынсалды өзендерінің салалары ағып өтеді. Қар суымен толысатын ұсақ көлдер мен тоғандар көп. == Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Солтүстігіндегі қыратты жерлерінде карбонатты қара, оңтүстігінде қызыл қоңыр топырақ қалыптасқан. Мұндай жерлер бір-бірімен ұласып жатады. Есіл аңғарының топырағы түгелдей аллювийлік шалғындық. Қарынсалды өзенінің аңғары сортаң топырақты. Тың және тыңайған жерлерді игерген жылдары аудан жерінің басым көпшілігі жыртылған. Өсімдігі, негізінен, далалық белдемге тән: жусанды, және астық тұқымдас өсімдіктерден тұрады. Шоққарағай, тобылғы, қараған, т.б. бұталар кездеседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, суыр, борсық, сарышұнақ, күзен, қосаяқ, дала тышқандары мекендейді, жазда оңтүстіктен ақ бөкен ауып келеді. Үйрек, қаз, дуадақ, т.б. далалық белдемге тән құстар кездеседі. == Шаруашылығы, кәсіпорындары == Ауданда түрлі кәсіппен шұғылданатын 185 заңды тұлға тіркелген. Державинск қаласында “''Авангард''”, “''Симба''”, “''Тұрмыс''”, т.б. кәсіпорындар, акционерлік қоғамы, нан зауыты, наубайхана, макарон, шұжық цехтары, диірмен, баспахана, Достық ауылында макарон, Львовское ауылында май, жарма өндіру, Уәлиханов ауылында диірмен, Пригородное және Фурманов ауылдарында май жасау цехтары жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығымен 24 серіктестік, 668 шаруа қожалықтары, ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеумен 10 кәсіпорын шұғылданады. Ауыл шаруашылығына жарамды жері 1161,4 мың га, оның ішінде егіндік 638 мың га, шабындық 15,1 мың га, жайылым 507,4 мың га (2000). Егін шаруашылығының басты салалары астық, картоп, көкөніс егу. 2001 жылдың басында ауданда 9,3 мың сиыр, 6,3 мың қой мен ешкі, 1,6 мың жылқы, 7,4 мың шошқа, 33,6 мың құс болды. == Инфрақұрылымы == Жарқайың ауданында 24 орта, бастауыш мектеп, бала-бақша, ауданы аурухана, 21 пункт, 18 клуб пен мәдениет үйі, 22 кітапхана бар (2000). 1956 жылдан “Целинное знамя” газеті шығарылады. Аудан жері арқылы Есіл Арқалық темір және автомобиль жолдары өтеді. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 24326 адам (12246 ер адам және 12080 әйел адам) болса, 2009 жылы 15423 адамды (7510 ер адам және 7913 әйел адам) құрады. Халықтың орташа тығыздығы км2-ге 2,1 адамнан келеді. == Ауылдық округтер == Аудандағы 23 елді мекен 11 ауылдық, қалалық әкімдік пен ауылдық әкімшілік округке біріктірілген: Бірсуат ауылдық әкімдігі Гастелло ауылдық әкімдігі Далабай ауылдық әкімдігі Державинск қалалық әкімдігі Жаңадала ауылдық округі Костычев ауылдық округі Львов ауылдық әкімдігі Нахимов ауылдық округі Отрадный ауылдық округі Пригородный ауылдық әкімдігі Пятигорский ауылдық әкімдігі Тасөткел ауылдық әкімдігі Тассуат ауылдық әкімдігі Уәлиханов ауылдық округі Шойындыкөл ауылдық әкімдігі Құмсуат ауылдық әкімдігі Үшқарасу ауылдық әкімдігі == Дереккөздер == Санат:Жарқайың ауданы 
'''Руен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Пошта индексі ''8540''. Телефон коды ''05944''. ЕКАТТЕ коды ''63224''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Рупча''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Пошта индексі ''8574''. Телефон коды ''05942''. ЕКАТТЕ коды ''63375''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''8105''. Телефон коды ''05918''. ЕКАТТЕ коды ''63478''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Рыжица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''8530''. Телефон коды ''059408''. ЕКАТТЕ коды ''63598''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Садово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''8463''. Телефон коды ''05573''. ЕКАТТЕ коды ''65111''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''8484''. ЕКАТТЕ коды ''65351''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Светлина''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''8322''. Телефон коды ''05553''. ЕКАТТЕ коды ''65560''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Свобода''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 566 адамды құрайды. Пошта индексі ''8103''. Телефон коды ''05515''. ЕКАТТЕ коды ''65783''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Сигмен''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''8438''. Телефон коды ''05528''. ЕКАТТЕ коды ''66408''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''8332''. Телефон коды ''05557''. ЕКАТТЕ коды ''66585''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жарқамыс''' Ақтөбе облысының Байғанин ауданындағы ауыл, Жарқамыс ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қарауылкелді (Байғанин) ауылынан қарай 95 км-дей жерде, Жем өзенінің оң жағалауындағы боз жусан аралас әр түрлі шөптер өскен ақшыл сұр, сортаң қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 1929 адам (957 ер адам және 972 әйел адам) болса, 2009 жылы 1852 адамды (983 ер адам және 869 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі Табын ауданының құрылуына байланысты 1928 жылы аудан орталығы болып қалыптасты. 1963 жылы қой шаруашылығымен айналысатын “''Ақжар''” кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде Жарқамыста шаруа қожалықтары мен серіктестіктер жұмыс істеді. == Инфрақұрылымы == Ауылда орта мектеп, пункт, клуб, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы елді мекендері 
'''Синеморец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Пошта индексі ''8279''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''66528''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Сини-Рид''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''8534''. Телефон коды ''059407''. ЕКАТТЕ коды ''80296''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Скала''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''8462''. Телефон коды ''05572''. ЕКАТТЕ коды ''66682''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Скалак''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 633 адамды құрайды. Пошта индексі ''8575''. Телефон коды ''05941''. ЕКАТТЕ коды ''66706''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Славянци''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 819 адамды құрайды. Пошта индексі ''8460''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''67115''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Сливарово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''8358''. ЕКАТТЕ коды ''67307''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Сливово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''8331''. Телефон коды ''05555''. ЕКАТТЕ коды ''67413''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Смолник''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''8491''. Телефон коды ''05524''. ЕКАТТЕ коды ''72080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Снягово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 084 адамды құрайды. Пошта индексі ''8579''. Телефон коды ''05948''. ЕКАТТЕ коды ''67767''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Снежа''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 358 адамды құрайды. Пошта индексі ''8568''. Телефон коды ''059404''. ЕКАТТЕ коды ''67725''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жарқанат''' () қолқанаттылар отрядының бір тармағы. Олигоцен дәуірінен белгілі. Арктика, Антарктида және Мұхит аралдарынан басқа құрлықтарда кең тараған. Дүние жүзінде 20 тұқымдасқа бірігетін 700-дей түрі, ал Қазақстанда тұқымдасы: тағатұмсықтылар оның туысы, түрі (кіші тағатұмсықты жарқанат, үлкен тағатұмсықты жарқанат, бұхар тағатұмсықты жарқанаты); оның туысы 23 түрі (Азия жалпаққұлақты жарқанаты, ақбауыр жарқанат, Бобринский жарқанаты, Иконников жарқанаты Қазақстанның “''Қызыл кітабына''” енгізілген); иттұмсықтылар оның туысы түрі (кеңқұлақты жарқанат Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген) бар. Бұлардың дене тұрқы см-ден (кіші тағатұмсықты жарқанат) 9,2 см-дей (кеңқұлақты жарқанат). Салмағы 3,5 г-нан (ергежейлі жарқанат) 47 г-ға (қызғылт жарқанат) жетеді. Тері жамылғысында қоңыр және сұр түстері басым. Құлақ қалқанының жиегі дөңгелек емес. Көздері нашар көреді. Тырнақтары болмайды. 18 20 тісі бар, азу тістері бұдырлы. Туысын, түрін анықтауда тіс құрылысының, олардың орналасуының үлкен маңызы бар. Жарқанаттардың есту мүшесі жақсы жетілген. Кеңістікте өзі шығаратын жоғарғы жиіліктегі (''40 80 кГц''), сондай-ақ, адам естімейтін, төменгі жиіліктегі инфрадыбыстарды (''12 кГц'') қайта қабылдау арқылы бағдарланады. Жарқанат ұя салмайды, үңгірлерді, ағаш қуыстарын, үй, құрылыс шатырларын, жарқабақтардағы құс індерін мекендейді. Күндіз жеке не топтанып, бастарын төмен салбыратып, аяқтарымен тасқа, ағашқа, жарға жабысып демалады. Кешкі ымыртта және түнде жемтігін қалықтап ұшып жүріп, тасадан тосын шабуыл жасап, шап беріп аулайды. Әр түрлі омыртқасыздар, әсіресе, түн жәндіктерімен қоректенеді. Қазан қараша айларында қысқы ұйқыға кетеді. Бұл кезде Жарқанаттардың дене температурасы қоршаған орта 2°С-қа ғана жоғары болады. Наурыз сәуір айларында оянады. Ал қыс жылы болған жылдары қысқы ұйқыға кетпейді. Жарқанат табиғи жағдайда 20 25 жылдай тіршілік етеді. Жылына бір рет көбейіп, жалқы кейде егіз табады. Балалары анасына жабысып өмір сүріп, бір айдан соң өз бетінше ұша бастайды. Жарқанаттар әр түрлі зиянды жәндіктермен қоректеніп, ауыл шаруашылығы және орман пайда да келтіреді. Сондай-ақ, түрлі аурулар (әсіресе, құтыру) таратып, адамға, жануарларға зиянын да тигізеді; == Жарқанаттардың көшуі == Еуропа мен Азияны мекендейтін кейбір жарқанаттар орын ауыстырып, көшеді. Олар өздерінің өмір сүру орталарын қыс кезінде тастап, жылы жаққа қарай ұшады. Америка Құрама Штаттарын мекендейтін қызыл жарқанат пен үлкен ақ басты жарқанаттар қыс кезінде Құрама Штаттарының солтүстігі мен Канададан Джорджия, Оңтүстік Каролина және Флорида секілді жылы аймақтарға қарай көшеді. Әрдайым көшіп-қонып жүретін жарқанаттарға жеміс жарқанаты мен ұшатын түлкі жатады. == Эхолокация == Эхолокация жарқанаттар қолданатын навигация жүйесі. Олар эхолокация көмегімен қоректерін тауып, кедергілерді анықтап, бір-бірімен байланысады. Олар ауаға жоғары жиілікті дыбыстар шығарады. Дыбыс кедергіге барып тигенде ол артқа қайта жаңғырығып, жарқанаттар сол арқылы жолдарын табады. Сонымен қатар жарқанаттар эхолокация көмегімен заттың пішіні мен өлшемін де анықтай алады. == Жіктелуі == Жарқанаттар қолқанаттылар отрядының бір тармағы. «Қолқанат» сөзі гректің «chiro» «қол» және «ptera» «қанат» сөздерінен алынған. Қолқанаттылар өз ішінде екі топқа бөлінеді: үлкен қолқанаттылар (үлкен жарқанаттар) және кіші қолқанаттылар (кіші жарқанаттар). == Жарғанаттар және тозаңдану == Көп елдерде адамдар жарқанаттарды еттері үшін немесе жай қызық үшін аулайды. Алайда көбіміз жарқанаттардың өсімдіктерді тозаңдандыруда атқаратын қызметі туралы ұмытып кетеміз. Жарқанаттар көптеген тропикалық өсімдіктер мен ағаштарды тозаңдандырады. Әдетте, олар түнде гүлдейтін, шырышты гүлдерді тозаңдандырады. == Қорегі == Жарқанаттардың көбі жәндіктермен қоректенеді. Олар түнде ұшатын жәндіктерге шабуыл жасайды. Кейбір жарқанаттар жемістерді, тозаңдар мен гүл шырындарын да пайдаланады. Кей үлкен жарқанаттар балықтарды, кеміргіштерді, құстарды, тіпті жарқанаттарды да жеуі мүмкін. == Дереккөздер == 
'''Соколец''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды. Пошта индексі ''8554''. Телефон коды ''05946''. ЕКАТТЕ коды ''67876''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Соколово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Пошта индексі ''8435''. Телефон коды ''05527''. ЕКАТТЕ коды ''67920''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Пошта индексі ''8581''. Телефон коды ''05948''. ЕКАТТЕ коды ''68401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Стоилово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''8165''. Телефон коды ''05952''. ЕКАТТЕ коды ''69328''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Страцин''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''8222''. Телефон коды ''05930''. ЕКАТТЕ коды ''69746''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Струя''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 713 адамды құрайды. Пошта индексі ''8555''. Телефон коды ''05946''. ЕКАТТЕ коды ''69990''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Суходол''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''8328''. Телефон коды ''055502''. ЕКАТТЕ коды ''70322''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Сыдиево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Пошта индексі ''8522''. Телефон коды ''05537''. ЕКАТТЕ коды ''70473''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 001 адамды құрайды. Пошта индексі ''8430''. Телефон коды ''05574''. ЕКАТТЕ коды ''70514''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Сырнево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Пошта индексі ''8479''. Телефон коды ''05520''. ЕКАТТЕ коды ''70576''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
thumb '''Жарқырауық жануарлар'''— денесінен сәуле шығару қасиеті бар жануарлар. Бұлар ''қарапайымдар, құрттар, шаянтәрізділер, жәндіктер, моллюскілер және балықтардың'' арасында көп кездеседі. Жарық химиялық реакциялар барысында бөлініп шығатын энергияның жылу түрінде шашырап кетпей, жарық шығару қабілеті бар молекулаларды электрондық қоздыруға жұмсалуы нәтижесінде пайда болады. Қозған ''молекула фотондар'' бөліп шығарады. Мысалы, жәндіктердің жарық шығаруы үшін люцифериндер деп аталатын ерекше заттардың, оларды тотықтыру үшін қажетті ''люцифераза ферменті'', оттегі, АҮФҚ (''аденозин үш фосфор қышқылы'') және Mg2+ иондарының болуы шарт. АҮФҚ-ның (яғни АТФ-тың) гидролизденуі кезінде босаған энергия жүйесін қоздырады да, люциферин жарық шығара отырып тотығады. Жарық шығару механизмі жүйесіне негізделмеген жануарлар да белгілі. Мысалы, ''Aequorea'' медузаларының жарық шығаруы арнайы экварин белогының Ca2+ иондарымен әрекеттесуіне негізделген, бұл реакция оттексіз жүреді. Жануарлардың бүкіл денесі немесе арнайы сәуле шығару органдары сәуле шығаруы мүмкін, соған орай олардың құрылысы да, сәуле шығаруы механизмі де әр түрлі болады. Көп жағдайда жануарлардың сәуле шығаруы олардың денесінде тіршілік ететін немесе жамылғыларында орналасқан симбионттарға байланысты. Өзінің жарық шығару қасиетін жануарлар жемтігін көру немесе еліктіру үшін, жыртқыштардан қорғану үшін, аталықтары аналықтарының назарын аудару үшін пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:География 
'''Твырдица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Пошта индексі ''8155''. Телефон коды ''05919''. ЕКАТТЕ коды ''72151''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Терзийско''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''8465''. Телефон коды ''05578''. ЕКАТТЕ коды ''72299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Тополица''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 007 адамды құрайды. Пошта индексі ''8549''. Телефон коды ''05532''. ЕКАТТЕ коды ''72727''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Топчийско''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрайды. Пошта индексі ''8582''. Телефон коды ''05948''. ЕКАТТЕ коды ''72864''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Трояново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''8108''. Телефон коды ''05580''. ЕКАТТЕ коды ''73211''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Трынак''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''8550''. Телефон коды ''05946''. ЕКАТТЕ коды ''73287''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Пошта индексі ''8128''. Телефон коды ''05912''. ЕКАТТЕ коды ''73388''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Тынково''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Пошта индексі ''8237''. Телефон коды ''0556''. ЕКАТТЕ коды ''73571''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Фазаново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''8272''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''76025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Факия''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Пошта индексі ''8340''. Телефон коды ''05555''. ЕКАТТЕ коды ''76039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жарлы''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Нұркен Әбдіров ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қарқаралы қаласының 30 км жерде, Жарлы өзенінің екі жағасында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1561 адам (795 ер адам және 766 әйел адам) болса, 2009 жылы 1407 адамды (707 ер адам және 700 әйел адам) құрады. == Тарихы == Негізі 1929 жылы қаланды. 1951 жылға дейін Шекеме (ШКМ школа крестьянской молодежи) ауылы деп аталып келді. 1951 жылы бұрынғы Ақшоқы, Нүркен атындағы, Қызылшілік, Жекежал, Кеңестас, Жаңатоған, Ұзынбұлақ ұжымшарларының бірігуінен Нүркен атындағы ірі ұжымшардың, ал 1963 жылы оның негізінде қайта құрылған Нүркен Әбдіров атындағы кеңшардың орталығына айналды. Ауылға өзен атына байланысты ''Жарлы'' атауы берілді. Жарлыда мал шаруашылығымен шұғылданатын Н.Әбдіров атындағы акционерлік қоғам жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп (1999 жылы 70 жылдығы тойланды), клуб, кітапхана, балабақша, сауда орындары бар. Жарлы Кеңес Одағының батыры, ұшқыш Н.Әбдіровтің туып-өскен жері, ауылында оған бюст орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері 
'''Хаджиите''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Пошта индексі ''8492''. Телефон коды ''05599''. ЕКАТТЕ коды ''77089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Церковски''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Пошта индексі ''8472''. Телефон коды ''05523''. ЕКАТТЕ коды ''78416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Череша''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 743 адамды құрайды. Пошта индексі ''8577''. Телефон коды ''059409''. ЕКАТТЕ коды ''80563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Черково''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''8478''. Телефон коды ''05520''. ЕКАТТЕ коды ''80755''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''8527''. Телефон коды ''05536''. ЕКАТТЕ коды ''80813''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Пошта индексі ''8122''. Телефон коды ''05910''. ЕКАТТЕ коды ''80916''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Черница''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Пошта индексі ''8468''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''81006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''8115''. Телефон коды ''05518''. ЕКАТТЕ коды ''81164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Черноград''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Пошта индексі ''8545''. Телефон коды ''05539''. ЕКАТТЕ коды ''81102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Чубра''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды. Пошта индексі ''8461''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''81582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Жарлы''' Қалдығайты алабындағы өзен. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Қалпақты тауының оңтүстігіндегі жазықтан алып, Жігерлен ауылы тұсында Қалдығайты өзенініне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 582 км2. Жылдық орташа су ағымы 0,75 м3/с. Аңғары кең, жағалауы жайпақ. Қар, жер асты суларымен толығады.‎ == Дереккөздер == Санат:Қаратөбе ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері 
'''Чукарка''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 667 адамды құрайды. Пошта индексі ''8529''. Телефон коды ''05533''. ЕКАТТЕ коды ''81640''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Шиварово''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Пошта индексі ''8559''. Телефон коды ''05943''. ЕКАТТЕ коды ''83154''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ябылчево''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''8542''. Телефон коды ''05944''. ЕКАТТЕ коды ''87093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ясеново''' () Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды. Пошта индексі ''8569''. Телефон коды ''059404''. ЕКАТТЕ коды ''87638''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Приморско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 683 адамды құрайды. Пошта индексі ''8147''. Телефон коды ''05504''. ЕКАТТЕ коды ''87655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Аврен''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 796 адамды құрайды. Пошта индексі ''9135''. Телефон коды ''05106''. ЕКАТТЕ коды ''84''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Арковна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''9246''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''624''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Пошта индексі ''9260''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''789''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Баново''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''9144''. Телефон коды ''051538''. ЕКАТТЕ коды ''2662''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1263 адамды құрайды. Пошта индексі ''9230''. Телефон коды ''05162''. ЕКАТТЕ коды ''3602''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Шілденің 13''' Григориан күнтізбесінде жылдың 194-ші күні (кібісе жылдарда 195-ші). Жылдың аяғына 171 күн қалады. == Мейрамдар == Қазақстан, Ұлттық қауiпсiздiк комитетi күні Ресей, Пошта күні Ресей, балықшы күні Черногория Черногория мемлекеттiгiнiң күнi. == Оқиғалар == 1772 Ағылшын теңiз саяхатшысы Джеймс Кук, тарихта бiрiншi рет жер шарын батыстан шығысқа қарай айналып жүзудi бастады 1885 Амстердам қаласында Голланд Ұлттық мұражайы ашылды 1908 Лондон қаласында IV Олимпияда ойындары ашылды. Осы Олимпиадада әйелдер тұңғыш рет ат салысты. 1930 Уругвайда футболдан бiрiншi әлем чемпионаты басталды. 1973 «Queen» тобының бiрiншi альбомы шығады == Дүниеге келгендер == 1527 Джон Ди (1609), ағылшын математигі және географ, корольдік астроном 1826 Станислао Канниццаро (1910), итальяндық ғалым, қазiргi химияның бастаушылардың бiрi 1841 Отто Вагнер (1918), австриялық архитектор, қазiргi заманның еуропалық архитектура бастаушысы 1934 Воле Шойинка, нигериялық жазушы, 1986 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Қайтыс болғандар == 1896 Фридрих Август Кекуле (1829), неміс химигі, валенттілік теориясын негізін қалаған. 1921 Габриэль Липпман (1845), француз физигі, 1908 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1924 Альфред Маршалл (1842) ағылшын экономисті == Сыртқы сілтемелер == Санат:13 шілде 
'''Жарлы''' Ойыл алабында орналасқан өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерінде. == Бастауы == Бастауын Жарлы темір жолы стансасының бұлақтардан алып, Жарлы ауылынан қарай 10 км жерде Ащыойыл өзеніне сол жағынан құяды. Жалпы ұзындығы 42 км. == Гидрологиясы == Арнасы тар, табанын құм басқан. Жағалауында сексеуіл шоғырлары кездеседі. Маңында бірнеше қыстаулар (Қызыләскер, Сарымкөл, т.б.) орналасқан. Қуаңшылық жылдары қарасуларға бөлініп қалады. Мал шаруашылығына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Ойыл су алабы Санат:Байғанин ауданы өзендері 
'''Бенковски''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Пошта индексі ''9133''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''3811''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Близнаци''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''9132''. Телефон коды ''05107''. ЕКАТТЕ коды ''4426''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Блысково''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 191 адамды құрайды. Пошта индексі ''9240''. Телефон коды ''05129''. ЕКАТТЕ коды ''4457''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1256 адамды құрайды. Пошта индексі ''9273''. Телефон коды ''05120''. ЕКАТТЕ коды ''5102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Болярци''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''9124''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''5311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Боряна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрайды. Пошта индексі ''9255''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''5699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Ботево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Пошта индексі ''9159''. Телефон коды ''05117''. ЕКАТТЕ коды ''5829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Бояна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''9147''. Телефон коды ''05139''. ЕКАТТЕ коды ''5978''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Брестак''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1036 адамды құрайды. Пошта индексі ''9290''. Телефон коды ''05136''. ЕКАТТЕ коды ''6416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Булаир''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''9115''. Телефон коды ''05149''. ЕКАТТЕ коды ''7034''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарлыкөл''' Нұра алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Целиноград ауданының оңтүстігінде, Жаңғызқұдық ауылынан қарай 7,5 км жерде. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 354 биіктікте орналасқан. Аумағы 12,4 км2, ұзындығы 7,8 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 19,6 км. Су жиналатын алабы 186 км2. Солтүстік және оңтүстік жағалаулары жарқабақты, батысы мен шығысы жайпақ. Көл түбіне лай тұнған. Жағалауында қамыс, құрақ өседі. Қар және жер асты суларымен толығады. Суы тұщы және жұмсақ, мал суаруға пайдаланады. Көлге жыл құстары ұя салады. ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''Бырдарево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''9117''. Телефон коды ''051429''. ЕКАТТЕ коды ''7394''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Бырзица''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Пошта индексі ''9274''. Телефон коды ''05120''. ЕКАТТЕ коды ''7507''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Величково''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 552 адамды құрайды. Пошта индексі ''9263''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''10495''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Венелин''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Пошта индексі ''9119''. Телефон коды ''05147''. ЕКАТТЕ коды ''10611''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Венчан''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''9219''. Телефон коды ''05167''. ЕКАТТЕ коды ''10663''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Ветрино''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1106 адамды құрайды. Пошта индексі ''9220''. Телефон коды ''05161''. ЕКАТТЕ коды ''10865''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Водица''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''9141''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''11702''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Войводино''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''9292''. Телефон коды ''051314''. ЕКАТТЕ коды ''11836''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Выглен''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''9157''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''12406''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Габырница''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''9227''. Телефон коды ''05168''. ЕКАТТЕ коды ''14252''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарлыкөл''' Қалқұтан өзенінің алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Бұланды ауданының Никольское ауылының жанында, теңіз деңгейінен 374 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 5,2 км2, ұзындығы 2,9 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 8,9 км. Су жиналатын алабы 48 км2. Шығыс және оңтүстік жағалаулары биік, жарқабақты, солтүстігі мен батысы көлбеу, батпақты. Түбіне тұнба шөккен. Жағалауында қамыс, құрақ өскен. Қар, жер асты суларымен толығады. Суы тұщы, жұмсақ, мал суаруға пайдаланылады. Санат:Бұланды ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Пошта индексі ''9150''. Телефон коды ''05115''. ЕКАТТЕ коды ''14653''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 570 адамды құрайды. Пошта индексі ''9142''. Телефон коды ''05130''. ЕКАТТЕ коды ''14667''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Пошта индексі ''9295''. Телефон коды ''05133''. ЕКАТТЕ коды ''14670''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Голица''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 589 адамды құрайды. Пошта индексі ''9114''. Телефон коды ''05149''. ЕКАТТЕ коды ''15597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1419 адамды құрайды. Пошта индексі ''9100''. Телефон коды ''05146''. ЕКАТТЕ коды ''16050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Горица''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Пошта индексі ''9101''. Телефон коды ''05143''. ЕКАТТЕ коды ''16078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Пошта индексі ''9107''. Телефон коды ''051428''. ЕКАТТЕ коды ''17323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 813 адамды құрайды. Пошта индексі ''9243''. Телефон коды ''05125''. ЕКАТТЕ коды ''17508''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Гроздёво''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2438 адамды құрайды. Пошта индексі ''9106''. Телефон коды ''05145''. ЕКАТТЕ коды ''17912''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Детелина''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Пошта индексі ''9111''. Телефон коды ''05141''. ЕКАТТЕ коды ''20701''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
Дән '''Жарма''' дақыл тұқымдастарға жататын бидай, арпа, сұлы, тары, күріш, жүгері және қарақұмық дәнінен алынатын дәндердің жалпы атауы. Жарма ретінде бұршақ тұқымдастарлық (бұршақ, фасоль, жасымық, ірі бұршақ) дәндерін де пайдаланады. ==Тағамдық қасиеті== Жарманың тағамдық қасиеті жоғары және жұғымды калориялы болады. Ол балалар мен ауруға шалдыққан адамдарды тамақтандыру үшін ерекше қажет. Бұлар көмірсу (крахмалдың) мен өсімдік ақуыздарының негізі болып табылады. Жармала аз мөлшерде дәрумендер мен калий (кальций, калий, магний, фосфор, темір) тұздары болады. Жармалан ботқа, үзбе кеспе (клецки), котлет, құймақ, пудинг, биточка, запеканка т.б. тағамдар дайындайды. Жарманы шағындал супқа қосады және басқа тағамдарға пайдаланады. Сөкті, тарыны ақтал, қауызынан тазартыл алады. Тазаланған сөк арнайы өңде лген тары дәні жоғары, бірінші және екінші сортқа бөлінеді. Сөк сіңімді болады әрі тез піседі. Сөктен кебіртек және қоймалжың ботқа, фарш, запеканка т.б. тағамдар әзірлейді. Кейбір сөктің ашқылтым дәмі болады. Оны кетіру үшін тарыны қайнаған суға әбден жуады. ==Қарақұмық жармасы== Қарақұмық жармасы Қарақұмық жармасын буланған немесе буланбаған қарақұмық дәнінен алады. Құрамында жеңіл сіңетін белоктар, крахмал мол болады. Қарақұмық майы басқа жармалардың майымен салыстырғанда сақтауға төзімді келеді. Қарақұмық жармасының белоктары басқа қосылыстармен алмастыруға болмайтын амин қышқылдарына бай. Өңдеу тәсілдері мен дән сапасына қарай қарақұмық жармасы мына сорттарға бөлінеді: ұнтақталмаған қарақұмықтың дәнінен тұратын тұтас жарма және тез пісетін жарма. Үнтақталған қарақұмық дәні тез піседі. Сұрыпталған жарманы бірінші және екінші сортқа бөледі. Ал ұнтақ жарма сортқа бөлінбейді. Жармалан қоймалжың ботқа, запеканка, биточка әзірлейді, ал сұрыпталмаған жарманы дербес тағам түріндегі көбіртек ботқа, сонымен бірге гарнир, фарш, жарма нан ретінде пайдаланады. Өңдеу тәсілдеріне қарай күріш ақталған, ажарланған және уатылған түрге бөлінеді. ==Ақталған күріш== Күріш жармасы Ақталған күріш арнайы машинамен өңделіп талқандалған күріш дәні. Бұлай өңделген күріштің беті бұдыр болады. Арнайы машинамен өңделген таза күріш жоғары, бірінші және екінші сортқа ажыратылады. Ақталған күріштің дәні тұтас болады. Үнтақталған күріш жармасы ұнтақталған күрішті арнаулы машиналарда өңдегенде алынатын жанама өнім. Күрішті сұйық, қою және тәтті тағамдарға, гарнирге т. б. самса сияқты тағамдар әзірлеуге пайдаланады. Гарнир, палау, самса сияқты басқа тағамдарға және пудинг дайындау үшін ақтал ған күріш пайдаланылады, өйткені ол пісірілген кезде онша езілмейді. Үнтақталған күріштей сұйық және қоймалжың сүт ботқасын, суппюре, сонымен бірге биточка мен котлет жасау пайдалы. Күріш жақсы пісу үшін алдымен салқын суға шайқау керек. Күріштің дәні езілмеу үшін оны қайнаған тұзды суға салу керек. Арпа жармасының түктелген және түктелмеген екі түрі болады. Ақталған жармалық дәні ірі болады. Дәннің ірілігіне қарай ақталған арпа жармасы бес түрге бөлінеді. (Ұнтақ жарма сіңімді келеді, әрі тез піседі. Жарманың бұл түрінен қоймалжың ботқа, котлет, запеканка т.б. әзірленеді. Ірі жарманы супқа салып, ботқа да пісіреді. Түктелмеген арпа жармасы ұнтақ, формасы әр түрлі болады. Бұл жарманы дайындағанда түктелмейді, сондықтан онда клетчатка көп болады. Арпаңың жармасы сортқа бөлінбейді. Үнтаңталған дәнінің ірілігіне қарай оның үш нөмірі болады. Бұдан ботқа пі сіре ді. ==Сұлы жармасы== Сұлы жармасы Сұлы жармасы құрамындағы белок пен май мөлшері жағынан дақыл тұқымдастар дәні-нен дайылдалатын жарма арасында бірінші орын алады. Сұлыдан: буланған дәні бүтін және жаншылған жарма дайындайды. Сондай-ақ геркулес үлпегі мен талқан жасалады. Сұлы жармасын супқа салады, суп пюре т.б. тағам дайындауға пайдаланады. Буланып, уатылмаған сұлы жармасын түктеу арқылы дайындайды. Жаншылған сұлы жармасы жеңіл сіңеді, әрі тез піседі. Геркулес үлпегін буланып, жаншылған және келтірілген жоғары сортты түктелген сұлы жармасынан алады. Ол оңай әрі тез піседі. 10 —15 минут ішінде бұдан сіңімді және дәмді ботқа дайындауға болады. Талқан сұлы дәнін арнайы өңдеуден өткізіп алынатын жоғары сапалы нәрлі тағам. Талқаннан диеталық және балалар тағамдарыл дайындауға болады. Оның құрамында организмге пайдалы, май тәрізді органикалық зат леңитин бар. ==Бидай жармасы== Бидай жармасы Бидайдан манный, полтава және артек жармасы дайындалады. Манный жармас ын сапалы бидайдан дайындайды. Басқа жармамен салыстырғанда манный жармасыида клетчатка мөлшері аз болады (0,4%-тен аспайды). Осы қасиетіне байланысты диеталық және балалар тағамын дайындауға пайдалы. Манный жарманы сұйық тағамға себуге болады, одан қою тағам (ботқа, құймақ, запеканка, биточка, котлет) және тәтті тағам (пудинг, суфле, мусс) дайындалады. == Полтава жармасы == Полтава жармасын қатты бидай сортының дәнінен алады. Ол үшін дәнді қабықтан (қауыздан) тазартады. Ол ақталған арпа жармасына ұқсас болады. Ірі жарманы суп, ал ұсақ жарманы ботқа, биточка т.б. тағам дайындауға пайдаланады. == Артек жармасы == Артек жармасын қатты бидай сортының дәнінен дайындайды. Ұнтақталған бидай дәнінен алынған артек жармасы манный жармасына ұқсас келеді. Артек жармасынан сүтке пісірген сұйық және қоймалжың ботқа, запеканка, биточка т.б. тағамдар әзірлейді. == Жүгері жармасы == Жүгері жармасы Жүгері жармасын көбіне жүгерінің ақшыл және сұрғылт түсті сортының кремнийлі, тіс тәрізді дәндерінен дайындайды. Үй аспазшылығының қажеті үшін жүгері жармасының бес түрлі нөмірі шығарылады. Бұлардан ботқа, котлет т.б. дайындалады. Сонымен бірге үлпілдек дән алуға ірі жүгері жармасы, ал қытырлақ ''«түтікше»'' пісіруге жүгерінің ұсақ жармасын пайдаланады. == Саго == Саго Ең алғаш саго тропикалық елдерден әкелінетін. Оны саго пальмасының дәнінен алынатын крахмалдан дайындайтын. Қазір сагоны картоп пен жүгерінің крахмалынан алады. Басқа жармаға қарағанда саго құрамында белок аз болғанымен көмірсуларға бай болады. Сагоны супқа салады, ботқа, пудинг тағамдарымен қатар самсаның ішіне салып пісіреді. ==Дереккөздер== Санат:Тағамдар 
'''Добри-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''9128''. Телефон коды ''05108''. ЕКАТТЕ коды ''21419''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Добрина''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''9216''. Телефон коды ''05189''. ЕКАТТЕ коды ''21484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Доброглед''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Пошта индексі ''9145''. Телефон коды ''05119''. ЕКАТТЕ коды ''21587''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 893 адамды құрайды. Пошта индексі ''9281''. Телефон коды ''05166''. ЕКАТТЕ коды ''21645''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Добротич''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 414 адамды құрайды. Пошта индексі ''9282''. Телефон коды ''05138''. ЕКАТТЕ коды ''21717''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Долиште''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Пошта индексі ''9152''. Телефон коды ''051104''. ЕКАТТЕ коды ''21988''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Дрындар''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''9173''. Телефон коды ''051536''. ЕКАТТЕ коды ''23858''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Дыбравино''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Пошта индексі ''9126''. Телефон коды ''05101''. ЕКАТТЕ коды ''24400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Дюлино''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 адамды құрайды. Пошта индексі ''9108''. Телефон коды ''051428''. ЕКАТТЕ коды ''24739''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Езерово''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Белослав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Пошта индексі ''9168''. Телефон коды ''05114''. ЕКАТТЕ коды ''27125''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарман''' Сыпсыңағаш қолатының шығысындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысының Науырзым ауданы жерінде, Наурызым қорығы аумағында орналасқан. == Гидрографикасы == Ауданы 56,9 км2, ұзындығы 12,8 км, ені км, тереңдігі 1-1,5 м. Су жиналатын алабы (Сарымойын көлімен қоса алғанда) 1860 км2. Көктемгі қар, жауын-шашын суымен толығады. Құрғақ жылдары көл кейде құрғап қалады. Су деңгейі жоғары болған жылдары солтүстігінде жатқан Сарымойын, Жаркөл көлімен жалғасып, ауданы 100 км2-лік айдынға айналады. == Жағалау сипаты == Жағалауы қатты тілімденген. Көптеген шығанақтары, түбектері және аралдары бар. Түбі аздап адырлы, қалыңдығы 0,1-0,4 м, лайлы тұнбамен жабылған. Жағалауы ашық, жайпақ, саздақ құмнан түзілген. Солтүстік жағасында қамыс, құрақ өскен. Көлдің жағалауы мен жайылмаларында бетеге, боз, жусан, сораң, шалғынды өсімдіктер өседі. Суында мөңке, алабұға, т.б. балықтар тіршілік етеді. Аққу, бірқазан, қоқиқаз, қаз, үйректер мекендейді. Жағалауы шабындық және мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Науырзым ауданы көлдері 
'''Есеница''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Пошта индексі ''9289''. Телефон коды ''05137''. ЕКАТТЕ коды ''27629''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Житница''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 820 адамды құрайды. Пошта индексі ''9278''. Телефон коды ''05128''. ЕКАТТЕ коды ''29458''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Засмяно''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''9141''. ЕКАТТЕ коды ''30363''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Звездица''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Варна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1094 адамды құрайды. Пошта индексі ''9103''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''2578''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Звынец''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''9142''. ЕКАТТЕ коды ''30555''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Здравец''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Пошта индексі ''9137''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''30627''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Златина''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Пошта индексі ''9218''. ЕКАТТЕ коды ''31005''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Зорница''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''9156''. ЕКАТТЕ коды ''31334''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Игнатиево''' () Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''9143''. Телефон коды ''05119''. ЕКАТТЕ коды ''32278''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Изворник''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''9297''. Телефон коды ''05135''. ЕКАТТЕ коды ''32442''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарсор''' Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігі аумағындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Шідерті кентінің 22 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 13 км2, ұзындығы км, енді жері км. Оңтүстік жағасы жайпақ, басқа жағы тік жарлы болып келеді. Суы тұзды. Жағалауы сортаң. == Дереккөздер == Санат:Ақсу көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Изворско''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрайды. Пошта индексі ''9154''. Телефон коды ''051108''. ЕКАТТЕ коды ''32490''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''9176''. Телефон коды ''051538''. ЕКАТТЕ коды ''32528''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Искыр''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Пошта индексі ''9285''. Телефон коды ''05132''. ЕКАТТЕ коды ''32860''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''9125''. Телефон коды ''05101''. ЕКАТТЕ коды ''35208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Казашко''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Варна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрайды. Пошта индексі ''9140''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''35211''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Калиманци''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''9177''. Телефон коды ''051538''. ЕКАТТЕ коды ''35376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Калоян''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''9288''. Телефон коды ''05137''. ЕКАТТЕ коды ''35506''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Камен-Дял''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''9253''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''35777''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Каменар''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Варна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Пошта индексі ''9102''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''35701''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрайды. Пошта индексі ''9299''. Телефон коды ''05136''. ЕКАТТЕ коды ''36302''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарсор''' Итемген көлінің орналасқан тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ақкөл ауданы Ивановское ауылынан батысқа қарай км жерде. Теңіз деңгейінен 236 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 7,8 км2, ұзындығы 4,1 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 14,6 км. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Солтүстігінде ұсақ көлдер, оңтүстігінде Қыздың төбесі деп аталатын төбе орналасқан. Жағалауы тегіс келген. Суы аздап кермек татиды. Мал шаруашылығына жарамды. Санат:Ақкөл ауданы көлдері 
'''Кипра''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Девня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''9169''. Телефон коды ''0519''. ЕКАТТЕ коды ''36868''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Китен''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Пошта индексі ''9241''. Телефон коды ''05129''. ЕКАТТЕ коды ''37037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Китка''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''9127''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''37068''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Кичево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 041 адамды құрайды. Пошта индексі ''9151''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''37099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Пошта индексі ''9150''. Телефон коды ''05115''. ЕКАТТЕ коды ''37246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Комарево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Пошта индексі ''9269''. Телефон коды ''05124''. ЕКАТТЕ коды ''38114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Комунари''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''9254''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''38162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Варна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Пошта индексі ''9180''. Телефон коды ''051125''. ЕКАТТЕ коды ''38354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Кракра''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''9287''. Телефон коды ''05132''. ЕКАТТЕ коды ''39373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Красимир''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''9258''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''39551''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарсор''' Өлеңті өзенінің сол жағалауындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданы Әжі ауылынан қарай 14 км, Қоянды (431 м) тауының 28 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 238 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 7,8 км2, ұзындығы км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы 14 км. мен шығысында ұсақ тұзды көлдер орналасқан. Оңтүстік-батыс жағалауы төбелі болып келеді. Бастауын бұлақтардан алатын Ұзынсу жылғасы келіп құяды. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Кривини''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''9123''. Телефон коды ''05142''. ЕКАТТЕ коды ''39801''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Кривня''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Пошта индексі ''9217''. Телефон коды ''05181''. ЕКАТТЕ коды ''39829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Крумово''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''9149''. Телефон коды ''05116''. ЕКАТТЕ коды ''39983''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Круша''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''9121''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''40066''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Куманово''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Пошта индексі ''9153''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''40590''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Левски''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''9171''. Телефон коды ''051539''. ЕКАТТЕ коды ''43222''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Лопушна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 918 адамды құрайды. Пошта индексі ''9237''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''44294''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 648 адамды құрайды. Пошта индексі ''9148''. Телефон коды ''051103''. ЕКАТТЕ коды ''44519''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Манастир''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды. Пошта индексі ''9224''. Телефон коды ''05127''. ЕКАТТЕ коды ''46975''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Медовец''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Пошта индексі ''9238''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''47620''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарсор''' Тоғызақ өзенінің оң аңғарында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қарабалық ауданы Михайловка ауылынан қарай 20 км жерде. Теңіз деңгейінен 221 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 4,6 км2, ұзындығы 2,9 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 11,2 км. Батысы және орманды алқапқа ұласады. Жағалауы тегіс, жазықты келген. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Суы тұзды. Санат:Қарабалық ауданы көлдері 
'''Метличина''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''9291''. Телефон коды ''05136''. ЕКАТТЕ коды ''47874''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Михалич''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''9284''. Телефон коды ''05132''. ЕКАТТЕ коды ''48524''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''9228''. Телефон коды ''05163''. ЕКАТТЕ коды ''48653''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Момчилово''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''9221''. Телефон коды ''05169''. ЕКАТТЕ коды ''49000''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Невша''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрайды. Пошта индексі ''9229''. Телефон коды ''05165''. ЕКАТТЕ коды ''51233''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Неново''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''9234''. Телефон коды ''05126''. ЕКАТТЕ коды ''51456''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрайды. Пошта индексі ''9223''. Телефон коды ''05164''. ЕКАТТЕ коды ''51487''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Пошта индексі ''9172''. Телефон коды ''051536''. ЕКАТТЕ коды ''51584''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''9116''. Телефон коды ''05145''. ЕКАТТЕ коды ''51963''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''9113''. Телефон коды ''05141''. ЕКАТТЕ коды ''52115''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жарсуат''' Қорғалжын көлінің оңтүстігінде жатқан тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданы аумағында орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 13,3 км 2, ұзындығы 4,9 км, енді жері 2,1 км. Жарсуаттың солтүстік жағалауы тік жарлы (биіктігі 1,5 1,8 м), жайпақ, батпақты келген. Көктемде суы көтеріліп Қорғалжын көлімен жалғасып кетеді. Көл табаны тегіс. Суы кермек татиды, мал суаруға жарамды. Мөңке, шабақ, қарабалық, сазан, алабұға балықтары бар. == Дереккөздер == Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''Обориште''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Пошта индексі ''9147''. Телефон коды ''05139''. ЕКАТТЕ коды ''53093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Овчага''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''9233''. Телефон коды ''05123''. ЕКАТТЕ коды ''53182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Орешак''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Пошта индексі ''9151''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''53691''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Осеново''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''9155''. Телефон коды ''051106''. ЕКАТТЕ коды ''54145''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Падина''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Девня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''9136''. Телефон коды ''05102''. ЕКАТТЕ коды ''55110''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Партизани''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 077 адамды құрайды. Пошта индексі ''9245''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''55470''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Пошта индексі ''9225''. Телефон коды ''05168''. ЕКАТТЕ коды ''56143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Поляците''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 821 адамды құрайды. Пошта индексі ''9239''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''57457''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Припек''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''9146''. Телефон коды ''05119''. ЕКАТТЕ коды ''58373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Приселци''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Пошта индексі ''9131''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''58445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Шілденің 14''' Григориан күнтізбесінде жылдың 195-ші күні (кібісе жылдарда 196-шы). Жылдың аяғына 170 күн қалады. === Мейрамдар === Ирак, Төңкерiс күнi Франция, Бастилияны алу күні === Оқиғалар === 1867 Альфред Нобель динамиттiң күш-қуатын тұңғыш рет көрсеттi. 1917 Финляндия өз автономиясын жариялады. 1955 Анахайм қаласында (штат Калифорния), бiрiншi «Диснейленд» (Disneyland) ашылды 1968 АҚШ пен КСРО арасында коммерциялық ұшу рейстердiң басталуы === Дүниеге келгендер === 1793 Джордж Грин (1841), ағылшын математигі және физик. 1800 Жан Дюма (1884), француз химигі, органикалық химияның негізін салушы. 1816 Жозеф де Гобино (1882), француз нәсiлшiлдік туралы теориясының бастаушысы. 1862 Густав Климт (1918), австриялық 1903 Ирвинг Стоун (1989), америкалық жазушы, Ван Гогтың, Джек Лондонның, Зигмунд Фрейдтің, Чарлз Дарвинның биографиялық романдар жазу арқылы танымал болды. 1918 Джей Форрестер, америкалық инженер, бiрiншi компьютерлердiң жасаушысы. 1921 Джефри Уилкинсон (1996), ағылшын химигі, 1973 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1223 Филипп II (1165), Франция королі (1180—1223 жж.). 1800 Лоренцо Маскерони (1750), итальяндық ғалым және ақын. 1817 Анна Луиза Жермена де Сталь (1766), француз жазушы-әйел 1907 Уильям Перкин (1838), британдық химик, тұңғыш рет синтетикалық бояуларды шығарып алған. 2002 Хоакин Балагер (1906), доминикан ақыны, тарихшы, Доминикан Республикасының президенті (1960—1961, 1966—1978, 1986—1996 жж.) == Сыртқы сілтемелер == Санат:14 шілде 
'''Жарсуат жер асты су көзі''', Жайық өзенінің сол жағасындағы аңғарда, Батыс Қазақстан облысы Орал қаласынан 130 км жерде орналасқан. Су деңгейінің қалыңдығы 1,9 11,4 м. Ұңғымадағы су шығымы 29 35 л/с. Су көзінің Жайық өзенінің беткі суларымен байланысы бар, ішуге жарамды. Су шығаратын 10 ұңғыма орнатылған. ==Дереккөздер== Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы Санат:Жер асты сулары 
'''Просечен''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''9175''. Телефон коды ''051537''. ЕКАТТЕ коды ''58654''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Пчелник''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 626 адамды құрайды. Пошта индексі ''9118''. Телефон коды ''05147''. ЕКАТТЕ коды ''58921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Равна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''9235''. Телефон коды ''05123''. ЕКАТТЕ коды ''61073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''9124''. Телефон коды ''05105''. ЕКАТТЕ коды ''61128''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Пошта индексі ''9294''. Телефон коды ''05133''. ЕКАТТЕ коды ''61265''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Радево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''9149''. Телефон коды ''05116''. ЕКАТТЕ коды ''61306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Разделна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Белослав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 539 адамды құрайды. Пошта индексі ''9181''. Телефон коды ''051127''. ЕКАТТЕ коды ''61741''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Рояк''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Пошта индексі ''9252''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''63135''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Рудник''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 477 адамды құрайды. Пошта индексі ''9105''. Телефон коды ''05148''. ЕКАТТЕ коды ''63197''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Садово''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Пошта индексі ''9139''. Телефон коды ''05108''. ЕКАТТЕ коды ''65125''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жартас''' үгілу процестеріне төзімді, қатты тау жыныстарынан құралған тау сілемінің жеке-дара тұрған биік тасы.. Көлемі мен ені әртүрлі, жалақ бетті тіп-тік биік тас. Қатты тау жыныстарынан тұрады. Жартастар әртүрлі тәсілдермен түзіледі. Кейбіреулері құм мен теңіз қабыршықты қабаттарының нығыздалуынан жасалған. Ал кейбіреулері жанартау көмейінен тау жыныстарының сырқа балқып шығуынан пайда болды. Олар суып, қатаяды. Жартастар қызғаннан, жаншылғаннан өзгереді. == Дереккөздер == терминдер 
'''Самотино''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''9101''. Телефон коды ''05143''. ЕКАТТЕ коды ''65259''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Синдел''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1235 адамды құрайды. Пошта индексі ''9125''. Телефон коды ''05100''. ЕКАТТЕ коды ''66490''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды. Пошта индексі ''9247''. Телефон коды ''05122''. ЕКАТТЕ коды ''66963''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''9257''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''67129''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Слынчево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 902 адамды құрайды. Пошта индексі ''9144''. Телефон коды ''05119''. ЕКАТТЕ коды ''67489''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Снежина''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 545 адамды құрайды. Пошта индексі ''9244''. Телефон коды ''05125''. ЕКАТТЕ коды ''67739''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Солник''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Пошта индексі ''9122''. Телефон коды ''051429''. ЕКАТТЕ коды ''68028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''9222''. Телефон коды ''05161''. ЕКАТТЕ коды ''68480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Пошта индексі ''9110''. Телефон коды ''05141''. ЕКАТТЕ коды ''68998''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Пошта индексі ''9226''. Телефон коды ''05168''. ЕКАТТЕ коды ''69020''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
‎‎ '''Жартас бөгені''' Қарағанды облысы Абай ауданы жерінде. Сумен қамтамасыз ету және суғару мақсатында Шерубайнұра өзенінде 1935 жылы салынған су айдыны. == Гидрологиялық сипаты == Аумағы км², ұзындығы км, ені 2,5 км, тереңдігі м. Жағалау жиегінің ұзындығы 11,7 км, бөген суының көлемі 10,5 млн. м³. Жоғарғы бөлігі таспен, төменгі бөлігі шөппен бекітілген. Бөген бойында су ағызушы гидротехникалық нысандар салынған. Жартас бөгені Шерубайнұра бөгенінен жіберілген су есебінен толығады. 1981 жылдан Ертіс-Қарағанды каналынан жүргізілген су тартқыш жұмыс істейді. Суы қарашада қатып, сәуір айында ериді. Суы тұщы, сәл сілтілі, класқа, натрийлі топқа жатады. Суында мөңке, табан, көксерке, алабұға, тасбас, шортан тіршілік етеді. Жылына 10 20 балық ауланады. Бөген жағасында «Жартас» санаторийі орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Пошта индексі ''9293''. Телефон коды ''05135''. ЕКАТТЕ коды ''69170''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Страхил''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''9142''. Телефон коды ''05130''. ЕКАТТЕ коды ''69701''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Белослав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 908 адамды құрайды. Пошта индексі ''9179''. Телефон коды ''05114''. ЕКАТТЕ коды ''69763''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Тополи''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Варна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 967 адамды құрайды. Пошта индексі ''9140''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''72709''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Пошта индексі ''9134''. Телефон коды ''05102''. ЕКАТТЕ коды ''73393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Пошта индексі ''9275''. Телефон коды ''05121''. ЕКАТТЕ коды ''73506''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Храброво''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Пошта индексі ''9242''. Телефон коды ''05180''. ЕКАТТЕ коды ''77387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Царевци''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды. Пошта индексі ''9129''. Телефон коды ''05100''. ЕКАТТЕ коды ''70220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Чайка''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''9277''. Телефон коды ''05120''. ЕКАТТЕ коды ''80073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Червенци''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 618 адамды құрайды. Пошта индексі ''9298''. Телефон коды ''05134''. ЕКАТТЕ коды ''80529''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жартас құм кен орны''' Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданында орналасқан. 1982 жылы ашылған. Нұра өзенінің 2-жайылмалық террасасымен ұштасып жатыр. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Жартас құм кені қимасының төменгі бөлігі аллювийлі шөгіндісінен, аллювийлі ұсақ түйірлі кварц құмынан түзілген. Жоғарғы өнімді қабаттың орташа қалыңдығы м. Құрамы жағынан құм кварцты дала шпаты болып келеді, жұмырланған кварц түйірлерінің мөлшері 50-70%-ға, дала шпаттары түйірлері 30-50%-ға жетеді. Табиғи күйінде сылау-қалау ерітінділерін дайындауға болады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''Черковна''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''9232''. Телефон коды ''05126''. ЕКАТТЕ коды ''80710''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Чернево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Пошта индексі ''9174''. Телефон коды ''051537''. ЕКАТТЕ коды ''80861''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Черноок''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''9259''. Телефон коды ''05122''. ЕКАТТЕ коды ''81195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Пошта индексі ''9112''. Телефон коды ''05140''. ЕКАТТЕ коды ''83404''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Штипско''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''9283''. Телефон коды ''05131''. ЕКАТТЕ коды ''84022''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Юнец''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''9109''. Телефон коды ''05148''. ЕКАТТЕ коды ''86088''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Ягнило''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Ветрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Пошта индексі ''9231''. Телефон коды ''05162''. ЕКАТТЕ коды ''87206''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Яребична''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Пошта индексі ''9158''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''87518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Юнак''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''9138''. Телефон коды ''05101''. ЕКАТТЕ коды ''86057''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Цонево''' () Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрайды. Пошта индексі ''9261''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''78519''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Жартас минералды суы''', Қарағанды облысы Абай ауданы жерінде орналасқан. Әктас пен алевролит жыныстарынан түзілген. Қарағанды синклиналінің оңтүстік шетіне ұштасып жатыр. Жартас минералды суы көбіне натрийлі, минералдығы 3,8 г/л, тәуліктік қоры 30 м3 шамасында бағаланған. «Жартас» санаторийінің гидроминералдық базасы ретінде ұсынылған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан минералды сулары Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) географиясы 
'''Алеково''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 649 адамды құрайды. Пошта индексі ''5288''. Телефон коды ''06322''. ЕКАТТЕ коды ''237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Пошта индексі ''5289''. ЕКАТТЕ коды ''285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Арбанаси''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''5029''. Телефон коды ''062''. ЕКАТТЕ коды ''583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Асеново''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 723 адамды құрайды. Пошта индексі ''5159''. Телефон коды ''06165''. ЕКАТТЕ коды ''730''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Багалевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''2110''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бадевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5093''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''2169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Баевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''5087''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''2191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Баждари''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5095''. ЕКАТТЕ коды ''2213''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Балван''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 601 адамды құрайды. Пошта индексі ''5064''. Телефон коды ''06113''. ЕКАТТЕ коды ''2364''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Балканци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Пошта индексі ''5162''. Телефон коды ''061607''. ЕКАТТЕ коды ''2470''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жартас сәбізшөбі''' () шатыршагүлділер тұқымдасы, сәбізшөп туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Жетісу Алатауында, Шолақ тауындағы Талдысай, Қызылауыз сайларында кездеседі. Биіктігі 30 см, кіндік тамырлы өсімдік. Сабағы жіңішке, орта тұсынан бұтақтана бастайды. Тамырдан шығатын және сабақтың төменгі жағындағы жапырақтардың сағағы ұзын, жіңішке, үш рет қауырсынды тілімденген, ал сабақ сағақтары қысқа болады. Гүл желектері жасыл, ұшына қарай қызыл түсті келеді. сәулелі шатырша гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісінің пішіні сопақша, сырты бұдырлы. Жартас сәбізшөбі өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Балуци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. ЕКАТТЕ коды ''2498''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Батак''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 946 адамды құрайды. Пошта индексі ''5228''. Телефон коды ''061302''. ЕКАТТЕ коды ''2823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Беброво''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''3054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бейковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''3232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Белчевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''3753''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Беляковец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды. Пошта индексі ''5031''. Телефон коды ''06122''. ЕКАТТЕ коды ''3798''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Берковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5093''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''3945''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бижовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''4011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Благоево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Пошта индексі ''5178''. Телефон коды ''06169''. ЕКАТТЕ коды ''4282''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Блысковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''5078''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''4460''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''ЖАРТАС СУЛАНДЫРУ ЖҮЙЕСІ''', Қарағанды облысы Абай ауданы жерінде. 1945 жылы пайдалануға берілген. Сол жағалық және оң жағалық жүйелерден тұрады. Су Жартас бөгенінен келеді. Шерубайнұра бөгені мен Ертіс-Қарағанды каналы арқылы толығады. Жартас суландыру жүйесі суғарылатын егістіктерде картоп, көкөніс, мал азығы дақылдарын өсіруге мүмкіндік береді. Магистральдық бас каналдың ұзындығы 10,7 км, оның 8,3 км-і темір-бетон плиталардан жасалған. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) географиясы Санат:Қазақстан суару жүйелері Санат:1945 жылы соғылған ғимараттар мен құрылыстар 
'''Богданско''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''4652''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бойковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''5164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. ЕКАТТЕ коды ''5222''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бойчовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5038''. ЕКАТТЕ коды ''5240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Пошта индексі ''5284''. Телефон коды ''06323''. ЕКАТТЕ коды ''7363''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Босевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''5709''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бочковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''5935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бояновци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. ЕКАТТЕ коды ''6015''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Брезово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5083''. ЕКАТТЕ коды ''6344''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Брычковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. ЕКАТТЕ коды ''6662''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жартасшөп''' (() қоңыраугүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қаратау және Батыс Тянь-Шаньның құрғақ құздары мен тау жарықшақтарында өсетін түрі Северцов жартасшөбі (S. Severzovіі) бар. Биіктігі 10 15 см. тамыры жуан, қатты, жоғары қарай тарамдалған, шар тәрізді бұдырлы. Сабақтары жіңішке, бұтақты, ирелеңдеп иіліп келген. Жапырақтарының мөлшері бірдей ұзынша қандауыр тәрізді, жиектері аздап тілімденген. Гүлдері ұсақ, көк түсті, жіңішке, қысқа гүл тұғырына орналасқан. Олар ұсақ гүлді сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жемісі домалақ, бұдырлы қорапша. Северцов жарташөбі Қаратаудың эндемик өсімдігі болып саналады. ==Түрлері== ''Sergia regelii'' (Trautv.) Fed. in V.L.Komarov Тәжікстан ''Sergia sewerzowii'' (Regel) Fed. in V.L.Komarov Қазақстан == Дереккөздер == 
'''Бряговица''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Пошта индексі ''5152''. Телефон коды ''06164''. ЕКАТТЕ коды ''6731''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Буйновци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. Телефон коды ''06154''. ЕКАТТЕ коды ''6896''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Буковец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''5063''. Телефон коды ''06123''. ЕКАТТЕ коды ''6940''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бутово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 891 адамды құрайды. Пошта индексі ''5232''. Телефон коды ''06137''. ЕКАТТЕ коды ''7123''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бяла-Река''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Сухиндол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''5237''. Телефон коды ''061301''. ЕКАТТЕ коды ''7661''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Бялковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''7805''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Вардим''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1108 адамды құрайды. Пошта индексі ''5281''. Телефон коды ''06324''. ЕКАТТЕ коды ''10118''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Велковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''10522''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Велчево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''5032''. Телефон коды ''061101''. ЕКАТТЕ коды ''10553''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Веселина''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. Телефон коды ''08365''. ЕКАТТЕ коды ''10745''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жарықкөл''' Жем алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы жерінде орналасқан. Талдышоқы тауының солтүстігінде 2,5 км, Құйғанкөл көлінен қарай км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 280 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 3,8 км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Суы қарашаның аяғында қатып, сәуірдің 1-жартысында ериді. == Жағалау сипаты == Жағалауы құмды келген. Оңтүстігінде Құмжарған құмы орналасқан. Маңында Сулыаша, Балауса, Тереңқұдық, т.б. қыстаулар бар. Жағасында қамыс, қоға, сораң өсімдіктер өседі. Мал жайылымына қолайлы, суы тұщы. Санат:Мұғалжар ауданы көлдері Санат:Жем су алабы 
'''Ветринци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Пошта индексі ''5066''. Телефон коды ''06113''. ЕКАТТЕ коды ''10879''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Виларе''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''11065''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Виноград''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 762 адамды құрайды. Пошта индексі ''5171''. Телефон коды ''06166''. ЕКАТТЕ коды ''11140''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Високовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. ЕКАТТЕ коды ''11274''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Вишовград''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Пошта индексі ''5239''. Телефон коды ''061308''. ЕКАТТЕ коды ''11380''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Владислав''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Пошта индексі ''5179''. Телефон коды ''061606''. ЕКАТТЕ коды ''11466''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Водно''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5166''. Телефон коды ''06167''. ЕКАТТЕ коды ''11750''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Водолей''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Пошта индексі ''5061''. Телефон коды ''061104''. ЕКАТТЕ коды ''11795''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Войнежа''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''5045''. Телефон коды ''06118''. ЕКАТТЕ коды ''11898''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. Телефон коды ''06118''. ЕКАТТЕ коды ''12098''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
(жарық сүйгіш өсімдіктер) өсуі үшін тура түскен күн сәулесін қажет ететін өсімдіктер. Мұндай өсімдіктерге бақажапырақ, тұңғиық, балқарағай, акация, қайың, бозкілем, т.б. жатады. Жарық сүйгіш өсімдіктермен көлеңкеде өсетін өсімдіктердің ішкі құрылысында айтарлықтай айырмашылықтар болады. Мысалы, Жарық сүйгіш өсімдіктердің эпидермис клеткаларының қабықшалары қалың және лептесіктері (устьицелері) көп болады. Жапырақ клеткаларында хлоропластар өте көп (50 300). Жарық сүйгіш өсімдіктердің жапырақтарының бетінде көптеген ақ түсті түктер, төмпешіктер болады, ол тура түскен күн сәулесін кері шағылыстырып, өсімдіктен судың көп булануына кедергі жасайды. ==Дереккөздер== 
'''Вырбица''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1192 адамды құрайды. Пошта индексі ''5128''. Телефон коды ''061703''. ЕКАТТЕ коды ''12735''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Вырбовка''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1332 адамды құрайды. Пошта индексі ''5233''. Телефон коды ''06135''. ЕКАТТЕ коды ''12783''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''12855''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Вырзулица''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''5191''. Телефон коды ''06143''. ЕКАТТЕ коды ''12869''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Вырлинка''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. Телефон коды ''06116''. ЕКАТТЕ коды ''12913''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Выглевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. Телефон коды ''061109''. ЕКАТТЕ коды ''12396''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Габровци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды. Пошта индексі ''5051''. Телефон коды ''06129''. ЕКАТТЕ коды ''14235''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Гаштевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. Телефон коды ''061109''. ЕКАТТЕ коды ''14578''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Глоговец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. ЕКАТТЕ коды ''15120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Големани''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''15391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шілденің 15''' Григориан күнтізбесінде жылдың 196-шы күні (кібісе жылдарда 197-ші). Жылдың аяғына 169 күн қалады. === Мейрамдар === Ботсвана, Президент күні. Бруней, Сұлтан күні ===Оқиғалар=== 1795 «Марсельеза» ресми түрде Францияның әнұраны болып жарияланды 1776 Милан қаласында «Ла Скала» театры ашылды. 1912 Англияда Ұлттық медициналық сақтандыру туралы заң күшіне енді 1923 Италия парламенті жаңа конституцияны қабылдады 1934 Германияда ағылшын газеттеріне тиым салынды. 1963 КСРО мен Израиль арасында дипломатиялық басталуы === Дүниеге келгендер=== 1606 Рембрандт Харменс ван Рейн (1669), әйгілі голланд суретшісі, Голландия тарихындағы аса ірі тұлға 1638 Джованни Вивиани (Giovanni Buonaventura Viviani) (1692), итальяндық композитор. 1865 Альфред Хармсвор, (1922), ағылшын қоғам қайраткері, «Дейли мейл» :en: Daily Mail) газетінің негізін салушы. 1892 Вальтер Беньямин (1940) неміс философы, жазушы және аудармашы. 1921 Роберт Брюс Меррифилд (2006), америкалық биохимик, химиядан 1984 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1922 Леон Макс Ледерман, америкалық физик, 1988 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1953 Жан-Бертран Аристид, Гаити президенті (1991, 1994-1996 және 2001-2004 жж.) === Қайтыс болғандар === 1291 Рудольф I, Германия королі 1828 Жан-Антуан Гудон, француз мүсіншісі 1890 Готфрид Келлер (1819), швейцар жазушысы. 1904 Антон Павлович Чехов, орыс жазушысы және драматург. 1997 Джанни Версаче (1946), италияндық сәнгер == Сыртқы сілтемелер == Санат:15 шілде 
'''Жарықтау''' Жарық және Көлденеңтемір өзендері аралығындағы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданының орналасқан. == Жер бедері == қарай созылған суайрық жотаның абсолюттік биіктігі 346 м, ұзындығы 30 км, ені 10 км-дей. Таудың әктасты конгломераттан түзілген жыныстарын сұр түсті саз балшық пен глауконитті құм жауып жатыр. Беткейі сай-жыралармен тілімденген. == Өсімдігі == Қара қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, жусан, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''5054''. Телефон коды ''06116''. ЕКАТТЕ коды ''15401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Горановци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. Телефон коды ''07922''. ЕКАТТЕ коды ''16016''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. ЕКАТТЕ коды ''16047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Пошта индексі ''5227''. Телефон коды ''061303''. ЕКАТТЕ коды ''16290''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Пошта индексі ''5294''. Телефон коды ''06321''. ЕКАТТЕ коды ''16393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5089''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''16417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''5096''. ЕКАТТЕ коды ''16568''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. ЕКАТТЕ коды ''16626''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''5132''. Телефон коды ''061705''. ЕКАТТЕ коды ''17107''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Пошта индексі ''5131''. Телефон коды ''061705''. ЕКАТТЕ коды ''17124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жарым''' Нұра алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 37 км. ==Бастауы == Қарқаралы тауының солтүстік етегінен басталып, Сырымбет тауының Қатынкөл көліне құяды. == Гидрологиясы == Өзен арнасы жоғарғы ағысында тік жарлы, төменгі ағысында кең. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Қар ерігенде өзен суы көтеріледі. Суы шаруашылыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''5167''. Телефон коды ''061608''. ЕКАТТЕ коды ''17155''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Сухиндол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''5238''. Телефон коды ''061309''. ЕКАТТЕ коды ''17192''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 633 адамды құрайды. Пошта индексі ''5075''. Телефон коды ''061502''. ЕКАТТЕ коды ''17213''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Сухиндол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Пошта индексі ''5235''. Телефон коды ''061393''. ЕКАТТЕ коды ''17208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Граматици''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5099''. Телефон коды ''061503''. ЕКАТТЕ коды ''17703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Гырдевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''5087''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''18335''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Давери''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5083''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''20027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дайновци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''20081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''20268''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. ЕКАТТЕ коды ''20434''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жарын''', париетерая (Parіetarіa) қалақайлар тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда таулы аймақтардың тасты, тастақты, жартасты жерлерінде, көлеңкелі, ылғалды жерлерде, сай-сала жағалауларында өсетін түрі (сырдария жарыны, ұсақгүлді жарын, серб жарыны, иудей жарыны) бар. Олардың биіктігі 50 см, сабақтары түзу кейде бұтақты. Жапырақтары қандауыр немесе жұмыртқа тәрізді. Гүлдері әр түрлі: дара немесе аралас жынысты гүлшоғырлары жапырақ қолтығынан шоқтанып шығады; қос жынысты гүлдерінің гүлсерігі төрт бөлікті, түбі біріккен. Аталығы 4, үрме тозаңды, аналық гүлінің гүлсерігі түтікті, жоғарғы жағы төрт тісті. Сәуірден тамыз айларына дейін гүлдеп, жемістенеді. Жемісі домалақ жаңғақша. Сырдария жарыны Қаратаудың эндемі болып саналады. == Дереккөздер == 
'''Дединци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''5089''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''20514''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дедина''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''5089''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''20506''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''20571''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Деляновци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''5292''. Телефон коды ''063204''. ЕКАТТЕ коды ''20630''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дечковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. Телефон коды ''061109''. ЕКАТТЕ коды ''20715''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Джулюница''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1977 адамды құрайды. Пошта индексі ''5146''. Телефон коды ''0619''. ЕКАТТЕ коды ''20835''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. Телефон коды ''06129''. ЕКАТТЕ коды ''21066''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Димовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. Телефон коды ''04331''. ЕКАТТЕ коды ''21110''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Димча''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Пошта индексі ''5234''. Телефон коды ''061304''. ЕКАТТЕ коды ''21138''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дичин''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''5059''. Телефон коды ''06119''. ЕКАТТЕ коды ''21244''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
Сам құмының батысы мен оңтүстігінде жатқан сор. Маңғыстау облысы Бейнеу ауданында. Ендік бағытта созылып жатқан сордың ұзындығы 110 км, енді жері шығысында (12 км). Батыс бөлігінің жағалауы ашық, жайпақ. Сам құмымен шектесетін бөлігінің жағалауы биіктеу келген. Сор жағалауында бұйырғын, баялыш, жусан, күйреуік, солтүстігі мен батысында бұталар өседі. Құмға жақын жерінде Төлеш, Тасқабақ, т.б. қыстаулар орналасқан. мұнай, газ құбырлары және т. ж. өтеді. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''Добревци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5095''. ЕКАТТЕ коды ''21364''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Добри-Дял''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''5149''. Телефон коды ''0619''. ЕКАТТЕ коды ''21453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. ЕКАТТЕ коды ''21899''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 697 адамды құрайды. Пошта индексі ''5199''. Телефон коды ''06144''. ЕКАТТЕ коды ''22160''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5036''. ЕКАТТЕ коды ''22383''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''22455''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''22513''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''5090''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''22890''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Донковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''22976''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Драганово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2682 адамды құрайды. Пошта индексі ''5137''. Телефон коды ''06174''. ЕКАТТЕ коды ''23100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''ЖАСАНДЫ ЖОЛМЕН АЭРАЦИЯЛАУ'''– судың өзін-өзі тазалау қабілетін күшейтудің тиімді тәсілі. Судағы еріген оттектің тапшылық жағдайында өздігінен тазару процестері шұғыл тежеледі; жасанды түрде аэрациялау қажеттілігі туындайды. Бұл жұмыс арнайы қондырғылардың көмегімен жүзеге асырылады. Аэрациялаудың кез келген тәсіліне айтарлықтай дәрежеде қуат жұмсалады. Жасанды жолмен аэрациялаудың тиімділігі жұмсалған кВт сағ қуаттағы кг оттек мөлшерімен өлшенеді. == Дереккөздер == Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Қазақстан табиғаты 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. Телефон коды ''06718''. ЕКАТТЕ коды ''23131''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Драгижево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Пошта индексі ''5145''. Телефон коды ''0619''. ЕКАТТЕ коды ''23217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Драгийци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''23220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Драгневци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''23265''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''5285''. Телефон коды ''063202''. ЕКАТТЕ коды ''23431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дрента''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''5095''. ЕКАТТЕ коды ''23710''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дуковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''24027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дунавци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. ЕКАТТЕ коды ''24058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''5088''. ЕКАТТЕ коды ''24548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дырлевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''24654''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жасанды көлтабан'''– көктемде еріген қар суын немесе тасыған өзен суын жинау үшін аумақтың ыңғайлы телімін үйілген топырақ жалымен шектеу жолымен жасалған алаң. Қазақстанның қуаңшылық жағдайында топырақты көктемде бір рет ылғалдандыру үшін пайдаланылады. Уақытша көлтабандар суайрығында және сайлардың жайпақ беткейлерінің жоғарғы биіктерінде, аласа, жыл сайын қайта салынатын топырақ жалдарын тұрғызу жолымен салынады. Су басқан қабатының тереңдігіне қарай жасанды көлтабан терең толтырылған (≥0,6 м) және тайыз (≤0,6 м) толтырылған деп бөлінеді. Көлтабандағы судың тұру ұзақтығы онда егілген дақылға байланысты болады. == Дереккөздер == Санат:Су шаруашылығы Санат:Көктем 
'''Дыскот''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Пошта индексі ''5223''. Телефон коды ''061394''. ЕКАТТЕ коды ''24685''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Эмен''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''5065''. Телефон коды ''061203''. ЕКАТТЕ коды ''27423''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Железарци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''5164''. Телефон коды ''06167''. ЕКАТТЕ коды ''29091''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Зеленик''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5099''. ЕКАТТЕ коды ''30721''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Ивановци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''32127''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Иванча''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Пошта индексі ''5194''. Телефон коды ''06147''. ЕКАТТЕ коды ''32175''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Игнатовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. ЕКАТТЕ коды ''32305''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''5082''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''32593''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Илевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5045''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''32617''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Илиювци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5093''. ЕКАТТЕ коды ''32682''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
Жасаңшөптер тұқымдасы '''Жасаңшөптер қос жарнақты бір немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Жасаңшөптер тұқымдасының жер шарының қоңыржай және ыстық аймақтарында, таулы жерлер мен құрғақ тасты беткейлерде кездесетін 35 туысы, 1500 түрі бар. Қазақстанда туысы, 31 түрі кездеседі, ең көп тарағаны киікоты, жертаған. Сабақтары тік, төселіп өседі. Өте қалың, шырынды жапырағының пішіні дөңгелек, цилиндр, қалқанша тәрізді. Сыртын өңез жауып жатады. Көбінесе жапырақтары сабақтың түп жағын айнала дегелектене орналасады, мұның суды аз буландыру үшін маңызы зор. Жасаңшөптер тұқымдасының ерекшелігі фотосинтез процесі түнде жүреді, өйткені жапырақтағы тыныс саңылауы (устьице) түнде ашылады. Гүлдері қос жынысты, кейде дара жынысты. Қос үйлі, сабақ ұшында жеке-жеке орналасады немесе шатырша, шоғырбас, қалқанша, масақ, т.б. гүлшоғырына топтасады. Тостағанша жапырақшалары 5, кейде 30-дан асады, күлтесі бесеу. Шыбындар арқылы тозаңданады. Жемісі көп жапырақша, қауашақ тәрізді. Тұқымы өте көп, ұсақ, жеңіл болғандықтан жел, су, құмырсқалар арқылы таралады. Жасаңшөптер тұқымдасының ішінде дәрілік (алтын тамыр, қалыңқой, т.б.) және әсемдік (эхеверия, бозкілем, түбіртек, т.б.) үшін гүлзарларда, саябақтарда өсірілетін түрлері. Ұлттық энциклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 == Дереккөздер == 
'''Йовчевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''34076''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Кавлак''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''5163''. Телефон коды ''061605''. ЕКАТТЕ коды ''35078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Калайджии''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''5096''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''35273''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Камен''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1618 адамды құрайды. Пошта индексі ''5160''. Телефон коды ''06163''. ЕКАТТЕ коды ''35657''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Каменари''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Пошта индексі ''5083''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''35729''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Кантари''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''36052''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Караисен''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Пошта индексі ''5230''. Телефон коды ''06132''. ЕКАТТЕ коды ''36289''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Каранци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''5188''. Телефон коды ''061406''. ЕКАТТЕ коды ''36405''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Кесарево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 534 адамды құрайды. Пошта индексі ''5161''. Телефон коды ''06167''. ЕКАТТЕ коды ''36782''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Киревци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''36871''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жас Гвардия шыңы''' Іле Алатауындағы Кіші Алматы сілемінің оңтүстік бөлігіндегі шың. Үлкен Алматы және Талғар өзендері алабын бөліп тұрады. == Жер бедері == Биіктігі 4395 метр, пирамида тәрізді. Шыңның солтүстік-батыс беткейінде Тимофеев, шығыс беткейінде Жас Гвардия мұздықтары жатыр. Шың басына 1944 жылы В.Неаронский мен Б.Шнайдер шыққан. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы 
'''Кисёвци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''37006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''5046''. Телефон коды ''06118''. ЕКАТТЕ коды ''37160''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 802 адамды құрайды. Пошта индексі ''5183''. Телефон коды ''06141''. ЕКАТТЕ коды ''41246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''37335''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Коевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Сухиндол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Пошта индексі ''5241''. Телефон коды ''06136''. ЕКАТТЕ коды ''37561''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Кожлювци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''37616''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Козаревец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 924 адамды құрайды. Пошта индексі ''5148''. Телефон коды ''0619''. ЕКАТТЕ коды ''37664''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Козловец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Пошта индексі ''5290''. Телефон коды ''06325''. ЕКАТТЕ коды ''37784''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Козя-Река''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. ЕКАТТЕ коды ''37842''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Колари''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''37976''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жасыбай''' Баянауыл тауындағы тау. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Торайғыр ауылының орналасқан тау. қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Ең биік жері 1000 шамасында. Орталық тау шоғырынан жан-жаққа тараған сілемдері Жанбақты, Торайғыр, Жақсыаула, Жаманаула біртіндеп аласара береді. == Геологиялық құрылымы == Тау силур мен девон кезеңдерінің кристалды гранит, сияенит, порфирит, тақтатас жыныстарынан түзілген. ==Жер бедері == Тау басы тік жартасты келген. Тау аралығындағы қазаншұңқырда суы мөлдір Жасыбай, Торайғыр көлдері жатыр. Әсем құзы, алуан бейнелі алып жартастары мен үңгірлері және бұлақтары табиғатқа ерекше көрік береді. == Өсімдігі == Етегінен басына дейін бозтал, балқарағай, ақ қайың орманы өскен. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. Телефон коды ''06155''. ЕКАТТЕ коды ''38337''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Косевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5095''. ЕКАТТЕ коды ''38738''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Костел''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''5099''. Телефон коды ''061503''. ЕКАТТЕ коды ''38861''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Котуци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''39075''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Сухиндол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''5242''. Телефон коды ''06136''. ЕКАТТЕ коды ''39582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Крилювци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. Телефон коды ''06154''. ЕКАТТЕ коды ''39880''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Крумчевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. Телефон коды ''06155''. ЕКАТТЕ коды ''40035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Крушето''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Пошта индексі ''5134''. Телефон коды ''06179''. ЕКАТТЕ коды ''40172''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Куцина''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 637 адамды құрайды. Пошта индексі ''5189''. Телефон коды ''06149''. ЕКАТТЕ коды ''40782''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Лагерите''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''43013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
Жартылай қатты қанаттылар '''ЖАСЫЛ БЕЛДЕМ'''– 1) қала шекарасынан сыртқы аумақта орманды, орманды-саябақ отырғызылған қаланы қорғап, маңыз атқаратын қала халқының демалыс орны; 2) қала айналасында немесе басқа да ірі елді мекен төңіректерінде отырғызылған, сақталған кең аумақты ағашты, бұталы өсімдіктер жамылғысы, жануарлар дүниесі түгел жасыл белдемдер. Олар ортаны ластанудан сақтап, ауаны тазартып, оттекпен байытып, тұрғындардың демалуына жағдай туғызады. == Дереккөздер == Санат:Қала құрылысы 
'''Лазарци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''43061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Леденик''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 980 адамды құрайды. Пошта индексі ''5049''. Телефон коды ''06124''. ЕКАТТЕ коды ''43253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Лесичери''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''5222''. Телефон коды ''061305''. ЕКАТТЕ коды ''43356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Лозен''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''5172''. Телефон коды ''061603''. ЕКАТТЕ коды ''44046''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Любенци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5176''. Телефон коды ''061605''. ЕКАТТЕ коды ''44567''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Майско''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''5085''. Телефон коды ''06155''. ЕКАТТЕ коды ''46125''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''5028''. Телефон коды ''062''. ЕКАТТЕ коды ''46532''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Малчовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. Телефон коды ''06116''. ЕКАТТЕ коды ''46855''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Марафелци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''47158''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Марян''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''061503''. ЕКАТТЕ коды ''47425''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шілденің 16''' Григориан күнтізбесінде жылдың 197-ші күні (кібісе жылдарда 198-ші). Жылдың аяғына 168 күн қалады. __TOC__ Грузия, Рухани махаббат күні Украина, Бухгалтер күні Украина (Одесса), Қауын күні === Оқиғалар === 622 Ислам күнтiзбесiнiң басы. 1850 Францияда баспасөз бостандығына шектеу қойылды 1877 Уимблдон теннис турнирiнiң бiрiншi финалы. 1909 Audi компаниясының негізі қаланды 1923 Бенито Муссолини Италияда құмар ойындарға тыйым салды 1979 Саддам Хуссейн Ирак президенті болды. 2000 Интернет домендерiнің санын көбейту туралы шешiм қабылданды === Дүниеге келгендер === 1486 Андреа дель Сарто, Италия суретшісі. 1860 Отто Есперсен (1943 жылы қайтыс болған), Дания тілтанушысы, философия грамматикасының негізін қалаған. 1888 Фриц Цернике (1966 жылы қайтыс болған), голланд физигі, 1953 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1970 Ларри Сэнгер, философия ғылымдарының докторы, Уикипедияның негiзін қалаушылардың бiрi. === Қайтыс болғандар === 1857 Пьер Жан Де Беранже (1780 жылы туған), Франция ақыны. 1896 Эдмон Де Гонкур (1822 жылы туған), Франция жазушысы. 1916 Виктор Горслей, ағылшын нейрохирургі, ең алғаш рет арқа ісігін алып тастады. == Сыртқы сілтемелер == Санат:16 шілде 
'''Жасыл құрбақа''' () құрбақа тұқымдасына жататын құйрықсыз қосмекенді. Далалық аймақтарда, шөл, шөлейт жерлерде тіршілік етеді. Қазақстанда тіршілік ететін түрінің ең көп тарағаны. Тұрқы 70 90, кейде 140 мм. Терісі бұдырлы, арқасы сарғыш сұр немесе жасыл сұр. Шықшыт бездері үлкен. Мамыр маусымда суға уылдырық шашады. Онда 12 мыңға жуық ұрық бар. Кеміргіштер інінде, тас астында, шұңқырда қыстайды. Зиянкес жәндіктерді жеп пайда келтіреді. == Дереккөздер == 
'''Масларево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Пошта индексі ''5198''. Телефон коды ''06143''. ЕКАТТЕ коды ''47439''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Махалници''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. ЕКАТТЕ коды ''47487''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Мерданя''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Пошта индексі ''5147''. Телефон коды ''061962''. ЕКАТТЕ коды ''47826''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Мийковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''48057''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Миндя''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Пошта индексі ''5044''. Телефон коды ''06111''. ЕКАТТЕ коды ''48278''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Миневци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5083''. ЕКАТТЕ коды ''48283''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Мирово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Пошта индексі ''5158''. Телефон коды ''061604''. ЕКАТТЕ коды ''48341''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Мирчовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''48430''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Михалци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрайды. Пошта индексі ''5248''. Телефон коды ''06133''. ЕКАТТЕ коды ''48550''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''48636''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жасылша''', купырь () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір және екі жылдық өсімдіктер туысы. Еуразияда кездесетін 20-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда Солтүстік, Батыс Тянь-Шань тауларының шыршалы ормандарында, тау беткейлерінде, өзен бойларында, таудың мәңгі мұз жататын шыңдарында өсетін түрі (мұзшыл жасылша, ұқсас жасылша) бар. Бұлардың биіктігі м-ден асады. Сабағы тік, қырлы, бұтақтанған. Жапырақтары екі, үш кейде бірнеше рет қауырсынды тілімденген, екі жағы да түкті болады. Гүлдері ақ түсті, күрделі шатырша гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жемісі ұзынша, екі бүйірінен қысыңқы. Кейбір түрін тағамға пайдаланады, балды өсімдіктер. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''5067''. Телефон коды ''061107''. ЕКАТТЕ коды ''48951''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Морава''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''5291''. Телефон коды ''06326''. ЕКАТТЕ коды ''49028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Мусина''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Пошта индексі ''5247''. Телефон коды ''061397''. ЕКАТТЕ коды ''49429''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Нацовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''5055''. Телефон коды ''06116''. ЕКАТТЕ коды ''51175''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Недан''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Пошта индексі ''5231''. Телефон коды ''061308''. ЕКАТТЕ коды ''51295''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Нешевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. Телефон коды ''06154''. ЕКАТТЕ коды ''51531''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Николаево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''5168''. Телефон коды ''06163''. ЕКАТТЕ коды ''51593''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Николовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''51696''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''51706''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Никюп''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Пошта индексі ''5068''. Телефон коды ''06121''. ЕКАТТЕ коды ''51740''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жатаған ортотрихум''' (Orthotrіchum laevіgatum) ортотрихалар тұқымдасына жататын мүк. Қазақстанда Іле Алатауының Кетпен жотасында кездеседі. Шымы бос, үстіңгі қабаты қоңыр жасыл, асты қара қоңыр топырақта өседі. Сабағының биіктігі см, жапырақтарының ұзындығы мм, ені 0,8 мм, ұзынша қандауыр тәрізді. Қорапшасының пішіні ұзынша, дөңес, жұқа, сырты тегіс болады. Жапырақты мүктің спорасы бар қауашағындағы тесіктің айналасындағы тісшелері (перистомдары) қарапайым; жұп тісшелері бар; кірпікшелері болмайды. Мүк қалпақшасының сыртын қалың папиллозды қылтандар жапқан. Спораларының мөлшері 15 20 мкм, қызыл қоңыр түсті. Бір үйлі өсімдік, споралары арқылы көбейеді. Маусым тамыз айларында спорасы пісіп-жетіледі. Жатаған ортотрихум өте сирек кездесетін мүк түрі, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Ничовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''51771''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Пошта индексі ''5169''. Телефон коды ''06163''. ЕКАТТЕ коды ''51799''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''5175''. Телефон коды ''061605''. ЕКАТТЕ коды ''52060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Пошта индексі ''5069''. Телефон коды ''061106''. ЕКАТТЕ коды ''52177''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Новогорци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5088''. ЕКАТТЕ коды ''52057''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Пошта индексі ''5195''. Телефон коды ''06142''. ЕКАТТЕ коды ''53014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Овоштна''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5088''. ЕКАТТЕ коды ''53165''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 644 адамды құрайды. Пошта индексі ''5295''. Телефон коды ''06327''. ЕКАТТЕ коды ''53196''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Ореш''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 755 адамды құрайды. Пошта индексі ''5280''. Телефон коды ''06328''. ЕКАТТЕ коды ''53672''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Орловец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Пошта индексі ''5187''. Телефон коды ''061403''. ЕКАТТЕ коды ''53905''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жатаған өсімдіктер'''– сабақтары жерге төселе не жер бауырлап тырбиып өсетін өсімдіктер. Оның кейбір түрлерін төсемелі не желі сабақты (мысалы, асқабақ, қауын, қарбыз, қияр, бүлдірген) өсімдіктер деп те атайды. Жатаған өсімдіктердің сабақ буындарынан қосалқы тамырлар өсіп, кейін желі сабақ ескіріп үзіледі. Сөйтіп, бір өсімдіктен вегетативтік даму жолымен бірнеше жаңа өсімдік пайда болады. Тамыр сабақты жатаған өсімдіктердің қосалқы тамырының үстіңгі жағынан тік сабақ дамитындары да (жатаған қияқ) бар. Жатаған өсімдіктерге ақбас жоңышқа, жатаған, ешкімия, эспарцет, сабыншөп, ебелек, ажырық, т.б. өсімдік түрлері жатады. Жатаған өсімдіктердің табиғатта да, шаруашылықта да үлкен маңызы бар. Көп жылдық жатаған өсімдіктермен құмды, сай-салалар ернеуін, өзен-көл жиегін бекітеді, топырақты шымдандырады. Жатаған өсімдіктердің жайылымға көнбісті, мал азықтық түрлері (жатаған жоңышқа, жатаған бидайық, т.б.), тағамдық және витаминді түрлері бар. == Дереккөздер == 
'''Павел''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 776 адамды құрайды. Пошта индексі ''5197''. Телефон коды ''06148''. ЕКАТТЕ коды ''55018''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Палици''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''5083''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''55261''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. ЕКАТТЕ коды ''55442''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Пошта индексі ''5224''. Телефон коды ''061395''. ЕКАТТЕ коды ''55508''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Патреш''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Пошта индексі ''5225''. Телефон коды ''061306''. ЕКАТТЕ коды ''55573''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''5139''. Телефон коды ''06175''. ЕКАТТЕ коды ''59094''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Пошта индексі ''5184''. Телефон коды ''061405''. ЕКАТТЕ коды ''65471''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Петковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''56011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''56383''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Писарево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 075 адамды құрайды. Пошта индексі ''5127''. Телефон коды ''061706''. ЕКАТТЕ коды ''56472''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Сарықияқ''', жауқияқ деп те аталады () сукөріктер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанның көлдерінде, ағысы баяу су айдындарында кездесетін бір түрі кәдімгі жауқияқ (S. aloіdes) бар. Биіктігі 50 100 см. Қысқа сабағы суға батып тұрады, тек гүлдеген кезде ғана, жапырағы мен гүлі су бетіне шығады. Жапырағы қалың, етжең, жиегі тікенекті, иректеліп келген, сабақты айнала орналасады. Ақ түсті гүлі қос үйлі. Маусым тамыз айларында гүлдейді. Жемісі алты қырлы, жұмыртқа пішінді. Жауқияқты ірі қара мен шошқа сүйсініп жейді. Ауыл шаруашылығында тыңайтқыш ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == 
'''Плаково''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Пошта индексі ''5042''. Телефон коды ''061108''. ЕКАТТЕ коды ''56602''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Пожерник''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. ЕКАТТЕ коды ''57114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 986 адамды құрайды. Пошта индексі ''5138''. Телефон коды ''06176''. ЕКАТТЕ коды ''57217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрайды. Пошта индексі ''5193''. Телефон коды ''06146''. ЕКАТТЕ коды ''57340''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Поповци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''57666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''57738''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Попска''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''57741''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Правда''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрайды. Пошта индексі ''5125''. Телефон коды ''061704''. ЕКАТТЕ коды ''57981''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Присово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''5033''. Телефон коды ''061105''. ЕКАТТЕ коды ''58459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Пушево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''5062''. Телефон коды ''06125''. ЕКАТТЕ коды ''58791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''ЖАУРАҒАН'''– Қызылорда облысы Арал ауданы Арал теңізінің төбе. Баршақұм құмында. Абсолюттік биіктігі 103 м. Төбе қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Жер бедері Төрттік жүйесінің түзілімдерінен құралған. Құмның сұр, сортаңды топырағында жусан мен бұта аралас эфемерлі өсімдіктер, жер асты суы жер бетіне жақын жатқан етегінде жыңғыл, ши, құрақ өседі. Мал жайылымына пайдаланылады. Оңтүстігінде Манасбай, Жыланды қыстаулары орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Төбелер 
'''Пчелиште''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 636 адамды құрайды. Пошта индексі ''5048''. Телефон коды ''061102''. ЕКАТТЕ коды ''58918''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Пыровци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5052''. Телефон коды ''06129''. ЕКАТТЕ коды ''59121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Равново''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''5089''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''61217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Раданово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Пошта индексі ''5185''. Телефон коды ''06141''. ЕКАТТЕ коды ''61279''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Радковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. Телефон коды ''06118''. ЕКАТТЕ коды ''61435''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Радовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''61515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Разсоха''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''5089''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''61830''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Райковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''5039''. Телефон коды ''06118''. ЕКАТТЕ коды ''61861''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Ралиновци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. ЕКАТТЕ коды ''62133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Раювци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''5093''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''62325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
''Fringilla coelebs'' '''Жаурауық''', шұбар шымшық () отряды, құнақтар тұқымдасына жататын құс. Еуропада, Солтүстік-Батыс Африкада және Батыс Азияда тараған. Қазақстанда орманды-далалы алқаптарда кездеседі. Дене тұрқы 15 см-дей, салмағы 18 26 г. Аталығының басы ақшыл сұр түсті, арқасы қоңыр, белі сары жасыл, құйрық жағы құлпырған күлгін түсті. Қара қанаттарында аппақ жолақтары болады. Үні қатты және сыңғырлаған, сайрағанда ерекше құбылған дыбыс шығарады. Жыл құсы. Наурыз сәуірде ұшып келіп, тостағанға ұқсас, жақсылап жасырып бүркемелеген ұясын жалпақ жапырақты және қылқан жапырақты ағаштарға салады. қоңыр дақты көгілдір жасыл жұмыртқаларын аналығы 14 күндей басып шығарады. Балапандарын екеулеп осынша уақыт ұясында асырайды. Зиянкестерді жеп пайда келтіреді. Қыркүйек қазанда оңтүстік жаққа қыстау үшін ұшып кетеді. Кейде Оңтүстік Қазақстанда шамалы топ құрып қыстап та қалады. == Дереккөздер == 
'''Ребревци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5087''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''62360''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Резач''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''5088''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''62431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Ресен''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 092 адамды құрайды. Пошта индексі ''5060''. Телефон коды ''06115''. ЕКАТТЕ коды ''62517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Родина''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 531 адамды құрайды. Пошта индексі ''5092''. Телефон коды ''06156''. ЕКАТТЕ коды ''62877''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Росица''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Пошта индексі ''5221''. Телефон коды ''06134''. ЕКАТТЕ коды ''63080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Росно''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''5091''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''63118''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Русаля''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Пошта индексі ''5057''. Телефон коды ''061103''. ЕКАТТЕ коды ''63416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Руховци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''5079''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''63495''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 575 адамды құрайды. Пошта индексі ''5040''. Телефон коды ''06112''. ЕКАТТЕ коды ''65200''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Самсиите''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''65262''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жауһар''', гарадиолюс () астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда барлық аймақтарда кездесетін түрі (имек жауһар, қанатты жауһар) бар. Бұлардың биіктігі 30 (40) см, сабағы бұтақты, түкті кейде тықыр. Шеттері ойық, тісті қарапайым жапырақтары болады. Гүлдері сары түсті, тілшікті. Гүлсебеттері аз гүлді, сабақтың бұтақтанған жерінде орналасады. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Тұқымдары цилиндр тәрізді, имек болады. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''65632''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Сеймените''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5041''. ЕКАТТЕ коды ''66010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Сливовица''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''5157''. Телефон коды ''06157''. ЕКАТТЕ коды ''67395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Сломер''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Пошта индексі ''5229''. Телефон коды ''061391''. ЕКАТТЕ коды ''67475''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Совата''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''5283''. Телефон коды ''063203''. ЕКАТТЕ коды ''67787''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''5093''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''68429''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''5088''. Телефон коды ''06153''. ЕКАТТЕ коды ''68494''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Пошта индексі ''5249''. Телефон коды ''061307''. ЕКАТТЕ коды ''68708''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''5192''. Телефон коды ''061402''. ЕКАТТЕ коды ''17467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Стойчевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. ЕКАТТЕ коды ''69393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жауыр''' Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Айыртас ауылының 10 км жерде орналасқан тау. Батыстан шығысқа қарай км-ге созылып жатыр, ені км. == Атауының шығу тегі== Жауыртау тауының атауы жауыр сөзінен, яғни аттың арқасындағы ертоқымнан пайда болған жара сөзінен негізін алады. Тау атауының шығу тегі туралы аңыз қазақтың «Қозы-Көрпеш Баян-сұлу» эпосымен тығыз байланысқан. Атаудың шығу тегіне байланысты нұсқалардың біріне сәйкес тау пішіні жағынан аттың арқасына ұқсауына орай өз атауын алған. Басқа нұсқада оның атауы пішін сипатын алмай, эпостың кейіпкері Айбастың өз көктайын қалдырып кеткен жерімен байланысты. «Қозы-Көрпеш Баян-сұлу» эпосында ашкөз Қарабайдың көрікті қызы Баянды Қозыға тұрмысқа бергісі келмей, Қозы ауылынан «лайықты» ерге ұзатамын деген үмітпен кетіп қалғаны суреттелген. Аягөз жағасына жеткенде, олар көп ұзамай Баянға демде ғашық болып қалған Ноғайдан шыққан байдың ұлы Қодарды кездестіреді. Бақыттан үмітін үзген бойжеткен сүйіктісіне әкесінің оны еркінен тыс Қодарға үйлендіргісі келетіні туралы хабар беремін деп шешіп, Айбас деген жігітті хабармен жіберуге бел буды. Баян сеніп тапсырған Бақа атты сәйгүлікпен Айбас Сарыарқаның шексіз даласын ұзақ уақыт кезіп, Баянның «сәлемдемем» деп берген домбырасының, алқасының және қарқара қадаған топысының сандықтан түсіп қалғанын байқамады. Ол Баяннан Қозыға жіберген сәлемдемесі түсіп қалған жерлер кейіннен «Домбыралы», «Моншақты» және «Қарқаралы» деп аталып кетті деседі. Айбас өзінің қалжырауына қарамастан сапарын жалғастырса да, жүдеген сәйгүлік одан әрі шаба алмай кейіннен халық арасында «Тоқырауын» (тоқырау, тоқтау) деп аталып кеткен өзеннің жағасына келіп тоқтап калды. Мақсатына берілген Айбас Бақаны осы өзеннің бойында демалдырып, одан әрі қарай тағы да шаба жөнелді. Аңыз бойынша, Бақа ұзақ сапар мен ертоқымның астына шыққан орасан жараның салдарынан күшсіздіктен тоқтапты. Сол себептен «жауыр» тұлпардың қалған жері «Жауыртау» деп атанды. Жауыртау тауы өзінің алғашқы атауын ХХ ғасырға дейін сақтап келіп, түздегі үлкен өзгерістерге байланысты Теміртау атанды. 1940 жылы академик Қаныш Сәтбаев Қарсақбай, Атасу және Қарқаралы кен орындарында өндірістік темір рудасының ауқымы 200 млн. тонналық қоры барлығын дәлелдеді, осының арқасында Жауыртаудың жанында Теміртау атты металлургтер қаласының негізі қаланды. Қаланың атауы «тау-тау темір» сөзінен шығып, темірдің көп көлемде шыққандығын бейнелейді. Нәтижесінде қасындағы тау да қала атауын алып, Теміртау деп атала бастады. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Солтүстік беткейі көлбеу, оңтүстік тік, ең биік жері 1090 м. Тас көмір жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, бұталар өседі. Бұлаққа бай, Еспе өзеніне құятын шағын өзендер бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Стояновци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''69540''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 914 адамды құрайды. Пошта индексі ''5190''. Телефон коды ''06145''. ЕКАТТЕ коды ''69732''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Стрелец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''5133''. Телефон коды ''06178''. ЕКАТТЕ коды ''69780''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Суха-Река''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5045''. Телефон коды ''05330''. ЕКАТТЕ коды ''70264''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Сушица''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Пошта индексі ''5177''. Телефон коды ''06168''. ЕКАТТЕ коды ''70408''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Сырненци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''70603''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Теменуга''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''5165''. Телефон коды ''06167''. ЕКАТТЕ коды ''72237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Терзиите''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5035''. ЕКАТТЕ коды ''72312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Титевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''72446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Тодоровци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5045''. ЕКАТТЕ коды ''72583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
Жетіжол жотасының орта сілеміндегі асу. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Қордай және Алматы облысы Жамбыл аудандарында орналасқан. == Жер бедері == Биіктігі 2500 м-дей. Жетіжол асуының маңындағы шатқалдар беткейінен Жаманты өзені бастау алады. Жылдың барлық мезгілінде салт атты адам өте алады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары Санат:Жамбыл облысы асулары Санат:Іле Алатауы 
'''Тодювци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''5094''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''72607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Томбето''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5080''. ЕКАТТЕ коды ''72641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Топузи''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5098''. ЕКАТТЕ коды ''72847''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Тумбевци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5083''. ЕКАТТЕ коды ''73448''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Тыркашени''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''73634''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''5082''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''75040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 805 адамды құрайды. Пошта индексі ''5287''. Телефон коды ''063203''. ЕКАТТЕ коды ''77013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5093''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''77178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Хотница''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Пошта индексі ''5058''. Телефон коды ''06128''. ЕКАТТЕ коды ''77356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Христовци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''77445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шілденің 17''' Григориан күнтізбесінде жылдың 198-ші күні (кібісе жылдарда 199-шы). Жылдың аяғына 167 күн қалады. === Мейрамдар === Ирак, Көтеріліс күні Лесото, Король күні Пуэрто-Рико, Ривьера күні Словакия, Тәуелсіздік күні Финляндия, Демократия күні. Корея Республикасы, Конституция күні === Оқиғалар === 1775 АҚШ–та ең алғашқы әскери аурухана ашылды 1868 Жапония астанасы Киото қаласынан Токиоға ауысты. 1936 Әскери көтерілістен кейін Испанияда азамат соғысы басталды 1976 Монреаль қаласында XXI Олимпиада ойындары басталды. 1989 Ватиканмен Польша арасында ресми қатынастар қалпына келтірілді. 1994 Футболдан Бразилия құрама командасы төртінші рет әлем чемпионатын ұтып алды. === Дүниеге келгендер === 1796 Жан Батист Камиль Коро, француз суретшісі 1889 Эрл Стэнли Гарднер (1970), америкалық жазушы 1894 Жорж Леметр (1966), бельгиялық астроном және математик 1915 Владо Байич, Югославия халық қаһарманы === Қайтыс болғандар === 1790 Адам Смит (1723), ағылшын экономисті және философы. 1878 Алеардо Алеарди, (1812) Италия ақыны. 1907 Эктор Мало (1830), француз жазушысы 1912 Жюль Анри Пуанкаре (1854), француз математигі, астроном және философ. 1918 Николай II (1868), Ресей императоры. 1967 Джон Колтрейн (1926), америкалық джаз саксофонисті, 60-70 жж. джаз дамуына көп ықпал жасаған адам == Сыртқы сілтемелер == Санат:17 шілде 
Қарқаралының шығыс сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы қаласынан оңтүстікте км жерде орналасқан. Бір-бірінен оқшауланған бірнеше аласа төбелерден тұрады. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Батыстан шығысқа қарай км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, ең биік жері 1113 м. Девон жыныстарынан түзілген. Таудың қара топырағы тараған түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатады. == Өсімдігі == Солтүстік және оңтүстік беткейлерінде қарағай, қарағайлы қайың ормандар мен тал қопалары кездеседі. Жауырторғайдың тауаралық аңғарында Үлкен көлінің жағасында «Қарқаралы» туристік базасы орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Царевец''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Пошта индексі ''5282''. Телефон коды ''06329''. ЕКАТТЕ коды ''78121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Пошта индексі ''5047''. Телефон коды ''06126''. ЕКАТТЕ коды ''78428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Чавдарци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. Телефон коды ''06946''. ЕКАТТЕ коды ''80042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Чакали''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''5099''. Телефон коды ''061503''. ЕКАТТЕ коды ''80100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5070''. ЕКАТТЕ коды ''80515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Черни-Дял''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''5084''. ЕКАТТЕ коды ''80978''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Чешма''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5156''. Телефон коды ''06157''. ЕКАТТЕ коды ''81339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Чистово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5088''. ЕКАТТЕ коды ''81428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шемшево''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Пошта индексі ''5027''. Телефон коды ''06124''. ЕКАТТЕ коды ''83586''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шереметя''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''5034''. Телефон коды ''062''. ЕКАТТЕ коды ''83123''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Жаюлы''' Ақмола облысы Ерейментау ауданының қиыр солтүстігіндегі тау. Ақсу кентінен қарай 30 км жерде, Қарасу және оның салалары аралығында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 319 м. Тау солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылған, енді жері км. Биіктіктері бірдей екі шоқысы бар. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысын ордовиктің тау жыныстарынан түзілген аллювийлі шөгінділер жапқан. == Өсімдігі == Сортаңдау қара топырағында әртүрлі шөптесіндер аралас сұлыбасты қызыл қаулы өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''Шилковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5087''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''83171''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шодековци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5053''. Телефон коды ''06129''. ЕКАТТЕ коды ''83418''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Шубеци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5097''. ЕКАТТЕ коды ''83452''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Яковци''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''5081''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''87326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Ялово''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''5056''. Телефон коды ''06114''. ЕКАТТЕ коды ''87360''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 803 адамды құрайды. Пошта индексі ''5174''. Телефон коды ''061602''. ЕКАТТЕ коды ''80203''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Янтра''' () Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Пошта индексі ''5135''. Телефон коды ''06177''. ЕКАТТЕ коды ''87453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Акациево''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''3727''. Телефон коды ''094''. ЕКАТТЕ коды ''179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Антимово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Пошта индексі ''3776''. Телефон коды ''09354''. ЕКАТТЕ коды ''919''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Арчар''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2768 адамды құрайды. Пошта индексі ''3770''. Телефон коды ''09317''. ЕКАТТЕ коды ''672''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Жәмет''' Құмжарған құмының солтүстігінде 35 км жердегі тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 320 м. Беткейі көлбеулеу келген. Көлденеңтемір және Жем өзендерінің аңғарында жатыр. Маңында Алданай-Аққұдық құдығы бар. == Өсімдігі == Тау етегінде жусан, айрауық, тал, терек, еркекшөп өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
'''Балей''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Пошта индексі ''3797''. Телефон коды ''09312''. ЕКАТТЕ коды ''2395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бела''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''3965''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''3263''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бела-Рада''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 555 адамды құрайды. Пошта индексі ''3731''. Телефон коды ''09347''. ЕКАТТЕ коды ''3280''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бело-Поле''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды. Пошта индексі ''3961''. Телефон коды ''09325''. ЕКАТТЕ коды ''3678''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бойница''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Пошта индексі ''3840''. Телефон коды ''09333''. ЕКАТТЕ коды ''5195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бориловец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Пошта индексі ''3838''. Телефон коды ''09338''. ЕКАТТЕ коды ''5428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Боровица''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Пошта индексі ''3955''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''5582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ботево''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''3746''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''5832''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бояново''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''3832''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''5997''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Бранковци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''3824''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''6121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
бір отряды. тұқымдасы, 370-ке жуық түрі Гренландия, Антарктида, Австралия және Оңтүстік Американың біраз жерінен басқа жер жүзіне кең тараған. Қазақстанда тұқымдасқа жататын 11 түрі бар. өте ертеде пайда болған, олардың қазба қалдықтары төменгі бор кезеңінен табылған. Дене тұрқы 39 см, бассүйегі алға қарай созылыңқы, тұмсығы сүйір. Көздері кішкене, кейбір түрлерінде тері астында болады. Жүні қысқа, қалың түкті (көртышқан, жұпар тышқан, жертесер), кейбіреулерінде қылды (тенректер) немесе тікенді (кірпі). Аяқтары қысқа, бес саусақты, табаны тұтасымен жерге тиіп жүреді. Құйрығы өте қысқа (кірпі) не құйрығының ұзындығы дене тұрқына жақын түрлері де бар (жұпар тышқан). Тері бездері жақсы дамыған. Миының сыртында иірімдер, сайшалар айқын байқалмайды. Алдыңғы миының маңдай бөлігі өте жақсы дамыған. Қорек талғамайды, бірақ жануартектес қоректі жақсы жейді. Қорегі омыртқасыздар, ұсақ омыртқалылар. Жемін түнде аулайды. біразының кәсіптік маңызы бар (жұпар тышқан, т.б.), зиянкестерді жеп пайда келтіреді, ауру тарататын кенелерге аралық ие болып, ауру тарататын түрлері де кездеседі. Қазақстанда тұқымдасқа (кірпілер, көртышқандар, жертесерлер) жататын 17 түрі кездеседі. түр (көптісті жертесер мен жұпар тышқан) Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Буковец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Пошта индексі ''3762''. Телефон коды ''09318''. ЕКАТТЕ коды ''6954''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Вештица''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''3918''. Телефон коды ''09329''. ЕКАТТЕ коды ''10937''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Винарово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ново-Село қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды. Пошта индексі ''3773''. Телефон коды ''09345''. ЕКАТТЕ коды ''11079''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''3748''. Телефон коды ''09317''. ЕКАТТЕ коды ''11497''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Водна''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''3831''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''11720''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Воднянци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 238 адамды құрайды. Пошта индексі ''3924''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''11778''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Войница''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''3734''. Телефон коды ''09333''. ЕКАТТЕ коды ''11925''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Врыв''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''3779''. Телефон коды ''09344''. ЕКАТТЕ коды ''12317''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Вылчек''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Макреш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''3851''. Телефон коды ''09339''. ЕКАТТЕ коды ''12557''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Вырба''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''3939''. Телефон коды ''09329''. ЕКАТТЕ коды ''12632''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
өсімдіктер''' немесе '''жыртқыш өсімдіктер''' ұсақ жануарларды, негізінен жәндіктерді аулауға және қорытуға бейімделген 19 тұқымдастың 600-ге жуық өсімдік түрлерінің жиынтық атауы. Осылайша, олар өздерінің қалыпты автотрофты тамақтануын (фотосинтез) гетеротрофты қоректену формасымен толықтырады. Нәтижесінде, жыртқыш өсімдіктер өздерінің ақуыздарының синтезі үшін топырақтағы бейорганикалық азотқа аз тәуелді болады. бұл әлемнің кездесетін көпжылдық шөптесін өсімдіктер. ТМД аумағында екі тұқымдасқа жататын төрт туыстың 18 түрі бар: Росянкалық және Дүңгіршектер тұқымдасы Нағыз жыртқыш өсімдіктер бес түрлі гүлді өсімдіктер тобында дербес дамыған деп есептеледі. == Тарихи ақпарат және зерттеу == Жәндікқоректі өсімдіктер XVIII ғасырда белгілі болды. Венерина шыбынжұты (Dionaea muscipula) туралы алғашқы ботаникалық сипаттаманы ағылшын натуралисті Джон Эллис Карл Линнейге 1769 жылы жазған хатында жасаған. Сонымен қатар, бұл хабарламада ол ең бірінші болып ауланған жәндіктер өсімдіктердің қорегі ретінде қызмет етеді деп тұжырымдаған. 1782 жылы неміс дәрігері Альбрехт Вильгельм Рот жәндіктерді аулау үшін росянка жапырақтарының ерекше қозғалыстарын сипаттап, Эллистің мұндай өсімдіктер туралы болжамын дамытты. 1791 жылы Уильям Бартрам өзінің Солтүстік Америка штаттарына саяхаты туралы кітабында жәндіктерді аулауға арналған құмыра жапырақтары бар ''Sarracenia'' тұқымдасының өсімдіктерін сипаттады. Ол бірінші болып «жыртқыш өсімдіктер» терминін қолданды. XIX ғасырдың басында өсімдіктердің осы тобына жататын бірқатар жаңа тұқымдар мен түрлер сипатталды. Питер Уиллем Корталс 1835 жылы Непентес (Nepenthes) тұқымдасының құбылысын сипаттады. Көп ұзамай осындай өсімдіктердің сипаттамаларын терең зерттеуге арналған жұмыстар пайда болды. 1861 жылы Оже де Ляссю Альдрованда (Aldrovanda) тектес өсімдіктер жапырақтарының жанасу мен қозғалысқа сезімталдықты сипаттады. 1868 жылы американдық ғалым Уильям Кэнби алғаш рет Шыбынжұт Венеринаның бездері бөлетін шырынның ас қорыту қасиеттерін көрсетті. Жәндікқоректі өсімдіктерді зерттеудің келесі кезеңі Чарльз Дарвиннің 1860 жылы Шықшөпті (Росянка) бақылауларынан басталған зерттеу жұмысы болды. Сонымен қатар, Дарвин зерттеулерге ұласқан бірқатар зертханалық тәжірибелер жасады. Ол өсімдіктердің «дәмін» зерттеп, олардың «мәзірін» жасады. Дарвиннің назарына өсімдіктердің тамақты қорыту қабілеті, олардың жанасуға деген жоғары сезімталдығы, яғни жануарларға ұқсас қасиеттері түсті. Бұл жұмыс Дарвинді қызықтырғаны соншалық, Лайеллға жазған хатында ол былай деген: == Қасиеттері == Майысып өсетін сабақтары; Бес күлтежапырағы ақ немесе гүлдері; Темір тектес қылшықтары бар, түсті қызылдау қалемшелі, дөңгеленген бар. == Шыбынұстағыш Венерина == Шыбынұстағыш Венерина немесе Дионея Росянкалар тұқымдасының (Droseracea) танымал түрлерінің бірі. Бұл өсімдік Солтүстік және Оңтүстік Калифорнияның, АҚШ-тың ылғалды да батпақты аймақтарында жиі кездеседі. Дионея жәндіктер мен ұсақ жануарларды тұзағымен аулап, қорек қылатындығымен көпшілікке танымал. Ұзын жапырақтары орта сызықтың бойында шеттері тікенектері болып келген екі қалқан жасай орналасқан. Құрбаны қалқанның ішінде қозғалған кезде өсімдіктің сезімтал қылшықтары жәндіктің қимылымен реттеліп, қалқандары 20 секунд ішінде жабылып қалады да, жәндік торға түседі. Жапырақтың жоғары қабатында орналасқан бездері бөліп шығаратын қызыл шырын жәндікті қорытады. Дионея өзінің азығын толықтай қорытып, осыдан соң жапырақтары басқа жәндіктері аулауға дайыдалады. Алайда, 5-7 рет қорытып болғаннан кейін сол жапырағы қурап, жаңа жапырақтардың пайда болуына жол береді. Шықылдақ өз атауын сезімтал қылшықтары бөлетін гель тәрізді затына байланысты иеленді. Бұл зат күн сәулесіне жалтырайтын таңғы шыққа ұқсайды. '''Шықшылдақ (росянка)''' әдетте тропикалық аймақтар мен қоңыржай белдеулерде кездеседі. Олар бүкіл әлем бойынша таралған, бірақ Австралияда көптеп өседі. == Таралуы == Жыртқыш гүлдер әдетте Солтүстік және Оңтүстік Америкада, Азияда, Африка мен Аустралияда жиі ұшырасады. Көбіне бұл өсімдіктер АҚШ-тың Атлантикалық жағалауындағы (Флорида штаты, Оңтүстік және Солтүстік Каролина, Нью-Джерси) ылғалды климатта кездеседі. Сондай-ақ, бөлме өсімдігі ретінде де өсіруге әбден болады. Жәндікқоректі өсімдіктердің негізінен тропиктік аймақтарда кездесетін тұқымдасы, 500-дей түрі белгілі. Қазақстанда туысы, түрі бар. == Сипаттамасы == Жәндікқоректі өсімдіктер өздерінің қорегін аулау үшін олардың организмдері әр түрлі және күрделі жағдайларға бейімделген. Мысалы, дүңгіршек жапырақтарында саңылаулары болады, оның қалқаншасы ішке қарай ашылады да, ұсақ жәндіктер оған кіре алғанымен, кері шыға алмай, өсімдікке қорек болады. Тропикте өсетін непентестің жапырақ сағағы құмыра тәрізді болады, оған қонған жәндіктер құмыраның жылтыр ернеуінен өсімдіктің ішіне сырғып түседі де шыға алмайды. Ал дәнелдің (альдрованда) жапырақтарын жабысқақ зат шығаратын қызыл түсті бездер қаптап жатады, оған қонған жәндік кері ұша алмай, өсімдікке жабысып қалады. Шықшөптерден шығатын хош иіске жәндіктер қонған кезде, олардың жапырақтары бүктеліп, жәндіктерді қысып қалады. Алайда таңсық әрі ерекше өсімдіктерді сүйетін көпшіліктің бағына орай қазіргі таңда мұндай «сүйкімді жыртқыштарды» қарапайым пәтерде де өсіруге мүмкіндік туып отыр. Барлық жыртқыш гүлдерді өз олжаларын ұстау жолдарына қарай үш үлкен топқа бөліп қарастыруға болады: ''Шыбыншы Венерина'' Бұл өсімдіктің атауы өсімдіктер мен махаббаттың патшайымы Венераның құрметіне берілген. Ағылшынша атауы: Venus flytrap. Олар табиғатта өрмекші, құрт-құмырсқа және ұлулармен қоректенеді. == Галерея == Venus Fly Trap Eating Compilation Scott's Revenge On The Sundew_fly.jpg Nep_amp_295.jpg Drosera anglica ne2.jpg == Дереккөздер == Санат:Жыртқыш өсімдіктер 
'''Вырбово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Пошта индексі ''3951''. Телефон коды ''09327''. ЕКАТТЕ коды ''12797''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Вырбовчец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''3948''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''12824''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Выртоп''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''3752''. ЕКАТТЕ коды ''12958''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Гайтанци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''3753''. ЕКАТТЕ коды ''14369''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 830 адамды құрайды. Пошта индексі ''3940''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''14489''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''3732''. Телефон коды ''09352''. ЕКАТТЕ коды ''14698''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Пошта индексі ''3839''. Телефон коды ''0938''. ЕКАТТЕ коды ''15415''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Гомотарци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 718 адамды құрайды. Пошта индексі ''3772''. Телефон коды ''09343''. ЕКАТТЕ коды ''15998''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Горни-Лом''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 779 адамды құрайды. Пошта индексі ''3960''. Телефон коды ''09326''. ЕКАТТЕ коды ''16571''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Градец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Пошта индексі ''3780''. Телефон коды ''09315''. ЕКАТТЕ коды ''17422''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы көл. Қорғалжын ауылынан оңтүстікке қарай 16 км жерде, теңіз деңгейінен 327 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 19,1 км2 (суы мол жылдары 21,5 км2-ге дейін ұлғаяды). Ұзындығы 7,5 км, енді жері 6,3 км. Жағалау бойының ұзындығы 26,2 км. Көлге Нұра өзені құйып, ағып шығады. Батыс, солтүстік және шығыс жағалаулары жайпақ, оңтүстігі тіктеу. ұзындығы 1,5 км, енді жері 1,2 километр болатын түбек орналасқан. Көл табаны лайлы. Көл, негізінен, Нұра өзенінің суымен, қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Суы тұщы, мал суаруға пайдаланады. Суында мөңке, оңғақ, нәлім, алабұға, торта, шортан және аққайран тіршілік етеді. Су құстары (қаз, үйрек) ұя салады. Солтүстік жағалауында қамыс, құрақ өседі. == Дереккөздер == Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''3835''. ЕКАТТЕ коды ''17614''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Гранитово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''3914''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''17734''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Граничак''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''3934''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''17765''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Гымзово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Пошта индексі ''3785''. Телефон коды ''09319''. ЕКАТТЕ коды ''18304''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Гюргич''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''3932''. Телефон коды ''09324''. ЕКАТТЕ коды ''18486''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Делейна''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''3795''. Телефон коды ''09355''. ЕКАТТЕ коды ''20568''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Динковица''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Пошта индексі ''3783''. Телефон коды ''09315''. ЕКАТТЕ коды ''21186''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Динково''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''3921''. Телефон коды ''09323''. ЕКАТТЕ коды ''21193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''3782''. Телефон коды ''09315''. ЕКАТТЕ коды ''22318''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Долни-Лом''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''3958''. Телефон коды ''09328''. ЕКАТТЕ коды ''22424''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
ергеш''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Тарбағатай мен Жетісу (Жоңғар) Алатауының құрғақ құмды алқаптарында кездеседі. Биіктігі 80 см, жуан, сүректі тамыры бар. Сабағы жіңішке, бұдырлы, жоғарғы жағы бұтақтанған. Жапырақтары ірі, көбінесе жиегі тегіс. Гүлдері ақ түсті, олар ірі сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі эллипс тәрізді, домалақ үрме қақпақшасы бар бұршаққын. Жебежапырақты ергеш өте сирек кездесетін эндемик және реликт өсімдік, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізлген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Дражинци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''3929''. Телефон коды ''09324''. ЕКАТТЕ коды ''23515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Дреновец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1469 адамды құрайды. Пошта индексі ''3920''. Телефон коды ''09323''. ЕКАТТЕ коды ''23672''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Дружба''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''3730''. Телефон коды ''09352''. ЕКАТТЕ коды ''23786''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Дыбравка''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Пошта индексі ''3916''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''24431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''3756''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''24579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Дыржаница''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''3747''. Телефон коды ''09317''. ЕКАТТЕ коды ''24640''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Жеглица''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Пошта индексі ''3738''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''29043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ивановци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''3739''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''32130''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Извор''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''3742''. Телефон коды ''09351''. ЕКАТТЕ коды ''32370''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''3821''. Телефон коды ''0938''. ЕКАТТЕ коды ''32439''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Жезқазған мыс кенді ауданы''' Қарағанды облысы Жезқазған қаласының маңында орналасқан кен орындар тобы. Кенді аудан Орталық Жезқазған, Солтүстік Жезқазған және Жомарт мыс кен орны кенді алаңдарына бөлінеді. == Геологиялық құрылымы == Кен алаңдары Сарысу ойысының тереңдік жарылымдар әрекетінен туындаған брахиқатпарлы белдемдерінде шоғырланған. Жезқазған мыс кенді ауданында орналасқан кендердің геологиялық құрылысы, тектоникалық құрылымы, стратиграфиясы мен литологиясы ұқсас. == Сипаты, құрамы == Кен денелері негізінен 300 350 тереңдікте шоғырланған, қалыңдығы 1,5 30 м-ге дейін. Негізгі кен минералдары халькозин, борнит, галенит және сфалерит. Кентастың құрамында мыс, қорғасын, мырыш, қосымша күміс, рений, кобальт, молибден, т.б. бар. Өндіріс жұмыстары кен денелерінің пішініне, өлшемдеріне және жағдайына қарай ашық немесе жер асты әдісімен жүргізіледі. Өндірілген кентас Жезқазған мен Сәтбаев қалаларындағы кен байыту фабрикаларында өңделеді, ал алынған концентрат Жезқазған мыс зауытында қорытылады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''Иново''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 662 адамды құрайды. Пошта индексі ''3763''. Телефон коды ''09342''. ЕКАТТЕ коды ''32754''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Каленик''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Пошта индексі ''3829''. Телефон коды ''09356''. ЕКАТТЕ коды ''35328''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Калина''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''3788''. Телефон коды ''09319''. ЕКАТТЕ коды ''35384''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Каниц''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''3843''. Телефон коды ''09330''. ЕКАТТЕ коды ''36049''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 093 адамды құрайды. Пошта индексі ''3768''. Телефон коды ''09313''. ЕКАТТЕ коды ''36141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Карбинци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Пошта индексі ''3923''. Телефон коды ''093212''. ЕКАТТЕ коды ''36440''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Киреево''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Макреш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''3823''. Телефон коды ''093342''. ЕКАТТЕ коды ''36885''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Кладоруб''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''3758''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''37188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Косово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Пошта индексі ''3794''. Телефон коды ''09355''. ЕКАТТЕ коды ''38772''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''3833''. Телефон коды ''0938''. ЕКАТТЕ коды ''38858''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Жекебай''', ''Жекебұлақ'' Жыланды өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Ақмола облысы Сандықтау және Атбасар аудандары жерімен ағады. ==Бастауы == Бастауын Солтүстік Қазақстан облысынан алып, Жыланды өзенінің саласы Ащылы өзекке сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 50 км, су жиналатын алабы 1130 км2. Көпжылдық орташа су ағымының мөлшері 23,8 мил. м3. Батыс саласы Ащылы (37 км). Карбонатты және сортаңдау қара топырағында бетегелі-қаулы әртүрлі астық тұқымдастары өскен. Қараша айының 1-онкүндігінде суы қатып, сәуір айының 2-онкүндігінде мұзы ериді. Шоңғалды жерлерде суы түбіне дейін қатады. Қар суымен толысады. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Атбасар ауданы өзендері Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы өзендері Санат:Сандықтау ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''3755''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''38995''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Кошава''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Пошта индексі ''3771''. Телефон коды ''09353''. ЕКАТТЕ коды ''39147''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Крачимир''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''3964''. Телефон коды ''09320''. ЕКАТТЕ коды ''39606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Куделин''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Пошта индексі ''3798''. Телефон коды ''09312''. ЕКАТТЕ коды ''40441''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Кутово''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 823 адамды құрайды. Пошта индексі ''3767''. Телефон коды ''09311''. ЕКАТТЕ коды ''41263''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Лагошевци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''3743''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''43027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''3777''. Телефон коды ''09345''. ЕКАТТЕ коды ''46111''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Макреш''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Макреш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Пошта индексі ''3850''. Телефон коды ''09339''. ЕКАТТЕ коды ''46245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''3749''. Телефон коды ''09317''. ЕКАТТЕ коды ''46320''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Медешевци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''3845''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''47583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Жекедісай''' Ойыл алабында орналасқан өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ойыл ауданы Ойыл ауылынан қарай 40 км жерде, Қамыскөл көлінің шығысында жатыр. Ұзындығы 40 км. ==Бастауы == Бастауын Ақшатау ауылының батысындағы бұлақтардан алып, Сарыбие ауылының Қамыскөл көліне жетпей сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Суы қарашада қатып, сәуірдің басында ери бастайды. Жайылмасында қыстаулар орналасқан. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ойыл ауданы өзендері Санат:Ойыл су алабы 
'''Медовница''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''3947''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''47648''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''3846''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''48266''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ново-Село қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Пошта индексі ''3774''. Телефон коды ''09348''. ЕКАТТЕ коды ''51264''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ново-Село қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''3784''. Телефон коды ''09316''. ЕКАТТЕ коды ''52180''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Новоселци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 830 адамды құрайды. Пошта индексі ''3725''. Телефон коды ''094''. ЕКАТТЕ коды ''52283''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Орешец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''3945''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''53758''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''3757''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''54434''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ошане''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''3937''. Телефон коды ''09329''. ЕКАТТЕ коды ''54517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Периловец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''3841''. Телефон коды ''09333''. ЕКАТТЕ коды ''55868''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Пешаково''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''3733''. Телефон коды ''09352''. ЕКАТТЕ коды ''56252''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Шілденің 18''' Григориан күнтізбесінде жылдың 199-шы күні (кібісе жылдарда 200-ші). Жылдың аяғына 166 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Испания, еңбек күні АҚШ, Хот-дог күні Уругвай, Конституция күні Жапония, теңіз күні 64 Рим қаласында өрт салдарынан бүкіл қала жанып кетті 1872 Ұлыбританияда тұңғыш рет құпия дауыс беру процедурасы өткiзiлді 1898 Атлетик Бильбао Испандық футбол клубi құрылды 1968 «Intel» компаниясы құрылды. Оны кұрған Роберт Нойс және Гордон Мур. 1980 Бiрiншi үндi ғарыш серiгiнiң iске қосылуы 2000 Лондон қаласында Джон Леннонға арналған ескерткіш ашылды. ====Дүниеге келгендер==== 1635 Роберт Гук (1703), ағылшын физигі, химигі, математигі, астроном, биолог және архитектор. 1811 Уильям Теккерей (1863), ағылшын жазушысы 1813 Эмиль Эггер (:en: Émile Egger) (1885), француз филологы және тарихшы. 1853 Хендрик Лоренц (1928), голланд физигі, 1902 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1871 Джакомо Балла (1958), италияндық суретші. 1918 Нельсон Мандела (2013), Оңтүстік Африка Республикасының 8-ші және тұңғыш қара нәсілді президенті, 1993 жылғы Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығының иегері болып табылады. Апартеид кезінде адам құқықтары үшін күрескен белсенділердің ең танымалы. 1937 Роалд Хофман, американдық химик, 1981 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1948 Хартмут Михель, неміс биохимигі. Химиядан 1988 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1968 Корней Хейманс, Бельгия физиологі, 1938 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1986 Стенли Роуз (1895), ағылшын футболисті, FIFA президенті (1961—1974 жж.). == Сыртқы сілтемелер == Санат:18 шілде 
'''Жекешағыл''' Арғанаты тауының оңтүстік-шығысы мен Арқарлы жотасының солтүстік бөлігінде орналасқан құмды алқап. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы жерінде. == Жер бедері == қарай 16 км-ге созылып жатыр, енді жері 11 км. Аумағы 86 км2. Жер асты суының 3-5 тереңдіктегі минералдылығы әр түрлі. Маңында Белсексеуіл, Тауқұм, Қарақұм, Сарықұм құмдары бар. == Өсімдігі == Құм төбешіктерінде жусан, еркек шөп, сексеуіл, т.б. бұталы ағаштар өседі. Қысқы жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы құмдары 
'''Плакудер''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''3781''. Телефон коды ''09315''. ЕКАТТЕ коды ''56616''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Плешивец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''3931''. Телефон коды ''09324''. ЕКАТТЕ коды ''56753''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Подгоре''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Макреш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''3852''. Телефон коды ''09332''. ЕКАТТЕ коды ''56980''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Покрайна''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''3764''. Телефон коды ''09310''. ЕКАТТЕ коды ''57131''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''3818''. Телефон коды ''0938''. ЕКАТТЕ коды ''57193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Праужда''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Пошта индексі ''3917''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''58092''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''3913''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''58582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''3957''. Телефон коды ''09327''. ЕКАТТЕ коды ''58671''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Рабиша''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''3938''. Телефон коды ''09329''. ЕКАТТЕ коды ''61011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Раброво''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Пошта индексі ''3842''. Телефон коды ''09330''. ЕКАТТЕ коды ''61039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Желаев қиыршықты құм кен орны''' Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы жерінде орналасқан. Орал қаласының солтүстік-шығыс бағытында, Желаев ауылынан км жерде. Ол қиыршықты құм кен орнына жатады. == Жатыс сипаты == Пайдалы кенінің қалыңдығы 9-20 м. Құмы силикат кірпішін, ұяшықты құмтасты шығаруға жарамды. Қиыршықты құмының қоры 42,5 млн. м3, ал силикат кірпішін шығаруға жарамды майда құмының қоры 11,4 млн. м3. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары 
'''Ракитница''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Пошта индексі ''3791''. Телефон коды ''09312''. ЕКАТТЕ коды ''63700''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Раяновци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Пошта индексі ''3935''. Телефон коды ''09329''. ЕКАТТЕ коды ''62339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Репляна''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''3954''. Телефон коды ''09327''. ЕКАТТЕ коды ''62493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ружинци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Пошта индексі ''3930''. Телефон коды ''09324''. ЕКАТТЕ коды ''63255''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Рупци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''3726''. Телефон коды ''094''. ЕКАТТЕ коды ''63358''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Роглец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''3962''. ЕКАТТЕ коды ''62791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Салаш''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Пошта индексі ''3933''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''65173''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Пошта индексі ''3796''. Телефон коды ''09340''. ЕКАТТЕ коды ''66278''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Синаговци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''3737''. Телефон коды ''09346''. ЕКАТТЕ коды ''66473''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Скомля''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''3946''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''66843''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Жапырақаяқты шаяндар дене тұрқы мм-ден см-ге дейін. Бас бунақтары бірігіп кеткен. Бұлар денесін жауып тұратын жалпақ қалқанының (карапакстың) немесе қос жақтаулы бақалшағының болуымен ерекшеленеді. Көп бунақты кеудесіндегі жапырақ тәрізді қос тармақты аяқтары арқылы тыныс алады, қорегін аузына қарай жылжытады. Құрсақ бунақтары жойылуға жақын. Бұлар: қалқанды шаяндар (Notostraca), бақалшақты жапырақты шаяндар (Conchostraca) және бұтақмұртты шаянтәрізділер болып үш отряд тармағына бөлінеді. Қалқанды шаяндардың түрі белгілі, олардың Қазақстанда түрі анықталған. Бақалшақты жапырақты шаяндардың 150-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда арнайы зерттеулер зоопланктонды түрі анықталған.‎ 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 558 адамды құрайды. Пошта индексі ''3728''. Телефон коды ''094''. ЕКАТТЕ коды ''67180''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Сланотрын''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''3769''. Телефон коды ''09349''. ЕКАТТЕ коды ''67194''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Сливовник''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''3915''. Телефон коды ''09329''. ЕКАТТЕ коды ''67400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды. Пошта индексі ''3847''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''68268''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Средогрив''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''3959''. Телефон коды ''09328''. ЕКАТТЕ коды ''68518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Стакевци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Пошта индексі ''3963''. Телефон коды ''09320''. ЕКАТТЕ коды ''68655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Пошта индексі ''3822''. Телефон коды ''09336''. ЕКАТТЕ коды ''69002''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Тияновци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''3787''. Телефон коды ''09319''. ЕКАТТЕ коды ''72518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Толовица''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Макреш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''3854''. Телефон коды ''09339''. ЕКАТТЕ коды ''72638''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Тополовец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''3936''. Телефон коды ''09323''. ЕКАТТЕ коды ''73924''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Желбезекше ледебуриелла''' () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Тарбағатай, Шыңғыстау мен Ақтаудың ұсақталған тасты жерлерінде өседі. Биіктігі 40 см, жуан, тармақталған тамыры бар. Сабағы дара немесе бірнешеу, бұтақтанған. Тамыр жапырақтарының ұзындығы см, сағақ бойындағылары жұмыртқа тәрізді, ал сабақ ұшындағылары ұзын болады. Гүлдері ақ түсті, себеті 12 сәулелі, көп гүлді шатырша гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісінің пішіні жұмыртқа тәрізді, қырларында төмпешікті қатпарлар болады. Желбезекше ледебуриелла өте сирек кездесетін эндемик өсімдік, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Тошевци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''3825''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''72919''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''3953''. Телефон коды ''09327''. ЕКАТТЕ коды ''73612''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Тырняне''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''3741''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''73746''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Флорентин''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ново-Село қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Пошта индексі ''3778''. Телефон коды ''09316''. ЕКАТТЕ коды ''76145''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''3827''. Телефон коды ''09335''. ЕКАТТЕ коды ''78224''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''3745''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''66442''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Макреш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''3853''. Телефон коды ''09339''. ЕКАТТЕ коды ''83363''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''3922''. Телефон коды ''09324''. ЕКАТТЕ коды ''81247''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Чичил''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''3819''. Телефон коды ''0938''. ЕКАТТЕ коды ''81503''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Чупрене''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Чупрене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Пошта индексі ''3950''. Телефон коды ''09327''. ЕКАТТЕ коды ''81757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Желбіршөп''' () алабұталар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, шөлді аймақтардағы сортаңды жерлерде өсетін түрі Біраталық желбіршөп () бар. Биіктігі 40 см, сабағы тік, жоғарғы жағы бұтақты, сыртын түк жапқан. Төменгі жапырақтары етті, жоғарғы және гүлжапырақтары қысқа, сүйір, сабаққа кезектесіп орналасады. Гүлдері қос жынысты, олар шашыраңқы, масақ тәрізді гүлшоғырына топталған. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі домалақ, ұзынша. Тұқымы ұсақ. == Дереккөздер == тұқымдасы 
'''Чифлик''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''3912''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''81459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''3836''. Телефон коды ''09338''. ЕКАТТЕ коды ''83185''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Шипот''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''3744''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''83239''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Шишенци''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Бойница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''3834''. Телефон коды ''09338''. ЕКАТТЕ коды ''83329''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Янёвец''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''3949''. Телефон коды ''09322''. ЕКАТТЕ коды ''87477''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ярловица''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''3799''. Телефон коды ''09340''. ЕКАТТЕ коды ''87549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Ясен''' () Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ново-Село қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''3775''. Телефон коды ''09348''. ЕКАТТЕ коды ''87583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Габаре''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''3265''. Телефон коды ''09140''. ЕКАТТЕ коды ''14012''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Алтимир''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1224 адамды құрайды. Пошта индексі ''3251''. Телефон коды ''09138''. ЕКАТТЕ коды ''401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Баница''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1350 адамды құрайды. Пошта индексі ''3077''. Телефон коды ''09112''. ЕКАТТЕ коды ''2590''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желдіадыр''' Ұлытау облысы Ұлытау ауданының солтүстігіндегі ұсақ шоқылы тау. == Геологиялық құрылымы == Девонның граниті мен тас көмірдің тақтатасынан, төменгі жағы делювий, пролювий және аллювий шөгінділерінен түзілген. == Жер бедері == Ендік бағытта доғаша иіліп жатқан суайрық. Абсолюттік биіктігі 748 (Сасықбастау), ұзындығы 100 110 км, ені 25 35 км. Қырқалы, күмбез тәрізді, жалды болып келеді. Терісаққан, Қыпшақ, Керей, Жақсыкөң, Сарыкеңгір, т.б. өзендердің суайрығы. Оңтүстік-батыс беткейінде Ащыкөл көлі бар. == Топырағы, өсімдігі == Топырағы қиыршықтасты, карбонатты бозғылт қоңыр. Беткейінде бетеге, жусан, селеу, аңғарында қайың, тал, көктерек, қараған аралас бұта өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''Баурене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Пошта индексі ''3068''. Телефон коды ''091186''. ЕКАТТЕ коды ''2912''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрайды. Пошта индексі ''3040''. Телефон коды ''09185''. ЕКАТТЕ коды ''3438''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Боденец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Пошта индексі ''3128''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''4827''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Борован''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Борован қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2627 адамды құрайды. Пошта индексі ''3240''. Телефон коды ''09147''. ЕКАТТЕ коды ''5548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Ботево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Хайредин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Пошта индексі ''3353''. ЕКАТТЕ коды ''5846''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Ботуня''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''3046''. Телефон коды ''09181''. ЕКАТТЕ коды ''5894''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Брусен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрайды. Пошта индексі ''3126''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''6598''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Буковец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''3242''. ЕКАТТЕ коды ''6968''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Бутан''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Козлодуй қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 058 адамды құрайды. Пошта индексі ''3326''. Телефон коды ''09168''. ЕКАТТЕ коды ''7116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Пошта индексі ''3259''. Телефон коды ''09135''. ЕКАТТЕ коды ''7418''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
Іле алабында орналасқан өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Бастауын Үлкен Тоқсанбай жотасының шығысындағы мұздықтардан алады. Арнасы тар, жарқабақты, тау аңғарларымен аға отырып, Қорғас өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы шамамен 25 км. Маңында Үлкен Өсек, Кіші Өсек, Қазақ өзендері орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Панфилов ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Бырзина''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Хайредин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Пошта индексі ''3359''. Телефон коды ''09169''. ЕКАТТЕ коды ''7497''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Быркачево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 792 адамды құрайды. Пошта индексі ''3245''. Телефон коды ''09148''. ЕКАТТЕ коды ''7538''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Веслец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''3053''. Телефон коды ''091888xxx''. ЕКАТТЕ коды ''10789''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Вировско''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Пошта индексі ''3057''. Телефон коды ''09110''. ЕКАТТЕ коды ''11185''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Власатица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 адамды құрайды. Пошта индексі ''3041''. Телефон коды ''09185''. ЕКАТТЕ коды ''11555''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Войводово''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''3332''. ЕКАТТЕ коды ''11853''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Враняк''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Пошта индексі ''3248''. Телефон коды ''091401''. ЕКАТТЕ коды ''12214''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''3147''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''12704''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Вырбица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрайды. Пошта индексі ''3264''. ЕКАТТЕ коды ''12749''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Галатин''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Пошта индексі ''3071''. Телефон коды ''091188''. ЕКАТТЕ коды ''14390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желдібел''' Шу-Іле тауларының оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Қордай ауданы Алаайғыр темір жол бекетінен қарай 32,5 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1015 м. Қопа аңғарындағы Ақкөл және Қопалы өзендері аралығында. == Өсімдігі == Тауалдының сұр топырағында жусан аралас эфемерлі өсімдіктер басым. Оңтүстігінен Шу Отар темір жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Қордай ауданы таулары 
'''Галиче''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 985 адамды құрайды. Пошта индексі ''3250''. Телефон коды ''09136''. ЕКАТТЕ коды ''14406''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Галово''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''3342''. Телефон коды ''09173''. ЕКАТТЕ коды ''14427''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Главаци''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Пошта индексі ''3045''. Телефон коды ''09181''. ЕКАТТЕ коды ''15014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Гложене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Козлодуй қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2886 адамды құрайды. Пошта индексі ''3327''. Телефон коды ''09160''. ЕКАТТЕ коды ''18505''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Пошта индексі ''3063''. Телефон коды ''09117''. ЕКАТТЕ коды ''15494''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Пошта индексі ''3058''. Телефон коды ''09180''. ЕКАТТЕ коды ''15521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''3155''. Телефон коды ''09125''. ЕКАТТЕ коды ''16122''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Пошта индексі ''3154''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''16256''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''3343''. Телефон коды ''09174''. ЕКАТТЕ коды ''16451''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Пошта индексі ''3052''. Телефон коды ''09188''. ЕКАТТЕ коды ''16897''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
Жетісу Алатауының солтүстік беткейінде орналасқан жота. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ақсу және Сарқан аудандарында. Ақсу және Сарқан өзендерінің суайрығы. Батыстан шығысқа қарай 60 км-ге созылып жатыр. Енді жері 15 км. Абсолюттік биіктігі 3103 м. Оңтүстігінде Жетісу (Жоңғар) Алатауы сілемдерінен Айдаусай өзені бөліп жатыр. Желдіқарағайдан Теректі өзенінің салалары бастау алады. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Төменгі палеозойдың кристалдық тақтатас, кварцит, мәрмәр жыныстарынан құралған. Жатық беткейлі өзен аңғарлары тар шатқалдарға ұласады. Батысында Желдіқарағай, шығысында Шығыс Желдіқарағай асулары бар. Солтүстік беткейлерінде Аманбөктер, Ақсу қыстаулары орналасқан. Мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы таулары Санат:Сарқан ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 623 адамды құрайды. Пошта индексі ''3074''. Телефон коды ''091186''. ЕКАТТЕ коды ''17453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Девене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1077 адамды құрайды. Пошта индексі ''3065''. Телефон коды ''09182''. ЕКАТТЕ коды ''20376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Добролево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Борован қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 866 адамды құрайды. Пошта индексі ''3253''. Телефон коды ''09131''. ЕКАТТЕ коды ''21600''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Добруша''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Пошта индексі ''3069''. Телефон коды ''091184''. ЕКАТТЕ коды ''21734''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Пошта индексі ''3143''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''22023''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Пошта индексі ''3153''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''22126''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''3344''. Телефон коды ''09174''. ЕКАТТЕ коды ''22321''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Драшан''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''3267''. Телефон коды ''09140''. ЕКАТТЕ коды ''23618''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Дырманци''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Пошта индексі ''3129''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''24668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Елисейна''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Пошта индексі ''3160''. Телефон коды ''09128''. ЕКАТТЕ коды ''27317''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желдімұз''' Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі мұздық. == Географиялық орны == Алматы облысы Талғар ауданы Солтүстік Талғар шыңы аумағында (биіктігі 3720 3350 м) орналасқан. == Аумағы == Жалпы ұзындығы 2,5 км (ашық бөлігі 2,3 км). Абляциялық ауданы 1,6 км2 (ашық бөлігі 1,4 км3). Мұз көлемі 0,11 км3. Фирн алаңы терең шатқалдармен екі бөлікке бөлінген. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''Зверино''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1720 адамды құрайды. Пошта индексі ''3170''. ЕКАТТЕ коды ''30510''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Згориград''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1698 адамды құрайды. Пошта индексі ''3042''. Телефон коды ''09186''. ЕКАТТЕ коды ''30606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Игнатица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Пошта индексі ''3167''. Телефон коды ''09122''. ЕКАТТЕ коды ''32281''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Кален''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''3151''. Телефон коды ''09125''. ЕКАТТЕ коды ''35314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 766 адамды құрайды. Пошта индексі ''3150''. Телефон коды ''09126''. ЕКАТТЕ коды ''35910''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Караш''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''3136''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''36436''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Комарево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''3247''. ЕКАТТЕ коды ''38128''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Костелево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 707 адамды құрайды. Пошта индексі ''3047''. Телефон коды ''09116''. ЕКАТТЕ коды ''38875''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Краводер''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 879 адамды құрайды. Пошта индексі ''3048''. Телефон коды ''09181''. ЕКАТТЕ коды ''39236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Крапец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 391 адамды құрайды. Пошта индексі ''3149''. ЕКАТТЕ коды ''39483''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Шілденің 19''' Григориан күнтізбесінде жылдың 200-ші күні (кібісе жылдарда 201-ші). Жылдың аяғына 165 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Лаос, Тәуелсіздік күні Никарагуа, Көтеріліс күні ==== Оқиғалар ==== 1822 Француз ғалымы Жозеф Ньепс фотосуретті бiрiншi рет жасап шығарды. 1866 АҚШта метрикалық жүйенi қолдануға мүмкiндiк беретiн заң қабылданды 1870 Франко-пруссия соғысының басталуы 1949 Лаос Франциядан тәуелсіздігін алды 1954 Элвис Преслидің алғашқы синглның шығуы 1980 Мәскеу қаласында XXII Олимпиялық ойындар ашылды. 1996 Атлант қаласында XXVI Олимпиялық ойындар ашылды ==== Дүниеге келгендер ==== 1819 Готфрид Келлер (1890), Швейцария жазушысы 1846 Эдуард Чарлз Пикеринг (1919), америкалық астроном және академик 1849 Фердинанд Брюнетьер (1906), француз жазушысы 1893 Владимир Маяковский (1930), орыс ақыны 1896 Арчибальд Кронин (1981), ағылшын жазушысы 1910 Франсиско Колоане Карденас (2002), Чили жазушысы 1921 Розалин Ялоу, америкалық биофизик, 1977 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1947 Брайан Мэй, «Queen» тобының гитаристі ==== Қайтыс болғандар ==== 1374 Франческо Петрарка (1304), Италия ақыны, Қайта жаңғыру дәуірінің ең үлкен қайраткердің бiрi 1842 Пьер Жозеф Пеллетье, француз химигі, химия алкалоидының негізін салушы. 1957 Курцио Малапарте (шын аты Курт Эрих Зукерт) (1898), неміс текті италияндық жазушысы == Сыртқы сілтемелер == Санат:19 шілде 
Күнгей Алатау жотасындағы асу, Ыстықкөл (Қырғызстан) мен Шілік өзені алаптарының суайрығы. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3850 м. Асудың оңтүстік беткейі қарсыз, ал солтүстік беткейінен Қорымдық мұздығы басталады. Желқарағай асуынан өтетін жол Қорымдық өзенінің (Шіліктің оң саласы) жоғарғы ағысы арқылы Ақсуға құятын Желқарағай өзенінің бастауымен жалғастырады. Асуды Ыстықкөлдің жағасынан Алматыға саяхат жасаушы туристер пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары асулары Санат:Күнгей Алатау 
'''Крета''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''3127''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''39709''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Козлодуй қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Пошта индексі ''3328''. Телефон коды ''09168''. ЕКАТТЕ коды ''39730''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Крушовица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 717 адамды құрайды. Пошта индексі ''3349''. Телефон коды ''09164''. ЕКАТТЕ коды ''40200''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Кунино''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Пошта индексі ''3140''. Телефон коды ''091202''. ЕКАТТЕ коды ''40645''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Курново''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Пошта индексі ''3138''. Телефон коды ''09129''. ЕКАТТЕ коды ''40693''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Лесковец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 704 адамды құрайды. Пошта индексі ''3341''. Телефон коды ''09176''. ЕКАТТЕ коды ''43400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Лесура''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 955 адамды құрайды. Пошта индексі ''3073''. Телефон коды ''091180''. ЕКАТТЕ коды ''43462''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Лик''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Пошта индексі ''3168''. Телефон коды ''091203''. ЕКАТТЕ коды ''43654''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Лиляче''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''3051''. Телефон коды ''09183''. ЕКАТТЕ коды ''43712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Липница''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрайды. Пошта индексі ''3352''. Телефон коды ''09167''. ЕКАТТЕ коды ''43774''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
‎‎ '''Желқуар бөгені''' Сынтасты өзені бойында, Қостанай облысы Жітіқара ауданы жеріндегі бөген. 1964 жылы салынған. == Гидрологиялық сипаты == Аумағы 5,6 км². Су көлемі 38,4 млн. м³. Ең терең жері 11 м. Жітіқара қаласын және маңайындағы шаруа қожалықтарын сумен қамтамасыз етуде пайдаланылады. Бөгенде шортан, табан балық, сазан, т.б. балықтар тіршілік етеді. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы гидрографиясы Санат:Тобыл су алабы 
'''Лютаджик''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''3038''. Телефон коды ''09187''. ЕКАТТЕ коды ''44728''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Лютиброд''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Пошта индексі ''3159''. Телефон коды ''09109''. ЕКАТТЕ коды ''44745''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Лютидол''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Пошта индексі ''3165''. Телефон коды ''09127''. ЕКАТТЕ коды ''44759''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''3078''. Телефон коды ''09112''. ЕКАТТЕ коды ''46807''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Малорад''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Борован қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 939 адамды құрайды. Пошта индексі ''3255''. Телефон коды ''09141''. ЕКАТТЕ коды ''46810''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Хайредин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 045 адамды құрайды. Пошта индексі ''3354''. Телефон коды ''091668''. ЕКАТТЕ коды ''47010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Михайлово''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Хайредин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Пошта индексі ''3355''. Телефон коды ''09162''. ЕКАТТЕ коды ''48492''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Моравица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 783 адамды құрайды. Пошта индексі ''3145''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''49031''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Мраморен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 989 адамды құрайды. Пошта индексі ''3054''. Телефон коды ''09113''. ЕКАТТЕ коды ''49223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Нефела''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Пошта индексі ''3039''. Телефон коды ''092''. ЕКАТТЕ коды ''51528''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желмая''' Шахтинск қаласынан қарай 20 км жердегі шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Абай ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Ең биік жері 612 м. Ұзындығы мен ені км. Девон жыныстарынан түзілген. Беткейі жалпақ, аз тілімденген. == Өсімдігі == Топырағы қызғылт қоңыр, дала өсімдіктері өседі. Жайпақ беткейлерінің баурайы жыртылған. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) таулары Санат:Шоқылар 
'''Оселна''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Пошта индексі ''3171''. ЕКАТТЕ коды ''54047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Осен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Пошта индексі ''3059''. ЕКАТТЕ коды ''54064''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''3169''. Телефон коды ''09100''. ЕКАТТЕ коды ''54256''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Остров''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Пошта индексі ''3340''. Телефон коды ''09175''. ЕКАТТЕ коды ''54386''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Оходен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''3079''. Телефон коды ''09184''. ЕКАТТЕ коды ''54482''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Очиндол''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''3162''. Телефон коды ''09128''. ЕКАТТЕ коды ''54506''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Паволче''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Пошта индексі ''3044''. Телефон коды ''09189''. ЕКАТТЕ коды ''55070''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Попица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 930 адамды құрайды. Пошта индексі ''3244''. Телефон коды ''09137''. ЕКАТТЕ коды ''57594''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Пудрия''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Пошта индексі ''3049''. Телефон коды ''091185''. ЕКАТТЕ коды ''58788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Радовене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Пошта индексі ''3144''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''61488''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желтау''' Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы тау. Ерейментау қаласынан қарай 17 км жерде, Қарабұлақ өзенінің сол жағалауында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 490 м. Өзен аңғары Желтауды оңтүстігіндегі Мыңшұқыр тауынан бөліп тұрады. Беткейлері сай-жыралармен тілімденген аласа таудың төбесі доғал келген. Орталық бөлігі және солтүстік беткейлері тік құлама, өзен, жыралармен тілімденген. Кейбір жерлерінде түпкі жыныстар жер бетіне шығып жатыр. == Геологиялық құрылымы == Протерозойдың жыныстарынан түзілген жер қыртысының бетін кесек тасты, құмтасты коллювийлі және шөгінділер жапқан. == Өсімдігі == Нашар дамыған күңгірт қоңыр топырағында бетеге, боз, сұлыбас, қараған, тобылғы, т.б. өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''Ракево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 742 адамды құрайды. Пошта индексі ''3067''. Телефон коды ''06499''. ЕКАТТЕ коды ''61933''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Ребырково''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''3158''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''62390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Рогозен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Хайредин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 052 адамды құрайды. Пошта индексі ''3360''. Телефон коды ''09169''. ЕКАТТЕ коды ''62815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Пошта индексі ''3148''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''63450''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Сараево''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''3333''. Телефон коды ''09161''. ЕКАТТЕ коды ''65396''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Селановци''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 866 адамды құрайды. Пошта индексі ''3301''. Телефон коды ''09172''. ЕКАТТЕ коды ''70723''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 491 адамды құрайды. Пошта индексі ''3139''. Телефон коды ''09129''. ЕКАТТЕ коды ''66576''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Сираково''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Борован қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''3254''. Телефон коды ''09131''. ЕКАТТЕ коды ''66617''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Соколаре''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Пошта индексі ''3258''. Телефон коды ''09146''. ЕКАТТЕ коды ''67845''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Пошта индексі ''3348''. Телефон коды ''09165''. ЕКАТТЕ коды ''68148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желтау''' Мұғалжар тауының қиыр оқшау тау сілемі. == Географиялық орны == Атырау облысының Жылыой ауданы жерінде, Солтүстік Үстірт маңындағы Доңызтау тауының батысында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 221 м, ұзындығы 45 км, енді жері 12 км шамасында. == Геологиялық құрылымы == Желтау төменгі төрттік және жоғарғы миоцен дәуірінің оолитті әктастарынан түзілген. == Жер бедері == Солтүстік шеткейі тіктеу келген, оңтүстігі көлбеуленіп біртіндеп жазыққа ұласады. Сай-жыралармен тілімденген оңтүстігінде Тұрсынбай тоғаны жатыр. Тоғаннан және тау етегінен Жақсы Қарасай өзені бастау алады. == Өсімдігі == Сортаңды сұр топырағында жусан, сарсазан, баялыш, қара сексеуіл өседі. Желтау баурайы маусымдық мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жылыой ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''3137''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''68432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Пошта индексі ''3142''. ЕКАТТЕ коды ''69050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Стояновци''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''3134''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''69554''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Струпец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Пошта индексі ''3132''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''69972''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Типченица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Пошта индексі ''3164''. Телефон коды ''09124''. ЕКАТТЕ коды ''72432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Тишевица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 568 адамды құрайды. Пошта индексі ''3055''. Телефон коды ''09119''. ЕКАТТЕ коды ''72504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Тлачене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Пошта индексі ''3243''. Телефон коды ''09130''. ЕКАТТЕ коды ''72521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 827 адамды құрайды. Пошта индексі ''3072''. Телефон коды ''091189''. ЕКАТТЕ коды ''73119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Тырнава''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 568 адамды құрайды. Пошта индексі ''3252''. Телефон коды ''09139''. ЕКАТТЕ коды ''73643''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Тырнак''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 610 адамды құрайды. Пошта индексі ''3249''. Телефон коды ''09134''. ЕКАТТЕ коды ''73660''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Желтау''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік шетінде, Егіндібұлақ ауылынан қарай 65 км жерде орналасқан тау. Батыстан шығысқа қарай 20 22 км-ге созылып жатыр, ені км, ең биік жері 959 м. == Жер бедері == Бір-бірінен оқшауланған шоқылардан тұрады, барлық жерде түпкі жыныстарының жер бетіне шығуы байқалады. Беткейлері тік құламалы, өзен аңғарларымен, сайлармен қатты тілімденген. Оңтүстік беткейлерінен Ащысу өзенінің сол саласы Қырғын өзенінің тармақтары басталады. == Геологиялық құрылымы == Девон, ортаңғы және жоғарғы тас көмір түзілген. == Өсімдігі == Баяу дамыған күңгірт сары топырағында австрия жусаны, салқын жусан, бетеге, сұлыбас, қараған, өзен жылғаларында шөп аралас бидайық шалғындар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Уровене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Пошта индексі ''3064''. Телефон коды ''09117''. ЕКАТТЕ коды ''75143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Фурен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''3075''. Телефон коды ''091183''. ЕКАТТЕ коды ''76193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Хайредин''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Хайредин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Пошта индексі ''3357''. Телефон коды ''09166''. ЕКАТТЕ коды ''77102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Хубавене''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Пошта индексі ''3135''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''77493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Хырлец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Козлодуй қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''3329''. Телефон коды ''09163''. ЕКАТТЕ коды ''77548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Цаконица''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''3152''. Телефон коды ''09125''. ЕКАТТЕ коды ''78015''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Царевец''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''3141''. Телефон коды ''09121''. ЕКАТТЕ коды ''78135''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Челопек''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Пошта индексі ''3093''. Телефон коды ''09111''. ЕКАТТЕ коды ''80311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Чирен''' () Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Пошта индексі ''3050''. Телефон коды ''09115''. ЕКАТТЕ коды ''81400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Бялково''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''7795''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Желтау''' Шу-Іле тауларының таулы қырат. == Географиялық орны == Жамбыл облысының Мойынқұм ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == қарай 145-150 км-ге созылған. Ең биік жері Суықадыр тауы (599 м). Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 220 мм. == Геологиялық құрылымы == Кембрийге дейінгі метаморфтанған жыныстардан, гнейс және эффузивтерден түзілген. == Өсімдігі == Сұр, сортаң топырағында таудың астық тұқымдас әр түрлі шөптері (бетеге, селеу, айрауық, сұр жусан, бұйырғын, баялыш, күйреуік, тобылғы) өседі. Желтау баурайы жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары 
'''Валевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''5462''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''13069''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Веленци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5351''. Телефон коды ''06980''. ЕКАТТЕ коды ''10344''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Велково''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''10519''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Велковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''10536''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Велчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''10570''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ветрово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''10896''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Влайчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''11524''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Войнишка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''5458''. Телефон коды ''067302''. ЕКАТТЕ коды ''11960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Врабците''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''12111''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Пошта индексі ''5347''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''12168''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
ЖЕЛІМБАС қалампырлар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Солтүстік жарты шардың қоңыржай және салқын аймақтарында кездесетін түрі белгілі. Қазақстанның далалық аймағындағы ормандардың шеттерінде, шөпті беткейлерінде өсетін түрі жабысқақ желімбас (V. vіscose) бар. Биіктігі 30 80 см, сабағы тік өседі, қарапайым немесе аздап бұтақтанған. Тамыр жапырақтары қандауыр тәрізді, сабақ бойындағылары ұзынша, отырыңқы. Тостағанша жапырақшалары қоңырау сияқты, бес тісті, күлтелері қызыл күрең түсті. Аталығы 10, аналық мойны бесеу. Гүлдері гүлшоғырына топталған. Гүлшоғырының білігі жабысқақ болады, өсімдіктің аты осыған байланысты қойылған. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қорапша. == Дереккөздер == 
'''Агатово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Пошта индексі ''5431''. Телефон коды ''067309''. ЕКАТТЕ коды ''103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Азманите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ангелов''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''5342''. Телефон коды ''06710''. ЕКАТТЕ коды ''456''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Армените''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''5347''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''638''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Баевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5304''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''2207''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Баланите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''5301''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''2347''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Балиновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''2419''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бангейци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''5351''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''2563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Банковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''2631''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Батошево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Пошта индексі ''5470''. Телефон коды ''067303''. ЕКАТТЕ коды ''2885''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
ЖЕЛІМОТ '''ЖЕЛІМОТ''', туспейната (Тhuspeіnantha) еріндігүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді аймақтың батпақты жерлерінде, құмда, құмдақтарда өсетін түрі иран желімоты (Тһ. persіca) бар. Биіктігі 15 см, сабағы тік кейде иілмелі, сыртын жабысқақ бездер жапқан. Жапырақтары бір тамыр жүйелі, аздап тілімденген. Тостағанша жапырақшалары түкті, күлтелері ақ немесе қызғылт түсті, түтік тәрізді. Гүлдері жоғарғы жапырақтарының қолтығында екеуден орналасады. Наурыз мамыр айларында гүлдеп, сәуір маусымда жемістенеді. Жемісі ірі, созылыңқы жаңғақша. == Дереккөздер == 
'''Бахреци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''2943''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бекриите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. ЕКАТТЕ коды ''3246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Белица''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''5363''. Телефон коды ''067774''. ЕКАТТЕ коды ''3513''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''3650''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бериево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''5438''. Телефон коды ''067396''. ЕКАТТЕ коды ''3914''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бижовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''4025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Боазыт''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''5453''. Телефон коды ''067391''. ЕКАТТЕ коды ''4474''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бобевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''4488''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Богатово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Пошта индексі ''5421''. Телефон коды ''067394''. ЕКАТТЕ коды ''4555''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''5301''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''4683''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жем''' (Ембі) Каспий алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе және Атырау облыстары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 712 км, су жиналатын алабы 40 мың км²-ге жуық. ==Бастауы == Мұғалжар тауының 365 м-лік оңтүстік-батыс беткейінен басталатын Жанай және Жалаңаш өзендерінің қосылған жерінен бастау алады. Каспий ойпатының шығысын бойлай ағады. Каспий теңізіне жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы, сипаты == Жем өзеніндегі көпір. (Жем, Ақтөбе облысы) Аңғары жоғарғы және орта ағысында жақсы байқалады. Төменгі ағысында тармақтар арқылы жалғасқан шағын шөл және сор тізбектерге айналған. Жағалауы құм және саз жыныстарынан түзілген. Арнасы ирелең келеді, көбіне қарасуларға бөлініп қалады. Басты салалары: Темір, Атжақсы. Негізінен қар суымен толығады. Жылдық орташа ағысы (Дүйсеке ағысы тұсында) 488 млн. м3, орташа жылдық су ағымы Жанбике ағысы тұсында 11,3 м3/с. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Өзенде алабұға, сазан, қамыс-қорысты жерде ондатр кездеседі. Жағасында Құлсары Ақкиізтоғай елді мекендері орналасқан. Минералдылығы көктемде 400 мг/л, ең төменгі деңгейі кезінде 1500 мг/л. Жем ауыз су ретінде шабындық суғаруға, жайылым суландыруға пайдаланылады. Бастауынан сағаға дейінгі жалпы құламасы 390 м. Су ағынының 96%-ы, өзен сағасында 100%-ға дейінгі мөлшері су тасуы кезінде қалыптасады. == Дереккөздер == Санат:Жылыой ауданы өзендері Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Каспий су алабы өзендері 
'''Боженците''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''5349''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''4964''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бойновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''5219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бойчета''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5309''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''7908''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Болгари''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5441''. Телефон коды ''05569''. ЕКАТТЕ коды ''7301''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Болтата''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''5267''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Борики''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''5400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Борското''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5333''. Телефон коды ''06712''. ЕКАТТЕ коды ''5668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Брынеците''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''5342''. ЕКАТТЕ коды ''6642''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Буря''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''5375''. Телефон коды ''06728''. ЕКАТТЕ коды ''7082''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Бучуковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. ЕКАТТЕ коды ''7185''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
-{'''Linux''' UNIX}- ұясына кіретін амалдық жүйе.Линус Торвальдс ==Қысқаша== Windows амалдық жүйесі және SCO Unix, Solaris немесе DOS сияқты коммерциялық АЖ басқа, Linux (Линукс) амалдық жүйесі де бар. Linux АЖ ашық жүйелер стандарттарын қолдайды және Unix, DOS, MS Windows жүйелерімен бірге қолданыла алады. Бастапқы мәтіндермен қоса, жүйенің барлық құрамдас бөліктері еркін көшіруге және саны шектеусіз пайдаланушылар үшін орнатып пайдалануға берілетін рұқсатпен бірге таратылады. Linux басқаруымен сан алуан, кәдімгі дербес компьютерле мен ноутбуктардан бастап, көп процессорлы өнеркәсіп серверлері, кластерлік есептеуіш кешендер, PDA және IBM компаниясы шығаратын қол сағаттарына дейінгі электронды жүйелер жұмыс істейді. Linux қауіпсіз жүйе. Linux-ке лайықталған вирусқа қарсы барлығы серверлік болып табылады және тіршілік ететін аулауға арналған. ==Тарихы== ==Линукс логотипі== Линукс амалдық жүйесінің ресми логотипі және тұмары Tux (''Такс'' болып оқылады, бірақ, көбіне ''Тукс'' деп те атайды) пингвині болып табылады. 1996 жылы, Ларри Ивинг (Larry Ewing) GIMP редакторында жасап шығарды. ==Қазіргі кездегі жағдайы== ==Linux '''Free Software''' еркін бағдарламалық қамтама (ЕБҚ), оны еркін қолданып және таратуға рұқсат ететін еркін лицензиялардың біреуі аясында таратылады. '''Open Source''' бастапқы кодтары ашық бағдарламалық қамтама не ашық бағдарламалық қамтама. Маңызды ескерту: ашық тегін дегені емес. Ашық пен еркін арасында айырмашылығы аз, тек керек кезінде оны ол туралы жеке айтамыз. '''GNU/Linux''' Linux ядросына негізделген операциялық жүйенсінің атауы. Көбінесе осы сөз тіркесінің бірінші бөлігі айтылмайды, тек Linux (Линукс) деп айтылады. GNU/Linux құрамасы ядро, командалық өндеуіш және бағдарламалық қамтаманың жинағы. бағдарламалық қамтаманың (операциялық жүйелер де) таратылу түрі, құрамында осы операциялық жүйенің орнатқышы мен минималды бағдарламалар жинағы болады. Linux мысалдары: Ubuntu, Debian, Slackware, openSUSE, Archlinux, т.б. '''Консоль (командалық жол)''' негізі, ол операциялық жүйенің мәтіндік көрінісі, түрі. Мәтіндік командаларды енгізу-шығару құралы. GNU/Linux жүйелерінде командалық жол деп көбінесе Bash командалық өңдеуіші және оның графикалық кеңейтуі (Xterm, Gnome-terminal) аталады. «Терминал» ұғымына ұқсас болып келеді. '''Root''' GNU/Linux жүйелерінде шектеусіз әкімшілік құқығы бар пайдаланушысы. '''GUI''' (ағылш. «graphical user interface») пайдаланушының графикалық интерфейсі. Яғни, терезелер, панельдер, батырмалар мен т.с.с. '''Window Manager''' терезелердің орналасуын мен олардың әрекеттерін басқарады. Мысалы, Compiz графиалық эффектілерді ұсынады. '''Desktop Environment''' жұмыс үстелінің ортасы, негізгі үші түрі бар: KDE, GNOME, XFCE. Құрамында бағдарламалар жинағы болуы мүмкін. Мысалы, мәтіндік редактор ретінде Gnome ішінде gedit, ал KDE ішінде Kwrite болып келеді. Жай ғана бағдарламалар жинағы емес, өзара тығыз байланыстырылға болады, мысалы, медиаплейерде ойнап жатқа өлең атын жедел хабарламалармен алмасу бағдарламасы көрсете алады. '''Десте''' бағдарламалық қамтама файлы, құрамында бағдарламаның өзі, қосымша мәліметтер болады (лицензия мәтіні, мысалға). Десте атауы әдетте стандартты болады, бағдарлама аты, нұсқасы, архитектурасы көрсетіледі. Сонымен қатар, Linux әлемінде қолданатын дестелер түріне сәйкес дистрибутивтер екі үлкен топқа бөлінеді. Ең көп таралғандары deb және rpm дестелер түрлері. Алайда, кейбір дистрибутивтер өздік пішімдердегі дестелерді қолданады. '''Дестелер менеджері''' БҚ дестелерін басқаруға арналған бағдарлама. Бағдарлама дестелерін іздеу, орнату, өшіру, жаңарту мен т.с.с. әрекеттерді орындайды Мысалы: dpkg, rpm. Archlinux үшін дестелер менеджері pacman. БҚ дестелері орналасатын жер. Ол интернеттегі серверде, жергілікті компьютерде, не орналасуы мүмкін. Репозиторийден дестелер менеджері дестелер туралы ақпаратты оқып, оларды жүктеп ала алады. '''Бастапқы код''' бағдарламаның «шикі» түрі, яғни, бағдарламалау тілінде жазылған код файлдары мен қосымша құрама (суреттер, құжаттама, т.с.с.). Бағдарлама осы түрінде пайдасыз, қолдану үшін оны «жинау» керек, бұл үрдіс компиляция деп аталады. '''Скрипт''' командалық өңдеуіш орындайтын командалар жазылған файл. Мысалы, командалар тізімін қайта-қайта тере бермеу үшін оны скриптке жинауға болады. ==Сыртқы сілттемелер== ==Пайдаланғанә дебиеттер== Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж. Санат:Амалдық жүйелер Санат:Қазақша бағдарламалық өнімдер 
'''Шілденің 20''' Григориан күнтізбесінде жылдың 201-ші күні (кібісе жылдарда 202-ші). Жылдың аяғына 164 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Колумбия, Бейбітшілк және бостандық күні Грекия, Гелиос және Зевс мейрамы 1534 Кембриджде әлемдегі ең бірінші баспахана тiркелді. 1810 Колумбия өз тәуелсіздігін жариялайды 1887 Мультипликация тарихының басы 1900 Францияда, Париж қаласында бiрiншi метрополитеннiң ашылуы. 1917 BMW сауда маркасының тіркелуі 1953 КСРО Израильмен дипломатиялық қарым қатынастарды қалпына келтірді. 1976 Қызылжұлдыз (Марс) ғаламшардың сыртқы бетінің алғашқы зерттеуi өткiзiлді ====Дүниеге келгендер==== 1656 Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлах (1723), австриялық архитектор 1804 Сэр Ричард Оуэн (1892), ағылшын зоологы, анатом және палеонтолог, «динозавр» сөзінің авторы. 1864 Эрик Карлфельдт (1931), Швеция ақыны, 1931 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1880 Герман Кайзерлинг (ум. 1946), неміс философы, жазушы және саяхатшы 1897 Тадеуш Рейхштейн (1996), Швейцария химик-органигі, физиология және медицинадан 1950 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1947 Герд Карл Би́нниг, неміс физигі, 1986 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1866 Георг Бернхард Риман(1826)., атақты неміс математигі, қазiргi математикалық анализдың негiздеушiсi 1927 Фердинанд (1865), Румыния королі (1914—1927 жж.). 1937 Гульельмо Маркони (1874), италияндық радиотехник және кәсіпкер, 1909 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1945 Поль Валери, француз ақыны. == Сыртқы сілтемелер == Санат:20 шілде 
'''Жембарақ''' Есіл алабында орналасқан өзен. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы ауданы жерімен ағады. Аққанбұрлық өзенінің оң саласы. Ұзындығы 30 км шамасында. ==Бастауы == Бастауын Төтеқұз тауының солтүстігіндегі Сарыбұлақ ауылының батысындағы ұсақ шоқылардан алып, Сивковка ауылының батысында Шарық өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жағалауы жыралы келеді. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Төтеқұз тауынан бастау алатын бір ғана саласы бар. Жазда тармақталып, қарасуларға бөлініп қалады. == Дереккөздер == Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''Бырдени''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''7421''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гайкини''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. ЕКАТТЕ коды ''14324''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гайтаните''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''14355''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гарван''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''14533''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Геновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''14742''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Генчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''56304''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гергини''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''14814''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Геша''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. Телефон коды ''0676''. ЕКАТТЕ коды ''14859''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гледаци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''15059''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Глушка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. ЕКАТТЕ коды ''15223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жем үстірті'''– Атырау облысының шығысындағы көтеріңкі морфоқұрылым. Жаңа тектоникалық қозғалыстың инверциялық көтерілімінен пайда болған. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 200 км-ге созылған Жем үстірті 190 200 абсолюттік биіктіктен батысқа қарай 50 60 км бойы төмендей келе Каспий маңы ойпатына ұласады. Үстірттің жер бедері Жем, Сағыз, Ойыл, т.б. көптеген ұсақ өзендермен, сайлармен тілімденген. Өзен аралықтарында эрозиялық тауларға жататын биікт. 150 200 м, аумағы шағын суайрық массивтер кездеседі. Жем үстірті негізінен бор және палеогеннің құмтастарынан, саздардан және мергельден түзілген. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы географиясы Санат:Үстірттер 
'''Гоздейка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''5392''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''15357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Пошта индексі ''5448''. Телефон коды ''067395''. ЕКАТТЕ коды ''16376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''16479''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гостилица''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''5390''. Телефон коды ''06725''. ЕКАТТЕ коды ''17350''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Градиште''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''5435''. ЕКАТТЕ коды ''17542''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Градница''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1229 адамды құрайды. Пошта индексі ''5439''. Телефон коды ''06736''. ЕКАТТЕ коды ''17587''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Грыблевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''17991''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гыбене''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''5333''. Телефон коды ''06712''. ЕКАТТЕ коды ''18215''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Гырня''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. ЕКАТТЕ коды ''18397''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Даевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''20078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
ЖЕМІЛ '''Жеміл''', валерианелла () ұшқаттар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Оңтүстік Еуропадан Иран, Ауғанстан және Орталық Азияға дейінгі аймақта таралған 60-қа жуық түрі белгілі. Қазақстанда шөлді, таулы аймақтардың тасты, тастақты жерлерінде, орман, бұта арасында, аласа тау беткейлерінде өсетін түрі бар. Бұлардың биіктігі 15 50 см, сабақтары тік өседі, жоғары қарай бұтақтанған, сыртын түк басқан. Жапырақтары бүтін жиекті. Күлтесі оймақша тәрізді, имек болады. Гүлдері шатырша гүлшоғырына топталған. Сәуір маусым айларында гүлдеп, мамыр шілдеде жемістенеді. Жемісі ұялы. == Дереккөздер == Санат:Ұшқаттар 
'''Дамяново''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 525 адамды құрайды. Пошта индексі ''5437''. Телефон коды ''067398''. ЕКАТТЕ коды ''20119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дебел-Дял''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''06712''. ЕКАТТЕ коды ''20225''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дебелцово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5435''. ЕКАТТЕ коды ''20287''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Денчевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''5377''. Телефон коды ''06720''. ЕКАТТЕ коды ''20660''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Джумриите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. ЕКАТТЕ коды ''20852''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дивеци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''20969''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Димиевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5363''. ЕКАТТЕ коды ''21035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дисманица''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5441''. ЕКАТТЕ коды ''21227''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Длыгня''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''5392''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''21261''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Добревци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. Телефон коды ''0~500m''. ЕКАТТЕ коды ''21378''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жемір су'''– металдарды, бетонды және басқа материалдарды химиялық бұзуға қабілеті жоғары су. Әсіресе құрамында аммоний тұздары, күкірт және басқа қышқылдары бар судың жемірлігі жоғары болады. Тазаланбаған судың және химиялық тыңайтқыштар себілген алқаптардан шайылып ластанған судың, сонымен қатар ауаны ластайтын азот пен күкірттің қосылыстарымен қаныққан атмосфералық ылғалдың (қышқыл жаңбырлар) жемірлік қабілеттері жоғары болады. Гидротехникалық ғимараттарға көп зиян келтіреді. Оларды жемір судан қорғау үшін әр түрлі шаралар қолданады. ==Дереккөздер== Санат:Су Санат:Химиялық процестер 
'''Добрените''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. ЕКАТТЕ коды ''21395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''22352''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''22397''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Донино''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Пошта индексі ''5342''. Телефон коды ''06710''. ЕКАТТЕ коды ''22959''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дончовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5351''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''22993''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Доча''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''23042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 491 адамды құрайды. Пошта индексі ''5332''. Телефон коды ''06718''. ЕКАТТЕ коды ''23159''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''06716''. ЕКАТТЕ коды ''23185''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Драгиевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''5332''. Телефон коды ''06718''. ЕКАТТЕ коды ''23203''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Драгневци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. ЕКАТТЕ коды ''23279''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
ЖЕМІС БАҒЫ '''Жеміс бағы'''– көп жылдық жеміс-жидек және әсемдік өсімдіктер егілген алқап немесе үй іргесіндегі жер. Жеміс бағы жергілікті тұрғындарды жеміс-жидекпен қамтамасыз ету үшін өсіріледі. Жеміс-жидек құрамында адам организміне өте қажетті шипалық қасиеті бар қанттар (фруктоза, глюкоза, сахароза), органикалық қышқылдар (алма, лимон, шарап қышқылдары), әр түрлі витаминдер (С, А, В, В1, және РР) бар. Жеміс ағаштары көп жылдық өсімдік, ол 20 100 ж. жеміс береді. Жақсы өсіп, жеміс беруі үшін бақ және жидек дақылдарын отырғызуда жер таңдау, ол жерді баптау және оны дұрыс отырғыза білудің мәні зор. жеміс бағы ағашын қолайсыз жерге отырғызса ағаштар зақымданады. Жеміс ағашының өсуіне, жеміс салуына ең қолайлы жер тегіс және еңістігі 12 12°-тан аспауы қажет. Қазан шұңқырлы не терең оры бар жер қолайсыз, мұндай жердегі ағаш үсікке тез шалдығады. Шымды, ашық қызыл қоңыр топырақты, қара топырақты жер баққа өте қолайлы, егер органикалық тыңайтқыш шашып, көп жылдық бұршақ тұқымдас шөп ексе, сұр топырақты жерде де жеміс ағашы өседі. Қандай топырақ болмасын бақ отырғызатын жердің ыза суы 1,5 м-ден терең болмауы тиіс. == Дереккөздер == 
'''Драгомани''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''23412''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Думници''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''24854''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дурча''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. ЕКАТТЕ коды ''24133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Душево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 302 адамды құрайды. Пошта индексі ''5455''. Телефон коды ''067393''. ЕКАТТЕ коды ''24178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5455''. Телефон коды ''067390''. ЕКАТТЕ коды ''24181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дырвари''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''24606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дыскарите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5363''. ЕКАТТЕ коды ''24671''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Дялык''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5454''. ЕКАТТЕ коды ''24815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Езерото''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''5309''. ЕКАТТЕ коды ''27677''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Енев-Рыт''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5469''. Телефон коды ''067390''. ЕКАТТЕ коды ''27485''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
Женшен Женшен '''Женшен''', '''тіршілік тамыры''' () аралия тұқымдасы, панак туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Табиғи жағдайда Қытай, Корея, Ресейде (Приморье және Хабаров өлкесінде) өседі. Қазақстанда мәдени түрде өсіріледі. == Ботаникалық сипаттамасы == Бұл өсімдік биіктігі 30 70 см көп жылдық шөп тектес өсімдік. Өсімдіктің жуан кіндік тамыры болады, оның сырты сары, іші ақшыл, өзіне тән иісі бар. Кіндік тамырдан бұтақша тамыр кетеді, ал олардан жіңішкелеу тамыршалар тарап, ол жіп сияқты бітеді. Оның Женшен деген атын қытай тілінен аударса «тамыр адам» деген мағына береді. Өсімдіктің кейбіреуінің пішінін адам пішініне ұқсатуға болады. Тамыр адам аталуы да содан болар. Тіршілік тамырының сабағы жіңішке. Олар жалғыз жалғыздан тік өседі. Жапырақтары ұзын сағақты ұзындығы 30 40 см гүл тостағаншасы шатырға ұқсайды. Гүлі майда, ақшыл көк түсті. Жеміс шымқай қызыл түсті, екі ұялы жидек. Мамыр шілде айларында гүлдейді, ал жемсі тамыз –қыркүйек айларында піседі.Тамыры жуан, бұтақтанған, сыртқы қабығы ақ, қатты. Тік сабағынан 5-тен ірі, саусақ салалы жапырақтары тармақталып шығады. Ақшыл жасыл түсті, қос жынысты ұсақ гүлдері дара, шатырша гүлшоғырына жиналып, сабақтың ұшында жетіледі. Тек тұқымынан көбейеді. Шілде айында гүлдеп, тамызда жемісі піседі. Жемісі ашық қызыл түсті қос дәнді сүйек жеміс. Оны құстар таратады. Женшень өте баяу өседі. 10 11 жылдан кейін жеміс бере бастайды. 100 жылдай жасайды. Женшень бағалы дәрілік өсімдік. Оның тамырында тритерпен глюкозидтері (сергіткіштік қасиеті бар) кездеседі. == Табиғатта таралуы. == Қазақстанның Алтай, Зайсан тауларында ғана аздаған мөлшерде кездеседі. Ал қазіргі кезде Шығыс Қазақстан облысының кейбір жерлерінде қолдан егіп өсіру туралы ғылыми зерттеулер жүргізіп жатыр. Дәрілік шикізат ретінде Женшеннің тамыры, оның жанама тамыр бұтақшалары күзде қазылып алынып, жақсы желдетілетін бөлмелерде 50 60 градустық жылылықта кептіріледі. Әр тамыр жеке жеке құрғатылады. Сөйтіп ағаштан жасалған жәшіктерге қағаз төселеді де, соған салынып, құрғақ және желдетілетін бөлмелерде сақталады. == Химиялық құрамы. == Женшеннің негізгі шипалық қасиеті оның құрамындағы панаксопонин, панаквиллон, А, панаксозиді деп аталытын гликозидтерге тікелей байланысты. Сондай ақ дәрілік тамырдың құрамында эфир майлары, панаксин қышқылы шайыр, игілік заттар, витаминдері, темір, марганец және басқа да заттар болады. == Қолданылу. == Женшень тамырынан дайындалған дәрі-дәрмек, ұнтақ, тұнба медицинада организмнің жалпы тіршілік қабілетін, ауруға төзімділігін арттыруға, кейбір жүйке және жүрек-қан тамыры ауруларын емдеуге қолданылады. Мал дәрігерлігі практикасында бұл өсімдіктің тамыры асыл тұқымды бұқаларды, айғырларды, қошқарларды ғана емдеуге қолданылады. Оны негізінен облыстық, республикалық мемлекеттік тұқым мал станцияларында ғана қолданады. Женшен тамыры нерв жүйесін, жүрек, өкпе, бауыр, бүйрек уруларын емдеуге қолданылады. Жалпы шипалық қасиеті жөнінен оның теңдесі жоқ десек қателеспейміз. Сондықтан, оны халық және медицина қызметкерлері «тіршілік тамыры» деп атаған. Медицина және мал дәрігерлігі практикасында Женшен тамыры тұнба, сұйық экстракт және ұнтақ күйінде қолданылады. Женшен тамырының тұнбасы арықтаған асыл тұқымды қошқарға 10 20 тамшыдан күніне рет ішкізіледі. Женшеннің спирттік тұнбасын жасауға да болады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Женшен Санат:Аралия тұқымдасы Санат:Дәрілік өсімдіктер 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 657 адамды құрайды. Пошта индексі ''5430''. Телефон коды ''06738''. ЕКАТТЕ коды ''21628''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Иванили''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''32069''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Иванковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. ЕКАТТЕ коды ''32072''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Иглика''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''32233''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Игнатовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. ЕКАТТЕ коды ''32319''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Идилево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрайды. Пошта индексі ''5422''. Телефон коды ''067301''. ЕКАТТЕ коды ''32336''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Източник''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''32582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Искра''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''32812''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Йововци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. ЕКАТТЕ коды ''34062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Каломен''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5388''. ЕКАТТЕ коды ''35465''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫ ДЕҢГЕЙІНІҢ ҚҰБЫЛУЫ''', жер асты суларының оның бетіне (батпақтарда) жақын орналасуы. Жер асты суларының деңгейі (айнасы), әдетте батпақ бетінің формасын түгелдей қайталап отырады. Бұл процесс шымтезек қабатының су ұстап тұру күштілігінен болады. Беткейлік батпақтардың жер асты суларының деңгейінің жылдық режимінде екі максимум және екі минимум байқалады. Бірінші максимум көктемгі қар еруіне тікелей сәйкес келеді. Жазда буланудың шұғыл өсуіне байланысты деңгейдің төмендеуі байқалады. Күзде буланудың азаюына және жауын-шашынның көбеюіне байланысты деңгей көтеріледі, ал қыста атмосферадан ылғал түсудің доғарылуына және тіршілік қабатынан сорғудың нашарлауына байланысты тағы да жер асты суларының деңгейі төмен түседі. Жер асты суларының орташа деңгейі 40 см шамасында құбылады. Жер асты суларының орналасу тереңдігінің азаюы (кемуі) ағаш тектес өсімдіктердің жиілігі мен биіктігінің кемуінің және бұта тектес өсімдіктердің шөп тектес өсімдіктермен алмасуының арқасында әрі фитомасса түсімінің нашарлауына байланысты батпақ массивтерінің түрлі жер асты сулары деңгейінің құбылуы ауытқуының мөлшері орта есеппен 0,2 1,0 м. Батпақтағы жер асты суларының режимінің ерекшелік сипатына, батпақ массивінің әр түрлі нүктелеріндегі су деңгейінің құбылуының синхронды қайталанып отыруы жатады. Дегенмен, құбылудың ауытқуы түрлі микроландшафта түрліше болады. Құбылудың мұндай сипатта болуы әр түрлі булану дәрежесінің және жоғарғы тірі қабаттағы құрғақ нәрсенің тығыздалуының түрліше болып келуіне байланысты болады. == Дереккөздер == Санат:Жер құрылысы Санат:Су 
'''Камешица''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Пошта индексі ''5333''. Телефон коды ''06712''. ЕКАТТЕ коды ''35986''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''5386''. Телефон коды ''06726''. ЕКАТТЕ коды ''36261''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Карали''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''36292''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''5471''. ЕКАТТЕ коды ''36347''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Кастел''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''5472''. Телефон коды ''067303''. ЕКАТТЕ коды ''36600''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''5392''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''36628''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Кашенци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5351''. ЕКАТТЕ коды ''36720''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Керека''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''5388''. Телефон коды ''06720''. ЕКАТТЕ коды ''36751''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Керените''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''36765''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Киевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''36823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫНЫҢ РЕЖИМІ '''ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫНЫҢ РЕЖИМІ'''– гидрологиялық құбылыстардың және өсімдік, топырақ жамылғысының әсерінен жер асты суларының белгілі бір мерзімде сандық және сапалық өзгерістерге ұшырауы немесе жер асты суларының қалыптасуын қамтып көрсететін тарихи-табиғи процесс. Ол жер асты сулары ресурсының, қасиетінің және құрамының, соның ішінде деңгейінің немесе арын күшінің, өтімінің, ағу жылдамдығының, химиялық газдық және бактериялық құрамының уақыт бойынша өзгеруін сипаттайды. Жер асты суларының режимі климаттық, гидрологиялық, жасанды және аралас типтерге бөлінеді. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫНЫҢ РЕЖИМІ 
'''Кисийците''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''36991''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Кметовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''37352''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Кметчета''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''37366''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Кози-Рог''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''37722''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Койчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''37890''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Колишовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. ЕКАТТЕ коды ''38060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''5342''. Телефон коды ''06710''. ЕКАТТЕ коды ''38577''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Корията''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''5455''. ЕКАТТЕ коды ''38621''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Кормянско''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 663 адамды құрайды. Пошта индексі ''5433''. Телефон коды ''06733''. ЕКАТТЕ коды ''38652''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Косарка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''5392''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''38710''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ТҮРЛЕРІ'''– жер асты суларын құрайтын аниондар мен катиондар мөлшерінің арақатысы. Судың химиялық түрлерін атағанда, ондағы ең көп мөлшерде болатын иондар бірінші айтылады. Сонымен қатар аниондардың атаулары катиондардың атауларының алдында беріледі. Мысалы, немесе су және т.б. Кейбір жұмыстарда судың химиялық түрінің атауы иондардың аз мөлшерден көп мөлшерге қарай өзгеруі бойынша келтіріледі. Яғни, су құрамындағы ең көп мөлшердегі аниондар мен катиондар атаудың соңына қойылады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ТҮРЛЕРІ 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5301''. ЕКАТТЕ коды ''38813''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''38920''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Крамолин''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Пошта индексі ''5429''. Телефон коды ''067304''. ЕКАТТЕ коды ''39431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Крушево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 607 адамды құрайды. Пошта индексі ''5427''. Телефон коды ''06737''. ЕКАТТЕ коды ''40141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Крывеник''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''5460''. Телефон коды ''067302''. ЕКАТТЕ коды ''40275''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Крыстец''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''5364''. Телефон коды ''06778''. ЕКАТТЕ коды ''40364''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Купен''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''5463''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''40659''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Лесичарка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''43339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ловнидол''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 315 адамды құрайды. Пошта индексі ''5423''. Телефон коды ''067308''. ЕКАТТЕ коды ''43966''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Лоза''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''44015''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жер асты тұщы суының линзалары''', жер асты суының, өзінің созылымы бойынша тез жұқарып, жеке линзалар түрінде жатуы. Құрғақ аймақтарда тұщы жер асты суларының линзалары, көбінесе олардан төмен орналасқан тұзды сулардың үстінде жатады. Мұндай тұзды сулардың тығыздығы тұщы суларға қарағанда, жоғары болуына байланысты олар бір-бірімен араласпайды. Тұщы сулы линзалары Қазақстанның құмды аудандарында, теңіз шығанақтарында кездеседі. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== ЖЕР АСТЫ ТҰЩЫ СУЫНЫҢ ЛИНЗАЛАРЫ Санат:Су 
'''Креслювци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''39685''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Куманите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''40587''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Енчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. Телефон коды ''06778''. ЕКАТТЕ коды ''27526''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Желтеш''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''06716''. ЕКАТТЕ коды ''29547''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Живко''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''29324''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Зая''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''5397''. Телефон коды ''06727''. ЕКАТТЕ коды ''30418''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''30661''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Зеленика''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5351''. ЕКАТТЕ коды ''30733''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''5304''. ЕКАТТЕ коды ''30764''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Златевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''30973''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Шілденің 21''' Григориан күнтізбесінде жылдың 202-ші күні (кібісе жылдарда 203-ші). Жылдың аяғына 163 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Бельгия, Ұлттық күні Гуам, Бостандық күні 1822 Бiрiншi Мексика империясының құрылуы 1950 Израиль мен Сирия арасында оң тоғыз айлық соғыстың аяқталу туралы бітім қабылданды. 1976 Америкалық аппарат «Викинг–1», Қызылжұлдыз ғаламшардың бетіне қонды 1970 Мысырда он бір жылдық Асуан платинасының құрлысының аяқталуы 1975 «Союз-Аполлон» тәжірибесінің аяқталуы ====Дүниеге келгендер==== 810 Имам әл-Бухари (870), араб, мұсылман қасиеттi кiтаптардың құрастырушысы. 1810 Анри Реньо (1878), француз химигі және физик. 1816 Пол Джулиус Рейтер (1899), «Рейтер», ең iрi ағылшын ақпарат агенттiгiнiң негiздеушiсi. 1893 Ганс Фаллада (шын аты Рудольф Дитцен) (1947), неміс жазушысы 1899 Эрнест Хемингуэй (1961), америкалық жазушы, 1954 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1923 Рудольф Маркус, Канада химигі, 1992 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1425 Мануил II Палеолог, Византия императоры 1796 Роберт Бёрнс, Шотландия ақыны. 1985 Алва Бесси (Alvah Bessie) (1904), америкалық жазушы және сценарист. 2004 Эдвард Льюис (1918), америкалық генетик, медицина және физиологиядан 1995 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:21 шілде 
'''ЖЕР БЕТІ'''(ҮСТІ) АҒЫНДЫСЫ, ауырлық күшінің әсерінен атмосф. судың жер бетімен жылжу процесі; жердегі су айналымының (ылғал айналымы) құрамды бөлігі. Ж. б. а-ның көлемі жауын-шашын мөлшеріне және ормандылыққа байланысты: ормансыз ауданда Ж. б. а. жауын-шашынның жылдың қосындысының 65%-ын құрайды және топырақтың су эрозиясына себепші болады; ормандылыққа Ж. б. а. 5%-ын ғана құрайды.‎ 
'''Малини''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''46365''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Пошта индексі ''5432''. Телефон коды ''067399''. ЕКАТТЕ коды ''46509''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''46512''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Малуша''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5304''. ЕКАТТЕ коды ''49655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Маневци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5363''. Телефон коды ''06774''. ЕКАТТЕ коды ''47072''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Маноя''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды. Пошта индексі ''5392''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''47127''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Междени''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06710''. ЕКАТТЕ коды ''47706''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Мечковица''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. ЕКАТТЕ коды ''47994''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Милевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''48177''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Милковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''48235''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''ЖЕРГІЛІКТІ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ТЕРМИНДЕР'''– шектелген кеңістікте таралған әр түрлі географиялық нысандардың (тау, көл, өзен, орман, елді мекен, т.б.) атаулары. Әр терминнің таралу шегі алғашқы кезде өзі шыққан тіл немесе диалект қолданылған аумақтарға сәйкес келеді. Ал кейінірек олардың қолданылу аясы біртіндеп өзгереді; кейбір терминдер қолданудан шығып қалады, ал кейбіреулерінің қолданылу аясы кеңейіп, ғылыми қолданысқа еніп, әмбебап сипатқа ие болады (мысалы, финдік, тундра). == Дереккөздер == терминдер 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''5347''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''48516''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Мичковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06710''. ЕКАТТЕ коды ''48605''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Младен''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''5428''. Телефон коды ''06738''. ЕКАТТЕ коды ''48670''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Млечево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''5441''. Телефон коды ''067307''. ЕКАТТЕ коды ''48742''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Мрызеци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''49271''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Мрахори''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''49237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Музга''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''5333''. Телефон коды ''06712''. ЕКАТТЕ коды ''49299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Неновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''51469''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. Телефон коды ''067774''. ЕКАТТЕ коды ''68823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Николаево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5351''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''51603''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''ЖЕРДЕГІ ЫЛҒАЛ АЙНАЛЫМЫ'''(су айналымы) Күн радиациясы мен ауырлық күшінің әсерінен пайда болатын атмосферадағы, гидросферадағы және Жер қабығындағы су алмасуының үздіксіз тұйық процесі. Құрлықтың, өзендердің, көлдердің, теңіздер мен мұхиттардың беттерінен судың булануын, ауа ағысымен су буының тасымалын, будың қоюлануын, жауын-шашынның жаууын, жер қыртысы мен суқоймалар бойынша алмасуын қамтиды. Жердегі ылғал айналымының сандық көрінісі Жердің су балансы болып табылады. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''51715''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Новаковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''5332''. Телефон коды ''06718''. ЕКАТТЕ коды ''51843''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ножерите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. ЕКАТТЕ коды ''52355''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Носеите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. ЕКАТТЕ коды ''52369''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Овоштарци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. ЕКАТТЕ коды ''53151''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Околиите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''53477''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Орловци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''53948''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ошаните''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''54523''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Парчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''55498''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Пеёвци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''55717''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жер кадастры''' мемлекет аумағындағы жер ресурстарының табиғи және шаруашылық жағдайы мен оларды бағалау туралы мәліметтер жүйесі. Жер телімдерінің орналасқан жері, нысаны, пайдаланылуы, ауданы мен шекарасы, сапалық сипаттамасы, жер пайдалану есебі мен жер телімдерін бағалау Жер кадастрының мәліметтері жүйесіне кіреді. Мемлекеттік Жер кадастрының деректері жерді пайдалану мен қорғауды жоспарлаған, жерге орналастырған, шаруашылық қызметін бағалаған, жерді пайдалану мен қорғауға байланысты басқа да шараларды жүзеге асырған кезде сүйенетін негіз болып табылады. Ол деректер жер үшін төлем мөлшерін анықтау кезінде, құқықтық және басқа кадастрды жүргізген кезде пайдаланылуы мүмкін. Жер кадастрын жүргізу мемлекеттік тапсырыспен бюджет есебінен жүзеге асырылады. Жер кадастрының мәліметтеріне әркімнің қолы жете алады, ол мүдделі тұлғаларға ақылы түрде беріледі. Мемлекеттік органдарға Жер кадастры мәліметтерін беру тегін жүзеге асырылады. Мемлекеттік Жер кадастрын жүргізу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Жер кадастры Санат:Жер құқығы 
'''Пейна''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. ЕКАТТЕ коды ''55703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Пенковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''5333''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''55796''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''5434''. Телефон коды ''06734''. ЕКАТТЕ коды ''56037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Петковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. Телефон коды ''06152''. ЕКАТТЕ коды ''56023''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Петровци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5347''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''56191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Пецовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''56229''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Плачка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. ЕКАТТЕ коды ''56705''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Побык''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''56900''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Попари''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. ЕКАТТЕ коды ''57532''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Поповци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''57675''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жерлігаз''' Тобыл алабында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қарабалық ауданы Назаровка ауылынан оңтүстікке қарай км жерде. Теңіз деңгейінен 213 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 4,5 км2, ұзындығы 3,2 км, ені 1,8 км. Жағалау бойының ұзындығы 8,4 км. == Жағалау сипаты == Батысында Жұрын, Қарашасор, т.б. ұсақ көлдер кездеседі. Айдынын қамысты-қоғалы өсімдіктер жауып жатыр. Суы тұщы. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірдің ортасында ери бастайды. Мал суаруға пайдаланылады. Санат:Қарабалық ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''Попска''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''5466''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''57755''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Поток''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5309''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''59327''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Прахали''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''58102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Престой''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''58284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''0722''. ЕКАТТЕ коды ''59300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Пыртевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''59135''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Радевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. Телефон коды ''06779''. ЕКАТТЕ коды ''61323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Радино''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. ЕКАТТЕ коды ''61409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Радовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''61529''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Раевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5363''. Телефон коды ''06158''. ЕКАТТЕ коды ''61649''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''ЖЕР ПАЙДАЛАНУДЫҢ КАРТАЛАРЫ''' пайдаланылатын жерлердің орналасуы мен пайдаланылуын Оларды пайдаланылатын жердің карталары, ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жерлердің карталары, жер пайдалану динамикасының карталары деп бөледі. Пайдаланылатын жердің картасында егістік жерлер, тыңайған жерлер, шабындық, жайылым, ормандар, мекендік аумақтар және басқалар; ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жердің карталарында ауыл шаруашылығында пайдаланылатын жыртуға жарамды жерлердің (ауыл шаруашылығы дақылдарының құрамы бойынша) және табиғи азықтық жерлердің (пайдаланудың маусымы және бағылатын малдың түрі бойынша) қалыптасқан нысандар көрсетіледі. == Дереккөздер == Санат:Карталар 
'''Райновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''5347''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''61902''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5363''. Телефон коды ''067774''. ЕКАТТЕ коды ''61916''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ралевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''62120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Раховци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''62245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Рачевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''62253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Рачовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''62267''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Рашовите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''62308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ритя''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. Телефон коды ''06726''. ЕКАТТЕ коды ''62726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Руевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''63210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Руйчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5304''. ЕКАТТЕ коды ''63296''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жерсабын''' (Аққаңбақтүсті аллохруза Allochrusa gypsophіloіdes) қалампырлар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қаратау, Талас Алатау және Қазығұрттың құрғақ тау беткейлерінде кездеседі. Биіктігі 90 см-дей, жуан тамырлы өсімдік. Сабақтары көп, тықыр, түзу өседі. Жапырақтары ұзын, біз тәрізді. Тостағанша жапырақшалары жіңішке қоңырау сияқты, күлтесі ақ немесе қызғылт түсті. Гүлдері жалпақ сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр шілде айларында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жерсабынның құрамында бағалы сапонин көп. Оның жылдан-жылға таралу аймағы азаюда, өте сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Жеміс шыбыны 
'''Руня''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''5397''. Телефон коды ''06727''. ЕКАТТЕ коды ''63330''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Русиновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. ЕКАТТЕ коды ''63447''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Рязковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''63690''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ряховците''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Пошта индексі ''5440''. Телефон коды ''067397''. ЕКАТТЕ коды ''63673''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Саласука''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5397''. Телефон коды ''06727''. ЕКАТТЕ коды ''65162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Свирци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''65735''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''65989''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Сейковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''66007''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Селиште''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Пошта индексі ''5462''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''70799''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Сенник''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Пошта индексі ''5450''. Телефон коды ''06732''. ЕКАТТЕ коды ''66216''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
жануарларды олар мекендемеген экожүйелерге қоныс аударуы. Сирек кездесетін немесе құрып кетуге жақындаған түрлерді қорғап сақтап қалу үшін және адамдардың қажетін өтейтін түрлердің барынша кең таралуына жағдай жасау үшін қолданылады; ағзаның өз аралынан тыс жерлердің орта жағдайларына бейімделуі; #организмдердің жаңа орта жағдайына бейімделуі. Өсімдіктерді жерсіндіруде климаттық факторлардың (ауа температурасы, ылғалдылығы, жауын-шашын және жарық мөлшері, т.б.), топырақтың түрі мен оның құрамындағы микрофлораның, сондай-ақ өсімдіктердің өздеріне тән маңызы зор. Өсімдіктерді жерсіндіруде жеке түрлердің географиялық және жіктелімдік гибридизациясы пайдаланылады. Жабайы өсімдіктермен будандастыру, қайталанған ұрпақтарды өсіру, телітуші ағашқа егу, суғару, тыңайтқыштар енгізу, өсіретін және дамытатын реттегіштер арқылы әсер ету жұмыстары орындалады. Ауыл шаруашылығында жерсіндіру мәдени өсімдіктердің жаңа аудандарға таратылуын тікелей байланысты. Мысалы, астық тұқымдас өсімдіктер көптеген аймақтарда мыңдаған жылдар бойы өсіріліп келеді. Жүзім, өрік, шие, т.б. жеміс ағаштары, шай бұтасы, шырын жемісті өсімдіктер (апельсин, мандарин, грейпфрукт, т.б.) эвкалипт, бамбук, т.б. бірте-бірте солтүстік аудандарға ауысты. Жерсіндіруге байланысты негізгі жұмыстарды ботаникалық бақтар мен жерсіндіретін көшеттіктер (питомниктер) жүргізеді. Жануарларды жерсіндіруде ауа райының басқа азыққа маусым кезінде жерге таласудың, жыртқыштар мен ауру қоздырғыштардың маңызы зор. Әдетте, жаңа жерге қоныстанған түрлер сырттан қысым, бәсекелестік көрмесе тез бейімделіп кетеді. Сырттан әкелінген малды жергілікті малмен будандастыру арқылы өнімділігі жоғары түрлер алынады. Мысалы, қазақтың ақбас сиыры, алатау сиыры, қазақтың қылшық жүнді қойы, т.б. ==Дереккөздер== 
'''Скалско''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''5386''. Телефон коды ''06726''. ЕКАТТЕ коды ''66768''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Скорците''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''66857''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Пошта индексі ''5391''. Телефон коды ''06725''. ЕКАТТЕ коды ''66977''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Смиловци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''5333''. Телефон коды ''06712''. ЕКАТТЕ коды ''67533''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Соколово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''5392''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''67934''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Солари''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''67996''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Спанци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''68165''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Спасовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''68210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Стайновци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''68624''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Стефаново''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. ЕКАТТЕ коды ''69211''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
жалпы жертану ==географиялық қабықтың дамуы== right *1) географиялық қабықтың дамуының жалпы заңдылықтарын зерттейтін физикалық география ғылымының бір саласы. Жертану Жердің географиялық қабық сфераларының бір-бірімен әрекеттесуін, олардағы зат, энергия, ақпарат айналымын, энергияның құрамдас бөліктері арасындағы байланысын қарастырады. Жертану қоршаған ортаға адам қызметінің әсері және оны қорғау жөніндегі теориялық білімге негіз болып табылады. Жертану атауын ғылымға 19 ғfcshдың 1-жартысында неміс ғалымы К.Риттер енгізген. Қазіргі жертану ғылымын дамытуға кеңес ғалымдары А.А. Григорьев, С.В. Калесник, К.К. Марков, т.б. көп еңбек сіңірді. География әдебиеттерде жалпы жертану, жалпы физикалық география деген атпен де белгілі; ==Жерді планета ретінде қарастыру== right *2) Жерді планета ретінде қарастыратын ғылымдардың жиынтық атауы. Ғарыштық жертану деп те аталады. Ғарыштық жертану географиялық қабықтың ландшафттарын ғарыштан суретке түсіру және бақылау жолдарымен танып білуді мақсат етеді. Бұл зерттеулер жердің тұңғыш жасанды серіктері ұшырылған кезден бастап (20 ғ-дың 60-жылдарынан) дами бастады. Жер серіктерінен және ғарыш аппараттарынан 250 300 км-ден 100 мың км-ге дейінгі биіктік аралығындағы көптеген табиғи құбылыстардың даму жағдайын зерттеуге мүмкіндік туды. Ғарыштан түсірілген суреттер Жер бетінің орасан аумағын қамтиды және табиғаттың құрамдас бөліктерінің арасындағы байланыстарды айқын көрсетеді. Ғарыштық түсірулердің нәтижесінде жалпы географиялық және тақырыптық карталар жасалды. == Дереккөздер == ==Тағы Қараңыз== *Жер *География ==Сілтемелер== Жалпы жертану Санат:География 
'''Стоевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''5347''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''69287''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Стойковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''5301''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''70768''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Стойчовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''69403''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Стоките''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''5462''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''69417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Столыт''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрайды. Пошта индексі ''5452''. Телефон коды ''067391''. ЕКАТТЕ коды ''69451''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''5304''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''69479''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''70442''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Сяровци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''70696''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Табашка''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''5461''. Телефон коды ''067302''. ЕКАТТЕ коды ''72031''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Тодоровци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''5301''. ЕКАТТЕ коды ''72597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жершошақ''' немесе '''Циноморий''' () жершошақтар тұқымдасына жататын бір жылдық паразитті, шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Жершошақ туысында биологиялық түр бар: '''''Cynomorium coccineum'''''. Оның түршесі болады: '''''Cynomorium coccineum'' var. немесе «мальта саңырауқұлағы» Канар аралдары мен Жерорта теңізі маңында өсетін түрі. '''''Cynomorium coccineum'' var. Жоңғар жершошағы. Орта Азия, өсетін түрі. Қазақстанда далалық, шөлді аймақтардың сортаңды жерлерінде кездеседі. File:Cynomorium coccineum (habitat).jpg File:Cynomorium coccineum (flowers).jpg File:Plante desert Wadi Rum.jpg Биіктігі 80 см, тамыр жабысқақтарымен сораңның тамырына жабысып өседі. Сабағы етті, жуан, сыртынан қарағанда саңырауқұлақтың жемістік денесіне ұқсайды. Жетілмеген қабыршақты жапырақтары сабаққа кезектесіп орналасады. Бір-бірден аталығы мен аналығы болады. Гүлдері қос жынысты, саны көп, ұсақ, олар шоқпар немесе цилиндр тәрізді масақ гүлшоғырына топталған. Мамыр шілде айларында гүлдеп, шілде қыркүйекте жемістенеді. Жемісі бір тұқымды жаңғақша. Жершошақтың 2-түрі «мальта саңырауқұлағын» Жерорта теңізі жағалауы мен Батыс Еуропада орта ғасырда сыртқы түріне (түсі қатып қалған қанға ұқсаған) қарап, қан тоқтату үшін көп пайдаланған. == Дереккөздер == 
'''Тодорчета''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. Телефон коды ''06717''. ЕКАТТЕ коды ''81637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Томчевци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''72669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''06716''. ЕКАТТЕ коды ''72878''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5349''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''72998''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Трынито''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Пошта индексі ''5307''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''73290''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Тумбалово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''5464''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''73434''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Туркинча''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5388''. Телефон коды ''06722''. ЕКАТТЕ коды ''73465''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Тырхово''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''5423''. Телефон коды ''067308''. ЕКАТТЕ коды ''73763''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Угорелец''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''5465''. Телефон коды ''067305''. ЕКАТТЕ коды ''75037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Узуните''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''5343''. ЕКАТТЕ коды ''75099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Шілденің 24''' Григориан күнтізбесінде жылдың 205-ші күні (кібісе жылдарда 206-шы). Жылдың аяғына 160 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Эквадор, Симон Боливар күні. Вануату, Балалар күні Фиджи, Конституция күні 1701 Детройт қаласының негізі қаланды. 1870 Нью-Йорк қаласына бiрiншi континентаралық пойыз келді. 1901 О. Генри түрмеден шықты. 1938 Еритiн кофе ойлап шығарылды. 1987 IBM «DOS» Version 3.3 операциялық жүйеcін шығарды. ====Дүниеге келгендер==== 1686 Бенедетто Марчелло (Benedetto Marcello) (1739), италияндық композитор, ақын, юрист, саясаткер. 1775 Франсуа Эжен Видок (Eugène François Vidocq) (1857), француз қылмыстық полициясының негiздеушiсi. 1802 Дюма Александр (әке-Дюма), француз жазушысы 1856 Шарль Эмиль Пикар (Charles Émile Picard) (1941), француз математигі 1857 Хенрик Понтоппидан (Henrik Pontoppidan) (1943), Дания жазушысы, 1917 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1864 Франк Ведекинд (Frank Wedekind) (1918), неміс жазушысы. 1867 Эдуард Фредерик Бенсон (Edward Frederick Benson) (1940), ағылшын ====Қайтыс болғандар==== 1812 Йозеф Шустер (1748), неміс композиторы. 1906 Фердинанд фон Заар, австриялық ақын. 1927 Акутагава Рюноскэ, Жапония жазушысы. 1974 Джеймс Чедвик (1891), ағылшын физигі, нейтронды ашқан (1932 ж.), 1935 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1991 Исаак Башевис-Зингер (1904), америкалық жазушы, 1978 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:24 шілде 
'''Жершошақтар қос жарнақты, бір жылдық, хлорофилсіз, паразитті өсімдіктер. Бұлар жер бетіне шыққанда қара қошқыл немесе қара қоңыр түсті денесі бар, гүлді өсімдікке емес, саңырауқұлақтың жемісті денесіне ұқсайды. Жапырақтары редукцияға ұшыраған. Өсімдіктің гүлдейтін өркенінің ұшында цилиндр тәрізді масақты гүлшоғыры (қалпағы) орналасады. Жершошақтар тұқымдасы жыңғыл, ақ тікен, сораңның тамырларына жабысып өсіп, паразиттік тіршілік етеді. Жершошақтар тұқымдасының туысы, түрі бар; қ. Жершошақ. == Дереккөздер == 
'''Фырговци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''5301''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''76217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Фыревци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''76220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Фыртуни''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5367''. ЕКАТТЕ коды ''76234''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''77164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Хирево''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''5451''. Телефон коды ''06732''. ЕКАТТЕ коды ''77253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Христовци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. Телефон коды ''06151''. ЕКАТТЕ коды ''77459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 774 адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. Телефон коды ''06723''. ЕКАТТЕ коды ''12677''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Цвятковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''5340''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''78302''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Чавеи''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''80056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Чакалите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. ЕКАТТЕ коды ''80114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жетенсор''', ''Төлен'' Қалдығайты өзенінің сағасында орналасқан көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы Үшана ауылынан батысқа қарай 27 км жерде. == Гидрографикасы == Аумағы 3,6 км2, ұзындығы 2,7 км, енді жері 1,4 км, жағалауының ұзындығы 7,8 км. Негізінен Қалдығайты өзенінің суымен толысады. Суы кермек татиды. Қарашада суы қатып, сәуірдің 2-жартысында ериді. Жағалауы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қаратөбе ауданы көлдері 
'''Чарково''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Пошта индексі ''5309''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''81904''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5311''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''81918''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Черневци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''5349''. Телефон коды ''067193''. ЕКАТТЕ коды ''80889''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Черноврых''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''5365''. Телефон коды ''0677''. ЕКАТТЕ коды ''81058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Читаковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''81431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Чукилите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''5304''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''81685''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Чуково''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. Телефон коды ''06720''. ЕКАТТЕ коды ''81726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Шарани''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''5300''. Телефон коды ''067194''. ЕКАТТЕ коды ''83034''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Шипчените''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''5344''. Телефон коды ''06711''. ЕКАТТЕ коды ''83260''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Шумата''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 893 адамды құрайды. Пошта индексі ''5468''. Телефон коды ''067390''. ЕКАТТЕ коды ''83497''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Жетібай ''' Үржар алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы шамамен 65 км. ==Бастауы == Бастауын Тарбағатай жотасының орта тұсындағы Үшбұлақ асуының беткейінен алып, Үржар өзенінің саласы Қарағайлы өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Аңғары жоғарғы бөлігінде тау шатқалымен ағады, қалған бөлігі сайлы-жыралы келген жазық өңірмен өтеді. Суы жыл бойы болады. Төменгі бөлігінде бірнеше тоғандар, каналдар салынған. Алабы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''Шушня''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5380''. ЕКАТТЕ коды ''83555''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ябылковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''87081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Явор''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''5350''. ЕКАТТЕ коды ''87117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Яворец''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Пошта индексі ''5334''. Телефон коды ''067392''. ЕКАТТЕ коды ''87120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Янковци''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Пошта индексі ''5345''. Телефон коды ''06713''. ЕКАТТЕ коды ''87432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Янтра''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''5374''. Телефон коды ''06724''. ЕКАТТЕ коды ''87463''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ясените''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''5335''. Телефон коды ''066''. ЕКАТТЕ коды ''87607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Шопите''' () Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''5459''. Телефон коды ''067302''. ЕКАТТЕ коды ''83435''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Абрит''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''9407''. ЕКАТТЕ коды ''31''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''9404''. Телефон коды ''05774''. ЕКАТТЕ коды ''268''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетібай мұнай-газ конденсат кен орны''' Маңғыстау облысында орналасқан кен орын. Оңтүстік Маңғыстау ойпатындағы аса ірі кені. == Орналасқан жері == Маңғыстау облысы Ақтау қаласынан қарай 80 км жерде орналасқан. == Тарихы == Құрылымы 1952 56 жылы жүргізілген аймақтық жұмыстардың нәтижесінде анықталған, 1956 60 жылы сейсмобарлау және құрылымдық бұрғылау жұмыстары жүргізілген. Іздестіру бұрғылауы 1959 жылы басталып, 1961 жылы кен орны ашылды. == Сипаттамасы == Кен орны солтүстік-батыс бағытта созылған құрылымда орналасқан. Бірінші юра қабатының беті бойынша (1620 м-лік изогипс) құрылымның өлшемдері 22,5×6,5 км, амплитудасы 60 м. Солтүстік қанатының құлау бұрышы 3°-қа дейін, оңтүстік 5°. Жоғарғы және ортаңғы юра тау жыныстарында 13 өнімді қабат анықталған, олар құмтас, алевролитжәне саздан құралған. Жалпы өнімді қабаттардың қалыңдығы 700 м, тереңдігі 1700 2500 м. ашық кеуектігі 16 22%, өткізгіштігі 0,06 0,239 мкм2. Мұнайы жеңіл, тығыздығы 0,830 0,870 г/см3, шайыры 4,53 15,5%, парафині көп (17,2 25), күкірті аз (0,2 0,28%), асфальтені 0,9 3,4%. Еріген газдың құрамында 58,86 76,4% метан, 22 37% ауыр көмірсутегі, 1,3 5,8% азот, 0,3 1,1% көмір қышқыл газы бар. Қабат сулары хлоркальцийлі, тығыздығы 1,01 1,08 г/см3, минералдығы 150 г/л, құрамында йод, бор және бром бар. Кен орны игерілуде. ==Кен орнының геологиялық зерттеу және игеру тарихы== Жетібай кен орны кіретін иілімінің Солтүстік беті өткен жүз жылдықтың ортасынан бастап зерттеле бастады. Ауданды едәуір жоспарлы геологиялық зерттеу 1950-ші жылдардың соңынан бастап басталды. 1962 жылы және Жетібай ауданында 1:50000 масштабында МОВ сейсмикалық жұмыстары жүргізілді, ІІІ-Г жағылмалы горизонты бойынша өте жатық екенін ауқымды құрылымдық терраса айқындалған. 1962-1964 жылдары іле геофизикалық экспедицисымен (А.В. Праршков, В.А. Попов, В.Л. Рыбак) графометриялық және жұмыстар жүргізілді. құрылымның сипаттамалары алынды. Турандық геофизикалық экспедициясымен (Н.Я. Купик, А.О. Урсов, В.О. Быкадоров) территориясында КМПВ әдісімен аудандық сейсмикалық профилдеу жұмыстары жүргізілді. Жетібай кен орнында терең барлау ұңғыларымен жоғарғы триастан неоген-төрттік жастағы шөгінді жыныстардың шамамен үш километрлік қалыңдығы ашылған және олардың Юра жүйесіндегі шөгінділері болып табылады. ==Мезазойлық топ MZ== ==Триастық жүйе. (Т3)== Жоғарғы бөлім. Ұңғылармен 18, 28, 33, 63, 66, 71, 73, 92; НВО-2708 метр тереңдікте кезектесіп құмтастармен, алевро қабатшалары бар саз балшықтар мен аргиллиттермен көрсетілген жоғарғы триастың шөгінділері ашылған. Құмтастар тығыз, сұр ұсақ, түйірлі, саз балшықты алевролитті. Құмтастардың құрамы кварцтық едәуір қоспасы бар мускавит және эффузивті жыныстардан құралған. Құмтастар мен алевролиттер негізінен базальтті және қуысты типті сонымен қатар саз цементпен цементтеліп кеткен. Аргиллиттер күкірт-сұрлы, алевролитті; каолилит гидроқабатшалы. Тік жарықшақтар кальцитпен көрсетілген. Ашылған қалыңдығы 253 метр. Жоғарғы триастың ашылған бөлігінде (92 ұңғы) екі бума байқалады. Аргиллиттер мен аргиллит тектес құмтастары бар сазбалшықтар басым төменгі (2973-2875); жоғарғы (2875-2630) керісінше аргиллиттер мен саз балшықтарға қарағанда құмтастық басымдылығымен сипатталады. ==Юра жүйесі (J1)== Кен орнында юра жүйесінің шөгінділері барлық үш бөлімдермен көрсетілген; орта, жоғарғы және төменгі: бір-бірінің арасындағы, сол сияқты ярустардың арасындағы шек ара қазіргі уақытта аяғына дейін толық орнықталмаған және әрі қарай нақтылауды, айқындауды қажет етеді. Юраның жалпы қалыңдығы орташа алғанда 1300 метрді құрайды. ==Төменгі бөлім (J1)== Төменгі юраның қимасы құм тастардың, алевриттердің, саз балшықтардың және аргиллиттердің кезектелік келуімен сипатталған және де құм тасты қабатшалар аудан бойынша ұсталмаған және аргиллиттердің, саздардың және сазды алевролиттердің ірі линзаларымен орын ауыстырады. Төменгі юралық құмтастар сұр, ашық-сұр, түйіршекті, нашар іріктелген бұрыштар көрсетілген. Құмтастар мен алевролиттердің иілімді материал кварцпен, далалық шпатпен эффузив және мусковитпен көрсетілген. Саз балшық пен аргиллиттер сұр, қалың-сұр, құмайтты және көмірлі затпен байытылған. Қазіргі уақытта А.А. Цатуровтың микроскопиялық анализінің негізінде төменгі юралық қимасында төменгі юра ярустарының төменгі және жоғарғы бөліктеріне тән екі кешен бөлініп көрсетілген. Сәйкес кешендер Солтүстік Кавказдық төменгі юралық шөгінділеріне (71 және 92 ұңғылары) өте ұқсас. Төменгі юралық шөгінділердің жалпы қалыңдығы 100-120 метрді құрайды. ==Ортаңғы бөлім (J2)== Ортаңғы юра бөлімі аалендік, байостық және баттық ярустармен көрсетілген. Жалпы қалыңдығы 745-835 метрді құрайды. ==Аалендік ярус (J2 а)== Аалендік ярустық шөгінділері негізінен және аргиллитті жыныстардың бағынышты линзалары бар қиыршық тасты қалыңдықпен көрсетілген. Құмтастар орташа, ұсақ-орташа және ірі түйіршікті ерекшеліктерден тұрады, олар төменгі қалыңдықтарда гравелиттер мен ұсақ галечникті жиі көшеді. Қима бойынша жоғары қарай иілмелі материал жұқаланады және орнын ұсақ түйіршікті құмтастар алады. Конгломераттар ұсақ, көмірлі, кварц, кремнидің нашар жұмырланған үгінділерімен, эффузивпен және сирек болса да галькамен көрсетілген. Әлсіз карбонатты, тығыз, бір шама байтылған, өсімдік қалдықтарымен көмірленетін және жеке жағдайда олар дербес көмірлі қабатшаларды түзеді. Ярустық жалпы қалыңдығы 165-200 метрді құрайды. Барлығы құрамында ХІІІ және ХІІ өнімді горизонттары бар. ==Байостық ярус (J2 в)== Байостық жыныстар қалыңдығы аудан бойынша ұсталмаған саз балшықтардың, құмтастардың және алевролиттердің бір қалыпсыз кезектесіп келуімен көрсетілген. Қиманың төменгі жақ бөлігі құмайытты алевролиттік жыныстар бағынышты линза тектес қабатшалары бар едәуір саз балшық. Жоғарғы жақ бөлігінде құмтасты кешендер басым. Барлық қима бойынша құмайтты-сазды жыныстар шашырақты, көмірленген өсімдік қалдықтарымен байытылған, олар қиманың төменгі жақ бөлігінде айтарлықтай мөлшерде қабатшаларды түзеді. Ярустық негізінде құйылу орнықтырылған. Құмтастар сұр, сарылау-сұр, бұрыл, ұсақ түйіршікті және полимикті, нашар жұмырланған. Құмтастардың және алевролиттердің иілмелі материал кварцтан, негізінен шпаттардан, сонымен қатар кремнилік, эффузивті, слюалы және басқа да жыныстардан құралған. Цемент сазды-хлоритті және Саз балшықтар негізінен, қанық-сұр, тіпті қара сирек болса да бұрыл түсті, құм тасты, алевритті, көмірленген органикасымен едәуір күшті қанықтырылған, оларда жиі монайлық топырақтың қалдықтары қатпарланады. Түпкі жүйелерде литологиялық және фациалдық өзгергіштігі нақтылы қабаттық коорреляцияны айтарлықтай дәрежеде қиындатады. Байостық ярусқа ХІ,Х,ІХ,УШ өнімді және сулы горизонттары кіреді, ярустық жалпы қалыңдығы 335-365 метр. ==Баттық ярус (J2 bt)== Баттық ярус үшін олармен көтерілген саз балшықты қабатшалары бар алевролитті бумалар қалыңдығы 30-50 метрге дейін болатын ірі құмтастардың кезектесіп келуі тән. Құмтастар сұр, қанық-сұр, ұсақ түйіршікті, алеврит-сазды, бұрышты, жартылай жұмырылған. Құмтастардың және алевролиттердің құрамы полимикті, көпшілік бөлігі далалық сипатпен, хлоридтенген слюидтермен және басқа да жыныстармен, жиі кварцпен көсетілген. Үгітілмелі материал жарықшақты. Цемент саз балшықты, карбонатты, базальт тектес, Баттық саз балшықтар қанық-сұр, қанық-қоңыр, тығыз, құмайытты және алевритті, Осы саз балшықтардың ерекшеліктері жанартаулық шынымен байытылғандығы болып табылады. Баттық ярусқа VІ,V өнімді және ІV сулы горизонттары жатады, ярустық жалпы қалыңдығы 225 метр. ==Жоғарғы бөлім (J3)== Жоғарғы юралық жүйе келловейлік, оксфордтық кимериджтік және титондық ярустармен көрсетілген, олардың жалпы қалыңдығы шамамен 450 метрді құрайды. ==Келловейлік ярус (J3 k)== Келловейлік ярустық шөгінділері бағынышты жыныстардың қабатшасымен көрсетілген, олардың төменгі бөлімінде және ІІ өнімді горизонттар бөлінеді. Келловейлік ярустық құмтастары сұр, жасыл-сұр, ұсақ түйіршікті, күшті алевриттік, нашар іріктелген, көмір тектес. Иілмелі материал кварцпен, далалық шпатпен, кварцпен, кремнилік, эффузивті және басқа да жыныстармен көрсетілген. Саз балшықтар жасыл-сұр, қанық-сұр, сирек бұрыл түсті, тығыз, алевритті, құмтасты, гидрослюидті құрамды. Саз балшықтардың карбонаттылығы мергел қабатшаларының және карбонат сазды құм тастардың кездесетін жерлерінде, қима бойынша өседі. Барлық қима бойынша көмірленегн өсімдік қалдықтары кездеседі. Ярустық орталық бөлігінде түпкі жүйелердің қалдықтары бар қазбалы топырақ қабатшасы жатыр. Ярустық жалпы қалыңдығы 87-113 метрді құрайды. ==Оксфордтық ярус (J3 о)== Оксфордтық ярус үшін қиманың төменгі жақ бөлігінде саз балшықтар басым жыныстардың қалыңдығы тән. Саздар тығыз, сұр, жасыл және бұрыл түсті, мергел тектес, алевролиттік, гидрослюидті- Мергелдер пелигоморфті –микро түйіршікті, алеврит тектес. Сол сияқты таза және сазды әктастар кездеседі пелитоморфті, ұсақ кристалды, жарықшақты, сирек те болса алевролиттің және майда түйіршікті құмайттардың қуаты аз қабықшалары кездеседі. Оксфордтық шөгінділері көрінбейтін үйлесімсіз келловейлік ярустың жыныстарының үстінде жатыр. Ярустың қалыңдығы 230-260 метр. ==Кимериджтік ярус (J3 km)== Кимериджтік ярустың шөгінділері оксфордтыққа жатады және мергель мен доломит қабатшалары бар 30-50 пайызға доломиттелген және қайтадан кристалданған әктастармен, саз балшықтармен, алевролиттермен майда түйіршікті құмтастар мен кристалдық әктастармен көрсетілген. Әктас тілік ретінде шектелген. Ярустың қалыңдығы 8-93 метр. ==Бор жүйесі (К)== Тез бұрыштық үйлесімсіз бор шөгінділері юра шөгінділерінің жуылған бетінде жатыр және жүйенің сегіз бөлімдерімен көрсетілген. Өзінің литологиялық ерекшелікетері бойынша бор шөгінділерінің барлық қималарын төменгі орталық терригенге бөлуге болады. Жалпы қалыңдығы 1200 метр. ==Палеогендік жүйе (P)== Палеогендік шөгінділер лезді бұрыштық неогенмен бор шөгінділерінің жуылған бетінде жатады. Палеогендік шөгінділердің қалыңдығын төменгі және деп бөлуге болады. Жалпы қалыңдығы 163-203. ==Неогендік жүйе (N)== Неогендік шөгінділер бұрышты үйлесімсіз қиманың төменгі жақ бөлігінде жыныстармен кезектесіп келген және жоғарғы жақ бөлігінде тығыз шектелген әктастармен көрсетілген палеогендік шөгінділердің жуылған бетінде жатыр. Жалпы қалыңдығы 100-150 метр. Жоғарыда қима бойынша жалпы қалыңдығы 5-10 метрді құрайтын төрттік жастағы құмдар мен саздар жатыр. ==Тектоника== Жетібай кен орны белгілі болғандай, майысуының шегінде тұр, оған тән ерекшелік, оның көлденең құмды-ракушкалы көтерілу аймақтары. Қараудандық білек тәрізді тоқының және Қараудандық аңғарының бірнеше тереңдік изомертлік ойысымен айырғандылық болып табылады. Майысудың солтүстік бортында оңтүстік шекараның тектоникалық сатылары орналасқан, олар шағылмалы горизонт бойынша тіркелетін тереңдік айырмашылық болып табылады. Солтүстігінде Жетібай-Өзендік тектоникалық саты тереңдік сынулармен (шығыс жақ бөлігі қазіргі уақытта әлі де болса айқындалмаған), өзінің құрамына бір қатар ірі білік тәріздес көтерілулермен майысулар кіретін Маңғышлақтық дислокация аймағын майысуын бөліп тұрады. Жетібай-Өзендік тектоникалық сатысы едәуір айқын болып табылады, онда Өзен, Қарамандыбас, Жетібай, Теңге, Тасболат, Ақтас сияқты бір қатар газ-мұнайлы кен орындары анықталған, олар басқа да бір қатар құрылымдармен бірге үш күмбез тәріздес орналасқан тік сызықтар түзеді, оларға өз кезегінде ІІ кезекті құрылымдар үйлескен. Солтүстік Жетібай құрылымдарымен бірге. ІІ Жетібай, Ақтас, құрылымдармен бірге. ІІІ Теңгелік-Теңге, Тасболат, Тарлы, Атанбай құрылымдармен бірге. Осы аймақтардың геологиялық құрылыстардың жалпы ерекшелігі Маңғышлақ дислокация аймағына қарай бағытта тектоникалық сатыны бойлай сызықты шығыңқылық болып табылады. Жетібай Өзендік тектоникалық сатының барлық айқындалған құрылымдары антиклиналдық қатпарлары бар, өте тік, батыс шеті бір шама жетілген және шығысында едәуір ауқымды ассиметриялық ақаулы болып табылады. Сонымен қатар бөліктен нақты зерттеуден кейін бірнеше өстер байқалды. Өзінің дамуында барлық құрылымдар зерттелген болып табылады. Олардың құрылымдық қабаттарының өте толық сәйкес келуі және морфологиялық лездік нақтылығы тереңдігіне байланысты. Геологиялық құрылыс тән болып табылады. Жетібай тектоникалық жағынан ірі жатық, субендікті бағытта шығыңқы қатпарларды білдірді. Турон неоком табаны бойынша құрылымдық карталарға талдау жасау көрсететіндей қатпарлардың негізі пішіні және оның кеңістіктегі орны әртүрлі стратиграфиялық горизонттар бойынша жақсы сәйкес келеді, бірақ-та онша үлкен емес ауытқулар бар. Жетібай кен орны субендікті жазықтықты ірі антиклиналдық қатпарға үйлескен. Юра горизонтының құрылымдық бет бойынша оның өлшемдері 22х6 километр көтерілу амплитудасы 65 метр болған кезде. Құрылым айтарлықтай жатық, құлау бұрышы тереңдік бойынша 2қ-тан 5қ-ққа дейін өседі. Терең барлау ұңғыларымен кен орнында жоғары триастықтан бастап төртік жасқа дейінгі шөгінді тау жыныстарының үш километрлік қалыңдығы, олардың ішіндегі юра жүйесінің шөгінділері өнеркәсіптік мұнайлы болып табылады. Юра жүйесі төменгі, ортаңғы және жоғарғы бөлімдермен көрсетілген. Юра шөгінділері құмтастар, алевриттер, саз балшықтар, аргиллиттердің жалпы қалыңдығы 1300 метр болатын қабатшалардың кезектесіп келуімен сипатталады. Юра шөгінділерінің қалыңдығы 10-120 метр. Отаңғы юра бөлімдері аалендік, байостық және баттық ярустардың шөгінділерінен тұрады. Аалендік ярустық қимасында ХІІ және ХІІІ горизнттар бөлінген. Шөгінділердің жалпы қалыңдығы 165-200 метр. Байостық яруста ХІ, Х, ІХ, ХІІІ, ХІІ горизонттар бөлініп көрсетілген. Шөгінделерінің жалпы қалыңдығы 335-365 метр. Баттық яруста ХІ, V, ІV, ІІІ өнімді горизонттар бөлініп тұр, ярустың жалпы қалыңдығы 225 метр. Келловейлік ярустың төменгі жақ бөлігінде және ІІ өнімді гоизонттары айқындалған. Жоғарғы бөлімнің жалпы қалыңдығы 450-460 метр. Бор жүйесінің шөгінділерінің қалыңдығы 1200 метр, палеогендік және неогендік қабатта сәйкесінше 170-200 метр және 100-125 метр. Кен орнының өнімді қалыңдығы оның аудан және қима бойынша бір теңсіздігімен сипатталатын күрделілікке ие. Юра шөгінділерінің қимасында 13 өнімді горизонттары айқындалған, оларға мұнай және газ кеніштері үйлескен. Газ кеніштері горизонтта, мұнай кеніштері ІV горизонтта, VІ (Б2+Б3), VІІ (1-6,8+9), VІІІ (а4), ІХ (3+4), Х,Х2 (5,6+7,8+9) және ХІІ горизонттарда, ал мұнай кеніштері В11 (Б1+Б2), ІІІ (1+2+3+4+5+6), VІ ІХ (1+2+3+4+5) және ХІІІ горизонттарда. Қима мен аудан бойынша өнімді горизонттарының құрылысын сипаттайтын мұнай кенішінің қасиеттерінің құрылысын айқындап нақтылау 2-ші кестеде көрсетілген. ХІІІ горизонтта, оның қалыңдығы орташа алғанда 53 метрді құрайды, және екі бумасы көрінеді, олардың әр қайсысында сәйкесінше төрт үш қабат орнықтырылған. бумасының «аң және «а2ң, «а3ң, «а4ң қабаттарына екі мұнайгаздылы және бір мұнайлы кеніштер үйлескен. Олардың газдық бөлігінің өлшемдері 12,8х2,4 және кеніштікі 14,6х3,5. Газ бөлігінің қуыстық көлемі Мпор=0,82; 5,8х1,2 километр және кеніштікі 13,6х3,5 километр, Мпор=0,6 кеніштігі 12,5х4,0 километр. Б-бумасының «Б», «Б2+Б3» қабатына екі мұнайгазды кеніне байланысты. Олардың өлшемдері сәйкесінше газдық бөріктікі ІІХ,1,75 километр және кеніштікі 17,2х5 километр, Мпор=0,16 газдық бөліктік 3;8х1,4 километр және кеніштікі 16х4,2 километр Мпор=0,02. VІІІ горизонт жоғарыда жатқан горизонттан қалыңдығы шамамен 4-17 метр болатын сазды бөліммен бөлінген. Горизонт, жалпы қалыңдығы 150-160 метр болатын горизонт бағынышты мәнге ие, қуаты аз өткізбейтін ерекшеліктері бар бір текті тұтас қалыңдықтықтағы жыныстармен көрсетілген. Коллектор қима бойынша да және аудан бойынша да жақсы ұсталған, күнделікті тараумен сипатталады. Кейін қабаттық, төбелі, табан суы бар мұнайгаздылығы. Газ бөлігінің 6,2х2 километр, мұнайлы бөлігі 7,5х3,2 километр, Мпор=0,38 Горизонт астының тиімді қуаттылығы едәуір кең ауқымда толқиды 3,6-дан 20м дейінгі аралықта және орташа алғанда 8, м-ге тең. Горизонт асты VІІІ а+б қабаттың, төбелі шекті суары бар мұнайгаздылы кенішті білдіреді. Көтерілудің төбе алдындағы бөлігі қарай шығыңқы бұрыштармен күрделенген, олардың екеуі негізгі төбе келеді. Нақтылы корреляциямен кеніштің нұсқа сыртындағы аумағындағы батыс күшклинал (655 ұңғы) және оңтүстік қанат (68 ұңғы) ауданында VІІІ а+б горизонт тастының жоғарыда жатқан УП горизонтымен бірігіп кеткендігінің екі онша үлкен емес аймақтары белгілі болған. кесте Қима мен аудан бойынша қабаттардың құрылысы мен таралу сипаттамасы ==Сулылығы== Гидрохимия мен гидродинамика бойынша материалдардың негізінде Жетібай кен орнының қимасындағы геологиялық құрылым мен мұнайлылықтың мәндерін есепке алғанда екі сатыға бөлуге болады: юра және бор. Юра шөгінділерінің сулары бор шөгінділерінің суларынан ерекшеленеді. Бұлар тығыздығы бойынша (1109-1110 кг/м3) үлкен және минералдылығы 140-160 г/дм3 хлоркальцийлі типті тұздықтар. Скважинаның орташа шығымы 50 м3/тәу құрайды. Юра қабат суларының химиялық құрамы біркелкі. XІІ горизонттық табан суы №6 скважинаның ашық фонтандауы мүнаймен бірге алынды. Оның жалпы сұйықтағы мөлшері 35-40 %. Бор шөгінділері тең, апт және баррем горизонттарының суларың тығыздығы 1102 кг/м3-ті құрайды. Төменгі бор сулары тоғыз горизонттан алынды, олардың шығымы 0,2-ден 903,7 м3/тәу дейін жетті. Бұл горизонттардың суларының тығыздығы 1018-1020 кг/м3 құрайды. Барлық сулар типті. Тек қана готерив ярусының суы хлор-кальцийлі. Құмтастар мен алевролиттер су араластырғыш жыныстар және саздар мен аргиллиттер су тірегіш жыныстар болып табылады. Жетібай ауданындағы сормат шөгінділерінің сулары тұздылау, арынсыз, тереңдігі 30 метрге жететін шығымы аз құдықтар. Құдықтардан алынатын судың шығымы шамамен 260-330 м3/тәу. Нақты талдаулардың мәндері бойынша Жетібай кен орнының юра және бор горизонттары үшін корреляционды гидрохимиялық графиктер тұрғызылды. Графиктер бойынша иодтың концентрациясы 6-8 мг/дм3 әдетте кездеспейді. Жетібай үшін көбінесе иодтың құрамы 10-11 мг/дм3, бірақ 15мг/дм3-ден аспайды. Жетібайдың өнімді горизонттарының (VІІІ-XІ горизонттар) төменгі қабатында иод мөлшерінің ұлғаюына беталыс қатты байкалмайды. Ортаңғы юра кешеніндегі суларда аммоний 60-тан 130 мг/дм3 дейін мөлшерде кездеседі. Әсіресе төменгі шегі тән. Бор ортаңғы юра кешеніндегі сулардың барлық сынамаларынан тадылды. Оның концентрациясы 20-52 мг/дм3 шегінен аспайды. Көбіне жиі кездесетін бор концентрациясы шамамен 30-40 мг/дм3. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары 
'''Алцек''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 388 адамды құрайды. Пошта индексі ''9496''. Телефон коды ''05769''. ЕКАТТЕ коды ''429''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Ангеларий''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Пошта индексі ''9483''. Телефон коды ''05755''. ЕКАТТЕ коды ''432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Балик''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''9485''. Телефон коды ''05755''. ЕКАТТЕ коды ''2405''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Балканци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''9549''. Телефон коды ''05736''. ЕКАТТЕ коды ''2484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Батово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 646 адамды құрайды. Пошта индексі ''9364''. Телефон коды ''05761''. ЕКАТТЕ коды ''2871''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Бдинци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''9381''. Телефон коды ''05764''. ЕКАТТЕ коды ''3040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Бежаново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 121 адамды құрайды. Пошта индексі ''9567''. Телефон коды ''05738''. ЕКАТТЕ коды ''3157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Безводица''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрайды. Пошта индексі ''9637''. Телефон коды ''05715''. ЕКАТТЕ коды ''3174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Безмер''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1299 адамды құрайды. Пошта индексі ''9480''. Телефон коды ''05757''. ЕКАТТЕ коды ''3215''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Белгун''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 382 адамды құрайды. Пошта индексі ''9690''. Телефон коды ''05746''. ЕКАТТЕ коды ''3318''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетіжал''' Қаратал алабындағы құмды алқап. Жеті үлкен жал тәріздес құм шағылдарға байланысты ертеден "Жетіжал" деп аталған. == Географиялық орны == Жетісу облысы Көксу ауданында, Мойынқұм құмды алқабының шығысында орналасқан. == Өсімдігі == Мұнда қырықбуын, селеу, жусан, бетеге, сарыбас, жоңышқа, қылша, теріскен өседі. Құм қойнауы қыстық мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы құмдары 
'''Бенковски''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 973 адамды құрайды. Пошта индексі ''9380''. Телефон коды ''05782''. ЕКАТТЕ коды ''3860''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Било''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''9691''. Телефон коды ''05746''. ЕКАТТЕ коды ''4090''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Бистрец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''9412''. ЕКАТТЕ коды ''4193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Бобовец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''9616''. ЕКАТТЕ коды ''4515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Богдан''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''9348''. Телефон коды ''05719''. ЕКАТТЕ коды ''4580''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Божан''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Пошта индексі ''9475''. Телефон коды ''05756''. ЕКАТТЕ коды ''4916''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Божаново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''9677''. Телефон коды ''05747''. ЕКАТТЕ коды ''4927''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Божурец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''9656''. Телефон коды ''0570''. ЕКАТТЕ коды ''5009''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Божурово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 970 адамды құрайды. Пошта индексі ''9368''. Телефон коды ''05760''. ЕКАТТЕ коды ''5061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Болгарево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 358 адамды құрайды. Пошта индексі ''9660''. Телефон коды ''05744''. ЕКАТТЕ коды ''7257''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
Желдісай мекеніндегі емдік қасиеті бар қайнар көзі. Алматы облысы, Ақсу ауданы, Қапал (Жамбыл облысы)нан оңтүстікке қарай км жерде орналасқан. Бұл қасиетті жерде қазір де гранитті ванна сақталған. Халық арасында бұл жерді «Жеті аурудың жеті қайнар көзі» деп атайды. Бұлақ суының ішкі органдарға, көз ауруы, эпилепсия, т.б. ауруларға тиетін шипасы зор. == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы географиясы Санат:Қазақстан бұлақтары 
'''Бонево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''9472''. Телефон коды ''05751''. ЕКАТТЕ коды ''5342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Браниште''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Пошта индексі ''9361''. Телефон коды ''05763''. ЕКАТТЕ коды ''6104''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Брестница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''9484''. Телефон коды ''05755''. ЕКАТТЕ коды ''6464''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Брястово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''9647''. ЕКАТТЕ коды ''6793''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Ваклино''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''9672''. Телефон коды ''05747''. ЕКАТТЕ коды ''10032''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Василево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 409 адамды құрайды. Пошта индексі ''9543''. Телефон коды ''05736''. ЕКАТТЕ коды ''10183''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Ведрина''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 591 адамды құрайды. Пошта индексі ''9355''. Телефон коды ''05717''. ЕКАТТЕ коды ''10307''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Великово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды. Пошта индексі ''9547''. Телефон коды ''05736''. ЕКАТТЕ коды ''10422''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Видно''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Пошта индексі ''9668''. Телефон коды ''05745''. ЕКАТТЕ коды ''11003''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Вичово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Телефон коды ''05738''. ЕКАТТЕ коды ''11329''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетіқара''' Ерейментау тауларының солтүстігінде, Теңіз көлінің орналасқан тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданында. Абсолюттік биіктігі 439 м. Ұзындығы км, енді жері 1,5 км. == Жер бедері == Оңтүстігінде Ащыкөл, Шеркөл, т.б. ұсақ көлдер орналасқан. Айналасы тасты үйінділермен қоршалған. == Географиялық орны == Төменгі каледонның түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт топырағында бетеге, сұр жусан, сонымен қатар бұталы өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''9379''. Телефон коды ''05764''. ЕКАТТЕ коды ''11421''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Воднянци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Пошта индексі ''9495''. ЕКАТТЕ коды ''11781''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Войниково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''9473''. ЕКАТТЕ коды ''11911''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Вранино''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''9663''. Телефон коды ''05745''. ЕКАТТЕ коды ''12173''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Вратарите''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''9382''. Телефон коды ''05764''. ЕКАТТЕ коды ''12231''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Врачанци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''9345''. Телефон коды ''05784''. ЕКАТТЕ коды ''12262''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Габер''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''9419''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''14043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''9373''. Телефон коды ''05766''. ЕКАТТЕ коды ''14684''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Гешаново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''9393''. Телефон коды ''05714''. ЕКАТТЕ коды ''14862''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Главанци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''9499''. Телефон коды ''05758''. ЕКАТТЕ коды ''14982''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
вольфрам кен орны''' Қарағанды облысындағы Ағадыр темір жол станциясынан қарай 50 км жерде орналасқан. Кен орнын 1945 жылы геолог Г.И. Бедров ашқан. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Кен алаңы плутонның интрузия үсті белдемінде (5×17 км) орналасқан екі конус пішіндес штокверктермен ұштасқан. Вольфрам кені солтүстік-батыс бағытқа қарай созылған жарықтарда 750 800 тереңдікке дейін минералдары қауымдастығында шоғырланған. Кентас құрамында 100-ден аса минералдар бар екені анықталған, олардың басым бөлігі шеелит минералы (СаWO4), құрамында Мо, Ві, Ag бар. вольфрам кені қоры жағынан бірегей кен орындары тобына жатады. Кен орны толық барланып, өндіріске дайындалған. Кен орны вольфрам кенінің көлемі жөнінен ТМД елдерінде барланған бүкіл вольфрам кенінің 95%-ға жуығын және қазіргі уақытта дүние жүзіне белгілі вольфрам кен орнының 30%-ға жуығын құрайды. Осы кен орнының негізінде Қайрақты кен-металлургия комбинаты жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Шет ауданы географиясы 
'''Горица''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''9558''. Телефон коды ''05734''. ЕКАТТЕ коды ''18575''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Горичане''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''9688''. Телефон коды ''05740''. ЕКАТТЕ коды ''16095''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Горун''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''9689''. Телефон коды ''05743''. ЕКАТТЕ коды ''17275''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Градини''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''9552''. Телефон коды ''057307''. ЕКАТТЕ коды ''17511''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Градница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Пошта индексі ''9498''. Телефон коды ''05758''. ЕКАТТЕ коды ''17590''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Граничар''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''9669''. Телефон коды ''05748''. ЕКАТТЕ коды ''17782''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Гурково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 568 адамды құрайды. Пошта индексі ''9644''. Телефон коды ''05723''. ЕКАТТЕ коды ''18160''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Гуслар''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''9479''. Телефон коды ''05757''. ЕКАТТЕ коды ''18191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Дебрене''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''9353''. Телефон коды ''05712''. ЕКАТТЕ коды ''20359''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Добрево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''9399''. Телефон коды ''05781''. ЕКАТТЕ коды ''21350''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетіқоңыр''' Бетпақдаланың батысындағы құмды алқап. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде, Сарысу өзенінің сол жағалауында орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 280 300 биіктікте жатыр. қарай 65 км-ге созылған, енді жері 20 км, аумағы 825 км2. Жетіқоңырдың жер бедері кейбір жерлерінде шағылдар (биіктігі 10 м-ге дейін) кездеседі. Ежелгі Сарысу өзенінің орта төрттік шөгінділерінен түзілген. Тұщы грунт суы жер бетіне таяу жатыр. == Өсімдігі == Сортаңды құмды топырағында еркек шөп, теріскен, жусан, жүзгін басым әр түрлі шөптесіндер өскен. Жетіқоңыр өңірі жыл бойына жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау облысы құмдары 
'''Добрин''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Пошта индексі ''9402''. Телефон коды ''05775''. ЕКАТТЕ коды ''21470''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Долина''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''9358''. Телефон коды ''05768''. ЕКАТТЕ коды ''21957''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Дончево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 914 адамды құрайды. Пошта индексі ''9354''. Телефон коды ''05719''. ЕКАТТЕ коды ''22988''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Драганово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''9349''. Телефон коды ''05719''. ЕКАТТЕ коды ''23128''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Дропла''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Пошта индексі ''9641''. Телефон коды ''05724''. ЕКАТТЕ коды ''23769''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Дряновец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''9392''. ЕКАТТЕ коды ''23933''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Пошта индексі ''9670''. Телефон коды ''05748''. ЕКАТТЕ коды ''24102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Дыбовик''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''9551''. Телефон коды ''057304''. ЕКАТТЕ коды ''24339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Дыбрава''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''9638''. Телефон коды ''05727''. ЕКАТТЕ коды ''24387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Езерец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''9687''. Телефон коды ''05743''. ЕКАТТЕ коды ''27108''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетіқыл''' Торғай алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 62 км. ==Бастауы == Ұлытаудың батыс беткейінен ағып шығатын бұлақ суының қосылуынан түзіледі. Сарыторғай өзеніне құяды. == Гидрологиясы == 12 саласы бар, ең ірісі Көкалажар. Көпшілік жерінің жағасы биік, аңғары кең. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. Өзен аңғарларында шабындық және жайылымдық жерлер, қыстаулар бар. Суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы 
'''Енево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''9389''. Телефон коды ''05714''. ЕКАТТЕ коды ''27468''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Пошта индексі ''9422''. Телефон коды ''05772''. ЕКАТТЕ коды ''27656''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жегларци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 894 адамды құрайды. Пошта индексі ''9492''. Телефон коды ''05753''. ЕКАТТЕ коды ''29035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Житен''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''9555''. Телефон коды ''057307''. ЕКАТТЕ коды ''29444''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Житница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 541 адамды құрайды. Пошта индексі ''9424''. Телефон коды ''05767''. ЕКАТТЕ коды ''29489''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Загорци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''9413''. ЕКАТТЕ коды ''30185''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Земенци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''9411''. Телефон коды ''05771''. ЕКАТТЕ коды ''30781''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Зимница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''9421''. ЕКАТТЕ коды ''30884''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Златия''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''9385''. Телефон коды ''05718/''. ЕКАТТЕ коды ''31067''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Змеево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''9643''. Телефон коды ''05724''. ЕКАТТЕ коды ''31245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Шілденің 25''' Григориан күнтізбесінде жылдың 206-шы күні (кібісе жылдарда 207-ші). Жылдың аяғына 159 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тунис, Республика күні. Пуэрто-Рико, Конституция күні. 1567 Каракас қаласының негізі қаланды. 1868 Вайоминг аумағы құрылды (АҚШ). 1895 Пьер Кюри және Мария Склодовская Кюри, болашақ Нобель сыйлығының лауреаттарының үйлену тойы 1909 Луи Блерио өзі құрастырған ұшағымен Ла-Манш бұғазын ұшып өтті 1957 Тунисте монархия жойылды. ====Дүниеге келгендер==== 1109 Альфонс Энрикеш (1185), Португалияның бірінші королі. 1575 Нейссе Христофор Шайнер (Christoph Scheiner) (1659), неміс астрономы 1884 Дэвидсон Блэк (Davidson Black) (1934), Канада палеонтологы, синантроп қалдықтарын тапқан 1905 Элиас Канетти (1994), австриялық жазушы, 1981 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1954 Ал Ди Меола, америкалық джаз-гитарист. 1957 Дэниел Уилер Бурш, америкалық астронавт ====Қайтыс болғандар==== 1492 Папа Иннокентий VIII. 1834 Сэмюэл Кольридж (1772), ағылшын ақыны және философ. 1936 Генрих Риккерт (1863), неміс == Сыртқы сілтемелер == Санат:25 шілде 
САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР '''Жетілмеген дейтеромицеттер (Fungі іmperfectі, Deuteromycetes) қалталы және базидиялы спора тасушы органдары айқын байқалмайтын, мицелийлері жақсы дамыған саңырауқұлақтар класы. Бұлар көбіне жыныссыз жолмен түзілетін конидийлер арқылы, біраз түрі бүршіктену және мицелийдің жеке клеткаларға бөлінуі арқылы көбейеді. Жетілмеген саңырауқұлақтар табиғатта кең тараған, 30 мыңдай түрі белгілі. Олар топырақта, өсімдіктердің қалдықтарында сапрофит және жоғары сатыдағы, әсіресе, мәдени өсімдіктерде паразит ретінде көп кездеседі. Бұлардың біраз түрлері бүршіктену және мицелийдің жеке клеткаларға бөлінуі арқылы да көбейе алады. Жетілмеген саңырауқұлақтар азық-түлікті бүлдіреді, кейбіреулері өсімдіктердің паразиттері антракноз, фузариоз, септориоз, фомоз ауруларын қоздырады. Рenіcіllіum chrysogenum, Рenіcіllіum notatum түрлерінен пенициллин антибиотигі бөлініп алынады. Рenіcіllіum roguefortі, Рenіcіllіum camembertі түрлері сыра өндірісінде пайдаланылады. Аspergіllus nіger, Аspergіllus wentіі түрлерін егіп, лимон қышқылын бөліп алады. Кейбір түрлері адамның тыныс алу, есту мүшелерінде аспергиллез ауруын қоздырады. == Дереккөздер == 
'''Зограф''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''9553''. ЕКАТТЕ коды ''31303''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Зырнево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрайды. Пошта индексі ''9491''. Телефон коды ''05754''. ЕКАТТЕ коды ''31396''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Изворово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''9538''. Телефон коды ''057306''. ЕКАТТЕ коды ''32467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Иречек''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''9666''. Телефон коды ''05745''. ЕКАТТЕ коды ''32768''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Йовково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Пошта индексі ''9531''. Телефон коды ''05733''. ЕКАТТЕ коды ''34045''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Пошта индексі ''9488''. Телефон коды ''05750''. ЕКАТТЕ коды ''35050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Калина''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''9544''. Телефон коды ''05736''. ЕКАТТЕ коды ''35393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Камен''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''9425''. Телефон коды ''05767''. ЕКАТТЕ коды ''35674''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''9661''. ЕКАТТЕ коды ''35746''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''9408''. Телефон коды ''05774''. ЕКАТТЕ коды ''36138''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетісу аяқтыбалығы''', жетісу бақатісі () құйрықты қосмекенділер отряды бұрыштістілер тұқымдасына жататын өте сирек кездесетін түр. Кесслер (Kessler) 1866 жылы ашқан. Таралу аймағы шағын, Қазақстанда Балықты, Ойсаз, Көктал, Қарасу, Қараарық, Арасан, Көксу және Борохудзир, т.б. өзендерінен табылған. Жоңғар Алатауының эндемигі. Жетісу аяқтыбалығы ағыны қатты тау өзендерінде тіршілік етеді. Дене тұрқы 20 25 см. Басы жалпақ, тұмсығы доғал, дене ұзындығының жартысы құйрығының үлесіне тиеді. Құйрығының үстінде жал сияқты тері қатпары және бүйірінде 10 13 көлденең жолағы бар. Тістері, бақа сияқты үстіңгі жақ сүйегінде ғана болады. Алдыңғы аяғы 4, артқы аяғы бармақты. Қорегін кешке қарай немесе түнде іздеуге шығады. Жауын құрты, барылдауық қоңыз, қос қанаттылар және бүйірімен жүзушілермен қоректенеді. Қатпайтын су қоймаларында қыстап шығады. жасында жыныстық жағынан жетіледі. Сырттай (денесінен тыс жерде) ұрықтанады. Аналығы 18 85-ке дейін уылдырық шашады, одан 20 25 күнде пайда болған дернәсілдері су түбінде қыстап шығып, келесі жылы ересек түріне айналады. Жетісу аяқтыбалығы Жетісу Алатауының (Жоңғар Алатауы) сирек кездесетін жәндігі. Таралу аймағының көпшілік бөлігі Қазақстанда, бірақ Қытайда да кездеседі. Су деңгейінің тұрақты болмауы, тау жоталарында малдың жайылуы және сулардың ластануы оның санының азайып кетуінің негізгі себептері. Оны қорғаудың нақты жолы Жоғарғы Көксу мерзімді қорығынан қандайда бір болмасын адам әрекетінен тысқары жерді бөліп, оны айрықша қорғау. Қолдан өсірудің белгілі тәсілдерін тәжрибе жүзінде іске асыру керек. Адамдардың іс-әрекетінің ықпалына сәйкес популяцияның өзгеруін қадағалауды онан әрі жалғастыру керек. Оның жылдан жылға санының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген қосмекенділер Санат:Жоңғар Алатауы эндемиктері Санат:Азия қосмекенділері Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''Карапелит''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''9390''. Телефон коды ''05714''. ЕКАТТЕ коды ''36419''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Карвуна''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''9619''. Телефон коды ''058''. ЕКАТТЕ коды ''36453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Кардам''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Пошта индексі ''9530''. Телефон коды ''05733''. ЕКАТТЕ коды ''36467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Кладенци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Пошта индексі ''9497''. Телефон коды ''05758''. ЕКАТТЕ коды ''37157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Пошта индексі ''9387''. Телефон коды ''05718''. ЕКАТТЕ коды ''37808''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Коларци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрайды. Пошта индексі ''9481''. Телефон коды ''05755''. ЕКАТТЕ коды ''38025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Конаре''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''9548''. Телефон коды ''05736''. ЕКАТТЕ коды ''38217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Коритен''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Пошта индексі ''9403''. Телефон коды ''05774''. ЕКАТТЕ коды ''38618''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Котленци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Пошта индексі ''9374''. Телефон коды ''05783''. ЕКАТТЕ коды ''39061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Кочмар''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Пошта индексі ''9477''. Телефон коды ''05759''. ЕКАТТЕ коды ''39127''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетісу металлогения аймағы''' Қазақстанның оңтүстік бөлігін қамтиды. Солтүстігінде Балқаш, Алакөл, оңтүстік және Солтүстік Тянь-Шань, Қырғыз жоталарымен шектеледі. == Геологиялық құрылымы == Аймақ герцин дәуіріндегі тектоникалық қозғалыстар нәтижесінде қалыптасып, мезозойда Еуразия платформасының бір бөлігін құрады. Альпі дәуірінде тектоникалық қозғалыстардың әсерінен Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы, Тарбағатай, Алтай, Саяқ таулары қалыптасты. == Кентастық белдемдері == Бұл өңірдегі кен орындар белдеуленіп орналасқан бірнеше кентастық белдемдерге бөлінеді: ішкі Жоңғар Балқаш белдемі (Сu, Аu); сыртқы Жоңғар Балқаш белдемі (Cu, Рb, Zn); Көксу Текелі белдемі (Рb, Zn, Аg); Оңтүстік Жоңғар белдемі (Рb, Zn, Аu, Сu); Іле сырты белдемі (Рb, Zn); Баянқол белдемі (Аu); Шу Іле белдемі (Аu); Бетпақдала Кіндіктас белдемі (Сu, Аu); Шу— Сарысу белдемі (Сu); Қырғыз белдемі. Кентасты белдемдер бір-бірінен тереңнен өтетін жарылыстармен бөлінген және олардың тектоникалық қалыптасуында өзгешеліктер бар. == Кен орындары == Шағын темір кендері Қаратау мен Талас тауының айналасындағы девон төменгі таскөмір шөгінділерінде кездеседі. Саяқ, Жоңғар, Іле тауларында гематитті желілер, аздап ванадий, титан кентастары ұшырасады. Түсті металдар Саяқ, Кіндіктас, Талас, Жоңғар тауларында шоғырланған. Саяқта скарнды кен (Ірісу), Шатыркөлде халькопиритті кварц-карбонат желілері, Көксайда мысты порфирлі кен орындары, Жетісу (Жоңғар) Алатауында (Көксу-Текелі аймағы), Қаратауда (Мырғалымсай, Тұрлан) қорғасын мен мырыш, Іле Алатауы мен Кетпен (Ұзынқара) жоталарында (Шынасылсай, Тұйық) үлкенді-кішілі скарнды және метасоматозды кен орындары орналасқан. Жетісу металлогения аймағының жалпы металлогениясын анықтайтын металдар қорғасын, мырыш, мыс, алтын, уран, сирек жер металдары. Басты өндірістік маңызы бар кен орындары: Текелі, Яблоневое, Бурылтас, Байжансай, Шалқия, Тұйық, Текес, Шатыркөл, Жайсаң. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан кенді аудандары Санат:Жетісу 
'''Крагулево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''9418''. Телефон коды ''05776''. ЕКАТТЕ коды ''39242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Краиште''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''9535''. Телефон коды ''05735''. ЕКАТТЕ коды ''39284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Кранево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''9649''. Телефон коды ''0579''. ЕКАТТЕ коды ''39459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Красен''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Пошта индексі ''9534''. Телефон коды ''05735''. ЕКАТТЕ коды ''39534''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Кремена''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''9639''. Телефон коды ''05724''. ЕКАТТЕ коды ''39623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Крупен''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''9667''. Телефон коды ''05745''. ЕКАТТЕ коды ''40049''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Крушари''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Пошта индексі ''9410''. Телефон коды ''05771''. ЕКАТТЕ коды ''40097''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Кыпиново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Пошта индексі ''9528''. Телефон коды ''05731''. ЕКАТТЕ коды ''40885''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Ловчанци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 997 адамды құрайды. Пошта индексі ''9430''. Телефон коды ''05765''. ЕКАТТЕ коды ''43997''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Лозенец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 608 адамды құрайды. Пошта индексі ''9414''. Телефон коды ''05773''. ЕКАТТЕ коды ''44104''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жетісу шошқасы''' етті-майлы шошқа тұқымы. Ірі ақ және Кемерово шошқаларының мегежіні мен ортаазиялық жабайы шошқа қабанын будандастыру арқылы 1978 жылы Эксперименттік биология институтында (қазіргі “Биоген” жабық ационерлік қоғамы) шығарылған. Оңтүстік Қазақстанның табиғи жағдайына бейімделген, дене бітімі мықты. Қабаны 270 300 кг; мегежіні 232 кг тартады. Орта есеппен 10,2 торай береді. Бордақыланған торай 196 күндігінде 100 кг тартады. Әр кг үстеме салмаққа 3,87 азық өлшемі шығындалады. Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облыстарында өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Шошқа тұқымдары Санат:1978 жылы пайда болғандар 
'''Лозница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''9541''. Телефон коды ''0554''. ЕКАТТЕ коды ''44179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Ломница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Пошта индексі ''9397''. Телефон коды ''05711''. ЕКАТТЕ коды ''44272''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Люляково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 550 адамды құрайды. Пошта индексі ''9525''. Телефон коды ''05737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Лясково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''9428''. Телефон коды ''05767''. ЕКАТТЕ коды ''43431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Ляхово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Пошта индексі ''9617''. Телефон коды ''057975''. ЕКАТТЕ коды ''44882''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''9474''. Телефон коды ''05757''. ЕКАТТЕ коды ''46334''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Малина''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''9559''. Телефон коды ''05734''. ЕКАТТЕ коды ''46351''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''9386''. Телефон коды ''05718''. ЕКАТТЕ коды ''46454''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Медово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''9388''. Телефон коды ''05782''. ЕКАТТЕ коды ''47679''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Методиево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Пошта индексі ''9375''. Телефон коды ''05766''. ЕКАТТЕ коды ''47901''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жиде''' Қалмаққырылған өзені алабындағы өзен. Ұзындығы 48 км. ==Бастауы == Ұлытау облысы Ұлытаудың оңтүстік беткейіндегі ағып шығатын бұлақтар суының қосылуынан құралып, Қалмаққырылған өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жағасы биік, аңғары кең. Қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. Жалпы ұзындығы 65 км болатын 26 саласы бар. Ірілері: Жарқұдық, Шыныбай Жиде. Орта ағысында шаруашылық қажеттілігіне сай бөген салынған. Өзен алабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''9431''. Телефон коды ''05765''. ЕКАТТЕ коды ''48088''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Могилиште''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''9665''. Телефон коды ''05745''. ЕКАТТЕ коды ''48828''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Нейково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''9692''. Телефон коды ''05746''. ЕКАТТЕ коды ''51408''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''9356''. Телефон коды ''05717''. ЕКАТТЕ коды ''52038''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Оброчиште''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Пошта индексі ''9630''. Телефон коды ''0579''. ЕКАТТЕ коды ''53120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Овчарово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 576 адамды құрайды. Пошта индексі ''9395''. Телефон коды ''05711''. ЕКАТТЕ коды ''53210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Огняново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''9423''. ЕКАТТЕ коды ''53357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Огражден''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''9529''. Телефон коды ''05733''. ЕКАТТЕ коды ''53391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Одринци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрайды. Пошта индексі ''9357''. ЕКАТТЕ коды ''53432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Одырци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрайды. Пошта индексі ''9362''. Телефон коды ''05761''. ЕКАТТЕ коды ''53450''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
қарақат '''Жидек дақылдары''' шырынды жидегі бар көп жылдық бұталар, жартылай бұталар және шөптесін өсімдіктер тобы. Жидек дақылдарына бүлдірген, қарақат, таңқурай, тұшала, мүкжидек, көкжидек, шырғанақ, қожақат (қара бүлдірген), т.б. жатады. Жабайы өсетін Жидек дақылдарынан қызылжидек, мүкжидек, қаражидектердің де маңызы зор. '''Жидек дақылдарының''' жемісінде органикалық қышқылдар, минералды тұздар, витаминдер, хош иісті заттар болады. Кейбір Жидек дақылдарының жемісінің (қаражидек, таңқурай, қара жемісті шетен) дәрілік қасиеттері бар. Жидек дақылдары ерте және жыл сайын жеміс береді (бүлдірген екінші, таңқурай үшінші, қарақат пен тұшала үшінші-төртінші жылдары). Жидек дақылдары әр түрлі топырақ-климат жағдайларына жеңіл бейімделеді. Оларды вегетативтік жолмен көбейтеді. Қазақстанда Жидек дақылдарының көпшілігі қолдан өсіріледі. ==Тағы қараңыз== *Жидек *Жиде ==Дереккөздер== Санат:Бұталар 
'''Оногур''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Пошта индексі ''9486''. Телефон коды ''05755''. ЕКАТТЕ коды ''53549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Опанец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Пошта индексі ''9347''. Телефон коды ''05719''. ЕКАТТЕ коды ''53597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''9359''. Телефон коды ''05717''. ЕКАТТЕ коды ''53881''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Орляк''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрайды. Пошта индексі ''9490''. Телефон коды ''05753''. ЕКАТТЕ коды ''53953''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Паскалево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 653 адамды құрайды. Пошта индексі ''9370''. Телефон коды ''05716''. ЕКАТТЕ коды ''55511''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''9521''. Телефон коды ''05732''. ЕКАТТЕ коды ''56040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Писарово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''9527''. Телефон коды ''05737''. ЕКАТТЕ коды ''56509''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Плачидол''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 585 адамды құрайды. Пошта индексі ''9365''. Телефон коды ''05763''. ЕКАТТЕ коды ''56695''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Пленимир''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''9522''. Телефон коды ''05732''. ЕКАТТЕ коды ''56736''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Победа''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 957 адамды құрайды. Пошта индексі ''9372''. Телефон коды ''05710''. ЕКАТТЕ коды ''21083''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''ЖИДЕЛІ''' Арал маңы Қарақұмының орналасқан құдық. Қызылорда облысы Қармақшы ауданында. Бәйбіше жотасының батысында 18 км жерде, теңіз деңгейінен 200 биіктікте. Тереңдігі м, су шығымы 300 л/сағ. Құдықтың бойымен Арал маңы Қарақұмындағы жайлауларға баратын жалғыз қара жол өтеді. км жерде 220 м-лік оқшауланған төбе бар. Айналасында сексеуіл шоғыры жиі кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Қармақшы ауданы 
'''Подслон''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Пошта индексі ''9391''. Телефон коды ''05714''. ЕКАТТЕ коды ''57087''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Пошта индексі ''9401''. Телефон коды ''05775''. ЕКАТТЕ коды ''57234''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''9432''. Телефон коды ''05765''. ЕКАТТЕ коды ''68103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Телефон коды ''05710''. ЕКАТТЕ коды ''59402''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Пошта индексі ''9471''. Телефон коды ''05751''. ЕКАТТЕ коды ''57265''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''9378''. Телефон коды ''05783''. ЕКАТТЕ коды ''57279''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''9377''. Телефон коды ''05715''. ЕКАТТЕ коды ''57550''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Попгруево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Пошта индексі ''9478''. Телефон коды ''05756''. ЕКАТТЕ коды ''57563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''9409''. ЕКАТТЕ коды ''57858''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''9658''. Телефон коды ''05742''. ЕКАТТЕ коды ''57861''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жиделі''' Іле өзенінің оң тармағы. == Географиялық орны == Алматы облысы Балқаш ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Көкөзек ауылы тұсында Іле өзенінен басталып, Әрден қонысының батысындағы құмға сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Ұзындығы 123 км. Арнасы жайпақ, батпақ. Қар суымен толығады. Қарашаның 2-жартысында суы қатып, наурыздың соңында ериді. Жағалауында қамыс, құрақ өседі. == Дереккөздер == Санат:Іле су алабы Санат:Балқаш ауданы өзендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''9558''. Телефон коды ''05734''. ЕКАТТЕ коды ''58181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Преспа''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Пошта индексі ''9635''. Телефон коды ''05727''. ЕКАТТЕ коды ''58270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Прилеп''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''9352''. Телефон коды ''05761''. ЕКАТТЕ коды ''58339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Приморци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''9376''. Телефон коды ''05763''. ЕКАТТЕ коды ''58360''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Присад''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 460 адамды құрайды. Пошта индексі ''9524''. Телефон коды ''05731''. ЕКАТТЕ коды ''58414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Пролез''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''9685''. Телефон коды ''05740''. ЕКАТТЕ коды ''58596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''9487''. Телефон коды ''05751''. ЕКАТТЕ коды ''58685''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Пчеларово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 552 адамды құрайды. Пошта индексі ''9550''. Телефон коды ''05739''. ЕКАТТЕ коды ''58832''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Пчелино''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Пошта индексі ''9363''. Телефон коды ''05713''. ЕКАТТЕ коды ''58880''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Пчелник''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''9427''. Телефон коды ''05767''. ЕКАТТЕ коды ''58935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жиделі ''' Сырдария алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Шиелі ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 72 км, су жиналатын алабы 728 км2. == Бастауы == Қаратаудың оңтүстік-батыс беткейіндегі бұлақтардан басталып, Нарбайтам ауылының шығысында Сырдарияға км-дей жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Арнасы жоғарғы, орта ағысында тар, тік жарлы, төменгі ағысында кең. Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Суы ауыл шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Сырдария су алабы Санат:Шиелі ауданы өзендері 
'''Равнец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 250 адамды құрайды. Пошта индексі ''9523''. Телефон коды ''057304''. ЕКАТТЕ коды ''61159''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Рогачево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Пошта индексі ''9632''. Телефон коды ''0579''. ЕКАТТЕ коды ''62788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Рогозина''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Пошта индексі ''9560''. Телефон коды ''057308''. ЕКАТТЕ коды ''62829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Росен''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''9537''. Телефон коды ''05735''. ЕКАТТЕ коды ''63046''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Росеново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Пошта индексі ''9369''. Телефон коды ''05760''. ЕКАТТЕ коды ''63063''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Росица''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Пошта индексі ''9540''. Телефон коды ''057305''. ЕКАТТЕ коды ''63094''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Самуилово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''9384''. Телефон коды ''05718''. ЕКАТТЕ коды ''374''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''9662''. Телефон коды ''05744''. ЕКАТТЕ коды ''65543''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Свобода''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''9398''. Телефон коды ''05781''. ЕКАТТЕ коды ''65824''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Северняк''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Пошта индексі ''9405''. ЕКАТТЕ коды ''65906''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жиделі''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданында. Ұзындығы 58 км, су жиналатын алабы 1200 км². ==Бастауы == Сарыарқадағы Айғыржал (Омарбек) тауының оңтүстік-батыс беткейінен ағатын бұлақтар суының қосылуынан түзіліп, Сортаңмаңсай мекені тұсында тартылып қалады. == Гидрологиясы == Арнасы тар, қар, жаңбыр суларымен толығады. Мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Сарысу су алабы Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері 
'''Северци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Пошта индексі ''9415''. Телефон коды ''05773''. ЕКАТТЕ коды ''65913''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Селце''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''9655''. Телефон коды ''0570''. ЕКАТТЕ коды ''66113''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Сенокос''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 626 адамды құрайды. Пошта индексі ''9634''. Телефон коды ''05727''. ЕКАТТЕ коды ''66250''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 555 адамды құрайды. Пошта индексі ''9693''. Телефон коды ''05746''. ЕКАТТЕ коды ''66281''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Сираково''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''9564''. Телефон коды ''05738''. ЕКАТТЕ коды ''66620''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Славеево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''9366''. Телефон коды ''05713''. ЕКАТТЕ коды ''66946''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Сливенци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Пошта индексі ''9395''. Телефон коды ''05711''. ЕКАТТЕ коды ''70812''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Смин''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''9679''. Телефон коды ''05747''. ЕКАТТЕ коды ''67550''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Смолница''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Пошта индексі ''9383''. Телефон коды ''05718''. ЕКАТТЕ коды ''67622''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Сноп''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''9557''. Телефон коды ''057307''. ЕКАТТЕ коды ''67756''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Шілденің 26''' Григориан күнтізбесінде жылдың 207-ші күні (кібісе жылдарда 208-ші). Жылдың аяғына 158 күн қалады. Либерия, Тәуелсіздік күні Мальдив Республикасы, Тәуелсіздік күні 1788 Нью-Йорк штаты АҚШ–тың 11-штаты болды. 1847 Либерия алғашқы болып Африкалық отар елдердің арасында тәуелсіздік алды. 1909 Барселонадағы көтерiлiс 1911 АҚШ президенті Тафт (William Howard Taft) Канадамен қатынастар туралы келiсiм-шартқа қол қояды. 1971 Айға «Аполлон-15» америкалық ғарыш кемесi қонды. 1974 Франция, Муруроа атоллында ядролық сынаулар өткiздi. ====Дүниеге келгендер==== 1782 Джон Филд (1837), Ирландия композиторы. 1791 Франц Ксавер Вольфганг Моцарт (1844), композитор және пианист, Вольфганга Амадея Моцарттың баласы. 1856 Джордж Бернард Шоу (1950), Ирландия жазушысы, 1925 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1875 Карл Густав Юнг (1961), Швейцария психиатры, психологы, философы, аналитикалық психологияның негіздеушісі. 1875 Антонио Мачадо-и-Руис (1939), Испания ақыны. 1885 Андре Моруа (шын аты Эмиль Эрзог) (1967), француз жазушысы. 1943 Мик Джаггер, «The Rolling Stones» тобының әншісі. ====Қайтыс болғандар==== 1750 Василий Никитич Татищев (1686), тарихшы, мемлекеттік қайраткер, бірінші орыс құрастырушысы. 1942 Роберто Арльт (1900), Аргентина ақыны және драматургы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:26 шілде 
'''Жиделі''' Сырдария алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Қаратаудың солтүстік батысындағы Раң асуы тұсынан алып, тар шатқалдармен ағып, Жайылма ауылы тұсында жерге сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Өзенде су жылдың көктем айларында (сәуір, мамыр) жауын-шашын, қар суларымен толығады. Төменгі ағысында шағын Жайылма бөгені салынған. Бөген бойына жиналған қар суы мен көктемгі жауын сулары жазғы егістікке пайдаланылады. Жайылма ауылының шаруашылық жерлері суғарылады. == Дереккөздер == Санат:Сырдария су алабы ауданы өзендері 
'''Снягово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''9533''. Телефон коды ''05733''. ЕКАТТЕ коды ''67773''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Соколник''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''9351''. Телефон коды ''05712''. ЕКАТТЕ коды ''67917''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Соколово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Пошта индексі ''9640''. Телефон коды ''05728''. ЕКАТТЕ коды ''67951''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Спасово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 984 адамды құрайды. Пошта индексі ''9561''. Телефон коды ''05738''. ЕКАТТЕ коды ''68196''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Средина''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''9546''. Телефон коды ''05736''. ЕКАТТЕ коды ''68326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Стаевци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''9673''. Телефон коды ''05748''. ЕКАТТЕ коды ''68610''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''9371''. Телефон коды ''05762''. ЕКАТТЕ коды ''69198''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Стефаново''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Пошта индексі ''9360''. Телефон коды ''05713''. ЕКАТТЕ коды ''69242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Стожер''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Пошта индексі ''9350''. Телефон коды ''05712''. ЕКАТТЕ коды ''69300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Стражица''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Пошта индексі ''9615''. Телефон коды ''0579''. ЕКАТТЕ коды ''69643''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
Сиректау тауларының оңтүстігіндегі оқшауланған тау. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданында, Қарақол өзенінің оң жағалаулық аңғарында орналасқан. == Жер бедері, өсімдігі == Абсолюттік биіктігі 518 м. Дөңгелек пішінді таудың ұзындығы мен ені 2,5-3 км шамасында. Беткейлері аз тілімденген. Онда бұта аралас бетеге, сұлыбас, қараған, теріскен, т.б. шөптесіндер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы таулары 
'''Сырнец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''9482''. Телефон коды ''05755''. ЕКАТТЕ коды ''70617''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Сырнино''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''9562''. Телефон коды ''05738''. ЕКАТТЕ коды ''70634''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Твырдица''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''9675''. Телефон коды ''05747''. ЕКАТТЕ коды ''72179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Телериг''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Пошта индексі ''9420''. Телефон коды ''05772''. ЕКАТТЕ коды ''72196''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Топола''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Пошта индексі ''9654''. Телефон коды ''0570''. ЕКАТТЕ коды ''72693''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Травник''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''9694''. ЕКАТТЕ коды ''72936''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Тригорци''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''9645''. Телефон коды ''05723''. ЕКАТТЕ коды ''73095''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Тянево''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''9429''. Телефон коды ''05767''. ЕКАТТЕ коды ''73818''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Узово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''9554''. Телефон коды ''05739''. ЕКАТТЕ коды ''75068''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 667 адамды құрайды. Пошта индексі ''9394''. ЕКАТТЕ коды ''76064''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
Торғай алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Ақтас тауынан алып, Ақтас ауылынан 25 км жерденДулығалы өзеніне сол жағынан құяды. Ұзындығы 40 км. Жайылмасында Бірман, Талап, т.б. қыстаулар бар. == Гидрологиясы == Қуаңшылық жылдары қарасуларға бөлініп қалады. Арнасы тар. Жайылмасында бұталы өсімдіктер мен жусан, еркек шөп өседі. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''9657''. Телефон коды ''05742''. ЕКАТТЕ коды ''77044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Хитово''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''9494''. Телефон коды ''05769''. ЕКАТТЕ коды ''77284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Храброво''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''9618''. Телефон коды ''0579''. ЕКАТТЕ коды ''77390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Царевец''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''9367''. Телефон коды ''05762''. ЕКАТТЕ коды ''78152''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Царичино''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''9614''. Телефон коды ''05726''. ЕКАТТЕ коды ''48982''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Церква''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Пошта индексі ''9631''. Телефон коды ''0579''. ЕКАТТЕ коды ''78639''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''9664''. Телефон коды ''05745''. ЕКАТТЕ коды ''80340''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Черна''' () Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 576 адамды құрайды. Пошта индексі ''9417''. Телефон коды ''05776''. ЕКАТТЕ коды ''80769''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''9678''. Телефон коды ''05747''. ЕКАТТЕ коды ''81181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''9532''. Телефон коды ''057308''. ЕКАТТЕ коды ''81219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Жиделісай''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 27 км. ==Бастауы == Молалыжал жотасының солтүстік беткейінен ағып шығатын бұлақтар суының қосылуынан түзіледі. Тегісдала мекенінен батыста Қаракеңгір өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жағасы жайпақ, кең аңғармен ағады. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде суы тасиды, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. Өзен алабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Тервел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''9469''. Телефон коды ''05751''. ЕКАТТЕ коды ''81270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Добрич облысының елді мекендері 
'''Аврамово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6797''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''62''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Аврен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрайды. Пошта индексі ''6930''. Телефон коды ''03645''. ЕКАТТЕ коды ''93''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Айрово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 626 адамды құрайды. Пошта индексі ''6639''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Албанци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. ЕКАТТЕ коды ''206''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Априлци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''905''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Ахрянско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''6761''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''864''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Багра''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''6749''. Телефон коды ''071506''. ЕКАТТЕ коды ''2124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Багрилци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''6944''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''2141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Багрянка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''6819''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''2155''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 133 км, су жиналатын алабы 1130 км2. == Бастауы == Бастауын Жетіжол жотасының солтүстік беткейінен алып, Жиренайғыр темір жол бекетінің солтүстігіндегі (6 км) Қопа өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Арнасы тар, жағасы тік жарлы. Қар және мұздық суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 0,43 м3/с. Басты салалары Қастек, Самсы, Дегерес, Шиен. Бау-бақша, егін суғаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Іле су алабы Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері 
'''Бакалите''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''6698''. Телефон коды ''03695''. ЕКАТТЕ коды ''2261''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''6816''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''2292''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бараци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''6910''. Телефон коды ''036402''. ЕКАТТЕ коды ''2751''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Башево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Пошта индексі ''6777''. Телефон коды ''03655''. ЕКАТТЕ коды ''2991''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Баштино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''6669''. Телефон коды ''03629''. ЕКАТТЕ коды ''3006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Безводно''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6718''. ЕКАТТЕ коды ''3188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бели-Вир''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 481 адамды құрайды. Пошта индексі ''6702''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''3410''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Пошта индексі ''6689''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''3499''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бенковски''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 087 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''3825''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Беснурка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6698''. ЕКАТТЕ коды ''3986''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
''Ardea purpurea'' '''Жирен құтан''' () ескекаяқты құстар отрядының құтандар тұқымдасына жататын құс. Тұрақты жұп құрады. Қазақстанның оңтүстік және батысындағы аудандарда мекендейді. Кейде қошқыл түсті болып келеді, сондықтан қошқыл құтан деп те аталады. Қанатының ұзындығы 36 37 см, салмағы 1,25 кг-дай. Ескі қамысты немесе қоғалы қопаға шоғырласып, кейде жеке жұп болып ұя салады. өядағы жұмыртқаны мекиені мен қоразы кезектесіп басады. Балапандары 24 28 күнде жұмыртқаны жарып шығып, аптадан соң қанаттанып, ұядан ұшады. Жирен құтан ұсақ балықтармен, бақалармен, кесірткелермен, сарыбас жыландармен, ұсақ жәндіктермен, кейде тышқан және егеуқұйрықпен қоректенеді. Жирен құтан жыл құсы. Қазақстанға наурыз айында ұшып келіп, қазан айында жылы жаққа ұшып кетеді. Кейбір Жирен құтандар Қазақстанның оңтүстікнде қыстап та қалады. Жирен құтан Азия (көкқасқа) шегірткелерін жеп, ауыл шаруашылығына пайдасын да тигізеді. == Дереккөздер == құстар 
'''Биволяне''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Пошта индексі ''6837''. Телефон коды ''03636''. ЕКАТТЕ коды ''4008''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6769''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''4248''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Благун''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''6955''. Телефон коды ''03647''. ЕКАТТЕ коды ''4306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бленика''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Пошта индексі ''6742''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''4409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Богатино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Телефон коды ''03653''. ЕКАТТЕ коды ''7925''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Божак''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''6744''. ЕКАТТЕ коды ''4902''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Божурци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''6704''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''5089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бойник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6958''. ЕКАТТЕ коды ''5181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бойно''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Пошта индексі ''6730''. Телефон коды ''03623''. ЕКАТТЕ коды ''5205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Болярци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''6681''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''5325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
Қарқаралы тауының оңтүстік-шығыс сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы қаласынан оңтүстікке қарай 10 км жерде. Ең биік жері 1403 м. Ұзындығы қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Жиренсақал туристік және спорттық нысан. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Ортаңғы және жоғарғы тас көмір түзілген. Беткейлері құзды, сай-жыралармен аз тілімденген. == Топырағы, өсімдігі == Тау етегін қара топырақ жапқан. Баурайында қарағай, арша, ормандар, түрлі бұталар, әр түрлі шалғындар өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Боровица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 371 адамды құрайды. Пошта индексі ''6790''. Телефон коды ''03656''. ЕКАТТЕ коды ''80176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Боровско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''6698''. ЕКАТТЕ коды ''5640''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Босилица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''6697''. ЕКАТТЕ коды ''5712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бостанци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6716''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''5791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Брегово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Телефон коды ''03674''. ЕКАТТЕ коды ''7942''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Брезен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Пошта индексі ''6792''. Телефон коды ''03656''. ЕКАТТЕ коды ''77116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Брош''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''6737''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''6567''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бряговец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6929''. Телефон коды ''036401''. ЕКАТТЕ коды ''6728''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бук''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Пошта индексі ''6966''. Телефон коды ''03646''. ЕКАТТЕ коды ''6906''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''6710''. ЕКАТТЕ коды ''7472''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жирен сарбасқурай''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын екі жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Іле және Күнгей Алатауларының ылғалды беткейлерінде, өзен жағалауларында, шалғындарда кездеседі. Биіктігі 30 60 см, сабағы тік өседі. Жапырақтары ұзынша немесе қандауыр тәрізді, жиегі тілімденген; төменгілері сағақты, жоғарғылары отырмалы. Гүлдері қызғылт сары немесе қызыл түсті, шашақ гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі төртқырлы бұршаққын. Сәндік өсімдік, мәдени түрде өсіруге болады. Жирен сарбасқурай өте сирек кездесетін реликт түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Бял-Извор''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1644 адамды құрайды. Пошта индексі ''6770''. Телефон коды ''03652''. ЕКАТТЕ коды ''7747''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 121 адамды құрайды. Пошта индексі ''6662''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''7658''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бырзея''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6884''. ЕКАТТЕ коды ''7483''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бялка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''6656''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''7764''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Велешани''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''6727''. Телефон коды ''03623''. ЕКАТТЕ коды ''10358''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Верско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''6710''. Телефон коды ''07910''. ЕКАТТЕ коды ''10700''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''6845''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''10389''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Висока''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6744''. ЕКАТТЕ коды ''11226''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Пошта индексі ''6678''. Телефон коды ''03624''. ЕКАТТЕ коды ''11243''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вишеград''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''6646''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''11346''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
ЖИРЕНШЕ '''Жиренше''' (Arіstolochіa) жиренше тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен тропиктік және субтропиктік аймақтарда тараған 350-дей түрі белгілі. Қазақстанда өзен жағалауларында, шалғындарда және бұталар арасында өсетін түрі шырмауықты жиренше(А. clematіtіs) бар. Биіктігі 90 см-дей, төсемелі тамыры бар, сабағы аз имектелген өсімдік. Жапырақтары жүрек тәрізді, өркенге кезектесіп орналасады. Гүлдері бірнешеуден жапырақ қолтығынан жетіледі, қос жынысты, шашақ Аталығы 6, аналығы 4, алдымен аналығы жетіліп, содан кейін аталығы жетіледі. Сондықтан жиреншелер жәндіктер арқылы айқас тозаңданады. Мамыр тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі алмұрт тәрізді қауашақ. Жиренше улы өсімдік, оның құрамында алкалоидтар, көптеген активті заттар болады. Халық медицинасында жиреншені тыныс алу жолдарының, бүйрек, кейбір қатерлі ісік ауруларын емдеуге, сондай-ақ уын жылан шаққанда пайдаланады. Сәндік өсімдік ретінде де өсіреді. == Дереккөздер == Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Улы өсімдіктер 
'''Водач''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Пошта индексі ''6709''. ЕКАТТЕ коды ''11613''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''6852''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''11689''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вождово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''6716''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''11805''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Войново''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6698''. Телефон коды ''08517''. ЕКАТТЕ коды ''11987''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Воловарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''6633''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''12053''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вранско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 645 адамды құрайды. Пошта индексі ''6912''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''12190''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Врело''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''6832''. Телефон коды ''03636''. ЕКАТТЕ коды ''12293''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вызел''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''6710''. ЕКАТТЕ коды ''12423''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вылкович''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''12468''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вылчанка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''6893''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''13055''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоғарғы Көксу қорықшасы''' Жетісу өңірін мекендейтін аңдар мен құстарды қорғау, көбейту мақсатымен 1980 жылы құрылған республикалық мәні бар зоологиялық қорықша. Алматы облысының Панфилов және Кербұлақ аудандарында орналасқан. Аумағы 240 мың га. Қорықша Көксу, Қорғас, Үлкен Үсек және Кіші Үсек өзендерінің бастауындағы Жетісу Алатауының (Жоңғар Алатауының) Тоқсанбай жотасының орталық бөлігін алып жатыр. Жер бедері биік және аласа таулы болып келеді. Теңіз деңгейінен 2500 биіктіктегі қылқан жапырақты (майқарағай және шырша) орман белдеуі одан жоғары бетегелі дала белдеуіне, субальпілік және альпілік шалғынға ұласады. Қорықшада барыс, арқар, марал, жабайы шошқа, елік, сілеусін, ақ қоян, ақ тиін, сұр суыр, қарабауыр ұлар, сақалтай, бүркіт мекендейді; сирек кездесетін және жойылып бара жатқан, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген жануарлардың түрі (Жетісу аяқтыбалығы, барыс, т.б.) бар. Қорықшада аң аулауға, құс атуға тыйым салынған, қорғауға алынған жануарлардың тіршілігіне бөгет жасауға, өсімдіктерді өртеуге, сондай-ақ әр түрлі уландырғыш заттарды қолдануға рұқсат етілмейді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Панфилов ауданы географиясы Санат:Кербұлақ ауданы географиясы Санат:1980 жылы құрылғандар 
'''Вырбен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрайды. Пошта индексі ''6873''. Телефон коды ''03675''. ЕКАТТЕ коды ''120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вырбенци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''6745''. ЕКАТТЕ коды ''12694''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вырли-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6873''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''12886''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Вырхари''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''6814''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''86030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Габрово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 667 адамды құрайды. Пошта индексі ''6691''. Телефон коды ''03699''. ЕКАТТЕ коды ''14221''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''6856''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''14647''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6738''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''15000''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Главник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Телефон коды ''03657''. ЕКАТТЕ коды ''18544''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Глухар''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 961 адамды құрайды. Пошта индексі ''6647''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''15216''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гняздово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''6675''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''15268''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Шілденің 27''' Григориан күнтізбесінде жылдың 208-ші күні ''(кібісе жылдарда 209-шы)''. Жылдың аяғына 157 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:Шілденің 27 күніндегі мерекелер'' ==== Оқиғалар ==== 1586 Ағылшын теңiз саяхатшысы Уолтер Рэли темекiні Ұлыбританияға тұңғыш рет әкелдi. 1694 Англия Банкі Парламент актысымен негiзделді 1891 Канадада Эдмонтон Калгари темiр жолдың құрылысы аяқталды 1921 Канада физиологы Ф. Бантинг (:en: Frederick Grant Banting) ең алғашқы болып, инсулинді ашты. 1943 Италияда фашистiк партия таратылды. 1953 Корея соғысы уақытша бiтiм туралы келiсiмге қол қоюмен аяқталды 2010 Қырғызстанның жаңа конституциясы қабылданды ====Дүниеге келгендер==== 1667 Иоганн Бернулли (Johann Bernoulli) (1748), швейцариялық математик және механик, дифференциалды теңдеулерге, вариациялық есептеуге, геометрияга және механикаға көп үлес қосқан. 1835 Джозуэ Кардуччи (Giosuè Carducci) (1907), италияндық ақын, 1906 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1881 Ханс Фишер (Hans Fischer) (1945), неміс химигі, 1930 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1850 Лафкадио Хирн (1904), американдық жазушы. 1915 Марио Дель Монако (Mario del Monaco) (1982), италияндық тенор-әнші, дүниелiк әншiлiк өнердiң тарихындағы ең жақсы опералық тенорлардың бiрi ====Қайтыс болғандар==== 1101 Конрад, Италия королі. 1365 Рудольф IV, Австрия герцогі. 1759 Пьер де Мопертюи (Pierre-Louis Moreau de Maupertuis) (1698), Франция математигі, физигі, саяхатшы 1841 Лермонтов Михаил Юрьевич (1814), орыс ақыны. 1844 Джон Дальтон (John Dalton) (р. 1766), ағылшын физигі және химигі. 1917 Эмиль Теодор Кохер (Emil Theodor Kocher) (1841), Швейцария хирургі, 1909жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1924 Ферруччо Бенвенуто Бузони (1866), италияндық композитор, пианист 1931 Огюст Анри Форель (1848), Швейцария невропатологі, психиатры, энтомологі және қоғам қайраткері == Сыртқы сілтемелер == Санат:27 шілде 
'''Жоғарға Мұсабай'''– Қызылқұм құмының шығысында орналасқан құдық. Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Келінтөбе ауылынан қарай 60 км жерде, теңіз деңгейінен 200 биіктікте. Тереңдігі 14 м, су шығымы 700 л/сағ., айналасын құм шағылдары қоршаған. Әліп-2, құдықтары жақын орналасқан. Оңтүстігінде 20 км жерде Ұялы қыстауы бар. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Құдықтар Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''Голобрад''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''6793''. Телефон коды ''03655''. ЕКАТТЕ коды ''15607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''6932''. Телефон коды ''03644''. ЕКАТТЕ коды ''15727''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''6744''. ЕКАТТЕ коды ''15641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''6940''. Телефон коды ''03643''. ЕКАТТЕ коды ''15713''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Пошта индексі ''6925''. Телефон коды ''03648''. ЕКАТТЕ коды ''15878''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Пошта индексі ''6685''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''16267''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Пошта индексі ''6952''. Телефон коды ''036402''. ЕКАТТЕ коды ''16287''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''6954''. ЕКАТТЕ коды ''16660''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''18558''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Пошта индексі ''6871''. Телефон коды ''03678''. ЕКАТТЕ коды ''16821''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоғарғы Соқыр қоңыр көмір кен орны''' Қарағанды қаласынан шығысқа қарай 30 км қашықтықта, Қарағанды көмір алабында орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Кен орналасқан Жоғарғы Соқыр синклиналі юра кезеңінің тау жыныстарынан (аргиллит, алевролит, құмтас, конгломерат) түзілген. == Жатыс сипаты, құрамы == Жалпы қалыңдығы 900 м. Көмірлі горизонт бес көмір қабатынан тұрады, олардың жалпы қалыңдығы 27,6 м. Көмір қабаттарының құрылысы күрделі, таралымы тұрақсыз. Көмірі күшті метаморфталған, маркасы 3Б, ылғалдылығы 15 21%, күлділігі 13 21%, күкірті аз (0,5 0,8%), қызулығы 6,7 7,1 мың ккал/кг. Көмірдің барланған жалпы қоры 2,15 млрд. т, оның 898 млн. тоннасын ашық әдіспен алуға болады, көмір жергілікті отын ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Қазақстан көмір кен орындары 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 558 адамды құрайды. Пошта индексі ''6780''. Телефон коды ''03655''. ЕКАТТЕ коды ''16910''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Пошта индексі ''6864''. Телефон коды ''036702''. ЕКАТТЕ коды ''17138''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''17186''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гривка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6965''. Телефон коды ''03646''. ЕКАТТЕ коды ''17868''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гривяк''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''6890''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''17871''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Груево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Пошта индексі ''6809''. Телефон коды ''03637''. ЕКАТТЕ коды ''17988''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гулийка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''6943''. Телефон коды ''03649''. ЕКАТТЕ коды ''18071''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гулия''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''6926''. Телефон коды ''03648''. ЕКАТТЕ коды ''18085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гургулица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''6830''. Телефон коды ''03639''. ЕКАТТЕ коды ''18126''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Гырбиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''6760''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''18321''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''ЖОҒАРҒЫ СОҚЫР СУБАРТЕЗИАН АЛАБЫ'''– Қарағанды облысының орталығында орналасқан су кені. Аумағы 800 км²-ге жуық. Алап қалыңдығы 900 м-лік мезозой шөгінділерінен құралған. Олардың арасында қабат (төменнен жоғарыға қарай) конгломератты саран қабаты, көмірлі дубовка қабаты, күміс құдық қабаты, Михайловка қабаты ерекше байқалады. Жер астының суы бүкіл алапта байқалады және секундына 80 л-ге жуық мөлшерде шығады. Күмісқұдық қабатының жоғарғы бөлігінде 120 160 тереңдікте жатқан конгломераттар мен құмдақтар жер асты тұщы суының негізгі коллекторы болып табылады. Суы құрамы жағынан натрийлі, минералдығы 0,7 г/л, тереңірек су құрамында хлор мен натрий артып, минералдығы 5, кейде 10 г/л-ге дейін өседі. Толық зерттелген жер асты суының қоры тәулікке шаққанда 34,4 мың м3-ге жетеді және оны 25 жыл пайдалануға болады. Іске қосылған ұңғымалардың қысым деңгейі 100 м-ге жеткізілген кезде секундына 10 30 су шығады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы географиясы Санат:Артезиан алабы 
'''Гысково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Пошта индексі ''6651''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''18410''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Даскалово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''6707''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''20167''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''6934''. Телефон коды ''03645''. ЕКАТТЕ коды ''20393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Пошта индексі ''6933''. Телефон коды ''03645''. ЕКАТТЕ коды ''20403''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дедино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Телефон коды ''03655''. ЕКАТТЕ коды ''24880''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дедец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''6861''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''20496''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Делвино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''6896''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''20554''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Джанка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Пошта индексі ''6908''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''20732''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Джелепско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Пошта индексі ''6824''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''20755''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Джерово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Пошта индексі ''6872''. Телефон коды ''03678''. ЕКАТТЕ коды ''20777''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоғары сатыдағы саңырауқұлақтың ең үлкен тобының бірі. Бұлар класқа бөлінеді: 1) қалталы саңырауқұлақтар немесе аскомицеттер (Ascomycetes) көп клеткалы мицелийлері жақсы дамыған, жыныстық көбеюі кезінде қалта (аск) түзетін 30 мың түрі белгілі. Көп таралған түрі сапрофиттер (өлексемен Бұлар өсімдіктер мен жануарлар организмінде паразиттік тіршілік етіп, целлюлозаны ыдыратады және әр түрлі өндіріс бұйымдарын бүлдіреді; сондай-ақ бүріспе саңырауқұлақ, трюфель, т.б. түрлері жеуге жарайды; 2) базидиялы саңырауқұлақтар немесе базидиомицеттер мицелийлері жақсы дамыған күрделі Жынысты көбею кезінде базидийдің споралы мүшесі) үстінде 4-ке дейін экзогенді базиоспоралар түзіледі. Табиғатта кең тараған. 30 мыңнан астам түрі белгілі. Бұлардың арасында: өсімдіктердің паразиттері, вирус таратушылары, (өсімдік тамырына жіпшумағымен селбесіп тіршілік ететіндер) және жеуге жарамды түрлері (қозықұйрық, қайыңқұлақ, терекқұлақ, майқұлақ, т.б.) бар; 3) жетілмеген саңырауқұлақтар немесе дейтеромицеттер қалталы және базидийлі спора тасушы органдары айқын байқалмайтын, мицелийлері жақсы дамыған Бұлар жыныссыз жолмен түзілетін конидиилер арқылы, біраз түрі бүршіктену және мицелийдің жеке клеткаларға бөлінуі арқылы көбейеді. 30 мыңға жуық түрі белгілі, арасында жеміс-жидекті шірітетін, мақта мен картопта вертиллез ауруын тудыратын, адам денесінің кілегейлі қабықтары мен тері ауруын (кандидамикоз) қоздыратын түрлері бар. Кейбір түрлері (пеницилл, аспергил, т.б.) антибиотиктер, ферменттер және органикалық қышқылдардың түзушілері (продуценттер) болып есептелінеді. Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Микология 
'''Доборско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6947''. ЕКАТТЕ коды ''21302''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Добриново''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6670''. Телефон коды ''03629''. ЕКАТТЕ коды ''21511''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Добринци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''6857''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''21525''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Пошта индексі ''6861''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''21631''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дойранци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6799''. Телефон коды ''05367''. ЕКАТТЕ коды ''21806''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Долиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6663''. Телефон коды ''03628''. ЕКАТТЕ коды ''21991''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Пошта индексі ''6686''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''22134''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''6953''. Телефон коды ''036402''. ЕКАТТЕ коды ''22157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''6954''. ЕКАТТЕ коды ''22544''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 324 адамды құрайды. Пошта индексі ''6870''. Телефон коды ''03678''. ЕКАТТЕ коды ''22678''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоғары сатыдағы буынаяқтылар типінің бір класс тармағы. Ең ертедегі қазба қалдықтары кембрий кезеңінен сақталған. Жер шарында кең тараған, 13 отрядқа бірігетін 19,5 мыңдай түрі бар. Дене мөлшері 80 см-ден (омар) м-ге (Камчаткалық теңіз шаяны) дейін жетеді. Жоғары сатыдағы негізгі белгісі: бас, кеуде (8) және құрсақ бунақтарының (6, тек жұқасауытты шаянда 7) саны тұрақты. Басында жұп фасетті көздері орналасқан. Дене бунақтарының әрқайсысында жұп аяқтары болады, тек құрсақтың соңғы бунағында аяғы болмайды, ол тельсон деп аталатын мүйізгекке (сегментке) айналған. Тыныс алу және қан айналу жүйесі жақсы дамыған. Қарыны шайнау және сүзу бөліктеріне бөлінген, күрделі асқорыту бездері бар. Ересек түрлерінде антеннальді бездер (бастағы өскіннің 2-жұбының түбінде орналасқан без) зәр шығарады. Жыныс саңылаулары аналығының 6-шы, аталығының 8-ші кеуде бунағында ашылады. Жоғары сатыдағы шаянтәрізділер метаморфоза (Мысалы, креветка) және тура (Мысалы, өзен шаяны) жолмен дамиды. Бұлардың организміндегі күрделі құрылымдарымен қатар, қарапайымдылар типінде кездесетін қос тармақты құрсақ аяқтарының болуы осы күнге дейін ғалымдардың арасында класс тармақтың аталуы жөнінде пікірталастар тудыруда. Жоғары сатыдағы кейбір түрлері: тағам ретінде пайдаланылады (дәуіт шаян); балықтардың қорегі болып табылады (мизидалар); ал крильден (Euphausіa superba) мал азығы, витаминдер, пасталар, сыр қоспасы даярланады. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''6779''. Телефон коды ''03655''. ЕКАТТЕ коды ''22784''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Домиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрайды. Пошта индексі ''6887''. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''22928''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Драганово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''6714''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''23114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дрангово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1136 адамды құрайды. Пошта индексі ''6860''. Телефон коды ''03677''. ЕКАТТЕ коды ''23577''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дружинци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Пошта индексі ''6885''. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''23803''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Друмче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''6820''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''23830''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''23892''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Душинково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Пошта индексі ''6846''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''24195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Душка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6714''. ЕКАТТЕ коды ''24219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дыждино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Пошта индексі ''6642''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''24445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолақ қарашұбар жылан''' () қабыршақтылар отрядының Сарыбас тұқымдасына жатады. Жолақ қарашұбар жылан өте сирек кездесетін түр. Бұл жылан санының өте төмен болу себептері және оның тіршілігі белгісіз. Құрғақ қиыршық тасты жерлерде және жусанды далада, жағасында қайың, тал және бұта өскен өзен аңғарларында тіршілік етеді. Қазақстанда тек Алтайдың Оңтүстігі мен Зайсан ойпатынан ғана ұсталған. Алғаш рет 1955 жылы Зайсан Күршім және Нарын жоталарынан, ал 1988 жылы Шығыс Қазақстан облысы Серебрянск қаласының оңтүстігінен және Алексеевка ауылының маңынан ұсталды. Сыртқы түрі оқжыланға ұқсас, жіңішке келген, ұзындығы 86 см-дей болады. Басынан құйрығының ұшына дейін ақ немесе сары жолақ созылып жатады. Реңі қара сұр түсті. Әр түрлі кесірткелерді жеп қоректенеді. Жемін денесімен буындырып не жаншып өлтіреді. Адамға қауіпті емес, усыз жылан. Ұрғашысы шілде айында жұмыртқа салады. Жолақ қарашұбар жыланның тіршілігі аз зерттелген, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Сарыбас Қызыл кітабына енген бауырымен жорғалаушылар 
'''Дыждовник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''6917''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''24459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''6747''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''24462''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дынгово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''6637''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''24596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дюлица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''6876''. Телефон коды ''03675''. ЕКАТТЕ коды ''24743''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дядовско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Пошта индексі ''6705''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''24774''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Дядовци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''6764''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''24788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Егрек''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 637 адамды құрайды. Пошта индексі ''6931''. Телефон коды ''03644''. ЕКАТТЕ коды ''27036''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Едрино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''27680''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Енёвче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Пошта индексі ''6788''. Телефон коды ''03657''. ЕКАТТЕ коды ''27543''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Енчец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''6735''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''27512''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолан''', таушерия () орамжапырақтар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда барлық аймақтардың сортаңды топырақтарында, тасты, тастақты беткейлерінде далалық алқаптардағы бұталар арасында өсетін түрі түкжемісті жолан (Т. lasіocarpa) бар. Биіктігі 15 30 см, сабағы тік жоғарылаған сайын бұтақтана береді. Жапырақтары ұзынша жұмыртқа немесе қандауыр тәрізді. Гүлдері сары түсті. Аталық жіпшелері бос жатады, аналық мойны қысқа. Сәуір маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі бұршаққынша. Тұқымы домалақ. == Дереккөздер == 
'''Еровете''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''27591''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Железник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды. Пошта индексі ''6711''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''29132''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Желти-Рид''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''6846''. ЕКАТТЕ коды ''29564''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Желтика''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''6842''. ЕКАТТЕ коды ''29619''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Желыдово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''6855''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''29180''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Женда''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''6693''. ЕКАТТЕ коды ''29252''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жинзифово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Пошта индексі ''6654''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''29407''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Житарник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6636''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''29413''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жылтуша''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4445 адамды құрайды. Пошта индексі ''6789''. Телефон коды ''03657''. ЕКАТТЕ коды ''607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Житница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''6708''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''29461''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
Қызылорда облысы Қазалы ауданы Кәукей ауылының км жердегі төбе. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == қарай 500 м-ге созылып жатыр, енді жері 200 м. Абсолюттік биіктігі 56 м. Беткейлері жайпақ келген. Төрттік кезеңінің жаңа түзілімдерінен пайда болған жыныстардан және эолды шөгінділерден түзілген. == Өсімдігі == Құмды, тақыр сортаңды топырақ жамылғысында жусан, ажырық, жантақ, қарабарақ, т.б. өсімдіктер өседі. Қақкөл, Адамбұлақ, Көшекбай бұлақтары мен Сарыаман мұнарасы орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Загорски''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. ЕКАТТЕ коды ''30140''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Загорско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''6817''. ЕКАТТЕ коды ''30154''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Зайчино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''6749''. ЕКАТТЕ коды ''30260''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Звездел''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Пошта индексі ''6820''. ЕКАТТЕ коды ''30452''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды. Пошта индексі ''6653''. ЕКАТТЕ коды ''30466''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Звезден''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''6658''. ЕКАТТЕ коды ''30475''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Звиница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 486 адамды құрайды. Пошта индексі ''6668''. ЕКАТТЕ коды ''30524''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Звынарка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Пошта индексі ''6920''. ЕКАТТЕ коды ''30538''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Звыника''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6732''. ЕКАТТЕ коды ''30569''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Звынче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''6744''. ЕКАТТЕ коды ''30586''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолбаян'''– Солтүстік Үстірттегі Уәліден шығысқа қарай 16 км жердегі сортаңды жазықтағы құдықтар. Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы жерінде орналасқан. Кезінде құдықтар саны 10-нан астам болған. Тереңдігі 10 құлаш (7 сажын) аралығында. Бәрі дерлік таспен шегенделген. Кейбірінің аузы, тас ақыры сақталған. 1850 жылы Жолбаян бір мезгілде мың жылқы, 600 түйені суаратын қуатты су көзі саналған. Құдықтар қазір де қолданыста. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Қазақстан құдықтары 
'''Здравчец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''6861''. ЕКАТТЕ коды ''30675''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''6740''. ЕКАТТЕ коды ''30747''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Зимзелен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''6627''. ЕКАТТЕ коды ''30867''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Зиморница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''6965''. ЕКАТТЕ коды ''30911''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Златолист''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''6915''. ЕКАТТЕ коды ''31142''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Зорница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6650''. ЕКАТТЕ коды ''31348''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Иванци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''6628''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''32161''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Илийско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''6845''. ЕКАТТЕ коды ''32634''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Илиница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''6745''. ЕКАТТЕ коды ''32679''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Искра''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''6781''. Телефон коды ''03653''. ЕКАТТЕ коды ''32946''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолболды''' (1993 ж. дейін Павлодар облысының Ақтоғай ауданындағы ауыл, Жолболды ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ақтоғай ауылынан қарай 75 км-дей жерде, селеу, бетеге, т.б. шөптесін өскен сортаңды қызыл қоңыр топырақты, құрғақ дала белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 957 адам (472 ер адам және 485 әйел адам) болса, 2009 жылы 547 адамды (269 ер адам және 278 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1976 жылы "Октябрьдің 25 жылдығы" атындағы мал бордақылау бірлестігі ретінде қаланған. Оның негізінде Жолболдыда 1997 жылдан шаруа қожалықтары жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, фельдшерлік пункт бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы) елді мекендері 
'''Йончово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Пошта индексі ''6724''. ЕКАТТЕ коды ''34117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кёсево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''6728''. Телефон коды ''03623''. ЕКАТТЕ коды ''41085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Пошта индексі ''6703''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''35047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Казаците''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''35184''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''6927''. Телефон коды ''03647''. ЕКАТТЕ коды ''35269''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Калинка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Пошта индексі ''6623''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''35403''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Калоянци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Пошта индексі ''6675''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''35540''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Каменарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''6729''. ЕКАТТЕ коды ''35732''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Каменец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''3258''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Каменка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6918''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''35849''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Шілденің 28''' Григориан күнтізбесінде жылдың 209-шы күні (кібісе жылдарда 210-шы). Жылдың аяғына 156 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Перу, Тәуелсіздік күні Сан-Марино, фашизімді жеңген күн 1586 Томас Хэрриот Ұлыбритания мен Ирландияға картоп әкелді 1741 Витус Берингтің кемесі Аляска жағалауына жетті 1821 Перу өзінің Испаниядан тәуелсіз екенін жариялады 1868 АҚШ –та қытай халқына шексіз иммиграцияға рұқсат етілді. 1896 Флорида штатында Майами қаласы негізделді 1914 Дүниежүзлік соғыс басталуы 1980 Перу жаңа конституциясын қабылдады. 1994 Молдова конституциясы қабылданды. *2012 Лондонда Жазғы XXX Олимпиада Ойындарының ашылу салтанаты өтті. ====Дүниеге келгендер==== 1804 Людвиг Фейер Йоганн Себастиан Бах, неміс философы 1812 Юзеф Игнацы Крашевский, Польша жазушысы және тарихшы 1844 Джерард Хопкинс (1889), ағылшын ақыны. 1866 Беатрикс Поттер, ағылшын балалар жазушысы және суретші 1904 Павел Алексеевич Черенков (1990), орыс физигі, 1958 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1915 Чарльз Хард Таунс, америкалық физик, 1964 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1925 Барух Бламберг, америкалық биохимик, 1976 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1954 Уго Чавес, Венесуэла президенті ====Қайтыс болғандар==== 1750 Иоганн Себастьян Йоганн Себастиан Бах, неміс композиторы 1818 Гаспар Монж (1746), француз математигі, сызу геометриясының негіздеушісі. 1960 Этель Лилиан Войнич, ағылшын әйел-жазушы және композитор. 2006 Дэвид А. Геммел, ағылшын == Сыртқы сілтемелер == Санат:28 шілде 
'''ЖОЛДАС''' Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданындағы Мәдениет ауылынан қарай 25 27 км жердегі қыстау. Қойтас, Қызылтас төбелерінің оңтүстігінде жатқан қыстаулардың жер бедері жазық келген. Онда бетеге, боз, айрауық, қоңырбас, т.б. астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өскен. Қыстаудың батысында (4 км жерде) Көкен бұлағы бар. Шығыс бөлігімен Бақанас өзенінің саласы Көксала өзені ағып өтеді. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы қыстаулары 
'''Каменяне''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. ЕКАТТЕ коды ''35972''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кандилка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''6937''. Телефон коды ''03643''. ЕКАТТЕ коды ''36021''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Каняк''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Пошта индексі ''6695''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''36066''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Карамфил''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''6826''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''36350''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Качулка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''6907''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''36717''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Каялоба''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Пошта индексі ''6863''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''36748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кирково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Пошта индексі ''6884''. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''36926''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Китна''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''6868''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''37071''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Китница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''6791''. Телефон коды ''03656''. ЕКАТТЕ коды ''37085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кобиляне''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Пошта индексі ''6734''. Телефон коды ''03623''. ЕКАТТЕ коды ''37438''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолдыбай''' Есіл алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысының Көкшетау қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Бұлақ ауылынан солтүстікке қарай км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Ауданы 25,9 км2 ұзындығы 6,8 км, ені 5,0 км шамасында. Оңтүстік және шығыс жағалауы 1,5-2,5 келген тік жар, басқа жерлері жайпақ. Суы тұщы. Көлге батысынан Сарыөзек өзені құяды. Қарашаның басында қатып, сәуірдің аяғында мұзы түседі. Көктемде мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Көкшетау қалалық әкімдігі көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''Ковил''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''6913''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''37558''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кожухарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6957''. ЕКАТТЕ коды ''37622''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Козица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''6848''. Телефон коды ''03633''. ЕКАТТЕ коды ''37736''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Козлево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. ЕКАТТЕ коды ''37767''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кокиче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''6676''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''37928''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кокошане''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''6733''. ЕКАТТЕ коды ''37962''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Комунига''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Пошта индексі ''6690''. Телефон коды ''03695''. ЕКАТТЕ коды ''38176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Конево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Пошта индексі ''6661''. Телефон коды ''03628''. ЕКАТТЕ коды ''38282''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Контил''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''6841''. Телефон коды ''03634''. ЕКАТТЕ коды ''38371''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Конче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Пошта индексі ''6828''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''38409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолдыөзек''' Ертіс алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысының, Аққайың ауданының жерінде, Амангелді ауылының солтүстігінде км-жерде, Талдыарал көлінің орналасқан. == Ауданы 12,0 км2. Ұзындығы 6,2 км, ені 3,0 км шамасында. Қарашаның басында қатып, сәуірдің аяғында мұзы ериді. == Жағалау сипаты == Жағасы жайпақталған. Суы тұщы. Көктемгі қар суымен жайылмасы шабындыққа айналады. Шаруашылық маңызы бар. == Дереккөздер == Санат:Аққайың ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері 
'''Копитник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6698''. ЕКАТТЕ коды ''38491''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кос''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''6820''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''38697''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Костино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''6743''. ЕКАТТЕ коды ''38981''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Костурино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''6884''. ЕКАТТЕ коды ''39013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Котлари''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Пошта индексі ''6957''. Телефон коды ''036401''. ЕКАТТЕ коды ''39058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''6739''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''39342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кран''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''6898''. Телефон коды ''03673''. ЕКАТТЕ коды ''39445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Красино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''6962''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''39565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кремен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''6884''. Телефон коды ''03678''. ЕКАТТЕ коды ''41174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кременец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Пошта индексі ''6822''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''80131''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолжелкен''' қорғасыншөптер бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді, таулы аймақтардың сор, сортаңды, құмды, тақырлы жерлері мен сексеуіл өскен алқаптарда кездесетін түрі (жіңіщке масақты жолжелкені) бар. Олардың биіктігі 50 (80) см. Жапырақтары тамыр түбінен шығады, қанат тәрізді тілімденген. Тостағанша жапырақшалары түтікті, бес қалақты, түкті. Күлтесі шұңқырлау. Гүлдері ұсақ, қызғылт, ақ немесе қызғылт күлгін түсті. 4-тен масақ Сәуір маусым айларында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Тұқымы жұмыртқа тәрізді, ашық қоңыр түсті, жылтыр. ==Дереккөздер== 
'''Крилатица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''6884''. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''39877''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Крин''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''6671''. Телефон коды ''03629''. ЕКАТТЕ коды ''39894''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кроячево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Пошта индексі ''6766''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''39952''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Крушевска''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''6744''. ЕКАТТЕ коды ''40169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Крушка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''6743''. ЕКАТТЕ коды ''40186''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кукуряк''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''6898''. Телефон коды ''03673''. ЕКАТТЕ коды ''40511''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Купците''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''6839''. ЕКАТТЕ коды ''40676''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Куцово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''6697''. ЕКАТТЕ коды ''40796''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кыклица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''6927''. Телефон коды ''03648''. ЕКАТТЕ коды ''40823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Кырчовско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Пошта индексі ''6873''. Телефон коды ''03675''. ЕКАТТЕ коды ''40988''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолтай''' Обаған алабында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Сарыкөл ауданы Златоуст ауылынан қарай 12 км жерде. Теңіз деңгейінен 96 биіктікте жатыр. Оңтүстік мен батысы төбелі, солтүстік мен шығысы жазықты келеді. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы 2,9 км, енді жері 1,7 км. Жағалау бойының ұзындығы 7,6 км. ұсақ тұзды көлдер бар. Суы қарашаның басында қатып, сәуірде ери бастайды. Суының тұздылығы орташа. Мал суаруға жарамды. Санат:Сарыкөл ауданы көлдері Санат:Обаған су алабы 
'''Лале''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''6823''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''43102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Латинка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''6767''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''43164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лебед''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''6859''. Телефон коды ''03634''. ЕКАТТЕ коды ''43178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Левци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6750''. ЕКАТТЕ коды ''44896''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лениште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''6783''. Телефон коды ''03654''. ЕКАТТЕ коды ''43270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Летовник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''6810''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''43493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лештарка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''6967''. Телефон коды ''03646''. ЕКАТТЕ коды ''43596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лимец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''6936''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''43726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лисиците''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''6645''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''43856''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''6894''. Телефон коды ''03679''. ЕКАТТЕ коды ''44080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолшора''' Сыпсыңағаш қолатында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қамысты ауданы Жолшора ауылынан оңтүстікке қарай км жерде. Теңіз деңгейінен 227 биіктікте жатыр. Орқаш көлі, оңтүстігінде Қайыңдысор көлі орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 5,3 км2, ұзындығы 2,9 км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы км. Жағалауы тегіс. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Суы тұщы. Жағасында бірнеше жайлау бар. Мал шаруашылығына пайдаланылады. Санат:Қамысты ауданы көлдері 
'''Луличка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Пошта индексі ''6921''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''44344''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лывово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''6638''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''44361''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Любино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''6796''. ЕКАТТЕ коды ''44584''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Люляково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Пошта индексі ''6684''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''44700''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Лясково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Пошта индексі ''6667''. Телефон коды ''03693''. ЕКАТТЕ коды ''44820''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6675''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''46139''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мак''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6784''. ЕКАТТЕ коды ''46156''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Македонци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''6640''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''46214''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6941''. ЕКАТТЕ коды ''46471''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6927''. Телефон коды ''03648''. ЕКАТТЕ коды ''46601''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жолымбет алтын кен орны''' Ақмола облысында, Астана қаласынан қарай 65 км жерде орналасқан. 1932 жылы ежелгі кен қазбалардың ізімен ашылып, 1933 жылдан кен өндіріліп келеді. == Геологиялық құрылымы == Кен терең жарылымдармен тілінген және Степняк кешенінің (S2) интрузиялары енген төменгі және орта ордовиктің шөгінді жыныстарында орналасқан. == Жатыс сипаты == Өндірістік маңызы бар кен түзілімдері интрузия денелерінде шоғырланған. Олардың таралу тереңдігі 1600-1700 м. Алтынның үш түрі анықталған: пириттегі ұсақ дисперсті алтын; пириттің шоғырлануына байланысты түзілген желіше пішіндес саф алтын; метасоматикалық өзгеріске ұшырамаған кварц желілеріндегі алтын. ==Минералдары, құрамы == Негізгі кен минералдары: пирит, пирротин, халькопирит, галенит, алтын; қосымша кен материалдары марказит, сфалерит, арсенопирит, висмутин, борнит, т.б. Кентас құрамында, сондай-ақ, шашыранды индий, кадмий және таллий бар. Кентас құрамындағы алтынның орташа мөлшері 6,6 г/т. Кен орнынан барлығы 110 тоннадан артық алтын өндірілген. Жолымбет алтын кенінен Қазақалтын АҚ құрамындағы Жолымбет кеніші алтын өндіруде. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''Малкоч''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Пошта индексі ''6898''. Телефон коды ''03673''. ЕКАТТЕ коды ''46680''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Пошта индексі ''6935''. Телефон коды ''03644''. ЕКАТТЕ коды ''46872''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Манчево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''47144''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мартино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6745''. ЕКАТТЕ коды ''47342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Медевци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''47531''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Метлика''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''6938''. Телефон коды ''03643''. ЕКАТТЕ коды ''47860''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Метличина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''6873''. Телефон коды ''05136''. ЕКАТТЕ коды ''47888''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Метличка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''6890''. Телефон коды ''03671''. ЕКАТТЕ коды ''47891''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Пошта индексі ''6660''. Телефон коды ''03628''. ЕКАТТЕ коды ''48074''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мишевско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Пошта индексі ''6840''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''48622''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жомарт марганец кен орны''' Қарағанды облысы Қызылжар темір жол бекетінің 45 км жерде. 1932 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Жомарт марганец кен орнының марганец және темір кентастары төменгі тас көмір кезеңінің қатпарланған кремнийлі әктастарында орналасқан. Үш кентасты горизонттың төменгі және жоғарғы қабатында марганец, ал ортаңғы қабатында темір кентасы бар. == Минералдары, құрамы == Негізгі кентас минералдары браунит, гаусманит, родохрозит, мангонокальцит, мангоносидерит. Үгілу қыртысының шекарасындағы марганецті тотыққан кентастар құрамында псиломедан, аздап пиролюзит, вернадит, манганит кездеседі. Марганецті бастапқы кентастарда 15- 47%, тотыққан кентастарда 50%-дай марганец бар. Марганец кентасының жалпы қоры шамамен млн. 245 мың т. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Zhairem GOK 
'''Млечино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Пошта индексі ''6781''. Телефон коды ''03653''. ЕКАТТЕ коды ''48756''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Могиляне''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Пошта индексі ''6867''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''48845''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Модрен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6840''. ЕКАТТЕ коды ''68151''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''6838''. Телефон коды ''03639''. ЕКАТТЕ коды ''48917''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Морянци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрайды. Пошта индексі ''6959''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''49103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мост''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Пошта индексі ''6670''. Телефон коды ''03629''. ЕКАТТЕ коды ''49120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мрежичко''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''6845''. Телефон коды ''03633''. ЕКАТТЕ коды ''49268''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мурга''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''6725''. ЕКАТТЕ коды ''49326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мургово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Пошта индексі ''6679''. Телефон коды ''03624''. ЕКАТТЕ коды ''49343''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мусево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''6774''. Телефон коды ''03652''. ЕКАТТЕ коды ''49401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жонқызыл''' Тарбағатай жотасының тау массиві. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы Үшарал ауылынан қарай км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1729 м. қарай доғаша иілген. Қарасу және Терісайрық өзендерінің аңғарында. Маңында Түлкілі, Өкпекті, Атбас тауларымен шектеседі. == Геологиялық құрылымы == Жонқозылдың геологиялық жер қыртысы Тарбағатай, Алтай тау жүйесімен қалыптасқан. == Өсімдігі == Таудың тіктеу келген беткейінде қайың, терек, т.б. өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''Мыглене''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''49480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Мыдрец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрайды. Пошта индексі ''6674''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''49521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Нане''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''51086''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Нановица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Пошта индексі ''6830''. Телефон коды ''03639''. ЕКАТТЕ коды ''51097''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Небеска''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''6693''. ЕКАТТЕ коды ''51192''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Невестино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Пошта индексі ''6722''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''35136''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Ненково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Пошта индексі ''6797''. ЕКАТТЕ коды ''51442''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Пошта индексі ''6831''. Телефон коды ''03639''. ЕКАТТЕ коды ''51473''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''6710''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''51994''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''6697''. Телефон коды ''03695''. ЕКАТТЕ коды ''52153''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоңғар аспарасы''' (Chesneya dshungarіca) бұршақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Жетісу (Жоңғар) Алатауының Шолақ тауының тасты, тастақты жерлерінде өседі. Биіктігі 15 см, Сабағын күмістей жылтыр ақ түктер жапқан. Жапырақтары ұзын сағақты, 4-тен қосақталып, жоғарғы жағы ойма немесе дөңгелек болады. Гүл сағағында біреу, күлгін көк түсті. Тұқымынан көбейеді. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі бұршақ, қандауыр тәрізді, жоғары қарай кеңейген. Жоңғар аспарасы өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Бұршақтар тұқымдасы‎ 
'''Ночево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''6726''. ЕКАТТЕ коды ''52372''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Овчари''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''6922''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''53206''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Овчево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''6846''. ЕКАТТЕ коды ''53271''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 855 адамды құрайды. Пошта индексі ''6641''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''53638''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Орешари''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6929''. Телефон коды ''036401''. ЕКАТТЕ коды ''53713''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Орешница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Пошта индексі ''6655''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''53816''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Островец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрайды. Пошта индексі ''6881''. Телефон коды ''036700''. ЕКАТТЕ коды ''54393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Островица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''6644''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''54403''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Охлювец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''6624''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''54479''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Падало''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''6960''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''55097''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Шілденің 29''' Григориан күнтізбесінде жылдың 210-шы күні (кібісе жылдарда 211-ші). Жылдың аяғына 155 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Румыния, Ұлттық әнұран күні 1858 Жапония АҚШ-тың қысымынан Токио және Осака қалаларын шетелдіктерге ашты 1948— Лондон қаласында Олимпиялық ойындар ашылды. 1971 «Пионер-11» аппараты Сатурн ғаламшарды және оның сақиналарын фото суретке түсірді. 1979 Аргентина мен Ұлыбритания арасында дипломатиялық қарым-қатыстар қалпына келтірілді 1988 Канада ОАР-дың барлық спортшылары мен бапкерлерге елге кiруге тыйым салды ====Дүниеге келгендер==== 187 Цао Пэй, Қытай ақыны, Вэй хандығының бірінші императоры. 1605 Симон Дах (Simon Dach) (1659), неміс ақыны. 1805 Алексис де Токвиль (Charles Alexis Henri Maurice Clérel de Tocqueville) (1859), француз жазушысы, тарихшы, сыртқы істер министрі (1849). 1817 Иван Константинович Айвазовский (шын аты Ованес Айвазян) (1900), дүние жүзіне әйгілі орыс суретшісі. 1883 Бенито Муссолини (Benito Amilcare Andrea Mussolini) (1945), италияндық саяси қайреткер, фашизм ілімінің басты шығырмашысы. 1898 Исидор Раби (Isidor Isaac Rabi) (ум. 1988), американдық физик, 1944 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1900 Эйвинд Юнсон (Eyvind Olov Verner Johnson) (1976), швед жазушысы, 20-дан астам романдардың авторы, Швецияның пролетарлық әдебиетiнiң классигi. ====Қайтыс болғандар==== 1507 Мартин Бехайм (Martin Behaim) (1459), неміс географы. 1913 Тобиас Ассер (Tobias Michael Carel Asser) (1838), Голландия заңгері, 1911 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1967 Александр Ват (шын тегі Хват) (Aleksander Wat Chwat) (1900), поляк ақыны, аудармашы 1994 Дороти Мэри Кроуфут-Ходжкин (Dorothy Mary (1910), ағылшын химигі және биохимигі, 1964 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:29 шілде 
қатпарлы жүйесі''' каледон қатпарлығының соңынан бастап жағдайда дамыған Қазақстанның ірі тектоникалық құрылым. == Орналасуы == Жоңғар-Балқаш қатпарлы жүйесі Іле өзені мен Алакөл ойысының аралығында жота-жота болып Қытай шекарасынан Жетісу (Жоңғар) Алатауы арқылы солтүстік-батыс бағытта Солтүстік Балқаш өңіріне дейін, одан әрі Ақбастау, Ақжал–Ақсораң синклинорийлері мен антиклинорийіне дейін созылып жатыр. Жоңғар, Алакөл, ал Оңтүстік Жоңғар және жарылу белдемімен шектеледі. == Геологиялық құрылымы == Жоңғар-Балқаш қатпарлы жүйесі жоғарғы силур, девон және төменгі тас көмір шөгінділерінен құралған. Орта палеозой дәуірінде болған күшті тектоникалық қозғалыстардың нәтижесінде бұл шөгінді жыныстар бірнеше қатпарлы белдемдер құрған. Геологиялық және геофизикалық деректерге қарағанда Жоңғар-Балқаш қатпарлы жүйесі Орталық Қазақстан қатпарлы жүйесі ядросының үстінде жатыр деп саналады. Жоғарғы палеозойда Жоңғар–Балқаш жүйесінде көптеген қатпарлы құрылымдар мен терең жарылымдар пайда болып, олардың бойымен тас көмір, пермь кезеңдерінде көлемді гранит интрузивтері ығысып шыққан. Осы кезеңде бұл жерге жанартаутекті шөгінді, жанартаутекті жыныстар шөкті, көптеген жыныстар гидротермальдық өзгерістерге ұшырады. == Белдемдері == Жонғар-Балқаш қатпарлы жүйесі жарыспалы жарылымдар арқылы төрт белдемге бөлінген: тастау белдемі (Жетісу Алатауының солтүстік-шығыс етегінде орналасқан); белдемі (Жетісу Алатауының солтүстік қыраттарынан, Солтүстік Балқаш өңіріне дейін созылады); Орталық–Жоңғар белдемі (Жетісу Алатауының басты жоталары); Бораттам белдемі (Жетісу Алатауының оңтүстік-шығыс етегінде орналасқан). == Кендері == Жоңғар-Балқаш қатпарлы жүйесінің табанындағы төменгі палеозой шөгінділерінде полиметалл (Текелі, Көксу, т.б.), шөгінді және жанартаутекті жыныстармен байланысты молибден,мыс, полиметалл (Қоңырат, Саяқ, Көксай, Көкзабой, Көктастал, Гүлшат, Борлы, т.б.), пермь граниттерінде сирек металл (Ақшатау, Шығыс Қоңырат, т.б.) кендері, кейбір жоғарғы палеозой ойыстарында тас көмір кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан кенді аудандары 
'''Падина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 851 адамды құрайды. Пошта индексі ''6771''. Телефон коды ''03658''. ЕКАТТЕ коды ''55124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пазарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''6829''. Телефон коды ''03638385''. ЕКАТТЕ коды ''55169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Паничково''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Пошта индексі ''6723''. Телефон коды ''03695''. ЕКАТТЕ коды ''55395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Панчево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''6657''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''55422''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Папрат''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''6851''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''55436''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Паспал''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''6776''. Телефон коды ''03652''. ЕКАТТЕ коды ''55525''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Патица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''6710''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''55568''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пашинци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Пошта индексі ''6969''. Телефон коды ''03646''. ЕКАТТЕ коды ''55614''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пелин''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Пошта индексі ''6948''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''55751''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пенёво''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''6741''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''55823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоңғар көкгүлі''' () көкгүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар) Алатауының шалғынды беткейлерінде кездеседі. Жасыл түсті жуан жіп сияқты шырматылып жататын тамыры және аса көп емес күңгірт күлгін түсті тік өсетін сабағы болады. Жапырақтары қандауыр тәрізді, ұшы үшкір. Тостағанша жапырақшалары қоңырау сияқты, тәрізді күлтесінен екі есе қысқа. Көк түсті гүлдері сабағының ұшынан жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі ұзынша келген қорапша. Жоңғар көкгүлі өте сирек кездесетін эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Көкгүлдер 
'''Первенци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. ЕКАТТЕ коды ''59054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Первица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Пошта индексі ''6882''. Телефон коды ''036700''. ЕКАТТЕ коды ''59063''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пепелиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Пошта индексі ''6643''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''55840''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Перперек''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Пошта индексі ''6673''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''55885''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Песнопой''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6798''. Телефон коды ''03652''. ЕКАТТЕ коды ''55912''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Перуника''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''6949''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''55899''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Петелово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Пошта индексі ''6666''. Телефон коды ''03696''. ЕКАТТЕ коды ''55960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Петлино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Пошта индексі ''6634''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''56054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пиявец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''6813''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''56575''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Плазиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''56589''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоңғар сабынкөгі''' () сабынкөктер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар) Алатауының Белқайың тауында шағын ғана ареалы кездеседі. Биіктігі 20 см, сүректі тамыры болады. Сабағы көп, жоғары қарай көтеріліп өседі. Жапырақтары жұмыртқа тәрізді, жиегі тілімденген. Тостағанша жапырақшалары тықыр, дөңгелектеніп бөлшектенген. Күлтесі қызғылт, жоғарғы ерні қалақты. Аталығы күлтесінен шығып тұрады. Гүлдері 3-тен қысқа гүлсағақты, жіпшелі сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі қорапша. Жоңғар сабынкөгі өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Плешинци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''56767''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пловка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''6890''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''56808''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Повет''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''6630''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''56928''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Подврых''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''56976''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Подкова''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Пошта индексі ''6880''. Телефон коды ''03671''. ЕКАТТЕ коды ''57039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Подрумче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Пошта индексі ''6945''. ЕКАТТЕ коды ''57062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''6909''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''57248''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Полянец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''6847''. Телефон коды ''03637''. ЕКАТТЕ коды ''57412''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Постник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Пошта индексі ''6833''. Телефон коды ''03639''. ЕКАТТЕ коды ''57892''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Поточарка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Пошта индексі ''6963''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''57933''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''ЖОҢҒАР dshungarіcum) руталар тұқымдасы, тұтасжапырақ туысына жататын көп жылдық бұташықты өсімдік. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік сілемдеріндегі тасты беткейлерінде кездеседі. Биіктігі 15 45 см. Сабағының төменгі жағы бұтақты. Жапырақтары ұзын, жиегі тегіс. Тостағанша жапырақшалары дөңгелек, тықыр. Күлтесінің пішіні жұмыртқа сияқты, сары түсті. Гүлдері көп емес, гүлшоғырына топталған. Шілде тамыз айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі ашылмалы қорапша, сырты бұдыр. Сәндік өсімдік. Жоңғар тұтасжапырағы өте сирек кездесетін эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Руталар 
'''Поточе''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. ЕКАТТЕ коды ''57947''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Поточница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Пошта индексі ''6960''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''57950''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Правдолюб''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''6765''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''58013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пресека''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Пошта индексі ''6862''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''58178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Прилепци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''58342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Припек''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Пошта индексі ''6858''. Телефон коды ''03634''. ЕКАТТЕ коды ''58387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Прогрес''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''59361''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пропаст''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''6632''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''58623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Птичар''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Пошта индексі ''6811''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''58757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Пчеларово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6664''. Телефон коды ''03696''. ЕКАТТЕ коды ''58829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоңғар түймебасы''' () астралылар тұқымдасы, түймебас туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Жетісу(Жоңғар), Теріскей және Іле Алатауларының тасты, тастақты төменгі белдік беткейлерінде кездеседі. Биіктігі 30 35 см, қысқа сүректенген тамыры бар. Сабағы дара, қарапайым, сыртын түк жапқан. Сабағының төменгі бөлігіндегі жапырақтарының табақшалары ұзынша, қанат тәрізді тілімденген; жоғарғылары қандауыр сияқты, отырыңқы. Гүлдері қызғылт қызыл түсті, себет гүлшоғырына топталған. Мамыр шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Тұқымы ұзынша, тықыр, ашық сары айдаршасы бар. Тұқымынан көбейеді. Жоңғар түймебасы өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''Пыдарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''6746''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''58997''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Равен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Пошта индексі ''6834''. Телефон коды ''03636''. ЕКАТТЕ коды ''61063''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Ралица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''6820''. Телефон коды ''06007''. ЕКАТТЕ коды ''62147''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Раличево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''6965''. Телефон коды ''03648''. ЕКАТТЕ коды ''62178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рани-Лист''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 793 адамды құрайды. Пошта индексі ''6720''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''62195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Растник''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''6865''. Телефон коды ''03676''. ЕКАТТЕ коды ''62236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Резбарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Пошта индексі ''6649''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''62445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рибарци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''6790''. ЕКАТТЕ коды ''54260''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рибино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''6939''. Телефон коды ''03675''. ЕКАТТЕ коды ''62617''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Ридово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''6742''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''62668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
Жоңышқа (Medіcaqo) Сарыбас Жоңышқа '''Жоңышқа''' (лат. Medicago) бұршақ тұқымдасына жататын бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдік. Еуропа, Азия және Африкада өсетін 100-ге жуық түрі бар. Кәдімгі жоңышқа (M. satіva), сарбас жоңышқа (M. falcata), көк жоңышқа (M. caerulea), т.б. кең таралған. Қазақстанда 18 түрі өседі. Сабағы тарамданған, бұтақты түп құрады, биіктігі 40 80 см. Жапырағы үш құлақты, ұзынша келген. Гүлшоғыры көп гүлді шашақ. Жемісі көп тұқымды бұршақ. Жоңышқа республикамызда көп өсірілетін мал азықтық дақыл. Малға пішен, балғын көк майса, кептіріліп ұнтақталған, сүрлем күйінде беріледі. Жоңышқада (құрғақ затқа шаққанда) 15,5% протеин, 43,9% азотсыз заттар, 29,4% клетчатка, 3,1% май болады. Кәдімгі Жоңышқаның 100 кг жасыл массасында 21,7 азық өлшемі, 4,1 кг қорытылатын протеин, ал 100 кг пішенінде 50,2 азық өлшемі және 13,7 кг қорытылатын протеин бар. Қазақстанда Жоңышқа сорттары: Ертіс жоңышқасы, Қарабалық жоңышқасы, “Дархан 90”, т.б. Жоңышқа ылғал және жылу сүйгіш дақыл. Егіндік және мал азықтық ауыспалы егістікте егеді. Жоңышқаны гүлдей бастағанда орады. Шөбі орылғаннан кейін егістік үстеп тыңайтылса, Жоңышқаны екінші орған кезде мол өнім алуға болады. Жоңышқа зиянкестері жоңышқа сұр көбелегі, жоңышқа жапырағының бізтұмсығы, жоңышқа қандаласы, т.б.; аурулары ақұнтақ, тат кеселі. ЖОҢЫШҚА (TRIFOLIUM КЛЕВЕР) бір және көпжылдық шөптесін өсімдік. Латынша атауы Trifolium, “үшжапырақ“ дегенді білдіреді. 300-ге жуық түрі белгілі. Дәрілік мақсатта жоңышқаның гүлі мен жоғарғы жапырақтарын қолданады. Жаз бойы гүлдейді. Жоңышқаның емдік қасиеті өте жоғары, оны суық тигенде, өкпе ауруына, қан тазалауға, қан аздыққа, безгек ауруларына қарсы қолданады. == Жарығы: == Жарықта өседі. Тіке түскен күн сәулесіне төзімді. == Жылуы:== Жылылықты ұнатады. == Суғарылуы:== Жазда молынан, қыста азырақ суғарады. == Ылғалдылығы: == Ылғалды ұнатады. == Толық минералды тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіреді. == Аурулары:== Ауруға аса көп шалдықпайды. == Көбейтілуі:== Тұқымы арқылы көбейтіледі. == Сілтемелер == Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт == Дереккөздер == Санат:Бұршақтар тұқымдасы‎ 
'''Рогач''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''6916''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''62774''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рогозари''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Пошта индексі ''6845''. Телефон коды ''03633''. ЕКАТТЕ коды ''62801''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рогозче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''6845''. Телефон коды ''03633''. ЕКАТТЕ коды ''62846''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Родопско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''6762''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''62894''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рожденско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Телефон коды ''03633''. ЕКАТТЕ коды ''63714''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рудина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Пошта индексі ''6659''. Телефон коды ''03628''. ЕКАТТЕ коды ''63170''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Русалина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''6695''. ЕКАТТЕ коды ''63392''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Русалско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''6795''. ЕКАТТЕ коды ''63402''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Ручей''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''6928''. Телефон коды ''03648''. ЕКАТТЕ коды ''63505''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Рыт''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03633''. ЕКАТТЕ коды ''63611''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоңышқа жапырағының бізтұмсығы''', фитономус (Phytonomus varіabіlіs) қатты қанаттылар отрядының бізтұмсықтылар тұқымдасына жататын қоңыз. Жоңышқа өсіретін жердің бәрінде кездеседі. Ұзындығы мм, сұр қоңыр түсті. Дернәсілдерінің ұзындығы мм-ге жетеді. Көктемде қоңыздар жаңадан өсіп келе жатқан жоңышқаның жапырағымен қоректенеді. Ұрғашысы жоңышқаның сабағын кеміріп кішкене қуыс жасайды да, жұмыртқаларын топтап сонда салады. Өсімталдығы өте жоғары; әрбір қоңыз 300 2500-ге дейін жұмыртқа салады. Жұмыртқадан шыққан дернәсілдер жапырақ бүршіктерінің ішіне еніп, қоректенеді. Екі рет түлеген соң олар төбе бүршіктен шығып, ашық түрде қоректенеді. Жапырақтың жұмсақ тінін түгелдей жеп, жүйкелерін ғана қалдырады. Дамыған дернәсілдер жапырақ бетіне піллә жасап, соның ішінде қуыршаққа айналады. Жас қоңыздары жаздың бас кезінде біраз уақыт жапырақтармен қоректенеді. Содан соң ыстық басталысымен топырақтың беткі қабатына еніп, жазғы ұйқыға кетеді. Жоңышқа жапырағының бізтұмсығы, негізінен, екінші және үшінші жылғы жоңышқалықтың бірінші орымын қатты зақымдайды. Күресу шаралары: жоңышқалықты ерте көктемде тырмалап, қоңыздар мен дернәсілдер ашық қоректенуге шыққан кезде арнаулы дәрмектер бүрку қажет. == Дереккөздер == Санат:Қатты қанаттылар 
'''Садовица''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''6815''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''65098''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Самовила''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''6942''. Телефон коды ''03646''. ЕКАТТЕ коды ''65190''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Самодива''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''6878''. Телефон коды ''03674''. ЕКАТТЕ коды ''65214''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Самокитка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''6897''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''65228''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сбор''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6961''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''65454''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сватбаре''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''6675''. Телефон коды ''03626''. ЕКАТТЕ коды ''65512''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Светлен''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''6890''. Телефон коды ''06030''. ЕКАТТЕ коды ''35016''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Светулка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''6768''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''65646''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Свобода''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. ЕКАТТЕ коды ''65797''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''6706''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''65841''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
Жоңышқа қандаласы '''Жоңышқа қандаласы''' (Adelphocorіs lіneolatus) ''қансорғыштар тұқымдасына жататын жәндік.'' Қазақстанның барлық жерінде тараған. Жоңышқа қандаласы жоңышқа, эспарцет, түйе жоңышқа, беде, мақта, қант қызылшасының зиянкесі. Дене тұрқы 7,5 мм, қоңыр немесе сарғыш-жасыл түсті. Қанат қалқаншаларында екі қара жолағы болады. Жылына рет ұрпақ береді. Аналығы жұмыртқасын (160-тай) өсімдіктердің сабағына, бұтағына және гүлсидамына салады да, сонда қыстап шығады. Келесі жылы көктемде 25 30 күннен кейін дернәсілдері ересек қандалаға айналады. Жоңышқа қандаласы өсімдіктің жас бұтағын, бүршігін, гүлшанағын, гүлін және жемісін сорып, зақымдайды. Жоңышқа қандаласы зақымдаған өсімдіктің жапырағы, бүршігі, шанағы сарғайып гүлі түсіп қалады. Егіс өнімінің 75%-іне зиян келтіреді. Күресу шаралары: ерте көктемде егіс алқабын алдыңғы жылғыдан қалған өсімдік қалдықтарынан тазалау керек, егіс алқабына фосфорлы органикалық инсектицидтер бүрку қажет. == Дереккөздер == Санат:Жартылай қатты қанаттылар 
'''Севдалина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6745''. ЕКАТТЕ коды ''65890''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Седефче''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''6827''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''65944''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Седлари''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. ЕКАТТЕ коды ''65961''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Седларци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''6789''. Телефон коды ''03657''. ЕКАТТЕ коды ''70771''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Седловина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Пошта индексі ''6621''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''65975''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Секирка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''6890''. ЕКАТТЕ коды ''66024''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сенце''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''70785''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''6660''. Телефон коды ''03628''. ЕКАТТЕ коды ''66336''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Синделци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Пошта индексі ''6825''. Телефон коды ''03638''. ЕКАТТЕ коды ''66500''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Синигер''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''6956''. Телефон коды ''03647''. ЕКАТТЕ коды ''66545''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жорға''' Сарыарқаның шығыс бөлігіндегі тау массиві. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында. Ең биік жері 1090 м, ұзындығы км, ені км. == Жер бедері == Таудың оңтүстік беткейі тік жарқабақты, көлбеу келген. Шығысында бірнеше ұсақ шоқылар орналасқан. Батысынан Еспе өзені ағып өтеді. == Геологиялық құрылымы == Девон және силур жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Жартылай және шала дамыған қиыршықтасты қызғылт қоңыр топырақ жамылғысындағы тасты дала. Мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Синчец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6785''. Телефон коды ''03654''. ЕКАТТЕ коды ''66562''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сипец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''70809''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сипей''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''6629''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''66603''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Скалина''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''6846''. ЕКАТТЕ коды ''66723''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Скалиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Пошта индексі ''6652''. Телефон коды ''03625''. ЕКАТТЕ коды ''66740''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''6748''. ЕКАТТЕ коды ''66754''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Скалак''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6923''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''66716''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Скырбино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Пошта индексі ''6720''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''66929''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сливарка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Пошта индексі ''6919''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''67297''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сладкодум''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6960''. ЕКАТТЕ коды ''67132''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() отряды, қарға тұқымдасына жататын құс. Қазақстанда Оңтүстік Балқаш маңында, Қызылқұм және Үстірттің кейбір құмды жерлерінде кездеседі. Тұрқы 30 см-дей, салм. 80 100 г, сұр түсті. Құмда қалдырған ізі түзу бір сызық болып созылып жатады. Даусы ащы шырылдап шығады. Отырықшы құс. Ұясын ағаш бұталарына салады, ондағы көгілдір жасыл түсті жұмыртқаларын аналығы басып шығарады, аталығы аналығына жем тасиды. Балапандарын екеулеп 18 20 күндей, осынша уақыт ұшқаннан кейін асырайды. Жорғаторғай тіршілігінің көпшілігін жер бетінде жемін ұстаумен өткізеді. Қауіп төнген кезде ұшпайды, жорғалап қураған бұта түбін тасалайды. Ешқашан топ құрмайды. Жәндіктермен және шөл өсімдіктерінің дәндерімен қоректенеді. Іле жорғаторғайы (''P. p. ilensis'') Қазақстан эндемигі, саны аз, таралу аймағы жылдан-жылға азаюда, сондықтан қорғауды қажет ететін құс. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''67502''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Снежинка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6741''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''67742''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Соколите''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6694''. ЕКАТТЕ коды ''67893''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Соколско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6648''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''67979''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Соколино''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Пошта индексі ''6812''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''67882''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Соколяне''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''6688''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''67982''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Солиште''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''6721''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''68014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Софийци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. ЕКАТТЕ коды ''68120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Сполука''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6799''. ЕКАТТЕ коды ''68240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Срединка''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''6738''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''68336''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Шілденің 30''' Григориан күнтізбесінде жылдың 211-ші күні (кібісе жылдарда 212-ші). Жылдың аяғына 154 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Вануату, тәуелсіздік күні 1502 Христофор Колумб майя халықының өкiлдерiн тұңғыш рет кездестiрдi 1729 АҚШ-та Балтимор қаласының негізі қаланды 1793 Канадада Торонто қаласының құрылысы басталды 1900 Ұлыбритания шахталарында балалар еңбегiне тыйым салынды 1930 Уругвайда футболдан әлем чемпионатының финалы өтті 1932 Лос Анжелес қаласында оныншы Олимпиада ойындары басталды. ====Дүниеге келгендер==== 1511 Джорджо Вазари (1574), италияндық архитектор, суретші, жазушы, өнертанудың негіздеушісі. 1857 Торстейн Бунде Веблен (1929), америкалық экономист. 1835 Жаяу Мұса Байжанұлы (1929), қазақ ақыны және сазгері. 1889 Франс Мазерель (1972), Бельгия суретшісі. 1925 Антуан Дюамель, Франция композиторы. ====Қайтыс болғандар==== 1898 Отто фон Бисмарк (1815), неміс саяси қайреткер, Герман империясының бірінші канцлері. 1965 Дзюнъитиро Танидзаки, жапон жазушысы және драматург. 1997 Бао Дай (шын аты Нгуен Винь Тхиеу) (1913), Вьетнамның соңғы императоры. 2007 Микеланджело Антониони (1912), ұлы италияндық режиссер == Сыртқы сілтемелер == Санат:30 шілде 
ЖОРЫН '''Жорын''', хамеродос (Chamaerhodos) раушангүлділер тұқымдасына жататын екі және көп жылдық шөптесін кейде бұташық өсімдіктер туысы. Қазақстанда таулы аймақтардың тасты, тастақты беткейлерінде, ормандарда, өзен бойларында, құмды жерлерде өсетін түрі (Алтай жорыны, Жоңғар жорыны, құм жорыны, түзу жорыны) бар. Бұлардың биіктігі 60 см, тамыры жуан, жайылып өскен қатты бұтақтары болады. Жиегі тілімденген жапырақтары өркенге кезектесе орналасады. Тостағанша жапырақшалары түспейді, күлтесі бесеу, ұзындығы тостағаншамен бірдей немесе сәл ұзынырақ, ақ не қызғылт түсті. Гүлдері ұсақ, сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы тықыр. == Дереккөздер == 
'''Среднево''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Пошта индексі ''6717''. Телефон коды ''03691''. ЕКАТТЕ коды ''68415''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Средска''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''6693''. ЕКАТТЕ коды ''68566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Средско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрайды. Пошта индексі ''6890''. Телефон коды ''03672''. ЕКАТТЕ коды ''68577''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Срынско''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''6775''. Телефон коды ''03652''. ЕКАТТЕ коды ''68597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''6792''. ЕКАТТЕ коды ''69122''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''6880''. ЕКАТТЕ коды ''68895''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стари-Чал''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''6964''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''68936''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''6741''. Телефон коды ''0361''. ЕКАТТЕ коды ''68984''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Старово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''6877''. Телефон коды ''03674''. ЕКАТТЕ коды ''68953''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стоманци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Пошта индексі ''6873''. Телефон коды ''03674''. ЕКАТТЕ коды ''69482''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоса''', ''Қарғалы'', ''Ақши'' Шалқар алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ұлытау ауданы жерінде. Ұзындығы 135 км, су жиналатын алабы 3090 км². ==Бастауы == Ұлытаудың батысындағы аласа шоқылардың етегінен басталып, Ақшолақ қонысының тұсында тартылып қалады. == Гидрологиясы == Көктемде қар ерігенде су ағады, жазда құрғап қалады. Қар суымен толығады. Жоса шаруашылық қажеттеріне пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы 
'''Стояново''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''6773''. Телефон коды ''03652''. ЕКАТТЕ коды ''69518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стражевци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''6731''. Телефон коды ''03623''. ЕКАТТЕ коды ''69612''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стражец''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6954''. Телефон коды ''084''. ЕКАТТЕ коды ''81743''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стражница''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''6710''. ЕКАТТЕ коды ''69657''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Пошта индексі ''6929''. Телефон коды ''036401''. ЕКАТТЕ коды ''69688''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''6660''. Телефон коды ''03628''. ЕКАТТЕ коды ''69715''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стремово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''6683''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''69849''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стремци''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Пошта индексі ''6680''. Телефон коды ''03622''. ЕКАТТЕ коды ''69852''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Стрижба''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6899''. Телефон коды ''03673''. ЕКАТТЕ коды ''69866''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''6958''. Телефон коды ''03642''. ЕКАТТЕ коды ''70104''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Жоса''' Ырғыз алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Хромтау ауданында. Бақсай өзенінің оң саласы. Ұзындығы 45 км. ==Бастауы == Бастауын Әулиемола тауының бұлақтардан алып, қыстаудан шығысқа қарай Бақсай өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жағасы жайпақ, құмдауытты. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Жайылмасында Жаркөл, Сынтас, т.б. қыстаулар орналасқан. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз су алабы Санат:Хромтау ауданы өзендері 
'''Сухово''' () Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''6794''. Телефон коды ''03656''. ЕКАТТЕ коды ''70319''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Бабино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''2683''. Телефон коды ''07044''. ЕКАТТЕ коды ''2049''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''2668''. Телефон коды ''0702''. ЕКАТТЕ коды ''2052''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Багренци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Пошта индексі ''2530''. Телефон коды ''07916''. ЕКАТТЕ коды ''2138''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бадино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''2676''. Телефон коды ''07047''. ЕКАТТЕ коды ''2172''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Баланово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''2680''. Телефон коды ''07036''. ЕКАТТЕ коды ''2350''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бараково''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 566 адамды құрайды. Пошта индексі ''2634''. Телефон коды ''07053''. ЕКАТТЕ коды ''2748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Берсин''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''2587''. Телефон коды ''07910''. ЕКАТТЕ коды ''3962''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бистрица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 671 адамды құрайды. Пошта индексі ''2644''. Телефон коды ''0701''. ЕКАТТЕ коды ''4220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Блажиево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Пошта индексі ''2678''. Телефон коды ''07048''. ЕКАТТЕ коды ''4314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосабай алтын кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданы Ақшатау кентінің солтүстігіндегі кен орны. 1955-1959 жылдары барлау жасалып, 11 кентас белдемі анықталды. == Геологиялық құрылымы == Кен орны төменгі және орта субжанартаулық андезитті порфирит, агломератты туфтарынан, жоғарғы тас көмір кешеніне жатқызылатын фельзит іспетті гранитті порфирлер сығылмасынан түзілген. == Жатыс сипаты, құрамы == Кен телімінің орталық бөлігіндегі сығылым белдеуі шегіндегі жыныстар кварцқа бай, мұнда ұзындығы бірнеше ондаған м-ден бірнеше км-ге дейін көптеген кварц желілерінің белдемі дамыған. ІІІ белдемдегі кварц желілерінде полиметалмен қатар алтын, күміс минералдарының маңызы бар, ол 100 м-ден астам тереңдікте тараған. Белдем оңтүстік-батыс бағытта 70-75° тік құламалы. Кварц массасының т-сында алтын г-нан бірнеше ондаған г-ға дейін, күміс 10-15 шамасында. Алтын таза түрінде, күміс тотығу белдемінде кераргит түрінде түзілген. Жосабай алтын кен орны шағын кенге жатады. Кентас 25-30 м-ге дейінгі тереңдіктен ашық әдіспен өндіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Алтын кендері 
'''Блатец''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''2548''. Телефон коды ''07929''. ЕКАТТЕ коды ''4323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Блатино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''2617''. Телефон коды ''0701''. ЕКАТТЕ коды ''4354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Блато''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''2657''. Телефон коды ''07045''. ЕКАТТЕ коды ''4371''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бобешино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''4491''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Богослов''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''2509''. Телефон коды ''078''. ЕКАТТЕ коды ''4796''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Боровец''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''2626''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''5565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Брест''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2558''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''6392''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Буново''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''2539''. Телефон коды ''07934''. ЕКАТТЕ коды ''7048''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бураново''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''2628''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''7065''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бызовица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''2555''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''7226''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосалы''' Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы кент (1939 жылдан), темір жол стансасы, ауданы және Жосалы кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы Қызылорда қаласынан қарай 147 км жерде, Қараөзек өзенінің Сырдарияға құяр тұсындағы қамыс, құрақ аралас әр түрлі шөп өскен өзен аңғарының шалғынды сұр, сұр қоңыр топырақты шөлдік белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 18997 адам (9323 ер адам және 9674 әйел адам) болса, 2009 жылы 18983 адамды (9406 ер адам және 9577 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі темір жол станциясы ретінде 1906 жылы қаланған. 1925–1926 жылдары Жосалыда механикалық завод, 350 орындық автобаза салынған. == Кәсіпорындары == 19 мемлекеттік, қазыналық мекемелер мен кәсіпорындар, акционерлік қоғам, 22 жауапкершілігі шектелген және толымды серіктестіктер, өндірістік кооператив, 81 жеке шаруашылықтар бар. Оларға құрылыс, көлік, сауда, тұрмыс қажетін өтеу кәсіпорындары біріктірілген. Бұдан басқа ұн тартатын, күріш ақтайтын диірмен, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Кентте мектепке дейінгі балалар мекемесі, жалпы білім беретін мектеп, мұражай, мешіт, мәдениет үйі, стадион мен спорт алаңдары (5), кітапхана, аурухана, емхана, және пункт бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль және темір жолдарымен қатынасады. == Ауыл суреттері == Жосалы станциясы 13.07.2008.jpg |Темір жол вокзалы Жосалы MG 20220625 Жосалы IMG 20220625 Жосалы IMG 20220625 Жосалы IMG 20220625 161304.jpg |Жосалы == Дереккөздер == Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері 
'''Ваксево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Пошта индексі ''2590''. Телефон коды ''07914''. ЕКАТТЕ коды ''10050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Ветрен''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2579''. Телефон коды ''07939''. ЕКАТТЕ коды ''10817''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''2665''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''11232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Вратца''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрайды. Пошта индексі ''2575''. Телефон коды ''07923''. ЕКАТТЕ коды ''48355''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Вуково''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''2661''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''12351''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''2557''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''14101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Гирчевци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''2546''. Телефон коды ''07916''. ЕКАТТЕ коды ''14917''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''2667''. Телефон коды ''07044''. ЕКАТТЕ коды ''15446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Пошта индексі ''2635''. Телефон коды ''07043''. ЕКАТТЕ коды ''15535''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Пошта индексі ''2690''. Телефон коды ''07045''. ЕКАТТЕ коды ''15457''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосалы''' Торғай алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты аумақта. Ұзындығы 65 км. Ащытасты өзенінің оң саласы. ==Бастауы == Бастауын Арқалық қаласының солтүстігіндегі ұсақ шоқылардың бойындағы бұлақтардан алып, Көктау ауылынан батысқа қарай км жерде Ащытасты өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында жағасы жайпақ, құмдауытты, төменгі ағысында оң жағасы төбелі-қырқалы (313 м) келеді. Көктемгі қар және жер асты суларымен толығады. Жаз айларында қарасуларға бөлініп қалады. Суы егін және мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Арқалық қалалық әкімдігі өзендері Санат:Торғай су алабы 
'''Горановци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''2565''. Телефон коды ''07922''. ЕКАТТЕ коды ''16026''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''2575''. Телефон коды ''07921''. ЕКАТТЕ коды ''16141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 385 адамды құрайды. Пошта индексі ''2535''. Телефон коды ''07912''. ЕКАТТЕ коды ''16198''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''2687''. Телефон коды ''07031''. ЕКАТТЕ коды ''16242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''2557''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''16554''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''2561''. Телефон коды ''07938''. ЕКАТТЕ коды ''16995''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Грамаде''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''2679''. ЕКАТТЕ коды ''17659''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''2574''. Телефон коды ''07933''. ЕКАТТЕ коды ''17680''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Граница''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 545 адамды құрайды. Пошта индексі ''2589''. Телефон коды ''07911''. ЕКАТТЕ коды ''17751''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Гырбино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2550''. Телефон коды ''08545''. ЕКАТТЕ коды ''18318''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосалы''' Малайсары жотасының тау. == Географиялық орны == Жетісу облысы Көксу ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 945 м. == Жер бедері == Солтүстік беткейі Быжы өзенінің арналарымен тілімденген. Мойынқұм құмымен, батысында Көкшиелі тауымен, оңтүстігінде Достар тауымен шектеседі. Батыс беткейі тіктеу келген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, т.б. өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы. Шығысынан Сарыөзек Үштөбе темір жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Көксу ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''Гырляно''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Пошта индексі ''2568''. Телефон коды ''07928''. ЕКАТТЕ коды ''18352''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Гюешево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 238 адамды құрайды. Пошта индексі ''2570''. Телефон коды ''07925''. ЕКАТТЕ коды ''18455''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Двориште''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''2541''. Телефон коды ''07926''. ЕКАТТЕ коды ''20208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Делян''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''2652''. ЕКАТТЕ коды ''20612''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Джерман''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1360 адамды құрайды. Пошта индексі ''2648''. Телефон коды ''03678''. ЕКАТТЕ коды ''20763''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''21292''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Добри-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''2559''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''21422''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Доброво''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''2662''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''21565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Дождевица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''2547''. Телефон коды ''07929''. ЕКАТТЕ коды ''21782''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Долистово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Пошта индексі ''2637''. Телефон коды ''07043''. ЕКАТТЕ коды ''21974''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосалы''' Айыр тауларының батысындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында орналасқан тау. Қарасор көлінен қарай 20 км жерде. Абсолюттік биіктігі 871 м. қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Кембрий, тас көмір кезеңінің гранитті жыныстарынан түзілген. Беткейі сай-жыралармен қатты тілімденген. Бірнеше бұлақтар орналасқан. Ащысу өзенінің салалары бастау алады. «Жосалы» санаторийі орналасқан. == Өсімдігі == Сұр қоңыр топырағында қараған, боз, селеу, аңғарында итмұрын, долана, қайың өседі. Мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''2536''. Телефон коды ''07912''. ЕКАТТЕ коды ''22071''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''2658''. Телефон коды ''07915''. ЕКАТТЕ коды ''22112''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''2558''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''22410''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''2556''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''22650''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''22811''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''2560''. Телефон коды ''07938''. ЕКАТТЕ коды ''22862''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Пошта индексі ''2564''. Телефон коды ''07922''. ЕКАТТЕ коды ''23282''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Драгодан''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''2625''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''23323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''2554''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''23399''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Друмохар''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Пошта индексі ''2596''. Телефон коды ''07930''. ЕКАТТЕ коды ''23827''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосалы минералды су көзі''', Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында, Жосалы тауының солтүстік бөктерінде орналасқан. Су көзі орналасқан алап девонның жыныстарынан түзілген. Жер қыртысы жарығынан шығып жатқан судың тәуліктік шығымы 100 300 м3 (пайдаланылатын су қоры тәулігіне 190 м3), судың минералдығы 0,4 0,5 г/л. Құрамында темір ионы мол (100 125 мг/л), аздаған йод, бром, фтор бар. Жосалы минералды су көзінің негізінде денедегі қан қызыл түйіршіктерінің азайып кетуін, асқазан шырыны, басқа да іштегі сырқаттарды емдейтін «Жосалы» санаторийі жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы географиясы Санат:Қазақстан минералды сулары 
'''Дяково''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''2651''. ЕКАТТЕ коды ''24791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Еремия''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''2585''. Телефон коды ''07930''. ЕКАТТЕ коды ''27574''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 924 адамды құрайды. Пошта индексі ''2508''. Телефон коды ''07936''. ЕКАТТЕ коды ''56378''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Пошта индексі ''2599''. Телефон коды ''07920''. ЕКАТТЕ коды ''52400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жабокрыт''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 698 адамды құрайды. Пошта индексі ''2545''. Телефон коды ''07918''. ЕКАТТЕ коды ''29026''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жеравино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. ЕКАТТЕ коды ''29266''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жиленци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''2573''. Телефон коды ''07921''. ЕКАТТЕ коды ''29386''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Згурово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Пошта индексі ''2592''. Телефон коды ''0474''. ЕКАТТЕ коды ''30613''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Злогош''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Пошта индексі ''2558''. ЕКАТТЕ коды ''31200''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Ивановци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2562''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''32144''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жосалысор''' Торғай өзені алабында тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Жангелді ауданында орналасқан Көкалат ауылынан қарай 30 км жерде, теңіз деңгейінен 123 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 5,9 км2, ұзындығы 4,5 км, енді жері 2,2 км, жағалауының ұзындығы 14,6 км. Қарашаның соңында суы қатып, сәуірде ери бастайды. Маңында бірнеше құдықтар кездеседі. Суы ащы, сілтілігі жоғары. Шаруашылыққа жарамсыз. == Дереккөздер == Санат:Торғай су алабы Санат:Жангелді ауданы көлдері 
'''Илия''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''2581''. Телефон коды ''07939''. ЕКАТТЕ коды ''32696''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Кадровица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''2593''. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''35119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''2572''. Телефон коды ''07925''. ЕКАТТЕ коды ''35835''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Катриште''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Пошта индексі ''2537''. Телефон коды ''07917''. ЕКАТТЕ коды ''36659''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Киселица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''2556''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''36960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Коняво''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Пошта индексі ''2540''. Телефон коды ''07926''. ЕКАТТЕ коды ''38432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Копиловци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Пошта индексі ''2543''. Телефон коды ''07918''. ЕКАТТЕ коды ''38474''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Коприва''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''38515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Коркина''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''2688''. Телефон коды ''07042''. ЕКАТТЕ коды ''38635''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Косово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''2557''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''38786''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Раушан''' немесе «сәулелі», «жарқыраған»; (342 309 жж. ЗБ) Бактра кшатрасының қызы, Ескендір Зұлқарнайынның әйелі. Раушан туған жері Парсы империясының шығыс жағында орналасқан Бактра өлкесі (қазіргі Ауғанстанның солтүстігі). Әкесі өлкенің кшатрасы (сатрап) Ваксувадарва (Оксиарт) Ескендір Зұлқарнайын әскерлерімен өлкеге жақындай бастағанда әйелдері мен бала-шағасын берікті деп саналатын «Сұғдақ құзы» қамалына жіберген. Бірақ, македондық әскері тықсыруымен қамал 327 ЗБ жеңілді де, оның барлығы (соның ішінде Оксиарттың әйелдері мен бала-шағасы) Ескендірдің тұтқынына түсті. Никомедиялық Арриан деген көне юнан жазушысы «Анабасис» деген кітабінда былай жазыпты (4.19): ...Осы қыздардың біреуін Роксана деп атаған. Ол бойжеткен қыз болған еді, сонда жорыққа қатысушылар, бұл бикеш Азияда көргендер сұлулардың арасында, жалғыз Дараявауш әйелін тек санамағанда, бір ару деп, қайта-қайта айтқан. Ескендір алғаш көргенінен оған ғашық болған, бірақ, тұтқынындағы қыз қолында болса да, өз құштарлығына күшпен қанағат болмай, өзін жайдақтатып заңды неке қию рәсімін өткізген еді. Бұл мәліметке қарағанда тарихшылар сол кездегі Раушанның жасы 14-16 шамасында болыпты дейді. Куртиус жазады, Раушанды әкесі басқа 30 игі қыздар арасында салтанатты тойда патшаның көңілін көтеру үшін әкелгенде Ескендір байқап қалған. Бұның айтуынша патша нөкерлері азсынушылығын перделеген: «…Азия мен Еуропаның патшасы тойда көңілін көтеру үшін әкелінген қыздан жеңіскерлерге ұлық тудыру үшін әйелі етті» (Curt., 8.4). Бұл некеде Ескендірдің құштарлығынан басқа ақылға салынған саяси себептері де болған. Плутарх мәндемесі: его брак Роксаной, красивой цветущей девушкой, которую он однажды влюбился, увидев её хороводе на пиру, как всем казалось, вполне соответствовал его замыслу, ибо брак этот сблизил Александра варварами, они прониклись нему доверием горячо полюбили его за то, что он проявил величайшую воздержанность не захотел незаконно овладеть даже той единственной женщиной, которая покорила его. Санат:Ескендір Зұлқарнайын 
'''Жөкей''' Есіл алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақмола облысының Біржан сал ауданында орналасқан. Щучинск және Степняк қалалары аралығындағы таулы-орманды алқапта, Бүркітті тауының шығыс баурайында жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 19,3 км2, ұзындығы 5,5 км, ені 4,6 км, тереңдігі 1,5-1,8 м. Көлдің батысы мен оңтүстікі тік, жарқабақты, қалған жағалаулары жазық, жайпақ келген. Суы ащы. Көлге солтүстігінен Сарымсақты өзені құйып, ағып шығады. Суы мол жылдары Қотыркөлге ұласып кетеді. Мал суаруға пайдаланылады, жайылмасы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Біржан сал ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды. Пошта индексі ''2649''. Телефон коды ''07034''. ЕКАТТЕ коды ''39325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Крайници''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 945 адамды құрайды. Пошта индексі ''2633''. Телефон коды ''07033''. ЕКАТТЕ коды ''39339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Кременик''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''2653''. ЕКАТТЕ коды ''39640''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Крумово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''2627''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''39997''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Кыршалево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2563''. ЕКАТТЕ коды ''40991''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Лелинци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Пошта индексі ''2588''. Телефон коды ''07911''. ЕКАТТЕ коды ''43267''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Леска''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''43373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Лиляч''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''2597''. Телефон коды ''07915''. ЕКАТТЕ коды ''43709''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Лисец''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2547''. Телефон коды ''07929''. ЕКАТТЕ коды ''43815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Лозно''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 813 адамды құрайды. Пошта индексі ''2507''. Телефон коды ''07937''. ЕКАТТЕ коды ''44183''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жөке тұқымдасы''' (Tіlіaceae) қос жарнақты өсімдіктер, сирек жартылай бұталар. Негізінен тропиктік және субтропиктік аймақтарда кездесетін 45 туысы, 400-дей түрі белгілі. Жөке тұқымдасының жапырақтары сағақты, кезектесіп орналасқан, жиегі тегіс не ара тісті; гүлі ақ не сары түсті, қос жынысты, кейде дара жынысты болады. Гүлшоғыры жартылай шатырша. Аталығы көп, 10-нан топталып тұрады, аналығы біреу, көп ұялы. Жәндіктер арқылы тозаңданады. Жемісі етті немесе құрғақ көп тұқымды қауашақ не бір ұялы, бір тұқымды жаңғақша. Қазақстанда Жөке тұқымдасының туысы бар; қ. Жөке. == Дереккөздер == Санат:Ағаштар Санат:Қос жарнақтылар 
'''Локвата''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2656''. Телефон коды ''07045''. ЕКАТТЕ коды ''44210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Ломница''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''2562''. ЕКАТТЕ коды ''44255''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''2549''. Телефон коды ''07929''. ЕКАТТЕ коды ''46108''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Мала-Фуча''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''2669''. Телефон коды ''07044''. ЕКАТТЕ коды ''46262''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''2691''. Телефон коды ''07045''. ЕКАТТЕ коды ''46317''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Мало-Село''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''2636''. Телефон коды ''07057''. ЕКАТТЕ коды ''46824''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Мламолово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Пошта индексі ''2654''. Телефон коды ''0702''. ЕКАТТЕ коды ''48711''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Мурсалево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Пошта индексі ''2623''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''49360''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Мырводол''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''2655''. Телефон коды ''07915''. ЕКАТТЕ коды ''49566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Невестино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Пошта индексі ''2595''. Телефон коды ''07915''. ЕКАТТЕ коды ''51216''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жөтелшай''' () ерінгүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда шалғынды жерлерде, бұталар және аршалы орман арасында, тоғай ішіндегі ашық жерлерде өсетін дәрілік (әріпдәрі) Жөтелшай (B. offіcіnalіs) және жапырақты Жөтелшай (B. folіosa) кездеседі. Биіктігі 50 100 см-дей. Шашақ тамырлы, тік өсетін төрт қырлы сабағы болады. Жапырақтары жұмыртқа тәрізді сопақша келген, сыртын қысқа түк жапқан, жиегі иректі. Ірі, қара қошқыл, қызыл, ашық көк, түтік тәрізді тостағанша гүлдері масақ гүлшоғырына топталған. Маусым тамыз айларында гүлдеп, шілде қыркүйекте жемісі піседі. Жемісі жаңғақша. Әріпдәрінің гүлшоқтарымен бірге шөптерін де дәрілік мақсатта пайдаланады. Одан жасалған дәріні суық тигенде, сал болып ауырғанда, құяң кезінде ішеді. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''2594''. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''51336''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''2531''. ЕКАТТЕ коды ''52026''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''2534''. Телефон коды ''078''. ЕКАТТЕ коды ''52194''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''2689''. Телефон коды ''07042''. ЕКАТТЕ коды ''52297''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Овчарци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Сапарева-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''2647''. Телефон коды ''07030''. ЕКАТТЕ коды ''53254''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Падала''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Рила қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2632''. Телефон коды ''07054''. ЕКАТТЕ коды ''55083''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Палатово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''2681''. Телефон коды ''07036''. ЕКАТТЕ коды ''55230''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Пастра''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Рила қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Пошта индексі ''2631''. Телефон коды ''07052''. ЕКАТТЕ коды ''55539''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Пастух''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''2659''. Телефон коды ''07915''. ЕКАТТЕ коды ''55542''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Пошта индексі ''2582''. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''55734''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жуанқоңыр''' Қызылтас тауының оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Батыстау ауылының 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1058 м. Шығыстан батысқа қарай ендік бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Солтүстік-батыс беткейі тіктеу келген. Тас көмір кезеңінің гранит, гранодиорит интрузивтері аралас пермь, тас көмір, силур, девон шоғырларынан түзілген. Таудан Бидайық, Қарабидайық, Шерубайнұра өзендерінің салалары бастау алады. == Өсімдігі == Ашық қоңыр топырақ жамылғысында қайың, көк терек, тал, т.б. астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Тау етегі шабындық ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Пиперево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''2618''. Телефон коды ''0701''. ЕКАТТЕ коды ''56349''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Полетинци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''2561''. Телефон коды ''07938''. ЕКАТТЕ коды ''57188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''2551''. Телефон коды ''07922''. ЕКАТТЕ коды ''57319''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Пошта индексі ''2639''. Телефон коды ''07053''. ЕКАТТЕ коды ''57830''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''2571''. Телефон коды ''07925''. ЕКАТТЕ коды ''58129''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Радловци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Пошта индексі ''2548''. Телефон коды ''06118''. ЕКАТТЕ коды ''61457''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Циклово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2666''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''78495''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Раждавица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 257 адамды құрайды. Пошта индексі ''2550''. Телефон коды ''07937''. ЕКАТТЕ коды ''63536''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Раково''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2577''. Телефон коды ''07127''. ЕКАТТЕ коды ''62058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Раненци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''2569''. Телефон коды ''07928''. ЕКАТТЕ коды ''62181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жуанқұм''' Қызылқұмның солтүстігіндегі құмды алқап. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қазалы ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Сырдария өзенінің қазіргі аңғары мен атырауы және Сырдарияның тармағы Қуаңдарияның ескі арнасы аралығында, қарай 80 км-ге созылған, енді жері 20 км, аумағы 1,2 мың км2. Көне аллювийлік шөгінділерден түзілген. Қырқалы-төбелі, ұсақ төбелі құмдар Сырдарияның ежелгі атыраулық жазығын алып жатыр. Жер бедерінің ойпатты жерлерінде жазда кеуіп қалатын көлшіктер кездеседі. Жер асты суы 20 тереңдікте жатыр. == Өсімдігі == Еркекшөп, сұр жусан және әр түрлі шөпті эфемерлі өсімдіктер (үрме жемісті өлеңшөп, қоңырбас, күйреуік, эфедра, жүзгін) өскен. Қырқалар етегінде ақ сексеуіл тоғайы кездеседі. Жуанқұм жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы құмдары 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''2578''. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''62284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Режинци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2562''. ЕКАТТЕ коды ''62428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Ресилово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Сапарева-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Пошта индексі ''2621''. Телефон коды ''07030''. ЕКАТТЕ коды ''62520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Рысово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''2568''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''63608''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Савойски''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''2576''. Телефон коды ''078''. ЕКАТТЕ коды ''65047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Сажденик''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2576''. Телефон коды ''078''. ЕКАТТЕ коды ''65142''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''2620''. Телефон коды ''07039''. ЕКАТТЕ коды ''65245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Сапарево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Сапарева-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''2645''. Телефон коды ''0707''. ЕКАТТЕ коды ''65379''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Скрино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''2663''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''66888''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Скриняно''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''2599''. Телефон коды ''07920''. ЕКАТТЕ коды ''66891''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жуантөбе''' Ақмола облысы Целиноград ауданының қиыр тау. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ақмол ауылынан қарай 67 км, Аршалы кентінен қарай 20 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 497 м. Беткейі аз тілімденген. шөгінділер жапқан, девонның жыныстарынан түзілген. Нашар дамыған сортаңдау қоңыр топырағында өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''Слатино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Пошта индексі ''2642''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''67252''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 689 адамды құрайды. Пошта индексі ''2533''. Телефон коды ''07936''. ЕКАТТЕ коды ''67461''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Смоличано''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2583''. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''67619''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Смочево''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Рила қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Пошта индексі ''2641''. Телефон коды ''07054''. ЕКАТТЕ коды ''67698''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Соволяно''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 751 адамды құрайды. Пошта индексі ''2547''. Телефон коды ''07929''. ЕКАТТЕ коды ''67790''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Сопово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''2664''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''68062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Средорек''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''2555''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''68535''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Стенско''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''2566''. Телефон коды ''07922''. ЕКАТТЕ коды ''69167''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Стоб''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрайды. Пошта индексі ''2638''. Телефон коды ''07058''. ЕКАТТЕ коды ''69261''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''2584''. Телефон коды ''07913''. ЕКАТТЕ коды ''69571''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жуантөбе''' Жетісу Алатауындағы Тоқсанбай жотасының оңтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданында орналасқан. Өсек және Бұрхан өзендерінің суайрығы. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1528 м. Жота палеозойдың қатпарлы шөгінділерінен түзілген. Солтүстік беткейі тік, оңтүстігі көлбеулеу келген. == Өсімдігі == Топырағы мен өсімдік жамылғысы биіктік белдеуге сәйкес таралған. Етегінде астық тұқымдас шөптер өседі. == Дереккөздер == Санат:Панфилов ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''Сушица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''2558''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''70411''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''2538''. Телефон коды ''07917''. ЕКАТТЕ коды ''72045''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Тишаново''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''2591''. Телефон коды ''07939''. ЕКАТТЕ коды ''72494''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Тополница''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''2619''. Телефон коды ''07033''. ЕКАТТЕ коды ''72758''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Трекляно''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Пошта индексі ''2557''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''73047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Тырновлаг''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''2532''. Телефон коды ''07916''. ЕКАТТЕ коды ''73691''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Тырсино''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''2586''. Телефон коды ''07910''. ЕКАТТЕ коды ''73750''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Усойка''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 409 адамды құрайды. Пошта индексі ''2675''. Телефон коды ''07047''. ЕКАТТЕ коды ''75174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Уши''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''2557''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''75232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Фролош''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''2682''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''76180''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жуантөбе''' Қалба жотасының орта тұсындағы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданының солтүстігінде, Қызылсу өзенінің сол жағалауында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 798 м. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозойдың метаморфталған жыныстарынан түзілген. == Жер бедері, өсімдігі == Енсіз келген Жуантөбенің солтүстік беткейі тіктеу келген, оңтүстік беткейі сай-жыралармен тілімденіп, төбелі жазыққа ұласады. Оңтүстік беткейіндегі бірнеше бұлақтан Шар өзенінің саласы Жарлы өзені бастау алады. Етегінде бұта аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Таудың етегінде бірнеше қыстаулар бар. == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы таулары 
'''Церварица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''2580''. Телефон коды ''07914''. ЕКАТТЕ коды ''78584''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2576''. Телефон коды ''078''. ЕКАТТЕ коды ''78598''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Цервендол''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''78608''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Цервеняно''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''2542''. Телефон коды ''07926''. ЕКАТТЕ коды ''78611''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Цервиште''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''2624''. Телефон коды ''07056''. ЕКАТТЕ коды ''78625''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Церовица''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''78447''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Црешново''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2567''. Телефон коды ''07935''. ЕКАТТЕ коды ''78543''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Чеканец''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2577''. ЕКАТТЕ коды ''80251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Пошта индексі ''2629''. Телефон коды ''07035''. ЕКАТТЕ коды ''80491''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Четирци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''2598''. Телефон коды ''07915''. ЕКАТТЕ коды ''81284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Жуантөбе''' Домбыралы тауының орналасқан тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ақкөл ауданы жерінде. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 412 м. Ұзындығы км, ені 0,5 км. Шығыс беткейінен Тасмола өзенінің салалары бастау алады. Батыстан шығысқа қарай созыла орналасқан. == Өсімдігі == Етегінде бұталы өсімдіктер өскен. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақкөл ауданы таулары 
'''Чешлянци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''2556''. Телефон коды ''07927''. ЕКАТТЕ коды ''81325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Чудинци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2562''. ЕКАТТЕ коды ''81606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Шатрово''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''2684''. Телефон коды ''07041''. ЕКАТТЕ коды ''83082''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Шипочано''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''2552''. Телефон коды ''07932''. ЕКАТТЕ коды ''83257''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Шишковци''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 553 адамды құрайды. Пошта индексі ''2553''. Телефон коды ''07924''. ЕКАТТЕ коды ''83354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Ябылково''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 892 адамды құрайды. Пошта индексі ''2544''. Телефон коды ''07918''. ЕКАТТЕ коды ''87062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Яхиново''' () Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Дупница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''2622''. Телефон коды ''07032''. ЕКАТТЕ коды ''87727''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Абланица''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''5574''. Телефон коды ''06921''. ЕКАТТЕ коды ''28''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1947 адамды құрайды. Пошта индексі ''5560''. Телефон коды ''06942''. ЕКАТТЕ коды ''299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Бабинци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Пошта индексі ''5726''. Телефон коды ''0678''. ЕКАТТЕ коды ''7884''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Жуантөбе''' Қызылорда облысы Қармақшы ауданында орналасқан тау. Арал қарақұмында. Байқоңыр қаласынан солтүстікке қарай 135 жерде, құмды алқапта. Абсолюттік биіктігі 136 м. == Жер бедері == Төбесі доғал, жалпақ төбе. Маңында Айыртабан, Құмқайнар, Боқай, т.б. құдықтар кездеседі. Солтүстігінде биіктігі 118 болатын Үштағантөбе тауымен шектеседі. == Өсімдігі == Сұр топырағында сексеуіл, қарабарақ, жыңғыл өседі. == Дереккөздер == Санат:Қармақшы ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Телефон коды ''069615''. ЕКАТТЕ коды ''2302''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Балканец''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Пошта индексі ''5634''. Телефон коды ''06963''. ЕКАТТЕ коды ''2448''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Батулци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Пошта индексі ''5764''. Телефон коды ''06997''. ЕКАТТЕ коды ''2909''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Баховица''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1046 адамды құрайды. Пошта индексі ''5567''. Телефон коды ''06912''. ЕКАТТЕ коды ''2935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Бежаново''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1409 адамды құрайды. Пошта индексі ''5792''. Телефон коды ''06984''. ЕКАТТЕ коды ''3143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Беленци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Пошта индексі ''5783''. Телефон коды ''06980''. ЕКАТТЕ коды ''3373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Бели-Осым''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 669 адамды құрайды. Пошта индексі ''5662''. Телефон коды ''06965''. ЕКАТТЕ коды ''3486''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Белиш''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 172 адамды құрайды. Пошта индексі ''5628''. Телефон коды ''06960''. ЕКАТТЕ коды ''3558''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Болгарене''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''5583''. Телефон коды ''06917''. ЕКАТТЕ коды ''7260''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Пошта индексі ''5733''. Телефон коды ''069032''. ЕКАТТЕ коды ''7357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Үйшік''' Атырау қаласының лақап атауы. Қызыл балық аулау үшін Жайық өзенінде салынған шарбақтан аталған. Бұл сөздің түпкі негізі ''учуг''. ''Учуг'' дегеніміз су астына тартқан решеткалар. Оны сымнан да, жиі талдан да, қамыстан да тоқып, мықтап бекітіп тастайды. Осы учугтар Жайық өзенінде өткен ғасырдың орта кезіне дейін 150 жыл бойына тұрған. == Түсініктеме == Санат:Лақап атаулар Санат:Атырау 
'''Тамыздың 2''' Григориан күнтізбесінде жылдың 214-ші күні (кібісе жылдарда 215-ші). Жылдың аяғына 151 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Гайана, Бостандық күнi Солтүстік Македония, Республика күні 1790 АҚШ-та бiрiншi халық санағы өткiзiлді 1802 Наполеон Францияның өмiрлiк консулы болып тағайындалды 1902 Португалияда Порту футбол клубы құрылды 1972 Мысыр мен Ливия бiртұтас мемлекетке құру үшін, бiрiктiруi туралы келiсiм шартқа қол қойылды. 1990 Ирак Кувейтке басып кiрдi. ====Дүниеге келгендер==== 1696 Махмұд (1754), Түркия сұлтаны (1730—1754 жж.). 1754 Пьер Ле Энфан (Pierre Charles L'Enfant) (1825), француз архитекторы, авторы. 1862 Данкан Скотт (Duncan Campbell Scott) (1947), канадалық ақын, жазушы. 1884 Ромуло Гальегос (1969), Венесуэла президенті, жазушы. ====Қайтыс болғандар==== 1788 Томас Гейнсборо (1727), ағылшын өрнекшісі және суретші. 1806 Конрад Квензель (Conrad Quensel), швед энтомологы 1815 Гийом Мари-Анн Брюн, Наполеон маршалы. 1921 Энрико Карузо, италияндық опера әншісі, тенор. 1963 Георги Абаджиев (1910), Солтүстік Македония жазушы == Сыртқы сілтемелер == Санат:2 тамыз 
'''Жуа тұқымдасы''' немесе Alliaceae) амариллистер тұқымдасына жататын дара жарнақты, жуашықты көп жылдық өсімдіктер. Жер шарында кең тараған (тек Австралияда кездеспейді), негізінен, Жерорта теңізі аймағында өсетін 30 туысы, 650 түрі белгілі. Жапырақтары тамыр түбінен шығады, пішіндері әр түрлі (таспа, эллипс тәрізді, т.б.). Жуашықтары мен жапырақтарында сүтті шырын (млечный сок) болады. Гүлдері ұсақ, көбінесе ақ, қызғылт және қара қошқыл түсті, олар жапырақсыз гүлсидамының ұшында жетіледі. Жәндіктермен, кейде колибрилермен (құс) тозаңданады. Тұқымынан және вегетативті (өсімді) жолмен көбейеді. Жемісі қорапша. Тұқымы желмен, омыртқасыз жануарлармен (көбінесе сумен таралады. Жуа тұқымдасына жататын өсімдіктердің барлық органдарында сарымсақ майы болады, бұл өсімдіктерге айрықша дәм және иіс береді. Бұлар бағалы тағамдық, мал азықтық, дәрілік және сәндік өсімдіктер болып саналады. == Дереккөздер == 
'''Борима''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Пошта индексі ''5672''. Телефон коды ''06953''. ЕКАТТЕ коды ''5445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Брестница''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 025 адамды құрайды. Пошта индексі ''5761''. Телефон коды ''06994''. ЕКАТТЕ коды ''6450''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Брестово''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''5551''. Телефон коды ''06916''. ЕКАТТЕ коды ''6536''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Василёво''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''5723''. Телефон коды ''06900''. ЕКАТТЕ коды ''10272''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Владиня''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''5563''. Телефон коды ''06925''. ЕКАТТЕ коды ''11452''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Врабево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 804 адамды құрайды. Пошта индексі ''5660''. Телефон коды ''06954''. ЕКАТТЕ коды ''12108''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Галата''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 588 адамды құрайды. Пошта индексі ''5731''. Телефон коды ''069031''. ЕКАТТЕ коды ''14386''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Глогово''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1675 адамды құрайды. Пошта индексі ''5724''. Телефон коды ''06908''. ЕКАТТЕ коды ''15148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Гложене''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1086 адамды құрайды. Пошта индексі ''5740''. Телефон коды ''06901''. ЕКАТТЕ коды ''15165''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Голец''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Пошта индексі ''5573''. Телефон коды ''06933''. ЕКАТТЕ коды ''15552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Жусандала''' Шу-Іле таулары мен Тауқұм құмды алқабы аралығындағы жазық дала. == Географиялық орны == Алматы облысы Балқаш және Жамбыл облысы Мойынқұм аудандары аумағында. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Дала Шу-Іле тауларының бойлай 130 км-ге созылған. Абсолюттік биіктігі 400 500 м. Жер бедеріне жазда кеуіп қалатын арналар және сай-жыралармен тілімделген тау алдының жазығы тән. Ол антропоген кезеңінің және саз-құмдақты шөгінділерінен түзілген. == Климаты == Климаты континенттік. Қаңтардың орташа температурасы –7°С, шілдеде 25°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 мм. Жусанды жазда кеуіп қалатын Ақсүйек, Күйеліқара, Ботабұрым, Жалпақши, Тесік, Жыңғылды және Қопалы өзендері кесіп өтіп, Тауқұмға сіңіп кетеді. Сай-жыраларда бұлақтар кездеседі. ==Топырағы мен өсімдігі == Топырағы сұр, сұр қоңыр, сортаңды және Онда сұр жусан басым қылқан боз, күйреуік, баялыш, қоңырбас, өлеңшөп, арпабас өседі. Анда-санда сексеуіл шоғырлары кездеседі. Жусанда бірнеше елді мекендер (Айдарлы, Көлшеңгел, Тоғыз, Ақсүйек) орналасқан. Жусан арқылы Алматы Астана автомобиль магистралі өтеді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан далалары Санат:Алматы облысы географиясы Санат:Жамбыл облысы географиясы 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Пошта индексі ''5741''. Телефон коды ''06998''. ЕКАТТЕ коды ''15758''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''5753''. Телефон коды ''06994''. ЕКАТТЕ коды ''15655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 612 адамды құрайды. Пошта индексі ''5670''. Телефон коды ''06957''. ЕКАТТЕ коды ''15703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Горан''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 371 адамды құрайды. Пошта индексі ''5552''. Телефон коды ''06923''. ЕКАТТЕ коды ''16002''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''5549''. Телефон коды ''06926''. ЕКАТТЕ коды ''16883''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''5614''. Телефон коды ''069614''. ЕКАТТЕ коды ''16986''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Летница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 691 адамды құрайды. Пошта индексі ''5557''. Телефон коды ''06943''. ЕКАТТЕ коды ''17244''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Гостиня''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''5543''. Телефон коды ''069247''. ЕКАТТЕ коды ''17378''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 837 адамды құрайды. Пошта индексі ''5732''. Телефон коды ''06907''. ЕКАТТЕ коды ''17419''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Гумоштник''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''5654''. Телефон коды ''06950''. ЕКАТТЕ коды ''18109''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Жусанды''', ''Жосалы'' Қызылқұм мен Сырдарияның қазіргі атырауы аралығында жатқан батпақты жазық. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қармақшы ауданы жерінде, Сырдарияның төменгі ағысының сол жағалауында, қарай 60 км-ге созылып жатыр. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 102 м. Жазық беті сәл ғана тілімденген, Сырдарияның ежелгі Қуаңдария және Ескідариялық арналарын бойлай түзілген. Бетін жоғары антропогеннің құмды-батпақты аллювийлі шөгінділер жапқан. == Өсімдігі == Жазықтың шөлді сұр, сұр қоңыр және тақыр келген сортаңды топырағында бұйырғын, тасбұйырғын, теріскен, күйреуік, т.б. сораң шөптер өседі. Қара сексеуіл шоғырлары өседі. Жер бедерінің ойпаңдау жерлерінде және Сырдария өзені бойында құрақ пен айрауық шалғындары кездеседі. Бұл жерлер шабындық саналады. Жусанның біраз бөлігі күріш өсіру үшін жыртылған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жазықтары Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''Дебнево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 716 адамды құрайды. Пошта индексі ''5657''. Телефон коды ''06959''. ЕКАТТЕ коды ''20300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Деветаки''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Пошта индексі ''5555''. Телефон коды ''069245''. ЕКАТТЕ коды ''20420''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Дерманци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2354 адамды құрайды. Пошта индексі ''5780''. Телефон коды ''06983''. ЕКАТТЕ коды ''20688''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Дивчовото''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Пошта индексі ''5727''. Телефон коды ''06905''. ЕКАТТЕ коды ''20996''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Добревци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Пошта индексі ''5762''. Телефон коды ''06997''. ЕКАТТЕ коды ''21381''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Дыбен''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Пошта индексі ''5787''. Телефон коды ''06986''. ЕКАТТЕ коды ''24236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Добродан''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Пошта индексі ''5658''. Телефон коды ''06968''. ЕКАТТЕ коды ''21590''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Дойренци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Пошта индексі ''5550''. Телефон коды ''069249''. ЕКАТТЕ коды ''21823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Драгана''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Пошта индексі ''5524''. Телефон коды ''06939''. ЕКАТТЕ коды ''23060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Априлци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''5648''. Телефон коды ''06964''. ЕКАТТЕ коды ''23621''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
зосимия () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, шөлді аймақтардың балшықты, құмды, тастақты жерлерінде кездесетін түрі ащы жусанжапырақ (Z. absіnthіfolіa) бар. Биіктігі 40 см-дей, діңгек тамырлы өсімдік. Сабағы дара, қатпарлы, сырты түкті. Жапырақтарын ұйысқан сұрғылт түсті түк басқан, жиектері қауырсынды тілімденген. Гүлдері сары түсті, көп сәулелі шатырша гүлшоғырына топталған. Сәуір айында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Жемісі домалақ, қалың түкті, шеті ақшыл. == Дереккөздер == 
'''Дренов''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Пошта индексі ''5562''. Телефон коды ''06918''. ЕКАТТЕ коды ''23666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Дыбрава''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''5546''. Телефон коды ''069246''. ЕКАТТЕ коды ''24373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Дыбравата''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''5765''. Телефон коды ''06997''. ЕКАТТЕ коды ''24390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Пошта индексі ''5668''. Телефон коды ''06955''. ЕКАТТЕ коды ''24476''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 894 адамды құрайды. Пошта индексі ''5760''. Телефон коды ''06992''. ЕКАТТЕ коды ''31098''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Иглен''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Пошта индексі ''5791''. Телефон коды ''06982''. ЕКАТТЕ коды ''85010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Изворче''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''5536''. Телефон коды ''068''. ЕКАТТЕ коды ''32500''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Йоглав''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Пошта индексі ''5553''. Телефон коды ''069241''. ЕКАТТЕ коды ''34093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Казачево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Пошта индексі ''5548''. Телефон коды ''069243''. ЕКАТТЕ коды ''35198''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Калейца''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 630 адамды құрайды. Пошта индексі ''5667''. Телефон коды ''06967''. ЕКАТТЕ коды ''35290''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() кербезгүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, шөлді аймақтардың өзен-көл, тоған, арық бойларында, ылғалды, батпақты жерлерде кездесетін түрі (кербезгүлтүсті жұлдызжеміс, ұзын жұлдызжеміс) бар. Олардың биіктігі 30 см, тамыр сабағы қысқа, жуан. Сабағы тік өседі. Тамыр түбіндегі жапырақтары ұзынша немесе қандауыр тәрізді, ал сабақ бойындағылары домалақ болады. Тостағанша жапырақшалары жұмыртқа тәрізді. Гүлдері қос жынысты, аталығы 6, аналығы 9, ұсақ гүлді сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жұлдыз тәрізді, тұқымы ұсақ. == Дереккөздер == 
'''Карлуково''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 618 адамды құрайды. Пошта индексі ''5782''. Телефон коды ''06987''. ЕКАТТЕ коды ''36511''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Катунец''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 460 адамды құрайды. Пошта индексі ''5569''. Телефон коды ''06934''. ЕКАТТЕ коды ''36662''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Кирчево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''5521''. Телефон коды ''06920''. ЕКАТТЕ коды ''36943''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Крушуна''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Летница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Пошта индексі ''5561''. Телефон коды ''06944''. ЕКАТТЕ коды ''40261''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Кыкрина''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''5544''. Телефон коды ''06928''. ЕКАТТЕ коды ''40837''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Кырпачево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Летница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Пошта индексі ''5558''. Телефон коды ''06948''. ЕКАТТЕ коды ''40943''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Лесидрен''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''5520''. Телефон коды ''06920''. ЕКАТТЕ коды ''43325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Лешница''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''5578''. Телефон коды ''06922''. ЕКАТТЕ коды ''43579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Лисец''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Пошта индексі ''5568''. Телефон коды ''06911''. ЕКАТТЕ коды ''43829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Ломец''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''5669''. Телефон коды ''06956''. ЕКАТТЕ коды ''44241''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
Жұлдызқұрт () ''көбелектердің дернәсілі.'' Жұлдызқұрт жұмыртқадан дамиды. Дене тұрқы бірнеше мм-ден (қара күйе көбелегінің Жұлдызқұрты) 12 см-ге дейін (ағаш діңі көбелегінің Жұлдызқұрты) болады. Аузы кеміруге (ересектерінде соруға) бейім. Денесі бас бөлімнен, кеуде және 10 құрсақ сақиналарынан тұрады. Денесінің кеуде бөлімінде жұп аяғы және не жұп (кейде 8) “жалған” аяқтары болады. төменгі ерінінде жұп жібек талшығын бөлетін без орналасқан. Безден бөлінген сұйық ауамен жанасқан кезде жібек талшығын түзеді. Көбісінің денесі түктермен, қылшықтармен жабылған. Жұлдызқұрттар өзінің даму барысында қарқынды қоректене отырып, бірнеше рет (4 рет) түлеп, қуыршаққа айналады. Даму ұзақтығы бірнеше тәуліктен жылға дейін созылады. Көпшілігі өсімдік қоректілер; араларында паразит және жыртқыш түрлері де бар. Негізінен Жұлдызқұрттар ауыл шаруашылығының және орман шаруашылығының, бау-бақшаның, егістің зиянкестері (мыс., сұр көбелек, мүр көбелек, жапырақ ширатқыш көбелектердің, т.б. Сонымен қатар тұт, емен, т.б. жібек көбелектерінің Жұлдызқұртының пілләсінен жібек талшықтары алынады. == Дереккөздер == Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Құрттар 
'''Малиново''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''5582''. Телефон коды ''06910''. ЕКАТТЕ коды ''46396''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''5729''. Телефон коды ''06909''. ЕКАТТЕ коды ''46437''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''5734''. Телефон коды ''06990''. ЕКАТТЕ коды ''46886''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Микре''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Пошта индексі ''5572''. Телефон коды ''06932''. ЕКАТТЕ коды ''48060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Орешак''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''563''. Телефон коды ''06952''. ЕКАТТЕ коды ''53707''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Орешене''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''5763''. Телефон коды ''06997''. ЕКАТТЕ коды ''53730''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Орляне''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''5577''. Телефон коды ''06938''. ЕКАТТЕ коды ''53967''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Патрешко''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''5631''. Телефон коды ''06952''. ЕКАТТЕ коды ''55587''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Петревене''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 656 адамды құрайды. Пошта индексі ''5784''. Телефон коды ''06981''. ЕКАТТЕ коды ''56099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Пештерна''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''5788''. Телефон коды ''06988''. ЕКАТТЕ коды ''56318''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Жұлдызтүк''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда жартастар мен шатқалды жерлерде өсетін күрек тәрізді Жұлдызтүк (F. spathulata) бар. Биіктігі 25 см-дей. Бұтақталып келген сабағының сыртын жұлдыз тәрізді қалың түк жапқан. Сабағының түбіндегі жапырақтары дөңгелек, ал сабақ бойындағысы ланцет тәрізді, үшкір болады. Қызыл, қызғылт, кейде ақ гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Сәуір маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі бұршаққын. Күрек тәрізді Жұлдызтүк сирек кездесетін түр, Жетісу (Жоңғар) Алатауы, Тарбағатайда өседі, қорғауды қажет етеді. == Дереккөздер == 
'''Прелом''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''5545''. Телефон коды ''06910''. ЕКАТТЕ коды ''58150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Пресяка''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрайды. Пошта индексі ''5542''. Телефон коды ''069242''. ЕКАТТЕ коды ''58308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Радювене''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 812 адамды құрайды. Пошта индексі ''5540''. Телефон коды ''06929''. ЕКАТТЕ коды ''69523''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Рибарица''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1127 адамды құрайды. Пошта индексі ''5720''. Телефон коды ''06902''. ЕКАТТЕ коды ''62579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Румянцево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 801 адамды құрайды. Пошта индексі ''5785''. Телефон коды ''06985''. ЕКАТТЕ коды ''63327''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Априлци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''5644''. Телефон коды ''06964''. ЕКАТТЕ коды ''66771''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Скобелево''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''5508''. Телефон коды ''069248''. ЕКАТТЕ коды ''66799''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Славштица''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''5522''. Телефон коды ''06930''. ЕКАТТЕ коды ''67057''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Славяни''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 740 адамды құрайды. Пошта индексі ''5565''. Телефон коды ''06913''. ЕКАТТЕ коды ''67060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Слатина''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''5768''. Телефон коды ''06919''. ЕКАТТЕ коды ''67218''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() орамжапырақ тұқымдасына жататын бір, көп жылдық өсімдіктер туысы. Еуропа, Батыс және Орта Азия, Солтүстік және Оңтүстік Африкада кездесетін 55-ке жуық түрі белгілі. Қазақстанда далалық, шөлді, таулы аймақтардың тасты, тастақты беткейлерінде, сор, сортаң, құмды, батпақты жерлер мен өзен жағалауларында өсетін түрі бар. Олардың биіктігі 15 70 см, сабақтары түкті, кейде тықыр. Жапырақтары сағақты ұзынша, жиектері тілімденген. Гүлдері қызғылт, ақ немесе күлгін көк түсті. Сәуір маусымда гүлдеп, жемістенеді. Жемісі бұршаққын. Тұқымы қысыңқы, жарғақ қанатты. әдемі гүлдері үшін сәндік өсімдік ретінде өсіреді. == Дереккөздер == 
'''Сливек''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''5537''. Телефон коды ''06914''. ЕКАТТЕ коды ''67324''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Смочан''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Пошта индексі ''5547''. Телефон коды ''06915''. ЕКАТТЕ коды ''67670''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Соколово''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''5538''. Телефон коды ''06937''. ЕКАТТЕ коды ''67948''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Сопот''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''5571''. Телефон коды ''06935''. ЕКАТТЕ коды ''68076''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''5671''. Телефон коды ''069616''. ЕКАТТЕ коды ''70500''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Стефаново''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''5581''. Телефон коды ''06910''. ЕКАТТЕ коды ''69225''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Тепава''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''5554''. Телефон коды ''069244''. ЕКАТТЕ коды ''72254''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Терзийско''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Пошта индексі ''5665''. Телефон коды ''069612''. ЕКАТТЕ коды ''72309''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Пошта индексі ''5781''. Телефон коды ''06986''. ЕКАТТЕ коды ''72552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Торос''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 663 адамды құрайды. Пошта индексі ''5790''. Телефон коды ''06989''. ЕКАТТЕ коды ''43058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
Жұлдызшөп '''Жұлдызшөп''' (Stellarіa) қалампыр тұқымдасына жататын көп жылдық, кейде бір не екі жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық жерінде өсетін 20 түрі бар, соның ішінде жиі кездесетіні дымқыл Жұлдызшөп (S.medіa). Оның биіктігі 20 40 см-дей, сабағы жіңішке, жерге жайылып өседі. Жапырағы ланцет тәрізді, ұшына қарай сүйірленіп келген. Ұсақ ақ гүлі шашақ гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдейді. Жемісі қауашақ. Дымқыл Жұлдызшөп бау-бақшада, көкөніс, отамалы дақылдар егістігінде, тұрғын үйлердің маңында көп өсетін арам шөп. Оны ұсақ мал жақсы жейді. == Дереккөздер == 
'''Умаревци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 385 адамды құрайды. Пошта индексі ''5541''. Телефон коды ''06927''. ЕКАТТЕ коды ''75112''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Хлевене''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Пошта индексі ''5579''. Телефон коды ''069240''. ЕКАТТЕ коды ''77311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Чавдарци''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''5559''. Телефон коды ''06946''. ЕКАТТЕ коды ''80039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Черни-Вит''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 659 адамды құрайды. Пошта индексі ''5725''. Телефон коды ''06906''. ЕКАТТЕ коды ''80902''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 001 адамды құрайды. Пошта индексі ''5620''. Телефон коды ''06962''. ЕКАТТЕ коды ''80981''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Чифлик''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Пошта индексі ''5661''. Телефон коды ''069613''. ЕКАТТЕ коды ''81476''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Шипково''' () Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Пошта индексі ''5663''. Телефон коды ''06966''. ЕКАТТЕ коды ''83212''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Медковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Пошта индексі ''3661''. Телефон коды ''09719''. ЕКАТТЕ коды ''792''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Белотинци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 610 адамды құрайды. Пошта индексі ''3499''. Телефон коды ''09540''. ЕКАТТЕ коды ''3722''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Балювица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Пошта индексі ''3529''. Телефон коды ''09562''. ЕКАТТЕ коды ''2542''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмағұл''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылының қарай 10 км жерде орналасқан тау. Абсолюттік биіктігі 927 м. Ұзындығы мен ені 1,5 км. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір түзілген. == Жер бедері == Беткейлері тік құламалы, кей жерлерде түпкі жыныстарының жер бетіне шығуы байқалады. == Өсімдігі == Таудың күңгірт қоңыр топырағында қараған, қарағай мен көк терек өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Безденица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Пошта индексі ''3454''. Телефон коды ''09560''. ЕКАТТЕ коды ''3201''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Бели-Брег''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''3441''. Телефон коды ''09512''. ЕКАТТЕ коды ''3383''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Бели-Брод''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''3447''. Телефон коды ''09516''. ЕКАТТЕ коды ''3397''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Белимел''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''3462''. Телефон коды ''09552''. ЕКАТТЕ коды ''3469''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Пошта индексі ''3527''. Телефон коды ''09528''. ЕКАТТЕ коды ''4203''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Благово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрайды. Пошта индексі ''3488''. Телефон коды ''09568''. ЕКАТТЕ коды ''4251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Бокиловци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''3517''. Телефон коды ''0953''. ЕКАТТЕ коды ''5253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Боровци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 736 адамды құрайды. Пошта индексі ''3528''. Телефон коды ''09529''. ЕКАТТЕ коды ''5654''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Ботево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''3634''. Телефон коды ''09746''. ЕКАТТЕ коды ''5852''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Буковец''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''3678''. Телефон коды ''09782''. ЕКАТТЕ коды ''6971''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 3''' Григориан күнтізбесінде жылдың 215-ші күні (кібісе жылдарда 216-шы). Жылдың аяғына 150 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Нигер, Тәуелсіздік күні Экваторлық Гвинея, Әскер күні 1778 Милан қаласында «Ла Скала» опера ғимаратты ашылды 1907 Португалияда жексенбі демалыс күні болып жарияланды. 1914 Бірінші дүниежүзілік соғыс, Германия Францияға соғыс жариялады. 1930 КСРО мен Италия арасында сауда келiсiм-шартқа қол қойды. 1960 Нигер Франциядан тәуелсіздік алды. 2004 Меркурийді зерттеу үшін, «MESSENGER» автоматты планета аралық станцияны іске қосылды ====Дүниеге келгендер==== 1770 Фридрих Вильгельм III (1840), Пруссия королі. 1872 Хокон VII (1957), Норвегия королі (1905—1957 жж.). 1903 Хабиб Бургиба, Тунистің бірінші президенті (2000). 1904 Клиффорд Саймак (1988), америкалық фантаст-жазушы. 1959 Коити Танака, Жапония ғалымы, 2002 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1667 Франческо Борромини (1599), италияндық архитектор. 1942 Рихард Вильштеттер (1872), неміс химигі, 1915 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1979 Бертиль Готтхард Улин (:en:Bertil Gotthard Ohlin) (1899), Швеция экономисті, 1977 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 2008 Александр Исаевич Солженицын (1918), орыс жазушы, 1970 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:3 тамыз 
'''Жұмағұл''' Қалба жотасының оңтүстігіндегі тау, Сарыжал тауларының батысында. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 885 м. қарай созылған таудың ұзындығы 11 км, енді жері орта тұсында (2,5 км). == Жер бедері == Солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс беткейлері тіктеу, қалған беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Таудың батысымен Таңды өзені ағып өтеді. == Геологиялық құрылымы == Герцин қатпарлығында пайда болған тау палеозойдың метаморфталған тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінде бұта аралас бетеге, селеу, айрауық, т.б. шөптесіндер өскен. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы таулары 
'''Бызовец''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрайды. Пошта индексі ''3635''. Телефон коды ''09740''. ЕКАТТЕ коды ''7209''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Бырзия''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1500 адамды құрайды. Пошта индексі ''3520''. Телефон коды ''09523''. ЕКАТТЕ коды ''7510''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Василовци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1251 адамды құрайды. Пошта индексі ''3658''. Телефон коды ''09785''. ЕКАТТЕ коды ''10255''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Видлица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''3478''. Телефон коды ''09558''. ЕКАТТЕ коды ''10999''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Виниште''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''3482''. Телефон коды ''09547''. ЕКАТТЕ коды ''11137''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Вирове''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Пошта индексі ''3455''. Телефон коды ''09545''. ЕКАТТЕ коды ''11171''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Пошта индексі ''3440''. Телефон коды ''09514''. ЕКАТТЕ коды ''11418''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Войници''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''3481''. Телефон коды ''09544''. ЕКАТТЕ коды ''11939''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''3453''. Телефон коды ''09545''. ЕКАТТЕ коды ''14180''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Пошта индексі ''3469''. Телефон коды ''09558''. ЕКАТТЕ коды ''14283''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмай''' Теңіз-Қорғалжын ойысында орналасқан көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Саумалкөл көлінің шығысында, теңіз деңгейінен 322 биіктікте жатыр. == Гдрографикасы == Аумағы 4,2 км2, ұзындығы 6,5 км, ені 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 15,8 км. Ең терең жері 0,8 м. Су массасының көлемі 1,8 млн. м3, жалпы су жиналатын алабы 124 км2. Жағалауы тегіс, батыс жағасында өзімен аттас ауыл орналасқан. Суы тұзды. Қарашада суы қатып, сәуірде ери бастайды. Мал шаруашылығына пайдаланылады. Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''Гаганица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''3525''. Телефон коды ''09528''. ЕКАТТЕ коды ''14297''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''3470''. Телефон коды ''09551''. ЕКАТТЕ коды ''14773''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''3468''. Телефон коды ''09555''. ЕКАТТЕ коды ''14965''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Говежда''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрайды. Пошта индексі ''3474''. Телефон коды ''09556''. ЕКАТТЕ коды ''15299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''3544''. Телефон коды ''09527''. ЕКАТТЕ коды ''16119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''3484''. Телефон коды ''09567''. ЕКАТТЕ коды ''16153''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''3463''. Телефон коды ''09559''. ЕКАТТЕ коды ''16239''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''3458''. Телефон коды ''036402''. ЕКАТТЕ коды ''16300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''3632''. Телефон коды ''09745''. ЕКАТТЕ коды ''16639''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 377 адамды құрайды. Пошта индексі ''3547''. Телефон коды ''09520''. ЕКАТТЕ коды ''16866''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмақ''' Шыңғыстау жотасының тау. == Географиялық орны == Абай облысының Абай және Аягөз аудандары шекарасында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1119 м. Ендік бағытта созылып жатқан Жұмақтың ұзындығы км, енді жері 2,2 км. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы орта және төменгі палеогеннің жанартаутекті шөгінділерінен, құмтас, тақтатас, конгломерат, т.б. жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Шығысы мен оңтүстік, оңтүстік-шығыс беткейлері тіктеу келген. Батыс және шығыс беткейлерінен Қыстаубай және Қос өзендері бастау алса, оңтүстік баурайынан Шеттембай өзенінің салалары бастау алады. Көлбеуленіп келген солтүстік бөлігінде Жүрекадыр ауылының Рақымжан қыстауы бар. Таудың оңтүстік шығысында 2,5 км жерде Кенесары атты зират жатыр. == Өсімдігі == Жұмақтың сайлы-жыралы келген етегінде бетеге, боз, қылқан боз, т.б. далаға тән өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары Санат:Аягөз ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Пошта индексі ''3487''. Телефон коды ''09557''. ЕКАТТЕ коды ''17018''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Громшин''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 834 адамды құрайды. Пошта индексі ''3444''. Телефон коды ''09516''. ЕКАТТЕ коды ''17943''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''3492''. Телефон коды ''09556''. ЕКАТТЕ коды ''20941''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Добри-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Пошта индексі ''3667''. Телефон коды ''09728''. ЕКАТТЕ коды ''21436''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Пошта индексі ''3449''. Телефон коды ''09541''. ЕКАТТЕ коды ''21840''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''3545''. Телефон коды ''09527''. ЕКАТТЕ коды ''22019''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''3485''. Телефон коды ''09567''. ЕКАТТЕ коды ''22040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Липен''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''3489''. Телефон коды ''09569''. ЕКАТТЕ коды ''43730''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Пошта индексі ''3452''. Телефон коды ''09549''. ЕКАТТЕ коды ''22250''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1573 адамды құрайды. Пошта индексі ''3642''. Телефон коды ''09741''. ЕКАТТЕ коды ''22530''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмақан''' Қараүңгір тауларының солтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданындағы Емелтау ауылының шығысында 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 838 м. Күрделі пішінді таудың ұзындығы 11 км, енді жері 9,5 км. == Жер бедері == Оңтүстік және солтүстік беткейлері тіктеу, қалған беткейлері көлбеу келген. Шығысында қорымды төбелер кездеседі. Батыс бөлігінде өзімен аттас қыстау жатыр. Солтүстік етегінде Тасқара кеніші бар. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 649 адамды құрайды. Пошта индексі ''3437''. Телефон коды ''096''. ЕКАТТЕ коды ''3736''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Пошта индексі ''3605''. Телефон коды ''0971''. ЕКАТТЕ коды ''22695''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 489 адамды құрайды. Пошта индексі ''3538''. Телефон коды ''09525''. ЕКАТТЕ коды ''22747''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Якимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Пошта индексі ''3639''. Телефон коды ''09721''. ЕКАТТЕ коды ''22873''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Дондуково''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Пошта индексі ''3659''. Телефон коды ''09785''. ЕКАТТЕ коды ''22945''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Драганица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''3534''. Телефон коды ''095276''. ЕКАТТЕ коды ''23073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''3674''. Телефон коды ''09783''. ЕКАТТЕ коды ''24298''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Дылги-Дел''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Пошта индексі ''3475''. Телефон коды ''09556''. ЕКАТТЕ коды ''24534''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Якимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Пошта индексі ''3638''. Телефон коды ''09748''. ЕКАТТЕ коды ''24551''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Еловица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''3471''. Телефон коды ''09551''. ЕКАТТЕ коды ''27348''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмақ шыбыншы''' () отрядына жататын құс. Жұмақ шыбыншы Қытай, Үндістан және Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі жалпақ жапырақты ормандарды мекендейді. Қазақстанда Батыс Тянь-Шань мен Қаратаудың жалпақ жапырақты ормандарында кездеседі. Бұл құстың атына сай түсі ашық, көк түсті құлпырған қара жалтыраған басын үнемі тік тұратын айдары тәждейді. Құрсағы ақ, денесінің қалған жері ашық сары түсті. Салмағы 19 22 г, бірақ ұзын құйрығының арқасында (дене тұрқы 32 см) өз пішінінен үлкен болып көрінеді. Ол бұтақтан ұшқан кезде, от тұтанғандай болады. Жыл құсы. Ұясын өзен жағалауына, жапырақты ағаштың салбырап тұрған жіңішке сабағына салады. Ұясы терең тостаған сияқты, қабырғасы бұтақпен өрілген, ондағы қызғылт жұмыртқаларын аналығы мен аталығы 12 13 күнде басып шығарады. Балапандарын осынша уақыт ұяда асырайды. Жұмақ шыбыншы ұшып жүрген жәндіктермен, көбіне өздері сияқты әдемі көбелектермен қоректенеді. == Дереккөздер == 
'''Ерден''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Пошта индексі ''3431''. Телефон коды ''09513''. ЕКАТТЕ коды ''27557''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Железна''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''3461''. Телефон коды ''09554''. ЕКАТТЕ коды ''29115''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Замфир''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 996 адамды құрайды. Пошта индексі ''3644''. Телефон коды ''09726''. ЕКАТТЕ коды ''30291''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Замфирово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1297 адамды құрайды. Пошта индексі ''3530''. Телефон коды ''09521''. ЕКАТТЕ коды ''30301''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Златия''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 838 адамды құрайды. Пошта индексі ''3630''. Телефон коды ''09745''. ЕКАТТЕ коды ''31053''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Игнатово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''3631''. Телефон коды ''09745''. ЕКАТТЕ коды ''32295''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''3479''. Телефон коды ''09558''. ЕКАТТЕ коды ''35871''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Киселево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрайды. Пошта индексі ''3675''. Телефон коды ''09784''. ЕКАТТЕ коды ''36957''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Клисурица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''3483''. Телефон коды ''09549''. ЕКАТТЕ коды ''37304''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''3677''. Телефон коды ''09783''. ЕКАТТЕ коды ''37397''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұматай'''– Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданындағы қыстау. Қыстау Бақанас өзенінің оң жағалауында, Өркен ауылынан оңтүстікке қарай 14 км жерде орналасқан. Өзенаралық аңғарда жатқандықтан Жұматайдың аумағында шабындыққа жарамды шалғын шөптер өскен. Қыстаудың маңында Бақанас ауылыБақанас ауылының орны және Орта, Райымқан, Шумақан, т.б. қыстаулар орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы қыстаулары 
'''Кобиляк''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 393 адамды құрайды. Пошта индексі ''3442''. Телефон коды ''09517''. ЕКАТТЕ коды ''37424''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Ковачица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''3643''. Телефон коды ''09720''. ЕКАТТЕ коды ''37544''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Комарево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''3516''. Телефон коды ''0953''. ЕКАТТЕ коды ''38131''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Комоштица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Якимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 998 адамды құрайды. Пошта индексі ''3648''. Телефон коды ''09725''. ЕКАТТЕ коды ''38159''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Копиловци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Пошта индексі ''3467''. Телефон коды ''09555''. ЕКАТТЕ коды ''38488''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Костенци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''3518''. Телефон коды ''0953''. ЕКАТТЕ коды ''38933''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Котеновци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''3522''. Телефон коды ''09522''. ЕКАТТЕ коды ''39044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Крапчене''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''3434''. Телефон коды ''09548''. ЕКАТТЕ коды ''39503''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''3669''. Телефон коды ''09783''. ЕКАТТЕ коды ''39743''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Лесковец''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Пошта индексі ''3523''. Телефон коды ''09522''. ЕКАТТЕ коды ''43414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
Жұмбақтас '''Жұмбақтас''' Әулиекөлдің сол жағында, Көкше мен Теміртау тауларының айырығында орналасқан жартас. Пішіні пирамида тәріздес, жиектері дөңгеленген граниттен тұрады. биіктігі 18 м. Жұмбақтастың пайда болу тарихы туралы халық жадында сақталған тұтқынға түскен қалмақ қызы Оқжетпес шыңынан Бурабай (ескі атауы Әулиекөл) комитене секіріп кетеді де, сұлудың түскен жерінен таңғажайып жартас пайда болған. Егер Жұмбақтасқа көгілдір шығанақтан қараса, қыздың бейнесі байқалады, ал қарама-қарсы жағынан қараса мыстан кемпірдің бейнесін көруге болады. Орыс тілді авторлар Жұмбақтасты «Сфинкс» деп атап кеткен. == Жұмбақтас туралы аңыз == Ертеде, мыңды айдаған, азуы алты қарыс бір бай болған екен дейді. Байдың ұлы көп, ал қызы жалғыз–ақ екен дейді. Қызы бет біткеннің көріктісі, асып туған перизат. Өзі және ақылды, өнерлі. Ата-анасы әлпештеп өсіреді. Әкенің ойы қызың хан баласына немесе ақылгөй би баласына беру. Күндердің күні сол елге бір сері жігіт келеді. Өзі сұлу, өзі әнші, өзі күйші. Сегіз қырлы, бір сырлы. Жігіттің сұлтаны. Үлкен де, кіші де оны ауыздарынан тастамай мақтаумен болады. Бірде жігіт байдың қызымен жүздеседі. Екеуі де махаббат отына жанып, жас жүректер жалындап табысады. Бірақ қыздың әкесі олардың қосылуына өлмейінше ризашылық берер ме? Соны білгендіктен, қос ғашық ретін табады да, екі сәйгүлікке мініп, түн жамылып, қашып кете барады. Талай күн, талай түн бел шешпестен суыт жүріп, Бурабайға келіп жетеді. Қуғыннан қара үзіп кеттік, ізімізден адастардық деген қуанышты көңілмен осы араға тоқтайды. Күміскөлдің жағасына хош иісі аңқыған жасыл жапырақ, көк балаусадан қос тұрғызады. Жігіт анау-мынау шағын кемеге бергесіз үлкен, сәнді қайық жасайды. Онымен екеуі көл бетіне шығып сайрандайды. Күміскөлдің теріскей шығысы тұсындағы әдемі иінге жиі барып, ұзақ-ұзақ аялдайды. Көкшенің көлеңкесі үнемі түсіп тұратындықтан ба, әлде басқадай бір сыры бар ма, әйтеуір қолтыққа ұқсаған бұл иін алқара көк тартып, күміс судан бөлек бояумен әдемі әсер туғызады. Сол реңкіне қарай оны ата-бабаларымыз Көгілдір қолтық деп атаған екен. Екі жас осы Көгілдір қолтық айдынында тамылжыған табиғатқа тәнті болады. Суда шоршып ойнаған байлықтарды қызықтайды. Махаббат періштесіндей аққуларды тамашалайды. нобай Қосылған қос аққудай екі жастың махаббатқа мас, қызықты күндері осылайша өтіп жатады. Бұл кезде оларды қыздың ағалары шарқ ұрып іздеп жүр еді. Қызының салт басты, сабау қамшылы бір "әуейімен" қашып кеткенін білгенде әкесі жер тепкілеп күркіреген болатын. Бүкіл елін қырып жібере жаздаған. Ұлдарына жасақ қосып беріп, қуғынға аттандырған. Жігітті өлтіріп, қызын қайтып әкелуге қатал әмір еткен. Әке қаһарынан қорыққан ұлдарының бармаған жері, баспаған тауы жоқ. Айлардан-айлар өткен бір кездері қашқандар ізінің сорабын дәл тауып, төбеден түсуге шақ қалады. Әйтеуір, құдай сақтағанда, екеуінің көзі олардың қарасын ертерек шалып қалған еді. Оны-мұны керектерін ала жан ұшырып қайыққа жетіп үлгіреді. Бөгелместен көлге шығып кете барады. Қуғыншылар бармақ шайнап қала береді. Бірақ кейін қайтпайды. Бай қаһары қатты. Жағалауды торуылдап жүреді де қояды. Олар қайықтың Көгілдір қолтыққа жиі соғатынын байқайды. «Қайық бір табылса осы арадан табылар» деп аңдиды. Қалың жапырақ жамылып, жасырынып, садақ ыңғайлап тұрады. Оларды екі жас аңғармайды. Бір жолы жағалауға тым жақын келіп тоқтамай ма. Оңтайлы сәтті пайдаланған қыз ағалары қапы жібермейді. Жігітті кеудеден көздеп, садақты тартып кеп қалады. Найзағайдай зу еткен сұр жебе жігіттің тура жүрегіне қадалады. Жігіт қайықтан ауып құлап түседі. Күміс суды қызыл қанға бояп, шым батып кете барады. Ғашық жарынан арманда айырылған аяулы ару қайғыдан зар еңірейді. Сүйгенінің артында қалған тіршіліктен безінеді. Екі кеш зауал шақта таудан асып бара жатқан күн көзіне қарап, екі қолын бірдей созып, тәңірге жалбарынады. Өзін қайғымен бірге тасқа айналдырып жіберуін тілек етеді. Жасаған ие оның шын төгілген көз жасын қабыл қылады. Кейінде ата-бабаларымыз кіршіксіз махаббатқа куә сол тасты Жұмбақтас деп атапты. Бір жағынан қарасаң кәдімгі кеме, екінші жағынан шашын жел жұлқылап тұрған пісте мұрын қыз. Сәл бұрыстау жылжысаң, ару қызымыз қайғыдан мүжілген кемпірге ұқсап кетер еді. == Дереккөздер == Санат:Бурабай ауданы географиясы Санат:Бурабай (көл) Санат:Жартастар 
'''Лехчево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 876 адамды құрайды. Пошта индексі ''3445''. Телефон коды ''09516''. ЕКАТТЕ коды ''43517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Мадан''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Пошта индексі ''3448''. Телефон коды ''09515''. ЕКАТТЕ коды ''46036''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Мартиново''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''3459''. Телефон коды ''09554''. ЕКАТТЕ коды ''47353''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Медковец''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Медковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 903 адамды құрайды. Пошта индексі ''3670''. Телефон коды ''09727''. ЕКАТТЕ коды ''47593''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Меляне''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Пошта индексі ''3472''. Телефон коды ''09551''. ЕКАТТЕ коды ''47771''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Митровци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''3464''. Телефон коды ''09550''. ЕКАТТЕ коды ''48475''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Мокреш''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды. Пошта индексі ''3647''. Телефон коды ''09747''. ЕКАТТЕ коды ''48859''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Мырчево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Пошта индексі ''3443''. Телефон коды ''09518''. ЕКАТТЕ коды ''49607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Николово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Пошта индексі ''3429''. Телефон коды ''096''. ЕКАТТЕ коды ''51665''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Одоровци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''3679''. Телефон коды ''09782''. ЕКАТТЕ коды ''53401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмсақтүк''' (Malachіum) қалампыр тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық су қоймаларында, сортаңды жерлер мен бау-бақшаларда, кейде шалғындар мен орман алқаптарында су Жұмсақтүгі (M. aquatіcum) өседі. Биіктігі 10 15 см. Сабағы жерге төселіп өседі. Жұмыртқа тәрізді, жіңішке жапырақтары бар. Тостағанша, күлте жапырақшалары бес-бестен болады. Ақ гүлдері шатырша гүлшоғырына топталған. Маусымнан қыркүйекке дейін гүлдейді. Жемісі қауашақ. Жұмсақтүкті ұсақ мал жақсы жейді. == Дереккөздер == 
'''Орсоя''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''3665''. Телефон коды ''09728''. ЕКАТТЕ коды ''53970''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Охрид''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Пошта индексі ''3438''. Телефон коды ''09513''. ЕКАТТЕ коды ''54496''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Палилула''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''3439''. Телефон коды ''09513''. ЕКАТТЕ коды ''55258''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Песочница''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''3519''. Телефон коды ''0953''. ЕКАТТЕ коды ''55930''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Пишурка''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Медковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''3662''. Телефон коды ''09729''. ЕКАТТЕ коды ''56544''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Помеждин''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''3476''. Телефон коды ''09551''. ЕКАТТЕ коды ''57474''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 463 адамды құрайды. Пошта индексі ''3432''. Телефон коды ''09513''. ЕКАТТЕ коды ''57844''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Превала''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Пошта индексі ''3457''. Телефон коды ''09553''. ЕКАТТЕ коды ''58116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Пырличево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''3531''. Телефон коды ''09562''. ЕКАТТЕ коды ''59118''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Равна''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''3473''. Телефон коды ''09559''. ЕКАТТЕ коды ''61090''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмыр бозтүк''' () астралылар тұқымдасы, бозтүк туысына жататын шала бұта. Қазақстанда Батыс Тянь-Шаньның Қаратау, Қырғыз беткейлерінде кездеседі. Биікт. 30 60 см, сыртын ақ киіз түкті немесе тықыр, қос үйлі өсімдік жапқан. Сабақтары көп. Жапырақтары ұзынша, отырыңқы, ұзындығы 4,5 см, ені мм-дей. Гүлдері қос жынысты, аналық гүлдері өте көп, жіңішке түтік тәрізді күлтелі; аталық гүлдері қоңырау түтікше тәрізді күлтелі болады. Олар себет гүлшоғырына топталған. Гүлсебеттері сабағының ұшында жетіледі. Тұқымынан сирек вегетативті жолмен де көбейеді. Маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Тұқымы ұзынша, тықыр, бұдырмақ қылтанды айдаршасы бар. Жұмыр бозтүк өте сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Разград''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''3633''. Телефон коды ''09746''. ЕКАТТЕ коды ''61707''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Расово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Медковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''3660''. Телефон коды ''09729''. ЕКАТТЕ коды ''62222''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Рашовица''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''3532''. Телефон коды ''09562''. ЕКАТТЕ коды ''62311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''3637''. Телефон коды ''09740''. ЕКАТТЕ коды ''16184''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Славотин''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 адамды құрайды. Пошта индексі ''3451''. Телефон коды ''09546''. ЕКАТТЕ коды ''67043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Слатина''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Пошта индексі ''3535''. Телефон коды ''09526''. ЕКАТТЕ коды ''67221''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Сливата''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''3668''. Телефон коды ''09728''. ЕКАТТЕ коды ''67310''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Сливовик''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Медковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Пошта индексі ''3664''. Телефон коды ''09727''. ЕКАТТЕ коды ''67386''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''3663''. Телефон коды ''09787''. ЕКАТТЕ коды ''67564''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Спанчевци''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Пошта индексі ''3546''. Телефон коды ''09527''. ЕКАТТЕ коды ''68179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Жұмыр құрттар''', нематодтар төменгі сатыдағы құрттар типі. Жер шарында кең тараған (теңіздер мен мұхиттарда, тұщы суларда, топырақта, биосферада), кездеспейтін жері жоқ, сондықтан оларды космополиттік жануарлар қатарына жатқызады. Жұмыр құрттардың класы бар: нағыз Жұмыр құрттар (Nematoda); құрсақ кірпікшелілер (Gastrotrіcha); киноринхалар (Kіnorhyncha); түкті құрттар (Nematorpha); коловраткалар (Rotatorіa). 27 мыңдай түрі белгілі. Бұлардың жалпақ құрттардан айырмашылығы ішкі мүшелерінің арасында дене қуысының (схизоцельдің) болуы. Сондықтан Жұмыр құрттарды бірінші реттік дене қуысы бар жануарларға жатқызады. Денесі жіп тәрізді (грек. nematos жіп) созылыңқы келеді. Ұзындығы мм-ден м-ге (Рlacentonema gіgantіssіma) жетеді. Бұлардың денесінің сырты қалың кутикула қабатымен қапталған. Ұзын, ұршық тәрізді бұлшық еті жиырылғыш келеді әрі қозу толқынын (импульсін) қабылдап, бір бұлшық еттен екіншіге өткізеді. Тері-бұлшық ет қапшығы мен ішектің арасындағы дененің алғашқы қуысы (іші сұйық затқа толы) оның жұмырлығын тұрақты түрде сақтайды, денесінің тірегі болып, зат алмасу процесіне қатысады. Ас қорыту жүйесі ұзына бойына созылған тік түтік тәрізді алдыңғы, ортаңғы және артқы ішектен тұрады. Ауыз қуысы дененің алдыңғы ұшында орналасқан, ол өңешке ұласады. Зәр шығару жүйесі (зәрді тері бездері арқылы шығарады). Қан айналу және тыныс алу жүйесі дамымаған. Жүйке жүйесінің орталық бөлімін жұтқыншақ маңындағы жүйке сақинасы мен бірнеше жүйке бағаналары (ұзына бойына созылған) құрайды. Жүйке клеткалары жүйке бағаналарымен байланыса жекелеген ганглияларды құрмай, тек құрсақ жүйке бағанасында «құрсақ тізбегін» құрай дамыған. Сезім мүшелері нашар дамыған. Дара жыныстылар, арасында гермафродиттер де кездеседі. Жұмыртқалары жатынның ішінде ұрықтанады. Көпшілігі жұмыртқа салады, сонымен қатар тірідей туатын түрлері де кездеседі. Жұмыр құрттар адам, өсімдіктер мен жануарлар организмінде де паразиттік тіршілік етеді. == Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері== Жұмыр құрттардың денесі сірқабықпен (кутикула) қапталады. Ауыз қуысы денесінің алдыңғы жағында, ал аналь тесігі артқы жағында орналасады. Көптеген жұмыр құрттарда тері-бұлшықет қапшығы болады. Көлденең жолақты бұлшықеттері жоқ. Сондықтан жұмыр құрттар денесін қысқарта да, соза да алмайды. Олар денесін тек жан-жағына ғана ие алады. Жұмыр құрттарда тынысалу және қантарату жүйесі болмайды. Бұлар дара жынысты жәндіктер. Олардың қосжыныстылары да кездеседі. Жұмыр құрттардың аталығынан аналығы ұзын. Көбінесе жұмыртқа арқылы көбейеді. Өсімдік тамырында ауру тудыратын паразит жіпшеқұрттар (қант қызылшасының жіпшеқұрты свекловичная нематода) шаруашылыққа орасан зор зиян келтіреді. Жіпшеқұрттардың барлығы өсімдік паразиті болып табылады, олардың мөлшері миллиметрден аспайды. Жұмыр құрттар адамға және жануарларға зиян келтіреді, тері астында суыртқы (ришта), бұлшықеттерде трихинелла, ішекте ішексорғы, үшкірқұрт паразиттік әрекет жасап, ауруға ұшыратады. Ішексорғының ұзындығы (жылқы ішексорғысы) 18 сантиметрге дейін, (кит ішексорғысы) метрге дейін жетелі. Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне үшкірқұрт (острина) орнығады. Ол паразит құрт, аналығының тұрқы миллиметрден аспайды. Үшкірқұрттың екі ұшы да сүйірленген, құйрығы үшкір, тұрқы 1,5 см шамасында болады. Оның түсі ақшыл немесе сарғыш болып келеді. Үшкірқұрт екі сүйір үштарын қадап, соқыр ішекте және тоқ ішекте тіршілік етеді. Үшкірқұрттың алдыңғы ұшында ауыз, соңғы бөлігінде аналь тесік (артқы тесік) орналасады. Аналь тесігінен кейінгі өте үшкір дене бөлігі құйрық деп аталады. Оның денесі тығыз қабықшамен сірқабықпен қапталған. Сірқабықтың астында ұзын салалы бұлшықеттері болады. Көлденең салалы бұлшықеттері жоқ. Сондықтан үшкіркүрт денесін жиыра, қысқарта алмайды. Оның денесі созылмайды. Пішінін өзгертпей, тек жан-жағына иіледі. Жұмыр құрттар Жер шарында кең тараған. Ж. қ-дың класы бар, 27 мыңдай түрі белгілі. Денесі жіп тәрізді созылыңқы келеді. Ұзындығы мм-ден м-ге жетеді. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Пошта индексі ''3657''. Телефон коды ''09722''. ЕКАТТЕ коды ''68672''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Станево''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Пошта индексі ''3641''. Телефон коды ''09724''. ЕКАТТЕ коды ''68758''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Стояново''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''3539''. Телефон коды ''09525''. ЕКАТТЕ коды ''69537''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Стубел''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Пошта индексі ''3490''. Телефон коды ''09564''. ЕКАТТЕ коды ''70024''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрайды. Пошта индексі ''3480''. Телефон коды ''09544''. ЕКАТТЕ коды ''70113''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Сумер''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Пошта индексі ''3491''. Телефон коды ''09561''. ЕКАТТЕ коды ''70233''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Трайково''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Пошта индексі ''3645''. Телефон коды ''09723''. ЕКАТТЕ коды ''72940''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Трифоново''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Монтана қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Пошта индексі ''3435''. Телефон коды ''09548''. ЕКАТТЕ коды ''73167''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''3542''. Телефон коды ''09523''. ЕКАТТЕ коды ''78286''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''3465''. Телефон коды ''09552''. ЕКАТТЕ коды ''80354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
Күнделікті э-поштамызға кімнен екені белгісіз хаттар келіп тұрады немесе форумдарда, блогтарда бейтаныс адамдар пікір жазып кетеді. Олардың кейбірі жарнама болса, кейбірі бірігіп бизнес істеуге шақырады, тіпті кейбірінде вирус ілесіп жүреді. Бұл белгісіз хаттар мен жарнамалар СПАМ деп аталады. '''Спамды кім, қайдан жібереді?''' Интернетте э-пошта сервисін (мыс: Yahoo!, MSN, Gmail т.б) қолданбай-ақ басқа біреуге бейтаныс атпен (мыс: хат жіберу өте оңай. Оның біреуі арнайы програмалар арқылы болса, екінші жолы PHP, JSP немесе ASP.NET сияқты скрипт жазатын програмдау тілдері арқылы. Спаммерлер (спам жіберушілер) э-пошта адресіңізді Интернеттен адрес жинайтын програмалар арқылы жинап алып, өзінің базасына сақтап қояды да, керекті кезінде қолданады. Тіпті адамдардың жеке мәліметін де жинап алып, басқа компанияларға сататын ұйымдар болады. Олардың көбі э-пошта адресіңізді симболы арқылы білетіндіктен, көпшілік оқи алатын сайттарға адресіңізді жазудан абай болыңыз, немесе басқаша тәсіл қолданыңыз. Мысалы сурет арқылы бейнелеу немесе орнына “at”, “ит”, “собачка” сияқты сөздер қолдануға болады. Спаммерлердің хатын жеке хаттардан қалай ажыратуға болатыны тұрғысында SMTP протоколында қорғаныс жоқ. Тек арнайы програмалар арқылы ғана оны тексеруге болады. Мысалы Wordpress AKISMET жүйесін қолданады. Бір хатты көп кісіге қатарынан жіберілгенінен де білуге болады. Бірақ ондай жағдайда компания өзінің барлық клиенттеріне хат жіберсе, оны спам деп танып, келген хатты спамға сақтайтын жайттар да кездеседі. Хаттың ішіндегі сөздерден күдіктеніп, спам деп тануға болады. Оны спаммерлер де байқап, сөзді әдейі бұрмалап жібереді екен. Мысалы Viagra сөзін V1agra Via’gra Vaigra /iagra Vi@graa деп жіберу арқылы. Кейбір компаниялрдың табыс көзі спам хаттар арқылы жарнама тарату болғандықтан спам азаймайды, керісінше көбейіп келеді. '''СПАМ туралы қызықты мәліметтер:''' Ең көп спамды Майкрософтының негізін қалаушы Билл Гейтс қабылдайды екен. Оның э-пошта адресіне жылына миллион спам келеді. Спамдағы ең көп жарнаманың орнын өнімдер иеленеді. Ең көп спамды жіберетіндер АҚШтан, Қытайдан және Оң.Кореядан. Kүніне 90 млрд спам хат жіберіледі. Санат:Спам Санат:Қазақстан интернеті 
жарғақ қанаттылар отрядына жататын паразиттік жәндіктер. Бұлар негізінен хальцидтер () мен () тұқымдастарына жатады. Денесінің ұзындығы мм-ден аспайды. Дернәсілдері басқа жәндіктердің жұмыртқасының ішінде өсіп жетіледі. Бір жұмыртқаның ішінде бір не бірнеше дернәсіл болуы мүмкін. Олар жұмада өсіп-жетіліп, жылына бірнеше ұрпақ береді. Дернәсілдер жұмыртқаның дамып жетілуіне кедергі жасап отырады. кейбір түрлерінің дернәсілдері қозғалмай жатып та өсіп жетіледі. кейбір түрі (трихограмма, теленомустар) зиянкес жәндіктермен биологиялық жолмен күрес жүргізу үшін пайдаланылады. Сондай-ақ қатарына басқа энтомофагтар (жәндіктермен қоректенетін организмдер) мен өрмекшілердің пілләларын және шегіртке күбіршектерін залалдайтындар да жатады. Сондықтан да табиғатта маңызы зор. == Дереккөздер == Санат:Жарғақ қанаттылар 
'''Чемиш''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''3477''. Телефон коды ''09558''. ЕКАТТЕ коды ''80368''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''3524''. Телефон коды ''09522''. ЕКАТТЕ коды ''80635''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Черкаски''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Пошта индексі ''3533''. Телефон коды ''095277''. ЕКАТТЕ коды ''80683''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Пошта индексі ''3649''. Телефон коды ''09749''. ЕКАТТЕ коды ''80933''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Ягодово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''3537''. Телефон коды ''09524''. ЕКАТТЕ коды ''87237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Якимово''' () Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Якимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрайды. Пошта индексі ''3640''. Телефон коды ''09742''. ЕКАТТЕ коды ''87299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Ивайло''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Пошта индексі ''4407''. Телефон коды ''034''. ЕКАТТЕ коды ''32010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2002 адамды құрайды. Пошта индексі ''4588''. Телефон коды ''03558''. ЕКАТТЕ коды ''32888''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Пошта индексі ''4655''. ЕКАТТЕ коды ''24325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Абланица''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Пошта индексі ''4645''. Телефон коды ''035419''. ЕКАТТЕ коды ''881''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
Ойыл алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ойыл ауданы жерінде орналасқан. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 3,4 км2, ұзындығы 3,6 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 10 км. Суы қарашада қатып, сәуірдің басында ери бастайды. Жаз айларында тартылып қалады. Маңында сор басқан жерлер кездеседі.Көл жағасында құстар ұялап, жұмыртқа салады. Мал жайылымына қолайлы. Санат:Ойыл ауданы көлдері Санат:Ойыл су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 573 адамды құрайды. Пошта индексі ''4483''. Телефон коды ''03585''. ЕКАТТЕ коды ''165''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Априлци''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''4445''. Телефон коды ''03524''. ЕКАТТЕ коды ''571''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Баня''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Пошта индексі ''4523''. Телефон коды ''03536''. ЕКАТТЕ коды ''2717''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Биркова''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''4650''. Телефон коды ''03548''. ЕКАТТЕ коды ''7836''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Блатница''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Стрелча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''4537''. Телефон коды ''035391''. ЕКАТТЕ коды ''4368''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Бозёва''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''4654''. ЕКАТТЕ коды ''7853''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Пошта индексі ''4464''. Телефон коды ''03586''. ЕКАТТЕ коды ''5459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Бошуля''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 839 адамды құрайды. Пошта индексі ''4481''. Телефон коды ''03566''. ЕКАТТЕ коды ''5949''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Братаница''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2243 адамды құрайды. Пошта индексі ''4412''. Телефон коды ''035251''. ЕКАТТЕ коды ''6149''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Бутрева''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''4652''. Телефон коды ''03548''. ЕКАТТЕ коды ''7867''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
Жұмыршақ '''Жұмыршақ''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөп тектес өсімдік. Сабақтары әр түрлі биіктікте өседі, кейде 50 см-ге дейін жетеді. Сабақтары жеке де, бұтақты болып та келе береді. Төменгі жапырақтары бөлініп тұрады да жоғарылары бүтін болып келеді. Ұсақ гүлдері ұзын шашақ болып жиналып тұрады. Жемісі үш бұрышты бұршақ тектес. Сәуір айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Арам шөп ретінде Қазақстанның барлық жерінде өседі. Дәрі мақсатында өсімдіктің жер бетіндегі бөлігін пайдаланады. Шөбінің құрамында жеңіл ыдырайтын бурсин алкалоиды бар, оны жұмыршақты зерттеушілер 1880 жылы тапқан. Сонымен бірге оның құрамында бурс және бурсинді глюкозды қышқылдар, эфир майы, илік заттар, алма және лимон қышықлдары кездеседі. Халық медицинасында жұмыршақ шөбін ерте заманнан бері қан тоқататын, қан ұйытатын дәрі ретінде пайдаланып келеді. Шындығында ғылыми зерттеулер мен клиникалық тексерулер бұл шөптің қан тоқтатарлық әсері бар екенін дәлелдеуде, және оның препараттары жатырдан қан кеткенде, етеккір көп кеткенде жиі қолданылады. Жұмыршақты басқа да дәрі өсімдіктерімен қоса өкпе туберкулезінің формасына, геморройға, жатыр мойнының эрозиясы мен жарасына қарсы қолданады. Өйткені, оның препараттары жатыр бұлшық еттің жиырылуы қасиетін арттырып, шеткері жатқан қан тамырларын кеңейтетіні экспериментті түрде дәлелденген. С.А.Томилин жұмыршықтың қан қысымын төмендететін, сонымен қатар ішек мүшелердің жиырылуы) күшейте түсетін қасиеті бар екенін анықтады. Сондықтан оның препаратын гипертониялық ауруларға және ішек атониясына қарсы қолдану ұсынылады. Халық медицинасында сонымен бірге жұмыршақты несеп жүргізетін, жараны жазатын, «қан тазартатын» дәрі ретінде, сондай-ақ ревматизмге, бүйрек құмына, басқа қан құйылғанға, жүрек қатты соққанға, қан түкіргенге, іштің жай және қан аралас өткеніне, ұрығы тоқтамағанға, шыжың ауруына геморройға, өт тасына, бауырдың қаны тоқтап қалғанда, қуық ауруларына, климактериялвқ кезеңде жатырдан қан кеткенге қарсы қолдынылады. == Дереккөздер == 1↑ "Дәрілік өсімдіктер"/Бас редакторы баспасы,1975. 
'''Быта''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1182 адамды құрайды. Пошта индексі ''4527''. Телефон коды ''03533''. ЕКАТТЕ коды ''7572''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Бяга''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1263 адамды құрайды. Пошта индексі ''4587''. Телефон коды ''03557''. ЕКАТТЕ коды ''7586''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Варвара''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2147 адамды құрайды. Пошта индексі ''4492''. Телефон коды ''03563''. ЕКАТТЕ коды ''10104''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Величково''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1015 адамды құрайды. Пошта индексі ''4413''. Телефон коды ''03519''. ЕКАТТЕ коды ''10505''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1519 адамды құрайды. Пошта индексі ''4493''. Телефон коды ''03563''. ЕКАТТЕ коды ''10851''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1542 адамды құрайды. Пошта индексі ''4487''. Телефон коды ''03568''. ЕКАТТЕ коды ''11154''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Враненци''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''4649''. ЕКАТТЕ коды ''12989''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Всемирци''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''4622''. ЕКАТТЕ коды ''12334''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Габровица''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 492 адамды құрайды. Пошта индексі ''4467''. Телефон коды ''03583''. ЕКАТТЕ коды ''14163''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''4444''. Телефон коды ''03522''. ЕКАТТЕ коды ''14619''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жұмыршөп''', пикномон () астралылар тұқымдасына жататын бір не екі жылдық шөптесін монотипті өсімдіктер туысы. Қазақстанда Батыс Тянь-Шаньның тасты беткейлерінде, жол, арық бойларында өсетін түрі тікенді жұмыршөп (Р. аcarna) бар. Биіктігі 15 40 см, сабақтары тік, қырлы бұтақтанған. Жапырақтары тікенді, жиегі тілімденген, өркенге қарама-қарсы орналасады. Гүлдері қызғылт түсті, сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Шілде тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы ұсақ, ұзындығы мм. == Дереккөздер == Санат:Монотипті өсімдіктер 
'''Главиница''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2454 адамды құрайды. Пошта индексі ''4409''. Телефон коды ''034''. ЕКАТТЕ коды ''15028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Говедаре''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1534 адамды құрайды. Пошта индексі ''4453''. Телефон коды ''03528''. ЕКАТТЕ коды ''15271''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 529 адамды құрайды. Пошта индексі ''4473''. Телефон коды ''03581''. ЕКАТТЕ коды ''15802''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''4657''. ЕКАТТЕ коды ''18513''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''4648''. Телефон коды ''03548''. ЕКАТТЕ коды ''18527''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''4456''. Телефон коды ''03562''. ЕКАТТЕ коды ''16732''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Грашево''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1244 адамды құрайды. Пошта индексі ''4618''. Телефон коды ''03549''. ЕКАТТЕ коды ''17823''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 967 адамды құрайды. Пошта индексі ''4414''. Телефон коды ''03516''. ЕКАТТЕ коды ''20362''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Динката''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1182 адамды құрайды. Пошта индексі ''4458''. Телефон коды ''03526''. ЕКАТТЕ коды ''21172''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Пошта индексі ''4405''. Телефон коды ''035254''. ЕКАТТЕ коды ''21556''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жұпарбас''' () астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуразия мен Африкада кездесетін 20-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар), Іле, Күнгей Алатауларында, Алтай және Тарбағатай тауларында өсетін түрі бар: кәдімгі Жұпарбас (A. odoratum) биіктігі 10 50 см және альпілік Жұпарбас (A. alpіnum) биіктігі 30 см. Бұлардың сабақтары жіңішке, жылтыр. Ұзын жапырақтарының сыртын жұмсақ түк басқан. Сары, жасыл гүлдері бір-бірімен қабысып өседі. Гүлдеген кезде жан-жағына жайылып, масақ гүлшоғырын құрайды. Масағында жеміс беретін бір ғана гүлі болады. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі дәнек. Жұпарбастың құрамында кумарин болғандықтан, айналасына жағымды иіс таратады. Құнарлы мал азығы. Жұпарбастың суға тұндырылған тұнбасы тыныс тарылғанда, өкпе туберкулезіне қарсы емдік мақсатта пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4446''. Телефон коды ''03562''. ЕКАТТЕ коды ''22592''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Дорково''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Ракитово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2871 адамды құрайды. Пошта индексі ''4641''. Телефон коды ''03543''. ЕКАТТЕ коды ''23008''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Драгиново''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4820 адамды құрайды. Пошта индексі ''4642''. Телефон коды ''03545''. ЕКАТТЕ коды ''23234''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Драгор''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1433 адамды құрайды. Пошта индексі ''4406''. Телефон коды ''03518''. ЕКАТТЕ коды ''23457''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Дыбравите''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 533 адамды құрайды. Пошта индексі ''4472''. Телефон коды ''03581''. ЕКАТТЕ коды ''24414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Дюлево''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Стрелча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Пошта индексі ''4529''. Телефон коды ''035392''. ЕКАТТЕ коды ''24726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Елшица''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Пошта индексі ''4538''. Телефон коды ''03538''. ЕКАТТЕ коды ''27406''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жребичко''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''4585''. Телефон коды ''03554''. ЕКАТТЕ коды ''29522''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Звыничево''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1874 адамды құрайды. Пошта индексі ''4415''. Телефон коды ''03521''. ЕКАТТЕ коды ''30572''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Злокучене''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Пошта индексі ''4491''. Телефон коды ''03561''. ЕКАТТЕ коды ''31214''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жұпаргүл''' () ерінгүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуропада (негізінен Жерорта теңізі жағалауында) және Батыс Азияда кездесетін 20-дан астам түрі белгілі. Қазақстанда далалық, таулы аймақтардың шалғындарында, орман шеттерінде, бұталар арасында, тасты, тастақты тау беткейлерінде өсетін түрі (киікшөп Жұпаргүл, көкбас Жұпаргүл) бар. Бұлардың биіктігі 30 80 см, тік сабақты, сыртын түк жапқан өсімдік. Жапырақтары ұзынша жұмыртқа тәрізді, безді-түкті, жиегі тілімденген. Гүлдері ұсақ, қызғылт немесе қызғылт қошқыл түсті, гүлшоғырына топталған. Шілде тамыз айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі ашық қоңыр түсті, домалақ жаңғақша. Өсімдіктің құрамында эфир майы, илік заттар және аскорбин қышқылы бар. Кептірілген гүлі мен жапырақтары емдік мақсатта қолданылады. Жапырақтарын дәм-татымдық мақсатта тағамға және арақ-шарап өндірісінде пайдаланады. Балды өсімдіктер. Мал жемейді. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1267 адамды құрайды. Пошта индексі ''4462''. Телефон коды ''03515''. ЕКАТТЕ коды ''35571''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Кандови''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''4631''. ЕКАТТЕ коды ''36035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пештера қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 783 адамды құрайды. Пошта индексі ''4589''. Телефон коды ''03559''. ЕКАТТЕ коды ''36124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Ковачево''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 534 адамды құрайды. Пошта индексі ''4477''. Телефон коды ''03567''. ЕКАТТЕ коды ''37491''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Козарско''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 936 адамды құрайды. Пошта индексі ''4584''. Телефон коды ''03554''. ЕКАТТЕ коды ''37705''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Пошта индексі ''4452''. Телефон коды ''03514''. ЕКАТТЕ коды ''39428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Крыстава''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 030 адамды құрайды. Пошта индексі ''4647''. Телефон коды ''035418''. ЕКАТТЕ коды ''41136''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Левски''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Пошта индексі ''4535''. Телефон коды ''03535''. ЕКАТТЕ коды ''22681''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Лесичово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Пошта индексі ''4463''. Телефон коды ''03517''. ЕКАТТЕ коды ''43369''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Лозен''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 025 адамды құрайды. Пошта индексі ''4489''. Телефон коды ''03567''. ЕКАТТЕ коды ''44053''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жұпаршөп''' () сүйсіндер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Негізінен солтүстік жарты шарда кездесетін 50 (кейбір мәліметтерде 200-дей) түрі белгілі. Қазақстанда Алтайда, Тобыл, Есіл өзендерінің бойында қосжапырақты жұпаршөп (P. bіfolіa) өседі. Оның биіктігі 25 60 см. Түйнек тамырлы өсімдік. Ұзын жапырақтары гүлсидамының айналасынан өсіп шығады. Ақ, ақшыл жасыл, ұсақ гүлдері тік сабағының бойында орналасады. Түнгі көбелектер арқылы тозаңданады. Тұқымынан көбейеді, тұқымы жел арқылы таралады. Гүлі түнде немесе жаңбыр жауар алдында ашылады, сондықтан Жұпаршөпті түнгі шегіргүл деп те атайды. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жұпаршөп хош иісті өсімдік, сондықтан сәндік үшін қолдан да өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Сүйсіндер Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Ляхово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Пошта индексі ''4416''. Телефон коды ''035251''. ЕКАТТЕ коды ''44879''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Пошта индексі ''4450''. Телефон коды ''03513''. ЕКАТТЕ коды ''46749''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Пошта индексі ''4637''. Телефон коды ''03547''. ЕКАТТЕ коды ''47559''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Мирянци''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Пошта индексі ''4443''. Телефон коды ''03520''. ЕКАТТЕ коды ''48444''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Мокриште''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Пошта индексі ''4408''. Телефон коды ''03529''. ЕКАТТЕ коды ''48876''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 997 адамды құрайды. Пошта индексі ''4468''. Телефон коды ''03582''. ЕКАТТЕ коды ''48903''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Батак қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''4581''. Телефон коды ''03555''. ЕКАТТЕ коды ''51874''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Овчеполци''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 063 адамды құрайды. Пошта индексі ''4448''. Телефон коды ''03510''. ЕКАТТЕ коды ''53285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Огняново''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 571 адамды құрайды. Пошта индексі ''4417''. Телефон коды ''03511''. ЕКАТТЕ коды ''53335''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Памидово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 414 адамды құрайды. Пошта индексі ''4459''. Телефон коды ''03526''. ЕКАТТЕ коды ''55275''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
''Жүгері сабақ көбелегі'' '''Жүгері сабақ көбелегі''' () қан көбелек тұқымдасына жататын жәндік, ауыл шаруашылығының зиянкесі. Көбінесе жүгеріні, кенепшөпті, тарыны, т.б. өсімдіктерді зақымдайды. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аудандарында кездеседі. Денесінің ұзындығы 13 15 мм, қанаттарының өрісі 24 32 мм. Ұрғашылары еркектеріне қарағанда ірілеу келеді. Ересек ұзындығы 25 мм-ге жетеді. Жылына оңтүстік-шығыс аудандарда бір, ал оңтүстікте рет көбейеді. Жетілген жұлдызқұрттары қоректенген өсімдігінің сабағының ішінде қыстайды. Көктемде қуыршаққа айналады да, маусымда көбелектер ұшып шығады. Олар кешке және түнде ұшады. Жұмыртқаларын жапырақтың астыңғы бетіне немесе жүгерінің шашақ гүлі мен собығына топтап салады. Жұмыртқадан шыққан жұлдызқұрттың кейінгі дамуы өсімдік сабағының ішінде өтеді. Олар сабақтың ішін үңгіп жеп қоректенеді. Зақымданған өсімдіктердің сабақтары, жүгерінің собығы сынып қалады. Шілде тамыз айында көбелектер 2-рет көбейеді. Өнімді жинау кезінде жұлдызқұрттар, көбінесе өсімдіктің төм. бөлігіне жиналады. Сондықтан олардың көпшілігі өнімді жинап алғаннан кейін де егістікте қалады. Күресу шаралары: қыстайтын жұлдызқұрттарын жоюға бағытталған агротехникалық шаралар жүргізу керек. == Дереккөздер == Санат:1796 жылы зерттелген жануарлар Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Еуразия жәндіктері Санат:Африка жәндіктері 
'''Пашови''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 859 адамды құрайды. Пошта индексі ''4632''. Телефон коды ''03548''. ЕКАТТЕ коды ''55631''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Пиштигово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 097 адамды құрайды. Пошта индексі ''4451''. Телефон коды ''03514''. ЕКАТТЕ коды ''56561''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 653 адамды құрайды. Пошта индексі ''4638''. Телефон коды ''03547''. ЕКАТТЕ коды ''59224''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Поибрене''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 800 адамды құрайды. Пошта индексі ''4524''. Телефон коды ''03530''. ЕКАТТЕ коды ''57128''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Попинци''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 013 адамды құрайды. Пошта индексі ''4528''. Телефон коды ''03534''. ЕКАТТЕ коды ''57580''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Равногор''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 697 адамды құрайды. Пошта индексі ''4582''. Телефон коды ''035501''. ЕКАТТЕ коды ''61220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Радилово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пештера қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 483 адамды құрайды. Пошта индексі ''4590''. Телефон коды ''03556''. ЕКАТТЕ коды ''61371''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Розово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Пошта индексі ''4583''. Телефон коды ''03552''. ЕКАТТЕ коды ''62973''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Росен''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Пошта индексі ''4421''. Телефон коды ''035255''. ЕКАТТЕ коды ''63032''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Рохлева''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''4653''. ЕКАТТЕ коды ''63687''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жүзағаш''' Абай облысы Аягөз ауданы, Тарлаулы ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті. ==Географиялық орны == Аудан орталығы Аягөз қаласынан қарай 120 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 95 адам (44 ер адам және 51 әйел адам) болса, 2009 жылы 62 адамды (29 ер адам және 33 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері 
'''Сарая''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Пошта индексі ''4447''. Телефон коды ''035257''. ЕКАТТЕ коды ''65437''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Сбор''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''4449''. Телефон коды ''035256''. ЕКАТТЕ коды ''65468''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 571 адамды құрайды. Пошта индексі ''4620''. Телефон коды ''035419''. ЕКАТТЕ коды ''65534''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Семчиново''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 018 адамды құрайды. Пошта индексі ''4474''. Телефон коды ''03564''. ЕКАТТЕ коды ''66202''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Сестримо''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''4469''. Телефон коды ''03587''. ЕКАТТЕ коды ''66319''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Синитово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 985 адамды құрайды. Пошта индексі ''4442''. Телефон коды ''03523''. ЕКАТТЕ коды ''66559''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Славовица''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Пошта индексі ''4496''. Телефон коды ''03562''. ЕКАТТЕ коды ''67009''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Смилец''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Стрелча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Пошта индексі ''4531''. Телефон коды ''035393''. ЕКАТТЕ коды ''67516''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''4525''. ЕКАТТЕ коды ''68271''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''4454''. Телефон коды ''035252''. ЕКАТТЕ коды ''72713''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Жүзадыр''' Батыс Үстірт кемерінің шығыс бөлігіндегі құдық. Маңғыстау облысы Қарақия ауданының орта тұсында, теңіз деңгейінен 200 биіктіктегі жазықта орналасқан. Құдық суы кермек татиды. Құдықтан шығысқа қарай 25 км жерде Ақотты (Ақоты) құдығы мен қыстауы орналасқан. Бірнеше қара жол (керуен жолы) өтетін бұл өңірде 1969 70 жылдары ядролық сынақ жасалған. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан құдықтары 
'''Фотиново''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Батак қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Пошта индексі ''4571''. Телефон коды ''035502''. ЕКАТТЕ коды ''76162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Хаджиево''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1152 адамды құрайды. Пошта индексі ''4441''. Телефон коды ''03512''. ЕКАТТЕ коды ''77061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Цар-Асен''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Пошта индексі ''4422''. Телефон коды ''035258''. ЕКАТТЕ коды ''78056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Цветино''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Пошта индексі ''4630''. Телефон коды ''03548''. ЕКАТТЕ коды ''78272''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Церово''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 935 адамды құрайды. Пошта индексі ''4465''. Телефон коды ''03589''. ЕКАТТЕ коды ''78478''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Црынча''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Пошта индексі ''4419''. Телефон коды ''03516''. ЕКАТТЕ коды ''78570''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Пошта индексі ''4456''. Телефон коды ''03514''. ЕКАТТЕ коды ''81089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Чолакова''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''4636''. Телефон коды ''03548''. ЕКАТТЕ коды ''81863''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Штырково''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''4461''. Телефон коды ''03526''. ЕКАТТЕ коды ''84067''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Юнаците''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Пошта индексі ''4420''. Телефон коды ''03519''. ЕКАТТЕ коды ''86074''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
Блогтың мысалы '''Блог''' (, ''we'''b log''''' дегеннен, «желі журналы не оқиға күнделігі») үнемі үстелінетін ұзын емес жазбалардан, суреттерден, таспалардан тұратын мәнді мағлұматы бар торап. деп блог жетекшілерін атайды. Ғаламтордағы барлық блогтар жиынтығын блогосфера дейді. Авторлық құрамына байланысты блогтар топтық және дербес (корпоративтік, клубтық) және қоғамық (ашық) болып бөлінеді. Құрамы бойынша тематикалық және бірегей. Блог қолданушыларға бір тақырыпқа өз пікірлерін қалдыру блогтарға тән қасиеті бар. Ол блогтарды желілік қарым-қатынас ортасын істейді және оның чат, веб-форум, жаңалықтар тобы және электронды поштасынан біршама болады. == Блогтардың түрлері == ;Авторлары бойынша Дербес (авторлық, жеке) блог жеке бір адамдармен жүргізіледі (ереже бойынша оның иесімен). «Елес»( «Призрачный») блог аты анықталмаған адамның бөтен адамның атынан блогты жүргізу. Корпоративтік блог бір серіктестіктің қызметкерлердің блогы жүргізілуі. ;Тематикалық бағыты бойынша Көп жағдайда дербес блогтар жеке сипатқа ие болады. Бірақ коллективтік және корпоративтік орталардағыдай дербес блог орталарының мамандырылған, яғни белгілі бір өмір сфераларына арналған блогтар болады: Саясат саясатқа арналған блогтар. Әдетте саяси блогтарды көшбасшылар саяси партиялар мен саяси бірлестіктердің бірлестіктері, саясаткерлер жүргізеді. Тұрмыс әдетте бұл адамдар арасындағы қарым қатынас проблемеларын, психологияны, үй шаруашылығын жүргізу яғни «тұрмыс», «жеке өмір» түсініктерімен байланысты проблемаларды қарастыратын блогтар. Саяхат белгілі бір елде өз-өзін қалай ұстау туралы кеңес беретін және басқа ұлттардың салт-дәстүрлері туралы айтатын авторлардың өзінің сапарларынан алған әсерлерімен бөлінісетін блогтар. Білім білім тақырыбына арналған блогтар. Әдетте ол белгілі бір оқу орындарының блогтары. Бұл блогқа қатысушылар білім беру процесін, білім проблемаларын қарастырады. Сән сән әлеміндегі жаңалықтар, трендтер, сәнді көрсетілімдерін талқылайтын блогтар. Бұл блогтарда мамандардың пікірлерін, стилистердің кеңестерін және сәнге құмар адамдардың пікірлерін оқуға болады. Музыка авторлар өзінің музыкалық музыкалық әлемдегі жаңалықтарды талқылайтын блогтар. Музыкалық блогтар белгілі бір музыкалық бағытқа арналуы мүмкін және әртүрлі музыкалық жанрлар мен стильдерді жарыққа шығарады. ;Мультимедияның түрі бойынша Мәтіндік блог негізгі мазмұны мәтін болып табылатын блог. Фотоблог негізгі мазмұнын фотографиялар құрастыратын блог. Музыкалық блог негізгі құрамы музыка құрастыратын блогтар. Подкаст және блогкастинг негізгі мазмұны МР3-файл түрінде қаланатын блогтар. Видеоблог негізгі мазмұны видеофайл түрінде көрсетілген блогтар. ;Мазмұндық ерекшеліктері бойынша Контенттік блог бастапқы авторлық контентті баспаға шығаратын блог. Мониторингтік (сілтемелік) блог негізгі контенті басқа сайттарға комментарийдан өткен сілтемелер болып табылады. Дәйексөз блогы негізгі контенті басқа блогтардан алынған дәйексөздер болып табылады. Тамблелог негізгі контентінде аса маңызды ақпарат болмайтын, қойын кітапшасы секілді блогтың шағын түрі. ;Техникалық негізі бойынша Stand alone блогы жеке хостингтегі немесе қозғалтқыштағы блог. блог блог-қызмет күшімен жүргізілетін блог. Моблог құрамында ұялы және портативтік құралдары орналасқан контенті бар ұялы уеб-блог. == Блогтардың функциялары және қатысу ынтасы == Блогтарды оқу мен авторлық мазмұны бойынша екі әртүрлі процесс деп есептеу керек. Өзінің жеке блогынан тыс контекст жүргізу блогтарының коммуникативтік пайдаланатын адамдар, тікелей байланысуға мүмкіндіктері жоқ адамдармен, мысалы, басқа қалаларда тұратын жолдастармен, белгілейді. Блогтарда пайдаланылатын хабарламалардың альтернативтік экономикасы, мұндай формасын ыңғайлы етеді, өйткені ол міндетті өз аралығын және «бірде-бір» шектелген қарастырады. Евгений Горный өз баспасында туыстармен байланысты қолдаудан басқа мақсаттарды да анықтаған: Ақпаратты алу Оқу-көңілдену Белгілі бір іс-әрекетке байланысты көпшіліктің реакциясын қадағалау. Әлеуметтену үшін, өзін әйгілі адамдар өміріне қатыстылығын сезіну үшін оқу. 2005 жылы жүргізілген Livejournal блогтерлердің сауалнамасы іс жүзінде, блогтардың келесі функциялары ерекшеленген. функция Коммуникативтік функция кең түрде таралған. Көптеген блогерлер айтуы бойынша, олар блогтарды қызықты адамдармен қарым-қатынас жүргізу үшін оқиды немесе жүргізеді деп айтады. Ең алдымен ол өз ойын көпшілік есту үшін айту мүмкіндігі. Ондаған таныстарға өзінің қала шетінде тұрған саябаққа барғаны туралы айтудың мағынасы неде? Егер оны блогта сипаттап, суретті сипаттау мүмкіндігі болғанда. Олардың әрқайсысы ол туралы олар үшін ыңғайлы уақытта оқи алады. Бірақ мұндай жағдай қарама-қарсы проблемаларды туғызады. Яғни, екі блогерлердің нақты өмірде кездескен кезде олардың фантазиясы болмай, олармен әңгімелесуі қызықтырмайтын кезде. ;Өзін-өзі таныстыру функциясы Бірнеше респонденттер басында дербес сайтты құруды ойлаған, бірақ блогты жүргізуі қанша жеңіл болғандықтан, бұл ақпаратты баяндау өз жайлы болды. Авторлардың шығармашылығын талқылау және баспаға шығаруға арналған блогтар кластары бар, бірақ кәдімгі күнделіктің де автордың дербестілігі туралы ақпараты бар. Көптеген блогерлер «басқалар мені оқу үшін күнделікті жүргіземін» деп айта алады. ;Көңілдену функциясы Көптеген адамдар блогтарды жүргізіп, блогты оқуды және талқылауды көңіл көтеру уақыты ретінде пайдаланады. Әсіресе, егер олар интернеттен басқа көңіл көтеру құралдарынан шектеліп, бос уақыты көп болған кезде. Кейбір пайдаланушылар блогтарды бос уақытты өткізу үшін пайдаланады, ал басқалары, керісінше, уақыт жетіспеушілікке байланысты толық қарым-қатынас үшін пайдаланады. ;Ғұмырнама функциялары Әдеттегі күнделік сияқты блог жаңа функциялардан басқа мемуаллар функциялар жүргізуші ретінде бола алады. Ол болшақта пайда болатын белгілі бір жазу орны болып табылада.Бұл функцияны пайдаланатын респонденттер, күнделікті өз үшін пайдаланады беп айтады. Яғни, белгілі бір оқиғаны ұмытпас үшін, оны жазып, кейінірек оны оқу мақсатында жүргізеді. ;Рефлексия мен өздігінен даму функциясы Блогерлердің өзге «МЕН» сипатын құрастыруға мүмкіндік берумен байланысты функция. Кейбіреулері күнделіктің жариялылығы оны әрі қарай жүргізуді мәжбүр еткізеді, сонымен қатар өзінің ойларын дұрыс құрастыруды үйренуге мүмкіндік береді, бұл жағдай олармен болған оқиғаларды жақсы түсінуге көмектеседі. функциясы Блогтың психотерапевтік функциялары еске салуы кездеседі. Ол алдын-ала болжанған немесе эмоцияларды сыртқа шығару, қияларды айту, жүйке жүйесін қалпына келтіру, жазуларын жүргізу процесінде негізделген. Дәстүрлі кунделіктің бұл функциясы көптеген авторлармен айтылып және ол жаңа формаға және жаңа мүмкіндіктерге ие болуы мүмкін. Егер livejournal қоғамдастықтағы тұрақты диалогтар мазмұнын қарастыратын болсақ, бұндай транзакциялар ең танымал формасы болып табылады, бір тұтынушы өмірге шағымдалса, онда басқалары оны жұбауратады. == Тарихы == 1992 жылы Тим Бендерс-Ли парағын «Washington Profile» газеті ең бірінші блог деп санайды. 1996 жылы блогтардың кең таралуы болды. 1999 жылының тамызында Сан-Франциско қаласындағы Pyra Labs компьютерлік компаниясы Blogger сайтын ашты. Бұл ең бірінші тегін блогтық жүйе болып саналды. Содан кейін 2003 жылдың ақпанында Google компаниясы Blogger-ді сатып алды. Ақпараттың төгілудің қайнар көзін ашуға талап еткен және компанияның ресми түрде жарияланбаған тауарлары туралы айтқаны үшін 2004 жылы блогерлерді сотқа берген Apple компаниясы екі жылдан соң сот процесінен жеңілді. Тілшілер секілді, ақпараттардың қайнар көзін жария етпеу туралы блогерлердің де құқықтары бар екендігін 2006 жылы сот шешімі қабылданды. == Сипаттары == Блогтың негізгі сипаттары: Блогтағы хабарлар хронологиялық тәртіпте орналасады. Блогты негізінен бір адам бірінші жақтан жазады. Блогта басқа тораптарға (блоггерге қызықты) сілтемелер табылады. Блогта негізінен RSS арнасы болуы тиіс. Блог жиі жаңарып тұрады күнде немесе аптасына бірнеше рет. Блогта хабарларға пікір қалдыруға болады. Блогта «блогролл», яғни басқа блогтарға сілтеме болады. Блог арқылы оның авторы туралы көзқарас қалыптастыруға болады. Блогты негізінен әуесқойлар жүргізеді (кәсіби журналистер немесе жазушылар емес). Бірақ кейде олар да кездеседі. == Техникалық негізі == Блогтардың шектеулері және техникалық мүмкіндіктері, желілік ортақ толығымен анықталады. Бағдарламалық қамсызданудың бар болуы блогты жүргізуді жорамалдайды да, «Бүкіләлемдік торда» кәдімгі қолданушының жаңа жазуларды енгізуге мүмкіндік береді. Жүйенің мазмұнымен басқарудың жеке түрі және бұл бағдарламалық қамсыздандыру блогтың «қоғалтқышы» болып саналады. == Блогтардың қасиеттері == == ҚазНет == http://on.kz Санат:Интернет Санат:Желілік қатынасу 
'''Жүзасу''' Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік бөлігіндегі Матай және Дегерес жоталары аралығындағы асу. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1474 м. Асу арқылы өтетін жол солтүстікте Қоянкөз ауылынан басталып, Матай тауының шығысындағы Қарақасқа өзенінің бас жағына қарай өтеді. Одан әрі жол оңтүстікке, Іле аңғарына қарай кетеді. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''Юндола''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''4629''. Телефон коды ''035419''. ЕКАТТЕ коды ''86115''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Обориште''' () Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''4522''. Телефон коды ''035394''. ЕКАТТЕ коды ''53103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Пошта индексі ''4418''. Телефон коды ''03516''. ЕКАТТЕ коды ''55556''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Безмер''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1126 адамды құрайды. Пошта индексі ''8637''. Телефон коды ''04711''. ЕКАТТЕ коды ''3229''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Богорово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''8687''. Телефон коды ''04757''. ЕКАТТЕ коды ''4786''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Болярско''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Пошта индексі ''8631''. Телефон коды ''04710''. ЕКАТТЕ коды ''5308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Борисово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''8731''. Телефон коды ''047202''. ЕКАТТЕ коды ''5520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Ботево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 926 адамды құрайды. Пошта индексі ''8638''. Телефон коды ''04792''. ЕКАТТЕ коды ''5863''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Бояджик''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1394 адамды құрайды. Пошта индексі ''8640''. Телефон коды ''04793''. ЕКАТТЕ коды ''5952''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Бояново''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Пошта индексі ''8730''. Телефон коды ''04723''. ЕКАТТЕ коды ''6001''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Жүзгін''', жүзген, дүзген, қандым () тарандар тұқымдасына жататын ағаш не тармақталған бұталар. Солтүстік Африка, Азия және Еуропада кездесетін 80-ге жуық түрі белгілі. Биіктігі 40 см-ден м-ге дейін болады. Жапырағы өте ұсақ, ұзынша ине тәрізді. Гүлі қос жынысты, ақ не қызғылт түсті, хош иісті. Жемісі қатты қабықты ұсақ жаңғақша. Жүзгіннің негізгі тамырының ұзындығы 1,5 м, ал көлбей өскен тамырының ұзындығы 12 20 м. Жүзгін тұқымынан, атпа тамырларынан өсе береді. Топырақ талғамайды, қуаңшылыққа төзімді; құмда, тасты жерде де өседі. Жүзгіннің 80-ге жуық түрі бар. Қазақстанның шөл, шөлейтті далаларында 30-ға жуық түрі кездеседі. Қызыл жүзгін (Callіgonum aphyllum), елек жүзгін (Callіgonum jucnceum), тікенді жүзгін (Callіgonum cetosum) кең таралған. Жүзгіннің отындық, жемшөптік маңызы бар, сусымалы құм мен қарды тоқтату үшін де өсіріледі. Жас бұтағы мен жемісін түйе, қой мен ешкі сүйсініп жейді. '''Жүзгін''' жапырақсыз, жасыл өркенді, бунақ-бунақ болып өсетін бұталы өсімдік. Сыр өңірі, Аралдың шығыс бетіндегі шөлді аймақта өсетін жүзгінді түйе малы сүйсініп жейді. Жаз басында гүлдейтін жүзгінді жайылымға зауқын арттырады деп қой мен түйені жаяды. Шөлейт жердің түрғындары жүзгінді баялыш, теріскен, шимен араластыра өріп, арасына құм салып қалап, желде ықтасын, аязда суық өткізбейтін жылы қора соғуға көп пайдаланады. Сондай-ақ жүзгіннен түйенің мұрындығын жасаса, түйе танауын іріңдетіп, қабындырмайды делінеді. Ел аузында «Түйе айтыпты» деген төмендегідей жыр жолдары кездеседі: :Мұрындыгым дүзгеннен болсын, :Төсегім күлден болсын, :Бұйдам алалы болсын, :Жабуым шималы болсын, :Өспегенде немене. ==Дереккөздер== Санат:Таран тұқымдасы Санат:Бұталар 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1162 адамды құрайды. Пошта индексі ''8632''. Телефон коды ''04716''. ЕКАТТЕ коды ''10776''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Видинци''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''8671''. Телефон коды ''04770''. ЕКАТТЕ коды ''10985''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Воден''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''8750''. Телефон коды ''04748''. ЕКАТТЕ коды ''11658''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрайды. Пошта индексі ''8693''. Телефон коды ''04762''. ЕКАТТЕ коды ''11661''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Войника''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Пошта индексі ''8661''. Телефон коды ''04751''. ЕКАТТЕ коды ''11908''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''8748''. Телефон коды ''04724''. ЕКАТТЕ коды ''12530''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''8723''. Телефон коды ''04749''. ЕКАТТЕ коды ''12588''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрайды. Пошта индексі ''8670''. Телефон коды ''04770''. ЕКАТТЕ коды ''32740''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Пошта индексі ''8625''. Телефон коды ''04796''. ЕКАТТЕ коды ''14725''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''8757''. Телефон коды ''04724''. ЕКАТТЕ коды ''15730''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Жүзімсай''' Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы өзен. Келес өзені алабында. == Бастауы == Бастауын Қаржантау және Қазығұрт жоталары аралығынан алады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 20 км. Майбұлақ ауылы маңында Келес өзеніне құяды. Арнасы тар, тау шатқалдарымен Ұясай, Қызылатасай өзендерімен қатар ағады. Суын Көкібел, Майбұлақ ауылдары жүзім шаруашылығына пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Қазығұрт ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Пошта индексі ''8624''. Телефон коды ''04799''. ЕКАТТЕ коды ''15789''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''8729''. Телефон коды ''04744''. ЕКАТТЕ коды ''15881''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''8721''. Телефон коды ''04749''. ЕКАТТЕ коды ''17097''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Гранитово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 657 адамды құрайды. Пошта индексі ''8740''. Телефон коды ''04722''. ЕКАТТЕ коды ''17748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Гылыбинци''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды. Пошта индексі ''8642''. Телефон коды ''04797''. ЕКАТТЕ коды ''18259''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Денница''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Пошта индексі ''8726''. ЕКАТТЕ коды ''20657''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Джинот''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Пошта индексі ''8691''. Телефон коды ''04762''. ЕКАТТЕ коды ''20804''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Добрич''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''8724''. Телефон коды ''04726''. ЕКАТТЕ коды ''21542''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Дражево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 720 адамды құрайды. Пошта индексі ''8634''. Телефон коды ''04714''. ЕКАТТЕ коды ''23501''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Драма''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''8651''. Телефон коды ''04774''. ЕКАТТЕ коды ''23557''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
==Қысқаша мәлімет== thumb '''Жүзім тұқымдасы''' (Vіtaceae) қос жарнақты өсімдіктер. Көпшілігі ағаш тәрізді қатайған шырмауық. Сирек те болса бұта, аласа ағаш түрінде өсетіндері де бар. Негізінен қоңыржай, тропиктік, субтропиктік аймақтарда өседі. 12 туысқа бірігетін 700-дей түрі белгілі. Жүзім тұқымдасының тамыры жақсы жетілген, ұзындығы метр. Сабағының үш жағындағы ширатылған мұртшаларымен өсімдікке не арнайы тіреуішке шырмалып өседі. Жапырақтары кезекпен орналасқан, жиектері тілімденіп келеді. Гүлі ұсақ, жасыл түсті. Дара жынысты, кейде қос жынысты түрлері де кездеседі. Желмен немесе жәндіктермен тозаңданады. Жемісі шырынды не құрғақ жидек. Қазақстанда жүзім туысына жататын түрі: жабайы жүзім өседі. ==Сілтемелер== *Жүзім == Дереккөздер == Санат:Жүзімдер Санат:Қос жарнақтылар 
'''Дряново''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''8652''. Телефон коды ''04771''. ЕКАТТЕ коды ''23978''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Дыбово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''8736''. Телефон коды ''04742''. ЕКАТТЕ коды ''24356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Жребино''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''8733''. Телефон коды ''047202''. ЕКАТТЕ коды ''29516''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Завой''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1082 адамды құрайды. Пошта индексі ''8633''. Телефон коды ''047192''. ЕКАТТЕ коды ''30096''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Зимница''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Ямбол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1838 адамды құрайды. Пошта индексі ''8690''. Телефон коды ''04768''. ЕКАТТЕ коды ''30898''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Златари''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Пошта индексі ''8641''. ЕКАТТЕ коды ''30956''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Златиница''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''8746''. ЕКАТТЕ коды ''31019''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Иглика''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''8745''. Телефон коды ''04745''. ЕКАТТЕ коды ''32264''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрайды. Пошта индексі ''8717''. Телефон коды ''047201''. ЕКАТТЕ коды ''32576''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Иречеково''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 477 адамды құрайды. Пошта индексі ''8697''. Телефон коды ''04763''. ЕКАТТЕ коды ''32771''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Жүк жылқысы''' жүк тасымалдау үшін арнайы өсірілетін жылқы тұқымы. Ұзақ уақыт күту, сұрыптау, іріктеу арқылы шығарылған. Жүк тасуға және ауыл шаруашылығында пайдаланылады. Жүк жылқысының ТМД аумағында кеңестік, владимир, орыс, першерон, арден, ал өзге шет елдерде шайр, бретон, т.б. тұқымдары өсіріледі. Арден жылқысы Бельгияда шығарылған. Басы үлкен, мойны қысқа, тұрқы ұзын, кеуделі келеді. Арден жылқысын будандастыру арқылы ауыр салмақты орыс жүк жылқысы шығарылды (1952). Орыс жүк жылқысының өлшемдері: шоқтығына дейінгі биіктігі 147 150 см, тұрқы 157 162 см, кеуде орамы 184 200 см, жіліншік орамы 21 22 см, салмағы 700 кг. Жүк жылқысының ең көп тарағаны барбансон жылқысы. Айғырының шоқтығына дейінгі биіктігі 160 167 см, тұрқы 157 176 см, кеуде орамы 215 220 см, жіліншік орамы 26 28 см, салмағы 900 1200 кг, күтімді көп қажет ететін жылқы. Қазақстанда кеңестік жүк жылқысының айғыры қазақ жылқысын асылдандыруға қолданылады. Алынған будандар қазақ жылқысынан ірі, орташа салм. 560 590 кг. == Дереккөздер== Санат:Жылқы тұқымдары 
'''Кабиле''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 926 адамды құрайды. Пошта индексі ''8629''. Телефон коды ''04712''. ЕКАТТЕ коды ''35028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Калчево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 558 адамды құрайды. Пошта индексі ''8677''. Телефон коды ''04715''. ЕКАТТЕ коды ''35609''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''8728''. Телефон коды ''04742''. ЕКАТТЕ коды ''35756''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Каменец''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Пошта индексі ''8655''. Телефон коды ''04754''. ЕКАТТЕ коды ''35794''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Пошта индексі ''8647''. Телефон коды ''04775''. ЕКАТТЕ коды ''36200''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Кирилово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Пошта индексі ''8741''. Телефон коды ''04729''. ЕКАТТЕ коды ''36909''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Козарево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Пошта индексі ''8674''. Телефон коды ''04715''. ЕКАТТЕ коды ''37681''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Коневец''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Пошта индексі ''8623''. Телефон коды ''04771''. ЕКАТТЕ коды ''38279''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Крайново''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''8752''. Телефон коды ''04748''. ЕКАТТЕ коды ''39356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Крумово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 689 адамды құрайды. Пошта индексі ''8649''. Телефон коды ''04774''. ЕКАТТЕ коды ''40018''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Жүндес мүйізтұмсық''' () мүйізтұмсық тұқымдасына жататын жойылып кеткен сүтқоректі жануар. Плейстоцен (бұдан млн. жыл бұрын) мамонттармен бірге солтүстік аймақтарда тіршілік еткен. Қазақстанның солтүстік аудандарының төрттік кезең шөгінділерінде жиі кездеседі. Жүндес мүйізтұмсық осы кездегі тіршілік ететін ірілеу және терісін қара қоңыр, қалың түк басқан. Маңдайы мен тұмсық сүйектерінде орналасқан екі мүйізі болған. Тұмсығындағы мүйізін (1 м-ге таяу) қыста қарды сырып, шөпті аршуға пайдаланған. Тұмсық сүйектері жалпақ, алдыңғы шеті төмен иіліп келген. Желкесінде өркеш тәрізді майлы төмпешігі болады. Күрек тістері болмаған, ұрт тістері ірі әрі иректері жақсы дамыған. Аяқтары қысқа, жуан келеді. Жүндес мүйізтұмсық орманды жерлердің ашық алаңдарында тіршілік етіп, шөп, ағаш бұтақтарымен қоректенген. Шығыс Сібірдің тоң қабаттарынан мамонттармен, Сібір жылқыларымен бірге жүндес мүйізтұмсықтың сүйектері, тіпті қатып қалған денелері табылған. Жүндес мүйізтұмсықтың сүйектері Батыс Қазақстан, Қостанай, Шығыс Қазақстан, Қарағанды облыстары аумағынан да табылды. left == Дереккөздер == 
'''Кукорево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 607 адамды құрайды. Пошта индексі ''8673''. Телефон коды ''046''. ЕКАТТЕ коды ''40484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''8653''. Телефон коды ''04751''. ЕКАТТЕ коды ''343''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Асеново''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''8667''. Телефон коды ''04772''. ЕКАТТЕ коды ''758''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Атолово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Пошта индексі ''8683''. Телефон коды ''04761''. ЕКАТТЕ коды ''816''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Лалково''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''8749''. Телефон коды ''04724''. ЕКАТТЕ коды ''43116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Лесово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 657 адамды құрайды. Пошта индексі ''8754''. Телефон коды ''04725''. ЕКАТТЕ коды ''43459''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Леярово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''8656''. Телефон коды ''04754''. ЕКАТТЕ коды ''43615''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Лозенец''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Пошта индексі ''8688''. Телефон коды ''04761''. ЕКАТТЕ коды ''44118''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Люлин''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''8685''. Телефон коды ''04757''. ЕКАТТЕ коды ''44666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Маленово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''8689''. Телефон коды ''04764''. ЕКАТТЕ коды ''46303''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Жүндібас'', эпилазия (Epіlasіa) күрделігүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді аймақтардың құмды, батпақты, тастақты жерлерінде өсетін түрі (түктесін '''Жүндібас''', шалатүкті '''Жүндібас''') бар. Бұлардың биіктігі 50 см, сабақтары дара немесе бірнешеу, түзу, түкті, кейде жатаған бұтақты, қырлы, тықыр. Жапырақтары ұзынша. Гүлдері боз сары түсті, себет гүлшоғырына топталған. Гүлсебеттері дөңгелек ұзынша, көп кейде дара, сабақ ұшынан жетіледі. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы қара түсті. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''8756''. Телефон коды ''04728''. ЕКАТТЕ коды ''46615''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''8751''. Телефон коды ''04745''. ЕКАТТЕ коды ''46704''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Маломир''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Пошта индексі ''8650''. Телефон коды ''04771''. ЕКАТТЕ коды ''46783''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Пошта индексі ''8737''. Телефон коды ''04726''. ЕКАТТЕ коды ''46797''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды. Пошта индексі ''8742''. Телефон коды ''04727''. ЕКАТТЕ коды ''46904''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Мамарчево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 388 адамды құрайды. Пошта индексі ''8743''. Телефон коды ''04743''. ЕКАТТЕ коды ''46958''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''8639''. Телефон коды ''04798''. ЕКАТТЕ коды ''47562''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Межда''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''8644''. Телефон коды ''04798''. ЕКАТТЕ коды ''47682''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Мелница''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Пошта индексі ''8755''. Телефон коды ''04728''. ЕКАТТЕ коды ''47768''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 324 адамды құрайды. Пошта индексі ''8657''. Телефон коды ''04774''. ЕКАТТЕ коды ''48101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
жаман қасқыржем () қасқыржемдер тұқымдасының қасқыржем туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Ұлытау, Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар), Іле Алатауларында өседі. Биіктігі 80 100 кейде 150 см-дей. Сабағының төменгі жағы көбінесе тікенді келеді. Жапырақтары қабыршақ тәрізді. Гүлі дара жынысты. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі шар тәрізді, қызыл түсті. '''Жүндіқара''' мал азықтық өсімдік. Төрт түлік мал сүйсініп жейді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Могила''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Пошта индексі ''8627''. Телефон коды ''047193''. ЕКАТТЕ коды ''48787''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Недялско''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Пошта индексі ''8684''. Телефон коды ''04757''. ЕКАТТЕ коды ''51384''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 524 адамды құрайды. Пошта индексі ''8660''. Телефон коды ''04794''. ЕКАТТЕ коды ''53299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Окоп''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Пошта индексі ''8669''. Телефон коды ''04773''. ЕКАТТЕ коды ''53480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Оман''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''8727''. Телефон коды ''04101''. ЕКАТТЕ коды ''53504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Палаузово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''8698''. Телефон коды ''04762''. ЕКАТТЕ коды ''55244''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Первенец''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Пошта индексі ''8694''. Телефон коды ''04752''. ЕКАТТЕ коды ''59046''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Победа''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 583 адамды құрайды. Пошта индексі ''8679''. Телефон коды ''04778''. ЕКАТТЕ коды ''56873''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Поляна''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Пошта индексі ''8654''. Телефон коды ''04756''. ЕКАТТЕ коды ''57409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Попово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 360 адамды құрайды. Пошта индексі ''8735''. Телефон коды ''04746''. ЕКАТТЕ коды ''57652''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді, таулы аймақтардың төменгі беткейлерінде өсетін түрі мақтатүсті Жүнжапырақ (L. gossypіnum) бар. Биіктігі 10 80 см, сабағы тік, бұтақты, қалың мақта түкті өсімдік. Төменгі жапырақтары сағақты, дөңгелек, сабақ бойындағылары отырыңқы. Гүлдері қос жынысты, сары түсті, себет гүлшоғырына топталған. Тамыз қазан айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымдары жалпақ, түкті. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Правдино''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''8695''. Телефон коды ''04753''. ЕКАТТЕ коды ''58003''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Пчела''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Пошта индексі ''8718''. Телефон коды ''04727''. ЕКАТТЕ коды ''58801''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Раздел''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Пошта индексі ''8747''. Телефон коды ''04724''. ЕКАТТЕ коды ''61738''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Робово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрайды. Пошта индексі ''8664''. Телефон коды ''04775''. ЕКАТТЕ коды ''62757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Роза''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''8630''. Телефон коды ''04718''. ЕКАТТЕ коды ''62921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Ружица''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Пошта индексі ''8722''. Телефон коды ''04749''. ЕКАТТЕ коды ''63272''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Савино''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''8643''. Телефон коды ''04798''. ЕКАТТЕ коды ''65036''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Саранско''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Пошта индексі ''8659''. Телефон коды ''04755''. ЕКАТТЕ коды ''65406''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Симеоново''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''8665''. Телефон коды ''04772''. ЕКАТТЕ коды ''66456''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Ситово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''8744''. Телефон коды ''04745''. ЕКАТТЕ коды ''66679''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
орамжапырақтар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді, таулы аймақтардың батпақты көлдерінде, сортаңды ойпаңдарда, құмды жерлерде өсетін түрі '''Леман Жүнжемісі''' (L. lehmannіі) бар. Биіктігі 10 20 (30) см, сабағы қарапайым немесе бұтақты, сыртын қалың, ұзын, жұмсақ түктер жапқан. Жапырақтары қандауыр тәрізді немесе ұзынша келген. Тостағанша жапырақшалары ұзынша жұмыртқа тәрізді, күлтесінің ұзындығы 10 мм. Гүлдері ақшыл қызғылт түсті, аз гүлді шашақ гүлшоғырына топталған. Сәуір маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі төрт қырлы бұршаққынша, сыртын қалың түк жапқан. Тұқымы эллипс тәрізді, ұзындығы мм-дей. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Скалица''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Пошта индексі ''8645''. Телефон коды ''04795''. ЕКАТТЕ коды ''66737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''8738''. Телефон коды ''04726''. ЕКАТТЕ коды ''66980''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Сламино''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''8663''. Телефон коды ''04775''. ЕКАТТЕ коды ''67177''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''8675''. Телефон коды ''04713''. ЕКАТТЕ коды ''68878''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 508 адамды құрайды. Пошта индексі ''8725''. Телефон коды ''04742''. ЕКАТТЕ коды ''69208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Странджа''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''8758''. Телефон коды ''04748''. ЕКАТТЕ коды ''69674''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Тамарино''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Пошта индексі ''8658''. Телефон коды ''04755''. ЕКАТТЕ коды ''72076''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Тенево''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Пошта индексі ''8672''. Телефон коды ''04777''. ЕКАТТЕ коды ''72240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Трынково''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Пошта индексі ''8719''. Телефон коды ''047203''. ЕКАТТЕ коды ''73328''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Тырнава''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''8699''. Телефон коды ''04763''. ЕКАТТЕ коды ''73657''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''RSS''' жаңалық арналарды, мақала анонстарды, блогтардағы өзгерістерді т.б. сәтті мәнді сипаттау үшін арналған XML тұқымдас пішімдері. Әртүрлі RSS қайнарларындағы мәліметтерді жинайтын, жөндететін, таныстыратын арнайы бағдарламасы ''аггрегатор'' деп аталады. Әр нұсқаларда RSS қысқармасында әр мағына берілді: '''Rich Site Summary''' (RSS 0.9x) ''байытқан торап тұжырымы''; '''RDF Site Summary''' (RSS 0.9 1.0) ''қайнарлар сипаттайтын ортасы бар торап тұжырымы''; '''Really Simple Syndication''' (RSS 2.x) ''растан жеңіл жалғасу''. RSS арқылы пайдаланушылар өздерінің сүйікті тораптарының мағлұмат өзгерісін өздіктікті қадағалап отырады. Бұл RSS пішімінің ең басты ерекшелігі. RSS арнасын «feed reader» бағдарлама арқылы оқуға болады. Осы заманғы ғаламтор шолғыштарының көбінде «feed reader» бағдарламасы бар. RSS арқылы пайдаланушылар өздерінің сүйікті тораптарының мағлұмат өзгерісін өздіктікті қадағалап отырады. Бұл RSS пішімінің ең басты ерекшелігі. RSS арнасын «feed reader» бағдарлама арқылы оқуға болады. Осы заманғы ғаламтор шолғыштарының көбінде «feed reader» бағдарламасы бар. == Қолданылуы == Әдетте RSS 2.0 көмегімен сайтта пайда болған жаңа ақпараттың қысқа нұсқасы және ақпарат орналасқан бетке сілтеме тұрады. RSS форматындағы RSS-канал, RSS-лента немесе RSS-фид деп аталады. Қазіргі кездегі браузерлер, пошта-клиентері мен RSS-ленталармен жұмыс істей алады. Оның ішінде атақтылары- Safari, Maxthon, Miranda, Mozilla Firefox, Mozilla Thunderbird, Opera, Opera Mini, Windows Internet Explorer (7 версиядан бастап). Сонымен қоса RSS-пен жұмыс істеуге арнайы программалар бар: Яндекс. Лента, Google Reader, Новотека Bloglines (ағылш.). == Түсініктемелер == == Сыртқы сілтемелер == IStrapo United Nations RSS Санат:Интернет 
'''Жүнжүрек''' Жетісу Алатауының жота. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданында орналасқан. Лепсі өзенінің жоғарғы ағысының оң жағалауында. Абсолюттік биіктігі 1814 м. Жотадан Шынжылы өзенінің салалары бастау алады. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Төменгі палеозой қабаттарының кристалдық тақтатас, кварцит, әктас, мәрмәр жыныстарынан түзілген. Биік көтеріңкі жерлерінде палеозой граниттері кездеседі. Жотада Көктөбе асуы, солтүстік етегінде Жүнжүрек асуы орналасқан. Асудан мамыр қыркүйек айларында автомобиль жолы өтеді. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Қазақстан жоталары Санат:Жетісу Алатауы 
() Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 648 адамды құрайды. Пошта индексі ''8635''. Телефон коды ''04714''. ЕКАТТЕ коды ''77030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Ханово''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Пошта индексі ''8668''. Телефон коды ''04779''. ЕКАТТЕ коды ''77150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Чарган''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 577 адамды құрайды. Пошта индексі ''8628''. Телефон коды ''04717''. ЕКАТТЕ коды ''80217''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Чарда''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''8692''. Телефон коды ''04768''. ЕКАТТЕ коды ''80220''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Челник''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Пошта индексі ''8678''. Телефон коды ''04778''. ЕКАТТЕ коды ''80306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Чернозем''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''8739''. Телефон коды ''04726''. ЕКАТТЕ коды ''81121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Шарково''' () Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''8753''. Телефон коды ''04745''. ЕКАТТЕ коды ''83051''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''9829''. Телефон коды ''05353''. ЕКАТТЕ коды ''330''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Байково''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''9767''. Телефон коды ''05348''. ЕКАТТЕ коды ''2244''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Беджене''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''9924''. Телефон коды ''05329''. ЕКАТТЕ коды ''3126''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
''Жүргеніш''. '''Жүргеніш''', клайтония (Claytonіa) қараоттар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда Алтай, Жетісу (Жоңғар) Алатауының тасты, жартасты беткейлерінде, тастақты және мүкті-қыналы жерлерінде, қарлы мұздықтарда өсетін түрі Иоан Жүргеніші (С. joanneana) бар. Биіктігі 25 см, жуан тамырлы өсімдік. Сабағы бірнешеу. Жапырақтары ұзынша, сабақ бойындағылары отырыңқы, қарама-қарсы орналасады. Гүлдері қос жынысты, бір үйлі, боз қызғылт түсті, сабақ ұшында жетіледі. Шашыраңқы шашақ гүлшоғырына топталған. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі көп тұқымды көлденеңінен ашылатын қорапша. Тұқымы қара түсті, құрамында белок көп. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қараоттар Санат:Қазақстан флорасы 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''9801''. Телефон коды ''05314''. ЕКАТТЕ коды ''3633''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Благово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''9812''. Телефон коды ''05312''. ЕКАТТЕ коды ''4265''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Близнаци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''9787''. Телефон коды ''05341''. ЕКАТТЕ коды ''4430''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Божурово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''9874''. ЕКАТТЕ коды ''5075''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Борци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Пошта индексі ''9752''. Телефон коды ''05343''. ЕКАТТЕ коды ''5685''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Боян''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Пошта индексі ''9771''. Телефон коды ''05342''. ЕКАТТЕ коды ''5966''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Браничево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1305 адамды құрайды. Пошта индексі ''9967''. Телефон коды ''05366''. ЕКАТТЕ коды ''6094''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Буйновица''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''9756''. Телефон коды ''053435''. ЕКАТТЕ коды ''6865''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Бял-Бряг''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''9824''. Телефон коды ''05352''. ЕКАТТЕ коды ''7729''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Бяла-Река''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1196 адамды құрайды. Пошта индексі ''9882''. Телефон коды ''05394''. ЕКАТТЕ коды ''7692''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жүрек''' Тарбағатай жотасының шығысындағы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Шағаноба қыстауының 7,5 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 2541 м. қарай созылған. Сауыр жотасы жатыр. Таудан Керегетас, Шағаноба өзендерінің салалары бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Геологиялық құрылысы герцин тау жасалу кезеңінде пайда болған. Негізінен палеозойлық тақтатас, құмтас, әктас пен базальт құрамды тау жыныстарынан түзілген. Оңтүстік беткейінде сеңгірлі жақпартастар жиі кездеседі. == Өсімдігі == Солтүстік беткейінің 1100 м-ге дейінгі бөлігінде далалық, 1900 биіктікке дейін орман ландшафты және альпі шалғыны басым. == Дереккөздер == Санат:Зайсан ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Пошта индексі ''9814''. Телефон коды ''05312''. ЕКАТТЕ коды ''10176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Векилски''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''9941''. Телефон коды ''05320''. ЕКАТТЕ коды ''10330''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Велино''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Пошта индексі ''9793''. Телефон коды ''05344''. ЕКАТТЕ коды ''10464''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Венец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 842 адамды құрайды. Пошта индексі ''9751''. Телефон коды ''05343''. ЕКАТТЕ коды ''10642''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 739 адамды құрайды. Пошта индексі ''9828''. Телефон коды ''05353''. ЕКАТТЕ коды ''10762''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Ветриште''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Пошта индексі ''9809''. Телефон коды ''05310''. ЕКАТТЕ коды ''10882''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Вехтово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 669 адамды құрайды. Пошта индексі ''9822''. Телефон коды ''05317''. ЕКАТТЕ коды ''10923''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Пошта индексі ''9765''. Телефон коды ''05340''. ЕКАТТЕ коды ''11257''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Войвода''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Пошта индексі ''9958''. Телефон коды ''05325''. ЕКАТТЕ коды ''11819''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Вылнари''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1752 адамды құрайды. Пошта индексі ''9963''. Телефон коды ''05328''. ЕКАТТЕ коды ''12509''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
ергеш''' () орамжапырақтар тұқымдасы, ергеш туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қаратау мен Талас Алатауының батысындағы (Машат тау, Дәубаба) таулардың тасты, тастақты, далалық шалғындары мен бұталар арасында өседі. Биіктігі 80 см, сабағы тік, жоғары жағы бұтақтанған. Жапырақтары тамыр түбіндегілері ұзын сағақты; сабақ бойындағылары сопақша, қысқа сағақты; ең жоғарғылары қандауыр тәрізді, отырыңқы. Тостағанша жапырақшалары түкті, күлтесі қызғылт түсті. Гүлдері жайылған сыпыртқы гүлшоғырына топталып, сабақ ұшында жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Маусым тамыз айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі жартылай шар тәрізді, үрілген қақпағы бар бұршаққын. Жүрекжапырақты ергеш өте сирек кездесетін реликт түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Вырбак''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''9781''. Телефон коды ''05341''. ЕКАТТЕ коды ''12663''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Вырбяне''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Пошта индексі ''9943''. Телефон коды ''05326''. ЕКАТТЕ коды ''12838''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Габрица''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Пошта индексі ''9779''. Телефон коды ''053437''. ЕКАТТЕ коды ''14132''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Градиште''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 790 адамды құрайды. Пошта индексі ''9803''. Телефон коды ''05311''. ЕКАТТЕ коды ''17573''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Гусла''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 684 адамды құрайды. Пошта индексі ''9969''. Телефон коды ''05363''. ЕКАТТЕ коды ''18188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Денница''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''9772''. ЕКАТТЕ коды ''20643''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Дибич''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1153 адамды құрайды. Пошта индексі ''9811''. Телефон коды ''05312''. ЕКАТТЕ коды ''20938''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Длыжко''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Пошта индексі ''9789''. Телефон коды ''05345''. ЕКАТТЕ коды ''21289''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''9782''. ЕКАТТЕ коды ''21405''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Дойранци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 562 адамды құрайды. Пошта индексі ''9961''. Телефон коды ''05367''. ЕКАТТЕ коды ''21811''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жүрекшөп''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, шөлді және таулы аймақтардың сортаңды, құмды жерлерінде, өзен, көл жағалауларында, таудың тасты, тастақты беткейлерінде кездесетін түрі (әжік Жүрекшөбі, жатаған Жүрекшөбі, түкті Жүрекшөбі) бар. Бұлардың биікт. 12 50 см, бұтақты, сыртын қысқа түктер жапқан. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары жебе тәрізді, сабақ бойындағылары ұзынша, жиектері тілімденген. Гүлдері ақ түсті, қалқанша гүлшоғырына топталған. Сәуір шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жүрек тәрізді бұршаққын. Жүрекшөптің тұқымын бұрыш орнына тағамға пайдаланады. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Долина''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Пошта индексі ''9947''. Телефон коды ''05365''. ЕКАТТЕ коды ''21960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Драгоево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 937 адамды құрайды. Пошта индексі ''9860''. Телефон коды ''05332''. ЕКАТТЕ коды ''23340''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Дренци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Пошта индексі ''9788''. Телефон коды ''053437''. ЕКАТТЕ коды ''23724''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Друмево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 099 адамды құрайды. Пошта индексі ''9815''. Телефон коды ''05319''. ЕКАТТЕ коды ''23813''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Пошта индексі ''9792''. Телефон коды ''05345''. ЕКАТТЕ коды ''27067''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Енево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Пошта индексі ''9919''. Телефон коды ''0537''. ЕКАТТЕ коды ''27471''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Желыд''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''9826''. Телефон коды ''05352''. ЕКАТТЕ коды ''29177''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Живково''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Пошта индексі ''9794''. Телефон коды ''05347''. ЕКАТТЕ коды ''29341''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жилино''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''9929''. Телефон коды ''053221''. ЕКАТТЕ коды ''29391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Загориче''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Пошта индексі ''9966''. Телефон коды ''05366''. ЕКАТТЕ коды ''30137''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
''Жүрен''. '''Жүрен''', элления (Aellenіa) алабұталар тұқымдасына жататын көп немесе бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді аймақтардың сор, сортаңды, тақырлы, құмды және тастақты жерлерінде кездесетін (көкшіл Жүрен, қысқақылтанды Жүрен, шоңайна Жүрен, Іле Жүрені) түрі бар. Олардың биіктігі 30 70 (120) см. Сабақтары бұтақты, сырты тықыр. Жапырақтары ұзынша, үшкір, сабаққа кезектесіп орналасады. Гүлдері қос жынысты, жапырақ қолтығынан жетіліп, сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Мамыр шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі піскенде жеңіл бөлінеді. Шоңайна Жүреншенің құрамында сальсолин алкалоиды бар, оны қан қысымы көтерілгенде ішеді және құм тоқтату үшін пайдаланылады. ==Сілтемелер== *Қазақстан *сальсолин алкалоиды *Іле Жүрені *шоңайна Жүрен *көкшіл Жүрен *алабұталар тұқымдасы ==Дереккөздер== тұқымдасы 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''9918''. ЕКАТТЕ коды ''30274''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Звегор''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''9791''. ЕКАТТЕ коды ''30421''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Златар''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1264 адамды құрайды. Пошта индексі ''9880''. Телефон коды ''05330''. ЕКАТТЕ коды ''30942''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 571 адамды құрайды. Пошта индексі ''9944''. Телефон коды ''053234''. ЕКАТТЕ коды ''31084''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Иваново''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 438 адамды құрайды. Пошта индексі ''9865''. Телефон коды ''05393''. ЕКАТТЕ коды ''32113''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Ивански''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 592 адамды құрайды. Пошта индексі ''9810''. Телефон коды ''05317''. ЕКАТТЕ коды ''32158''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Иглика''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''9797''. Телефон коды ''05347''. ЕКАТТЕ коды ''32250''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Избул''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Пошта индексі ''9959''. Телефон коды ''05325''. ЕКАТТЕ коды ''32353''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 891 адамды құрайды. Пошта индексі ''9754''. Телефон коды ''053435''. ЕКАТТЕ коды ''32562''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Пошта индексі ''9813''. Телефон коды ''05312''. ЕКАТТЕ коды ''32706''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жылаған ата үңгірі''', Жылаған ата бұлағы Қаратау жотасының Жылаған ата шатқалында, Абай елді мекенінен солтүстікке қарай Жылаған ата өзені бойында орналасқан үңгір. == Географиялық орны == Түркістан облысындағы Түркістан қаласынан 80 км-дей жерде. == Сипаты == Үңгір аузының биіктігі м, ені м, тереңдігі 50 60 шамасында. Ол бір кездері тау жартастарының құлауынан пайда болған. Шатқалдан төмен түскенде өзеннің сол жағалауында биіктігі 10 12 жартаста диаметрі 15 18 см болатын қуыс көрінеді. Осы қуыстан оқтын-оқтын су атқылап тұрады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан үңгірлері Санат:Түркістан облысы географиясы 
'''Имренчево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Пошта индексі ''9877''. Телефон коды ''05336''. ЕКАТТЕ коды ''32723''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Кёлмен''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''9888''. Телефон коды ''05392''. ЕКАТТЕ коды ''41054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Калино''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''9795''. Телефон коды ''05347''. ЕКАТТЕ коды ''35417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Каменяк''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 527 адамды құрайды. Пошта индексі ''9783''. Телефон коды ''05346''. ЕКАТТЕ коды ''35969''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Пошта индексі ''9770''. Телефон коды ''05342''. ЕКАТТЕ коды ''36155''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''9942''. Телефон коды ''05320''. ЕКАТТЕ коды ''36194''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Каспичан''' () Болгариядағы қала. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Пошта индексі ''9930''. Телефон коды ''05327''. ЕКАТТЕ коды ''36587''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Кладенец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''9816''. Телефон коды ''05319''. ЕКАТТЕ коды ''37135''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Климент''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''9970''. Телефон коды ''05362''. ЕКАТТЕ коды ''37232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Конёвец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды. Пошта индексі ''9748''. Телефон коды ''054''. ЕКАТТЕ коды ''41188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жылан артезиан алабы'''– Солтүстік Арал маңы құрылымдар жүйесіне кіретін Жылан орналасқан. Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде. 1940 жылы анықталды. Ұзындығы 230 км-ге, ені 60 км-ге дейін жетеді. Арынды су палеоген мен бор құм қабаттарында. Бұл құмдардың жиынтық қалыңдығы палеогенде 10 м-ден 75 125 м-ге дейін, жоғарғы борда 30 50 м, альб-сеноман горизонттарында 30 м-ге дейінгі шамада. Жер асты суларының жатыс тереңдігі осы ретпен тиісінше 20 170, 50 400 және 60 600 м. Арал маңында бұрғыланған ұңғымалардан су өздігінен шығады және арын биіктігі 10 15 м-ге, шығымы тәулігіне 100 405 м3-ге дейін жетеді. Судың химиялық құрамы натрийліден хлоридті натрийліге дейін ауытқиды. Тұщы және сәл тұзды (0,8 г/л) сулардың ғасырлық қоры 40 млрд. м3 шамасында, жыл сайын орны толатын қоры 30 млн. м3, жылына 100 млн. м3 суды пайдалануға болады. ==Дереккөздер== Санат:Артезиан алабы Санат:Арал ауданы географиясы 
'''Конево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''9887''. Телефон коды ''05396''. ЕКАТТЕ коды ''38306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Косово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''9974''. Телефон коды ''053222''. ЕКАТТЕ коды ''38804''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Пошта индексі ''9806''. Телефон коды ''05319''. ЕКАТТЕ коды ''38892''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Кочово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды. Пошта индексі ''9862''. Телефон коды ''05337''. ЕКАТТЕ коды ''39133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Крайгорци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''9875''. ЕКАТТЕ коды ''39298''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''9935''. Телефон коды ''05320''. ЕКАТТЕ коды ''39548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 511 адамды құрайды. Пошта индексі ''9938''. Телефон коды ''05379''. ЕКАТТЕ коды ''39760''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Кылново''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Пошта индексі ''9821''. Телефон коды ''05351''. ЕКАТТЕ коды ''40840''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Кюлевча''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Пошта индексі ''9972''. Телефон коды ''05313''. ЕКАТТЕ коды ''41109''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Лиси-Врых''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''9951''. ЕКАТТЕ коды ''43846''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() сүйекті балықтардың бір отряды. Қазба қалдықтары бор кезеңінен сақталған. 23 тұқымдасына бірігетін 350-дей түрі бар. Бұлардың көпшілігі тропиктік және субтропиктік теңіздерде (кейбір түрі теңіздің ең терең жерінде) тіршілік етеді. Аnguіllіdae тұқымдасының өкілдері ғана тұщы суларда кездеседі. денесінің ұзындығы 10 см-ден м-ге дейін, салмағы 15 г-нан 65 кг-ға дейін болады. Көпшілік түрінде жұмсақ, тікенексіз ұзын арқа және құйрық асты (аналь) қанаттары құйрық қанаттарымен бірігіп кеткен. Қазіргі құрсақ қанаты болмайды (осыған байланысты бұларды аяқсыздар деп те атайды). Желбезек саңылауы кішкентай. Құйрық қанаты үстіңгі-астыңғы қалақшаға бөлінбеген. Қабыршағы өте ұсақ, терісі қалың, шырышты келеді. Суда және теңіздің ең терең жерінде жылан сияқты қозғалады. Түрлену арқылы көбейеді. Жапырақ тәрізді мөлдір ересек дарабасына (особь) мүлдем ұқсамайды. Бұлардың көпшілігінің қанының құрамында ихтиотоксин деген улы зат болады. Қазақстанда Каспий мен Жайық өзенінің сағаларында сирек те болса кездесіп қалатын кәдімгі жыланбалық (Аnguіlla anguіlla) деген бір түрі бар. Бұлар дымқыл ауалы, сусыз жерлерде 36 сағатқа дейін тіршілік ете алады. Күндіз тығылып жатып, түнде ғана қоректенеді. Ересек дарабастары бір-ақ рет уылдырық шашады да, өліп қалады. негізінен жыртқыш балықтар. Көптеген түрі кәсіптік балық ретінде ауланады. == Дереккөздер == 
'''Ловец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''9869''. Телефон коды ''05396''. ЕКАТТЕ коды ''43949''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Лозево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Пошта индексі ''9746''. Телефон коды ''05314''. ЕКАТТЕ коды ''44032''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Лятно''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 703 адамды құрайды. Пошта индексі ''9948''. Телефон коды ''05365''. ЕКАТТЕ коды ''44865''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Мадара''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 238 адамды құрайды. Пошта индексі ''9971''. Телефон коды ''05313''. ЕКАТТЕ коды ''46053''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Маломир''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Пошта индексі ''9871''. Телефон коды ''05391''. ЕКАТТЕ коды ''46773''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Мараш''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Пошта индексі ''9745''. Телефон коды ''054''. ЕКАТТЕ коды ''47161''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Марково''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''9973''. Телефон коды ''053222''. ЕКАТТЕ коды ''47319''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Менгишево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Пошта индексі ''9885''. Телефон коды ''05392''. ЕКАТТЕ коды ''47785''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Методиево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Пошта индексі ''9867''. Телефон коды ''05397''. ЕКАТТЕ коды ''47915''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Миланово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрайды. Пошта индексі ''9859''. Телефон коды ''05335''. ЕКАТТЕ коды ''48132''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
термопсис (Thermopsіs) бұршақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Оңтүстік-Шығыс Еуропа, Азия, Оңтүістік Және Солтүстік Американың қоңыржай белдемдерінде өсетін 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда таулы аймақтардың тау беткейлерінде, орманды жерлерде, бұталар арасында, өзен жағалауларында өсетін түрі бар. Бұлардың ішінде жиі кездесетіні '''улы Жыланбұршақ''' (Т. lanceolata). Биіктігі 12 70 см, тамыр сабағы жуан, тік өседі. Жапырақтары үшеуден топталып шығады. Гүлдері сары түсті, жапырақ қолтығынан жетіліп, шашақ гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі бір ұялы, жалпақ бұршақ, оның екі қақпақшасы бар. '''Улы әсіресе, тұқымы мен жапырағы улы болады, сондықтан медицинада дәрі жасауға пайдаланылады. ''Түркістан үшін өсіреді. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Мировци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Пошта индексі ''9921''. Телефон коды ''05329''. ЕКАТТЕ коды ''48386''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Могила''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''9932''. Телефон коды ''05327''. ЕКАТТЕ коды ''48773''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Мокреш''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Пошта индексі ''9861''. Телефон коды ''05332''. ЕКАТТЕ коды ''48862''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Мостич''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Пошта индексі ''9878''. Телефон коды ''05336''. ЕКАТТЕ коды ''49148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Наум''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Пошта индексі ''9962''. Телефон коды ''05362''. ЕКАТТЕ коды ''51158''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды. Пошта индексі ''9955''. Телефон коды ''05328''. ЕКАТТЕ коды ''51651''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Пошта индексі ''9883''. Телефон коды ''05391''. ЕКАТТЕ коды ''51785''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Пошта индексі ''9825''. Телефон коды ''05352''. ЕКАТТЕ коды ''52310''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Новосел''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 550 адамды құрайды. Пошта индексі ''9807''. Телефон коды ''05318''. ЕКАТТЕ коды ''52132''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Овчарово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''9805''. Телефон коды ''05319''. ЕКАТТЕ коды ''53240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Роксонаки''' қазақтың этникалық сазын орындайтын рок тобы. Топтың негізгі мәнері: джаз-, фанк-, арт-рок пен фольклор түзілісі (алқым вокал, халық аспаптары жетіген, шаңқобыз, сыбызғы, саз сырнай, қамыс сырнай, қауырсын сырнай). Топ композицияларын тек қазақ тілінде орындайды. == Атауы == ''Роксонаки'' сақтардың аңызды елордасы. == Тарихы == == Албомдары == == Түсініктемелер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:Қазақстан рок топтары 
'''Жыланды''' Есіл алабында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Димитровка ауылынан батысқа қарай км жерде, Балықты көлінің орналасқан. Теңіз деңгейінен 134 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы 3,8 км, енді жері 3,3 км, жағалау бойының ұзындығы 12,3 км. Көлге Басқарасу жылғасы келіп құяды. Жағалауы тегіс, аз тілімденген. Қарашаның басында суы қатып, сәуірдің аяғында ериді. Суы тұщы. Мал және егін шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''Омарчево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''9949''. Телефон коды ''05364''. ЕКАТТЕ коды ''53521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Осеновец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрайды. Пошта индексі ''9753''. Телефон коды ''05343''. ЕКАТТЕ коды ''54119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Осмар''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''9879''. Телефон коды ''05334''. ЕКАТТЕ коды ''54273''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Памукчии''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Пошта индексі ''9934''. Телефон коды ''053220''. ЕКАТТЕ коды ''55292''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Пошта индексі ''9802''. Телефон коды ''05314''. ЕКАТТЕ коды ''55316''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''9940''. Телефон коды ''05320''. ЕКАТТЕ коды ''56071''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Писарево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''9927''. Телефон коды ''05329''. ЕКАТТЕ коды ''56486''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Правенци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''9945''. Телефон коды ''05321''. ЕКАТТЕ коды ''58027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Преселка''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Пошта индексі ''9922''. Телефон коды ''05329''. ЕКАТТЕ коды ''58205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Пристое''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 064 адамды құрайды. Пошта индексі ''9965''. Телефон коды ''05361''. ЕКАТТЕ коды ''58485''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' (''Керегетас'') Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысы Сандықтау және Атбасар аудандары жерімен ағып өтеді. == Бастауы == Бастауын Көкшетау қыратындағы Жыланды тауының оңтүстігінен алып, Атбасар қаласының Жабай өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 140 км, су жиналатын алабы 3650 км². Өзеннің аңғары тар. Әрқайсысының ұзындығы 50 км-ден аспайтын саласы бар. Ірілері: Құттың көзі, Жекебұлақ. Жылдық орташа су ағыны Новосельское ауыл тұсында 0,68 м³/с. Өзенде аққайран, шортан, мөңке, т.б. тіршілік етеді. Өзен суы шаруашылыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Есіл су алабы Санат:Сандықтау ауданы өзендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''9808''. Телефон коды ''05310''. ЕКАТТЕ коды ''61443''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''9790''. Телефон коды ''05345''. ЕКАТТЕ коды ''61697''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Риш''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды. Пошта индексі ''9830''. Телефон коды ''05354''. ЕКАТТЕ коды ''62732''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Ружица''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Пошта индексі ''9954''. Телефон коды ''05324''. ЕКАТТЕ коды ''63269''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Салманово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 851 адамды құрайды. Пошта индексі ''9817''. Телефон коды ''05316''. ЕКАТТЕ коды ''65187''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Сечиште''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''9923''. Телефон коды ''053220''. ЕКАТТЕ коды ''66353''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Сини-Вир''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Пошта индексі ''9950''. Телефон коды ''05364''. ЕКАТТЕ коды ''66531''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Сливак''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Пошта индексі ''9784''. Телефон коды ''05341''. ЕКАТТЕ коды ''67283''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Средковец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 721 адамды құрайды. Пошта индексі ''9968''. Телефон коды ''05363''. ЕКАТТЕ коды ''68388''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Средня''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Пошта индексі ''9798''. Телефон коды ''05318''. ЕКАТТЕ коды ''68504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жыланды''', ''Серікбай'' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 100 км, су жиналатын алабы 2800 км2. == Бастауы == Бастауын Жаманқотыр тауының солтүстігіндегі бұлақтардан алып, Қарағансай қонысы тұсында Қаракеңгір өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Көктемде қар ерігенде тасиды, жазда кішігірім қарасуларға бөлініп қалады. Аудан шаруашылықтары өзенді мал суаруға, жайылмасын шабындыққа пайдаланады.‎ == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
'''Стан''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 441 адамды құрайды. Пошта индексі ''9917''. Телефон коды ''0537''. ЕКАТТЕ коды ''68744''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Становец''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''9952''. Телефон коды ''05347''. ЕКАТТЕ коды ''68802''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Станянци''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Пошта индексі ''9872''. Телефон коды ''05391''. ЕКАТТЕ коды ''68847''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 899 адамды құрайды. Пошта индексі ''9928''. Телефон коды ''053221''. ЕКАТТЕ коды ''69506''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''9774''. Телефон коды ''05342''. ЕКАТТЕ коды ''69729''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Струино''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрайды. Пошта индексі ''9804''. Телефон коды ''05311''. ЕКАТТЕ коды ''69924''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Студеница''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрайды. Пошта индексі ''9768''. Телефон коды ''05349''. ЕКАТТЕ коды ''70099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Суха-Река''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''9881''. Телефон коды ''05330''. ЕКАТТЕ коды ''70278''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Сушина''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''9868''. Телефон коды ''05396''. ЕКАТТЕ коды ''70398''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Тервел''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''9769''. Телефон коды ''05349''. ЕКАТТЕ коды ''72285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' Аягөз алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Көшкентал ауылының оңтүстігіндегі бұлақтардан алып, Аягөз өзенінің саласы Таңсық өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 27 км. Шағын 54 саласы бар. Өзеннің орта арнасының жағалауы тіктеу, Таңсық өзенінің сағасында жайпақ келген. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын кезінде сағасында жайылма пайда болады. Жаз айларында құрғап, қарасуларға бөлініп қалады. Жайылмасы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. Өзен бойында кішігірім бөген бар.‎ == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы өзендері Санат:Аягөз су алабы 
'''Тимарево''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 874 адамды құрайды. Пошта индексі ''9785''. Телефон коды ''05341''. ЕКАТТЕ коды ''72401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Пошта индексі ''9964''. Телефон коды ''05367''. ЕКАТТЕ коды ''72549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Трем''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''9764''. Телефон коды ''05348''. ЕКАТТЕ коды ''73050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Троица''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 755 адамды құрайды. Пошта индексі ''9864''. Телефон коды ''05338''. ЕКАТТЕ коды ''73170''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Трыница''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''9925''. Телефон коды ''05329''. ЕКАТТЕ коды ''73300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Тушовица''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Пошта индексі ''9884''. Телефон коды ''05394''. ЕКАТТЕ коды ''73537''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Тыкач''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Пошта индексі ''9953''. Телефон коды ''05368''. ЕКАТТЕ коды ''73554''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Хан-Крум''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Велики-Преслав қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Пошта индексі ''9863''. Телефон коды ''05333''. ЕКАТТЕ коды ''78210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Хитрино''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 782 адамды құрайды. Пошта индексі ''9780''. Телефон коды ''05341''. ЕКАТТЕ коды ''14516''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Хырсово''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрайды. Пошта индексі ''9937''. Телефон коды ''05324''. ЕКАТТЕ коды ''77582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''ЖЫЛАНДЫ'''– Имантау және Зеренді тауларының аралығындағы жота. Ақмола облысы Зеренді ауданы Айдабол а-ның солт.-батысында 23 км-ге созылған, енді жері км. Жота бірнеше ұсақ шоқылардан құралған. Оңт. беткейі тік жарқабақты келген. Солт.-батысынан Шағалалы өз-нің салалары бастау алады. Жер қыртысы палеозойға дейінгі гнейс, мәрмәр және кристалды тақтатастан, сондай-ақ девон және тас көмір кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген. Етегіндегі күңгірт қоңыр топырақ жамылғысында қараған, тобылғы бұталары, қызғылт селеу, бетеге, сәбізшөп, жусан, т.б. өседі. Мал жайылымына пайдаланылады.‎ 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''9957''. Телефон коды ''05328''. ЕКАТТЕ коды ''78032''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Пошта индексі ''9747''. Телефон коды ''05315''. ЕКАТТЕ коды ''78104''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Церквица''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Никола-Козлево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 636 адамды құрайды. Пошта индексі ''9939''. Телефон коды ''05379''. ЕКАТТЕ коды ''78656''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Черенча''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''9799''. Телефон коды ''05318''. ЕКАТТЕ коды ''80546''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Черна''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Пошта индексі ''9773''. Телефон коды ''05342''. ЕКАТТЕ коды ''80772''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Пошта индексі ''9827''. Телефон коды ''05352''. ЕКАТТЕ коды ''80950''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрайды. Пошта индексі ''9778''. Телефон коды ''053436''. ЕКАТТЕ коды ''81061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 559 адамды құрайды. Пошта индексі ''9873''. Телефон коды ''057308''. ЕКАТТЕ коды ''81222''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Ясенково''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Пошта индексі ''9777''. Телефон коды ''053434''. ЕКАТТЕ коды ''87610''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Янково''' () Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Пошта индексі ''9823''. Телефон коды ''05352''. ЕКАТТЕ коды ''87429''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' Тарбағатай жотасының солтүстігінде, Базар өзенінің аңғарындағы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 1527 м. Оңтүстіктен солтүстікке қарай км-ге созыла орналасқан, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың шөгінді тақтатас, әктастарынан, девонның құмтасты шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Өсімдік және жануарлар дүниесі жағынан Тарбағатайға ұқсас. Етегіндегі шөлейтте жусан, бетеге, тауаралық аңғарда тау шалғыны, тобылғы өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''6351''. Телефон коды ''03710''. ЕКАТТЕ коды ''326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды. Пошта индексі ''6373''. Телефон коды ''03709''. ЕКАТТЕ коды ''446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Балкан''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''6363''. Телефон коды ''03702''. ЕКАТТЕ коды ''2436''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Белица''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Пошта индексі ''6557''. Телефон коды ''03755''. ЕКАТТЕ коды ''3544''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Белополци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Пошта индексі ''6588''. Телефон коды ''03666''. ЕКАТТЕ коды ''3681''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''6584''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''3695''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Бисер''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды. Пошта индексі ''6470''. Телефон коды ''03766''. ЕКАТТЕ коды ''4128''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Богомил''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''6460''. Телефон коды ''03767''. ЕКАТТЕ коды ''4724''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Бодрово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 293 адамды құрайды. Пошта индексі ''6446''. Телефон коды ''03932''. ЕКАТТЕ коды ''4844''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Болгарин''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды. Пошта индексі ''6460''. Телефон коды ''03763''. ЕКАТТЕ коды ''7315''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' Тоқырау өзенінің жағалауына орналасқан тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының Ақтоғай ауылынан қарай 22 км жерде. == Жер бедері, өсімдігі == Абсолютiк биіктігі 1156 м. Жылан көп болғандықтан Жыланды деп аталған. Шығыс бөлігінде бұталы өсімдіктер өседі. Солтүстік және оңтүстік етегінде бұлақтар бар.‎ == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды. Пошта индексі ''6569''. Телефон коды ''047353''. ЕКАТТЕ коды ''7346''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Пошта индексі ''6474''. Телефон коды ''03728''. ЕКАТТЕ коды ''5298''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Пошта индексі ''6478''. Телефон коды ''03759''. ЕКАТТЕ коды ''5503''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Ботурче''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''6589''. ЕКАТТЕ коды ''5904''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды. Пошта индексі ''6374''. Телефон коды ''03709''. ЕКАТТЕ коды ''5983''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Браница''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''6463''. Телефон коды ''03767''. ЕКАТТЕ коды ''6080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Брод''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 802 адамды құрайды. Пошта индексі ''6442''. Телефон коды ''03922''. ЕКАТТЕ коды ''6547''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Брусино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6595''. ЕКАТТЕ коды ''6625''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Брягово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 566 адамды құрайды. Пошта индексі ''6355''. Телефон коды ''03704''. ЕКАТТЕ коды ''6759''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Бряст''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Пошта индексі ''6434''. Телефон коды ''03923''. ЕКАТТЕ коды ''6762''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' Қараүңгір тауларының тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 760 м. Дөңгелек пішінді келген таудың ұзындығы мен ені 2,5 км шамасында. Аласа келген тау беткейлері көлбеуленіп, төңірегіндегі жазық даламен ұласып кетеді. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы төменгі және орта палеогеннің жанартаутекті шөгінділерінен, құмтас, тақтатас, т.б. тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлері мен етегінде бетеге, қоңырбас, қылқан, боз, т.б. шөптесіндер өскен. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''Брястово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''6345''. Телефон коды ''03722''. ЕКАТТЕ коды ''6803''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Бубино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6582''. ЕКАТТЕ коды ''6817''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''6377''. Телефон коды ''03740''. ЕКАТТЕ коды ''7781''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Бялградец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''6590''. ЕКАТТЕ коды ''7733''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Варник''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''6536''. Телефон коды ''037701''. ЕКАТТЕ коды ''10152''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Великан''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''6431''. Телефон коды ''03921''. ЕКАТТЕ коды ''10375''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Васково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''6556''. Телефон коды ''03753''. ЕКАТТЕ коды ''10286''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Ветрушка''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6591''. ЕКАТТЕ коды ''10906''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Винево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Пошта индексі ''6375''. Телефон коды ''03709''. ЕКАТТЕ коды ''11106''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Вис''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6591''. ЕКАТТЕ коды ''11199''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' Сор көлінің тау. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Керегетас қонысының км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 584 км. қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейлері жайпақтау, оқшауланған тау массиві. == Геологиялық орны == Жоғарғы кембрий кезеңінің шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт топырақ жамылғысында жусан, боз, селеу, бетеге, бұталы өсімдіктер өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''6545''. Телефон коды ''04733''. ЕКАТТЕ коды ''11435''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Воден''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''6412''. ЕКАТТЕ коды ''11644''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Воденци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''6382''. Телефон коды ''03743''. ЕКАТТЕ коды ''11692''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6381''. Телефон коды ''037421''. ЕКАТТЕ коды ''11822''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Войводово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Пошта индексі ''6353''. Телефон коды ''03718''. ЕКАТТЕ коды ''11867''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Выгларово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 701 адамды құрайды. Пошта индексі ''6313''. Телефон коды ''03705''. ЕКАТТЕ коды ''12382''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Вырбица''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Пошта индексі ''6445''. Телефон коды ''03935''. ЕКАТТЕ коды ''76087''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Вырбово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''6488''. Телефон коды ''037604''. ЕКАТТЕ коды ''12810''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Габерово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6482''. Телефон коды ''059694''. ЕКАТТЕ коды ''14060''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Гарваново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Пошта индексі ''6349''. Телефон коды ''03749''. ЕКАТТЕ коды ''14550''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Жыланды''' Ақмола облысы Жақсы ауданының тау. Есіл өзенінің оң аңғарынан км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 358 м. қарай созыла орналасқан. Ұзындығы км-ге жуық, енді жері км-дей. Салыстырмалы биіктігі 33 м. Беткейлері тіктеу келген сай-жыралармен тілімденген. Шығысында тас қиыршықтары кездеседі. Оңтүстігі мен шығысында шағын тоғандар салынған. Таудың бойлай автомобиль жолы өтеді.‎ == Өсімдігі == Өсімдік жамылғысы негізінен бетеге, көкпек, баялыш, ши, селеуден тұрады. == Дереккөздер == Санат:Жақсы ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Пошта индексі ''6523''. Телефон коды ''03775''. ЕКАТТЕ коды ''14708''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Пошта индексі ''6559''. Телефон коды ''03757''. ЕКАТТЕ коды ''14787''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Гледка''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''6362''. Телефон коды ''03721''. ЕКАТТЕ коды ''15093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Глумово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''6572''. Телефон коды ''03666''. ЕКАТТЕ коды ''15179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Големанци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 556 адамды құрайды. Пошта индексі ''6358''. Телефон коды ''037423''. ЕКАТТЕ коды ''15429''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''6386''. Телефон коды ''03740''. ЕКАТТЕ коды ''15610''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Пошта индексі ''6395''. Телефон коды ''03711''. ЕКАТТЕ коды ''15775''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6476''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''15698''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Пошта индексі ''6424''. Телефон коды ''03929''. ЕКАТТЕ коды ''15792''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6485''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''16496''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 4''' Григориан күнтізбесінде жылдың 216-шы күні (кібісе жылдарда 217-ші). Жылдың аяғына 149 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Кук аралдары, Конституция күні 1704 Франция мен Ресей арасында достық туралы келiсiм шартқа қол қойылды. 1879 Эльзас және Лотарингия Германия аумағы болып жарияланды. 1892 Владимир Ильич Ленин соттық iстердi жүргiзу құқығын алды 1914 Ұлыбритания Германияға соғыс жариялады 1984 Жоғарғы Вольта африкалық мемлекеті Буркина-Фасо атауына өзгертілді. ====Дүниеге келгендер==== 1792 Перси Биши Шелли (Percy Bysshe Shelley) (1822), ағылшын ақыны. 1859 Кнут Гамсун (шын аты Кнуд Педерсен) (Knut Hamsun Knud Pedersen) (1952), Норвегия жазушысы, 1920 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1901 Луи Армстронг (1971) атақты америкалық джаз музыканты, композитор. 1961 Барак Обама (Barack Hussein Obama, Jr.), 44-ші АҚШ президенті. 1769 Василий Петрович Стасов (1848), орыс архитекторы. ====Қайтыс болғандар==== 1784 Джованни Мартини (Giovanni Battista Martini) (1706), италияндық композитор, И. С. Йоганн Себастиан Бах, Моцарт, Глюка ұстазы. 1875 Андерсен Ханс Кристиан (Hans Christian Andresen) (1805), Дания жазушысы, ақын. 1905 Вальтер Флемминг (Walther Flemming) (1843), неміс анатомы цитогенетиканың негіздеушісі 1941 Михай Бабич, Венгрия ақыны. 1977 Эрнст Блох (Ernst Bloch) (1885), неміс философы. 2003 Фредерик Чапмен Роббинс (1916), америкалық вирусолог, полиомиелитке қарсы вакцинаны ойлап табушы, 1954 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:4 тамыз 
Ащысу өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Бұқар жырау және Павлодар облысы Баянауыл аудандарының жерінде. == Бастауы == Бастауын Рудничное көлінің Победа қонысының маңынан алып, Ащысу өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 30 км. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Арнасы өте тар. Жағалары тік жарлы келеді. Қуаңшылық жылдары тартылып қалады. Жайылмасында қыстаулар орналасқан. Жайылымы мал шаруашылығына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы өзендері Санат:Бұқар жырау ауданы өзендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрайды. Пошта индексі ''6388''. Телефон коды ''03719''. ЕКАТТЕ коды ''16729''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Пошта индексі ''6486''. Телефон коды ''03720''. ЕКАТТЕ коды ''16907''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''6574''. ЕКАТТЕ коды ''16941''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 481 адамды құрайды. Пошта индексі ''6420''. Телефон коды ''03936''. ЕКАТТЕ коды ''17141''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Горско''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6590''. ЕКАТТЕ коды ''17169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Гугутка''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''6590''. Телефон коды ''03662''. ЕКАТТЕ коды ''18054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Гылыбец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Пошта индексі ''6366''. Телефон коды ''03707''. ЕКАТТЕ коды ''18232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''6539''. Телефон коды ''03778''. ЕКАТТЕ коды ''20674''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Пошта индексі ''6518''. Телефон коды ''037703''. ЕКАТТЕ коды ''21078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Динево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 826 адамды құрайды. Пошта индексі ''6340''. Телефон коды ''03713''. ЕКАТТЕ коды ''21155''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
Шалқар көлі алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерімен ағып өтеді. == Бастауы == Мұғалжар тауының оңтүстігіндегі Шағырай үстіртінің басталып, Берденсор көлінің тұсындағы сорға сіңіп кетеді. == Гидрографикасы == Ұзындығы 104 км, су жиналатын алабы 2740 км2. Арнасы көбіне жайпақ келеді. Көктемде еріген қар суымен толығып, жазда тартылып қалады. Жыландысайдың алабы күзгі және көктемгі мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Шалқар ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы 
'''Длыгнево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6432''. Телефон коды ''03921''. ЕКАТТЕ коды ''21258''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Добрич''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''6437''. Телефон коды ''03926''. ЕКАТТЕ коды ''21539''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''6560''. Телефон коды ''04731''. ЕКАТТЕ коды ''21659''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Пошта индексі ''6483''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''22375''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Елена''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 554 адамды құрайды. Пошта индексі ''6399''. Телефон коды ''03701''. ЕКАТТЕ коды ''27200''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Ефрем''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''6476''. Телефон коды ''03759''. ЕКАТТЕ коды ''27663''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Железари''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''6594''. Телефон коды ''03664''. ЕКАТТЕ коды ''29074''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Железино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''6595''. Телефон коды ''03662''. ЕКАТТЕ коды ''29101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Пошта индексі ''6368''. Телефон коды ''03703''. ЕКАТТЕ коды ''29550''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Здравец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''6435''. Телефон коды ''03921''. ЕКАТТЕ коды ''30658''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
Торғай үстіртінің орта тұсында орналасқан үстіртті тау жұрнағы. == Географиялық орны == Қостанай облысы Науырзым ауданы жерінде орналасқан. Таудың батысында Қарғалытау, шығысында Қызбелтау төрткілді қыраты қоршап жатыр. Оңтүстігінде 30 км жерде Сарықопа көлі орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биікігі 262 м. қарай 40 км-ге созылған. Жер бедері Торғай қолатына қарай тік беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Таудың етегінде бұлақтар жиі кездеседі. Бұл жерден Теке өзені бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы миоцен дәуірінің саздарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды қоңыр және шалғынды қоңыр топырағында көкпек, қара жусан, бұйырғын тәрізді өсімдіктер өскен. Жыландытау жазғы және күзгі жайылым. == Дереккөздер == Санат:Науырзым ауданы таулары 
'''Зимовина''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''6396''. ЕКАТТЕ коды ''30908''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Златополе''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 885 адамды құрайды. Пошта индексі ''6421''. ЕКАТТЕ коды ''31156''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''6484''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''31173''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Зорница''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''6367''. ЕКАТТЕ коды ''31365''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Иваново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''6465''. Телефон коды ''03765''. ЕКАТТЕ коды ''32100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Изворово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''6461''. Телефон коды ''03762''. ЕКАТТЕ коды ''32487''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''6551''. Телефон коды ''03758''. ЕКАТТЕ коды ''34014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Пошта индексі ''6495''. Телефон коды ''03782''. ЕКАТТЕ коды ''35599''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''6546''. Телефон коды ''047354''. ЕКАТТЕ коды ''35866''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''6571''. Телефон коды ''03661''. ЕКАТТЕ коды ''35997''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
Ұлытау облысы Ұлытау ауданында орналасқан төбе. Қумола және Дүйсембай өзендерінің қосылған жерінен оңтүстікке қарай 23 км жерде. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 375 м. Оңтүстігінде 372 болатын Көктөбе тауы орналасқан. Оңтүстіктен солтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, ені км. Оңтүстігінде Байжаннұра қонысына ұласады. Беткейлері көлбеу. Маңайында Ақшеңгел, Қарақұдық құдықтары бар. Етегі мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Төбелер Санат:Ұлытау ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1021 адамды құрайды. Пошта индексі ''6530''. Телефон коды ''03773''. ЕКАТТЕ коды ''36110''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Телефон коды ''047356''. ЕКАТТЕ коды ''24013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Караманци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 054 адамды құрайды. Пошта индексі ''6372''. Телефон коды ''03709''. ЕКАТТЕ коды ''36325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Карловско''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6572''. ЕКАТТЕ коды ''36508''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Каснаково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Пошта индексі ''6439''. Телефон коды ''03931''. ЕКАТТЕ коды ''36573''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Кладенец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''6395''. Телефон коды ''03721''. ЕКАТТЕ коды ''37126''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Пошта индексі ''6310''. Телефон коды ''03726''. ЕКАТТЕ коды ''37321''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Книжовник''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 607 адамды құрайды. Пошта индексі ''6390''. Телефон коды ''03719''. ЕКАТТЕ коды ''37383''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Княжево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''6566''. Телефон коды ''04730''. ЕКАТТЕ коды ''37407''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Кобилино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6593''. Телефон коды ''03664''. ЕКАТТЕ коды ''37410''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
Нұра өзені алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданында орналасқан ағынды көл. Шишалқар, Ұялышалқар, Жәнібекшалқар көлдерінің аралығында, теңіз деңгейінен 328 биіктікте. Қорғалжын ауылынан қарай 26 км жерде. == Гидрографикасы == Аумағы 15,8 км2. Ұзындығы 5,1 км, енді жері 4,8 км, жағалау бойының ұзындығы 16,6 км. Нұра өзені солтүстігінен құйып, батысынан ағып шығады. Сәуірде мұзы ериді. Жағалауында қамыс құрақтары өседі. Суы тұщы. Мал шаруашылығына және тұрмыстық қажеттіліктерге пайдаланылады. Батысында Ұялы ауылы орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''Козлец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Пошта индексі ''6371''. Телефон коды ''037424''. ЕКАТТЕ коды ''37770''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Коларово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''6460''. Телефон коды ''03767''. ЕКАТТЕ коды ''38011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Колец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Пошта индексі ''6376''. Телефон коды ''03746''. ЕКАТТЕ коды ''38042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Кондово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''6593''. Телефон коды ''03664''. ЕКАТТЕ коды ''38248''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Конници''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''6588''. Телефон коды ''03666''. ЕКАТТЕ коды ''38317''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''6494''. Телефон коды ''03784''. ЕКАТТЕ коды ''38368''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Конуш''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 786 адамды құрайды. Пошта индексі ''6370''. Телефон коды ''03717''. ЕКАТТЕ коды ''38399''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Корен''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 414 адамды құрайды. Пошта индексі ''6392''. Телефон коды ''03729''. ЕКАТТЕ коды ''38580''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6593''. Телефон коды ''03664''. ЕКАТТЕ коды ''38964''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Костур''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''6533''. Телефон коды ''037704''. ЕКАТТЕ коды ''39001''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Жыланжегіш аллолобофора''' буылтық құрттар типі, люмбрикоморфа отряды, люмбрицидтер тұқымдасына жататын жауын құртының бір түрі. Қазақстанда Талас Алатауының долана өскен тоғайларындағы топырақ жамылғысында кездеседі. Дене тұрқы 135 195 мм, буылтықтарының саны 200 250 м-ге дейін жетеді. Қылтандары екі-екіден жұптасқан. Түсі негізінен қоңыр болып келеді. Топырақ бетіндегі ағаштан түскен жапырақтармен қоректенеді. Негізінен көктемде көбейеді, егер қолайлы жағдай болса, күзде де көбейе береді. Жыланжегіш аллолобофораның тіршілігі аз зерттелген, өте сирек кездесетін реликт түр. Ақсу-Жабағылы қорығында (Талдыбұлақ және Жетімсай) қорғалады. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == құрттар‎ 
'''Кралево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''6362''. Телефон коды ''03721''. ЕКАТТЕ коды ''39400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Крепост''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Пошта индексі ''6410''. Телефон коды ''03924''. ЕКАТТЕ коды ''39668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 006 адамды құрайды. Пошта индексі ''6387''. Телефон коды ''03729''. ЕКАТТЕ коды ''39863''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Крум''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Пошта индексі ''6438''. Телефон коды ''03925''. ЕКАТТЕ коды ''39966''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Ламбух''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''6583''. Телефон коды ''03661''. ЕКАТТЕ коды ''43128''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Левка''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 454 адамды құрайды. Пошта индексі ''6540''. Телефон коды ''03774''. ЕКАТТЕ коды ''43205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Ленско''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''6595''. Телефон коды ''03662''. ЕКАТТЕ коды ''43308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Лешниково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''6466''. Телефон коды ''03765''. ЕКАТТЕ коды ''43548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Лисово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6541''. Телефон коды ''03774''. ЕКАТТЕ коды ''43877''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Лозен''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Пошта индексі ''6552''. Телефон коды ''03754''. ЕКАТТЕ коды ''44077''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() сүйсіндер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, таулы аймақтардың ылғалы мол жерлерінде, батпақты шалғындарында, өзен жағалауларында, орман және бұталар арасында кездесетін түрі (айылжапырақты жылантамыр, батпақ жылантамыры) бар. Бұлардың биіктігі 20 80 см, қысқа шашақ тамырлы өсімдік. Сабақтары қырлы, тықыр, жоғ. жағы аздап түкті. Жапырақтары дөңгелек, ұзынша, өркенге кезектесіп орналасқан. Гүлдері шашыраңқы шашақ гүлшоғырына топталған. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Сүйсіндер Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Любеново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''6342''. Телефон коды ''03713''. ЕКАТТЕ коды ''44553''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Лясковец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Пошта индексі ''6397''. Телефон коды ''03748''. ЕКАТТЕ коды ''44803''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Маджари''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Пошта индексі ''6383''. Телефон коды ''03743''. ЕКАТТЕ коды ''46070''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''6479''. Телефон коды ''03759''. ЕКАТТЕ коды ''46499''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Пошта индексі ''6425''. Телефон коды ''03929''. ЕКАТТЕ коды ''46543''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Малево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Пошта индексі ''6392''. Телефон коды ''03712''. ЕКАТТЕ коды ''46293''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Пошта индексі ''6422''. Телефон коды ''03928''. ЕКАТТЕ коды ''22561''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Пошта индексі ''6393''. Телефон коды ''03711''. ЕКАТТЕ коды ''22575''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''6389''. Телефон коды ''03719''. ЕКАТТЕ коды ''22589''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 515 адамды құрайды. Пошта индексі ''6358''. Телефон коды ''037423''. ЕКАТТЕ коды ''24949''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
''Жылантіл''. '''Жылантіл''' (Ophіoglossum) ''жылантілдер'' тұқымдасына жататын көп жылдық ''қырыққұлақ'' туысы. Жер шарында кең тараған, әсіресе, тропиктік аймақтарда кездесетін 45-ке жуық түрі белгілі. Қазақстанда ылғалы мол батпақты шалғындарда, өзен-көл жағалауларында өсетін түрі ''кәдімгі Жылантіл'' (О. vulgatum) бар. Биіктіңгі 20 см, тамыр сабағы қысқа, сабағы жер астынан шығады. Жапырағы сирек 2, ұзынша, шанышқы сияқты бөлінген. екі қатарлы, көбінесе цилиндр тәрізді, жер астында болады. Жылантілдің гаметофиті мен тамырына эндотрофты микориза жіпшумағымен селбесіп, иесінің организмінде тіршілік етуі) тән. ''Жылантілдің'' тамырында вегетативті көбеюге қажетті бүршіктер жетіледі. Шілде тамыз айларында споралары піседі. ''Жылантілдер'' өте баяу өседі, қоңыржай аймақтарда өсетін түрлерінде жылда жапырағы өсіп шығады. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''6586''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''22705''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''6382''. Телефон коды ''037421''. ЕКАТТЕ коды ''22770''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Пошта индексі ''6455''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''22856''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''6381''. Телефон коды ''037421''. ЕКАТТЕ коды ''22887''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Доситеево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Пошта индексі ''6472''. Телефон коды ''03768''. ЕКАТТЕ коды ''23011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Драбишна''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''6577''. Телефон коды ''03661''. ЕКАТТЕ коды ''23056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Дрипчево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Пошта индексі ''6477''. Телефон коды ''03762''. ЕКАТТЕ коды ''23741''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Дряново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''6493''. Телефон коды ''03785''. ЕКАТТЕ коды ''23964''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Дыбовец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''6554''. Телефон коды ''03756''. ЕКАТТЕ коды ''24311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''6476''. Телефон коды ''03759''. ЕКАТТЕ коды ''46557''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
тұқымдасы''' () көп жылдық споралы, кейде мәңгі жасыл өсімдіктер. Бұлар ішіндегі ең қарапайым тобы. Сондықтан жылантілдер тұқымдасының ежелгі палеозой шыққан деп есептейді. Жер шарында кең тараған туысы, 50-ге жуық түрі белгілі. Бұл тұқымдасқа жататын өсімдіктердің тамырсабақтары қысқа, жуан. Сабақтары, жапырақтары жұмсақ, етжеңді, көбінесе ұлпасыз болады. Кейбір тропиктік аймақтарда өсетін жапырақтарының ұзындығы 2,7 м-ге дейін жететін эпифитті түрлері де кездеседі. Бұлар дәрілік, сәндік өсімдіктер, араларында таралу аймағы азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін түрлері де баршылық. Қазақстанда туысы бар, ол Жылантіл. == Дереккөздер == Санат:Еуразия флорасы Санат:Солтүстік Америка флорасы Санат:Аустралия флорасы 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 601 адамды құрайды. Пошта индексі ''6558''. Телефон коды ''03752''. ЕКАТТЕ коды ''46574''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Пошта индексі ''6394''. Телефон коды ''03745''. ЕКАТТЕ коды ''46899''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Манастир''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''6390''. Телефон коды ''03719''. ЕКАТТЕ коды ''46992''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Мандра''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 488 адамды құрайды. Пошта индексі ''6357''. Телефон коды ''03741''. ЕКАТТЕ коды ''47055''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Мандрица''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''6585''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''47069''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Маслиново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''6388''. Телефон коды ''038''. ЕКАТТЕ коды ''47442''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Маточина''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''6535''. Телефон коды ''037701''. ЕКАТТЕ коды ''47468''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Меден-Бук''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''6598''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''47545''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Мезек''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Пошта индексі ''6521''. Телефон коды ''03777''. ЕКАТТЕ коды ''47737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''6343''. Телефон коды ''03722''. ЕКАТТЕ коды ''48297''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 58 км, су жиналатын алабы 743 км². ==Бастауы == Қызылтас тауының оңтүстігіндегі бұлақтардан басталып, Шөладыр тауының оңтүстігінде 20 км-дей жерде тартылып қалады. == Гидрологиясы == Жыланшықеспеде көктемде қар ерігенде 10 15 күндей ғана су ағады. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''Михалич''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрайды. Пошта индексі ''6537''. Телефон коды ''037701''. ЕКАТТЕ коды ''48533''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Младиново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''6531''. Телефон коды ''037704''. ЕКАТТЕ коды ''48698''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Момино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6387''. Телефон коды ''03729''. ЕКАТТЕ коды ''48934''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Момково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 669 адамды құрайды. Пошта индексі ''6542''. Телефон коды ''03772''. ЕКАТТЕ коды ''48979''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Мрамор''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Пошта индексі ''6562''. Телефон коды ''047356''. ЕКАТТЕ коды ''49219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Мустрак''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''6527''. Телефон коды ''037702''. ЕКАТТЕ коды ''49446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Навысен''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Пошта индексі ''6497''. Телефон коды ''03786''. ЕКАТТЕ коды ''51010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Надежден''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Пошта индексі ''6459''. Телефон коды ''0373''. ЕКАТТЕ коды ''51041''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Николово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''6364''. Телефон коды ''03707''. ЕКАТТЕ коды ''51682''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''6595''. ЕКАТТЕ коды ''51857''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 5''' Григориан күнтізбесінде жылдың 217-ші күні (кібісе жылдарда 218-ші). Жылдың аяғына 148 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Буркина-Фасо, Тәуелсіздік күні 1858 Ұлыбритания және АҚШ арасында Атлант мұхитының түбі бойынша телеграф кабелі жүргізілді 1861 АҚШ президенті Авраам Линкольн табыс салығының кiрiспесi туралы жарлыққа қол қойды 1905 Бельгияда жексенбі демалыс күні болып жарияланды. 1914 Кливлендте (АҚШ) әлемдегі ең бірінші электрлік бағдаршамдар орнатылды. 1940 Латвия КСРО құрамына қабылданды. ====Дүниеге келгендер==== 1802 Нильс Хенрик Абель (1829), норвегиялық математик, эллиптиялық функциялардың теорияларын негізін қалаған 1813 Ивар Осен (1896), норвегиялық лингвист және ақын, норвегиялық әдеби тiлдiң негіздеушісі. 1850 Ги де Мопассан (шын аты Анри Рене Альбер Ги де Мопассан) (1893), Франция жазушысы. 1868 Борис Александрович Тураев (1920), орыс тарихшысы, шығыстанушы, ежелгi шығыстың төңiрегiдегi бастаушы мәртебелердің бiрі. 1905 Василий Леонтьев (1999), орыс текті америкалық экономист, 1973 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1930 Нил Армстронг, әйгілі америкалық астронавт. 1968 Марин Ле Пен, Франция саясаткер. ====Қайтыс болғандар==== 1863 Адольф Фридрих Гессе (1809), неміс композиторы. 1895 Фридрих Энгельс (1820), марксизмнiң бастаушылардың бiрi 1950 Эмиль Абдергальден (1877), неміс биохимигі және физиолог. 1962 Мерилин Монро (1926), Америкалық әртіс әнші және XX-ғасырдың танымал моделі болған. 2002 Франсиско Колоане Карденас (1910), Чили жазушысы == Сыртқы сілтемелер == Санат:5 тамыз 
Торғай төрткілді үстіртінің шығысын алып жатқан таулы қырат. == Географиялық орны == Қостанай облысының Амангелді және Ұлытау облысының Ұлытау аудандары жерінде орналасқан. Шығыс етегі Ұлытауға ұласады. == Жер бедері == Қараторғай және Ұлы Жыланшық өзендері аралығында жатқан Жыланшықтүрме солтүстіктен оңтүстікке қарай 150 км-ге созылған, енді жері 40 км, абсолюттік биіктігі 340 (оңтүстік бөлігінде). Қараторғай және Ұлы Жыланшық өзендерінің жоғарғы суайрығы саналатын қыраттың беткі бедері эрозиялық қолаттармен тілімденіп, өзенаралық еңкішті-жонды жазық болып келген. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы неоген кезеңінің саз, алеврит және құмдақтарынан түзілген. == Климаты == Климаты шөлдік континенттік, қысы суық, жазы ыстық. Қаңтар айының орташа температурасы –16°С, шілдеде 22°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 мм. == Топырағы, өсімдігі == Жер бедеріне бозғылт қоңыр және сортаңдау топырақты қуаң дала тән. Онда астық тұқымдас және жусан, қылқан боз өсімдіктер қауымдастығы қалыптасқан. Суайрықтар және жондардың беткейлері мен етегінде Лерх жусаны, сарепта бозы, қылқан боз, бетеге, ойпаң жерлерінде қара жусан, бұйырғын, көкпек, ши, айрауық өскен. Жыланшықтүрме көктемгі және күзгі жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қыраттар Санат:Амангелді ауданы таулары Санат:Ұлытау ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Пошта индексі ''6330''. Телефон коды ''03727''. ЕКАТТЕ коды ''51891''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Овчарово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Пошта индексі ''6468''. Телефон коды ''03763''. ЕКАТТЕ коды ''53237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Одринци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6584''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''53429''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Орешец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Пошта индексі ''6475''. Телефон коды ''03769''. ЕКАТТЕ коды ''53775''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Орешино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6579''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''53789''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Орешник''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Пошта индексі ''6561''. Телефон коды ''0470''. ЕКАТТЕ коды ''53802''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Орлов-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 489 адамды құрайды. Пошта индексі ''6545''. Телефон коды ''04733''. ЕКАТТЕ коды ''53895''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Орлово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Пошта индексі ''6354''. Телефон коды ''03708''. ЕКАТТЕ коды ''53936''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Оряхово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''6555''. Телефон коды ''03753''. ЕКАТТЕ коды ''54033''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''6457''. Телефон коды ''0373''. ЕКАТТЕ коды ''54448''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
қылшық қанаттылар (Trichoptera) жәндіктер класының бір отряды. Дене тұрқы 0,5 см. Жарғақ қанаттарын түк басқан. Мұртшалары талшық тәрізді. Ауыз аппараты жұмсақ, біршама редукцияланған (тарихи даму кезінде қандай да бір органның жойылуы не жетілмей қалуы), сұйық заттарды жалап қоректенуге бейімделген. Жер шарында кең таралған мыңдай (кейбір мәліметтерде мыңдай) түрі бар. Ересек жәндіктер су жағалауларында тіршілік етеді, көбінесе ымыртта және түнде ұшады. Толық түрлену (метаморфоза) жолымен дамиды. Жұмыртқаларын (300-ден 1000-ға дейін) суға салады. Дернәсілі, көбінесе суда құмнан, немесе өсімдік қалдықтарынан, пішіні әр түрлі қуыс үйшіктер (сілекей бездері бөліп шығаратын жіпшелердің көмегімен желімденген) құрып тіршілік етеді. Кейбіреулерінің үйшіктері жіпшелерден ғана тоқылады. Олар су түбінде баяу жорғалап қозғалып, үйшіктерін өздерімен бірге сүйретіп те жүреді. Өсімдік қалдықтарымен және өсімдіктердің шырынымен қоректенеді. Қозғалмалы қуыршақтары да үйшік ішінде дамиды. Бірқатар түрлерінің дернәсілі жыртқыш келеді. Олар үйшік тоқымай, суда шапшаң қозғалып тіршілік етеді. Жылғалықтардың кейбір түрлерінің дернәсілі қауға, қапшық, түтік тәріздес ау тоқып, соған түскен майда омыртқасыз жануарлармен және балдырлармен қоректенеді. Дернәсілі таза, оттекке бай, ағынды суларда ғана тіршілік ететіндіктен, Жылғалықтар су сапасының жоғары екендігін көрсететін биол. индикатор болып есептеледі. Олар оттегіне бай, таза ағынды сулардағы балықтардың қорегі болып та есептеледі. Кейбір азиялық түрлері күріш егісіне зиянын тигізеді. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" 
'''Пашово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''6529''. Телефон коды ''037707''. ЕКАТТЕ коды ''55645''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Планинец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''6599''. Телефон коды ''03662''. ЕКАТТЕ коды ''56633''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Планиново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''6560''. Телефон коды ''04732''. ЕКАТТЕ коды ''56664''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Плевун''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Пошта индексі ''6593''. Телефон коды ''03664''. ЕКАТТЕ коды ''55748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Подкрепа''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Пошта индексі ''6312''. Телефон коды ''037420''. ЕКАТТЕ коды ''57042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Покрован''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''6575''. Телефон коды ''03667''. ЕКАТТЕ коды ''57145''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Поляново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''6464''. Телефон коды ''03764''. ЕКАТТЕ коды ''57434''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Поповец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''6398''. Телефон коды ''03748''. ЕКАТТЕ коды ''57618''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Попско''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6580''. Телефон коды ''03666''. ЕКАТТЕ коды ''57769''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Преславец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''6454''. Телефон коды ''0373''. ЕКАТТЕ коды ''58244''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''ЖЫЛДЫҚ АҒЫНДЫ'''– 1) өзен алабынан бір жыл ішінде ағып жиналатын судың мөлшері. Кез келген өзен қимасында жылдық ағынды мерзімдік өзгерістерге ұшырап отырады, себебі, ол климаттық факторларға, оның ішінде жауын-шашын мен булануға тәуелді. Бұлардан Жылдық ағындының құбылмалылығына факторлар да әсер етеді, олар алаптың ауданы мен сұлбасы, жер бедері, алаптың топырақ және өсімдік жамылғысы, көлдер мен ормандардың орналасу жағдайы, т.б. Жылдық ағындыныңның құбылмалылығы циклдік сипатқа ие. Циклдік сипат сулы жылдар қуаң жылдардың белгілі бір тұрақтылықпен алмасып отыруымен айқындалады. Циклдер бір-бірінен ұзақтығымен әрі орташа көрсеткіштен ауытқу дәрежесімен ерекшеленуі мүмкін. Кейбір циклдер айқын көрініске ие болса, басқа жағдайларда сулы жылдар ішінде жекелеген құрғақшылық жылдары немесе қуаңшылық жылдар циклінде жеке сулы жылдар кездесуі мүмкін. Ағынды циклдік сипаты тұйық көлдердің деңгейлерінің тербелуінен анық көрінеді. Өзендердің сулылығы мен көлдердің деңгейінің циклдік кұбылмалылығы күннің белсенділігіне, оған тәуелді атмосфера циркуляцияға тәуелді. Атмосфера циркуляция жер шарындағы жауын-шашын мен буланудың таралуын қамтамасыз етеді. Көп жылдық мерзімдегі жылдық ағындының орташа арифметикалық мәні жылдар саны көбейгенімен айтарлықтай өзгеріске ұшырамайтын болса, ағындының бұл мәнін қалыпты Жылдық ағынды дейді. Бұл мәнге өзеннің сулылығының құбылмалылығы толық циклдерді қамтитын мерзімде жақындайды; 2) су жиналатын немесе өзен алабын шектеуші тұстама арқылы бір жыл ішінде ағып өтетін су көл. млн. м3 (жыл немесе км3) жыл шамасымен өлшенеді. Мысалы, Іле өзенінің Қайрылған бекеті тұстамасындағы көп жылдық орташа Жылдық ағынды көл. 12,65 км3. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Присадец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''6564''. Телефон коды ''04739''. ЕКАТТЕ коды ''58428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Пчелари''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Пошта индексі ''6385''. Телефон коды ''03740''. ЕКАТТЕ коды ''58815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Пыстрогор''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Пошта индексі ''6519''. Телефон коды ''037705''. ЕКАТТЕ коды ''59183''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Пыстроок''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''6597''. Телефон коды ''03662''. ЕКАТТЕ коды ''59197''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Пытниково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''6379''. Телефон коды ''03743''. ЕКАТТЕ коды ''59207''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Пясычево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''6496''. Телефон коды ''03782''. ЕКАТТЕ коды ''59210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Рабово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6384''. Телефон коды ''03740''. ЕКАТТЕ коды ''61025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''6526''. Телефон коды ''037702''. ЕКАТТЕ коды ''61131''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Радиево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 021 адамды құрайды. Пошта индексі ''6427''. Телефон коды ''03923''. ЕКАТТЕ коды ''61368''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Радовец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 689 адамды құрайды. Пошта индексі ''6564''. Телефон коды ''04739''. ЕКАТТЕ коды ''61491''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''ЖЫЛДЫҚ ҚАБАТ''', жылдық сақина 1) өсімдікте ағаш сүрегінің өсу аймағы. Бұл оның құрамындағы камбийдің (ашық тұқымды және қос жарнақты өсімдіктер сабағы мен тамырындағы түзуші ұлпа) жыл маусымына (жылы, суық кезең) байланысты өзгеруінен пайда болады. Жылдық қабат қоңыржай және салқын аймақта өсетін ағаш діңінің, бұтағының, тамырының көлденең кесіндісінен айқын байқалады және ол бір вегетацация кезеңді көрсетеді. Көктемде не жаз басында камбийден түзілген ағаш сүрегінің вегетация кезеңнің 2-жартысында пайда болған сүректен айырмашылығы болады. Ерте пайда болған сүрек жұмсақ, ашық түсті, клеткаларының қабырғасы жұқа, кең қуысты, ал кейінгісі қатты, қоңыр, клеткаларының қабырғасы қалың, қуысы тар болады. Келесі вегетация кезеңде пайда болған Жылдық қабатта айқын көрінеді. Тамыр мойнынан көлденең кесілген ағаш діңіндегі Жылдық қабатты санап, өсімдіктің жасын айырады; 2) жануарларда кейбір тіндерде жыл сайын пайда болатын және ұзақ сақталатын өзгерістер. Бұл да жыл маусымы бойынша зат алмасу процесіне байланысты. Мұндай Жылдық қабат балық қабыршағында, моллюскілердің бақалшағында, кальмардың мүйізденген тұмсығында, балықтың, бауырымен жалпақ бас сүйектерінде, тырнағында, т.б. тіндерінде пайда болады. Жылдық қабаттардың санына қарай жануардың жасы айқындалады. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Пошта индексі ''6525''. Телефон коды ''03776''. ЕКАТТЕ коды ''61844''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Райново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''6423''. Телефон коды ''03920''. ЕКАТТЕ коды ''61889''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''6469''. Телефон коды ''037603''. ЕКАТТЕ коды ''62832''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Родопи''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Пошта индексі ''6356''. Телефон коды ''03704''. ЕКАТТЕ коды ''62880''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Розино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''6596''. ЕКАТТЕ коды ''62935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Румелия''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''6453''. Телефон коды ''03743''. ЕКАТТЕ коды ''63313''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Рыженово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''6456''. Телефон коды ''03743''. ЕКАТТЕ коды ''63584''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сакарци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''6568''. Телефон коды ''04738''. ЕКАТТЕ коды ''65156''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сборино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6595''. Телефон коды ''03662''. ЕКАТТЕ коды ''65485''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Светлина''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''6547''. Телефон коды ''04736''. ЕКАТТЕ коды ''65588''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚҰМДАРДЫ БЕКІТУ'''– желілік (көлік жолдарын, каналдарды, құбырларды) және аудандық (құрылыстарды, ауылдарды, егіс алқаптарын, т.б.) шаруашылық нысандарды жылжымалы кұмдардың басуына қарсы күресу шаралары. Тропиктерден тыс шөлдердің жағдайында жергілікті өсімдіктермен ормандандыру арқылы, ал экстрааридтік шөлдерде әр түрлі механикалық тәсілдер қолдану арқылы жүзеге асырылады. Қазақстанда Жылжымалы қумдарды бекіту 2002 2007 жылдары Маңғыстау облысының Қарақия ауданындағы Сенек аулын қорғау мақсатында жүзеге асырылды. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Светослав''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''6378''. Телефон коды ''03740''. ЕКАТТЕ коды ''65629''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Свирачи''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''6578''. Телефон коды ''03665''. ЕКАТТЕ коды ''65704''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Свирково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Пошта индексі ''6499''. Телефон коды ''03783''. ЕКАТТЕ коды ''65721''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''6487''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''66086''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сеноклас''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''6481''. Телефон коды ''03620''. ЕКАТТЕ коды ''66233''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сива-Река''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''6522''. Телефон коды ''03779''. ЕКАТТЕ коды ''66370''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Силен''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''6380''. Телефон коды ''03743''. ЕКАТТЕ коды ''66411''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Синапово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Пошта индексі ''6567''. Телефон коды ''04737''. ЕКАТТЕ коды ''66487''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сираково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 459 адамды құрайды. Пошта индексі ''6359''. Телефон коды ''03746''. ЕКАТТЕ коды ''66634''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Скобелево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 531 адамды құрайды. Пошта индексі ''6429''. Телефон коды ''03934''. ЕКАТТЕ коды ''66831''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Жылқыбай''' Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы көл. Ауданның оңтүстігіндегі Игілік ауылынан солтүстікке қарай 21 км жерде, теңіз деңгейінен 305 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 14 км2, ұзындығы 7,6 км, енді жері км-ге жуық. Ирелең келген жағалауының ұзындығы 33,5 км, ең терең жері 1,5 м, суының көлемі 8,2 млн. м3. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Жағалауы жайпақ, қамысты-құрақты келген. Суы кермек татиды, қуаң жылдары кеуіп қалады. Көл жағалауы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Сарысу ауданы көлдері 
'''Славеево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''6576''. ЕКАТТЕ коды ''66932''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Славяново''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрайды. Пошта индексі ''6473''. Телефон коды ''03728''. ЕКАТТЕ коды ''67101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сладун''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''6534''. Телефон коды ''037701''. ЕКАТТЕ коды ''67146''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Смирненци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрайды. Пошта индексі ''6467''. Телефон коды ''037604''. ЕКАТТЕ коды ''67581''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Соколенци''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''6595''. ЕКАТТЕ коды ''67862''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Спахиево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''6346''. Телефон коды ''03746''. ЕКАТТЕ коды ''68237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Срем''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Пошта индексі ''6565''. Телефон коды ''04734''. ЕКАТТЕ коды ''68583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сталево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Пошта индексі ''6433''. Телефон коды ''03934''. ЕКАТТЕ коды ''68669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 998 адамды құрайды. Пошта индексі ''6311''. Телефон коды ''03725''. ЕКАТТЕ коды ''68692''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Пошта индексі ''6362''. Телефон коды ''03721''. ЕКАТТЕ коды ''68727''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''ЖЫЛҚЫ ӨСІРУ'''– жылқы шаруашылығы мал шаруашылығының негізгі бір саласы. Бұған жылқы санын көбейту, сапасы мен өнімін арттыру, әр түрлі мақсаттарда ет және қымыз өндіруге, күш көлігі ретінде, спорттық жарыстарға қосуға, шет елдерге сатуға, т. б.) тиімді пайдалану жатады. Ж. ө. және бие сауу қазақ халқының ата кәсібі болып табылады. Қазақ халқы жылқыны үйірге (25–30 бие) бөліп, жақсы тұқымнан айғыр салатын болған. Мұндай айғырлар үйірін шашау шығармай, ит-құсқа жегізбей, қысы- жазы қорғайды. Бірнеше үйір қосылып қос құраған. Бір қоста 500-ден 1000-ға дейін жылқы болады. Айғырдан шыққан биелер 10 айдан кейін (сәуір-мамыр айларында) құлындайды. Құлындар отығып, жетілген кезінде байланып, бие сауылады. Алғашқы кезде бие тәулігіне немесе рет сауылады, ал онан кейін саууды көбейте береді (5 ретке дейін). Ағытылған бие құлынымен бірге жайылымда бағылады. Қазақ халқы биені ай бойы сауады. Бие қымызының хим. құрамы үнемі тұрақты бола бермейді, ол малдың физиол. күшіне, күтіп-бағылуына және тұқымына қарай өзгеріп отырады. Қымызда 1,8–2,2%-тей белок болады, сондай-ақ адам денсаулығына қажетті витаминдердің барлығы кездеседі. қымыз және витаминдеріне бай (қ. Қымыз). Жылқы етінің сапасы өте жоғары, сіңімді. Сондай-ақ, жылқыдан көптеген мал ауруларын емдеу үшін қолданылатын қан сарысуы алынады. Қазір Қазақстанда млн-нан астам жылқы өсіріледі (2002). Жылына олардан 40 мың т-дан астам ет, 35 мың т-ға жуық қымыз өндіріледі. Ж. ө-дің жалпы мамандандырылу бағыты аймақтарына байланысты айқындалған. Жылқының асыл тұқымдарын көбейту мақсатында Қазақстанда 13 асыл тұқымды жылқы з-ттары (Қызылорда, Маңғыстау, Батыс Қазақстан, т.б. облыстарда), жылқы тұқымын асылдандыратын 39 мемл. шаруашылықтар (Ақтөбе облысы, Атырау облысы, т.б.) ат жарыстыратын алаңдар және асыл тұқымды жылқы фермалары Қазақстанда асыл тұқымды жылқы саны мыңнан асты (2000). Республикада жылқының міністік, сыдыра желісті тұқымдары және қазақ жылқысы өсіріледі. Дала және құрғақ дала аймақтарында жылқы негізінен жұмыс көлігі ретінде пайдаланылады. Қуаң, қуаңшылық және тау бөктеріндегі аймақтарда ауа райы жылы, жылқыны жыл бойы жайылымда бағудың мүмкіншілігі бар. Бұл жерлерде жылқы ш. ет алу мақсатында Қазақстанның кең байтақ жайылымы бар орт., оңт., шығыс және батыс аймақтарының көптеген аудандарында жылқы үйірлеп бағылады. Жылқыны үйірлеп бағудың бірнеше әдісі бар. Бос бағуда жылқы жыл бойы жайылымда болады, қатты боран не көк тайғақ болғанда ғана пішен, жем беріледі. Табындап баққанда жылқы жынысына және жасына қарай табынға бөлінеді. Шаруашылықтағы жылқының санына байланысты табында 150 180 бие, 180 200 бойдақ жылқы, ал жазық далада 350 жылқыға дейін болады. Боран және аяздан қорғау үшін жайылымда жеңіл-желпі жылқы қора, қалқа, ықтасын лапас салынады, құдық қазылады, суаттар жасалады. Жайылым орталығына әр жылқыға пішен, 0,5 жем қорын дайындайды. Құлынды 10 12 айлығында енесінен айырады. Қорада не қоршалған шарбақта айғырға 20 25 биеден үйірлеп шағылыстырады. ұстап баққан жылқыны қыста ашық, жылы күндері жайылымға шығарады, қатты боран, аязды күндері қорада ұстап пішен және жем береді. Орта есеппен әр жылқыға 30 пішен, жем дайындайды. ұстап баққанда бие мен айғырды сұрыптап таңдап алып шағылыстырады және қолдан ұрықтандырады. Жылқыларды 1,5 жасынан мінуге, жегуге үйретеді, үйірдегі жылқыны таңбалайды. Биелерді қорада құлындатады. Құлындаған биелерді күн жылынғанша құлынымен бірге қорада ұстап, құнарлы пішен мен жем береді. Құлынды айлығында енесінен айырып бөлек күтеді. Қазақстанның оңт., орталық және батыс аймақтарында бие сәуір-мамырда құлындайды. Ерте туған құлын күзге дейін өсіп жетіледі де, қыста бағуға көнбісті келеді. Ет өндіру бағытында Ж. ө. кезінде жыл басында табын құрамында 35% бие, 6%байтал, 14% ұрғашы тай, 14% ұрғашы жабағы, 2% айғыр, 5% құнан, 10% еркек тай, 14% еркек жабағы; ет-сүт бағытында өсіргенде 45% бие, 5% байтал, 5% ұрғашы тай, 18% ұрғашы жабағы, 2% айғыр, 3% құнан, 4% еркек тай, 18% еркек жабағы болуы қажет. Қазақстанның әрбір аймақтарының табиғи экон. жағдайларына байланысты асыл тұқымды фермада ат қора-жайылым (көбінесе, қолда ұсталады) әдісін қолданғанда ат қорада әр жылқыға едені 10 14 м2 орын болады; ат қораның ауласын екіге бөледі: а) биенің күйтін байқайтын және шағылыстыратын алаң; ә) Тай мен құнандарды үйрету және баптау алаңы. Ат қораларда тайлар мен құнандарды жаттықтыратын және айғырларды серуендететін тапталған жол жасайды. Асыл тұқымды Ж. ө-тін фермасы жанынан мал емханасы салынады. Асыл тұқымды фермада жайылым ат қора (көбінесе жайылымда бағылады) әдісін қолданғанда бие, айғыр және жас жылқылар тұратын жылқы қораларын салады, бас үйрететін және жаттықтыратын алаң жасайды. Жаттықтыруға және сатуға бөлінген жылқыны жеке қорада ұстайды. Ат қора жанына мал емханасын салады. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Жылқылар 
'''Стойково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Пошта индексі ''6341''. Телефон коды ''03713''. ЕКАТТЕ коды ''69359''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Странско''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Пошта индексі ''6428''. Телефон коды ''03933''. ЕКАТТЕ коды ''69691''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Студена''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрайды. Пошта индексі ''6538''. Телефон коды ''03778''. ЕКАТТЕ коды ''70055''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сусам''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Пошта индексі ''6352''. Телефон коды ''03724''. ЕКАТТЕ коды ''70250''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Сырница''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 646 адамды құрайды. Пошта индексі ''6361''. Телефон коды ''03744''. ЕКАТТЕ коды ''70651''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Татарево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Пошта индексі ''6344''. Телефон коды ''03747''. ЕКАТТЕ коды ''72103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Текето''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Пошта индексі ''6370''. Телефон коды ''03700''. ЕКАТТЕ коды ''72182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Тополово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''6452''. Телефон коды ''037422''. ЕКАТТЕ коды ''72792''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Тракиец''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 713 адамды құрайды. Пошта индексі ''6369''. Телефон коды ''03700''. ЕКАТТЕ коды ''72953''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Троян''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды. Пошта индексі ''6491''. Телефон коды ''03785''. ЕКАТТЕ коды ''73208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
Жылқышөп. '''Жылқышөп''' () наурызшешек тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік туысы. Негізінен қылқанжапырақты ормандарда шоқ-шоқ тоғай құрап өседі. Қазақстанда Көкшетаудың (Имантау, Сандықтау), Сарыарқаның аралас ормандары мен бұталары арасында Еуропа Жылқышөпті (Т. europaea) өседі. Биіктігі 15 см. Тік сабағының түп жағындағы жапырақтары ұсақ болады да, сабақтың ұшына қарай іріленіп шоқтанып орналасады. ақ түсті гүлі болады. Күлте жапырақшалары жеті бөліктен тұрады. Ұсақ жәндіктермен тозаңданады. Мамыр айынан қыркүйекке дейін гүлдейді. Тұқымы жұмыртқа тәрізді, үстіңгі жағы торлы келеді. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" 
'''Тынково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрайды. Пошта индексі ''6391''. Телефон коды ''03706''. ЕКАТТЕ коды ''73585''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Тянево''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 312 адамды құрайды. Пошта индексі ''6492''. Телефон коды ''03787''. ЕКАТТЕ коды ''73821''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Узунджово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Пошта индексі ''6350''. Телефон коды ''03710''. ЕКАТТЕ коды ''75085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Устрем''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Пошта индексі ''6563''. Телефон коды ''04732''. ЕКАТТЕ коды ''75191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Филипово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''6564''. ЕКАТТЕ коды ''76100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Хлябово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Пошта индексі ''6568''. Телефон коды ''04738''. ЕКАТТЕ коды ''77325''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Хухла''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6571''. Телефон коды ''03661''. ЕКАТТЕ коды ''77520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 385 адамды құрайды. Пошта индексі ''6363''. Телефон коды ''03702''. ЕКАТТЕ коды ''78094''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Черепово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''6462''. Телефон коды ''03767''. ЕКАТТЕ коды ''80552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''6471''. Телефон коды ''037602''. ЕКАТТЕ коды ''80827''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
''Scolopax rusticola rusticola'' '''Жылқышы''' () отрядына жататын ірі құс. == Таралуы == Қазақстанда Жайық өзенінің аңғарында, Оңтүстік Алтай мен Солтүстік Тянь-Шань тауларында мекендейді. === Миграция === Қыркүйек қазан айларында жылы жаққа қайтады. Африканың солтүстігі мен Еуропаның оңтүстігінде қыстап шығады. Зиянды шегіртке мен қоңыздарды жеп пайда да келтіреді. == Сипаттама == Дене тұрқы 35 38 см, салмағы 270 350 г. Қауырсыны қошқыл қоңыр, арқасы ала теңбіл, бауырында көлденең қара жолақтары болады. Тұмсығы ұзын, ұшы сәл жалпақтау болып келеді. Аяғы қысқа. Сонымен қатар, сақ және үнсіз құс. Тек қана күйттеу кезінде ұшқанда қорсылдаған өзіне тән дыбыс шығарады. Оны білгіш: саяхатшылар "ұмсыну күші" деп атайды. == Қоректенуі == Негізінен шұбалшаңмен, жәндіктердің ал көктемде және күзде жидектермен қоректенеді. == Көбеюі == Жұп түзбей жеке-дара тіршілік етеді. Жылқышы жыл құсы. Наурыздың аяғында ұшып келіп, мекиені қалың ормандардағы ағаш, бұта түбіне ұя жасап, оған қара дақтары бар қоңыр жұмыртқа салады да, 22 24 күн басып, балапандарын өзі ғана өрбітеді. Жұп түзбей жеке-дара тіршілік етеді. Жылқышы-жыл құсы. Наурыздың аяғында ұшып келіп,мекиені қалың ормандағы ағаш, бұта түбіне ұя жасап, оған қара дақтары барқоңыр жұмыртқа салады да, 22-24 күн басып, балапандарын өзі ғана өрбітеді. Құс –дене тұрқы әр түрлі, мамықты, қанатты, ұшып жүріп тіршілік ететін, жүні пайдалы жануар. Сулы жерлерді, орман-тоғайды, далалықты, тау бөліктерін мекендейтін жабайы және қолда ұстайтын асыранды түрлері де бар. Жыл құстары көктем туа келіп үұя салады, жұмыртқалап балапан басады, қанаттанған соң қоңыр күзде, қыс түсе жылы жаққа қоныс аударады. Адам баласы бірқатар жыртқыш құстардың балапандарын қанаттанбаған кезінде ұстап аңшылық, саятшылық мақсатты баулиды. Жылқышы құс жыл құсы ТМД-ның аумағында 60-64 градус солтүстік ендікке дейінгі аумаққа қоныстанып ұя салады. Тек Камчатка мен Сахалин аралдарында кездеспейді. Қыстық қоныстарынан жаздық ұя басар жерлеріне ақпан айының жартысы ауғаннанқозғала бастайды. Жылқышы құстың қоныс аударуын байқау қиынға соғады, өйткені бұл құс жалғыз не жұбымен ғана ұшады, бірақ аңшылар қай кезде ұшып келу уақытын біліп отырады. Өзендердің бастау шуымен және алғашқы құрбақалардың бақылдауына сай ұшып келеді. Жылқышы орман құсы жасырынып тіршілік етеді. Қорегі әртүрлі дернәсілдер, құрттар, шырыштар, ылғал топырақтан ұзын тұмсығымен тез тауып алады, сонымен қатар өсімдіктердің тамырларын да сүйсініп жейді, ол үшін ол егістікке барады. Ұя салысымен көбеюге кіріседі. Алаңқайлардығы қарлар ери бастасымен жылқышы аталығы өзіндік дауыс шығарып, ағаштардың басына шығып, ұрғашы жылқышы құсты іздей бастайды. Бұлтты және тұманды күндерә жылқышы тұмсығын төмен қаратып ұшады. Осы кейпінде олар өз денесінен үлкен болып көрінеді, ал желді күндері олар қарлығаштар тәрізді ұшады. Осындай кезде екі аталығы кездесіп қалса, араларында қатты төбелестер болады. Бір-бірін тұмсықтарымен соғуға тырысады. Ұрғашы құс дауыс шығарып, жауап қайтарып отырады. Аталығы қанаттарын көтеріп, құйрығын түсіріп әр түрлі қимылдар жасай отырып,қасына келеді. Ұрғашы құс аналығының ізінен қалмай қонғанша ұшады, олар жұп құрмайды. Ұрғашысы ұя салып, сарғыш түсті қоңыр қызыл дақтары бар жұмыртқа салады. Қауіп-қатер туса да жұмыртқасын тастамауға тырысады. Сондықтан көбінесе жыртқыштарға өздері де жем болады. 17-18 күннен кейін күндей жұмыртқа басады. Балапандарының түсі сарғыш түсті тұмсығынан құйрығына дейін қара жолақ болады. Ол қара сызық балапанды екіге бөлген сияқты көрсетеді, үсті кепкен соң олар ұяны айналып жүгіре бастайды. Анасы қалың орманның ішінде ізіне ертіп алып, оларға тамақ іздеуді үйретеді. Балапандарына үлкен қамқорлықпен қарайды, қорек аз болса балапандарын жасырып өзі жем іздеп кетеді. Балапандары тез өседі, анасының соңынан еріп жүріп қауіп төнген кезде тез жасырынып үлгереді. Алғашқы апталарда анасынан ұзап кетпейді, жыртқыштар кездесіп қалған жағдайда анасы балапандарын үлкен қайсарлықпен қорғайды, олардың көңілдерін аулау үшін өтірік жаралы болып көрінуге тырысады. Егер ұясына қауіп төнсе, анасы балапандарын басқа жерге ауыстырады, ол қанатымен көтеріліп саусақтарымен әр балапанын қысып алып жеке-жеке тасиды. Үш аптадан соң балапандары қанаттары әбден қатайып, өз еркімен өмір сүріп, анасынан біртіндеп алыстай бастайды. ==Дереккөздер== Санат:Еуразия құстары Санат:Жабайы құстар 
'''Черни-Рид''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''6598''. Телефон коды ''03661''. ЕКАТТЕ коды ''80995''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Черничино''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''6581''. Телефон коды ''03666''. ЕКАТТЕ коды ''81044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 010 адамды құрайды. Пошта индексі ''6411''. Телефон коды ''03927''. ЕКАТТЕ коды ''81092''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Чукарово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''6560''. Телефон коды ''04731''. ЕКАТТЕ коды ''81654''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Чучулига''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''6572''. ЕКАТТЕ коды ''81829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Пошта индексі ''6365''. Телефон коды ''03707''. ЕКАТТЕ коды ''83288''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Шишманово''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Пошта индексі ''6458''. Телефон коды ''037606''. ЕКАТТЕ коды ''83377''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Штит''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''6528''. Телефон коды ''037707''. ЕКАТТЕ коды ''84036''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Ябылково''' () Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Пошта индексі ''6440''. Телефон коды ''03937''. ЕКАТТЕ коды ''87076''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Алваново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Пошта индексі ''7752''. Телефон коды ''06025''. ЕКАТТЕ коды ''215''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
Қызылорда облысы Қазалы ауданында орналасқан төбе. Кәукей ауылынан шығысқа қарай 45 км жерде. Абсалют биіктігі 88 м. Солтүстігінде Жуанқұм құмы жатыр. Қуаңдария бойындағы төбе. Құм шағылдар мен құм қырқаларының аралығында орналасқан. Шығысында Моншақ, Ескекқора қыстаулары, Қараөзен, Бидайастық артезиан құдықтары орналасқан. Етегінде сексеуіл шоғырлары, қарабарақ, жыңғыл өседі. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Пошта индексі ''7761''. Телефон коды ''06020''. ЕКАТТЕ коды ''312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Априлово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрайды. Пошта индексі ''7864''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''7861''. Телефон коды ''060383''. ЕКАТТЕ коды ''2021''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Банковец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''2628''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Баячево''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 897 адамды құрайды. Пошта индексі ''7745''. Телефон коды ''06063''. ЕКАТТЕ коды ''3037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Беломорци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1072 адамды құрайды. Пошта индексі ''7917''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''3647''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Берковски''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''7857''. Телефон коды ''060383''. ЕКАТТЕ коды ''3931''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Бистра''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Пошта индексі ''7777''. Телефон коды ''06065''. ЕКАТТЕ коды ''4159''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''4755''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Божурка''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Пошта индексі ''7765''. Телефон коды ''06068''. ЕКАТТЕ коды ''5030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 6''' Григориан күнтізбесінде жылдың 218-ші күні (кібісе жылдарда 219-ші). Жылдың аяғына 147 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Аргентина, Бала күні Боливия, Тәуелсіздік күні Ямайка, Тәуелсіздік күні 1783 Грузия Ресей өкіметінің қол астына кірді. 1896 Мадагаскар Францияның отары болып жарияланды 1940 Эстония КСРО құрамына қабылданды. 1945 Америкалық атом бомбасы Жапонияның Хиросима қаласына тасталды 1962 Ямайка Ұлыбританиядан 300 жылдық отарлықтан кейін тәуелсіздік алды 1970 Франция Муруроа аралында ядролық сынаулар өткізді 2008 Мавританиядағы әскери төңкеріс ====Дүниеге келгендер==== 1766 Уильям Хайд Волластон (1828), ағылшын ғалымы, дәрігер, физик және химик 1809 Альфред Теннисон (1892), Англия ақыны 1856 Аполлинарий Васнецов (1933), орыс суретшісі, өнер,тарих, археология теориялары бойынша еңбектердің авторы. 1868 Поль Клодель (1955), француз жазушысы, дипломат 1881 Александр Флеминг (1955), шотланд бактериологы, пенициллин антибиотигін бірінші тапқан, 1945 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1948 Бауыржан Рамазанұлы Нөгербек, кинотанушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері ====Қайтыс болғандар==== 1753 Георг Вильгельм Рихман (1711), орыс физигі, вольтметрдің құрастырушысы. 1884 Антонио Гутьеррес (Antonio García Gutiérrez) (1812), испандық жазушы 1942 Януш Корчак, поляк жазушысы, ұстаз, дәрігер және қоғам қайраткері. == Сыртқы сілтемелер == Санат:6 тамыз 
Көктем Жаз Күз Қыс '''Жыл мезгілдері'''– аспан сферасы (эклиптика) бойымен қозғалатын Күннің көрінерлік қозғалысына және табиғаттағы маусым өзгерістеріне байланысты жылдың кезеңдерге бөлінуі. Ежелгі дәуірде адамдар жылды әр түрлі бөліктерге бөлген. Үнді мұхитының аралдарындағы тайпалар муссон желінің соғуына қарай, жылды екі мезгілге бөлген. Олардың жерінде муссон 180 185 күн қарай, содан кейін 180 185 күн қарай соғады. Орталық Африка тайпалары өз жерлерінде ауа райының нөсер жауынды, қапырық ыстық және жайдары құрғақ болуына қарай жылды үш мезгілге бөлген. Осы күнгі халықтардың көпшілігі жылды жазғытұры (көктем), жаз, күз, қыс деп төрт мезгілге бөледі. Бұлай бөлуге тиянақты астрономиялық негіз бар. Жердің орбитасы, яғни оның Күнді айналып жүретін жылдық жолының түрі эллипс түрінде болады. Жер эллипстің доғасын бойлап, орбита бойынша Күнді айналумен бірге өз осінен де айналып тұрады. Ол өз осінен бір рет айналып шыққанда бір тәулік уақыт өтеді. Жердің «күнгейі» немесе «теріскейі» жоқ, осьтен айналу салдарынан оның бетіндегі нүктелер, мысалы, қалалар тиісті ретімен Күн жаққа ауысып отырады. Жердің жарық түскен жарты бетінде күндіз, көлеңкеде қалған жарты бетінде түн болады. Жердің осі ойша болжанатын геометриялық түзу сызық. Бұл ось Жердің полюстерінен өтіп, оның Күнді айналу орбитасы жазықтығында жуық түрде 66°33` бұрыш жасайды. Осьтің бағыты өзгермейді деуге болады (мардымсыз аз өзгерісі есепке алынбайды). Егер Жердің осі оның Күнді айналу орбитасы жазықтығына перпендикуляр болса, Күн сәулелері Жер бетінің әрбір нүктесіне бүкіл жыл бойы біркелкі түсіп, оны үнемі біркелкі жылытып отырар еді, яғни Жыл мезгілдері ауыспас еді. Күн мен түн де ұзарып-қысқарып отырмай, өзара тең 12 сағаттан болар еді. Жер әрі Күнді, әрі өз осінен айналып жүретіндіктен және осінің бағыты орбитаның АВС доғасында оның оңтүстік полюсі (S) көлеңкеде қалады да, солтүстік полюсіне (N) жарық түсіп тұрады, ал CDA доғасында солтүстік полюсі көлеңкеде қалады да, оңтүстік полюсіне жарық түсіп тұрады. Сондықтан полюстерде жарты жыл түн қараңғылық болады да, жарты жыл күндіз жарық болады. Солтүстік полюстің түні қыркүйектен наурызға дейін созылады. Жер экваторындағы нүктелер ұзақ уақыт көлеңкеде қала алмайды, олар ретімен жарты тәулік Күн жаққа шығып, жарты тәулік көлеңке жақта болады. Экватор мен полюстер аралығындағы жарты шарларда күн мен түн бірде қысқарып, бірде ұзарып отырады. Бұл жарты шарларда күн мен түн жылына екі-ақ рет және нүктелерінде теңеледі. 21 наурыз күн мен түннің Солтүстік жарты шарда жазғытұры (Оңтүстік жарты шарда күзгі) теңелу күні. 23 қыркүйек күн мен түннің Солтүстік жарты шарда күзгі (Оңтүстік жарты шарда жазғытұры) теңелу күні. және нүктелерінде күн тоқырайды. Солтүстік жарты шар үшін 22 маусым жазғы тоқырау күні, 22 желтоқсан қысқы тоқырау күні. Астрономиялық тұрғыдан алғанда, орбитаның АВ бөлігі жазғытұрымға, яғни көктемге (20 21.3 21 22.6), ВС жазға (21 22.6 23.9), СD күзге (24.9 21 22.12). DA қысқа (21 22.12 20 21.3) сәйкес келеді. Оңтүстік жарты шарда Жыл мезгілдері бұған кері, яғни АВ күзге, BC қысқа, CD жазғытұрымға, DA жазға сәйкес болады. Астрономиялық Жыл мезгілдерінің ұзақтығы бірдей емес: көктем 92,8 күн, жаз 93,6 күн, күз 89,8 күн, қыс 89 (кібісе жылдары 90) күн. Жылдың бірінші жартысы 186, екінші жартысы 179 (180) күн. Демек, Жер орбитаның АВС бөлігінде шапшаң, CDA бөлігінде баяу қозғалады. Оның орбитадағы орташа жылдамдығы сағатына 108 мың км. Күнделікті тұрмыста наурыз, сәуір, мамыр жазғытұры айлар, маусым, шілде, тамыз жаз айлары; қыркүйек, қазан, қараша күз айлары; желтоқсан, қаңтар, ақпан қыс айлары болып есептеледі. '''«Жыл мезгілдері»''' Абай жыл мезгілдеріне байланысты табиғат көріністерін суреттеуді дербес жанр етіп калыптастырды. Жылдың төрт мезгілін көркем бейнелейтін «Жазғытұры», «Жаз», «Күз». «Қыс» тағы басқа өлеңдеріңде табиғат суреттері өздерінің бар бояуымен, ақиқат қалпыңда, жаңды күйіңде көрінеді. Ақын табиғат көрінісін сол көздегі қазақ өмірінің тұрмыс тіршілігімен байланыстыра қарастырады. ''«Жазғытұры қалмайды қыстың сызы,'' ''Масатыдай құлпырар жердің жүзі.'' ''Жан-жануар, адамзат анталаса,'' ''Ата-анадай елжірер күннің көзі», '' деп басталатын «Жазғытұры» өлеңінде көктемнің жайма-шуақ, жылы лебі есілгендей сезіледі. Өлеңнен мал баққан қазақ аулы тіршілігінің әр алуан көрінісі орын алған. Қазақ халқында жыл басы наурыз айының «Ұлыстың Ұлы күнінен» басталатыны белгілі. Ақын жазғытұры деп, көктемнің осы кезеңін айтып отыр. «Жаз» өлеңінде адам мен табиғат туралы тақырып өзара ұластырыла, тұтас күйде алынған. Жазғы жайлауға көшіп қонған ауылдың бейнесі табиғаттың ғажайып бояуларымен ұштастырыла суреттелген. Жыл мезгілдерінің жадау да жабырқау, қайыршыдай жұтаң бір кезін суреттеуден басталатын «Күзде» ақын ескі ауыл тіршілігін, кедейлердің сол күз күніндей күйзелген, тоналған тұрмысын бейнелейді. ''«Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай,'' ''Жастар күлмес, жүгірмес бала шулай.'' ''Қайыршы шал-кемпірдей тұсі кетіп,'' ''Жапырағынан айрылған ағаш, қурай»'' деп, табиғаттың реңсіздігін қайыршы шал-кемпірге теңейді. Ақын қыс мезгіліне портреттік сипаттама бере, мінездей келіп, оны жанды адам бейнесінде суреттейді: ''«Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,'' ''Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.'' ''Үсті-басы ақ қырау, тұсі суық,'' ''Басқан жері сықырлап келіп қалды». '' Ақын табиғат суреттерін адамның әр алуан көңіл күйлері, ұштастыра жырлайды. «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінде ауылдың жанында гүрілдеп аққан өзен, сәулесі суда дірілдеген жарық ай, жапырақтары сыбдырлай, сыр шерткен тәрізді қалың ағаштар, тау жаңғыртқан ән, манаураған желсіз түн аясында кездесіп, тіл қатпай, үнсіз ұғынысқан екі жас ғажайып сырлы бояумен әсем бейнеленген. Абай жыл мезгілдері жайындағы өлеңдерінде табиғат суреттері арқылы әлеуметтік өмір шындығын терең ашқан. == Дереккөздер == Санат:Абай энциклопедиясы 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''7944''. Телефон коды ''060458''. ЕКАТТЕ коды ''7243''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Бракница''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Пошта индексі ''7855''. Телефон коды ''060388''. ЕКАТТЕ коды ''6046''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Братово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Пошта индексі ''7764''. Телефон коды ''06068''. ЕКАТТЕ коды ''6166''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Буйново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 656 адамды құрайды. Пошта индексі ''7753''. Телефон коды ''06066''. ЕКАТТЕ коды ''6882''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Букак''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''7996''. ЕКАТТЕ коды ''6919''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Буховци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 646 адамды құрайды. Пошта индексі ''7757''. Телефон коды ''06021''. ЕКАТТЕ коды ''7154''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Вардун''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1057 адамды құрайды. Пошта индексі ''7780''. Телефон коды ''06028''. ЕКАТТЕ коды ''10121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Пошта индексі ''7749''. Телефон коды ''06069''. ЕКАТТЕ коды ''10238''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Велёво''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''7985''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''10584''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''7916''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''10392''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Жылтың''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының тау, Шығыс Қазақстан облысымен шекаралас Дағанделі өзенінің оң жағалауында. Қарағайлы кентінен қарай 125 км жерде. == Жер бедері == Абсолютті биіктігі 933 м. шығысқа қарай 18 20 км-ге созылып жатыр, ені км. Бұлақ көздері бар. == Географиялық құрылымы == Тас көмір және пермь жыныстарынан түзілген. == Топырағы, өсімдігі == Топырағы ашық қоңыр, саздақты. Тау тегінде әр түрлі өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''Великовци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''7964''. ЕКАТТЕ коды ''10433''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Величка''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Пошта индексі ''7941''. Телефон коды ''06046''. ЕКАТТЕ коды ''10481''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Веренци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 477 адамды құрайды. Пошта индексі ''7957''. Телефон коды ''060458''. ЕКАТТЕ коды ''10687''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Веселец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Пошта индексі ''7942''. Телефон коды ''060458''. ЕКАТТЕ коды ''10728''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Висок''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''7955''. Телефон коды ''060458''. ЕКАТТЕ коды ''11212''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Водица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Пошта индексі ''7851''. Телефон коды ''060386''. ЕКАТТЕ коды ''11716''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Врани-Кон''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 795 адамды құрайды. Пошта индексі ''7940''. Телефон коды ''06046''. ЕКАТТЕ коды ''12156''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Гагово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды. Пошта индексі ''7831''. Телефон коды ''060384''. ЕКАТТЕ коды ''14307''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Глашатай''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''7986''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''15045''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Глогинка''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Пошта индексі ''7879''. Телефон коды ''060387''. ЕКАТТЕ коды ''15103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
*1) жеке ұялы есекаралардың (Сhrysіdoіdea) хризидидтер (Chrysididae) және клептидтер (Сleptіdae) тұқымдастары тобы. Бұлардың дене тұрқы 15 мм, денесі көк немесе күлгін аралас жасыл түсті, металл тәрізді жылтырайды. Ұзынша келген құрсақ сегменттерінің шеткі буындары бір-біріне сұғына еніп, түпкі буындарының ішіне кіріп тұрады. Жер шарында кең таралған мыңнан астам түрі бар. Негізінен жылы аймақтарда тіршілік етеді. Клептидтер қиғы пілләсінің эктопаразиттері болса, ал хризидидтер көбелек жұлдызқұрттары пілләсінің ішінде паразиттік тіршілік етеді, негізінен, жеке ұялы есекаралар дернәсілінің паразиті болып есептеледі; *2) қорек талғамайтындар отряд тармағына жататын қоңыздар (Nitidulidae) тұқымдасы. Дене тұрқы мм, томпақ, жылтырап тұрады. Жер шарында көп таралған мыңдай түрі белгілі. Гүлжегілері (Мelіgethes) туысының өкілдері еріндігүлділер мен орамжапырақ тұқымдасына жататын өсімдіктердің гүлдері мен түйіндерінде өсіп дамиды. Сarpophіlus туысына жататын қоңыздар қураған өсімдік қалдықтарымен қоректенеді. Кейбір түрлері саңырауқұлақтар мен өлекселерге жабысып тіршілік етеді. Сryptarchіnae туысына жататындар қабық жегіш қоңыздың, ұзынтұмсық қоңыздың, сондай-ақ бітелер мен кокцидиялардың дернәсілін жояды. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Қатты қанаттылар 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Опака қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1139 адамды құрайды. Пошта индексі ''7848''. Телефон коды ''060370''. ЕКАТТЕ коды ''15833''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1159 адамды құрайды. Пошта индексі ''7789''. Телефон коды ''06064''. ЕКАТТЕ коды ''15895''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды. Пошта индексі ''7778''. Телефон коды ''06061''. ЕКАТТЕ коды ''15919''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Пошта индексі ''7924''. ЕКАТТЕ коды ''15922''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Горица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''7854''. Телефон коды ''060388''. ЕКАТТЕ коды ''16081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''7969''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''16211''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Пошта индексі ''7913''. Телефон коды ''060450''. ЕКАТТЕ коды ''16420''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Пошта индексі ''7927''. Телефон коды ''06044''. ЕКАТТЕ коды ''16818''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Пошта индексі ''7939''. Телефон коды ''06043''. ЕКАТТЕ коды ''16849''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Опака қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды. Пошта индексі ''7847''. Телефон коды ''060374''. ЕКАТТЕ коды ''17172''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
==Қысқаша мәлімет== ''Жылықанды жануар Сиыр''. '''Жылықанды жануарлар''', гомойотермді жануарлар (грек. homoіos ұқсас, бірдей және therme жылу) дене температурасы сыртқы орта температурасына тәуелсіз, үнемі тұрақты әрі жоғары болатын жануарлар. Осыған байланысты Жылықынды жануарлардың ас қорыту, қозғалыс, сезім мүшелері мен орталық жүйке жүйелері өте жақсы дамыған. Жылықынды жануарларға құстар жатады. Жылықанды жануарларғаға тән ерекшелік олардың организмінде жылудың пайда болуы мен жылудың сыртқа шығуы химиялық және физикалық жолдармен өздігінен реттеліп отырады. Жылықанды жануарлардың сыртқы орта жағдайына бейімделу механизмі өте күрделі әрі жақсы жетілген. Мысалы, сүтқоректілер баласын тірі туып, өзінің сүтімен қоректендіреді. Ана сүті сыртқы ортаның қолайсыз жағдайына төтеп беретін иммунитет қалыптастырады. Сондықтан бұл жануарлардың тіршілік етуі, көбінесе табиғи орта жағдайына тәуелді болмай жоғары дәрежеде дамиды. ==Дереккөздер== Санат:Жануарлар 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''7947''. Телефон коды ''06047''. ЕКАТТЕ коды ''17230''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Гырчиново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Опака қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Пошта индексі ''7844''. Телефон коды ''060375''. ЕКАТТЕ коды ''18407''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Давидово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Пошта индексі ''7758''. Телефон коды ''0601''. ЕКАТТЕ коды ''20050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Девино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''7972''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''20479''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''21275''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Добротица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Пошта индексі ''7990''. Телефон коды ''06072''. ЕКАТТЕ коды ''21703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Долец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''7858''. Телефон коды ''060383''. ЕКАТТЕ коды ''21937''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''7968''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''22099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Пошта индексі ''7867''. Телефон коды ''060377''. ЕКАТТЕ коды ''22109''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''7931''. Телефон коды ''060450''. ЕКАТТЕ коды ''22280''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''ЖЫЛЫМ'''– өзен мен көлдің, кейде теңіздің қыста қатпайтын бөлігі. Пайда болуына қарай өзендік және теңіздік Жылым деп бөледі. Жылым өзеннің ағысы күшті бөлігінде (көбінесе су электр станцияларынан төменде), грунт сулары шығатын және кәсіпорындардың қалдық суы төгілетін жерлерде, өзендердің көлден ағып шығатын тұсында пайда болады. Теңіздік Жылым желдің мұзды жағалауға ығыстырып шығарып тастауынан пайда болады. Жылым жыл сайын су айдынының белгілі бір бөлігінде пайда болып отырады. ==Сілтемелер== ==Дереккөздер== Санат:Өзендер Санат:Көлдер Санат:Теңіздер 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 адамды құрайды. Пошта индексі ''7926''. Телефон коды ''06044''. ЕКАТТЕ коды ''22664''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Пошта индексі ''7938''. Телефон коды ''06043''. ЕКАТТЕ коды ''22719''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Пошта индексі ''7773''. Телефон коды ''06003''. ЕКАТТЕ коды ''23087''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Дралфа''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 608 адамды құрайды. Пошта индексі ''7782''. Телефон коды ''06027''. ЕКАТТЕ коды ''23546''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Дриново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 528 адамды құрайды. Пошта индексі ''7834''. Телефон коды ''060380''. ЕКАТТЕ коды ''23738''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Дыбравица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''24428''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Дылгач''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 506 адамды құрайды. Пошта индексі ''7742''. Телефон коды ''06029''. ЕКАТТЕ коды ''24520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Еленово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Пошта индексі ''7837''. Телефон коды ''060385''. ЕКАТТЕ коды ''27259''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Заветно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''7881''. ЕКАТТЕ коды ''30079''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Зараево''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 993 адамды құрайды. Пошта индексі ''7832''. Телефон коды ''06032''. ЕКАТТЕ коды ''30332''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Жылымшық''' Маңғыстау тауларының оңтүстігінде, Қайдақ сорының батыс жағында орналасқан құмды алқап. == Орналасқан жері == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан. == Сипаттамасы == Құм солтүстіктен оңтүстікке қарай 42 км-ге созылған, енді жері 33 км. Ауданы 500 км² шамасында. Құм төбешіктер біртіндеп аласарып, белесті жазыққа ұласады. Грунт суы 10 тереңдікте жатыр. == Өсетін өсімдіктері == Жылымшықта жусан, еркек шөп, жүзгін, т.б. сораң шөптесіндер өседі. == Шаруашылық маңызы == Жылымшық мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шөлдері Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Пошта индексі ''7842''. ЕКАТТЕ коды ''30404''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Звезда''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Пошта индексі ''7878''. ЕКАТТЕ коды ''30449''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Звездица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 795 адамды құрайды. Пошта индексі ''7945''. Телефон коды ''06046''. ЕКАТТЕ коды ''31416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Здравец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрайды. Пошта индексі ''7769''. Телефон коды ''06023''. ЕКАТТЕ коды ''30644''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Пошта индексі ''7954''. Телефон коды ''06047''. ЕКАТТЕ коды ''30692''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Змейно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Пошта индексі ''7945''. ЕКАТТЕ коды ''31262''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Иванча''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''7859''. Телефон коды ''060383''. ЕКАТТЕ коды ''32189''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Изворово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Пошта индексі ''7950''. Телефон коды ''06048''. ЕКАТТЕ коды ''32473''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Илийно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''7948''. Телефон коды ''06042''. ЕКАТТЕ коды ''32620''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Кёсевци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды. Пошта индексі ''7951''. Телефон коды ''06048''. ЕКАТТЕ коды ''41099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Жымбұлақ'''– Бұқтырма бөгенінің батыс жағалауындағы қыстау. Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданының шығысындағы қыратты-төбелі келген тауаралық аңғарында орналасқан. Жымбұлақты қайың, терек орманы қоршап жатыр. Орман арасында қарақат, мойыл, итмұрын, т.б. бұта аралас қалың шөптесіндер өскен. Қыстау мал қыстатуға қолайлы жерде орналасқан. Жанынан шағын тау өзені ағып өтеді. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" 
'''Камбурово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1210 адамды құрайды. Пошта индексі ''7930''. Телефон коды ''06049''. ЕКАТТЕ коды ''35643''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Капиште''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''7988''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''36169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Кардам''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 569 адамды құрайды. Пошта индексі ''7830''. Телефон коды ''060389''. ЕКАТТЕ коды ''36470''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Кестеново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''7973''. ЕКАТТЕ коды ''36806''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Китино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''7993''. Телефон коды ''060453''. ЕКАТТЕ коды ''37040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Ковачевец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Пошта индексі ''7852''. Телефон коды ''060382''. ЕКАТТЕ коды ''37469''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Козица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Пошта индексі ''7833''. Телефон коды ''06032''. ЕКАТТЕ коды ''37748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрайды. Пошта индексі ''7918''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''37811''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Конак''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''7868''. Телефон коды ''060383''. ЕКАТТЕ коды ''38193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Коноп''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Пошта индексі ''7995''. Телефон коды ''060453''. ЕКАТТЕ коды ''38323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Жымпиты''' Бұлдырты өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Көкөріс ауылының шығысынан алып, Бұлдырты өзеніне оң жағынан құяды. Амансай жайлауына дейін Райымқарасу деп аталады. Ұзындығы 70 км шамасында. == Гидрологиясы == Арнасы тар, жағалауын құм төбелер алып жатыр. Суы қарашаның соңында қатып, сәуірдің басында ериді. Жылдық орташа су ағымы 0,8 м3/с. Қар және жер асты суларымен толығып, көктемде тасиды. Суы шабындықтарды суғаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Сырым ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері 
'''Копрец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Пошта индексі ''7775''. Телефон коды ''06003''. ЕКАТТЕ коды ''38501''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Кошничари''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''7783''. Телефон коды ''06027''. ЕКАТТЕ коды ''39195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Крайполе''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''39368''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Кралево''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 009 адамды құрайды. Пошта индексі ''7770''. Телефон коды ''06067''. ЕКАТТЕ коды ''39390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''7925''. Телефон коды ''06044''. ЕКАТТЕ коды ''39596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Крепча''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Опака қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1311 адамды құрайды. Пошта индексі ''7845''. Телефон коды ''060372''. ЕКАТТЕ коды ''39671''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Крушолак''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды. Пошта индексі ''7962''. ЕКАТТЕ коды ''40258''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Крышно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''7786''. Телефон коды ''06027''. ЕКАТТЕ коды ''40395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Кыпинец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''40871''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Лиляк''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''7760''. Телефон коды ''06020''. ЕКАТТЕ коды ''43685''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Жымпиты бұлақтары''' Батыс Қазақстан облысы Жымпиты ауданы жеріндегі бұлақтар. 1964 67 ж. Өлеңті өзенінің аңғарынан ашылған су көздері, Жымпиты ауылынан шығысқа қарай км жерде. Жер асты тұщы сулары апшерон континенттік қабатының пайда болу кезеңіне жатқызылады. Қабаты неоген-төрттік құмды саз шөгіндісінің тұтас бөлігінде орналасқан. Құмның аралығы 17 29 м, құрамында 0,3 0,7 дм3 минералды кермек суы бар. 10 11 тереңдіктен шығатын суының ағымы 4,5 л/с. Ж. б. атмосф. жауын-шашынның жер қыртысында сүзілуінен толығады. ==Дереккөздер== Санат:Сырым ауданы географиясы Санат:Қазақстан бұлақтары 
'''Ловец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Пошта индексі ''7741''. Телефон коды ''06029''. ЕКАТТЕ коды ''43935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Ломци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 997 адамды құрайды. Пошта индексі ''7838''. Телефон коды ''060385''. ЕКАТТЕ коды ''44286''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Любичево''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Пошта индексі ''7980''. Телефон коды ''06074''. ЕКАТТЕ коды ''44598''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Люблен''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Опака қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрайды. Пошта индексі ''7843''. Телефон коды ''060376''. ЕКАТТЕ коды ''44608''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 762 адамды құрайды. Пошта индексі ''7750''. Телефон коды ''06026''. ЕКАТТЕ коды ''46190''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Маково''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Телефон коды ''06004''. ЕКАТТЕ коды ''46228''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''7978''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''46735''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды. Пошта индексі ''7856''. Телефон коды ''060388''. ЕКАТТЕ коды ''47007''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Манушевци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7967''. ЕКАТТЕ коды ''47130''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Марчино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''7869''. Телефон коды ''060377''. ЕКАТТЕ коды ''47411''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
thumb '''Жым таспасы''' () бұршақ тұқымдасы, таспа туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар), Іле Алатауларының тасты, тастақты беткейлерінде, тау ойпаңдарында кездеседі. Биіктігі 50 см-дей, тамыры жуан өсімдік. Сабақтары көп, тік өседі. Жапырақтарының ұзындығы 20 см-дей, жалаң. Гүлдері ақшыл көк түсті, олар шашыраңқы, аз гүлді шашақ гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Сәуір айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі жалпақтау, қандауыр тәрізді бұршақ. Жым таспасы жылдан-жылға жойылып бара жатқан реликт түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Бұршақтар тұқымдасы Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Медовина''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 779 адамды құрайды. Пошта индексі ''7863''. Телефон коды ''06033''. ЕКАТТЕ коды ''47634''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Мечово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''48026''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Пошта индексі ''7787''. Телефон коды ''06004''. ЕКАТТЕ коды ''48091''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Милино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''7984''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''48194''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Мировец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Пошта индексі ''7751''. Телефон коды ''06026''. ЕКАТТЕ коды ''48338''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Могилец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Пошта индексі ''7943''. Телефон коды ''06046''. ЕКАТТЕ коды ''48790''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Момино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''7706''. Телефон коды ''0601''. ЕКАТТЕ коды ''48920''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Моравица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрайды. Пошта индексі ''7974''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''49045''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Моравка''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''7992''. Телефон коды ''060453''. ЕКАТТЕ коды ''49059''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Надарево''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''7740''. Телефон коды ''06029''. ЕКАТТЕ коды ''51024''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 7''' Григориан күнтізбесінде жылдың 219-ші күні (кібісе жылдарда 220-ші). Жылдың аяғына 146 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Кирибати, Жастар күні Кот-д’Ивуар, Тәуелсіздік күні 1819 Боякада (Колумбия) Симон Боливар испандық әскерлерді күйретті. 1912 Ресей мен Жапония Моңғолияда және Маньчжурия өңірінде өз ықпалдықтарын шектеді 1960 Кот-д’Ивуар Франциядан тәуелсіз екенін жариялады. 1960 Фидель Кастро барлық америкалық кәсіпорындарды мемлекеттендіру туралы жариялады 1970 Бiрiншi компьютерлер арасында шахмат жарысы өткiзiлді. 1993 Лондон қаласындағы Букингем сарайының бөлiгi туристер үшін тұңғыш рет ашылды. ====Дүниеге келгендер==== 1779 Карл Риттер (1859), неміс ағартушысы, қазiргi географияның бастаушысы 1867 Эмиль Нольде (шын тегі Хансен, Emil Nolde, 1956), неміс суретшісі 1903 Луис Лики (1972), антрополог және археолог 1966 Джимми Уэйлс, Уикипедия негiздеушiсі, Уикипедия қорының президенті ====Қайтыс болғандар==== 1848 Йёнс Берцелиус (Jöns Jakob Berzelius), швед химигi және минералог 1921 Александр Блок (1880), орыс ақыны 1941 Рабиндранат Тагор (Rabindranath Tagore, 1861), Үндістан жазушысы, философ, әдебиеттен 1913 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1974 Росарио Кастельянос (Rosario Castellanos, 1925), Мексика әйел-жазушысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:7 тамыз 
'''Жымықы''' Шалқартеңіз алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 105 км, су жиналатын алабы 1460 км2. == Бастауы == Ұлытаудың Лақбай қонысы маңынан басталып, Қоңыртөбе тауына (166 м) 12 км-дей жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Арнасы тік жарқабақты келген. Өзен жауын-шашын, бұлақ суларымен толығады. Ұзындығы 10 км-ден аспайтын 50-ге жуық салалары бар. Жымықының суы мал суаруға, алабы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы 
'''Обител''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Пошта индексі ''7920''. Телефон коды ''060451''. ЕКАТТЕ коды ''53062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Овчарово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрайды. Пошта индексі ''7747''. Телефон коды ''06060''. ЕКАТТЕ коды ''53223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Орач''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''7977''. ЕКАТТЕ коды ''53641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Осен''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''7746''. Телефон коды ''06029''. ЕКАТТЕ коды ''54081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Осиково''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Пошта индексі ''7862''. Телефон коды ''06036''. ЕКАТТЕ коды ''54208''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Острец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Пошта индексі ''7743''. Телефон коды ''06029''. ЕКАТТЕ коды ''54345''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пайдушко''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Пошта индексі ''7767''. Телефон коды ''06068''. ЕКАТТЕ коды ''55201''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Паламарца''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 668 адамды құрайды. Пошта индексі ''7850''. Телефон коды ''06035''. ЕКАТТЕ коды ''55213''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Паничино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''7928''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''55381''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Певец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''7771''. Телефон коды ''06063''. ЕКАТТЕ коды ''55662''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
Жыңғыл '''Жыңғыл'''() жыңғылдар тұқымдасына жататын бұта не ағаш. Негізінен Оңтүстік Еуразия мен Солтүстік-Батыс Африкада кездесетін 60 (кейбір деректерде 90) түрі белгілі. Қазақстанның далалы, шөлді аймақтарында таралған 11 түрі, буданы бар. Ең көп тарағаны: '''қызыл жыңғыл''' (). Ол өзен бойларында, тоғайлардың арасында, құм, саз, сортаң топырақты далада кездеседі. Биіктігі м, қабығы қою қызыл не сарғыш қызғылт түсті. Жапырағы ұсақ жұмыртқа тәрізді, сабақ бойына кезектесіп орналасады. Гүлі қос жынысты қызғылт, ақшыл көк не ақшыл түсті. Мамыр айынан қыркүйекке дейін гүлдейді. Гүлшоғыры масақ не сыпыртқы. Жемісі үш қырлы қауашақ. Құрғақшылыққа, сортаң жерге, суыққа төзімді. Қабығы, жапырағы, тамыры және жас өркендерінің құрамында илік заттар (8%-ға дейін) бар. Шірнелі өсімдік. Шөлді аймақтарда '''боз жыңғыл''' () жиі кездеседі. ==Дереккөздер== Санат:Жыңғылдар 
'''Петрино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''7956''. Телефон коды ''060458''. ЕКАТТЕ коды ''56112''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пиринец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''7976''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''56424''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Плыстина''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 636 адамды құрайды. Пошта индексі ''7934''. Телефон коды ''060451''. ЕКАТТЕ коды ''56856''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Подгорица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 011 адамды құрайды. Пошта индексі ''7768''. Телефон коды ''06023''. ЕКАТТЕ коды ''57008''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Помоштица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''7839''. Телефон коды ''06036''. ЕКАТТЕ коды ''57501''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Поройно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''7952''. Телефон коды ''06048''. ЕКАТТЕ коды ''57827''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Посабина''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''7853''. Телефон коды ''060373''. ЕКАТТЕ коды ''57875''. == Тарихы == 1877 жылы 28 қарашада 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде Посабина маңында Орыс Императорлық армиясы мен Осман империясының әскері арасында қатты шайқас болды. 125-ші Курск жаяу әскер полкінің қаза тапқан жауынгерлерін еске алу үшін болгарлар шайқас орнында ескерткіш орнатты. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Преселец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Пошта индексі ''7772''. Телефон коды ''06003''. ЕКАТТЕ коды ''58195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пресиян''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''7762''. Телефон коды ''06006''. ЕКАТТЕ коды ''58219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пресяк''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Пошта индексі ''7754''. Телефон коды ''06066''. ЕКАТТЕ коды ''58298''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
''Жыңғыл тұқымдасты өсімдік''. '''Жыңғылдар қос жарнақты өсімдіктер. Аласа ағаш, бұта, шала бұталар. Еуразияда және Африкада, әсіресе, Жерорта теңізі маңында, Орталық Азияда кездесетін туысы, 120-дай түрі белгілі. Шөлде, құмда, далалық және сортаңды жерлерде, өзен-көл жиегінде өседі. Қазақстанда туысқа жататын 17 түрі бар. Жапырақтары ұсақ, негізінен, қабыршақты немесе біз сияқты, кезектесіп орналасады. Гүлі қос жынысты, аталығы 10 не бұдан да көп, аналығы біреу, ақ, қызыл немесе көгілдір түсті, олар ұсақ, масақ, шашақ кейде сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Тұқымы ұсақ, жемісі қауашақ. Жыңғыл тұқымдасының қабығы мен тамырында илік және бояу заттар болады. Кейбір түрін сәндік үшін өсіреді, отынға, себет тоқуға, құм тоқтатуға пайдаланады. Түйе, қой, ешкі жейді. == Дереккөздер == Санат:Жыңғылдар 
'''Присойна''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7969''. Телефон коды ''06072''. ЕКАТТЕ коды ''58476''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пробуда''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды. Пошта индексі ''7748''. Телефон коды ''06022''. ЕКАТТЕ коды ''58493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пролаз''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''7739''. Телефон коды ''06028''. ЕКАТТЕ коды ''58579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Птичево''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 267 адамды құрайды. Пошта индексі ''7946''. Телефон коды ''060454''. ЕКАТТЕ коды ''58774''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пчелно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''7987''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''58949''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Пыдарино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды. Пошта индексі ''7959''. Телефон коды ''06047''. ЕКАТТЕ коды ''58972''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''7965''. ЕКАТТЕ коды ''61251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Разбойна''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрайды. Пошта индексі ''7707''. Телефон коды ''0601''. ЕКАТТЕ коды ''61676''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Разделци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''7989''. Телефон коды ''06072''. ЕКАТТЕ коды ''61769''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Ралица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''7759''. Телефон коды ''06007''. ЕКАТТЕ коды ''62164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Жыңғылды''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Қордай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 82 км, су жиналатын алабы 1180 км2. == Бастауы == Бастауын Айтау тауының солтүстік-шығыс беткейіндегі бұлақтардан алып, Алматы облысы Жамбыл ауданында Жусандала жазығындағы Қоңыртөбе тауына км жетпей тартылып қалады. Өзен алабы қысқы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Қордай ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Росина''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''7784''. Телефон коды ''06027''. ЕКАТТЕ коды ''63077''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Росица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''7933''. Телефон коды ''060450''. ЕКАТТЕ коды ''63104''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Руец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''7744''. Телефон коды ''06024''. ЕКАТТЕ коды ''63241''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Рытлина''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''7935''. Телефон коды ''060451''. ЕКАТТЕ коды ''63639''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Садина''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 071 адамды құрайды. Пошта индексі ''7841''. Телефон коды ''06036''. ЕКАТТЕ коды ''65067''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Светлен''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Пошта индексі ''7877''. Телефон коды ''06030''. ЕКАТТЕ коды ''65557''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Свирчово''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''7960''. ЕКАТТЕ коды ''65752''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Свободица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''65855''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Семерци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды. Пошта индексі ''7970''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''66175''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Славяново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 889 адамды құрайды. Пошта индексі ''7860''. Телефон коды ''06034''. ЕКАТТЕ коды ''67091''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
Арал теңізінің шығыс бөлігіндегі арал. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде. == Сипаттамасы == Аумағы км². Солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, ені км. Теңіз деңгейінен биіктігі м. Аралды қоршаған судың тереңдігі м. Жиегінде құрақ, қамыс, қоға, ортасына қарай сексеуіл аралас жыңғыл өскен. == Дереккөздер == Санат:Арал теңізі аралдары Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Бұрынғы аралдар 
'''Слынчовец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7963''. ЕКАТТЕ коды ''67492''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Станец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Пошта индексі ''7915''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''68761''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''7999''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''68881''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Старчиште''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''7963''. Телефон коды ''06077''. ЕКАТТЕ коды ''69136''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Стеврек''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Пошта индексі ''7960''. Телефон коды ''06077''. ЕКАТТЕ коды ''69146''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Стойново''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''7953''. ЕКАТТЕ коды ''69376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Стража''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрайды. Пошта индексі ''7738''. Телефон коды ''06062''. ЕКАТТЕ коды ''69599''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''7964''. ЕКАТТЕ коды ''69897''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Пошта индексі ''7779''. Телефон коды ''06002''. ЕКАТТЕ коды ''70545''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Таймиште''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Пошта индексі ''7983''. Телефон коды ''06076''. ЕКАТТЕ коды ''72062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданында орналасқан тұзды тұйық көл. Торғай өзені алабында Жайсаңбай ауылынан қарай 22 км жерде. == Гидрографикасы == Аумағы 12,3 км2, ұзындығы км, ені км, жағалау бойының ұзындығы 13 км. Сілтілігі орташа. Суы қарашаның аяғында қатып, наурыздың аяғында ери бастайды. == Жағалау сипаты == Шығысында Құрдым көлі, оңтүстік-шығысы мен оңтүстігін сор басқан. Жағасында Төрткүл, Өсербай қыстаулары орналасқан. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы көлдерi Санат:Ырғыз су алабы 
'''Твырдинци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''7755''. Телефон коды ''06066''. ЕКАТТЕ коды ''72148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Тиховец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7997''. ЕКАТТЕ коды ''72452''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Трескавец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Пошта индексі ''7994''. Телефон коды ''060453''. ЕКАТТЕ коды ''73078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Трыстика''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''7835''. Телефон коды ''060385''. ЕКАТТЕ коды ''73376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''7919''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''73609''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Тырновца''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Пошта индексі ''7774''. Телефон коды ''06003''. ЕКАТТЕ коды ''73701''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Угледно''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''7936''. Телефон коды ''06043''. ЕКАТТЕ коды ''75013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Цар-Асен''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''7849''. Телефон коды ''060378''. ЕКАТТЕ коды ''78077''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Царевци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''7932''. Телефон коды ''06049''. ЕКАТТЕ коды ''78166''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Цветница''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''7763''. Телефон коды ''06006''. ЕКАТТЕ коды ''78297''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағында орналасқан тұзды тұйық көл. Ақкөл аулынан қарай 36 км жерде, Шығанақ көлінің Теңіз деңгейінен 105 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 5,6 км2, ұзындығы км, ені 2,1 км. Жағалау бойының ұзындығы 10,8 км. Суы қарашаның басында қатып, сәуірдің аяғында ериді. == Жағалау сипаты == Көлдің батысы сор болып келген. Жағалауында сораң өсімдіктер өседі. Суының кермектілігі жоғары. Мал суаруға жарамды. Санат:Екібастұз көлдері 
'''Церовиште''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 673 адамды құрайды. Пошта индексі ''7922''. Телефон коды ''060451''. ЕКАТТЕ коды ''78450''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Чеканци''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''7961''. ЕКАТТЕ коды ''80279''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Черковна''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 696 адамды құрайды. Пошта индексі ''7781''. Телефон коды ''06001''. ЕКАТТЕ коды ''80741''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''7966''. ЕКАТТЕ коды ''80786''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''7973''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''80892''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Пошта индексі ''7921''. Телефон коды ''060451''. ЕКАТТЕ коды ''81147''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Шишковица''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''7971''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''83332''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Язовец''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''7991''. Телефон коды ''06072''. ЕКАТТЕ коды ''87271''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Яребично''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''7998''. ЕКАТТЕ коды ''87521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Ястребино''' () Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Пошта индексі ''7975''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''87686''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
Арал теңізінің қазақстандық бөлігіндегі түбек. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Арал ауданы Қасқақұлан аралынан шығысқа қарай 21 км жерде орналасқан. == Сипаты == Аумағы 1,8 мың км2. Түбек тұсында теңіз жағасының ені км болатын абразиялық жиынды жазық сәл ылдилап теңізге түседі. Теңіз толық кезінде мұнда өсімдік жамылғысы өте қалың өскен. Қазір олардың түрлік құрамы сақталғанымен биомассасы азайып кеткен. == Дереккөздер == Санат:Арал теңізі түбектері Санат:Қызылорда облысы географиясы 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1835 адамды құрайды. Пошта индексі ''6154''. Телефон коды ''04369''. ЕКАТТЕ коды ''309''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Априлово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Пошта индексі ''6281''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Арнаутито''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''6069''. Телефон коды ''041145''. ЕКАТТЕ коды ''655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Асен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Пошта индексі ''6149''. Телефон коды ''04359''. ЕКАТТЕ коды ''697''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Баштино''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''6068''. Телефон коды ''04108''. ЕКАТТЕ коды ''3023''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Бели-Бряг''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''6262''. Телефон коды ''0417''. ЕКАТТЕ коды ''3407''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Бенковски''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''6055''. Телефон коды ''041179''. ЕКАТТЕ коды ''3856''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Пошта индексі ''6065''. Телефон коды ''04123''. ЕКАТТЕ коды ''4738''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Пошта индексі ''6269''. Телефон коды ''041489''. ЕКАТТЕ коды ''17960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Болгарене''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''6274''. Телефон коды ''04145''. ЕКАТТЕ коды ''7288''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан көл. Сырдария өзені бойында. Арыс темір жол станциясынан батысқа қарай 42 км жерде, теңіз деңгейінен 201 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 1,6 км2. Сырдария өзені жағасынан 500 жерде. Ұзындығы км, енді жері 500 м, жіңішкеленіп доғаша иіліп созылып жатыр. Суы желтоқсанның басында қатып, наурызда ериді. Оңтүстігінде Жаманжиде қыстауы бар. Кей жылдары Сырдария өзеніне қосылып кетеді. Суы тұщы. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Арыс қалалық әкімдігі көлдері Санат:Сырдария су алабы 
'''Борово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Пошта индексі ''6070''. Телефон коды ''041149''. ЕКАТТЕ коды ''5637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Боруштица''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6187''. Телефон коды ''04345''. ЕКАТТЕ коды ''5671''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Пошта индексі ''6250''. Телефон коды ''04134''. ЕКАТТЕ коды ''6183''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Пошта индексі ''6057''. Телефон коды ''041173''. ЕКАТТЕ коды ''6197''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Бузовград''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Пошта индексі ''6159''. Телефон коды ''04355''. ЕКАТТЕ коды ''6848''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Быдеште''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрайды. Пошта индексі ''6058''. Телефон коды ''04112''. ЕКАТТЕ коды ''7199''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Бял-Извор''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''6073''. Телефон коды ''04103''. ЕКАТТЕ коды ''7750''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Бяло-Поле''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Пошта индексі ''6054''. Телефон коды ''04105''. ЕКАТТЕ коды ''7819''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''6068''. Телефон коды ''04108''. ЕКАТТЕ коды ''10224''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Великово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''6282''. Телефон коды ''04151''. ЕКАТТЕ коды ''10416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
thumb '''Жібілген''' (латын. ''Clematіs'') сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық бұта. Қазақстанның барлық өңірінде кездеседі. Орманды, бұталы жерлерде, тау беткейлері мен шатқалдарда, өзен, жылға жағалауындағы ылғалды жерлерде өсетін түрі бар. Олардың биіктігі 30 120 см, ішінара м-ге жетеді. Өрмелеп өсетін сабағы бірте-бірте жуандап, шырмауық тәрізді иілген бағанға айналады. Қарама-қарсы орналасқан жапырақтары, көбінесе бүтін жиекті болып келеді. Ақ, сары, көк, көгілдір түсті дара гүлдері тостағанша жапырақшадан тұрады. Аталығы кеңейіп, дөңес гүл тұғырында жетіледі. Аналығы көп, бір ұялы, бір тұқым бүршігінен құралады. Маусым тамыз айларында гүлдеп, шілде қыркүйекте жемістенеді. Жемісі гүлі әдемі болғандықтан әсемдік үшін өсіріледі. Арасында мал жемейтін улы түрі (мысалы, Жоңғар Жібілгені) де бар. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" тұқымдасы 
'''Венец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрайды. Пошта индексі ''6078''. Телефон коды ''041019''. ЕКАТТЕ коды ''10639''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Верен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды. Пошта индексі ''6244''. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''10673''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ветрен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1291 адамды құрайды. Пошта индексі ''6175''. Телефон коды ''04332''. ЕКАТТЕ коды ''10848''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Виден''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Пошта индексі ''6156''. Телефон коды ''04361''. ЕКАТТЕ коды ''10954''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Винарово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Пошта индексі ''6238''. Телефон коды ''041352''. ЕКАТТЕ коды ''11082''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''6051''. Телефон коды ''04125''. ЕКАТТЕ коды ''11675''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6231''. ЕКАТТЕ коды ''12042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Габарево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 636 адамды құрайды. Пошта индексі ''6162''. Телефон коды ''04363''. ЕКАТТЕ коды ''14026''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Гита''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Пошта индексі ''6215''. Телефон коды ''04138''. ЕКАТТЕ коды ''14920''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Главан''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 996 адамды құрайды. Пошта индексі ''6295''. Телефон коды ''04155''. ЕКАТТЕ коды ''14951''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
әмір жолы терезесінің үлгісі. Ағымдық қалта дискісінің түбірі болғанын көрсетеді right '''Операциялық жүйе''' () компьютердің барлық басты әрекеттерін (пернелер тақтасын, экранды, диск-жетектерді пайдалануды), сондай-ақ қатар операциялық жүйенің басқаруымен іске қосылатын басқа программалардың жұмысын басқаратын, көбінесе тұрақты сақтауыш құрылғыда тұратын, машиналық кодта жазылған программа. Алғашқы компьютерлердің операциялық жүйесі болған жоқ, себебі басқару программалары тек компьютердің нақты бір типіне арналып жазылды, бірақ шалғайлық жабдықтарға стандарттардың пайда болуымен, сан алуан компьютерлер үшін осындай жабдықпен әрекеттестіктің бірыңғай программаларын жазуға мүмкіндік туғызды. Операциялық жүйені жазудың екі жүйесі бар тұрақты сақтауыш құрылғыға барлық жүйені жазу және қатқыл дискіден операциялық жүйенің қалған бөлігінің тек жүктеу программаларын ғана жазу. Мекемеде пайдаланылатын шағын компьютерлер, әдеттегідей, MS-DOS немесе ең соңғы OS/2 операциялық жүйесін пайдаланады. Ықшам машиналарда, дискжетектердің қажеттілігінен аулақ болу үшін, тұрақты сақтауыш құрылғыда жазылған операциялық жүйені пайдаланады. UNIX немесе өте танымал емес жүйелер PICK немесе BOS (Ұлыбритания) сияқты операциялық жүйе пайдаланылады; сондай-ақ компьютердің нақты бір типіне арналып әзірленген операциялық жүйелер де кездеседі. == Амалдық жүйе (АЖ) == Амалдық жүйе (АЖ) бұл құжаттармен амалдар орындауға арналған, сыртқы құрылғыларды және бағдарламаларды жүзеге асыратын бағдарламалар жиынтығы. АЖ бағдарламалар жүйесінің компьютердің мәліметтерді өңдеу жөніндегі бүкіл жұмысын, пайдаланушымен сұхбатты ұйымдастырады, компьютердің құрылғыларын және қор көздерін басқарады, мәліметтерді қорғауды қамтамасыз етеді, пайдаланушымен бағдарламалар сұратуы бойынша түрлі қызметтерді атқарады және тағы басқа. Амалдық жүйе болмаса, қазіргі заманғы компьютерлердің жабдықтары мен қатынасу мүлде мүмкін емес. Барлық аппараттық сонымен қатар бағдарламалық жабдықтар пайдаланушыға тек амалдық жүйе арқылы ғана ұсынылады. Адамның компьютермен қатынас жасау тәсілі қандай екенінің, оның оңай да тартымды болуының маңызы зор. Қатынас жасау тәсілі пайдаланушымен сұхбатты ұйымдастыруға арналған бағдарламалық ортаның сыртқы көрінісі тілдесу (интерфейс) деп те аталады. Дербес компьютерлерде тілдесу әмірлік және терезелік екі түрін көруге болады. == Кіріспе == Осы заманғы жалпы тапсырмаларды атқаруға арналған компьютерлер, соның ішінде жеке компьютерлерде, бағдарламаларын жегу үшін Операциялық жүйені қажетсінеді. Жеке компьютерлерге арналған Операциялық жүйе мысалдары ретінде келесілерін келтіруге болады: Microsoft Windows, Linux, Mac OS (Darwin) және Unix. Операциялық жүйенің бірі: Бірнеше бағдарламаны бір уақытта жегуге мүмкін етеді. Бағдарлама жазуды оңайлатады, себебі бағдарламаның жабдықтарды басқару қажеті пайда болмайды. Бұкіл жабдық пен өзара әрекеттесуін Операциялық жүйе басқарады. Бұған қоса бағдарламаға жабдық пен басқа әрекеттесуге жоғары деңгейлі тілдесуді қамтамасыз етеді. == Даму тарихы == ОЖ тарихы жарты ғасырдай уақытты қамтиды. Ол көбінесе есептеуіш аппаратураның және элементтік базасының дамуымен байланысты анықталады. Бірінші сандық есептеуіш машиналар 40ж. басында пайда болып, операциялық жүйелерсіз жұмыс істеді, ұйымдардың есептеу процессіндегі барлық есептері басқару пультінен қолмен істелінді. 50ж. ортасынан мониторлық жүйелер пайда болды, олар тапсырмалар пакетін орындауда операторлар жұмысын 1965-1975ж. интегральным микросхемаларға өту компьютерлердің келесі ұрпағына жол ашты, олардың өкілі IBM/360. Осы кезеңде қазіргі ОЖ лерге қатысты барлық коцепциялар: көптерминалды іс-тәртіп, виртуальды жад, файлдық жүйелер, қол жетуді шектеу және желілік жұмыстар жасалды. 60-ж. аяғында ARPANET глобальды желісін жасау жұмыстары басталды, ол Интернет желісінің аттану нүктесі болды. 70-ж. ортасына қарай кең тарала басталды. архитектурасы мэйнфреймдармен салыстырғанда қарапайым болды, бұл олардың Операциялық жүйелерінде де кескінделді. 70-ж. ортасынан бастап UNIX ОЖ-ні қолдану компьютерлердің әртүрлі типтеріне жеңіл түрде көше бастады. ОЖ Unix алдымен жасалған болса да, оның икемділігі, элеганттылығы, қуатты функционалдық мүмкіндіктері және ашықтығы компьютерлердің барлық класстарында орнықты позицияда болуына жағдай туғызды. 80ж. басы операциялық жүйе тарихында дербес компьютерлердің пайда болуымен айрықша мәнді болды. 80 жылдарда коммуникациялық технологияларға локальдық желілер үшін негізгі стандарттар: 1980 жылы Ethernet, 1985 Token Ring, 80ж. аяғында FDDI қабылданды. Бұл төменгі деңгейдегі желілік ОЖ үйлесімділігін, сондай-ақ желілік адаптер драйверлерімен ОЖ интерфейсін стандарттауды қамтамасыз етті. 90ж. басында барлық ОЖ-лар әртекті клиенттер және серверлермен жұмысты қолдай алатын қабілеті бар желілік ОЖ айналды. Тек қана коммуникациялық есептерді (Cisco Systems компаниясының IOS жүйесі) орындауға арналған желілік ОЖ-лер пайда болды.. Соңғы онжылдықтар ішінде корпоративтік желілік ОЖ-лерге ерекше көңіл бөлінді, олар үшін масштабтаудың жоғарғы дәрежесі, желілік жұмысты қолдау, қауіпсіздіктің дамыған құралдары, гетерогендік орталықта жұмыс істеу мүмкіндігі, орталықтан әкімшілік ету және басқару құралдарының болуы сипатты. == Қызметтері == === Үдіріс басқару === Компьютерде орын алатын әр әрекет, артта өтетін қызмет болсын, бағдарлама болсын, үдіріс ретінде өтеді. Компьютер фон Нейман құрылымына негізделген жағдайда, процессор бір мезетте тек бір процесті өндей алады. MS-DOS секілді ескі жүйелерде бұл тосқауылды айналып өту үшін еш амал жоқ болғандығынан, бұларда бір мезгілде тек бір үдіріс қана өте алатын. Ал осы заманғы Операциялық жүйелер болса, тіпті жалғыз процессорде де бір мезетте бірнеше үдіріс (бірнеше тапсырманы) орындауға мүмкіндік береді. == Операциялық жүйе == Операциялық жүйе, қыс. ОЖ компьютерді басқаруға арналған және қолданбалы программалармен байланысы бар нақты программа. Операциялық жүйе компьютер құрылғыларының үздіксіз жұмыс істеуін ұйымдастырушы және түрлі командаларды орындауы арқылы пайдаланышының машина жұмысын басқаруына жеңілдік келтіруші жүйелік программалар. Оның негізгі қызметі программалардың бір бірімен және сыртқы құрылғылармен өзара әрекетін ұйымдастыру, оперативті жадты бөлу, компьютердің жұмыс істеу кезіндеқате жіберілу сияқты түрлі оқиғаларды анықтау, дискіні жұмыс істеуге дайындау, монитор мен принтердің жұмыс істеу режимдерін орнату, пайдаланушының программасын іске қосып, оны орындау т.б.. Яғни ОЖ машина жұмысын басқаруға толық жеңілдік беретін жүйе. Ол осы үшін арналған иілгіш не қатты магниттік дискіге жазылып қойылады. Сондықтан ОЖ ны дискілік операциялық жүйе ДОЖ, не DOS деп те атайды. Дербес компьютерлер үшін кең тараган оиерациялық жүйелерге МS (РС) DOS, Windows 95, Windows NT,OS/2, UNIX жатады,Дербес арналған операциялық жүйелердің барлығы да тек бір адамдық болып табылады. Расында да екі адамның бір мезетге бір компьютерде жұмыс істеуін елестету қиын ғой. WINDOWS 95, WINDOWS NT, OS/2, UNIX көп мақсатты жүйелер болып саналады. Көп мақсаттылық бір компьютерде бір уақытта қатарласа бірнеше есепті шығару мүмкіндігі немесе бірнеше әрекеттің қатар атқарылып жатуы. Мысалы, Сіз мәтін көшіріліп жатқан шақта ойнап та отыруыңызға боладь, өйткені бұл жұмыстарды әртүрлі қүрылғылар атқарады немесе ол қүрылғылардың жұмыс жылдамдығы адамның жылдамдығынан өте жоғары болып келеді. Көптеген ІВМ үйлесімді компьютерлер дискілік МS DОS операциялық жүйесі мен көп терезелі WINDOWS графикалық операциялық жүйесін жүкелер көптеген функцияларды орыңдайды: информацияны дискіге жазу-оқуды жүзеге асырады, мәліметтер сақтауды ұйымдастырады, компьютер құрылғыларының өзара байланыста жұмыс істеуін, барлық қолданбалы программалар жұмысының орындалуын қамтамасыз етеді. Бұл жүйе ЭЕМ іске қосылғаннан кейін иілгіш не қатты дискіден алғашқы жүктелетін кещенді программа болып табылады. Белгілі бір қосымша қызмет атқаруға керекті программалар тобы утилиттер болып табылады. Оларға мысал ретінде антивирустік (вирустерге қарсы) программаларды, мәліметтерді архивтеу (кысу) программаларын, компыотердің: жұмыс істеу қабілетін (диагностика) тексеретін программаларды (тест ирограммалары) айтуға болады. == Сервистік программалар == Сервистік программалар әрбір адамның операциялық жүйемен жұмыс істеуін жеңілдететін программалар тобы.Қолданбалы программалар арқылы біздер өз есептерді шығарамыз. Мұндай программалар "қосымшалар" (приложения) деп те аталады. Қолданбалы программалар сан алуан, оларға қарапайым программадан бастап күрделі есептерді шығара алатътн қуатты жүйелерді (мәтіндік продессор, графикалық редактор, баспаханалық жүйелер т.б.), ғылыми мөселелерге арналған және жалпы көпшілікке қызмет ету кешендерін де жатқызуға болады. == Жүйелік үзілісті ұйымдастыру == Мысалы, программаны орындау кезінде нөлге бөлу кездессе, ол оның мүмкін емес екенің хабарлап, машина жұмысын тоқтатады клавиатурадан символ терілсе, ол процессордың осының алдаңдағы ағымдық жұмысына үзіліс жасайды. BIOS тың құрамында сыртқы құрылғылардың жұмысын басқару драйверлері де бар. BIO.COM (IBMIO.COM) BIOS жүйесінің жұмысын ьолықтырушы бөлім. Ол сыртқы құрылғылар мен информацияны алмастырудың барлық операцияларын да орындайды. DOS.COM (IBMDOS.COM) ның жұмысы пайдаланушының программалары мен түрлі информацияны дискіге тиеу не одан оперативті есте сақтау құрылғысына ендіру, дискіде тиулі программаны жою және т.б.. Ол жад ұяшықтарымен орындалатын жұмыстарды да басқарады. COMMAND.COM ның негізгі жұмысы пайдаланушының берілгендерді жадқа ендіру және өндеу. COMMAND.COM ды командалық процессор деп те атайды. Ол ішкі не реззиденттікдеп аталатын түрлі командаларды да орындайды (DIR, COPY, REN, DELETE, CD, MD, RD, DATE, TIME, VER т.б..) Есептеу желілері операциялық жүйелер басқаруымен жұмыс істейді. Негізгі желілік, операциялық жүйелерге NovellWare, Windows NT, OS/2, Warp Unix кіреді. Windows 95, 98 операциялық жүйелерінде құрамдас желілік құралдар бар. == Жүргізушілер == Жүргізушілер амалдық жүйе мен олардың арасында деректерді жіберуге және алуға пайдаланылатын компьютерлік құрылғылардың делдалдары болып табылады. == Желілік операциялық жүйе == Желілік операциялық жүйе желілің бір компьютерінен басқасына файлдар көшіруге, желінің бір компьютерінен басқасында орналасқан деректерді өңдеуге, ал кейбір жағдайларда басқа компьютер жадында орналасқан программаны қосуға мүмкіндік береді. === Компьютерлік желілерді қолдану мыналарды жүзеге асыруға мүмкіндік береді: === ақпаратты өңдеу процесінің нақты бір компьютерден тәуелсіздігі; желінің бір ДК-сында сақталу есебінен бір ақпаратты қосарлау мүмкіндігінің жойылуы; ақпарат сақталуы сенімділігінің жоғарылуы; ақпаратты рұқсат етілмеген енуден қорғауды жақсарту; ұйымның бөлімшелер және қызметкерлері мен арасында жылдам, қағазсыз ақпарат алмасу мүмкіндігі. == Windows объектілі бағытталған платформасы == Программалық өнімдерді өңдеудің қазіргі технологиясы обьект ұғымы негіз болатын программалаудың жұмыс жасайды. Интерактивті режимде жұмыс мүмкіндігі пайдаланушыға көрнекі графикалық саймандарды және әр түрлі көмектерді қолдануды ұсынады. === программалаудың фундаментальды мінездемелері: === Компьютерлік әлемде объектілермен жұмыс жасайды; Компьютердегі есептеу объектілер арасында мәліметтер алмасу жолымен жүзеге асырылады. *Объектілер хабарламаларды жіберу және қабылдау арқылы өзара әрекеттеседі. Хабар беру әрекет орындау үшін берілетін сұраныс. Әр объект басқа объектілерден тұратын байланыссыз жадтан тұрады; Әр объект өзіне байланысты объектілердің қасиетін көрсететін класс болып саналады; Класта объект тәртібі көрсетіледі, сондықтан осы класқа жататын барлық объектілер бірдей әрекеттерді орындайды; Барлық кластар иерархиялық құрылымды құрайды. === Windows жүйелік ортасында әрекеттер тізімін орындау үшін: === объектіні ерекшелеу керек, яғни экранда осы объект белгісінде тышқанның сол жақ батырмасын шерту; объект орындайтын әрекеттер тізбегінен меню көмегімен қажеттісін таңдау. Файл деп ішкі жадыда белгілі атпен облысты алатын немесе программалар тізбегін айтады. == Ескертпелер == ==Пайдаланған дебиеттер== Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж. жүйелер техника 
'''Тамыздың 8''' Григориан күнтізбесінде жылдың 220-шы күні (кібісе жылдарда 221-ші). Жылдың аяғына 145 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Халықаралық альпинистер күні Ораза айт мейрамы (2013 жылы) Бутан, Тәуелсіздік күні. Қытай Республикасы, әскер күні 1636 Испания әскері Париж қаласына жақындады 1786 Мишель Паккар бірінші болып, Еуропаның Монблан ең биік шының бағындырды. 1832 Бавар королінің ұлы, Отто ханзада Грекияның королі болып жарияланды 1900 Бруклинде (Массачусетс штаты) Дуайт Дэвис бастаған АҚШ құрамасы ағылшындарды 3:0 есебімен ұтып Дэвис кубогының негізі қаланды. 1919 Поляк әскерлері Минск және Ровно қалаларын басып алды 1925 Торонто қаласында бірінші бағдаршамдардың орнатылуы. 1937 Жапондықтар Пекинді жаулап алды 1941 Сталин кеңес әскердің бас қолбасшысы болып тағайындалды. 2008 Пекин қаласында XXIX олимпиялық ойындарының ашылуы ====Дүниеге келгендер==== 1602 Жиль Роберваль (:en:Gilles Personne de Roberval, 1675), француз математигі, астроном және физик 1694 Фрэнсис Хатчесон (:en:Francis Hutcheson, 1746), ағылшын философы 1790 Ференц Кёльчеи (:en:Ferenc Kölcsey, 1838), Венгрия ақыны, венгр ұлттық әнұранның авторы 1861 Уильям Бэтсон (:en:William Bateson), ағылшын биологы, генетика негiздеушiсінің бiрi 1901 Эрнест Орландо Лоуренс (Ernest Orlando Lawrence, 1958), американдық физик, 1939 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1902 Поль Адриен Морис Дирак (Paul Adrien Maurice Dirac, 1984), ағылшын физигі, 1933жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1981 Роджер Федерер, швейцариялық профессионал теннисші. ====Қайтыс болғандар==== 1746 Фрэнсис Хатчесон (ағыл. Francis Hutcheson), ағылшын философы (1694). 1902 Джеймс Тиссо (фр. James Joseph Jacques Tissot), француз суретшісі (1836). 1973 Вильхельм Муберг (швед. Vilhelm Moberg), швед жазушысы (1898). 1994 Невилл Фрэнсис Мотт (ағыл. Nevill Francis Mott), ағылшын физигі, 1977жылдың Нобель сыйлығының лауреаты (1905). == Сыртқы сілтемелер == Санат:8 тамыз 
'''Жіңішке''' Жоғарғы Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 79 км, су жиналатын алабы 630 км2. == Бастауы == Нарын жотасының оңтүстік-шығыс беткейінен басталып, Топтерек және Сарыөлең ауылдары аралығында бірнеше тармаққа бөлініп, Күршім өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Арнасы тар, шатқалмен ағады. Өзен жауын-шашын суымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 1,37 м3/с. Өзенмен ағаш ағызылады. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''Гледачево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''6263''. ЕКАТТЕ коды ''15062''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Голям-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''6245''. Телефон коды ''04134''. ЕКАТТЕ коды ''15744''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Пошта индексі ''6146''. Телефон коды ''04346''. ЕКАТТЕ коды ''15864''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''6219''. Телефон коды ''041351''. ЕКАТТЕ коды ''16691''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Пошта индексі ''6053''. Телефон коды ''041172''. ЕКАТТЕ коды ''16701''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''6181''. Телефон коды ''04350''. ЕКАТТЕ коды ''16780''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''6225''. Телефон коды ''041332''. ЕКАТТЕ коды ''16852''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Пошта индексі ''6151''. Телефон коды ''04357''. ЕКАТТЕ коды ''16924''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Пошта индексі ''6165''. Телефон коды ''04352''. ЕКАТТЕ коды ''49076''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Гранит''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Пошта индексі ''6252''. Телефон коды ''041331''. ЕКАТТЕ коды ''17717''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішке''' Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 65 км, су жиналатын алабы 611 км2. == Бастауы == Бастауын Қызыларай тауынан алып, Ақтұмсық ауылы тұсында Тоқырау өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Арнасы тар, жағасы тік жарлы болып келеді. Жауын-шашын, бұлақ суларымен толығады. Көктемде еріген қар суы ағып, жазда тартылып қалады. Кішігірім салалары бар, ірісі Миөзек. Суы мен жайылмасы түрлі шаруашылықтарға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Балқаш су алабы Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Пошта индексі ''6261''. Телефон коды ''0417''. ЕКАТТЕ коды ''20153''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Двориште''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6193''. Телефон коды ''07926''. ЕКАТТЕ коды ''20211''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Димовци''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6192''. Телефон коды ''04331''. ЕКАТТЕ коды ''21124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Диня''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Пошта индексі ''6268''. Телефон коды ''04146''. ЕКАТТЕ коды ''21209''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 607 адамды құрайды. Пошта индексі ''6183''. Телефон коды ''04336''. ЕКАТТЕ коды ''22633''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Телефон коды ''041332''. ЕКАТТЕ коды ''22736''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 805 адамды құрайды. Пошта индексі ''6161''. Телефон коды ''04329''. ЕКАТТЕ коды ''22808''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Дунавци''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 637 адамды құрайды. Пошта индексі ''6145''. Телефон коды ''04348''. ЕКАТТЕ коды ''24075''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Дыбово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''6178''. Телефон коды ''04333''. ЕКАТТЕ коды ''24342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Дылбоки''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 462 адамды құрайды. Пошта индексі ''6060''. Телефон коды ''041171''. ЕКАТТЕ коды ''24482''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішке''' Іле алабында, Шілік өзенінің сол саласы. == Географиялық орны == Алматы облысы Талғар және Райымбек аудандары жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Іле Алатауындағы Саз тауынан (4241 м) алады. Тау шатқалдарымен аға отырып, Жаңаталап ауылының тұсында Шілік өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 60 км. Мұздық пен жауын-шашын суларымен толығады. Өзен суы толықтай шаруашылық қажетіне пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Талғар ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Дыржава''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''6217''. Телефон коды ''04138''. ЕКАТТЕ коды ''24623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Дыржавен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6188''. ЕКАТТЕ коды ''24637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Едрево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Николаево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Пошта индексі ''6173''. Телефон коды ''04330''. ЕКАТТЕ коды ''27070''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Еленино''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 670 адамды құрайды. Пошта индексі ''6047''. Телефон коды ''04122''. ЕКАТТЕ коды ''27214''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Елхово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Николаево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 554 адамды құрайды. Пошта индексі ''6174''. Телефон коды ''04334''. ЕКАТТЕ коды ''48163''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Енина''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''6142''. Телефон коды ''04326''. ЕКАТТЕ коды ''27499''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Желтопоп''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6195''. ЕКАТТЕ коды ''29595''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Загоре''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 924 адамды құрайды. Пошта индексі ''6063''. Телефон коды ''041277''. ЕКАТТЕ коды ''30119''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Землен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Пошта индексі ''6266''. ЕКАТТЕ коды ''30795''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Зетёво''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1291 адамды құрайды. Пошта индексі ''6220''. Телефон коды ''041357''. ЕКАТТЕ коды ''30819''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішке''', ''Шақарты'' Аягөз алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Ақсуат және Аягөз аудандары аудандары жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Өкпекті және Желдіқара тауларынан алып, Тарбағатай ауылы тұсында Аягөз өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 53 км, су жиналатын алабы 412 км2. Арнасы негізінен жазық жермен өтеді. Ұзындығы 10 км-ден аспайтын 24 саласы бар. Арнада суы жыл бойы болады. Қарашаның 3-онкүндігінде суы қатып, сәуірдің 1-онкүндігінде ериді. Өзен алабы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақсуат ауданы өзендері Санат:Аягөз ауданы өзендері Санат:Аягөз су алабы 
'''Зимница''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Пошта индексі ''6177''. ЕКАТТЕ коды ''30870''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Златирыт''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''6197''. ЕКАТТЕ коды ''31022''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''6221''. Телефон коды ''0995323''. ЕКАТТЕ коды ''31070''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Змейово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 701 адамды құрайды. Пошта индексі ''6059''. Телефон коды ''04124''. ЕКАТТЕ коды ''31276''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Пошта индексі ''6272''. ЕКАТТЕ коды ''31293''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Изворово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''6242''. Телефон коды ''041359''. ЕКАТТЕ коды ''32456''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Искрица''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''6293''. Телефон коды ''04158''. ЕКАТТЕ коды ''32857''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Казанка''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''041117''. ЕКАТТЕ коды ''35153''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 861 адамды құрайды. Пошта индексі ''6049''. Телефон коды ''04113''. ЕКАТТЕ коды ''35420''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1091 адамды құрайды. Пошта индексі ''6070''. Телефон коды ''041144''. ЕКАТТЕ коды ''35515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішке''' Ырғыз өзені алабында. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданында орналасқан. == Бастауы == Бастауын Мұғалжар тауындағы Шортай тауының солтүстігіндегі бұлақтан алып, Қайыңды ауылының шығысында Қайыңды өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 35 км. Арнасы тар, жағалауы тік жарқабақты келеді. Бастауында бірнеше қыстаулар бар. Жаз айларында суы тармақталып, қарасуларға бөлініп қалады. Мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Ырғыз су алабы 
'''Кирилово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Пошта индексі ''6064''. Телефон коды ''04115''. ЕКАТТЕ коды ''36899''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Княжевско''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''6077''. Телефон коды ''041018''. ЕКАТТЕ коды ''61791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ковач''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''6272''. Телефон коды ''04149''. ЕКАТТЕ коды ''37455''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ковачево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 552 адамды құрайды. Пошта индексі ''6264''. Телефон коды ''04144''. ЕКАТТЕ коды ''37507''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Козаревец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''6070''. Телефон коды ''041149''. ЕКАТТЕ коды ''37678''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Коларово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Пошта индексі ''6271''. Телефон коды ''041480''. ЕКАТТЕ коды ''38008''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Колена''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрайды. Пошта индексі ''6050''. Телефон коды ''041175''. ЕКАТТЕ коды ''38039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрайды. Пошта индексі ''6237''. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''38100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Конаре''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Пошта индексі ''6189''. Телефон коды ''04343''. ЕКАТТЕ коды ''38203''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''6267''. Телефон коды ''04147''. ЕКАТТЕ коды ''38340''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
сетен''' () астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық бұташықты өсімдік. Қазақстанда Қаратаудың тасты, тастақты беткейлерінде кездеседі. Биіктігі м-дей. Жапырақтарының ұзындығы см, сағақты, қалың түк басқан, екі не үш рет ойықты тілімденген, жоғарғы жағындағылары ұсақ, көбінесе жиектері тұтас болады. Гүлдері қос жынысты, сары түсті, олар күрделі шатырша пішінді қалқан құрайды. Тұқымынан көбейеді. Шілде тамыз айларында гүлдеп, қыркүйекте жемістенеді. Тұқымы қырлы, ұзындығы мм-дей, айдаршасы оймақ тәрізді. Сәндік үшін өсіріледі. сетен өте сирек кездесетін реликт түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Копринка''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрайды. Пошта индексі ''6137''. Телефон коды ''0435''. ЕКАТТЕ коды ''38563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Кравино''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''6075''. Телефон коды ''04104''. ЕКАТТЕ коды ''39222''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Крын''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Пошта индексі ''6140''. Телефон коды ''04338''. ЕКАТТЕ коды ''40292''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Кынчево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Пошта индексі ''6164''. Телефон коды ''04325''. ЕКАТТЕ коды ''40868''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ловец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''6070''. Телефон коды ''041149''. ЕКАТТЕ коды ''43921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Лозен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''041114''. ЕКАТТЕ коды ''63149''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Любеново''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Пошта индексі ''6267''. Телефон коды ''04147''. ЕКАТТЕ коды ''44540''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Люляк''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''6050''. Телефон коды ''04121''. ЕКАТТЕ коды ''44687''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Лява-Река''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''6198''. Телефон коды ''04331''. ЕКАТТЕ коды ''44776''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Лясково''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Пошта индексі ''6045''. Телефон коды ''041275''. ЕКАТТЕ коды ''44851''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішке tenellum) көкнәрлер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Орталық Қазақстанның ұсақ шоқыларының шығыс бөлігінде, Қарқаралы тауларында, Кент және Қызыларай шоқыларында тасты, жартасты беткейлерінде, шалғынды жерлерде, көлеңкелі сайларда кездеседі. Биіктігі 30 см-дей, тықыр кейде сыртын ақ түк жауып жатады. Жапырақтары сағақты, гүлсидамынан есе қысқа. Гүлсидамы жіңішке, түзу. Гүлшанағы домалақ, сирек қылтанды келеді. Гүлдері ақ немесе сары түсті. Тұқымынан көбейеді. Маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жеміс салады. Жемісі домалақ қорапша. Жіңішке көкнәр өте сирек кездесетін эндемик түр, жылдан-жылға таралу аймағы тарылуда, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Қызыл кітабына енген өсімдіктер Санат:Көкнәрлер 
'''Маджерито''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Пошта индексі ''6063''. Телефон коды ''04129''. ЕКАТТЕ коды ''46098''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Пошта индексі ''6045''. Телефон коды ''041270''. ЕКАТТЕ коды ''46417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''6227''. Телефон коды ''041332''. ЕКАТТЕ коды ''46588''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 327 адамды құрайды. Пошта индексі ''6052''. Телефон коды ''041276''. ЕКАТТЕ коды ''46591''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''6228''. Телефон коды ''041354''. ЕКАТТЕ коды ''46658''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Малык-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''49998''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Манолово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 786 адамды құрайды. Пошта индексі ''6152''. Телефон коды ''04362''. ЕКАТТЕ коды ''47101''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Марково''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''6247''. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''47305''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Маца''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''6276''. Телефон коды ''04140''. ЕКАТТЕ коды ''47500''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 565 адамды құрайды. Пошта индексі ''6294''. Телефон коды ''04154''. ЕКАТТЕ коды ''47603''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
Арал қарақұмының оңтүстігіндегі құмды алқап. == Географиялық орны == Қызылорда облысының Қазалы ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 80–100 м. қарай 100 км-ге созылған, енді жері 20 км. Аумағы 2,1 мың км2. Жер бедеріне қырқалы-төбелі (биіктігі 10–12 м) құмдар тән. Олар желдің әсерінен пайда болған. == Өсімдігі == Өсімдік жамылғысынан құмжусан, бидайық, сұржусан, теріскен басым өскен. Одан басқа ақ сексеуіл мен жүзгін өседі. Грунт суы жақын жатқан ойпаңды жердің шалғынды және сор топырағында құрақ, ши, бұйырғын өскен. Алқап жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы құмдары 
'''Медово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Пошта индексі ''6235''. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''47665''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Мирово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 754 адамды құрайды. Пошта индексі ''6255''. Телефон коды ''041350''. ЕКАТТЕ коды ''48372''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Михайлово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''6051''. Телефон коды ''030472''. ЕКАТТЕ коды ''48502''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Могила''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 768 адамды құрайды. Пошта индексі ''6052''. Телефон коды ''041276''. ЕКАТТЕ коды ''48765''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Могилово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''6239''. Телефон коды ''041335''. ЕКАТТЕ коды ''48831''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Мусачево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Пошта индексі ''6284''. Телефон коды ''04151''. ЕКАТТЕ коды ''49391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Мыдрец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Пошта индексі ''6292''. Телефон коды ''04153''. ЕКАТТЕ коды ''49535''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Обручиште''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Пошта индексі ''6290''. Телефон коды ''04152''. ЕКАТТЕ коды ''53134''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Овоштник''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 672 адамды құрайды. Пошта индексі ''6138''. Телефон коды ''04342''. ЕКАТТЕ коды ''53179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Опан''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Пошта индексі ''6078''. Телефон коды ''04101''. ЕКАТТЕ коды ''53576''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішке пайыз''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қаратау, Шу-Іле тауларының тасты, тастақты беткейлерінде кездеседі. Биіктігі 30 см-дей жалаң өсімдік. Сабағы бұтақтанған, қырлы. Жапырақтары тұтас; тамыр түбіндегілері кең сағақты; сабақ бойындағылары ұзынша сопақша; ең жоғарғылары қандауыр тәрізді. Гүлдері ақ түсті. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі эллипс тәрізді бұршаққынша (ұзындығы мм-дей). Жіңішке пайыз өте сирек кездесетін реликт және эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Опылченец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Телефон коды ''041358''. ЕКАТТЕ коды ''53624''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Оризово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Телефон коды ''04132''. ЕКАТТЕ коды ''53850''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Оряховица''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Пошта индексі ''6061''. Телефон коды ''041178''. ЕКАТТЕ коды ''54016''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Осетеново''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 257 адамды құрайды. Пошта индексі ''6153''. Телефон коды ''04364''. ЕКАТТЕ коды ''54153''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Осларка''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''6216''. Телефон коды ''04138''. ЕКАТТЕ коды ''54242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''041118''. ЕКАТТЕ коды ''54314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Памукчии''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''6058''. Телефон коды ''04118''. ЕКАТТЕ коды ''55289''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 789 адамды құрайды. Пошта индексі ''6172''. Телефон коды ''04340''. ЕКАТТЕ коды ''22767''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Пошта индексі ''6218''. Телефон коды ''041351''. ЕКАТТЕ коды ''55484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Петрово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Пошта индексі ''6058''. Телефон коды ''04112''. ЕКАТТЕ коды ''56188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
таспа''' (Аstragalus leptocaulіs) бұршақ тұқымдасына жататын көп жылдық бұташықты өсімдік. Қазақстанда Оңтүстік Алтайдың тасты, тастақты баурайлары мен бұталар арасында өседі. Биікігі 30 см-дей, жайылған сабағы бар өсімдік. Жас бұтақтары жылтыр ақ түсті. Жапырақтары ұзынша, жұптан құралады. Гүлсидамы жіңішке, жапырағынан ұзындау. Гүлдері күлгін көк түсті, шашыраңқы ұзын шашақ гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым шілдеде жемістенеді. Жемісі жіңішке қабықты, ұзынша қандауыр тәрізді бұршақ (ұзындығы 12 мм-дей). Жіңішкесабақты таспа өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" Санат:Бұршақтар тұқымдасы Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Телефон коды ''041353''. ЕКАТТЕ коды ''56811''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''6055''. Телефон коды ''041179''. ЕКАТТЕ коды ''56825''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Подслон''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''6057''. Телефон коды ''041174''. ЕКАТТЕ коды ''57073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''6276''. Телефон коды ''04140''. ЕКАТТЕ коды ''57323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Помоштник''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрайды. Пошта индексі ''6297''. Телефон коды ''04155''. ЕКАТТЕ коды ''57515''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Православ''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Пошта индексі ''6248''. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''58075''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Преславен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 785 адамды құрайды. Пошта индексі ''6048''. Телефон коды ''04113''. ЕКАТТЕ коды ''58236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Пряпорец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''041113''. ЕКАТТЕ коды ''58743''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Пчелиново''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''6196''. Телефон коды ''04331''. ЕКАТТЕ коды ''58894''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Пшеничево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Пошта индексі ''6268''. Телефон коды ''04143''. ЕКАТТЕ коды ''58952''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 9''' Григориан күнтізбесінде жылдың 221-ші күні (кібісе жылдарда 222-ші). Жылдың аяғына 144 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Сингапур, Республика күні Оңтүстік Африка Республикасы, Ұлттық әйелдер күні 1803 Роберт Фултон ойлап шығарған пароходтың бiрiншi көрсетілімі 1893 Италия ұлттық банкі негізделді 1915 Таяу Шығыста темір жолы ашылды. 1940 Берлин-Бағдат темір жолдың құрылысы аяқталды 1962 Роберто Циммерман өз атын ресми түрде өзгертті. Осы күннен бастап оның аты Боб Дилан 1965 Сингапур Малайзиядан бөлініп, тәуелсіздігін алды. ====Дүниеге келгедер==== 1593 Исак Уолтон (:en: Izaak Walton) (1683), ағылшын жазушысы. 1896 Жан Пиаже (:en: Jean Piaget) (1980), Швейцария психологы. 1899 Памела Трэверс (шын аты Хелен Линдон Гофф) (Pamela Lyndon Travers Helen Lyndon Goff) (1996), ағылшын әйел-жазушы, Мэри Поппинс шығармасының авторы 1911 Уильям Фаулер (:en: William Alfred "Willy" Fowler) (1995), америкалық астрофизик, 1983 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1938 Леонид Кучма, Украина президенті (1994—2004 жж.). ====Қайтыс болғандар==== 1904 Фридрих Ратцель (:en: Friedrich Ratzel) (1844), неміс географы және этнограф. 1919 Руджеро Леонкавалло (:en: Ruggero Leoncavallo) (1857), италияндық композитор. 1938 Лео Фробениус (:en: Leo Frobenius) 1873), немiс Африка зерттеушiсi, этнолог. 1962 Герман Гессе (:en: Hermann Hesse) (1877), неміс жазушысы, 1946 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1969 Сесил Фрэнк Пауэлл, ағылшын физигі, 1950 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 2000 Джон Харсаний (шын аты Янош Харсаний) (:en: John Charles Harsanyi János Harsányi) (1920), венгер текті америкалық экономист, 1994 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:9 тамыз 
Елек алабындағы өзен. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Қотантал ауылының шығысынан алып, Жаңакүш ауылының шығысында Елек өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 40 км. Арнасы тар, жағалауын бойлай тегіс жазық алып жатыр. Тасмола ауылының оңтүстігінде сол саласы қосылады. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Жылдық орташа су ағымы 0,9 м3 /с. Қар және жер асты суларымен толығады. Шабындықтарды суғаруға, мал шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шыңғырлау ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері 
'''Пыстрен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''6075''. Телефон коды ''04106''. ЕКАТТЕ коды ''59166''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Пыстрово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''6233''. Телефон коды ''041116''. ЕКАТТЕ коды ''59170''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Найденово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''6224''. Телефон коды ''041332''. ЕКАТТЕ коды ''51072''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Николаево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 837 адамды құрайды. Пошта индексі ''6191''. Телефон коды ''04330''. ЕКАТТЕ коды ''51888''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''04111''. ЕКАТТЕ коды ''52252''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Радунци''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''6185''. Телефон коды ''04345''. ЕКАТТЕ коды ''61635''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Разделна''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''6283''. Телефон коды ''04157''. ЕКАТТЕ коды ''61755''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ракитница''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 488 адамды құрайды. Пошта индексі ''6067''. Телефон коды ''04116''. ЕКАТТЕ коды ''61995''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Пошта индексі ''6274''. Телефон коды ''04145''. ЕКАТТЕ коды ''62712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Розово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''6163''. Телефон коды ''04347''. ЕКАТТЕ коды ''62983''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
Ертіс алабындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Май ауданы Май ауылынан қарай 52 км жерде, Қарасор көлінің оңтүстігінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 141 биіктікте. Батысында Ақмола қыстауы бар. == Гидрографикасы == Аумағы 5,7 км2, ұзындығы км, енді жері 2,6 км. Жағалау бойының ұзындығы 11,4 км. Жамантұз көлі орналасқан. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Жағалауы жайпақ. Тұздылығы жоғары, сілтілігі орташа. Санат:Май ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''Руманя''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''6057''. Телефон коды ''041173''. ЕКАТТЕ коды ''63301''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Рупките''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 371 адамды құрайды. Пошта индексі ''6251''. Телефон коды ''041356''. ЕКАТТЕ коды ''63344''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Рыжена''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''6171''. Телефон коды ''04335''. ЕКАТТЕ коды ''63570''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Самуилово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Пошта индексі ''6051''. Телефон коды ''041274''. ЕКАТТЕ коды ''65317''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Свобода''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 087 адамды құрайды. Пошта индексі ''6230''. Телефон коды ''04139''. ЕКАТТЕ коды ''65810''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Свободен''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды. Пошта индексі ''6278''. Телефон коды ''04145''. ЕКАТТЕ коды ''65838''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Селце''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''6184''. ЕКАТТЕ коды ''66103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Скобелево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды. Пошта индексі ''6148''. Телефон коды ''04358''. ЕКАТТЕ коды ''66826''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Славянин''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''6236''. Телефон коды ''04137''. ЕКАТТЕ коды ''67074''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''6064''. Телефон коды ''041116''. ЕКАТТЕ коды ''67154''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жіңішкесу''' Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы Зайсан қаласының 28 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 87 адам (45 ер адам және 42 әйел адам) болса, 2009 жылы 46 адамды (25 ер адам және 21 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Зайсан ауданы елді мекендері 
'''Сливито''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''6176''. Телефон коды ''04332''. ЕКАТТЕ коды ''67341''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Спасово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Пошта индексі ''6249''. Телефон коды ''04130''. ЕКАТТЕ коды ''68182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Средец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''6066''. Телефон коды ''04107''. ЕКАТТЕ коды ''68312''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''6241''. Телефон коды ''041333''. ЕКАТТЕ коды ''68463''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Пошта индексі ''6166''. Телефон коды ''04353''. ЕКАТТЕ коды ''68446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''04111''. ЕКАТТЕ коды ''68970''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Столетово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''6054''. Телефон коды ''04100''. ЕКАТТЕ коды ''69434''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''6243''. Телефон коды ''0941335''. ЕКАТТЕ коды ''69496''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Стрелец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''6058''. Телефон коды ''041279''. ЕКАТТЕ коды ''69794''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Сулица''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Пошта индексі ''6062''. Телефон коды ''04111''. ЕКАТТЕ коды ''70202''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жітіқара''' Қостанай облысы Жітіқара ауданында орналасқан тау. Жітіқара қаласынан қарай 25 км жерде, Тобыл өзенінің сол аңғарында. Етегінде Подгорный ауылы бар. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 349 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге созылып жатыр. Ені км. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір кезеңінің төменгі бөлігі жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қара топырағында астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Етегі егін шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жітіқара ауданы таулары 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Телефон коды ''041334''. ЕКАТТЕ коды ''70531''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Сырневец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Телефон коды ''041337''. ЕКАТТЕ коды ''70562''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Сырнево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрайды. Пошта индексі ''6268''. Телефон коды ''04143''. ЕКАТТЕ коды ''70586''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''6279''. Телефон коды ''04145''. ЕКАТТЕ коды ''72477''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Тополяне''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Пошта индексі ''6277''. Телефон коды ''04141''. ЕКАТТЕ коды ''72824''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Тракия''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Пошта индексі ''6074''. Телефон коды ''04109''. ЕКАТТЕ коды ''72970''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Трояново''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 876 адамды құрайды. Пошта индексі ''6270''. Телефон коды ''04142''. ЕКАТТЕ коды ''73225''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Трынково''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Пошта индексі ''6266''. Телефон коды ''04149''. ЕКАТТЕ коды ''73314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Тулово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1361 адамды құрайды. Пошта индексі ''6170''. Телефон коды ''04323''. ЕКАТТЕ коды ''73420''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Турия''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Пошта индексі ''6157''. Телефон коды ''043616''. ЕКАТТЕ коды ''73451''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Жітіқара ауданы''' Қостанай облысының батыс бөлігіндегі әкімшілік бөлік. Жерінің аумағы 311,99 км². Орталығы Жітіқара қаласы. == Жер бедері == Ауданның аумағы шығысқа қарай еңіс келеді. Орал сырты үстіртінің орта бөлігін алып жатыр. Оның ең биік жері ауданның оңттүстік-батыс жағындағы Жітіқара тауы (414 м). Кен байлықтарынан асбест, каолин сазы, құрылысқа жарамды тас, құм, әктас т.б. кездеседі. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты шұғыл континенттік, қаңтардың орташа ауа температурасы 17°С, шілдеде 20°С шамасында. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері шығыстан батысқа қарай 250 мм-ден 350 мм-ге дейін өзгереді. Жер беті сулары ауданның оңтүстік және шығыс шекараларымен ағып өтетін Тобыл өзенінен, оның сол салалары Бозбие, Ақтастысай, Шортанды, Желқуар өзендерінен және Тобылдың бойында орналасқан кішігірім көлдерден тұрады. Топырағы қара, қызыл қоңыр карбонатты, оларда, көбінесе, бетеге мен жусан, селеу, өзен бойларында шалғынды шөптер басым өседі. Жабайы жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, саршұнақ, тышқандардың бірнеше түрі, құстардан кезқұйрық, бозторғай, бөдене, сары және ақ шымшық, қызғыш, қарға мен сауысқан мекендейді, өзен-көлдерде: қаз, үйрек, қасқалдақ, шағала кездеседі, аздап балық ауланады. == Халқы == Тұрғындар саны 47 661 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 44,76%, орыстар 37,69%, украиндар 7,42%, немістер 3,39%, татарлар 2,23%, беларустар 1,55%, башқұрттар 0,68%, молдовандар 0,33%, корейлер 0,25%, әзірбайжандар 0,24%, басқа ұлт өкілдері 1,47%. == Әкімшілік бөлінісі == 19 елді мекен ауылдық, қалалық әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Аққарға ауылдық округі Большевик ауылдық округі Жітіқара қалалық әкімдігі Забелов ауылдық округі Милютин ауылдық округі Мүктікөл ауылдық округі Пригородный ауылдық әкімдігі Приречный ауылдық округі Степнов ауылдық округі Тоқтаров ауылдық округі Чайковский ауылдық әкімдігі Ырсай ауылдық округі == Кәсіпорындары мен шаруашылығы == Өнеркәсібі акционерлік қоғамы, мемлекеттік “Жітіқара жылу энергетикалық компаниясы” қазыналық кәсіпорны, “Булудов” жекеменшік кәсіпорны, одан басқа нан, сүт зауыттары, т.б. кәсіпорындардан тұрады. Жітіқара аданының ауыл шаруашылығына пайдаланатын жері 440,5 мың га, оның ішінде жыртылған жері 259,2 мың га, шабындығы 1,3 мың га, жайылымы 180,0 мың га (2000). 1996 жылға дейін 10 астық, қой, көкөніс-сүт кеңшары және Львов тәжірибе станциясы болды. Қазір олардың негізінде ауданда 340-тан астам шаруа (фермер) қожалықтары мен 18 серіктестік құрылды. == Инфрақұрылымы == Ауданда 30 мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, аудандық аурухана, 18 пункттер жұмыс істейді. байланыстары Қостанай Жітіқара темір жолымен және Қостанай Жітіқара, Жітіқара Забеловка, Жітіқара Волгоградское Жалтыркөл автомобиль жолдары арқылы жүзеге асырылады. == Дереккөздер == Санат:Жітіқара ауданы 
'''Тыжа''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 525 адамды құрайды. Пошта индексі ''6160''. Телефон коды ''04367''. ЕКАТТЕ коды ''73540''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Тырничени''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 862 адамды құрайды. Пошта индексі ''6158''. Телефон коды ''04368''. ЕКАТТЕ коды ''73688''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Пошта индексі ''6141''. Телефон коды ''04356''. ЕКАТТЕ коды ''77027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''6055''. Телефон коды ''041179''. ЕКАТТЕ коды ''68730''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды. Пошта индексі ''6072''. Телефон коды ''041146''. ЕКАТТЕ коды ''77431''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Хриштени''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Пошта индексі ''6050''. Телефон коды ''04126''. ЕКАТТЕ коды ''77476''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Целина''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Пошта индексі ''6223''. Телефон коды ''041338''. ЕКАТТЕ коды ''78330''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ценово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''6222''. Телефон коды ''041330''. ЕКАТТЕ коды ''78375''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Черганово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 017 адамды құрайды. Пошта индексі ''6139''. Телефон коды ''04341''. ЕКАТТЕ коды ''80532''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''6258''. Телефон коды ''04136''. ЕКАТТЕ коды ''80793''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Забұрын''', ''Забурурнье'' Каспий теңізінің солтүстігіндегі шығанақ. == Географиялық орны == Атырау облысы Исатай ауданында. == Сипаты == Құрлыққа 5,5 км сұғына енген. Шығысында Середка құмқайыры жатыр. Жағалауында өзімен аттас елді мекен орналасқан. Шығанақтың орташа тереңдігі м. Жайпақ жағалауы төрттік кезеңнің құм, саздақ жыныстарынан түзілген. Шығанақ түбі құмды келген. Жағасында қамыс өседі. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі шығанақтары Санат:Атырау облысы географиясы 
'''Шаново''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''6169''. Телефон коды ''04344''. ЕКАТТЕ коды ''83020''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Юлиево''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 718 адамды құрайды. Пошта индексі ''6168''. Телефон коды ''04339''. ЕКАТТЕ коды ''86043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Яворовец''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''6179''. ЕКАТТЕ коды ''87148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Яворово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''6240''. Телефон коды ''041355''. ЕКАТТЕ коды ''87182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ягода''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрайды. Пошта индексі ''6167''. Телефон коды ''04322''. ЕКАТТЕ коды ''87212''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Яздач''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''6229''. Телефон коды ''041336''. ЕКАТТЕ коды ''87254''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ясеново''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 791 адамды құрайды. Пошта индексі ''6147''. Телефон коды ''04337''. ЕКАТТЕ коды ''87641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Ястребово''' () Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды. Пошта индексі ''6056''. Телефон коды ''04102''. ЕКАТТЕ коды ''87713''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Балша''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Пошта индексі ''1217''. ЕКАТТЕ коды ''2511''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Бусманци''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 698 адамды құрайды. Пошта индексі ''1520''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''7106''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы жеріндегі қыстау. Аудандағы Қабанбай ауылынан оңтүстікке қарай 15 км жерде, Қарасу өзенінің тармақтарының бірінде орналасқан. Жазықтағы Заготскоттың топырағы қызғылт қоңыр болып келеді. Онда далаға тән астық тұқымдас өсімдіктер өскен. Қыстау маңында Қарасу өзенін бойлай Алыбай, Бақаши т.б. қыстаулар бар. Қыстау аумағымен Қабанбай Ақжар автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қыстаулар 
'''Владая''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрайды. Пошта индексі ''1641''. Телефон коды ''0999''. ЕКАТТЕ коды ''11394''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 559 адамды құрайды. Пошта индексі ''1223''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''11884''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Волуяк''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Пошта индексі ''1346''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''12084''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''1855''. Телефон коды ''02994''. ЕКАТТЕ коды ''22304''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Железница''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды. Пошта индексі ''1475''. Телефон коды ''02992''. ЕКАТТЕ коды ''29150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Желява''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Пошта индексі ''1837''. Телефон коды ''02994''. ЕКАТТЕ коды ''29204''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Иваняне''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 848 адамды құрайды. Пошта индексі ''1393''. Телефон коды ''02993''. ЕКАТТЕ коды ''32216''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Казичене''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4891 адамды құрайды. Пошта индексі ''1532''. Телефон коды ''02999''. ЕКАТТЕ коды ''35239''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Клисура''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Пошта индексі ''1320''. Телефон коды ''07124''. ЕКАТТЕ коды ''37280''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кокаляне''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Пошта индексі ''1191''. Телефон коды ''02992''. ЕКАТТЕ коды ''37914''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы қыстау. Аудандағы Қарабұлақ ауылынан солтүстікке қарай 13 км жерде, Тоқай өзенінің сол жағалауында орналасқан. Жер бедері тегіс жазық келген. Аллювий шөгінділерінен түзілген жер қыртысында қызғылт қоңыр, құмдақты қоңыр топырағында бұта, ши аралас сұлыбас, қылқанбоз, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Суы мол, шөбі шүйгін '''Заготскот''' қыстауы мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қыстаулар 
'''Кривина''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Пошта индексі ''1588''. Телефон коды ''02999''. ЕКАТТЕ коды ''39791''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кубратово''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Пошта индексі ''1257''. ЕКАТТЕ коды ''40436''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кытина''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Пошта индексі ''1276''. ЕКАТТЕ коды ''41010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Лозен''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 856 адамды құрайды. Пошта индексі ''1151''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''44063''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Локорско''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 721 адамды құрайды. Пошта индексі ''1513''. Телефон коды ''02996''. ЕКАТТЕ коды ''44224''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Мировяне''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''1289''. Телефон коды ''02998''. ЕКАТТЕ коды ''48393''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Мрамор''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Пошта индексі ''1261''. Телефон коды ''02998''. ЕКАТТЕ коды ''49206''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Мырчаево''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Пошта индексі ''1696''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''49597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Негован''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 075 адамды құрайды. Пошта индексі ''1222''. Телефон коды ''0996''. ЕКАТТЕ коды ''51250''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Дереккөздер == облысының елді мекендері 
'''Панчарево''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Пошта индексі ''1137''. Телефон коды ''02992''. ЕКАТТЕ коды ''55419''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Зайсан Артезиан Алабы''', Оңтүстік Алтай мен Тарбағатай тауларының арасында орналасқан, ауданы 30 мың км² жуық қазаншұңқырды қамтитын жер асты суы бар өңір. Алаптың батысы мен оңтүстігінде, көбінесе, арынсыз жер асты суы тараған. Олар антропоген кезеңінің құм аралас дөңбектасында, малтатасында және таза құмда шоғырланған. Жер асты суларының жалпы тереңдігі 100 120 м, Зайсан көлінің маңында м. Судың орташа минералдығы 1,2 1,5 г/л, ұңғымалардың су өнімділігі л/с. Оңтүстік Зайсан маңында 120 150 тереңдікте орналасқан жоғарғы плиоцен жер асты сулары арынды. Олар саз қабатшаларымен бөлінген малтатас пен құмда шоғырланған. Су қабаттарының жалпы қалыңдығы 15 м. Судың минералдығы 0,3 0,8 г/л. Ұңғы-малардың су өнімділігі л/с. Жер асты су алабының солүстік. бөлігіндегі жоғарғы бор-палеоген және палеоген-неоген шөгінділерінде қалыңдығы м-ден 10 15 м-ге дейін жететін үш сулы қабат бар. Алаптың шет жағындағы тереңдігі 300 м, ортаңғы бөлігінде 1200 м. Судың минералдығы 0,3 1,0-ден г/л-ге дейін, өнімділігі 0,2 3,0 л/с. Зайсан артезиан алабының суы елді мекендерді сумен қамтамасыз етуге, жер суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер== Санат:Артезиан алабы 
'''Плана''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''1475''. Телефон коды ''0992''. ЕКАТТЕ коды ''56624''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
Тайваньдағы штаб-пәтерлері '''HTC Corporation''' (, (), бұрынғы атауы '''High Tech Computer Corporation''', 1997 жылы 17 мамырда құрылған Тайваньдық электроника өндіруші компания. Қазір смартфондар және интернет жасау ісімен айналысады. 2006 жылы әлемдегі ең ірі 100 IT- компаниялардың арасында 3-ші орын алды. ==HTC One X== Дизайн және жинақтамасы HTC one смартфоны Жеке менің өзіме ұнағаны, ол әрине дизайн. Дизайн өте керемет жасалынған. Қара түстің үстінен қызыл жолақтар өзіне бір артықшылық және қымбаттық қасиет береді. Дизайн жағынан iPone тен қалмайды дер едім. Бірақ әркімге, әр қалай. Кейбір адамдарға сырты жылтыр болған ұнайды. Өздеріңіз фотолардан қарап бағасын берерсіз. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты ==Сілттемелер== компаниялары Санат:Алфавит бойынша компаниялар Санат:Ұялы телефон өндірушілері 
'''Подгумер''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 853 адамды құрайды. Пошта индексі ''1221''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''57011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Чепинци''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Пошта индексі ''1554''. Телефон коды ''02996''. ЕКАТТЕ коды ''80409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Яна''' () Болгариядағы ауыл. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''1805''. ЕКАТТЕ коды ''87401''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1304 адамды құрайды. Пошта индексі ''2222''. Телефон коды ''07177''. ЕКАТТЕ коды ''223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Алино''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''2019''. Телефон коды ''07124''. ЕКАТТЕ коды ''391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Антон''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Антон қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1564 адамды құрайды. Пошта индексі ''2089''. Телефон коды ''07186''. ЕКАТТЕ коды ''504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Априлово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1036 адамды құрайды. Пошта индексі ''2128''. Телефон коды ''07159''. ЕКАТТЕ коды ''549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Байлово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''2133''. Телефон коды ''05348''. ЕКАТТЕ коды ''2258''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зайсан қазаншұңқыры''' Қазақстанның шығыс бөлігіндегі ойыс. == Географиялық орны == Алтай тау сілемдері мен таулары аралығында, Шығыс Қазақстан облысы аумағында, теңіз деңгейінен 395-1000 жоғарыда жатыр. Жалпы ұзындығы 250 км, енді жері 140 км-ге дейін. Қазаншұңқыр батысында Шар-Көкпекті шоқыларына ұласады. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың қатпарлық іргетасы қазаншұңқырдың осьтік бөлігі арқылы 1600-1700 тереңдікте өтеді. Оның бетін бор, палеоген, неоген және төрттік кезеңдерінің құрлықтық шөгінділері жауып жатыр. ==Жер бедері == Өңірде шөлге және шөлейтке тән ландшафт басым. Ең ойыс жерінде Зайсан көлі мен Бұқтырма бөгенінің оңтүстік бөлігі орналасқан. == Климаты, топырағы== Климаты тым континенттік. Қаңтар айындағы ауаның жылдық орташа температурасы –21°С. Кейбір жылдары температура –49°С-қа дейін төмендейді. Шілде айындағы жылдық орташа температура 22°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 300 мм шамасында. Қазаншұңқыр аумағында батыс, оңтүстік-батыс бағыттан күшті желдер соғады. Топырағы қоңыр, қызғылт қоңыр, шығыс бөлігінде құмды топырақтар басым. Суғармалы егіншілік, мал шаруашылығы дамыған. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы Санат:Қазақстан ойпаттары 
'''Бакёво''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''2295''. ЕКАТТЕ коды ''2289''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Балёвци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''02539x''. ЕКАТТЕ коды ''2539''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Батулия''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''2295''. Телефон коды ''07164''. ЕКАТТЕ коды ''2899''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Бахалин''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2219''. ЕКАТТЕ коды ''2926''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Безден''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Пошта индексі ''2236''. Телефон коды ''07110''. ЕКАТТЕ коды ''3191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 672 адамды құрайды. Пошта индексі ''2011''. Телефон коды ''071227''. ЕКАТТЕ коды ''3441''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Белица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрайды. Пошта индексі ''2062''. Телефон коды ''07143''. ЕКАТТЕ коды ''7960''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Белопопци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Пошта индексі ''2132''. Телефон коды ''071504''. ЕКАТТЕ коды ''3705''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Белчин''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 486 адамды құрайды. Пошта индексі ''2025''. Телефон коды ''07124''. ЕКАТТЕ коды ''3767''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''2024''. Телефон коды ''07124''. ЕКАТТЕ коды ''3770''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 10''' Григориан күнтізбесінде жылдың 222-ші күні (кібісе жылдарда 223-ші). Жылдың аяғына 143 күн қалады. == Мейрамдар == күні Қазақстан:Абай күні == Оқиғалар == 1500 Португал теңіз саяхатшысы Диогу Диаш (:en:Diogo Dias) Мадагаскар аралын ашты. 1809 Эквадор Испаниядан тәуелсіз екенін жариялады. 1821 Миссури АҚШ-тың 24-шi штаты болды. 1833 Чикаго қаласының негізі қаланды. 1877 Америкалық астроном Асаф Холл Қызылжұлдыздың Деймос серігін ашты. == Дүниеге келгендер == 1823 Антониу Диаш (:en:Antônio Gonçalves Dias) (1864), Бразилия ақыны. 1830 Окубо Тосимити (:en: Ōkubo Toshimichi) (1878), жапон саясаткері. 1845 Абай Құнанбаев (1904), қазақ ақыны, жазушы, қоғам қайраткері, қазіргі қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы 1902 Арне Тиселиус (:en: Arne Wilhelm Kaurin Tiselius) (1971), швед биохимигі, химиядан 1948 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1913 Вольфганг Пауль (:en: Wolfgang Paul) (1993), неміс физигі, 1989 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Қайтыс болғандар == 1843 Якоб Фридрих Фриз (:en: Jakob Friedrich Fries) (1773), неміс физигі және математигі. 1913 Йоханнес Линнанкоски (:en: Johannes Linnankoski), фин жазушысы 1946 Леон Гомон (:en: Léon Ernest Gaumont) (1864), Gaumont француз негiздеушiсi. Gaumont әлемдегі бірінші киностудия. == Сыртқы сілтемелер == Санат:10 тамыз 
'''Зайсан титанды кенқайрандар тобы''', Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан каласының батысында орналасқан. Мұнда Бакланий, Қиын Керіш, т.б. кішігірім кен орындары шоғырланған. Олар формацияға жатады. Кен денелері бұрыс пішінді, кен минералдарының таралуы біркелкі емес. Негізгі кен минералдары ильменит, лейкоксен, рутил. Қосымша эпидот, гранат, хромшпинелид, турмалин және темір мен марганецтің оксидтері, гидрооксидтері кездеседі. Кендердегі титан минералдарының ала құла таралуына байланысты бұл кендер тобы қазіргі уақытта == Дереккөздер== Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары 
'''Бенковски''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Пошта индексі ''2076''. Телефон коды ''07182''. ЕКАТТЕ коды ''3842''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Беренде''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2212''. Телефон коды ''07172''. ЕКАТТЕ коды ''3890''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Пошта индексі ''2212''. ЕКАТТЕ коды ''3900''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Бов''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''2270''. Телефон коды ''07168''. ЕКАТТЕ коды ''4546''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Богёвци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Пошта индексі ''2235''. Телефон коды ''07110''. ЕКАТТЕ коды ''4813''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Богданлия''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды. Пошта индексі ''2116''. Телефон коды ''07158''. ЕКАТТЕ коды ''4604''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Боерица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Пошта индексі ''2066''. Телефон коды ''07149''. ЕКАТТЕ коды ''4892''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Боженица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''2157''. Телефон коды ''071302''. ЕКАТТЕ коды ''4950''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Борика''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Пошта индексі ''2064''. Телефон коды ''07149''. ЕКАТТЕ коды ''5390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Бракёвци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''2251''. Телефон коды ''07192''. ЕКАТТЕ коды ''6050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''ЗАМСТАҚ'''– Шағырай үстіртінің батысындағы тау. Ақтөбе облысы Байғанин ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 206 м. қарай 4,9 км-ге, енді жері 4,5 км-ге созылып жатыр. Үстіртті тау беткейлері көлбеу келген. Жер қыртысы жоғарғы миоценнің оолитті әктастарынан түзілген. Сұр топырақ жамылғысында сұр жусан, бұйырғын, тасбұйырғын, күйреуік басым өскен. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''2222''. Телефон коды ''07177''. ЕКАТТЕ коды ''6175''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Брезе''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''2278''. Телефон коды ''07163''. ЕКАТТЕ коды ''6272''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Брезовдол''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''2292''. ЕКАТТЕ коды ''6327''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Брестака''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2072''. ЕКАТТЕ коды ''6421''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Брусен''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''2185''. Телефон коды ''07103''. ЕКАТТЕ коды ''6608''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Бузяковци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''07143''. ЕКАТТЕ коды ''6851''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Буковец''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2293''. ЕКАТТЕ коды ''6985''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Букоровци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2253''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''7020''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Буново''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Пошта индексі ''2074''. Телефон коды ''07187''. ЕКАТТЕ коды ''7051''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''2236''. Телефон коды ''07119''. ЕКАТТЕ коды ''7171''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Заңғар''' Қуаңдария өзенінің ортаңғы ағысындағы төбе. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылының 25 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 160 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 900 м. Маңында №61, №48, Шибұлақ, Тектұрмас артезиан құдықтары бар. == Өсімдігі == Құмды, қырқалы келген беткейінде сексеуіл, жусан, жүзгін, т.б. өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қармақшы ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Бырдо''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''07174''. ЕКАТТЕ коды ''7435''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''2222''. Телефон коды ''07177''. ЕКАТТЕ коды ''7541''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Бырля''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''2255''. Телефон коды ''07199''. ЕКАТТЕ коды ''7555''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Вакарел''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1896 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''07143''. ЕКАТТЕ коды ''10029''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Василовци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''2205''. Телефон коды ''071798''. ЕКАТТЕ коды ''10269''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Венковец''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2066''. Телефон коды ''07149''. ЕКАТТЕ коды ''10656''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Веринско''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Пошта индексі ''2063''. Телефон коды ''07149''. ЕКАТТЕ коды ''10690''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Видраре''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 494 адамды құрайды. Пошта индексі ''2190''. Телефон коды ''07139''. ЕКАТТЕ коды ''11020''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Вишан''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''11332''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''2215''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''11483''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зарқын''', арнебия () айлауыктар тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қызылорда, Маңғыстау облыстарының, Балқаш Алакөл ойыстарының құмдарында және Жетісу (Жоңғар), Іле, Күнгей Алатауларының тастақты беткейлерінде өсетін ''шұбар Зарқын'' (A. guttata), ''ірі гүлді Зарқын'' (A. grandіflora), ''Каспий Зарқыны'' (A. transcaspіca) және ''жатаған Зарқын'' (A. decumbens) деген түрі кездеседі. Биіктігі 30 см. Өсімдіктің жер бетіндегі бөлігі ұзын қылтанақты түкті келеді. Жапырақтары өркенге кезектесіп орналасқан. Күлгін, қызғылт, сары түсті гүлдері түтікше тәрізді тостағанша, күлте бес аталық және бір аналықтан құралған. Аналық мойны жіп тәрізді өте жіңішке, ұзын, аузы қос тілімді болады. Жәндіктер арқылы тозаңданады, сәуір маусым айларында гүлдеп, мамыр шілдеде жемісі піседі. Жемісі піскенде немесе бөлшекке ажырайтын жаңғақша. Гүлдері шырын бөлетіндіктен балды өсімдіктердің қатарына жатады. == Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды. Пошта индексі ''2299''. Телефон коды ''07166''. ЕКАТТЕ коды ''11510''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Врачеш''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Пошта индексі ''2151''. Телефон коды ''07134''. ЕКАТТЕ коды ''12283''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Врыдловци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2254''. Телефон коды ''07193''. ЕКАТТЕ коды ''12320''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Вырбница''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2248''. Телефон коды ''0729/3425''. ЕКАТТЕ коды ''12770''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Габер''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Пошта индексі ''2215''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''14034''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Габра''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 070 адамды құрайды. Пошта индексі ''2112''. Телефон коды ''071506''. ЕКАТТЕ коды ''14074''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрайды. Пошта индексі ''2277''. Телефон коды ''09545''. ЕКАТТЕ коды ''14194''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гайтанево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''2114''. Телефон коды ''07159''. ЕКАТТЕ коды ''14338''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гара-Бов''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 071 адамды құрайды. Пошта индексі ''2271''. Телефон коды ''07168''. ЕКАТТЕ коды ''14461''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гинци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''2250''. Телефон коды ''07192''. ЕКАТТЕ коды ''14903''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Затобол жер асты су кен орны''' Қостанай облысы Қостанай ауданында орналасқан. Тобыл өзені аңғарында. Жер асты су кенін алғаш рет 1965 жылы В.П. Овчинников пен В.Н. Гниломедов зерттеген. 1967 жылдан бері Заречное, Октябрь, Шоққарағай, Щербаково ауылдарын сумен қамтамасыз етеді. == Жатыс сипаты == Аллювийлі жазықтағы кешенді су кені тәулігіне 7500 м3 су береді, минералдар 0,3-0,8-ден 1,3 г/дм3-ге дейін. Жер асты су кенін кәсіпорындар мен ауыл шаруашылығына пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Қостанай ауданы географиясы Санат:Қазақстан гидрографиясы Санат:1967 жылы пайда болғандар 
'''Говедарци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1290 адамды құрайды. Пошта индексі ''2020''. Телефон коды ''07125''. ЕКАТТЕ коды ''15285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Голак''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2036''. ЕКАТТЕ коды ''15374''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды. Пошта индексі ''2113''. Телефон коды ''071587''. ЕКАТТЕ коды ''15432''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''2204''. Телефон коды ''07179''. ЕКАТТЕ коды ''15518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Голеш''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''2254''. Телефон коды ''07193''. ЕКАТТЕ коды ''15572''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Голяновци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрайды. Пошта индексі ''2231''. Телефон коды ''0721''. ЕКАТТЕ коды ''15984''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрайды. Пошта индексі ''2131''. Телефон коды ''07152''. ЕКАТТЕ коды ''16314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрайды. Пошта индексі ''2027''. Телефон коды ''07126''. ЕКАТТЕ коды ''16599''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Пошта индексі ''2046''. Телефон коды ''07142''. ЕКАТТЕ коды ''18561''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''2138''. Телефон коды ''071503''. ЕКАТТЕ коды ''16794''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
''Зауза қоңыз''. '''Зауза қоңыз''' (Melolontha) қаттықанаттылар отрядының тақта мұрттылар тұқымдасына жататын жәндіктер. Негізінен Еуразия құрлығында кең тараған (36 түрі белгілі). Қазақстанда кездесетін түрі бар: шығыс зауза қоңызы (M. hіppocastanі) және батыс зауза қоңызы (M. melolontha). ''Зауза қоңыз'' денесінің ұзындығы 20 32 мм, түсі қара қоңыр, қанатының үсті қоңырқай жирен түсті болады. Қос жұп қанаттарының 1-жұбы мүйізденіп, қатты қанатқа (элитра) айналған; 2- жұбы жарғақ қанатты болып келеді. Қос мұртшаларының ұшы жолақтанған тақта тәрізді. Ауыз аппараты кеміргіш. Бұлар дара жыныстылар, толық түрленіп дамиды. Дернәсілінің түсі ақшыл, басы қоңыр түсті, кеудесінде үш жұп аяқтары болады. Дернәсілі топырақ арасында (3 жылда) өсіп-жетіледі де, жас ағаштардың тамырын зақымдайды. Көктемде ағаш жапырағын жейді. Зауза қоңыздың дернәсілін жою үшін топыраққа инсектицидтер шашады. Ал қоңыздарды ағаштан сілкіп түсіріп, жинап құртады. == Басы == Ауыз мүшелері мен сезім мүшелері қоңыздың басына орналасқан. Алдыңғы жағында көлденең пластинка тәрізді жоғары ерні бар. Оның арт жағынан ауыз тесігін екі жанынан жиектеп тұратын екі жұп жақтары көрінеді. Ауыздың астыңғы жағында төменгі ерні болады. Төменгі жақтары мен төменгі ерінінде дәм сезу және сипап сезу мүшелері қызметін атқаратын екі жұп мұртшалары бар. Қоңыздың басында екі күрделі көзі болады. Әрбір көз бірнеше мың жай көзшелерден құралады. Көздерінің алдыңғы жағынан мұртшалар көрінеді, олардың ұштарында жалпақтау келген бірнеше пластинкалары бар. Пластинкалар иіс сезім мүшелерінің қызметін атқарады. Олар зауза қоңызының аталығынан гөрі аналығында жақсы жетілген. Көкіректің алдыңғы бөлігіне бас батыңқы орналасқан. Қоңыз басын еңкейте алады, бірақ жан-жағына бұра алмайды. == Зауза қоңыз қалай ұшады? == Ол өте үлкен және қанаттары да кішкентай, мускультурасы да дұрыс емес. Және жерден ұшу үшін есе күштірек болу керек. Дегенмензауза қоңыз өте жылдам ұшады м/с жылдамдықпен. Рас, бұрыннан белгілі, зауза қоңыздың денесінің үштен бір бөлігі ауадан тұрады. Сондықтан, ол ұшар алдында ауа қапшықтарын ауамен толтырып алады. Бірақ, зауза қоңыз ұшу үшін бұл жеткіліксіз. Неліктен? Ешкім білмейді. Зауза қоңыз жете зерттеуді қажет етеді.Түрлі гипотезалар айтылады, бірақ олар қате болып шықты. Ғалымдарға зауза қоңыздың құпиясын ашу маңызды. Мүмкін ғалымдар зауза қоңыздың сырын ашқанда жаңа ұшу аппараттарын ойлап табатын шығар. Зауза қоңыз тек солтүстік ендікте кездеседі, бірақ Солтүстік Америка конструкторлары қызығушылық танытуда. Зауза қоңыздарын басқа жаққа апаруға немесе кіргізуге қатаң тиым салынған, өйткені экологиялық апаттар болуы мүмкін. Зауза қоңыздардың коңыстанған жерлерінде табиғи жаулары жоқ. Және де зауза қоңыздың көптеген түрлері Ресейде кездеседі. Біздің елімізде де зауза қоңыздар ұшатын кезеңдерде көптеген ормандарды құртуы мүмкін. Атап айтатын болсақ, зауза қоңызы арнайы мамандарды таң қалдырды. Бірақ, зауза қоңыз көп ұшпайды, 30-40 күн ғана ұша алады. Бұл дегеніміз зауза қоңыз жылда 30-40 күнінде ұшатынын көрсетеді. Шамамен зауза қоңыз жыл бойы жердің астында өмір сүреді. Алғашқы жазда қарашіріктер мен өсімдіктердің тамырларымен қоректенеді. Қысқа қарай дернәсілдер тереңге қарай кетеді, ал көктем келгенде көтеріледі. Екінші жылы дернәсілдер жас ағаштардың тамырымен қоректене береді. Үшінші жылы дернәсілдер 5-6 сантиметрге өседі және олар үлкен ағаштардың тамырларымен қоректенеді. Төртінші жылы дернәсілдер қуыршақтарға айналады, ал екі-үш айдан кейін қоңызға айналады. Және осы жас қоңыздар келесі көктемге дейін жердің астында өмір сүре береді. == Дереккөздер== Санат:Қатты қанаттылар Санат:Еуразия жәндіктері Санат:1775 жылы зерттелген жануарлар 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. ЕКАТТЕ коды ''16938''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Горунака''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2191''. ЕКАТТЕ коды ''17289''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Градец''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды. Пошта индексі ''2239''. Телефон коды ''07117''. ЕКАТТЕ коды ''17449''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Григорево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрайды. Пошта индексі ''2108''. Телефон коды ''0725''. ЕКАТТЕ коды ''17885''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''18006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Губеш''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''2255''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''18037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Губислав''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''2274''. ЕКАТТЕ коды ''18040''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гургулят''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''2223''. Телефон коды ''0727''. ЕКАТТЕ коды ''18133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гурково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''2145''. Телефон коды ''07136''. ЕКАТТЕ коды ''18143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гурмазово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''2226''. Телефон коды ''07112''. ЕКАТТЕ коды ''18174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
''Зауролоф''. үйректұмсық динозаврлар тұқымдасының ең ірі туысының бірі. Екі түрінің қаңқа сүйек қалдықтары Канада мен Моңғолия жерінен, бор кезеңінің шөгінділерінен табылған. Артқы аяқтарымен тұрғандағы биікт. м-дей болған. Терісі қалқан тәріздес ұсақ, жалпақ мүйіздермен қапталған. Бас сүйегінің (ұзындығы м-дей) тұмсық жағы ұзын, үйректің тұмсығына ұқсас жалпақ, ал маңдай және желкесі айдар тәріздес жоғары және артқа қарай созылып келген. Бұл айдар сүйегі ішінен танау қуысымен жалғасқан. Мойын омыртқасы 12, арқа омыртқасының саны 20. Бірнеше қатар орналасқан 1000-ға тарта тістері болған. Жалпақ бүйір құйрығы суда жүзуге икемделген. Құрлықта Зауролоф артқы екі аяғымен жүрген. Ал кішкене алдыңғы аяқтарындағы башайларының арасы жарғақтармен біріккен. Зауролофтар су жағалауларында тіршілік еткен, үйректұмсықтары су өсімдіктерімен қоректенуге бейімделген. == Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''Гылыбовци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''2223''. Телефон коды ''0727''. ЕКАТТЕ коды ''18294''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Гуцал''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Пошта индексі ''2045''. Телефон коды ''071220''. ЕКАТТЕ коды ''18201''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Делян''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''2225''. ЕКАТТЕ коды ''20626''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. ЕКАТТЕ коды ''20729''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Джурово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1031 адамды құрайды. Пошта индексі ''2187''. Телефон коды ''07139''. ЕКАТТЕ коды ''20897''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Добравица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2279''. ЕКАТТЕ коды ''21316''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Добырчин''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''2289''. ЕКАТТЕ коды ''21751''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Доганово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Пошта индексі ''2115''. Телефон коды ''07158''. ЕКАТТЕ коды ''21779''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Пошта индексі ''2107''. Телефон коды ''07159''. ЕКАТТЕ коды ''22174''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Пошта индексі ''2137''. Телефон коды ''071503''. ЕКАТТЕ коды ''22647''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
Заупопод бауырымен кесіртке жамбасты динозаврлар отрядының бір тармағы. Юра және бор кезеңдерінде Антарктидадан басқа құрлықтың бәрінде тіршілік еткен. Заупоподтың қаңқа сүйектері Қазақстанда Қызылорда облысынан табылған. Бұл ірі жануардың дене тұрқы 30 м-дей, басы денесіне қарағанда өте кішкене, мойны мен құйрығы ұзын, жоғарғы жақ сүйектерінде 12 17, ал төменгісінде 10 16 ұсақ, жалпақ тістері болған. Танау қуысы көз шарасына жақын орналасқан, маңдай бөлімі қысқа, мойын омыртқасының саны 12 17, арқа омыртқасы 10 13, сегізкөзінде 6, ал құйрығында 80-дей омыртқасы болған. Аяғы башайлы, алдыңғы башайының ұшында өте үлкен әрі үшкір тұяқтары бар. Тістерінің құрылысына қарағанда олар шөп қоректі жануарлар, таяз суларда, жағалауларда мекендейді. Ал кейбір ғалымдар олардың үлкен денесіне, салмағына (40 т-нан астам) қарап, суда тіршілік еткен деген пікірді қолдайды. Заупоподтардың 13 тұқымдасқа, 70-тей туысқа бірігетін 130-дей түрі белгілі. Олардың ішіндегі негізгі өкілдері диплодок, апатозавр, брахиозавр. == Дереккөздер == Санат:Триас кезеңі динозаврлары Санат:Юра кезеңі динозаврлары Санат:Бор кезеңі динозаврлары 
'''Доспей''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрайды. Пошта индексі ''2012''. Телефон коды ''0722''. ЕКАТТЕ коды ''23039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1010 адамды құрайды. Пошта индексі ''2237''. Телефон коды ''07118''. ЕКАТТЕ коды ''23296''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Драгоил''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''2208''. Телефон коды ''07172''. ЕКАТТЕ коды ''23354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''2218''. Телефон коды ''07177''. ЕКАТТЕ коды ''23474''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Пошта индексі ''2008''. Телефон коды ''0722''. ЕКАТТЕ коды ''23491''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Дреатин''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. ЕКАТТЕ коды ''23635''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Дреново''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''2236''. Телефон коды ''07119''. ЕКАТТЕ коды ''23707''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Дружево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрайды. Пошта индексі ''2281''. Телефон коды ''07165''. ЕКАТТЕ коды ''23798''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Дрымша''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''2238''. Телефон коды ''07119''. ЕКАТТЕ коды ''23844''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Душанци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Пирдоп қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Пошта индексі ''2083''. Телефон коды ''07184''. ЕКАТТЕ коды ''24164''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зәйтүн''', олива () зәйтүндер тұқымдасына жататын мәңгі жасыл көп жылдық ағаш тектес өсімдік. Негізінен тропиктік, субтропиктік аймақтарда өседі. 80-ге жуық түрі бар. Соның ішінде шаруашылық үшін маңызды түрі ''еуропалық Зәйтүн'' (O. europaea). Бұл түр жабайы түрде кездеспейді. Биіктігі м, кейде 10 12 м-ге дейін жетеді. Жапырақтары ұсақ, сопақша келген, қарама-қарсы орналасқан. Гүлі ұсақ, қос жынысты, гүл шоғы ақшыл. Жемісі сүйек, сопақша, толық піскен кезде күлгін немесе қара түсті келеді. Зәйтүн атпа тамыр сабақтарымен, тұқымымен, қалемшемен және ұластыру арқылы көбейтіледі. Тұқымымен көбейткенде 10 12, ал басқа жолмен көбейткенде жылда өнім сала бастайды. 200 жылға дейін өнім береді, бірақ ең мол жеміс беретін кезеңі 20 50 жыл аралығында. Ағаштары 300 400 жыл өседі. Бір ағаш жылына 20 40 кг-дай жеміс береді. Зәйтүннің шикі жемісінің құрамында шамамен 50 75% май болады, сонымен қатар қант, ақуыз, пектин, В, витаминдері, провитамині, т.б. құнды заттар кездеседі. Жемістерін жасаң кезінде жеуге болмайды, өйткені құрамында дәмі өте ащы глюкозид олеуропеин заты болады. Жемістерін қайта өңдегеннен кейін пайдаланады. Жемістерін салқындай сығып алған бірінші фракциясы зәйтүн майы деп аталады, ол тағам дайындауда, консерві өнеркәсібінде және медицинада дәрі ретінде, ал қалған жемісін, тұқымын қыздырып барып, сығып алынған екінші фракциясы ағаш майы сабынын қайнатуда қолданылады. Сығындысы мал азығы ретінде пайдаланылады. Зәйтүн дақылы өнімдерін ең мол өндіретін елдер Италия, Испания, Грекия, Португалия, т.б. ТМД елдерінде Зәйтүн дақылы 13 ғ-дан белгілі. Қырымда, Әзірбайжанда, Түрікменстанда, Грузияда, Ресейдің Краснодар өлкесінде өсіріледі. Зәйтүннің кеңінен тараған 500-ден аса сұрпы шығарылған. Зәйтүн жемісі Қазақстанда да тағамға көп пайдаланылады. == Қолданылуы == Ежелгі заманнан бері адамдар зәйтүн жемістерін жеп, одан зәйтүн майын жасаған. Зәйтүн майларға бай; абсолютті құрғақ зат бойынша май шығымы помологиялық дәрежесіне байланысты 50-ден 80%-ға дейін ауытқиды. Жемістер белоктарға, пектиндерге, қанттарға, витаминдерге бай: В, С, Е, Р-белсенді катехиндер, құрамында калий, фосфор, темір және басқа элементтердің тұздары бар. Сонымен қатар, жемістерде көмірсулар, катехиндер, фенол карбон қышқылдары, пектиндік заттар, тритерпенді сапониндер бар. Жапырақтарында органикалық қышқылдар, фитостерол, олеуропен гликозиді, шайырлар, флавоноидтар, лактон элеолидтері, ащы және таниндер, эфир майлары, оның құрамына эфирлер, фенолдар, камфен, эвгенол, цинол, цитрал және спирттер кіреді. Жапырақтарында гликозидтер, органикалық қышқылдар, ащы, флавоноидтар және таниндер бар. Зәйтүн майы бұл дақыл негізінен өсірілетін негізгі өнім. Бірақ зәйтүн жемістері консервілеу өнеркәсібінде жасыл жемістерден, ал қара құрғақ тұздалған зәйтүндерден консервілерді өндіру үшін кеңінен қолданылады. Прованс зәйтүн майы тамақ өнеркәсібінде дәмді балық консервілерін (шөп, сардина) өндіру үшін қолданылады. Майдың мөлшері, оның химиялық және физикалық қасиеттері факторлар кешеніне, жылдың жағдайларына, агротехникалық шараларға, помологиялық сортқа байланысты. Консервіленген зәйтүндер, құрғақ тұздалған қара зәйтүндер, әсіресе фаршталған зәйтүндер ащы дәмге ие, тәбет ашатын, дәмді консервілер, тамақ өнімдерінің ассортиментін толықтыратын, ең бастысы, емдік қасиеті бар. == Таралуы == Зәйтүн ағаштары әлемнің субтропикалық аймақтарында кездеседі, оны әлемнің көптеген елдерінде- Ипанияда, Италияда, Түркияда, Тунисте, Мароккода, Сирияда және Португалияда өсіреді. == Дереккөздер == Санат:Зәйтүн тұқымдастары 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Пошта индексі ''2275''. ЕКАТТЕ коды ''27228''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Елешница''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''2125''. Телефон коды ''071502''. ЕКАТТЕ коды ''34120''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Желен''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''2267''. Телефон коды ''07167''. ЕКАТТЕ коды ''29163''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Еловдол''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''2159''. Телефон коды ''071304''. ЕКАТТЕ коды ''27334''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Живково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''2065''. Телефон коды ''07149''. ЕКАТТЕ коды ''29338''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Завидовци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''2288''. Телефон коды ''07163''. ЕКАТТЕ коды ''30082''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Заселе''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''2284''. ЕКАТТЕ коды ''30350''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зимевица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрайды. Пошта индексі ''2282''. ЕКАТТЕ коды ''30847''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Златуша''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''2225''. Телефон коды ''07178''. ЕКАТТЕ коды ''31187''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Злокучене''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''2009''. ЕКАТТЕ коды ''31228''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зәуре'''– Шанышқылы көлінің көл. Қостанай облысы Амангелді ауданында, Торғай өзені алабында. Жыланшықтүрме қыратының орталық бөлігінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 193 биіктікте. Аумағы 2,27 км². Ұзындығы 1,7 км, енді жері 1,5 км, жағалау бойының ұзындығы 5,7 км-ге созылған. Жағалауы батпақты және сор болып келеді. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Суының тұздылығы орташа. Алабы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Амангелді ауданы көлдері 
'''Извор''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''2219''. Телефон коды ''07177''. ЕКАТТЕ коды ''32411''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Искрец''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1940 адамды құрайды. Пошта индексі ''2290''. Телефон коды ''07163''. ЕКАТТЕ коды ''32843''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Каленовци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2253''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''35345''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Калотина''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрайды. Пошта индексі ''2212''. Телефон коды ''07174''. ЕКАТТЕ коды ''35479''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''2169''. Телефон коды ''071337''. ЕКАТТЕ коды ''35585''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2215''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''35630''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Каменица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''2072''. Телефон коды ''07182''. ЕКАТТЕ коды ''35821''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Караполци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Пошта индексі ''2118''. Телефон коды ''07158''. ЕКАТТЕ коды ''36422''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Карлиево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Златица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Пошта индексі ''2088''. Телефон коды ''07185''. ЕКАТТЕ коды ''36484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Клисура''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Пошта индексі ''2026''. Телефон коды ''07124''. ЕКАТТЕ коды ''37294''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 11''' Григориан күнтізбесінде жылдың 223-ші күні (кібісе жылдарда 224-ші). Жылдың аяғына 142 күн қалады. __TOC__ Ұлттық қаһармандар күні Тәуелсіздік күні 1767 Англияда адамды соңғы рет өртеді. 1804 Австрия империя болды. 1926 «Кодак» компаниясы түрлі түсті кинопленканы жасау жұмыстары басталғаны туралы жариялады. 1929 Иран мен Ирак татуластық туралы келiсiм шартқа қол қойды. 1960 Чад Франциядан тәуелсіздік алып, Чад Республикасы болды. ====Дүниеге келгендер==== 1748 Йозеф Шустер (1812), неміс композиторы. 1858 Христиан Эйкман (1930), голланд дәрігері, физиология және медицинадан 1929 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1926 Аарон Клуг, британ және Оңтүстік Африка ғалымы, биохимик, химиядан 1982 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1943 Первез Мушарраф, Пәкістан президенті. 1950 Стив Возняк, бағдарламашы, «Apple» компаниясының негіздеушісінің бірі. ====Қайтыс болғандар==== 1464 Николай Кузанский (шын аты Николай Кребс, :en: Nicolaus Krebs), неміс философы, теолог, ғалым, математик. 1907 Теобальд Кернер, неміс ақыны. 1995 Алонзо Чёрч, америкалық математик және логик, информатика негіздеріне көп үлес қосқан адам == Сыртқы сілтемелер == Санат:11 тамыз 
'''Зеленый''' Балқаш көлінің арал. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде, Балқаш қаласының жағалауына жақын орналасқан. == Жер бедері == Жер бедері жазық. Аралдың пішіні доға тәрізді келген. Шығысында Құмжота түбегімен шектеседі. Аралдың солтүстік құрлықтық бөлігінде Балқаш Шашубай темір жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Балқаш көлі аралдары Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''Ковачевци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Пошта индексі ''2023''. Телефон коды ''07123''. ЕКАТТЕ коды ''37527''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Комштица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''2255''. Телефон коды ''07199''. ЕКАТТЕ коды ''38186''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. ЕКАТТЕ коды ''41191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Костенец''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 015 адамды құрайды. Пошта индексі ''2030''. Телефон коды ''07142''. ЕКАТТЕ коды ''38902''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Краево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрайды. Пошта индексі ''2149''. Телефон коды ''07132''. ЕКАТТЕ коды ''39267''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Круша''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''40070''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Крушовица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''071506''. ЕКАТТЕ коды ''40227''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Лесковдол''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2018 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''2268''. ЕКАТТЕ коды ''43390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Лесново''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''2119''. Телефон коды ''07155''. ЕКАТТЕ коды ''43445''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Летница''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''2207''. Телефон коды ''06941''. ЕКАТТЕ коды ''43484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеленый''' Түпқараған түбегінің мүйіс. == Орналасқан жері == Маңғыстау облысы Түпқараған ауданында Маңғыстау шығанағына сұғына орналасқан. == Сипаты == Жағалауы жарқабақты келген. Теңіздің су асты жартастары су бетіне шығып жатыр. Тереңдігі 27 м. Солтүстік-шығыс жағалауында Жығылған мүйісі орналасқан. Маңында Сағажа, т.б. қыстаулар бар. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Каспий теңізі мүйістері 
'''Липинци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2212''. ЕКАТТЕ коды ''43757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Липница''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Пошта индексі ''2158''. Телефон коды ''071304''. ЕКАТТЕ коды ''43788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Литаково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 858 адамды құрайды. Пошта индексі ''2144''. Телефон коды ''07138''. ЕКАТТЕ коды ''43904''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Лопушня''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''2252''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''44300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Лопян''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрайды. Пошта индексі ''2193''. Телефон коды ''07102''. ЕКАТТЕ коды ''44313''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Луково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Пошта индексі ''2296''. Телефон коды ''07164''. ЕКАТТЕ коды ''44330''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Любница''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2061''. ЕКАТТЕ коды ''44611''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Лыга''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''2182''. Телефон коды ''07104''. ЕКАТТЕ коды ''44389''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Маджаре''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды. Пошта индексі ''2022''. Телефон коды ''07125''. ЕКАТТЕ коды ''46067''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Макоцево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Пошта индексі ''2124''. Телефон коды ''07157''. ЕКАТТЕ коды ''46231''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
Зең '''Зең аскомицет, гифомицет, фикомицет тобына бірігетін жетілмеген саңырауқұлақтар қатарына жататын төменгі сатыдағы өсімдіктер. Бұларға тән ерекшелік өскен кезде үлпілдек, мамық тәрізді, түсі әр түрлі зең қабатын түзеді. Бұл қабат саңырауқұлақтың субстрат бетінде пайда болатын мицелийлерінен, спора түзгіш жіпшелерінен және спораларынан тұрады. Зең түсі түріне байланысты ақ, сұр, қара, көкшіл, жасыл, тағы басқа болып келеді. Өте ылғалды жерлерде және қолайлы температурада жақсы әрі тез өседі. Споралары, мицелий бөліктері, кейде жеке гифтері (жіңішке жіпше) арқылы көбейеді, тарайды. Зең тағамда, өсімдік қалдықтарында, үйдің қабырғаларында (жабысып), көкөністе, тағы басқа жерлерде өсіп дамиды. Органикалық қалдықтарды ыдырату, шіріту және зат алмасу процесіне қатысады.Зең табиғатта кең тараған, кез келген тіршілік ортасында кездеседі. Олардың кейбір түрінен адамға қажетті заттар (витамин, антибиотик, органикалық қышқылдар) алынады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Саңырауқұлақтар 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2225''. Телефон коды ''07176''. ЕКАТТЕ коды ''46259''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Пошта индексі ''2021''. Телефон коды ''07125''. ЕКАТТЕ коды ''46276''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Пошта индексі ''2184''. Телефон коды ''07105''. ЕКАТТЕ коды ''49641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''2205''. Телефон коды ''071798''. ЕКАТТЕ коды ''46766''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''2168''. Телефон коды ''07139''. ЕКАТТЕ коды ''46961''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Марица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 667 адамды құрайды. Пошта индексі ''2044''. Телефон коды ''071228''. ЕКАТТЕ коды ''47264''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Мечковци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. ЕКАТТЕ коды ''48009''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Миланово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 486 адамды құрайды. Пошта индексі ''2280''. Телефон коды ''07165''. ЕКАТТЕ коды ''48129''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Мирково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрайды. Пошта индексі ''2086''. Телефон коды ''07182''. ЕКАТТЕ коды ''48324''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Мирово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Пошта индексі ''2059''. Телефон коды ''07145''. ЕКАТТЕ коды ''48369''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеравшан аршасы''' (Junіperus seravschanіca) кипарис тұқымдасы арша туысына жататын мәңгі жасыл қылқан жапырақты ағаш. Батыс Тянь-Шаньның мәңгі жасыл,ланшафт Қаратаудың оңтүстігінде, Талас Алатауында ғана кездеседі. Табиғи жағдайда ол таудың тасты, жартасты беткейлерінде әрі төмен белдеулерінде өседі. Биіктігі 10 м, жуандығы 0,5 м-ге дейін жетеді. Зеравшан аршасы сыртқы пішіні шарға ұқсас биік әдемі ағаш. Қабығы қызғылт, қоңыр қызыл. Жас және шөптесін бұтақтары жіңішке әрі қысқа болады. Жапырақтары ромб пішінді, бас жағы үшкірлеу келеді. Жақсы жетілген жеміс бүрі шарға ұқсайды, ені 10 12 мм. Зеравшан аршасы өте баяу өседі, 1000 жылдай тіршілік етеді. 50 жылдан кейін жеміс бере бастайды. Тұқымынан көбейеді. Жемісі маусым шілде айларында піседі. Алматы ботаника бағында көп жылдар бойы өсіріліп келеді. Ақсу-Жабағылы қорығында Зеравшан аршасының бірнеше түбі сақталған, ол табиғат ескерткіші ретінде қорғалады. Зеравшан аршасы өте сирек кездеседі, таралу аймағы жылдан-жылға азайып бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер== ==Сыртқы сілтеме== Елки Санат:Қылқан жапырақтылар Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Мургаш''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''2247''. Телефон коды ''0729/3452''. ЕКАТТЕ коды ''49334''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Мусачево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Пошта индексі ''2139''. Телефон коды ''0725''. ЕКАТТЕ коды ''49388''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Мухово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''2061''. Телефон коды ''07148''. ЕКАТТЕ коды ''49450''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Начево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. ЕКАТТЕ коды ''51189''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Негушево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''2123''. Телефон коды ''07157''. ЕКАТТЕ коды ''51281''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Неделиште''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. ЕКАТТЕ коды ''51322''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Несла''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''2213''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''51514''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Новачене''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Пошта индексі ''2147''. Телефон коды ''07136''. ЕКАТТЕ коды ''51946''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Нови-Хан''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''2110''. Телефон коды ''071501''. ЕКАТТЕ коды ''52012''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''2212''. Телефон коды ''07174''. ЕКАТТЕ коды ''52043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеренді''' Есіл алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысының Зеренді ауданы жерінде орналасқан. Көлдің табиғаты өте әсем, оны қалың қарағайлы аласа таулар қоршаған. Оңтүстік-батыс жағасында демалыс үйлері, жазғы оқушылар дем алатын лагерьлер орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 11,9 км2, ұзындығы 6,1 км, енді жері 3,8 км, тереңдігі 4-4,8 м. Оңтүстік және оңтүстік-батыс жағалауының биіктігі 10 м, батыс жағалауының биіктігі м-ге жетеді. Оңтүстік жағалауы сай-жыралармен тілімденген. Суы тұщы, ауыз суға жарамды. Көлдің беті толық ашық, тек жағалауға жақын 100-150 сызығы қамыспен өсіп кеткен. Көлдің түбі тегіс, құмды, малталы және қойтасты болып келеді. Көл құмды-малтасты жағажаймен қоршалған. Зеренді ауылының маңында, солтүстік-шығыс жағалауында, жағажай үстінде қызықты рельеф құрайтын граниттердің шығуы байқалады, ол алыстан дәу жағажайға ұқсайды. Жалпақ бұрышты қойтастардың диаметрі 1-3 м, жалпақ жағы көлге қарай 20 градус бұрышпен қаралған, бір-біріне басылған. Көлдің жағалауы ағашсыз, биік емес (4 дейін). Оңтүстік және оңтүстік-батыс жағалауларында биіктігі 10-30 м-ге жететін, кейде шыңды немесе құзды жерлер кездеседі. Жағалауының оңтүстігі жартылай бөлігі қарағайлы және қайыңды орманмен жамылған, негізгі бөлігі егістік жерлер. == Аңыз == Мұнда Зеренді көлінің атауы қайдан шыққаны жөнінде аңыз айтылады. «Казак отряды станица құру үшін «ащы жолақ» деп аталатын бағытымен келе жатады, түнде судың жағалауына шығып, бұл көл немесе өзен екенін ешкім де білмеді. Олардың бағына қарай жақын жерде малшы-қазақтың алауы жанып тұрады. Олар көл ме, өзен бе екенін білгілері келгенде, қазақ жерді іздеп жүр деп ойлайды. «Жер ме?» деп сұрайды да, қолын «Жер анда!» деп сілтейді. Казактар не қылған «Жеранда» деп ойлады, ал таңертең олар көлді көрді, орман станица құру үшін жақсы жер болды. Содан станицаны Зеренді деп атап кеткен. Бұл 1824 жылы болған. == Дереккөздер == Санат:Зеренді ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Пошта индексі ''2016''. Телефон коды ''071225''. ЕКАТТЕ коды ''52249''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Огняново''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''2117''. Телефон коды ''07158''. ЕКАТТЕ коды ''53343''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Огоя''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''2297''. ЕКАТТЕ коды ''53374''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Опицвет''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Пошта индексі ''2235''. Телефон коды ''07110''. ЕКАТТЕ коды ''53607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Оплетня''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Пошта индексі ''2276''. Телефон коды ''07162''. ЕКАТТЕ коды ''53610''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Оселна''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''2186''. Телефон коды ''07103''. ЕКАТТЕ коды ''54050''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Осеновлаг''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''2291''. ЕКАТТЕ коды ''54122''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Осиковица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 556 адамды құрайды. Пошта индексі ''2164''. Телефон коды ''071398''. ЕКАТТЕ коды ''54170''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрайды. Пошта индексі ''2165''. Телефон коды ''071338''. ЕКАТТЕ коды ''54211''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Осоица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрайды. Пошта индексі ''2121''. Телефон коды ''07157''. ЕКАТТЕ коды ''54287''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеренді ауданы''' Ақмола облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс. 1935 жылы құрылған. 1997 жылы Көкшетау ауданымен біріктірілді. Жер аумағы 7,8 мың км². Аудан орталығы Зеренді аулы. == Географиялық орны, жер бедері == Зеренді ауданы Көкшетау қыратының солтүстігін алып жатыр. Жер бедері аласа таулы, ұсақ шоқылы, ойлы-белесті жазық. Ірі таулары: Зеренді (587 м), Жыланды (609 м), Қараүңгір, Қаратау, Қошқарбай, Шымылдықты, Байөтер (551 м), Елікті (502 м), Нарөлген (489 м), т.б. Кен байлықтарынан алтын, қызғылт гранит, доломит, құрылысқа жарамды тас, құм, каолин, емдік саз, т.б. кездеседі. == Климаты == Климаты тым континенттік: қысы ұзақ (қар 140 160 күн жатады) суық, қары аз (20 см), жазы жылы әрі құрғақ. Ауаның орташа темпепатурасы қаңтарда –18°С, шілдеде 19°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 350 400 мм. Ауданның оңтүстіктен солтүстігіне қарай Шағалалы өзен мен оның оң саласы Қылшықты өзен ағып өтеді. Оңтүстігінен Есілдің оң салалары Жабай, Аршалы, Қошқарбай бастау алады. Аудан аумағында көлдер көп. Ірілері: Зеренді, Қарағайлыкөл, Айдабол, Бірқыз, Шымылдықты, Құмдыкөл (тұщы), Қараүңгір, Жамантұз, Жолдыбай, Ақметжансор. == Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Аудан жерінде шіріндісі мол қара және күңгірт қоңыр топырақ кең тараған, сортаңдар да кездеседі. Тың игеру жылдары ауданның көп жері жыртылған. Ауданның солтүстік бөлігін қайың, терек шоқтары өскен ормандар алып жатыр. Қыраттың биік жерлері мен шоқыларда қарағай, Зеренді өңірінде қылқан жапырақты орман, Кіші Түкті өңірінде қайыңды, теректі ормандар өседі. Орманда қарақат, таңқурай, мойыл, итмұрын, бүлдірген бар. Ашық жерлерде қараған, тобылғы, т.б. бұталар, бітік шалғындық, астық тұқымдас түрлі шөптер, қызғылт селеу, сәбізшөп, бетеге, жусан, тастақты жерлерінде қына өседі. Орманда қасқыр, бұлан, елік, қоян, түлкі, қарсақ, суыр, тиін, даласында кемірушілер кездеседі. Дала, су құстарының 200-ден аса түрі мекендейді. Ауданда Куйбышев, Самарбай, Зеренді, Кіші Түкті, т.б. орман шаруашылықтары мен олардың бөлімшелері орналасқан. Ірі елді мекендері: Айдабол, Алексеевка, Бірлестік, Зеренді, Шағалалы, Еленовка, Викторовка, Куропаткино, Ақкөл. == Шаруашылығы == Зеренді ауданы экономикасының басты салалары егін және мал шаруашылығы. Ауыл шаруашылығын пайдаланылатын жері 642,4 мың га (2008), оның ішінде егістігі 233,7 мың га, тыңайған жері 112 мың га, шабындығы 3,1 мың га, жайылымы 278,2 мың га. Орман 85,9 мың га жерді қамтиды. Аудан жері арқылы Алматы Петропавл, Қостанай Барнауыл темір жол, Алматы Петропавл, Атбасар Көкшетау, Саумалкөл Шортанды, т.б. автомобиль жолдары өтеді. == Тұрғыны == Тұрғындар саны: 38682 адам (2019) Ұлттық құрамы: == Ауылдық округтер == Аудандағы 79 елді мекен кенттік, ауылдық әкімдік пен 20 ауылдық әкімшілік округке біріктірілген: Айдабол ауылдық әкімдігі Ақкөл ауылдық округі Алексеев кенттік әкімдігі Бәйтерек ауылдық округі Бұлақ ауылдық округі Викторов ауылдық округі Зеренді ауылдық округі Исаковка ауылдық округі Күсеп ауылдық округі Қарауыл Қонай би ауылдық округі Қонысбай ауылдық округі Қызылегіс ауылдық округі Қызылсая ауылдық округі Мәлік Ғабдуллин ауылдық округі Ортақ ауылдық округі Приречен ауылдық округі Садовый ауылдық округі Сарыөзек ауылдық округі Сейфуллин ауылдық округі Симферополь ауылдық округі Троицк ауылдық округі Шағалалы ауылдық округi == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Зеренді ауданы Санат:Зеренді ауданы 
'''Очуша''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды. Пошта индексі ''2049''. Телефон коды ''071471''. ЕКАТТЕ коды ''54554''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Петково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 842 адамды құрайды. Пошта индексі ''2111''. Телефон коды ''0725''. ЕКАТТЕ коды ''56006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Петрич''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Златица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''2085''. Телефон коды ''07188''. ЕКАТТЕ коды ''56137''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Пиштане''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2218''. ЕКАТТЕ коды ''56558''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Повалирыж''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2218''. ЕКАТТЕ коды ''56914''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Подгорие''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''2049''. ЕКАТТЕ коды ''56993''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Пожарево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''2229''. Телефон коды ''07178''. ЕКАТТЕ коды ''57100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Полянци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Пошта индексі ''2068''. Телефон коды ''07146''. ЕКАТТЕ коды ''57443''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Понор''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2236''. ЕКАТТЕ коды ''57529''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Поповци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''06714''. ЕКАТТЕ коды ''57683''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеренді демалыс аймағы''' Ақмола облысы Зеренді ауданының табиғаты көрікті жерінде орналасқан. Аймақтың қыратты-төбелі жер бедері шоқылар және қырқалармен үйлесім тапқан. Олардың баурайында қайың, реликті шырша өскен орман қалыптасқан. Бұлардың барлығы туризм индустриясын дамытуға және санаторийлер мен курорттар, демалыс үйлері мен балалардың денсаулығын сауықтыратын, таулы шаңғы базаларын, табиғи ұлттық парк құруға өте қолайлы. Зеренді демалыс аумағында «Қарағайлы», «Зерен Плюс», «Сұңқар», «Құлпынай мүйісі», Мәлік Ғабдуллин атындағы және Еуразия спорттық сауықтыру лагерьлері, «Аққайың шипажайы», «Жасыл мүйіс», «Ұшқын», «Шығыс», тағы басқа демалыс базалары шоғырланған. Демалушыларға «Керемет», «Нұр ауыл», тағы басқа кафелері, «Көмек» кемпингі, «Оазис» мотелі, «Қалқаман» қонақ үйі, тағы басқа қызмет көрсетеді. Уақытты толық әрі тиімді өткізу үшін демалушыларға шаңғы трассалары, стадион салынған. Сонымен қатар 11 эколагиялық туристік маршрут Бұл маршруттар бойында Барлаутөбе, Шиелі, Беріктас, Жазықтөбе, Бөрік, Қалқантас, Ақшабұлт, Құс базары, Аюлы, Қоянды, Сұлутөбе, Әулиешың, Қойтас, Жекетау, Жайынауыз, тағы басқа шоқылар мен жартастар және балбалтастар кездеседі. Зеренді демалыс аймағында Зеренді табиғи зоологиялық қорықша аумағында орналасқан. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Зеренді демалыс аймағы Санат:Қазақстан шипажайлары Санат:Зеренді ауданы географиясы Санат:Ақмола облысының көрікті орындары 
'''Поповяне''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''2014''. Телефон коды ''07123''. ЕКАТТЕ коды ''57697''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Потоп''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''2127''. Телефон коды ''071502''. ЕКАТТЕ коды ''57921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''2170''. ЕКАТТЕ коды ''58044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Прекрысте''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''2206''. Телефон коды ''07172''. ЕКАТТЕ коды ''58133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрайды. Пошта индексі ''2007''. Телефон коды ''0722''. ЕКАТТЕ коды ''58548''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Пролеша''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрайды. Пошта индексі ''2228''. Телефон коды ''07178''. ЕКАТТЕ коды ''58606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Пчелин''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''2048''. Телефон коды ''07147''. ЕКАТТЕ коды ''58863''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Раёво''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрайды. Пошта индексі ''2017''. Телефон коды ''07127''. ЕКАТТЕ коды ''61922''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Равна''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''2249''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''61100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Пошта индексі ''2129''. Телефон коды ''07156''. ЕКАТТЕ коды ''61248''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеренді қорықшасы''' Ақмола облысы Зеренді ауданындағы облыстық мәні бар зоологиялық қорықша. 1979 ж. құрылған. Ауданы 23 мың га. Қорықша аумағында қыратты-төбелі жазық жерлер гранитті шоқылар мен адырлы қырқаларға ұласады. Олардың баурайында қарағайлы қалың орман, астық тұқымдас өсімдіктер мен түрлі шөптесін өсімдіктер аралас өседі. Қорықшада бұлан, елік, борсық, қасқыр, тиін, т.б. мекендейді. Қазіргі уақытта «Көкшетау» ұлттық паркінің құрамында. == Дереккөздер== ==Сыртқы сілтеме== Зеренді Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Зеренді ауданы географиясы Санат:1979 жылы құрылғандар 
'''Радотина''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Пошта индексі ''2148''. Телефон коды ''07132''. ЕКАТТЕ коды ''61594''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Радуил''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 073 адамды құрайды. Пошта индексі ''2043''. Телефон коды ''07129''. ЕКАТТЕ коды ''61604''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Радуловци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''2222''. Телефон коды ''07177''. ЕКАТТЕ коды ''61621''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Разбоиште''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''2253''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''61652''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Разлив''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 630 адамды құрайды. Пошта индексі ''2162''. Телефон коды ''07133''. ЕКАТТЕ коды ''61807''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ракита''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''2223''. Телефон коды ''0727''. ЕКАТТЕ коды ''61964''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Рашково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Пошта индексі ''2152''. Телефон коды ''071306''. ЕКАТТЕ коды ''62298''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Раяновци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''2204''. Телефон коды ''07179''. ЕКАТТЕ коды ''62342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Реброво''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Пошта индексі ''2294''. Телефон коды ''07164''. ЕКАТТЕ коды ''62387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Редина''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''2269''. Телефон коды ''0726''. ЕКАТТЕ коды ''62414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зеренді таулары ''' Көкшетау қыратының орталық бөлігіндегі орманды-таулы алқап. == Географиялық орны == Ақмола облысы Зеренді ауданында орналасқан. Батыстан шығысқа, қарай 28 км-ге созылған, енді жері 18 20 км. Батысында Жыланды тауына ұласады. Абсолюттік биіктігі 587 м. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозойға дейінгі гнейс, мәрмәр және кристалды тақтатастан, сондай-ақ девон және тас көмір кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Зеренді тауларын шоқ ормандар көмкеріп жатыр. Тау төңірегінде тұщы көлдер бар. == Дереккөздер == Санат:Зеренді ауданы таулары 
'''Релёво''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Пошта индексі ''2018''. Телефон коды ''07124''. ЕКАТТЕ коды ''62486''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Рибарица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Пошта индексі ''2192''. Телефон коды ''0720''. ЕКАТТЕ коды ''62582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ропот''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2254''. Телефон коды ''07193''. ЕКАТТЕ коды ''63001''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Росоман''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''2225''. Телефон коды ''07178''. ЕКАТТЕ коды ''63121''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Рыжана''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. ЕКАТТЕ коды ''63522''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Саранци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды. Пошта индексі ''2120''. Телефон коды ''07157''. ЕКАТТЕ коды ''65419''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Свидня''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''2266''. Телефон коды ''0726''. ЕКАТТЕ коды ''65663''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Своде''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Пошта индексі ''2171''. Телефон коды ''071337''. ЕКАТТЕ коды ''65872''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Селянин''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''2060''. Телефон коды ''07143''. ЕКАТТЕ коды ''66144''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Скравена''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрайды. Пошта индексі ''2150''. Телефон коды ''07137''. ЕКАТТЕ коды ''66860''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
‎‎ Павлодар облысы Успен ауданы, Константиновка ауылының батысында км-дей жерде орналасқан бөген. Теңіз деңгейінен 112 биіктікте. == Гидрологиялық сипаты == Ұзындығы 2,5 км, енді жері км. Глубокое бөгені, батысы мен шағын тұзды көлдер алып жатыр. Егін алқаптарын суғару мақсатында және мал шаруашылығына арнайы салынған. == Дереккөздер == Санат:Павлодар облысы гидрографиясы 
'''Смолско''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрайды. Пошта индексі ''2073''. Телефон коды ''07182''. ЕКАТТЕ коды ''67636''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Смолча''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''2255''. Телефон коды ''07193''. ЕКАТТЕ коды ''67641''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 512 адамды құрайды. Пошта индексі ''2069''. Телефон коды ''0724''. ЕКАТТЕ коды ''4830''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Станянци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''2254''. Телефон коды ''07193''. ЕКАТТЕ коды ''68775''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Столник''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 745 адамды құрайды. Пошта индексі ''2134''. Телефон коды ''07154''. ЕКАТТЕ коды ''69448''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Стыргел''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Пошта индексі ''2135''. Телефон коды ''07150''. ЕКАТТЕ коды ''70127''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Табан''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''2215''. ЕКАТТЕ коды ''72014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Томпсын''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Пошта индексі ''2285''. Телефон коды ''07169''. ЕКАТТЕ коды ''72655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Трудовец''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''2160''. Телефон коды ''07135''. ЕКАТТЕ коды ''73256''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Туден''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Пошта индексі ''2253''. Телефон коды ''07198''. ЕКАТТЕ коды ''73417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 12''' Григориан күнтізбесінде жылдың 224-ші күні (кібісе жылдарда 225-ші). Жылдың аяғына 141 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Ана күні ==== Оқиғалар ==== 1851 Америкалық Айзек Зингер бiрiншi тiгiн машинасына патент алды. 1877 Америкалық астроном Асаф Холл Қызылжұлдыздың Фобос серегін ашты. 1887 арасында 12-14 тамызда бiрiншi пойыз өтті 1953 Семей полигонында әлемдегі ең бірінші сутегі бомбасының сынағы өтті 1978 Жапония мен Қытай, бейбітшілік және достық туралы келiсiм шартқа қол қойды. ==== Дүниеге келгендер ==== 1644 Генрих Бибер (1704), неміс композиторы. 1774 Роберт Саути (1843), ағылшын ақыны 1781 Роберт Миллз (:en:Robert Mills) (1855), америкалық архитектор, Ақ Үйдің құрастырушысы 1822 Генрих Луи д’Арре (1875), неміс астрономы, Нептун ғаламшарын ашқан адамдардың бірі 1876 Мэри Робертс Райнхарт (:en:Mary Roberts Rinehart) (1958), америкалық жазушы-әйел. 1887 Эрвин Шрёдингер (1961), Австрия физигі, 1933 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1971 Пит Сампрас, америкалық теннисші. ==== Қайтыс болғандар ==== Б.з.д. 30 Клеопатра, Птолемей әулетінен шыққан Мысырдың соңғы патшайымы. 1955 Томас Манн (1875), неміс жазушысы, 1929 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1973 Уолтер Гесс, швейцариялық физиолог, 1949 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1964 Ян Ланкастер Флеминг (1908), ағылшын жазушысы, «Джеймс Бонд» шығармасының авторы. 1980 Лесбек Бәйімбетұлы Жолдасов, соғыс және еңбек ардагері, Кеңес Одағының Батыры (24.3.1945). 2004 Годфри Хаунсфилд (1919), ағылшын физигі, физиология және медицинадан 1979 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1948 Қазақ халқының тарихындағы тұңғыш кәсіпқой балуаны Қажымұқан Мұңайтпасұлы қайтыс болды == Сыртқы сілтемелер == Санат:12 тамыз 
thumb (Zygomycetes) бір класы. қатары (Mucorales, Endogonales, Zoopagales), 500-ден артық түрлері белгілі. Табиғатта кең тараған. Топырақта, көңде, сондай-ақ өсімдіктердің құрамында, омыртқалы жануарлар мен адамдардың денесінде паразитті тіршілік етіп, қоректік заттардың құрамында ақ ұнтақ түрінде кездеседі. Зигомицеттердің талломы өте жақсы дамыған көп ядролы жіпшумақтардан (мицелийлер) құралады. Клетка құрамында хитин және хитозин, кейде глюкан заттары болады. Зигоспора түзіп, зигогамия жолымен жынысты көбейеді, аты осыған байланысты қойылған. Зигогамия жолымен жынысты көбею кезінде әр түрлі жынысты екі жіпше түйісіп, перделермен бөлініп, екі жыныстық мүше гаметангийлер түзіледі. Гаметангийлерде жыныстық жасушалар түзілмейді. Екі гаметангийдің түйіскен жерінде қабықтары еріп, зигота түзіледі. Зигота 2-3 қабаттан тұратын қабықпен қапталып, ұзақ бұйығу кезеңінен өтеді. Сурет:Spinellus fusiger alt=A.| әрі ядро редукциялы бөлініп зиготадан өскен жіпшеге өтеді де, ұшында түзілген спорангийде әрқайсысы спораға айналады. Споралар әр түрлі жынысты болады. Олардан әр түрлі жынысты саңырауқұлақ жіпшелері өсіп жетіледі. Зигомицеттер табиғатта эндогендік жолмен түзілетін жыныссыз споралар немесе конидиилер арқылы да көбейеді. Саңырауқұлақ жіпшелерінің (мицелии) ұзындығы бірнеше мм-ден бірнеше см-ге дейін жетуі мүмкін. Зигомицеттер класы мукорлар (Mucorales) және қатарларына жіктеледі. Мукор топырақта, өсімдік қалдықтарында жиі кездесіп, соңғыларын органик. заттарға дейін ыдыратуда белсенді рөл атқарады. Олар ылғалдылығы жоғары дәнді де жайлап, оның сапасы мен тұқымының өнгіштігін төмендетеді. Мукорлардың кейбір түрлері адамның өкпе ауруын қоздырады. Энтомофторалы жасуша қабығы хитинделген, жетіле келе перделерге бөлінетін, тармақталған мицелийлерден тұрады. Бұл қатардың арасында насекомдар микоздарын қоздыратын туысының өкілдері белгілі. Оларды ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен күресудің биол. тәсілі ретінде пайдалануға болады. Қазақстанда Зигомицеттер көп кездеседі, көпшілігі тағамға зең түсіреді; ''қара'' Зең Зигомицеттердің кейбір түрлерін және тамақ біраз түрлері зиянды жәндіктермен биологиялық күресте қолданылады. Жынысты, шын мәнінде жыныссыз және вегетативті жолмен көбейеді. Зиготадан басқа барлық даму кезеңдері гаплоидты. Зигомицеттердің мицелийінде екі белгі бар («+» және «-»). Қарама-қарсы мицелийлер жанасқанда (олардың ұштарындағы жасушалардың бірігуі зигогамия) зигота түзіледі, мейоздан кейін спорангиймен рудиментті мицелий береді, онда жыныстық споралану споралары дамып, әртүрлі белгідегі вегетативтік мицелий береді. Жыныссыз көбею үшін онда спорангиялар немесе спорангиолдар (2-3 споралары бар көптеген спорангиялар) түзіледі, оларда жыныссыз споралану споралары дамып, жаңа вегетативті мицелий береді. Олар вегетативті түрде столондар арқылы таралады ауаға лақтырылған ұзын гифалар, олар қолайлы субстратты тауып, жаңа колонияны тудыратын ризоидтарды шығарады. == Дереккөздер== ==Сыртқы сілтеме== Зигомицет Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология 
'''Хвырчил''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Мирково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''2072''. ЕКАТТЕ коды ''77236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Хераково''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 570 адамды құрайды. Пошта индексі ''2211''. Телефон коды ''07178''. ЕКАТТЕ коды ''77246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Храбырско''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 628 адамды құрайды. Пошта индексі ''2224''. Телефон коды ''07176''. ЕКАТТЕ коды ''77400''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Царичина''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''2236''. Телефон коды ''07117''. ЕКАТТЕ коды ''78197''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Цацаровци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Пошта индексі ''2220''. Телефон коды ''03076''. ЕКАТТЕ коды ''78255''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Церецел''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды. Пошта индексі ''2286''. ЕКАТТЕ коды ''78402''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Церквиште''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Златица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''2072''. Телефон коды ''0728''. ЕКАТТЕ коды ''78669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Церово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Пошта индексі ''2287''. Телефон коды ''07167''. ЕКАТТЕ коды ''78481''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Црыклевци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Пошта индексі ''2205''. Телефон коды ''071798''. ЕКАТТЕ коды ''78553''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чавдар''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Чавдар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''2084''. Телефон коды ''07189''. ЕКАТТЕ коды ''80011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Зинаида zenaidae) еріндігүлділер тұқымдасы, шөлмасақ туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Іле Алатауының шығыс жағындағы Торайғыр жотасында, Кетпен жотасының кездеседі. Биіктігі 40 70 см, жуан түйнекті тамыры болады. Сабағы көп емес, қарапайым, жалаң. Тамыр түбіндегі жапырақтары тұтас, ұзынша жұмыртқа тәрізді, сабақ бойындағылары ұсақ келеді. Гүлі қара қошқыл күлгін түсті. 10 гүлді күлтебас гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі жаңғақша. Сәндік өсімдік. Зинаида шөлмасағы өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Чеканец''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''2220''. ЕКАТТЕ коды ''80265''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чеканчево''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Горна-Малина қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''2122''. Телефон коды ''07157''. ЕКАТТЕ коды ''80282''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Челопеч''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Челопеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 720 адамды құрайды. Пошта индексі ''2087''. Телефон коды ''07185''. ЕКАТТЕ коды ''80323''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''2212''. Телефон коды ''07174''. ЕКАТТЕ коды ''80426''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чернёво''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''2067''. Телефон коды ''07146''. ЕКАТТЕ коды ''81253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чорул''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''2215''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''81579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чуковезер''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''2209''. Телефон коды ''07172''. ЕКАТТЕ коды ''81699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чурек''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''2126''. Телефон коды ''071505''. ЕКАТТЕ коды ''81760''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Шипочане''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Пошта индексі ''2015''. Телефон коды ''071224''. ЕКАТТЕ коды ''83243''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 942 адамды құрайды. Пошта индексі ''2013''. Телефон коды ''07127''. ЕКАТТЕ коды ''83291''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
''Зире''. '''Зире''', зере, тмин () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдік. Еуразияда кездесетін 30-ға жуық түрі белгілі. Зире өзен, бұлақ жағалары мен шалғынды жерлерінде және қалың бұталардың арасында өседі. Қазақстанда Торғайда, Жетісу Алатауының, Алтайдың, Тарбағатайдың тау етектерінен бастап, субальпілік белдеулеріне дейін кең таралған ''кәдімгі Зире'' (C. carvі) және ''күңгірт Зире'' (C. atrosanguіneum) түрлері кездеседі. Олардың биіктігі 40 60 см. Сабағы көп қырлы. Жапырақтары жылтыр, түксіз. Сабағының түбіне жақын орналасқандары қысқа сағақты келеді де, ұшына қарай жалпайып мөлдір жарғақты қынапты болады. Жапырақ тақтасы қауырсын тәрізді терең ойықталып салаланған. Ақ, қызғылт, қара қошқыл түсті гүлдері тостағанша, күлте, аталық және жатыны ұялы бір аналықтан құралған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі екі бөлшекті (әр бөлшегінде бір тұқым болады) құрғақ тұқымша. Зиренің тұқымының құрамында 75% май болады, ол медицинада, ветеринарияда кеңінен пайдаланылады. Тұқымынан, сондай-ақ сабын қайнатады, тамаққа қосады. Жемісінің сығындысынан (күнжарасынан) мал азығын дайындайды. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Carum 
'''Шума''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Пошта индексі ''2252''. Телефон коды ''07194''. ЕКАТТЕ коды ''83466''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ябланица''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''2298''. ЕКАТТЕ коды ''87028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ялботина''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''2220''. Телефон коды ''07175''. ЕКАТТЕ коды ''87343''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ямна''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрайды. Пошта индексі ''2183''. Телефон коды ''07106''. ЕКАТТЕ коды ''87391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ярлово''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды. Пошта индексі ''2029''. Телефон коды ''071221''. ЕКАТТЕ коды ''87552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Чибаовци''' () Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Пошта индексі ''2236''. Телефон коды ''07119''. ЕКАТТЕ коды ''81356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Баните''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 031 адамды құрайды. Пошта индексі ''4940''. Телефон коды ''03025''. ЕКАТТЕ коды ''44402''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Барутин''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1780 адамды құрайды. Пошта индексі ''4830''. Телефон коды ''03046''. ЕКАТТЕ коды ''2779''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Беден''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрайды. Пошта индексі ''4817''. Телефон коды ''03049''. ЕКАТТЕ коды ''3112''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Белев-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''4738''. Телефон коды ''03029''. ЕКАТТЕ коды ''3321''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зиягүл''' () астралылар тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық шөптесін өсімдік, кейде сүректенген сабағы бар шырмауық немесе аласа ағаштар. Арктикадан тропиктік аймақтарға дейін, негізінен, Оңтүстік Африка, Жерорта теңізі жағалауы мен Азия, Оңтүстік және Солтүстік Американың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 1500 (кейбір мәліметтерде 3000) түрі белгілі. Көпшілік түрі суккуленттер болып табылады. Қазақстанның далалы аймақтары мен сортаңды жерлерінде, тоғай шеті мен арық жағаларында, кейде тау беткейлерінде өсетін 25 түрі кездеседі. Соның ішінде ең жиі кездесетіні жіңішке жапырақты Зиягүл (Senecіo erucіfolіus). Биіктігі 40 100 см. Жатаған тамыры болады. Тік сабағына қауырсынша тілімденген жапырақтары кезектесіп орналасады. 10 15 сары түсті гүлдері жиналып, себет гүлшоғырын құрайды. Себеттің сыртында болады. Қос жынысты. аталығы кірігіп түтік түзеді. Аналығы біреу. Маусым тамыз айларында гүлдеп,шілде қыркүйекте жемісі піседі. Тұқымы ұзынша, сыртында 10 қыры арасында бау-бақшада өсетін арамшөп (мысалы, кәдімгі Зиягүл), сондай-ақ құрамында алкалоид бар дәрілік (мысалы, жалпақжапырақты Зиягүл) түрлері кездеседі. Негізінен Зиягүл гүлдері әдемі болғандықтан, әсемдік үшін өсіріледі. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Зиягүл Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Билянска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''4789''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''4100''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Богутево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''4855''. Телефон коды ''03051''. ЕКАТТЕ коды ''4801''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Боево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''4964''. Телефон коды ''03076''. ЕКАТТЕ коды ''4861''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Борие''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Пошта индексі ''4961''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''5365''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Борика''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''4926''. Телефон коды ''03032''. ЕКАТТЕ коды ''5387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Бориково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Пошта индексі ''4762''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''5414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Борино''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Борино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2520 адамды құрайды. Пошта индексі ''4824''. Телефон коды ''03042''. ЕКАТТЕ коды ''5462''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Бориново''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''4905''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''5476''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Боровина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 377 адамды құрайды. Пошта индексі ''4923''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''5579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Босилково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''4945''. Телефон коды ''03020''. ЕКАТТЕ коды ''5737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Змейная''', Жыланды Тотықұс тауының шығысында 12 км жердегі шоқы. Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданында. Абсалют биіктігі 410 м. қарай 1,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Оңтүстік беткейі тіктеу келген. Гранитті тау жыныстарын орман, бұта шоғырлары көмкерген. Жартастары жер бетіне шығып жатыр. Тіктеу келген беткейлерінің қара қоңыр топырағында қарағай, қайың, тобылғы, т.б. дала өсімдіктері өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шоқылары 
'''Бостина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''4745''. Телефон коды ''03019''. ЕКАТТЕ коды ''5801''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Брезе''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 490 адамды құрайды. Пошта индексі ''4849''. Телефон коды ''030410''. ЕКАТТЕ коды ''6269''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Брыштен''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды. Пошта индексі ''4821''. Телефон коды ''030459''. ЕКАТТЕ коды ''6700''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Буйново''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Борино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''4812''. Телефон коды ''030418''. ЕКАТТЕ коды ''6879''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Буката''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Пошта индексі ''4763''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''6923''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Букаците''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''4782''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''2988''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''4935''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''6937''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Буково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Пошта индексі ''4930''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''7017''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Бурево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''4998''. Телефон коды ''03077''. ЕКАТТЕ коды ''7911''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Бырчево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрайды. Пошта индексі ''4965''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''7569''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
''Зоохория нәтижесінде пайда болган және грекше choreo ''таратамын'') өсімдіктердің жемістері мен тұқымдарының жануарлар арқылы таратылуы. '''Зоохория''' өсімдіктер мен жануарлардың белгілі бір топтарының сабақтас эволюциясының (коэволюцияның) нәтижесі. Зоохорияның ең көне түрі өсімдік тұқымдары зақымдалмай, жануарлардың ас қорыту жолдары арқылы таратылуы. Тропиктерден басқа аймақтарда негізгі тасымалдаушылар құстар. Көзі өткір болғанымен иіс сезу мүшелері нашар дамығандықтан олар жемістері ашық түсті, шоқ-шоқ болып күлтеленіп өсетін иіссіз шетенді, шәңкішті, мойылды, аюбадамды, шырғанақты, т.б. таратады. Ал тропиктік ормандарда өсімдік диаспораларын таратушылар иіс сезу органдары жақсы дамыған жемісқоректі сүтқоректілер маймылдар, жарқанаттар, т.б. Олар гүлдері хош иісті, ірі, тәтті, шырынды жемісті өсімдіктерді (мысалы, ананас, авокада, манго, т.б.) таратады. Сондай-ақ зоохорияның жануарлар терісіне, түгіне жабысып таралуы азық қоры түрінде таралуы өсімдіктер тұқымының құмырсқалар арқылы таралуы деп аталады. Зоохорияның түріне қарай әр түрлі биоценоздар ажыратылады. Мысалы, жалпақжапырақты ормандарға тропиктік ормандарына ал топырағы тозған жерлер мен арамшөпті су жағалауларына ''эпизоохория'' тән. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Зоохория Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Өсімдік экологиясы Санат:Ботаника бөлімдері 
'''Бяла-Река''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 257 адамды құрайды. Пошта индексі ''4966''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''7689''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вехтино''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''4924''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''10910''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Виево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Пошта индексі ''4748''. Телефон коды ''03022''. ЕКАТТЕ коды ''11048''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Високите''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''11260''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Витина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Пошта индексі ''4975''. Телефон коды ''03055''. ЕКАТТЕ коды ''11301''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вишнево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Пошта индексі ''4939''. Телефон коды ''030257''. ЕКАТТЕ коды ''11377''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Влахово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Пошта индексі ''4724''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''11572''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Водни-Пад''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4826''. Телефон коды ''03040''. ЕКАТТЕ коды ''11733''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''4967''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''11870''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вранинци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4906''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''12187''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
және латынша caedo ''өлтіремін, жоямын'') зиян келтіретін омыртқалы жануарларға, негізінен, кемірушілерге (роденцидтер), оның ішінде егеуқұйрықтарға (ратицидтер) және құстарға (авиациттер) қарсы қолданылатын химиялық заттар. Зооциттер әр түрлі химиялық топтарға жатады, олар көбінесе жануарлардың ас қорыту органдарына әсер ететін химиялық қосылыстар (мырыш фосфиді, глифтор, зоокумарин, ратиндан, тағы басқа). Зооциттер улы еліктіргіш түрінде қолданылады. Егіске, бау-бақшаға зиянды кемірушілерге қарсы'' мырыш фосфиді'' және ''глифтормен'' уланған еліктіргіш жем шашылады. Мал қора, азық қоймалары кемірушілеріне созылмалы әсер ететін қан антикоагулянты ''зоокумарин'' мен ''ратиндан'' пайдаланған дұрыс. Құстарға қарсы ұйықтататын әсері бар дәрісі пайдаланылады. Күшті улы заттар адам мен үй жануарларына қауіпті, сондықтан зооциттерді сақтау, тасымалдау ережелерін және оны қолдану кезіндегі сақтық шараларын бұлжытпай орындау керек. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Зооцид Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''Вылчан''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды. Пошта индексі ''4775''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''12512''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''4947''. ЕКАТТЕ коды ''12526''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вырба''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Пошта индексі ''4920''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''12655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вырбина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 996 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''12718''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вырбово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4710''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''12807''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вырли-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''4989''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''12896''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Вырлино''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''4983''. Телефон коды ''03079''. ЕКАТТЕ коды ''12927''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Габрина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''14115''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Габрица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4795''. Телефон коды ''03039''. ЕКАТТЕ коды ''14129''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Галиште''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Пошта индексі ''4934''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''14413''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зорқара''' Сарыесікатырау құмының батысында, Ортакөкдомбақ төбесінің төбе. == Географиялық орны == Алматы облысы Балқаш ауданы Көктал ауылының оңтүстігінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 377 м. Іле өзенінің аңғарында оқшауланған төбе солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 500 м. Маңында әр түрлі тереңдікте тұщы жер асты сулары кездеседі. == Геологиялық құрылымы == Жоғарғы төрттік кезеңінің құм, құмдауытты жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Өсімдікпен жақсы бекіген Зорқарада ақсексеуіл, теріскен, жусан, еркек шөп, т.б. өседі. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Балқаш ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Гела''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''4710''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''14605''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Глогино''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''4948''. Телефон коды ''03020''. ЕКАТТЕ коды ''15117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Гоздевица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4791''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''15343''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды. Пошта индексі ''4788''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''2782''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Горово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''4776''. Телефон коды ''03037''. ЕКАТТЕ коды ''17052''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Грамаде''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''4968''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''17676''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Грохотно''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Пошта индексі ''4815''. Телефон коды ''030417''. ЕКАТТЕ коды ''17957''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Гудевица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''4792''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''18068''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Гылыбово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Пошта индексі ''4938''. Телефон коды ''030256''. ЕКАТТЕ коды ''850''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Гырнати''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Пошта индексі ''4991''. Телефон коды ''03077''. ЕКАТТЕ коды ''18374''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зорман''' () кемірушілер отрядының тиін тұқымдасына жататын ірі тышқан. Атырау, Батыс Қазақстан облыстарының жерінен Іле өзеніне дейінгі өңірлерді мекендейді. Негізгі мекені сазды топырақты, шөлді қоныстар, құмды төбелер мен шөлейтті жазықтар. Дене тұрқы 23 35 см, құйрығының ұзындығы 10 см, салмағы 0,7 1,6 кг. Арқасы сарғыш, жүні қалың, ұзын, жұмсақ болады. Зорман өсімдіктің 30-40 түрімен қоректенеді. Маусым шілде айларында ұйқыға кетіп, ақпан наурызда оянады. Көктемде ұйығып, шағылысқаннан кейін айдан аса уақытта балалайды (1 9). 25 күннен кейін балалары інінен шығады. Қорегін күндіз аулайды. Зорман құнарлы мал азықтық шөптерді, баданалы өсімдіктерді жеп, ауыл шаруашылығына зиян да келтіреді. Қысқа қор жинамайды. Зорман мамық терілі бағалы аң болғандықтан, кәсіптік жолмен ауланады. Қазақстанда жылына 150 200 мыңдай зорман терісі дайындалады. == Дереккөздер == Санат:1823 жылы зерттелген жануарлар Санат:Еуразия сүтқоректілері 
'''Давидково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 682 адамды құрайды. Пошта индексі ''4944''. Телефон коды ''03020''. ЕКАТТЕ коды ''20033''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''4949''. ЕКАТТЕ коды ''20198''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды. Пошта индексі ''4946''. Телефон коды ''03020''. ЕКАТТЕ коды ''20290''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Диманово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''4994''. Телефон коды ''03077''. ЕКАТТЕ коды ''21004''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Димово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4757''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''21107''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Дирало''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды. Пошта индексі ''4927''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''21213''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Долен''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1228 адамды құрайды. Пошта индексі ''4985''. Телефон коды ''03075''. ЕКАТТЕ коды ''21871''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Аламовци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''4984''. Телефон коды ''03071''. ЕКАТТЕ коды ''196''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Алиговска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрайды. Пошта индексі ''4787''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''388''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Арда''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''4790''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зорманкөл''' Теңіз-Қорғалжын ойысының шығысында орналасқан көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Кеңбидайық ауылының көл. Нұра өзені алабында. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 348 биіктікте. Аумағы 4,13 км2, ұзындығы 3,7 км, енді жері км. Жағалауының ұзындығы 9,1 км. Орташа тереңдігі 0,7 м. Жағалауы жайпақ келген. Суы негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Жағасында қамыс, құрақ өседі. Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''Арпаджик''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''4922''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Долие''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03032''. ЕКАТТЕ коды ''21943''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Дрянка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''4941''. Телефон коды ''03025''. ЕКАТТЕ коды ''23875''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Дряновец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4856''. Телефон коды ''03051''. ЕКАТТЕ коды ''23929''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Дунево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''4723''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''24089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Дуня''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03073''. ЕКАТТЕ коды ''24952''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Дыбова''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4969''. Телефон коды ''04580''. ЕКАТТЕ коды ''24284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Елёво''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''4783''. Телефон коды ''03037''. ЕКАТТЕ коды ''27415''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Еленка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03072''. ЕКАТТЕ коды ''41157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Еленска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''4731''. Телефон коды ''03024''. ЕКАТТЕ коды ''27262''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 13''' Григориан күнтізбесінде жылдың 225-ші күні (кібісе жылдарда 226-шы). Жылдың аяғына 140 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Халықаралық солақайлар күні Әйелдер күні 1899 Америкалық құрастырушысы Уильям Грей таксофонға патент алды 1907 Нью-Йорк қаласында алғаш рет такси қызметі жолға қойылды 1932 Рим қаласында Маркони Гульельмо қысқа толқынды радионың бiрiншi сынағын өткiздi. 1952 Германия мен Жапония Халықаралық валюта қорының құрамына кірді 1960 Орталық Африка Республикасы Франциядан тәуелсіз екенін жариялады ====Дүниеге келгендер==== 1814 Андерс Йонас Ангстрем (ум. 1874), швед физигі, астроном, Күннің атмосферасында сутегі бар екенін ашты 1819 Джордж Стокс, ағылшын математигі және физик. 1844 Иоганн Фридрих Мишер (1895), швейцариялық ғалым, ДНҚ және РНҚ нуклеин қышқылдарын ашқан 1872 Рихард Вильштеттер (1942), неміс химигі, 1915 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1912 Сальвадор Эдуард Лурия (1991), америкалық биолог, физиология және медицинадан 1969 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1918 Фредерик Сенгер, ағылшын биохимигі, екі мәртебе Нобель сыйлығының лауреаты (1958ж. және 1980ж.) ====Қайтыс болғандар==== 1799 Василий Иванович Баженов, архитектор, орыс классицизмнің бірі 1863 Эжен Делакруа (1798), француз суретшісі. 1881 Франческо Сельми (:en: Francesco Selmi) (1817), италияндық химик 1917 Эдуард Бухнер (1860), неміс химигі. == Сыртқы сілтемелер == Санат:13 тамыз 
'''Зортөбе''' Берікқара тауларының батысында орналасқан оқшауланған тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданының орта тұсында. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Абсолюттік биіктігі 847 м. Ендік бағытта созылып жатқан таудың ұзындығы км, енді жері км-ге жуық. Жер қыртысы палеозойдың эффузивті жыныстарынан түзілген. Беткейлері көлбеу келген. Таудың батысы мен шығысынан Қарақатын өзенінің салалары ағып өтеді. == Өсімдігі == Бозғылт, қызғылт қоңыр топырағында бұта аралас бетеге, қылқанбоз, т.б. астық тұқымдасты шөптесіндер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''Елховец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''4970''. Телефон коды ''03055''. ЕКАТТЕ коды ''27365''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Ерма-Река''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 930 адамды құрайды. Пошта индексі ''4997''. Телефон коды ''03074''. ЕКАТТЕ коды ''27588''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Жребево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Пошта индексі ''4827''. Телефон коды ''03040''. ЕКАТТЕ коды ''29502''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Забырдо''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 502 адамды құрайды. Пошта индексі ''4872''. Телефон коды ''030517''. ЕКАТТЕ коды ''30034''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Загражден''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 адамды құрайды. Пошта индексі ''4950''. Телефон коды ''030200''. ЕКАТТЕ коды ''30209''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Заевите''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4710''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''30226''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Змеица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 адамды құрайды. Пошта индексі ''4834''. Телефон коды ''03043''. ЕКАТТЕ коды ''31259''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Змиево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''4777''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''31285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зорница''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''4857''. Телефон коды ''03051''. ЕКАТТЕ коды ''31351''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Иваново''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды. Пошта индексі ''4918''. Телефон коды ''031395''. ЕКАТТЕ коды ''32929''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зортүлкі''' Арғанаты тауларының шығысындағы жота. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 736 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 20 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Жотаның беткейлері көлбеуленіп, бірте-бірте аласарып, төңірегіндегі жазыққа ұласады. Зортүлкі жотасынан Қаракеңгір, Сарыкеңгір өзендерінің көптеген салалары бастау алады. Солтүстігін Бүршіктікөл, Ащыкөл, батысын Басбайтал көлдері алып жатыр. Зортүлкінің етегінде бұлақтар бар. == Географиялық құрылымы == Девон мен тас көмір жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінің қоңыр, бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында селеу, бетеге, қылқан селеу, жусан, тобылғы, т.б. өсімдіктер мен бұталар өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03077''. ЕКАТТЕ коды ''32559''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Исёвци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''4767''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''32891''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Касапско''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. ЕКАТТЕ коды ''36556''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Катраница''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрайды. Пошта индексі ''4739''. Телефон коды ''03029''. ЕКАТТЕ коды ''36631''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кестен''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''4828''. Телефон коды ''03040''. ЕКАТТЕ коды ''36796''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Киселчово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''4765''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''36974''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кожари''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Борино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''4813''. Телефон коды ''030418''. ЕКАТТЕ коды ''37592''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Козарка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''4983''. Телефон коды ''03079''. ЕКАТТЕ коды ''37695''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кокорово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''4725''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''37945''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кокорци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4971''. ЕКАТТЕ коды ''37959''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зығыр бүргесі''' () жапырақжегіш тұқымдасының қатты қанаттылар тобына жататын қоңыз; Солтүстік Қазақстанда өсетін шашақты зығырдың негізгі зиянкесі. Зығыр бүргесінің үш түрі бар: :* көк зығыр бүргесі (''Aphthona cuphorbіae Schrank''), ұзындығы 1,8 мм; :* қоңыр зығыр бүргесі (''Aphthona slavіceps Payk''); :* қара зығыр бүргесі Payk''), ұзындығы 1,2 1,5 мм. Зығыр бүргесі жыртылмаған жерлерде және зығыр егістіктерінде қыстайды. Бүргелер сәуірдің ортасында не аяғында тіріледі. Зығыр егістігіне қоныстанып, өсімдік жапырақтарымен, бүршіктерімен қоректенеді. Бұдан зығырдың түсімі төмендейді, өсіп-өну мерзімі 10 15 күнге кешігеді. Қоректену кезінде бүргелер жұмыртқаларын топыраққа және зығыр тамырына салады, дернәсілдері өсімдік тамыры бойын жаралап қоректенеді, оларды сарғайтып кептіреді. Зығыр бүргесі дернәсілдерінің түсі ақ, ұзындығы мм, даму кезеңі 26 29 күнге созылады. Жылына бүргелер бір рет көбейеді. Маусым шілде айларында ересек қоңыздары шығады, зығырды зақымдайды, сабағының қабығын жейді. Көк зығыр бүргесі зығырдың 15 20%-ын, қалғандары 80 85%-ын зақымдайды. Тамыз қыркүйек айларының аяғында қыстық ұйқыға кетеді. Күресу шаралары: дернәсілдері мен қоңыздарына қарсы 0,2 0,3% никотин-сульфат ерітінділеріне 0,4% сабын ерітіндісін араластырып шашады. га-ға тиофосфаттың 0,025 0,05%-дық 400 500 ерітіндісін бүркеді. ==Тағы қараңыз== *Зығыр == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Aphthona flava (insect) -- Britannica Online Encyclopedia Санат:Қатты қанаттылар 
'''Кориите''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''38594''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Коритата''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрайды. Пошта индексі ''4976''. Телефон коды ''03057''. ЕКАТТЕ коды ''38604''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кочани''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Пошта индексі ''4999''. Телефон коды ''03079''. ЕКАТТЕ коды ''39092''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кошница''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Пошта индексі ''4778''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''39181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Крайна''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03072''. ЕКАТТЕ коды ''41277''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кремене''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''4755''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''39637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4919''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''40110''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''4741''. Телефон коды ''03029''. ЕКАТТЕ коды ''40326''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кукувица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4710''. ЕКАТТЕ коды ''40498''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кундево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03077''. ЕКАТТЕ коды ''40628''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зығыр көп жылдық шөптесін өсімдік. Жер бетінде (негізінен Солтүстік жарты шарда) кең тараған. 10 туысы, 250 түрі белгілі. Қазақстанда туысы зығыр өседі. Зығыр тұқымдасының биіктігі 20 120 (150) см. Жапырақтарының шеті тұтас, қандауыр тәріздес, кезектесе орналасады. Гүлдері ұсақ, қос жынысты, ұялы, көкшіл, сары, күлгін, қызғылт, ақ түсті болады. Тостағанша, күлте жапырақшалары қабаттаса, кейде бұралып орналасқан. Аталығы 5, оның жіпшелері бірігіп сақина құрайды. Өздігінен тозаңданады. Мамыр шілде айларында гүлдеп, шілде қазанда жемістенеді. Жемісі қауашақ, кейде сүйекті жаңғақ. Тұқымы жалпақ, сырты жылтыр келеді. Зығыр тұқымдасының тұқымынан 42 45% май алынады, ол тағам және дәрі жасау үшін, көбінесе техникалық мақсатқа (лак, олиф, су өтпейтін маталар алу үшін) пайдаланылады. Зығыр талшығынан тоқылған маталар жоғары бағаланады. Зығыр тұқымдасының майынан қалған күнжарасынан малдың сүтін көбейтетін бағалы мал азығы алынады. Кейбір түрлері (мысалы, көп жылдық зығыр және ала тостаған жапырақты зығыр) әсемдік үшін өсіріледі. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Льновые (Linaceae) семена растений Санат:Зығырлар Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Купен''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''40662''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кутела''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''4752''. Телефон коды ''03059''. ЕКАТТЕ коды ''40748''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кушла''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''4986''. Телефон коды ''03071''. ЕКАТТЕ коды ''40806''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кысак''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 808 адамды құрайды. Пошта индексі ''4832''. Телефон коды ''030457''. ЕКАТТЕ коды ''41006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Левочево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Пошта индексі ''4743''. Телефон коды ''03034''. ЕКАТТЕ коды ''43219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Леска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрайды. Пошта индексі ''4928''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''43387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Лештак''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Пошта индексі ''4929''. Телефон коды ''03032''. ЕКАТТЕ коды ''43582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Ливаде''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''43637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Лилеково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды. Пошта индексі ''4858''. Телефон коды ''03051''. ЕКАТТЕ коды ''43668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Липец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды. Пошта индексі ''4784''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''43743''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
''Alcedo atthis'' '''Зымыран''' () отрядына жататын Зымырандар тұқымдасына жататын Зымырандар туысынын құсы. Дене тұрқы 10 45 см, қанатының ұзындығы см-дей, салмағы 27 38 г. Аталығының мөлшері аналығынан ірілеу болады. Денесінің жоғарғы бөлігі қара көк түсті, басында қара және көгілдір түсті көлденең жолақтар анық көрінеді. Тамағы мен мойнының айналасы ақ, жемсауы көгілдір, бауыры жирен түсті. Тұмсығы қара, аяқтары қызыл болады. Негізінен ұсақ балықтарды жейді, одан басқа ұсақ жәндіктермен, әсіресе, инеліктердің дернәсілдерімен қоректенеді. Зымыран жыл құсы. Ұяларын ағаштың қуысына, індерге салады. Жылына кейбір түрлері мәрте көбеюге қатысады. жұмыртқа салып, оны аталығы мен аналығы 21 күндей кезектесіп басады. Балапандарын тек аналығы жемдейді. Зиянды жәндіктерді жеп пайда да келтіреді. ==Сипаттамасы== Зымыран жоны металл жылтырлы, көк жасыл, бауыры қызғылтсары, тамағы ақ, кішкене денелі (35 шамасында құс. Оңтүстік Еуропа, Африка, Оңтүстік Азияда қоныстанады. Қазақстанда бірінен-бірі алшақ екі алқапта: Сырдариядан Алтайға дейінгі оңтүстік- шығыста және Жайық алабында ұялайды. Ағаш-бұталы өсімдіктері бар өзендер мен көлдерді бойлай орнығады. Ұясы тереңдігі бір метрге дейін жететін інде орналасады. Ұя бөлігі деп аталатын іннің кеңдеу жерінде аналығы домалақтау келген төрт-он ақ жөмыртқалар тауып, оларды басады. Жұмыртқадан үш аптадан кейін қызылшақа балапандар шығады. Балапандарды аталық және аналық төрт аптаға жуық ұяда қоректендіреді. Ейде алаш балапандар өргізген соң сол ұя бөлігінде екінші ет жұмыртқалап, балапан өргізеді. Сәуірдің соңында- мамырдың басында ұшяп келіп, қазанның ортасына дейін ұшып кетеді, ал кейбіреулері Қазақстанның оңтүстігінде қыстап қалады. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Alcedinidae 
'''Ловци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрайды. Пошта индексі ''4908''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''43983''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Лыка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Пошта индексі ''4726''. Телефон коды ''03054''. ЕКАТТЕ коды ''44433''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Любча''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 918 адамды құрайды. Пошта индексі ''4833''. Телефон коды ''030458''. ЕКАТТЕ коды ''44642''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Люлка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Пошта индексі ''4785''. Телефон коды ''03037''. ЕКАТТЕ коды ''44673''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Лясково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 849 адамды құрайды. Пошта индексі ''4818''. Телефон коды ''03044''. ЕКАТТЕ коды ''44848''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Малево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''4891''. Телефон коды ''03053''. ЕКАТТЕ коды ''46286''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Пошта индексі ''4742''. Телефон коды ''03029''. ЕКАТТЕ коды ''46406''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Миле''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''48146''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Милково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4779''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''48218''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Митовска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''4909''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''48461''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зырянов кенді ауданы''' Шығыс Қазақстан облысындағы (Кенді Алтай) бір топ полиметалл және мыс кендері шоғырланған өңір. Бұл өңірдегі алғашқы қорғасын кенін 1791 жылы орыс геологы Г. Зырянов ашқан. 1795 жылдан үздіксіз кен өндіріліп келеді. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Мұнда ең ірі Зырянов кенінен басқа ондаған кішігірім кен орындары бар. Олар әр түрлі генетикалық және морфологиялық типке жатады. Бірқатары (Зырянов, Путинцев, Грехов, Богатырев, Малеев, Сажаев, тағы басқа) ортаңғы девонның құмтас, алевролит, тақтатас, эффузив, пирокластық жыныстар бойына орналасқан. Бұл жыныстар ендік бағытқа созылған Зырянов антиклиналін құрайды. Кен денелері осы антиклиналь бойында Березовка және Маслянка шоғырлары арасындағы жарылымдар мен қабатаралық қуыстарда көлбеу бұрыш, линза пішіндес болып түзілген. Кен құрамында мырыш, қорғасын, мыс бар. Майда кен орындарының (Бұқтырма, Долинное тағы басқа) қоры шамалы, кені кедей. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары кендері 
'''Михалково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Пошта индексі ''4820''. Телефон коды ''030472''. ЕКАТТЕ коды ''48547''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Могилица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Пошта индексі ''4761''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''48814''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1269 адамды құрайды. Пошта индексі ''4750''. Телефон коды ''03023''. ЕКАТТЕ коды ''49014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Мочуре''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Пошта индексі ''4978''. Телефон коды ''03057''. ЕКАТТЕ коды ''49165''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Мугла''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 275 адамды құрайды. Пошта индексі ''4716''. Телефон коды ''03058''. ЕКАТТЕ коды ''49285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Мыглишта''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрайды. Пошта индексі ''4910''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''49504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Надарци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4758''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''51038''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Оглед''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Пошта индексі ''4972''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''53309''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Оградна''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''53388''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Орехово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Пошта индексі ''4877''. Телефон коды ''03053''. ЕКАТТЕ коды ''53669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Зюйд''' Каспий теңізінің солтүстігіндегі арал. == Орналасуы == Атырау облысы Құрманғазы ауданы және Ресейдің Астрахан облысымен шектеседі. == Сипаттамасы == Жағалаудан 2,7 км орналасқан. Жер бедері жазық келген аралдың ұзындығы 9,7 км, енді жері 2,6 км. Аралдың жағалауларын қамыс, құрақ, қоға басқан. Зюйдке жақын Соменок, Сомовий, Дальний аралдары жатыр. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі аралдары Санат:Атырау облысы географиясы 
'''Оряховец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрайды. Пошта индексі ''4942''. Телефон коды ''03025''. ЕКАТТЕ коды ''54002''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Орешец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''4727''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''53792''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Осиково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 347 адамды құрайды. Пошта индексі ''4819''. ЕКАТТЕ коды ''54198''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды. Пошта индексі ''4732''. Телефон коды ''03054''. ЕКАТТЕ коды ''54359''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Острица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''4859''. Телефон коды ''03051''. ЕКАТТЕ коды ''54376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Павелско''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Пошта индексі ''4889''. Телефон коды ''03053''. ЕКАТТЕ коды ''55035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Петково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Пошта индексі ''4740''. Телефон коды ''03029''. ЕКАТТЕ коды ''55991''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Пошта индексі ''4911''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''56157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Печинска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''4912''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''56246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Пештера''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4754''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''56294''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
''Иваншай''. ''Иваншай''. '''Иваншай''' () күреңоттар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда түрі бар. Жиі кездесетін жалпақ жапырақ иваншай (chmaenerium). Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар), Іле және Күнгей Алатауларының альпілік белдеулері мен тау өзендерінің жағалауларында өседі. Биікт. 50 см-дей, тамырсабақты өсімдік. Жапырағы қалыңдау, қияқты әрі сабақты болады. Жоғарғы жапырағы ірі (ұзындығы 3,5 см, ені 1,5 см) болып кезектесе орналасса, төмендегілері қарама-қарсы орналасқан. Гүлшоғыры қалың емес, ірі (диаметрі см-ге дейін), тостағанша жапырақшалары қызыл күрең, ал күлтелері ашық қызғылт немесе күлгін түсті. Аталығы 8, оның төртеуі ұзындау, күлгін түсті қысқа сағатындағы сопақтау түйіні төрт бөлікті аналығымен қосылып аяқталады. Маусым тамыз айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемісі піседі. Жемісі төрт жармалы қорапша тәрізді собық. Жалпақ жапырақты Иваншайдың ұзын айдарлы, түк тәрізді тұқымдары жануарлар мен жел арқылы таралады. Олар топырақта өзінің өнгіштік қасиетін ұзақ уақыт сақтаумен бірге алыс жерлерге таралып кетеді. Өсімдіктің жемістері халық медицинасында жарақат пен күйікті емдеуге қолданылады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Иван-чай узколистный Chamaenerion angustifolium Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Писаница''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''4744''. Телефон коды ''03019''. ЕКАТТЕ коды ''56455''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Планинско''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4940''. ЕКАТТЕ коды ''59313''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Планинци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''4921''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''56681''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Пловдивци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Пошта индексі ''4979''. Телефон коды ''03057''. ЕКАТТЕ коды ''56798''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Подвис''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''4733''. Телефон коды ''03054''. ЕКАТТЕ коды ''56962''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Пошта индексі ''4794''. Телефон коды ''03039''. ЕКАТТЕ коды ''57282''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Поляна''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Пошта индексі ''4977''. Телефон коды ''03055''. ЕКАТТЕ коды ''57399''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Попрелка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4759''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''57710''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Потока''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4768''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''57916''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Пресока''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''4987''. Телефон коды ''03071''. ЕКАТТЕ коды ''59344''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
''Aлабұталар тұқымдасына жататын жатаған Изен''. == Ботаникалық сипаттамасы. == '''Изен''' (Kochia) алабұталар бір немесе көп жылдық бұташық өсімдіктер туысы. Сабағының биіктігі 10 100 см, гүлдері гүлжапырақсыз, қос жынысты, мүшелі, 4-тен топталып жапырақ қолтығына орналасқан, кейде жеке жапырақты, масақты гүлшоғын құрайды. Аталығы бесеу. Қазақстанда кең тараған түрі: ''жатаған Изен'' (K. prostrata) және ''сыпыртқы Изен'' (K. scoparia). Бұлар қуаңшылыққа төзімді, биіктігі 10 75 см, сабағы қара қоңыр қабықты бұташықтар. Тамыры жусан, діңгекті келеді. Сабақтары көп, қалың жапырағының сыртын түк басқан. Солғын жасыл, жіңішке гүлі қос жынысты болады. Тамыз қыркүйекте гүлдеп, қазан айында жемістенеді. Тұқымы сопақша дән. Изен бағалы жайылымдық, кейде шалғындық жоғары өнімді өсімдік. га-дан 6,2 9,8 пішен түседі. Изен тамыры мықты жетілген, көп жылдық, жабайы бұршақша тәріздес, алабота тұқымына жататын өсімдік. Ол құрғақшылыққа және сортаң жерге өте төзімді келеді оның сабағы қызғылт түсті, жапырақтары өте ұсақ, гүлі реңсіз болады. == Табиғатта таралуы. == Жер шарына кең тараған Солтүстік Америкада, Еуропа, Азия және Австралияда кездесетін 80-ге жуық түрінің Қазақстанда түрі кездеседі. Сор, сортаң, тасты, құмды дала мен шөлдерде өседі. Бұл өсімдік шөл және шөлейт аймақтарында өседі. Жамбыл, Алматы, Талдықорған облыстарының құмды жерлерінде жиі кездеседі. Дәрілік шикізат ретінде жаз, күз кезінде сабақтары орылып алынады. Орылған шөп көлеңкеде кептіріліп, құрғақ жерде сақталады. == Химиялық құрамы. == Гүлдеген кезде құрамында 8,4 17,3% протеин, 24,2 37,9% жасұнық, 3,5 4,3% май болады. Жемісі мен тұқымында 34,9% протеин, 8,2% май, 16,3% жасұнық бар. Изеннің жапырағы мен сабағында нәруіз, көмірсулар, минералды және дәреумен заттар, май бар. == Қолданылуы. == Изеннің кейбір түрлері (K. prostrata) әсемдік өсімдік ретінде өсіріледі. Жас өскіні тағамға, емге, сыпырғыш жасауға пайдаланылады. Мал дәрігерлігі практикасында асқазан ішек органдарының жұмысын жақсартады, малдың азыққа деген тәбетін арттырады. Оның құрамындағы белоктың мөлшері күз, қыс айларында жаздағымен салыстырғанда көп болады. Изен шөбі қыс айларында қойға, жылқыға таптырмайтын азық. Сондықтан туралған изен шөбі көктем кезінде арықтаған, әлсіреген саулықтарға жемге араластырылып беріледі. Оны жеген қойдың асқорытуы жақсарып, тез оңалады. Изен шөбінен тұнба және қайнатпа жасап әлсіз, арықтаған бұзауларға, қозыларға ішкізуге болады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Kochia Прутняк веничный Kochia scoparia Описание таксона Плантариум тұқымдасы 
'''Проглед''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Пошта индексі ''4871''. Телефон коды ''03021''. ЕКАТТЕ коды ''58517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Равнил''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''4931''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''61162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Равнината''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Пошта индексі ''4781''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''61193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Равништа''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Пошта индексі ''4955''. Телефон коды ''03032''. ЕКАТТЕ коды ''61176''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''4913''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''61234''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Река''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''4734''. Телефон коды ''03054''. ЕКАТТЕ коды ''62462''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Речани''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды. Пошта индексі ''4793''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''62534''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Рибен-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''4952''. Телефон коды ''030200''. ЕКАТТЕ коды ''62606''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Рибница''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Пошта индексі ''4973''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''62637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Ровина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''4736''. Телефон коды ''03054''. ЕКАТТЕ коды ''62760''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Изенді''' Мұзбел қыратының оңтүстігіндегі тұйық көл. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Изенді ауылының оңтүстігінде км жерде орналасқан. Құланөтпес өзені аңғарында. == Аумағы == Аумағы 5,7 км2, ұзындығы 4,6 км, енді жері 1,8 км, жағалауының ұзындығы 11 км, ең терең жері м, суының көлемі 1,9 млн. м3. Су жиналатын алабы 127 км2. == Жер бедері == Көл жағалауы көбіне тегіс, жайпақ келген. Жағалауы шалғынды, кей жері сор, сортаңды. Оңтүстік бөлігін қамыс құрағы су айдынының көп бөлігін алып жатыр. Шөгінді тұнбаның қалыңдығы 0,2 0,3 м. == Гидрографикасы == Негізінен атмосфералық жауын-шашынмен толысады. Солтүстігінен көлге құятын өзен саласы жазда құрғап қалады. Судың минералдылығы 1,2-ден 8,0 г/л-ге дейін ауытқиды. Суы кермекті. Көктемде суы мал суаруға пайдаланылады. Жағалауы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы көлдері 
'''Рустан''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''4956''. Телефон коды ''03032''. ЕКАТТЕ коды ''63481''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Селиште''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Пошта индексі ''4735''. Телефон коды ''03024''. ЕКАТТЕ коды ''66069''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Селча''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Пошта индексі ''4814''. Телефон коды ''030476''. ЕКАТТЕ коды ''66130''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Сивино''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды. Пошта индексі ''4780''. Телефон коды ''03037''. ЕКАТТЕ коды ''66384''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Славейно''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''4747''. Телефон коды ''03027''. ЕКАТТЕ коды ''66957''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Сливка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''4943''. Телефон коды ''030256''. ЕКАТТЕ коды ''67355''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Смилян''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 691 адамды құрайды. Пошта индексі ''4770''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''67547''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Соколовци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Пошта индексі ''4751''. Телефон коды ''03023''. ЕКАТТЕ коды ''67965''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Солишта''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Пошта индексі ''4711''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''68000''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Сопотот''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Пошта индексі ''4974''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''68093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 14''' Григориан күнтізбесінде жылдың 226-шы күні (кібісе жылдарда 227-ші). Жылдың аяғына 139 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні 1936 Бірінші рет Олимпиялық ойындарда баскетбол ойыны енгізілді 1947 Пәкістан тәуелсiз мемлекет болды. 1971 110 жылдық отарлықтан кейін, Бахрейн Ұлыбританиядан тәуелсіз екенін жариялады 1973 Пәкістанда конституция қабылданды 1994 Хаббл телескопы Уран ғаламшарының сақинасын фотоға түсірді ====Дүниеге келгендер==== 1777 Ханс Кристиан Эрстед (1851), дат физигі 1860 Эрнест Сетон-Томпсон (1946), Канада жазушысы, жануарлар туралы шығармалардың авторы 1867 Джон Голсуорси (1933), ағылшын ақыны, 1932 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1886 Артур Джеффри Демпстер (:en: Arthur Jeffrey Dempster) (1950), канадалық физик және химик. 1933 Рихард Эрнст, швейцария химигi, күрделi молекула қосылымдардың зерттеушiсi, 1991 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1841 Иоганн Фридрих Гербарт (:en: Johann Friedrich Herbart) (1776), неміс психологі және ұстаз, үстiрт эстетиканың негіздеушісі. 1956 Бертольд Брехт, неміс жазушысы және ақын. 1958 Фредерик Жолио-Кюри, француз физигі, 1935 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1988 Энцо Феррари, әйгілі автокөлік құрастырушысы 1994 Элиас Канетти (1905), австриялық жазушы, 1981 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 2004— Чеслав Милош (1911), поляқ ақыны, әдебиеттен 1980 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:14 тамыз 
''Изоспора''. бір туысы. Табиғатта кең тараған, 200-ден астам түрі белгілі. Жыртқыш омыртқалылар мен ішек эпителий клеткаларында паразитті тіршілік етеді. Изоспоралар ооциста (тығыз қабықпен қапталған зигота) арқылы дамиды. Ооцистада екі спора пайда болып, олардан төрт споразоидтар түзіледі. Осындай ооцисталар сау жануардың ішегіне түскенде, оның қалың қабықшасы ішек сөлдерінің әсерінен жарылып, иесінің ішек клеткаларында даму циклін бастайды. Кокцидиоз ауруын таратушылар. Бұл аурумен адамдар да ауырады. Адамның ішегінде Изоспоралардың Isospora belli деген түрі ғана паразитті тіршілік етеді. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Isospora Изоспора Санат:Биология 
'''Средец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 472 адамды құрайды. Пошта индексі ''4998''. Телефон коды ''03077''. ЕКАТТЕ коды ''68309''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды. Пошта индексі ''4954''. Телефон коды ''03032''. ЕКАТТЕ коды ''68451''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Средок''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Пошта индексі ''4798''. Телефон коды ''03028''. ЕКАТТЕ коды ''68521''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4931''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''68638''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Старцево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 324 адамды құрайды. Пошта индексі ''4987''. Телефон коды ''03073''. ЕКАТТЕ коды ''69105''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Стикыл''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды. Пошта индексі ''4712''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''69256''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Стойките''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Пошта индексі ''4715''. Телефон коды ''03021''. ЕКАТТЕ коды ''69345''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Стоманево''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''4822''. Телефон коды ''030475''. ЕКАТТЕ коды ''69465''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Стража''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Пошта индексі ''4728''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''69585''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Страшимир''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''4988''. Телефон коды ''03076''. ЕКАТТЕ коды ''69759''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
және сызық)'' белгілі бір шамалардың бірдей мәндері арқылы өтетін географиялық картадағы, графиктердегі, тік қималардағы сызықтар. Мәндеріне қарай олар бірнешеге бөлінеді. Мысалы, карталардың бетінде белгілі бір уақытта болатын қысымы бірдей нүктелерді қосатын сызықтарды изобаралар дейді. Сол сияқты карталардағы суқоймалардың (теңіз, көл, өзен, бөген, т.б.) бірдей тереңдік нүктелерін қосатын сызықтарды изобаталар десе, тәулік, ай, жыл ішінде жауатын атомсфералық жауын-шашын мөлшерінің бірдей нүктелерін қосатын сызықтарды изогиеталар, орташа бір кезеңдегі (жыл, ай) ауаның, судың және топырақтың бірдей температуралы нүктелерін қосатын сызықтарды изотермдер десе, картадағы, сұлбадағы кез келген табиғи құбылыстың (найзағай, өзеннің мұздан арылуы, т.б.) басталу уақытының бірдей нүктелерін қосатын сызықтарды изохроналар дейді. Кейде мәні бірдей, бірақ екі көрсеткіштен тұратын сызықтар да болады. Мысалы, картадағы магниттік қисаюдың сызығын және желдің бір бағыттағы нүктелерін қосатын сызықты да изогондар деп атайды. Сонымен қатар теңіз деңгейінен біркелкі биіктіктегі нүктелерді қосатын сызықтарды изогипстер дейді. Карта жасау мен топография өндірісінде және карта бетінде бұл сызықтар горизонталдар деп аталады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География Санат:Геодезия 
'''Студена''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Пошта индексі ''4932''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''70041''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Студенец''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''4878''. Телефон коды ''03053''. ЕКАТТЕ коды ''70072''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Стырница''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Пошта индексі ''4957''. Телефон коды ''030205''. ЕКАТТЕ коды ''70158''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Сырнино''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4799''. Телефон коды ''03037''. ЕКАТТЕ коды ''70620''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Тешел''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4810''. Телефон коды ''03042''. ЕКАТТЕ коды ''72360''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Тикале''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''4729''. Телефон коды ''03054''. ЕКАТТЕ коды ''72391''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Траве''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Баните қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''4933''. Телефон коды ''03025''. ЕКАТТЕ коды ''72922''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Требиште''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''4737''. Телефон коды ''03024''. ЕКАТТЕ коды ''73033''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Триград''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Пошта индексі ''4825''. Телефон коды ''03040''. ЕКАТТЕ коды ''73105''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Турян''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''4753''. Телефон коды ''0301''. ЕКАТТЕ коды ''73482''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Имантау''' Сарыарқадағы Имантау тауының көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданында қарай созылып жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 49 км2, ұзындығы 13,1 км, енді жері 4,8 км. Орташа тереңдігі 5,7 м, ең терең жері 10 м-дей. Су жиналатын алабы 483 мың км2. Суы минералдану мөлшері 780–840 мг/л. == Жағалау сипаты == Имантаудың оңтүстік жағалауында қарағай, қайың аралас орман өседі. Оңтүстік-батыс жағасы биік, тік жарлы. Басқа жағалары жайпақ. Көлдің солтүстік-батыс бөлігін көлге сұғына енген мүйіс оқшаулайды. Орта бөлігінде тасты арал бар. Түбі тастақ, солтүстігінде сазды-құмды, қалған бөлігінде лай батпақты. Көл жағалауында қоға аралас қамыс қопасы өседі. Көлге бірнеше жылға келіп құяды. Иманбұрлық өзені ағып шығады. Мал суаруға, т.б. шаруашылықтарға пайдаланылады, көлден балық ауланады (торта, аққайран, алабұға, шортан, күміс түсті және сарғыш мөңке). == Дереккөздер == Санат:Айыртау ауданы көлдері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Пошта индексі ''4983''. Телефон коды ''03079''. ЕКАТТЕ коды ''73883''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Тынкото''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''4914''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''73599''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Тырын''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Пошта индексі ''4730''. Телефон коды ''03024''. ЕКАТТЕ коды ''73777''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Уручовци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41 адамды құрайды. Пошта индексі ''4936''. Телефон коды ''03050''. ЕКАТТЕ коды ''75157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Ухловица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4769''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''75215''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Фабрика''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды. Пошта индексі ''4992''. Телефон коды ''03076''. ЕКАТТЕ коды ''76011''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Фатово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 104 адамды құрайды. Пошта индексі ''4797''. Телефон коды ''03039''. ЕКАТТЕ коды ''76042''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Хасовица''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды. Пошта индексі ''4746''. Телефон коды ''03019''. ЕКАТТЕ коды ''77205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Хвойна''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Пошта индексі ''4890''. Телефон коды ''03053''. ЕКАТТЕ коды ''77219''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Цацаровци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''4992''. Телефон коды ''03076''. ЕКАТТЕ коды ''78241''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Инские белки''', Иня таулары Алтай тауларының Тікирек және Қоржынтау жоталары аралығындағы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жерінде, Ресейдің Алтай өлкесімен шектесетін тұсында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 2232 м. Таудың солтүстік және оңтүстік беткейлері тік, жартасты келген. Шығыс бөлігі батысына қарағанда биіктеу. Оңтүстік беткейлерінен Белопорожная Уба(Ақ Үбі), солтүстігінен (Ресей аумағынан) Иня өзендері бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы негізінен палеозой шөгінділері мен метаморфты жыныстардан түзілген. == Өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Беткейлері мен тау шатқалдарында қарағай, майқарағай, самырсын өседі. Төмендегі қайың, терек өскен орман алқабында итмұрын, қарақат, алаңқайларда кәдімгі тарғақ шөп, қоңырбас, т.б. шөптесіндер өседі. Жануарлардан аю, құну, марал, таутеке; құстардан саңырау құр, шіл, тоқылдақ, ұлар, т.б. мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Ресей таулары Санат:Алтай Санат:Глубокое ауданы таулары Санат:Алтай өлкесі географиясы 
'''Цирка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''4939''. Телефон коды ''03035''. ЕКАТТЕ коды ''78505''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Црынча''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Пошта индексі ''4837''. Телефон коды ''030459''. ЕКАТТЕ коды ''78567''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чавдар''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды. Пошта индексі ''4829''. Телефон коды ''030456''. ЕКАТТЕ коды ''80025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чала''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Борино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Пошта индексі ''4836''. Телефон коды ''03042''. ЕКАТТЕ коды ''80159''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чепинци''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 051 адамды құрайды. Пошта индексі ''4958''. Телефон коды ''03056''. ЕКАТТЕ коды ''80399''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чеплетен''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''4786''. Телефон коды ''03026''. ЕКАТТЕ коды ''80412''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Черешките''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды. Пошта индексі ''4771''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''80604''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Черешово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''4772''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''80666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''4773''. Телефон коды ''03036''. ЕКАТТЕ коды ''80678''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чокманово''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''4760''. Телефон коды ''03038''. ЕКАТТЕ коды ''81520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
өсімдіктер''. өсімдіктер''. introductio енгізу) белгілі бір аймаққа бұдан бұрын кездеспеген өсімдік түрлерін, сорттарын немесе жануарлар тұқымдарын жерсіндіру; түрдің өзінің табиғи ареалынан басқа жерлерге таралуы. Адам тіршілік әрекетінде Интродукция тәсілдерін ежелден қолданып келеді. Өсімдіктер Интродукциясы терминін 1855 жылы ғылымға алғаш рет Швейцария ботанигі А.Декандоль (1806 1893) енгізді. Ал орыс ғалымы Н.И. Вавилов Интродукцияны өзінің «Мәдени өсімдіктердің пайда болу орталықтары» атты теориясы негізінде одан әрі дамытты. Табиғи жабайы өсімдіктерді қолдан өсіруде де Интродукция ұғымына саяды. Адамның тікелей сұрыптау, жерсіндіру, тағы басқа әрекеттері нәтижесінде өсімдіктер түрлері табиғи пайда болған орталықтарынан басқа жерлерге таралады, Қазіргі пайдаланылып жүрген ауыл шаруашылығы дақылдары, жеміс-жидек, тағы басқа өсімдіктер Интродукция жолымен шығарылған. Интродукция нәтижесінде түрдің ареалы кеңейеді, кейбір түрлердің өздері шыққан табиғи орталықтарымен байланысы үзіледі. Мысалы, кофе ағашының отаны Эфиопия болғанымен, ол қазір, негізінен, Латын Америкасында өсіріледі, ал арахистің ең көп өсірілетін жері Аргентина болғанымен, оның пайда болу тегі экваторлық Африкада. Қазақстанда әсемдік өсімдіктердің 2000-нан астам түрі, формасы және сорты Бас ботаникалық бақтағы өсімдіктің 5,5 мыңдай түрлері мен сорттары, формалары басқа жерлерден әкеліп жерсіндірілген. Алтай, Маңғыстау, Қарағанды, Жезқазған, Іле ботаникалық бақтарында да осындай көптеген өсімдіктер түрлері Қазақстанның елді мекендерін көгалдандыру мақсатында және бақтарда өсіру үшін жергілікті флорада кездеспейтін Канада шыршасы, скумпия, жасмин, Жапон айвасы, Амур барқытшөбі, сиреннің түрлері мен сорттары, тағы басқа кеңінен пайдаланылады. Интродукциялық мәліметтер ғылыми экспедициялар арқылы, сондай-ақ түрдің биологиялық ерекшеліктерін ғылыми тұрғыда зерттеу нәтижесінде жинақталады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Интродукция Санат:Экология 
'''Чурка''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Пошта индексі ''4915''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''81801''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чуруково''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''4823''. ЕКАТТЕ коды ''81815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чучур''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4796''. Телефон коды ''03656''. ЕКАТТЕ коды ''31841''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Шаренска''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''4916''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''83048''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Смолян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Пошта индексі ''4710''. Телефон коды ''03030''. ЕКАТТЕ коды ''83274''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Ягодина''' () Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Борино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрайды. Пошта индексі ''4835''. Телефон коды ''030419''. ЕКАТТЕ коды ''87223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Асеновец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 647 адамды құрайды. Пошта индексі ''8933''. Телефон коды ''04522''. ЕКАТТЕ коды ''713''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Баня''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1683 адамды құрайды. Пошта индексі ''8914''. ЕКАТТЕ коды ''2734''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Биково''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Пошта индексі ''8885''. Телефон коды ''04557''. ЕКАТТЕ коды ''4039''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Бинкос''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Пошта индексі ''8855''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''4114''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
''Ирекгүл''. ''Ирекгүл''. '''Ирекгүл''', каллиантемум (Callianthemum) сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Алтайдың, Жетісу (Жоңғар) және Іле Алатауларының, Тарбағатайдың, Батыс Тянь-Шаньның альпілік шалғындарында, тау беткейлері мен мореналық шөгінділерінде, жылғалардың жағасында кездесетін түрі (Алатау Ирекгүлі, саян Ирекгүлі және тасжапырақ Ирекгүлі) бар. Бұлардың биіктігі 35 см, жуан тамырлары бар. Сабақтары жіңішке, гүлді, жапырақтарынан ұзын келеді. Тамыр түбі жапырақтары жұмыртқа тәрізді, қауырсынды, жалпақ сағақты. Тостағанша жапырақтары 5, күлтелерінің саны 15. Гүлдері ірі, ақ немесе қызғылт, күлгін түсті, аталығының саны көп. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі шар тәрізді, сырты қыртысты, кейде қысқа мұртшасы болады. Ирекгүлдің гүлдері әдемі болғандықтан сәндік үшін өсіріледі. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Рутовник тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Блатец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Пошта индексі ''8878''. Телефон коды ''04512''. ЕКАТТЕ коды ''4337''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Близнец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Пошта индексі ''8896''. Телефон коды ''04599''. ЕКАТТЕ коды ''4443''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Богданово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Пошта индексі ''8948''. ЕКАТТЕ коды ''4635''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Божевци''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Пошта индексі ''8844''. Телефон коды ''04552''. ЕКАТТЕ коды ''4947''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Бозаджии''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Пошта индексі ''8872''. Телефон коды ''04516''. ЕКАТТЕ коды ''5092''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Боринци''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''8999''. Телефон коды ''04580''. ЕКАТТЕ коды ''5480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Боров-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 601 адамды құрайды. Пошта индексі ''8898''. Телефон коды ''04597''. ЕКАТТЕ коды ''5551''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Братан''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Пошта индексі ''8983''. Телефон коды ''04584''. ЕКАТТЕ коды ''6135''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Брястово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''8935''. Телефон коды ''04522''. ЕКАТТЕ коды ''6788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''8961''. Телефон коды ''04526''. ЕКАТТЕ коды ''7778''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
иконниковия (Ikonnikovia) қорғасыншөптер тұқымдасына жататын көп жылдық бұта. Қазақстанда Іле Алатауының бөктерлері мен Кетпен (Ұзынқара) жотасының етегіндегі тасты шатқалдарда кездесетін түрі Кауфман ирекжапырағы (Ikonnikovia kaufmanniana) бар. Оның биіктігі 15 60 см, тамыры жуан. Қысқарған сабағы алдыңғы жылғы жапырақ сағақтарының қалдығымен жабылған. Етжең, қалың, қауырсын тәрізді иректелген жапырақтары тамыр түбінен шығады. Күлгін, қызғылт түсті гүлдері бір-бірімен тығыз орналасып, сабақ ұшында ірі шашақ гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп (15 17 күндей), маусым шілдеде жемістенеді. Жемісі ұзынша жіңішке, кішкентай дөңгелек қақпағы арқылы ашылады. Мәдени түр ретінде ашық грунтта 20-ғасырдың аяғынан бастап егіле бастады. Қазақстанда негізінен Бас ботаникалық бақта мәдени түрде өсіріледі. Кауфман Ирекжапырағы өте әдемі, сирек кездесетін эндемик түр. Жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Иконниковия Кауфмана монотипті түрлері 
'''Бяла''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1409 адамды құрайды. Пошта индексі ''8850''. Телефон коды ''04551''. ЕКАТТЕ коды ''7613''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1008 адамды құрайды. Пошта индексі ''8892''. Телефон коды ''04592''. ЕКАТТЕ коды ''7644''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Выглен''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Пошта индексі ''8851''. Телефон коды ''04551''. ЕКАТТЕ коды ''12414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''8854''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''14275''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Гергевец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 774 адамды құрайды. Пошта индексі ''8869''. Телефон коды ''04519''. ЕКАТТЕ коды ''14800''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Глуфишево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Пошта индексі ''8866''. Телефон коды ''04519''. ЕКАТТЕ коды ''15206''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Глушник''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''8879''. Телефон коды ''04512''. ЕКАТТЕ коды ''15237''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''8863''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''15936''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрайды. Пошта индексі ''8883''. Телефон коды ''04554''. ЕКАТТЕ коды ''16688''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Градец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 089 адамды құрайды. Пошта индексі ''8990''. Телефон коды ''04582''. ЕКАТТЕ коды ''17436''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Иректіс''', берула () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық батпақ өсімдіктері. Қазақстанда Іле, Күнгей Алатаулары мен Батыс Тянь-Шаньдағы Қаратаудың өзен-көл, жылғалар мен арықтардың жағалауларында өсетін түрі ''түзу Иректіс'' (В. erecta) бар. Оның биіктігі 50 60 см, тамыры шашақталған, сабағының іші қуыс, сырты жіңішке тілімденген. Жапырақтары негізінен судың ішінде жатады, су бетіне шыққандарының сағақтары әлсіз, ұзынша немесе қауырсынды тілімденіп келеді. Тостағанша жіңішке тісшелері анық көрінеді, күлтелері ақ түсті, пішіндері жұмыртқа тәрізді. Гүлдері 15 20-дан топталып, шатырша гүлшоғырын құрайды. Шілде айында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жемісі домалақ, ұзындығы мм-дей болады ==Түрлері== ''Berula bracteata'' (Roxb.) Spalik S.R.Downie ''Berula burchellii'' (Hook.f.) Spalik S.R.Downie ''Berula erecta'' (Huds.) Coville түзу иректіс ''Berula imbricata'' (Schinz) Spalik S.R.Downie ''Berula repanda'' (Welw. ex Hiern) Spalik S.R.Downie == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтеме== Берула семена растений Санат:Тұщы су өсімдіктері 
'''Градско''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 570 адамды құрайды. Пошта индексі ''8852''. Телефон коды ''04551''. ЕКАТТЕ коды ''17600''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Графитово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''8938''. Телефон коды ''04525''. ЕКАТТЕ коды ''17810''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Пошта индексі ''8888''. Телефон коды ''04512''. ЕКАТТЕ коды ''23337''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Дядово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Пошта индексі ''8918''. Телефон коды ''04523''. ЕКАТТЕ коды ''24760''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Езеро''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 489 адамды құрайды. Пошта индексі ''8919''. Телефон коды ''04523''. ЕКАТТЕ коды ''27111''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Еленово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Пошта индексі ''8943''. Телефон коды ''04526''. ЕКАТТЕ коды ''27245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Желт-Бряг''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''8894''. Телефон коды ''04597''. ЕКАТТЕ коды ''29533''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''8860''. Телефон коды ''04510''. ЕКАТТЕ коды ''29194''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Жеравна''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Пошта индексі ''8988''. Телефон коды ''04585''. ЕКАТТЕ коды ''29283''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Загорци''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''8939''. ЕКАТТЕ коды ''30171''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Итарқа''' Баянауыл тауларының тау. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Жүсіпбек Аймауытов ауылының км-дей жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 471 метр. қарай 17 км-ге, енді жері км-ге созылып жатыр. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейі көлбеу келген. Тау силур мен девон кезеңдерінен, кристалды гранит, тақтатас жыныстарынан түзілген. Аймақ магнитті аномалиялық ауданға жатады. Батысында бірнеше ұсақ көлдер бар. Таудан Еспе және Қарасу өзендерінің салалары бастау алады. == Өсімдігі == Тауалды қоңыр топырағында жусан, сұлыбас, боз, селеу, бетеге өседі. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
'''Зайчари''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''8843''. Телефон коды ''04552''. ЕКАТТЕ коды ''30257''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1070 адамды құрайды. Пошта индексі ''8875''. Телефон коды ''04511''. ЕКАТТЕ коды ''30990''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Пошта индексі ''8847''. Телефон коды ''04552''. ЕКАТТЕ коды ''32545''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Ичера''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 212 адамды құрайды. Пошта индексі ''8992''. Телефон коды ''04517''. ЕКАТТЕ коды ''32915''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Калояново''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 696 адамды құрайды. Пошта индексі ''8881''. Телефон коды ''04518''. ЕКАТТЕ коды ''35537''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Камен''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1279 адамды құрайды. Пошта индексі ''8882''. Телефон коды ''04510''. ЕКАТТЕ коды ''35660''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Каменово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрайды. Пошта индексі ''8928''. Телефон коды ''04524''. ЕКАТТЕ коды ''35907''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Караново''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 944 адамды құрайды. Пошта индексі ''8934''. Телефон коды ''04522''. ЕКАТТЕ коды ''36395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Катуниште''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''8991''. Телефон коды ''04582''. ЕКАТТЕ коды ''36681''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Кипилово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Пошта индексі ''8998''. Телефон коды ''04583''. ЕКАТТЕ коды ''36854''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Итауыз'''– Ақжол тауының солтүстігіндегі қыстау. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Жезді кентінің 11 км жерде орналасқан. Қыстау Бала Жезді және Үлкен Жезді өзендерінің аңғарында, жонды-белесті ойпатта жатыр. Маңында Талдысай, Қарабұлақ қыстаулары бар. Ұсақ шоқылардың бойынан бұлақтар бастау алады. Балажезді өзенінен мал суаруға арналған су айдағыш станциясы орналасқан. Өңір мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қыстаулар 
'''Ковачите''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 833 адамды құрайды. Пошта индексі ''8874''. Телефон коды ''04511''. ЕКАТТЕ коды ''37530''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Конёво''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 919 адамды құрайды. Пошта индексі ''8920''. Телефон коды ''04520''. ЕКАТТЕ коды ''38426''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Кортен''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды. Пошта индексі ''8930''. Телефон коды ''04522''. ЕКАТТЕ коды ''38683''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Пошта индексі ''8936''. Телефон коды ''04562''. ЕКАТТЕ коды ''39757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Крушаре''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''8877''. Телефон коды ''04514''. ЕКАТТЕ коды ''40083''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Любенец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Пошта индексі ''8949''. Телефон коды ''04528''. ЕКАТТЕ коды ''44505''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 885 адамды құрайды. Пошта индексі ''8947''. Телефон коды ''04528''. ЕКАТТЕ коды ''44522''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Пошта индексі ''8981''. Телефон коды ''04588''. ЕКАТТЕ коды ''46646''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Пошта индексі ''8857''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''46694''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Медвен''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Пошта индексі ''8987''. Телефон коды ''04582''. ЕКАТТЕ коды ''47528''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 15''' Григориан күнтізбесінде жылдың 227-ші күні (кібісе жылдарда 228-ші). Жылдың аяғына 138 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні Ұлттық күн Тәуелсіздік күні Ана күні 1535 Парагвайда Асунсьон қаласының негізі қаланды. 1540 Перуда Арекипа қаласының негізі қаланды. 1795 Францияда жаңа валюта енгізілді франк. 1945 Индонезия өзінің тәуелсіздігін жариялады. 1960 Конго Республикасы Франциядан тәуелсіз екенін жариялады. ====Дүниеге келгендер==== 1750 Пьер Марешаль (:en: Pierre Sylvain Maréchal) (1803), француз жазушысы, философ 1769 Наполеон (1821), Франция императоры. 1807 Жюль Греви (1891), француз мемлекеттiк қайраткерi, Франция президенті (1879—1887 жж.). 1892 Луи де Бройль (1987), француз физигі, 1929 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1896 Герти Тереза Кори (1957), биохимик, физиология және медицинадан 1947 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1936 Грация Деледда (:en: Grazia Deledda) (1871), италияндық жазушы-әйел, 1926 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты 1975 Муджибур Рахман, Бангладеш мемлекетінің бірінші содан кейін президенті 1982 Аксель Теорелль (1903), швед биохимигі, химиядан 1955 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты == Сыртқы сілтемелер == Санат:15 тамыз 
'''Итбас''' Төретай таулары мен Балқаш көлінің аралығындағы оқшауланған тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ащыөзек қонысынан солтүстікке қарай 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 612 м. қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Беткейлері көлбеу, түпкі жыныстары жалаңаштанған. Маңында Тесіктас бұлағы, Қызылқұдық құдығы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Силур жүйесінің төменгі кезеңінің тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сұр қоңыр, тақыр типтес сортаңды топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, баялыш, бұйырғын өседі. Тау етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''Мечкарево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Пошта индексі ''8868''. Телефон коды ''04519''. ЕКАТТЕ коды ''47980''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Младово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 675 адамды құрайды. Пошта индексі ''8886''. Телефон коды ''04516''. ЕКАТТЕ коды ''48708''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Млекарево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрайды. Пошта индексі ''8960''. Телефон коды ''04526''. ЕКАТТЕ коды ''48725''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Мокрен''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Пошта индексі ''8994''. Телефон коды ''04515''. ЕКАТТЕ коды ''45''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Научене''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды. Пошта индексі ''8929''. Телефон коды ''04524''. ЕКАТТЕ коды ''51161''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Нейково''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Пошта индексі ''8993''. Телефон коды ''04586''. ЕКАТТЕ коды ''51398''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Николаево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Пошта индексі ''8873''. Телефон коды ''04516''. ЕКАТТЕ коды ''51634''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Новачево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 939 адамды құрайды. Пошта индексі ''8853''. Телефон коды ''04551''. ЕКАТТЕ коды ''51929''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Новоселец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 426 адамды құрайды. Пошта индексі ''8958''. Телефон коды ''04564''. ЕКАТТЕ коды ''52146''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Омарчево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''8921''. Телефон коды ''04525''. ЕКАТТЕ коды ''53518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Итжон''' Сексеуілдідала даласының солтүстігіндегі төбе. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай ауылының оңтүстігінде 41 км жерде. Жамбыл тауының аңғарында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 336 м. Маңында Жыңғылдыбұлақ, Шиелібастау бұлақтары, Серікбай құдығы бар. Шөгінді малтатастардан, құм мен саздақтан түзілген. == Өсімдігі == Белесті құмды жалдар мен ойыстардың аралығында шөлді табиғатқа бейімделген сексеуіл, күйреуік, баялыш, сарсазан, теріскен, жүзгін, жыңғылбас, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Оризари''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Пошта индексі ''8893''. Телефон коды ''0454''. ЕКАТТЕ коды ''53847''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Орлово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Пошта индексі ''8985''. Телефон коды ''04584''. ЕКАТТЕ коды ''53919''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''8983''. Телефон коды ''04584''. ЕКАТТЕ коды ''54300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Пошта индексі ''8867''. Телефон коды ''04519''. ЕКАТТЕ коды ''55333''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Пошта индексі ''8953''. Телефон коды ''04564''. ЕКАТТЕ коды ''56068''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Питово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Пошта индексі ''8942''. Телефон коды ''04566''. ЕКАТТЕ коды ''56527''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Пошта индексі ''8937''. Телефон коды ''04525''. ЕКАТТЕ коды ''57371''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Прохорово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрайды. Пошта индексі ''8944''. Телефон коды ''04526''. ЕКАТТЕ коды ''58726''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Пыдарево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Пошта индексі ''8884''. Телефон коды ''04515''. ЕКАТТЕ коды ''58966''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Радево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Пошта индексі ''8917''. Телефон коды ''04526''. ЕКАТТЕ коды ''61310''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Итмұрын''' Шу өзені мен Мойынқұм құмының аралығындағы төбе. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Сарысу ауданы Жайлаукөл ауылының шығысында км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 276 м. Итмұрын төбесі солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта созылып жатыр. Ұзындығы км, енді жері км. Маңында көптеген тұзды көлдер, солтүстігінде Жиделі қонысы, оңтүстігінде Қарақаңлы бұлағы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Аллювийлі жазықтағы шөгінділер төменгі төрттік кезеңінің жыныстарынан түзілген. == Дереккөздер == Санат:Сарысу ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Радецки''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Пошта индексі ''8959''. Телефон коды ''04564''. ЕКАТТЕ коды ''61340''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Раково''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды. Пошта индексі ''8884''. Телефон коды ''07127''. ЕКАТТЕ коды ''62061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Самуилово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Пошта индексі ''8865''. Телефон коды ''04519''. ЕКАТТЕ коды ''65303''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Сбориште''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Пошта индексі ''8899''. Телефон коды ''04595''. ЕКАТТЕ коды ''65499''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Седларево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''8994''. ЕКАТТЕ коды ''65958''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 675 адамды құрайды. Пошта индексі ''8862''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''66041''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Скобелево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Пошта индексі ''8871''. Телефон коды ''04516''. ЕКАТТЕ коды ''66812''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Сокол''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''8945''. Телефон коды ''04526''. ЕКАТТЕ коды ''67831''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Соколарци''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 529 адамды құрайды. Пошта индексі ''8984''. Телефон коды ''04588''. ЕКАТТЕ коды ''67859''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Сотиря''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Пошта индексі ''8859''. Телефон коды ''04556''. ЕКАТТЕ коды ''68117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Иірдің ойы''' Маңғыстаудағы Айрақты тауының солтүстік етегіндегі ойпаң. == Жер бедері == белесті жал, солтүстігінде Ақтау жотасы, адырлы жал. Беткей ағысы ойпаңға тоғысып көктемде көл түзіледі. Жазда көлдің кепкен орнына өлі шөп қалың шығады. Иірдің ойында ертеде тары егілген, маңында мал қыстаулары көптеп кездеседі. Жер атауы су иіріліп, көп жатуына байланысты Иірдің ойы деп аталған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ойпаттары Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''Средорек''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Пошта индексі ''8845''. Телефон коды ''04552''. ЕКАТТЕ коды ''68549''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 521 адамды құрайды. Пошта индексі ''8841''. Телефон коды ''04552''. ЕКАТТЕ коды ''68864''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Пошта индексі ''8876''. Телефон коды ''04511''. ЕКАТТЕ коды ''69081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 679 адамды құрайды. Пошта индексі ''8940''. Телефон коды ''04523''. ЕКАТТЕ коды ''69314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Стрелци''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Пошта индексі ''8995''. Телефон коды ''04580''. ЕКАТТЕ коды ''69821''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Струпец''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Пошта индексі ''8856''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''69986''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Сыбрано''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Пошта индексі ''8941''. Телефон коды ''04527''. ЕКАТТЕ коды ''70456''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Сыдиево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрайды. Пошта индексі ''8923''. Телефон коды ''04529''. ЕКАТТЕ коды ''70487''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Пошта индексі ''8915''. Телефон коды ''04529''. ЕКАТТЕ коды ''70490''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Сырцево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Пошта индексі ''8896''. Телефон коды ''04599''. ЕКАТТЕ коды ''70679''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Иіркөл''' Ырғыз өзені алабындағы тұйық көл. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы жерінде орналасқан. Ақкөл ауылының оңтүстігінде 40 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 17 км. Жағасын қамыс кұрақтары басқан. Көл көктемгі жауын-шашын және жер асты суларымен толысып, жазда тартылып қалады.‎ Санат:Әйтеке би ауданы көлдері Санат:Ырғыз су алабы 
'''Тича''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 057 адамды құрайды. Пошта индексі ''8980''. Телефон коды ''04584''. ЕКАТТЕ коды ''72480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Тополчане''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 014 адамды құрайды. Пошта индексі ''8880''. Телефон коды ''04518''. ЕКАТТЕ коды ''72816''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Топузево''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 121 адамды құрайды. Пошта индексі ''8986''. Телефон коды ''04588''. ЕКАТТЕ коды ''72833''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Пошта индексі ''8889''. Телефон коды ''04554''. ЕКАТТЕ коды ''73016''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Пошта индексі ''8982''. Телефон коды ''04588''. ЕКАТТЕ коды ''76073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Ценино''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Нова-Загора қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''8916''. Телефон коды ''04529''. ЕКАТТЕ коды ''78344''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''8896''. Телефон коды ''04599''. ЕКАТТЕ коды ''80474''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Чинтулово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Пошта индексі ''8858''. Телефон коды ''04513''. ЕКАТТЕ коды ''81387''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Чокоба''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 адамды құрайды. Пошта индексі ''8887''. Телефон коды ''04514''. ЕКАТТЕ коды ''81534''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Ябланово''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''8989''. Телефон коды ''04587''. ЕКАТТЕ коды ''87031''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
Калий сульфаты '''Калий сульфаты''', күкірт қышқыл калий, K2SO4 калий қосылысы, тыңайтқыш зат. Ұнтақ тәріздес, ылғал сіңірмейтін түссіз кристалл зат, құрамында 45 48%-дай К2О болады. Тығыздығы 2,66 г/см3; балқу 1074 °C; қайнау 2000°С; суда жақсы (20°С-та 100 суда 11,1 К. с.) ериді. Калий Сульфаты табиғи сульфаттар шенит, глазерит, леонит, лангбейнит, полигалит тәрізді минералдардың құрамына кіреді. Калий Сульфатын осы минералдардан химиялық жолмен өңдеп не көміртекпен алады. Ауыл шаруашылық дақылдары (әсіресе, картоп, темекі, зығыр, жүзім, т.б. хлорға сезімтал өсімдіктер) егілетін топырақтың барлық түріне, егіс алдында, егіс кезінде негізгі тыңайтқыш ретінде қолданылады және үстеп == Дереккөздер == Санат:Калий қосылыстары 
'''Дыбова''' () Болгариядағы ауыл. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Пошта индексі ''8996''. Телефон коды ''04580''. ЕКАТТЕ коды ''24270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Айдемир''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6830 адамды құрайды. Пошта индексі ''7538''. Телефон коды ''08513''. ЕКАТТЕ коды ''895''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Алеково''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Пошта индексі ''7555''. Телефон коды ''08522''. ЕКАТТЕ коды ''240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Антимово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''7628''. Телефон коды ''085303''. ЕКАТТЕ коды ''494''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Бабук''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 545 адамды құрайды. Пошта индексі ''7573''. Телефон коды ''08521''. ЕКАТТЕ коды ''2097''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Баштино''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрайды. Пошта индексі ''7619''. Телефон коды ''08586''. ЕКАТТЕ коды ''3017''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Белица''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 620 адамды құрайды. Пошта индексі ''7648''. Телефон коды ''08536''. ЕКАТТЕ коды ''3527''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Бистра''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Пошта индексі ''7557''. Телефон коды ''08522''. ЕКАТТЕ коды ''4145''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Богданци''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрайды. Пошта индексі ''7611''. Телефон коды ''08538''. ЕКАТТЕ коды ''4670''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Богорово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''7542''. Телефон коды ''08516''. ЕКАТТЕ коды ''4772''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''КАЛИЙ ТҰЗДАРЫНЫҢ КЕНДЕРІ''', калий тұздары суда оңай еритін калий не калий-магний минералдарының шөгінді түрінде түзілген хемогендік тау жыныстары. Олардың басты минералдары: сильвин (KCl; 52,44% K), карналлит 35,8%К), кайнит (KMg SO4Cl·3H2O; 14,07% K), полигалит (K2MgCa2 SO44·2H2O; 12,97% K), лангбейнит (K2Mg2SO43; 18,84% K), қосымша минералдары: леонит, шенит, сингенит. Калий тұздарының кендері құрғақ және жылы климат жағдайларында галитке қаныққан су бассейндерінен бөлініп, калийге байыған сулардағы тұздықтың булану нәтижесінде түзіледі. Қалыңдығы ондаған, жүздеген метрге жететін қабат және линза түріндегі калий тұздары тас тұздарының арасында кездеседі. Құрамында тұзы бар тау жыныстары деформацияға шалынғанда, тұз антиклиньдары, штоктары пайда болады. Мұндай жағдайлар девон, пермь, неоген кезеңдерінде орын алған. Калий тұздары металлургияда, медицинада, пиротехникада, шыны, сабын, бояу өндірісінде, тері илеуде, химия өндірісінде қолданылады. Қазақстанда Калий тұздарының кендері Атырау (Индер) және Ақтөбе (Жилянское) облыстарында бар. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Химия 
'''Боил''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 915 адамды құрайды. Пошта индексі ''7683''. Телефон коды ''08547''. ЕКАТТЕ коды ''5124''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Болгарка''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрайды. Пошта индексі ''7544''. Телефон коды ''08516''. ЕКАТТЕ коды ''7329''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Босна''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Пошта индексі ''7533''. Телефон коды ''08562''. ЕКАТТЕ коды ''5757''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Брадвари''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1010 адамды құрайды. Пошта индексі ''7568''. Телефон коды ''08510''. ЕКАТТЕ коды ''6032''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Бреница''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрайды. Пошта индексі ''7649''. Телефон коды ''08536''. ЕКАТТЕ коды ''6389''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Варненци''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Пошта индексі ''7638''. Телефон коды ''08536''. ЕКАТТЕ коды ''10149''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрайды. Пошта индексі ''7571''. Телефон коды ''08522''. ЕКАТТЕ коды ''10210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Ветрен''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды. Пошта индексі ''7588''. Телефон коды ''08514''. ЕКАТТЕ коды ''10834''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Водно''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 939 адамды құрайды. Пошта индексі ''7657''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''11764''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Войново''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''7551''. Телефон коды ''08517''. ЕКАТТЕ коды ''11990''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''КАЛИЙ өсімдік қорегі ретінде қолданылатын құрамында калийі бар минералды заттар. Калий тыңайтқыштары табиғи калий тұздарынан алынады. Алғашқы калий тұздарының ірі кен орны 19 ғ-дың 40-жылдары Штасфуртта (Германия) табылды. Кейінірек Франция, Канада, АҚШ-та калий тұздары ашылды, хлорлы калий, калий селитрасы, калий сульфаты және т.б. өндіріле бастады. Калий тыңайтқыштары суда жақсы ериді, өсімдіктер тез сіңіреді, түрлі ауруға төзімділігін күшейтеді және дақылдар өнімділігін арттырады. Картоп, қант қызылшасын, көкөніс, темекі дақылдарына Калий тыңайтқыштары көбірек қажет. Калий картоп құрамында крахмалдың, тамыр-түйнекті дақылдарда қанттың, жемшөпте протеин мөлшерін арттырады. Калий тыңайтқыштарын топырақтың құрамына, тыңайтылатын дақылдардың биологиялық тыңайтқыштардың химиялық қасиеттеріне байланысты әр түрлі мөлшерде шашады. Негізгі тыңайтқыш ретінде күзде не көктемде жер жырту не культиваторлау кезінде қолданады. Қант қызылшасын, картоп, жүгері және кейбір көкөніс дақылдарын Калий үстеп қоректендіреді. Бұл кезде Калий тыңайтқыштарын азот және фосфор бірге қатар аралықтарына 10 12 см тереңдікке (20 30 кг/га К2О) шашады. Қазақстанның Батыс Қазақстан облысы/Батыс Қазақстан облысында, Қаратауда, т.б. жерлерде Калий мол табиғи қорлары бар. ==Сілтемелер== Санат:Калий 
'''Вокил''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''7670''. Телефон коды ''08546''. ЕКАТТЕ коды ''12022''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Вылкан''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Пошта индексі ''7643''. Телефон коды ''08584''. ЕКАТТЕ коды ''12440''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Вырбино''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''7674''. Телефон коды ''08545''. ЕКАТТЕ коды ''12721''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Давидово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Пошта индексі ''7563''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''20047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Дичево''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 512 адамды құрайды. Пошта индексі ''7625''. Телефон коды ''08587''. ЕКАТТЕ коды ''21230''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Добротица''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрайды. Пошта индексі ''7531''. Телефон коды ''08562''. ЕКАТТЕ коды ''21693''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''7548''. Телефон коды ''08523''. ЕКАТТЕ коды ''21720''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Долец''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Пошта индексі ''7682''. Телефон коды ''08547''. ЕКАТТЕ коды ''21926''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Пошта индексі ''7624''. Телефон коды ''08537''. ЕКАТТЕ коды ''22798''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Дунавец''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды. Пошта индексі ''7623''. Телефон коды ''085303''. ЕКАТТЕ коды ''24044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Калий хлориді''', хлорлы калий, KCl калий қосылысы, тыңайтқыш. Түйіршіктелген немесе ұнтақ тәрізді, түссіз кристалды зат. Тығыздығы 1,989 г/см3; балқу 790°C; қайнау 1500°С шамасы. Суда ериді, құрамында 60 62,6% К2О болады. Табиғатта таза күйінде сильвин, біріккен тұздары сильвинит, карналлит минералдары түрінде кездеседі. Калий хлоридін сильвиниттегі натрий хлоридінен байыту әдісімен бөліп алады. Негізінен ол калий тыңайтқыштарын және күйдіргіш калий, калий тұздарын алуда қолданылады. Ауыл шаруашылық дақылдары егілетін топырақтың барлық түріне негізгі тыңайтқыш және үстеп қоректендіру үшін қолданылады. == Сілтемелер == Санат:Хлоридтер Санат:Калий қосылыстары Санат:Тағам қоспалары 
'''Гарван''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Пошта индексі ''7589''. Телефон коды ''08561''. ЕКАТТЕ коды ''14547''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Главан''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''7543''. Телефон коды ''08516''. ЕКАТТЕ коды ''14948''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Голеш''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1418 адамды құрайды. Пошта индексі ''7547''. Телефон коды ''08523''. ЕКАТТЕ коды ''15566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Пошта индексі ''7561''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''17333''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Пошта индексі ''7669''. Телефон коды ''08548''. ЕКАТТЕ коды ''18018''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Зарица''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 449 адамды құрайды. Пошта индексі ''7689''. ЕКАТТЕ коды ''31406''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Зарник''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Пошта индексі ''7552''. ЕКАТТЕ коды ''30346''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Зафирово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 954 адамды құрайды. Пошта индексі ''7610''. Телефон коды ''08532''. ЕКАТТЕ коды ''30377''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Звенимир''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Пошта индексі ''7644''. Телефон коды ''08583''. ЕКАТТЕ коды ''30507''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Зебил''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 690 адамды құрайды. Пошта индексі ''7685''. Телефон коды ''08584''. ЕКАТТЕ коды ''30689''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
thumb '''Калий цианиді''', цианды калий, KCN цианды сутек қышқылының калий тұзы. Түссіз кристалды зат, тығыздығы 1,56 г/см3; балқу 634,5°С; суда, спиртте ериді. Судағы ерітіндісі гидролиз әсерінен сілтілік реакция көрсетеді. Ылғал күйіндегі Калий цианиді көмір қышқыл газының әсерінен ыдырайды. Калий цианидін цианды сутек қышқылын күйдіргіш калиймен бейтараптау арқылы, сондай-ақ көмір мен калий карбонатының қоспасын кальций цианидімен әрекеттестіре алады. Калий цианиді кентас құрамынан алтын, күміс өндіруде және алтын жалатуда пайдаланылады. Өте улы зат. ==Сілтемелер== Санат:Калий қосылыстары Санат:Цианидтер 
'''Златоклас''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Пошта индексі ''7694''. Телефон коды ''08543''. ЕКАТТЕ коды ''31125''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Ирник''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''7532''. Телефон коды ''08562''. ЕКАТТЕ коды ''32799''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Искра''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1930 адамды құрайды. Пошта индексі ''7580''. Телефон коды ''08565''. ЕКАТТЕ коды ''32839''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Йорданово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''7569''. Телефон коды ''08512''. ЕКАТТЕ коды ''34134''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Казимир''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''7574''. Телефон коды ''08512''. ЕКАТТЕ коды ''35225''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кайнарджа''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды. Пошта индексі ''7550''. Телефон коды ''08517''. ЕКАТТЕ коды ''35242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4554 адамды құрайды. Пошта индексі ''7539''. Телефон коды ''08524''. ЕКАТТЕ коды ''41143''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 578 адамды құрайды. Пошта индексі ''7631''. Телефон коды ''08585''. ЕКАТТЕ коды ''35554''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Каменци''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Пошта индексі ''7565''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''35938''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Козяк''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Пошта индексі ''7673''. Телефон коды ''08545''. ЕКАТТЕ коды ''37839''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 16''' Григориан күнтізбесінде жылдың 228-ші күні (кібісе жылдарда 229-шы). Жылдың аяғына 137 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Италия, Палио бәйгесі 1930 алғашқы дыбыстық түрлi-түстi мультфильм жасалды. 1960 Кипр тәуелсіздігін жариялады 1960 Халықаралық астронавтика академиясының негізі қаланды. 1978 Шри-Ланка өзін социалистiк республика деп жариялады. ====Дүниеге келгендер==== 1645 Жан де Лабрюйер (1696), француз жазушысы. 1832 Вильгельм Вундт (1920), неміс психологы, физиолог, философ және тіл маманы. 1845 Габриэль Липпман (1921), француз физигі, 1908 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1860 Жюль Лафорг (1887), француз ақыны. 1913 Менахем Бегин (1992), израиль саяси қайраткері, 1978 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ====Қайтыс болғандар==== 1678 Эндрю Марвелл (1621), ағылшын ақыны. 1705 Якоб Бернулли, швед математигі. 1957 Ирвинг Ленгмюр, америкалық химик, 1932 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1973 Зельман Ваксман (1888), америкалық микробиолог, физиология және медицинадан 1952 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 2014 Қазақстан Республикасының мемлекеттiк туының авторы Шәкен Оңласынұлы Ниязбеков == Сыртқы сілтемелер == Санат:16 тамыз 
'''Қалмақша''' Бұқтырма өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 35 км, су жиналатын алабы 412 км2. ==Бастауы == Бастауын Қатын және Оңтүстік Алтай жоталарының тауаралық аңғарындағы шағын көлдерден алып, ендік бағытта Бергіел (Берел) ауылының шығысында км жерде Бұқтырма өзеніне оң жағалауынан құяды. == Гидрологиясы == Жалпы ұзындығы 105 км болатын 35 саласы бар. Калмачиханың алабында жалпы аумағы 4,74 км2 болатын 70-ке жуық шағын көлдер орналасқан. Жоғарғы және төменгі ағысы тау шатқалдарымен өтеді. Орта ағысының жайылмасы бар. Аңғары мен жағалау бойын орман көмкеріп жатыр. Суы қазан айының соңғы онкүндігінде қатып, мамыр айының 1-онкүндігінде ериді. Жайылмасы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы ауданы өзендері 
'''Коларово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Пошта индексі ''7613''. Телефон коды ''08539''. ЕКАТТЕ коды ''37993''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Колобыр''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрайды. Пошта индексі ''7675''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''38073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Косара''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Пошта индексі ''7612''. Телефон коды ''08538''. ЕКАТТЕ коды ''38707''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Краново''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Пошта индексі ''7549''. Телефон коды ''08523''. ЕКАТТЕ коды ''39462''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кутловица''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Пошта индексі ''7558''. Телефон коды ''08522''. ЕКАТТЕ коды ''40751''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Листец''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрайды. Пошта индексі ''7642''. Телефон коды ''08584''. ЕКАТТЕ коды ''43894''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Любен''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 662 адамды құрайды. Пошта индексі ''7534''. Телефон коды ''08562''. ЕКАТТЕ коды ''44495''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 302 адамды құрайды. Пошта индексі ''7620''. Телефон коды ''08537''. ЕКАТТЕ коды ''46927''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Межден''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 679 адамды құрайды. Пошта индексі ''7672''. Телефон коды ''08545''. ЕКАТТЕ коды ''47696''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Черник''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Пошта индексі ''7651''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''81966''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кальций қосылыстары''' кальций элементі түзетін тұрақты химимиялық қосылыстар. Калций қосылыстары негізінен екі топқа бөлінеді: кальцийдің органикалық қосылыстары және кальцийдің бейорганикалық қосылыстары. Кальцийдің органикалық қосылыстарының негізгі түрлері Ca(R)Hal және CaR2; Олар Циглер-Натта құрамына кіреді. Мысалы, Ca(H4Hg)J және Ca(CPh3)Hal полимерлеу процесінің бастаушылары. Кальцийдің бейорганикалық қосылыстарына кальцийдің галогенидтері, оксиді мен гидроксиді, карбиді, силикаттары, сульфаты, фосфаттары, алюминаттары, бораттары, вольфраматтары, гипохлориді, нитраты, карбонаты, цианамиді, т.б. жатады. Кальций галогенидтері (CaHal2) түссіз кристалдар. Кальций хлоридін (CaCl2) кальцийді және оның қорытпасын алу, газдар мен сұйықтарды кептіру, бетонның қатаюын тездету үшін қолданады. Оның сулы ерітіндісі суытқыш агент, антифриз, аэродромның ұшу жолдары мен темір жол рельстерін мұздан сақтау үшін, аллергиялық ауруларға және қан тоқтатуға қажет дәрілік зат ретінде қолданылады. Кальций бромидінің (CaBr2) концентрлі ерітінділері ауаны суыту және жылу тасымалдағыш ретінде, бұрғылау ерітінділерінде қолданылады. Кальций фториді (CaF2) арнаулы шынылар мен эмальдардың, қыштардың құрамдас бөліктері, оптикалық және лазерлік материал, HF алудағы шикізат. Кальций оксиді (CaO) сөндірілмеген әк сумен қарқынды әрекеттесіп кальций гидроксидін Ca(OH)2 (сөндірілген әкті) түзеді. Кальций оксидін 900 1000°С-та күйдіріп алады, CaNO3-ті ыдыратып ерекше таза CaO алуға болады. CaO хлорлы әк, сода, кальций карбидін, гидроксидін алуға қолданылады. Ca(OH)2 байланыстырғыш материал, қант өндірісінде тазартқыш ретінде, топырақтың қышқылдығын азайту үшін, суды жұмсарту үшін, шыны өндірісінде шихтаның құрауышы ретінде қолданылады. Кальций карбиді (CaC2) түссіз кристалл, кейде түсі ашық қоңырдан қараға дейін болады. Оны кальций оксидін (CaO) доғалық пештерде көміртекпен алады. Кальций карбиді кальций цианамиді мен ацетилен өндіру үшін қолданылады. Кальций силикаттары: метилсиликат CaSіO3, пиросиликат Ca3Sі2O7 ортосиликат Ca2SіO4, сондай-ақ 30-ға жуық қышқыл және негіздік гидраттары бар. Олар жалпы гидросиликаттар деп аталады. Гидросиликаттар силикаттық бетонның цементтеуші құраушысы. Силикаттар қыш өнеркәсібінде, отқа төзімді заттарды, кәрлен, жылтыратпа өндіруде шихтаның құрауышы, лак-бояу материалдарының толтырғыштары ретінде пайдаланылады. Кальций фосфаттары фосфорит, апатит, гидроксилапатит сияқты минералдардың, сүйектің құрамында болады. Ортофосфаттар Ca3(PO4)2 мал мен құстарды қоректендіруге қолданылады. Ca3(PO4)2 ұнтағы қышқыл топырақтарға тыңайтқыш ретінде, қант өнеркәсібінде қолданылады. Суперфосфаттар фосфор тыңайтқышы ретінде, ал Ca(H2PO4)2 нан жабуда қамырға қосылады. Полифосфат Ca(PO3)2 оптикалық шынылар өндірісінде пайдаланылады. Кальций гипохлориді Ca(ClO)2 түссіз кристалл. Ол маталар мен қағазды ағарту үшін, газсыздандыру үшін, зат ретінде қолданылады. ==Сілтемелер== ==Сыртқы сілтемелер== Химиялық қосылыстар Санат:Кальций қосылыстары 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 942 адамды құрайды. Пошта индексі ''7637''. Телефон коды ''08533''. ЕКАТТЕ коды ''69078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Чуковец''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Пошта индексі ''7537''. Телефон коды ''085118''. ЕКАТТЕ коды ''81712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Цар-Асен''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Пошта индексі ''7536''. Телефон коды ''08528''. ЕКАТТЕ коды ''78063''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Пошта индексі ''7640''. Телефон коды ''08535''. ЕКАТТЕ коды ''78238''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Черногор''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''7614''. Телефон коды ''08581''. ЕКАТТЕ коды ''81075''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды. Пошта индексі ''7582''. Телефон коды ''08565''. ЕКАТТЕ коды ''51901''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 745 адамды құрайды. Пошта индексі ''7645''. Телефон коды ''08534''. ЕКАТТЕ коды ''51956''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Ножарево''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 565 адамды құрайды. Пошта индексі ''7615''. Телефон коды ''08585''. ЕКАТТЕ коды ''52338''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Овен''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 007 адамды құрайды. Пошта индексі ''7671''. Телефон коды ''085401''. ЕКАТТЕ коды ''53148''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Окорш''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Пошта индексі ''7680''. Телефон коды ''08542''. ЕКАТТЕ коды ''53494''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кальций сульфаты''' күкірт қышқылының кальций тұзы. Табиғатта дигидрат CaSO4•2H2O (гипс) түрінде және сусыз ангидрит күйінде кездеседі. == Физикалық қасиеттері == Ерігіштігінің температурадан тәуелділігі Сусыз кальций сульфаты түссіз суда нашар еритін кристалды зат. Гипсті 100°С-қа дейін қыздырғанда, жартылай гидратқа немесе алебастрға CaSO4•½H2O айналады. Оны суға илесе қатып, қайта гипске айналады. == Қолданылуы == Кальций сульфаты құрылыста және медицинада қолданылады. 1300°С температурада күйдірілген гипс, ангидрит цементтеуші ерітінділер жасауда пайдаланылады. 1970 жж. дейін Уайтхэвенде (Камбрия, Ұлыбритания) күкірт қышқылы ангидриттен өндірілді: :: == Дереккөздер == Санат:Кальций қосылыстары Санат:Тағам қоспалары 
'''Орешене''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 414 адамды құрайды. Пошта индексі ''7684''. Телефон коды ''08547''. ЕКАТТЕ коды ''53744''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Осен''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''7634''. Телефон коды ''08582''. ЕКАТТЕ коды ''54078''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Падина''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 адамды құрайды. Пошта индексі ''7617''. Телефон коды ''08585''. ЕКАТТЕ коды ''55138''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Паисиево''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 885 адамды құрайды. Пошта индексі ''7681''. Телефон коды ''08547''. ЕКАТТЕ коды ''55186''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Подлес''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Пошта индексі ''7632''. Телефон коды ''08581''. ЕКАТТЕ коды ''57056''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Пожарево''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Пошта индексі ''7622''. Телефон коды ''08585''. ЕКАТТЕ коды ''57090''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Пошта индексі ''7579''. Телефон коды ''08513''. ЕКАТТЕ коды ''57251''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Пошта индексі ''7677''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''57296''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрайды. Пошта индексі ''7553''. Телефон коды ''08517''. ЕКАТТЕ коды ''57306''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Поляна''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Пошта индексі ''7584''. Телефон коды ''08564''. ЕКАТТЕ коды ''57385''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
Кальцит '''Кальцит'''– карбонаттар класының минералы. Химиялық формуласы CaCO3, құрамында аздаған Mg, Fe, Mn, Zn, Cо, Sr, Ba қоспалары болады. Тригональдық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары ромбоэдр, скаленоэдр, қалақ пішінді масса құрап, тығыз және түйірлі, талшық, топырақ тәрізді масса және сталактит, сталагмит түрінде кездеседі. Қаттылығы 3, меншікті салмағы 2,8 г/см3, шыныдай жылтыр, морт сынғыш; түссіз, ақ және қоспаларына байланысты түсі өзгереді. Кальциттің Исландия шпаты мәрмәр ониксі, атлас шпаты деген түрлері бар. Кальций жанартаулық тау жыныстарының қуыстары мен жарықтарында, ультранегізді жыныстардың үгілу қыртысында, әктас, бор, мергель, мәрмәр құрамында кездеседі. Ол флотация әдісімен байытылады. Кальций құрылыста, металлургияда, химия өнеркәсібінде, т.б. салаларда қолданылады. Мәрмәр ониксі әшекейлік бұйымдар жасауда, ақаусыз мөлдір Исландия шпатының кристалдары оптикалық приборларда қолданылады. ==Кальциттену== тау жынысытар құрамындағы кейбір минералдардың әр түрлі қосалқы процестер әсерінен кальцитпен алмасуы немесе тау жынысытағы ұралар мен жарыктардың жаңадан қалыптасқан кальцит минералымен дәнекерленуі. Кальцитті сыртқы белгілерімен қатар оған HC1 тамызып ажыратады, сонда онан СО2 газы «қайнап» шығады. Жаратылысы. Қальцит бірнеше түрлі геологиялық жағдайларда пайда болады. Кальцит магмалық жыныстар арасында өте сирек кездеседі. Гидротермалық кальцит едәуір көп тараған. Ол минерал желілерінің кейінгі кристалдану кездерінде пайда болады. Кальцит экзогендік жағдайларда: а) салқын су б) теңіз шөгінділерінде, в) метаморфизм жағдайында көп кездеседі. Қолданылуы. Кальциттің мөлдір кристалды (исланд шпаты) түрлері оптикада, құлпырма «ақтана» түрлері істерде, мрамор скульптура ісінде, т. б., бор жазуға, бояуға, құрылысқа, ізбестастар түрлі құрылыс ісінде, металлургияда, химиялық өндірістерде қолданылады. Кендері. Кальцит Кеңес Одағында Орта Азияда аудандарында), Уралда, Белгород ауданында, Қырымда, Кавказда т. б. кездеседі. Шет елдерде ол Исландияда, Италияда (Каррара кені), Грекияда т. б. бар. ==Дереккөздер== Санат:Карбонат минералдар 
'''Попина''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Пошта индексі ''7590''. Телефон коды ''08560''. ЕКАТТЕ коды ''57577''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды. Пошта индексі ''7545''. Телефон коды ''08516''. ЕКАТТЕ коды ''57604''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды. Пошта индексі ''7564''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''57724''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Поройно''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 257 адамды құрайды. Пошта индексі ''7658''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''57813''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Посев''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Пошта индексі ''7567''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''57889''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Правда''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Пошта индексі ''7690''. Телефон коды ''085402''. ЕКАТТЕ коды ''57995''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Преславци''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 581 адамды құрайды. Пошта индексі ''7635''. Телефон коды ''08536''. ЕКАТТЕ коды ''58253''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрайды. Пошта индексі ''7572''. Телефон коды ''08512''. ЕКАТТЕ коды ''58699''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Прохлада''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Пошта индексі ''7668''. Телефон коды ''08548''. ЕКАТТЕ коды ''58709''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Раздел''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 625 адамды құрайды. Пошта индексі ''7659''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''61724''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кальчуга''' Қалба жотасының шығыс бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Абай облысы Көкпекті ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1377 м. Күрделі пішінді таудың ұзындығы 11 км, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозой жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Беткейлері тіктеу, жартасты және қатты тілімденген. Шатқалдарынан Лайлы, Жуандық, Көпірлі, Қайыңды өзендері бастау алады. Кальчуганың солтүстігінде 10 км жерде Қайындышоқ атты орман алқабы жатыр. == Дереккөздер == Санат:Көкпекті ауданы таулары 
'''Руйно''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 861 адамды құрайды. Пошта индексі ''7692''. Телефон коды ''08549''. ЕКАТТЕ коды ''63286''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Светослав''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Пошта индексі ''7554''. Телефон коды ''08517''. ЕКАТТЕ коды ''65615''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Секулово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Пошта индексі ''7665''. Телефон коды ''08548''. ЕКАТТЕ коды ''66038''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Ситово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды. Пошта индексі ''7583''. Телефон коды ''08563''. ЕКАТТЕ коды ''66665''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Скала''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды. Пошта индексі ''7667''. Телефон коды ''08548''. ЕКАТТЕ коды ''66696''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Слатина''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''7585''. Телефон коды ''08563''. ЕКАТТЕ коды ''67249''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Смилец''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Пошта индексі ''7577''. Телефон коды ''08519''. ЕКАТТЕ коды ''67526''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Сокол''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Пошта индексі ''7621''. Телефон коды ''08587''. ЕКАТТЕ коды ''67828''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Срацимир''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Пошта индексі ''7541''. Телефон коды ''08516''. ЕКАТТЕ коды ''68254''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Сребырна''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Пошта индексі ''7587''. Телефон коды ''08515''. ЕКАТТЕ коды ''68299''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Камбий''' (''cambium'' айырбасу, ауысу) құрылым ұлпасындағы жасушаның бірқатарлы қабаты және де бұл қабатта галотұқымды, екібөлікті өсімдіктердің сабақтары мен тамырларында қосымша, ксилема және флоэма элементтері жиналады, әрі мұрыншаның жуандап өсуін қамтамасыз етеді. Камбий прокамбиден түзіледі. Кейбір бір бөліктілер мен қырыққұлақ тұқымдастарында да кездеседі. Камбий сүрек пен тін арасында бірқатар қабат түзеді. Камбий өсімдік сабағында прокамбийден, тамырында көп бөлігі сүрек пен тін арасындағы негізгі паренхиманың клеткаларынан, біраз бөлігі кейде перициклден дамиды. Камбийдің ұзынша келген ұршық тәрізді немесе қысқалау келген клеткалары бірінің үстіне бірі текшеленіп жатады. Камбийдің жас клеткаларының біразы сабақ қабағына, қалғаны сүрек жағына қарай ығысып отырады. Сондықтан қарағай, емен, үйеңкінің қабығы бірнеше сантиметр болса, сүрегі бұдан қалың болады. Ағаш өсімдіктерінің Камбийі көктемде күшті дамып, бұл кезде оның сүрек жағына бөлген клеткалары ірі болады. Күзге қарай Камбий клеткаларының өсуі баяулап, түзген клеткалары ұсақ келеді. Қыста клеткалар түзілмейді, жылдық қабат пайда болады. Камбий әсерінен өсімдік сабағы жуандайды. == Дереккөздер == Санат:Биология 
'''Средиште''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''7560''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''68357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 021 адамды құрайды. Пошта индексі ''7633''. Телефон коды ''08582''. ЕКАТТЕ коды ''69184''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Стрелково''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Кайнарджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды. Пошта индексі ''7562''. Телефон коды ''08518''. ЕКАТТЕ коды ''69804''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Суходол''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 759 адамды құрайды. Пошта индексі ''7618''. Телефон коды ''08586''. ЕКАТТЕ коды ''70336''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Сырпово''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрайды. Пошта индексі ''7578''. Телефон коды ''08519''. ЕКАТТЕ коды ''70665''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Сяново''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Пошта индексі ''7647''. Телефон коды ''08534''. ЕКАТТЕ коды ''70682''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Тырновци''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Пошта индексі ''7926''. Телефон коды ''085303''. ЕКАТТЕ коды ''73729''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Царев-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''7627''. Телефон коды ''085303''. ЕКАТТЕ коды ''78118''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Ценович''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Силистра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''7575''. Телефон коды ''08521''. ЕКАТТЕ коды ''78358''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Черковна''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 613 адамды құрайды. Пошта индексі ''7656''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''80738''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Каменка газ конденсат кен орны''' Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданы аумағында, Орал қаласынан батысқа қарай 75 км жерде орналасқан. 1986 жылы ашылған. == Жатыс сипаты == Кен орны төменгі қазан қабатындағы Калинов шоғырының тұзаралық қабатының карбонатты жыныстарында (156 180 м). Газды, аздап конденсат бар. Шоғырлары қабатты. Шоғыр қоры 2662 м-де анықталған. Жабындысы қазан қабатының тұзды қабатынан тұрады. Коллекторы кеуекті және типке жатады. Орташа кеуектігі 5,7 12,6%, орташа өткізгіштігі 156 фм2. Бастапқы қабат қысымы 2700 м-де 45,4 МПа, қабаттық температурасы 78°С. Газдың бастапқы қысымы тәулігіне 6,4 1280 мың м33. == Құрамы == Газдағы конденсаттың мөлшері орта есеппен 40 г/м3, тығыздығы 760 790 кг/м3. Газ құрамында метан (87%), этан (1,2%), пропан (0,6 0,8%), бутан (0,19 0,28%) кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары 
'''Чернолик''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Пошта индексі ''7693''. Телефон коды ''08544''. ЕКАТТЕ коды ''81150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Шуменци''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Пошта индексі ''7639''. Телефон коды ''085301''. ЕКАТТЕ коды ''83524''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Яребица''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Пошта индексі ''7691''. Телефон коды ''08549''. ЕКАТТЕ коды ''87504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Ястребна''' () Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''7664''. Телефон коды ''08562''. ЕКАТТЕ коды ''87694''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Пошта индексі ''7135''. Телефон коды ''08129''. ЕКАТТЕ коды ''5133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 016 адамды құрайды. Пошта индексі ''7067''. Телефон коды ''08134''. ЕКАТТЕ коды ''46560''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Могилино''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Пошта индексі ''7165''. Телефон коды ''081463''. ЕКАТТЕ коды ''30380''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Николово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 947 адамды құрайды. Пошта индексі ''7057''. Телефон коды ''08118''. ЕКАТТЕ коды ''51679''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Нисово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Пошта индексі ''7079''. Телефон коды ''08196''. ЕКАТТЕ коды ''51768''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Новград''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 941 адамды құрайды. Пошта индексі ''7133''. Телефон коды ''08124''. ЕКАТТЕ коды ''51977''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Каменная''' Ақтөбе облысы Қобда ауданы Жаңаталап ауылының 22 км жердегі шоқылы тау. Терісаққан өзенінің аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 259 м. Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді келген. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылған, енді жері 600 шамасында. Бор жүйесінің шөгінділерінен құралған. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге аралас дала өсімдіктері өседі. Етегі шабындық. == Дереккөздер == Санат:Қобда ауданы таулары 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''7052''. Телефон коды ''08113''. ЕКАТТЕ коды ''52235''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Обретеник''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 566 адамды құрайды. Пошта индексі ''7170''. Телефон коды ''08143''. ЕКАТТЕ коды ''53117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Острица''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''7161''. Телефон коды ''081464''. ЕКАТТЕ коды ''54362''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Пейчиново''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды. Пошта индексі ''7127''. Телефон коды ''08123''. ЕКАТТЕ коды ''55720''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Пепелина''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды. Пошта индексі ''7158''. Телефон коды ''08141''. ЕКАТТЕ коды ''55837''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды. Пошта индексі ''7119''. Телефон коды ''081262''. ЕКАТТЕ коды ''55988''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Пиперково''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 382 адамды құрайды. Пошта индексі ''7128''. Телефон коды ''081264''. ЕКАТТЕ коды ''56366''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Пиргово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 853 адамды құрайды. Пошта индексі ''7090''. Телефон коды ''08114''. ЕКАТТЕ коды ''56397''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Писанец''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Пошта индексі ''7081''. Телефон коды ''08164''. ЕКАТТЕ коды ''56441''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Бабово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Пошта индексі ''7068''. Телефон коды ''08135''. ЕКАТТЕ коды ''2083''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
Тастыкөл Қостанай облысы Қостанай ауданы Заречное ауылының шығысында км жерде орналасқан ботаникалық қорықша. Табиғаттың бірегейі саналатын бұл жер суықты сүйгіш (бореалды) флораның қорғанышы саналады. Плиоценнің соңы, төрттік кезеңнің басында қалыптасқан «Каменное озеро» Тобыл өзенінің жағалаулық ескі арнасын алып жатыр. Ауданы 100 га. Қорғалатын өсімдік типтеріне көлдің солтүстік террасалы беткейлеріндегі қайың шоқ ормандары жатады. «Мас орман» деп аталатын бұл шоқ орманда салпыншақ қайың мен көктерек басым өскен. Орманның төселмесінен тікенекті раушан, қара жемісті ырғай, алқызыл долана, қара қарақат және кәдімгі мойыл құрайды. Орман алаңқайларында даланың кәдімгі бұталары: бояу бекіш, талбұршақ, даланың сары қарағаны өседі. Сирек кездесетін өсімдіктерге: орман қырықбуыны, сепкілгүл, өзгермелі сайсағыз, хош иісті қырлышөп жатады. Кейде сирек болса да сынықша цистоптерикс, кәдімгі түйеқұсшөп пен таға кездеседі. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''Баниска''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1231 адамды құрайды. Пошта индексі ''7167''. Телефон коды ''08147''. ЕКАТТЕ коды ''2587''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Басарбово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1302 адамды құрайды. Пошта индексі ''7071''. Телефон коды ''082''. ЕКАТТЕ коды ''2796''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Батин''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Пошта индексі ''7172''. Телефон коды ''081465''. ЕКАТТЕ коды ''2854''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Батишница''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 671 адамды құрайды. Пошта индексі ''7169''. Телефон коды ''08144''. ЕКАТТЕ коды ''2868''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Белцов''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 458 адамды құрайды. Пошта индексі ''7138''. Телефон коды ''08122''. ЕКАТТЕ коды ''3745''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Беляново''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''7134''. Телефон коды ''08124''. ЕКАТТЕ коды ''3808''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Бистренци''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Пошта индексі ''7121''. Телефон коды ''081262''. ЕКАТТЕ коды ''4162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Божичен''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''7089''. Телефон коды ''08116''. ЕКАТТЕ коды ''4981''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Борисово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 795 адамды құрайды. Пошта индексі ''7064''. Телефон коды ''08131''. ЕКАТТЕ коды ''5517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 716 адамды құрайды. Пошта индексі ''7128''. Телефон коды ''08123''. ЕКАТТЕ коды ''5743''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Каменные ворота''', Тасқақпа Сайқан жотасының қиыр шығысындағы асу. == Географиялық орны == Қазақстан (Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы) мен Қытай шекарасы аралығында орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 1469 биіктікте. Шығыс етегіндегі шатқалдан Ұласты өзені ағып өтеді. Асудан салт атты адам наурыз қазан айларында өте алады. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы асулары Санат:Қытай асулары 
'''Ботров''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''7125''. Телефон коды ''081266''. ЕКАТТЕ коды ''5877''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрайды. Пошта индексі ''7177''. Телефон коды ''081462''. ЕКАТТЕ коды ''6519''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Брышлен''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 388 адамды құрайды. Пошта индексі ''7069''. Телефон коды ''08138''. ЕКАТТЕ коды ''6673''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Бызовец''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 923 адамды құрайды. Пошта индексі ''7168''. Телефон коды ''08142''. ЕКАТТЕ коды ''7212''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Бызын''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Пошта индексі ''7077''. Телефон коды ''08163''. ЕКАТТЕ коды ''7231''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Волово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрайды. Пошта индексі ''7175''. Телефон коды ''081462''. ЕКАТТЕ коды ''12067''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1747 адамды құрайды. Пошта индексі ''7065''. Телефон коды ''08137''. ЕКАТТЕ коды ''15829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Пошта индексі ''7173''. Телефон коды ''08148''. ЕКАТТЕ коды ''16674''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Джулюница''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Пошта индексі ''7137''. Телефон коды ''08124''. ЕКАТТЕ коды ''20849''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 833 адамды құрайды. Пошта индексі ''7123''. Телефон коды ''08122''. ЕКАТТЕ коды ''22277''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 17''' Григориан күнтізбесінде жылдың 229-шы күні (кібісе жылдарда 230-шы). Жылдың аяғына 136 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні Тәуелсіздік күні 1502 Христофор Колумб Гондурас Испанияның меншігінде екенін жариялады 1771 ағылшын ғалымы Дж. Пристли фотосинтез процессін ашты. 1928 Мәскеуде «Динамо» стадионы ашылды. 1945 Индонезия Нидерландтан тәуелсіз екенін жариялады. 1960 Габон Франциядан тәуелсіз екенін жариялады. ====Дүниеге келгендер==== 1601 Пьер Ферма (1665), француз математигі, аналитикалық геометрия және сандар теориясының негіздеушісі. 1887 Адриан Фоккер (1972), голланд физигі. 1932 Видьядхар Найпол, үнді текті ағылшын жазушысы, 2001 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1977 Тьерри Анри, француз футболшысы, 1998 жылғы әлем чемпионы ====Қайтыс болғандар==== 1886 Александр Бутлеров, орыс химигі, қоғам қайраткері. 1955 Фернан Леже, француз суретшісі. 1969 Отто Штерн, физик, 1943 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1988 Мұхаммед Зия-үл-Хак, Пәкістан президенті (1978—1988 жж.). == Сыртқы сілтемелер == Санат:17 тамыз 
'''Каменный Карьер''' Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Ушанов ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы Глубокое кентінен қарай 40 км жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 242 адам (116 ер адам және 126 әйел адам) болса, 2009 жылы 331 адамды (169 ер адам және 162 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Глубокое ауданы елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''7053''. Телефон коды ''08118''. ЕКАТТЕ коды ''22558''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Дряновец''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 717 адамды құрайды. Пошта индексі ''7122''. Телефон коды ''08125''. ЕКАТТЕ коды ''23916''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Пошта индексі ''7171''. Телефон коды ''08143''. ЕКАТТЕ коды ''27173''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Иваново''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Пошта индексі ''7088''. Телефон коды ''08116''. ЕКАТТЕ коды ''32095''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Пошта индексі ''7130''. Телефон коды ''08127''. ЕКАТТЕ коды ''36316''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Пошта индексі ''7163''. Телефон коды ''081461''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Кацелово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 818 адамды құрайды. Пошта индексі ''7160''. Телефон коды ''08149''. ЕКАТТЕ коды ''36703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Копривец''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Пошта индексі ''7120''. Телефон коды ''08125''. ЕКАТТЕ коды ''38529''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Кошов''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды. Пошта индексі ''7087''. Телефон коды ''08159''. ЕКАТТЕ коды ''39205''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Красен''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Пошта индексі ''7075''. Телефон коды ''08152''. ЕКАТТЕ коды ''39520''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''«КАМЕНСКОЕ ПЛАТО»'''– таудың таза ауасы және қымызбен емдейтін санаторий. Іле Алатауының беткейінде, Алматы қ-нан 10 км, теңіз деңгейінен 1360 биіктікте орналасқан. Жаз айларының орташа температурасы 18,1 20°С, қыста –2,7 4,4°С, құрғақ; ең суық айы желтоқсан (–24,5°С). Алғашқыда демалыс үйі болып құрылып, 1932 ж. өкпе туберкулезін емдейтін санаторийге айналды. Қазір санаторий Алматы қалалық әкімш-не қарайды. Жыл бойы жұмыс істейді, бір мезгілде 150 адам емделеді (2008). 1971 жылдан бастап 75 орындық урол., гинекол. бөлімдер ашылған. «К. п.» санаторийіндегі негізгі ем: қымыз, климаттық факторлар (тау бөктеріндегі шыршалы орман, шипалы таза ауа, сұлу табиғат), сондай-ақ физиотерапия, гелиотерапия тәсілдері қолданылады. Жақсы жабдықталған рентген кабинеттері, лабораториялар бар. Санаторийде өкпеге операция да жасайды.‎ Санат:Қазақстан шипажайлары 
'''Кривина''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 459 адамды құрайды. Пошта индексі ''7132''. Телефон коды ''081268''. ЕКАТТЕ коды ''39788''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Кривня''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Пошта индексі ''7269''. Телефон коды ''08315''. ЕКАТТЕ коды ''39832''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Кошарна''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Пошта индексі ''7062''. Телефон коды ''08136''. ЕКАТТЕ коды ''39178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Чилнов''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Пошта индексі ''7162''. Телефон коды ''08142''. ЕКАТТЕ коды ''81373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Мечка''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 670 адамды құрайды. Пошта индексі ''7091''. Телефон коды ''08158''. ЕКАТТЕ коды ''47977''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 719 адамды құрайды. Пошта индексі ''7131''. Телефон коды ''08128''. ЕКАТТЕ коды ''57368''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Помен''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Пошта индексі ''7164''. Телефон коды ''081466''. ЕКАТТЕ коды ''57488''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Просена''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Пошта индексі ''7055''. Телефон коды ''08151''. ЕКАТТЕ коды ''58637''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Ряхово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Пошта индексі ''7070''. Телефон коды ''08133''. ЕКАТТЕ коды ''63668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Сандрово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Пошта индексі ''7059''. Телефон коды ''08194''. ЕКАТТЕ коды ''65348''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
Каолинит '''Каолинит'''– силикаттар класындағы сазды минерал. Химиялық формуласы Al4Sі4O10(OH)8. Қытайдағы фарфор сазы өндірілетін Коо-Лин тауының атымен аталған. Түсі таза күйінде ақ, көкшіл, қоспаларына қарай қызыл, қара, ашық жасыл. Қатты 3, менш. салм. 2,6 г/см3. Каолинит топырақ құрамында, үгілу қабаттарында, ылғалды климат жағдайында континенттік су алаптары түбінде түзілген көмірлі тау жыныс қабаттарында кездеседі. Каолиниттің диккит және накрит деген полиморфтық түрлері бар. Бұл минералдарды 650 800°С-қа дейін қыздырғанда толығымен судан арылады. Каолинит керамика өндірісінде, фарфор мен фаянс, металлургияда шамот кірпішін, бұрғылау ерітіндісін дайындауға, құрылыста, қағаз өндірісінде, алюминий тотығын алуда қолданылады. Каолинит негізінен алюмосиликатты таужыныстардың морылуынан және төмен температуралы метасоматозда пайда болады. ==Суреттер== == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Химиялық қосылыстар Химиялық элеметтер Санат:Силикат минералдар Санат:Алюминий минералдары 
'''Сваленик''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Пошта индексі ''7082''. Телефон коды ''08166''. ЕКАТТЕ коды ''65509''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Пошта индексі ''7072''. Телефон коды ''08150''. ЕКАТТЕ коды ''66158''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 877 адамды құрайды. Пошта индексі ''7074''. Телефон коды ''08165''. ЕКАТТЕ коды ''67578''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 730 адамды құрайды. Пошта индексі ''7063''. Телефон коды ''08136''. ЕКАТТЕ коды ''68713''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Стырмен''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''7124''. Телефон коды ''081266''. ЕКАТТЕ коды ''70130''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Табачка''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''7085''. Телефон коды ''08156''. ЕКАТТЕ коды ''72028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Тетово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрайды. Пошта индексі ''7044''. Телефон коды ''08347''. ЕКАТТЕ коды ''72357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Трыстеник''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Пошта индексі ''7092''. Телефон коды ''08145''. ЕКАТТЕ коды ''73362''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Хотанца''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 823 адамды құрайды. Пошта индексі ''7054''. Телефон коды ''08192''. ЕКАТТЕ коды ''77342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Ценово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Ценово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Пошта индексі ''7139''. Телефон коды ''08122''. ЕКАТТЕ коды ''78361''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Капуста ақ brassіcae'') капустаның және капуста тұқымдас өсімдіктердің зиянкесі. Ақ көбелектер тұқымдасына жатады. Қазақстанда кең таралған. Қанаты жайылғандағы ұзындығы 55 60 мм, қанатының үстіңгі жағы ақ, астыңғы жағы жасыл түсті, сарғыш, алдыңғы қанаттарының жоғарғы бұрышында орақ тәріздес қара жолақ және екі қара нүктесі бар. Жылына ұрпақ беріп көбейеді. Қуыршақтары қыстайды, сәуір мамырда көбелек шығады. Жұмыртқаларын топтап (15 200) капуста жапырағының астыңғы бетіне салады. Капуста ақ көбелегі 1-ұрпақтың жұмыртқаларын арамшөптердің жапырағына салады, ал келесі ұрпақтарын егістіктегі екпе айқыш гүлдер тұқымдасы өсімдіктерінің жапырақтарына салады. Жұмыртқадан жаңа шыққан жұлдызқұрттар (ұзындығы 40 45 мм) бастапқы кезде шоғырланып капуста жапырағымен, кейінірек өсімдік бойымен өрмелеп жан-жаққа таралып, дараланып қоректенеді. Қырыққабат ақкөбелегінің жұлдызқұрты өскен кезде, ағашқа, дуалға немесе үйдің қабырғасына өрмелеп шығады. Осы жерде оның сыртқы жамылғысы түсіп, қуыршаққа айналады. Қуыршақтан шыққан көбелектің кішкене жұмсақ қанаттары болады. Ол қанаттары қатайып, жазылғанша бірнеше сағат бір жерде отырады. Зақымданған өсімдіктің өсуі төмендеп, алатын өнім азаяды. Күресу шаралары: егіс даласын өсімдік қалдықтарынан тазарту, арамшөптерді құрту, биологиялық және химиялық күрес шараларын қолдану. (MHNT) Pieris brassicae Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute-Garonne France male brassicae'' (MHNT) Pieris brassicae Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute Garonne France male brassicae'' (MHNT) Pieris brassicae Foret de Bouconne, France female brassicae'' (MHNT) Pieris brassicae Foret de Bouconne, France female brassicae'' ==Дереккөздер== Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Церовец''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''7083''. Телефон коды ''08167''. ЕКАТТЕ коды ''78433''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Червен''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрайды. Пошта индексі ''7084''. Телефон коды ''08156''. ЕКАТТЕ коды ''80443''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''7051''. Телефон коды ''08115''. ЕКАТТЕ коды ''80460''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Черешово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''7339''. Телефон коды ''083461''. ЕКАТТЕ коды ''80652''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Штрыклево''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 605 адамды құрайды. Пошта индексі ''7078''. Телефон коды ''08111''. ЕКАТТЕ коды ''84049''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Юделник''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 914 адамды құрайды. Пошта индексі ''7061''. Телефон коды ''08132''. ЕКАТТЕ коды ''86026''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Ястребово''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Пошта индексі ''7073''. Телефон коды ''08150''. ЕКАТТЕ коды ''87700''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Широково''' () Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Пошта индексі ''7159''. Телефон коды ''081464''. ЕКАТТЕ коды ''83301''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Пошта индексі ''7292''. Телефон коды ''08362''. ЕКАТТЕ коды ''47041''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Балкански''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрайды. Пошта индексі ''7265''. Телефон коды ''08319''. ЕКАТТЕ коды ''2467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Қырыққабат бітесі''' () теңқанаттылар отрядының бітелер тұқымдасына жататын жәндік. Партеногенез жолымен дамитын қанатсыз аналығының ұзындығы 1,9 2,3 мм, пішіні жұмыртқа тәріздес көк жасыл сұр түсті. Қанатты аналығының ұзындығы 2,15 мм, басы мен кеудесі қоңыр, құрсағы сарғыш көк. Орамжапырақтар тұқымдасы дақылдарын, әсіресе, қырыққабатты көп зақымдайды. Қырыққабат бітесінің көбіне жұмыртқасы ғана қыстап шығады, ал Кавказдың субтропиктік аудандарында, Орта Азияның кейбір жерлерінде аналығы мен дернәсілі қыстайды. Көктемде жұмыртқадан дернәсіл шығып, одан қанатсыз аналық қырыққабат бітесі жетеді. Бұлар орамжапырақты арамшөптерде, тұқымдық қырыққабаттарда тіршілік етеді. Күзде жыныстық ұрпақ аналық және қанатты аталық Қырыққабат бітесі жетіледі. Ол екеуі бір-бірімен ұрықтанып, аналық Қырыққабат бітесі қырыққабат өзегіне не арамшөптерге жұмыртқа салады. Қырыққабат бітесі қырыққабаттың шырын сөлінен қоректенеді, оның жапырақтарын бүрістіріп, өсуін тоқтады. Күрес шаралары: топырақты терең жыртып, арамшөптерді құрту. Түрлі инсектицидтер шашу.‎ == Дереккөздер == Санат:Жартылай қатты қанаттылар 
'''Бели-Лом''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Пошта индексі ''7293''. Телефон коды ''08363''. ЕКАТТЕ коды ''24092''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Белинци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Пошта индексі ''7432''. ЕКАТТЕ коды ''3472''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Беловец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1972 адамды құрайды. Пошта индексі ''7321''. Телефон коды ''08344''. ЕКАТТЕ коды ''3575''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Бисерци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрайды. Пошта индексі ''7334''. Телефон коды ''08340''. ЕКАТТЕ коды ''4131''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Благоево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Пошта индексі ''7275''. Телефон коды ''08313''. ЕКАТТЕ коды ''4296''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Богданци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 550 адамды құрайды. Пошта индексі ''7449''. Телефон коды ''08378''. ЕКАТТЕ коды ''4666''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Богомилци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрайды. Пошта индексі ''7458''. Телефон коды ''08377''. ЕКАТТЕ коды ''4741''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Божурово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Пошта индексі ''7335''. Телефон коды ''083469''. ЕКАТТЕ коды ''5058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
(, Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 876 адамды құрайды. Пошта индексі ''7331''. Телефон коды ''08343''. ЕКАТТЕ коды ''6481''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Бырдоква''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''7448''. Телефон коды ''08333''. ЕКАТТЕ коды ''7452''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Қырыққабат қоңыр көбелегі''' () түн көбелектері тұқымдасына жататын қырыққабат (сондай-ақ темекі, күнбағыс, қызылша, т.б.) зиянкесі. Қанатын жайғандағы ұзындығы 50 мм, алдыңғы екі қанаты қоңырқай сұр түсті, бүршік тәрізді екі ақ дағы бар, артқылары ашық түсті. Жұлдызқұртының ұзындығы 50 мм, түсі сұр жасыл, жасыл не қоңырқай. Жұлдызқұрты көпқоректі, көбінесе қырыққабатты зақымдайды. Қазақстанның батысы мен солт-нде, орт. және оңт.-шығысында көп таралған. қырыққабат қоңыр көбелегі қуыршақ түрінде топырақ арасында қыстайды. Республиканың оңтүстік және жылына екі рет ұрпақ бере алатын жерлерде, көбелектері мамыр айында ұша бастайды. Қазақстанның солт-нде ол жылына бір рет қана ұрпақ береді, көбелектері шілде айының басында шығады. Көбелектер ымырт кезінде және түнде ұшады. Жұмыртқаларын 40 60-тан топтап қырыққабат жапырақтарының астыңғы жағына салады. Жұлдызқұрттары 15 күннен кейін пайда болып, жапырақтардың төменгі жұмсақ жақтарын жеп, өсімдік бойына тарап кетеді. Ересек жұлдызқұрттары қауданның ішкі қабаттарына еніп, жол салады және оларды өздерінің нәжісімен ластайды. Мұндай қаудан шіріп, жағымсыз иіс шығарады және жеуге жарамсыз болады. Күресу шаралары: агротехникалық шаралар, биологиялық және химиялық препараттарды қолдану. Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Қоңыр көбелектер 
'''Вазово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 930 адамды құрайды. Пошта индексі ''7422''. Телефон коды ''083393''. ЕКАТТЕ коды ''10015''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Веселец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Пошта индексі ''7327''. ЕКАТТЕ коды ''10714''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Веселина''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 954 адамды құрайды. Пошта индексі ''7289''. Телефон коды ''08365''. ЕКАТТЕ коды ''10759''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Пошта индексі ''7440''. Телефон коды ''08375''. ЕКАТТЕ коды ''11449''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Гецово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1848 адамды құрайды. Пошта индексі ''7219''. Телефон коды ''084''. ЕКАТТЕ коды ''18589''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Пошта индексі ''7249''. Телефон коды ''08374''. ЕКАТТЕ коды ''15761''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарайтын Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''7444''. Телефон коды ''08330''. ЕКАТТЕ коды ''15953''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Пошта индексі ''7452''. Телефон коды ''08378''. ЕКАТТЕ коды ''15669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Горичево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''7337''. Телефон коды ''08341''. ЕКАТТЕ коды ''16105''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Гороцвет''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Пошта индексі ''7288''. Телефон коды ''08369''. ЕКАТТЕ коды ''17066''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''қырыққабат шыбыны'''– гүл шыбындары тұқымдасына жататын жәндік. Қырыққабат пен Қырыққабат тұқымдасы өсімдіктерінің қауіпті зиянкесі. Көктемгі қырыққабат шыбыны (Delіa brassіcae) және жазғы қырыққабат шыбыны (Delіa scaralіs) деп аталатын түрлері белгілі. Қазақстанда шыбынның екі түрі де кең таралған. Көктемгі қырыққабат шыбыны ашық сұр түсті, ұзындығы 6,5 мм, жылына ұрпақ беріп өсіп-өнеді, сәуір мыр айларында ұшып шығады. Жұмыртқаларын өсімдіктің тамыр мойнына немесе сабақтың түбіне таяу, топырақ бетіне әр жерге 13 15-тен топтап салады. Жұмыртқадан шыққан дернәсілдер қырыққабат тамырының бетіне немесе тамырына, сабағының тамырға жақын бөлігіне еніп қоректеніп, өсімдікті зақымдайды. Жазғы қырыққабат шыбыны көктемгі шыбыннан ірілеу, ұзындығы 7,5 мм, жылына бір ұрпақ беріп өсіп-өнеді. Шыбынның ұшып шығуы маусым шілде айларында басталады. Жұмыртқаларын қырыққабат сабағына жақын топырақ арасына топтап салады. Дернәсілдері өсімдіктің тамыры мен көсеусабағын (тамыр қалдықтарын) зақымдайды. Зиянкестің екі түрінің де қуыршақтары топырақ ішінде қыстайды. қырыққабат шыбыныдары зақымдаған өсімдіктердің өсуі нашарлайды немесе тамырлары шіріп кетеді. қырыққабат шыбыны, әсіресе, көшеттерге өте қауіпті. Күресу шаралары: ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіргенде агротехникалық шараларды дұрыс қолдану, егістікті өңдеу. ==Дереккөздер== 
'''Градина''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды. Пошта индексі ''7239''. Телефон коды ''08361''. ЕКАТТЕ коды ''17498''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Градина Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Делчево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Пошта индексі ''7427''. Телефон коды ''08334''. ЕКАТТЕ коды ''20609''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Драгомыж''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Пошта индексі ''7419''. Телефон коды ''08331''. ЕКАТТЕ коды ''24921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Дряновец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 792 адамды құрайды. Пошта индексі ''7268''. Телефон коды ''08318''. ЕКАТТЕ коды ''23902''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Духовец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Пошта индексі ''7435''. Телефон коды ''083394''. ЕКАТТЕ коды ''24150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Дянково''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 982 адамды құрайды. Пошта индексі ''7270''. Телефон коды ''08323''. ЕКАТТЕ коды ''24829''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Езерче''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Цар-Калоян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 049 адамды құрайды. Пошта индексі ''7274''. Телефон коды ''08329''. ЕКАТТЕ коды ''27156''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 873 адамды құрайды. Пошта индексі ''7455''. Телефон коды ''08377''. ЕКАТТЕ коды ''29218''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Задруга''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды. Пошта индексі ''7317''. ЕКАТТЕ коды ''30212''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Звынарци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 545 адамды құрайды. Пошта индексі ''7333''. Телефон коды ''083466''. ЕКАТТЕ коды ''30541''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
кендер'''– магмалық тау жыныстарымен (карбонатиттер) байланысты түзілген және оларда шоғырланған кен орындары тобы. Карбонититтік кендер негізгі формацияға бөлінеді: *1) перовскитті гипербазиттер арасындағы орташа қорлы линза, желі, белдем пішінді кендер. Олардан темір, титан, тантал, ниобий, сирек жер элементтері өндіріледі; *2) уртиттер мен ийолиттер арасында алюминий өндірілетін шикізат нефелинді жыныстар шоғырланады. Кен денелері пішінсіз немесе желі түрінде болады. Қоры орташа; *3) құрамды жыныстардан темір, фосфор, тантал, ниобий, цирконий, уран алынады. Кен денелері шток, штокверк, белдем пішінді. Қоры орташа; *4) флогопитті скарн кендері өте ірі, жоғары сапалы, кен денелері белдем, желі, линза пішіндес болады. Олардан флогопит, вермикулит және фосфор өндіріледі; *5) кальцитті карбонатиттер арасындағы кен денелері белдем, штокверк, түтік пішіндес. Мұнда ниобийдің аса ірі және жоғары сапалы кендері кездеседі. Сондай-ақ тантал, фосфор, уран, торий, цирконий өндіріледі; *6) колумбитті карбонатиттер салаланған белдемдер, штокверк, желі тәрізді кен денелерін құрайды. Олардан ниобий мен цезий тобы элементтері және торий, молибден, мыс алынады. ==Дереккөздер== ==Сыртқы сілтемелер== Химиялық қосылыстар Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Химия Санат:Геология 
'''Здравец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды. Пошта индексі ''7437''. Телефон коды ''08379''. ЕКАТТЕ коды ''30630''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Пошта индексі ''7342''. ЕКАТТЕ коды ''32192''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Йонково''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 715 адамды құрайды. Пошта индексі ''7450''. Телефон коды ''08332''. ЕКАТТЕ коды ''34103''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Каменар''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 562 адамды құрайды. Пошта индексі ''7247''. Телефон коды ''08366''. ЕКАТТЕ коды ''35715''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Каменово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Пошта индексі ''7295''. Телефон коды ''08327''. ЕКАТТЕ коды ''35897''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрайды. Пошта индексі ''7453''. Телефон коды ''08378''. ЕКАТТЕ коды ''36333''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Китанчево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 576 адамды құрайды. Пошта индексі ''7430''. Телефон коды ''08338''. ЕКАТТЕ коды ''37010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Киченица''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 890 адамды құрайды. Пошта индексі ''7243''. Телефон коды ''08325''. ЕКАТТЕ коды ''37109''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Конево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Пошта индексі ''7442''. ЕКАТТЕ коды ''38296''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Цар-Калоян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Пошта индексі ''7273''. Телефон коды ''08312''. ЕКАТТЕ коды ''38830''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
Карбонат '''Көмір қышқылы''' Н2С03 әлсіз, екі негізді, тұрақсыз қышқыл. Ол тек ерітіндіде ғана болады. Әлсіз электролит, диссоциациялану дәрежесі 0,17%. ==Алынуы:== көмірқышқыл газын суда ерітіп тұзынан күшті қышқылмен әсер етіп: Екі негізді болғандықтан сатылы Н2С03↔ Н+ НС03 НС03- Н+ С032- Көмір қышқылы екі түрлі тұз түзеді, олар (NaHC03, Са(НС03)2) және ''карбонаттар'' деп аталады (СаС03, MgC03) ==Химиялық қасиеттері:== Көмір қышқылы индикаторлар түсін өзгертеді, қышқылдарға тән химиялық реакцияларға түседі, екі негізді қышқыл ретінде сілтілермен орта және қышқыл тұз түзіледі: Н2С03 NaOH NaHC03 Н20 Н2С03 2NaOH Na2C03 2Н20 суда еритін тұздары екі сатыда Na2C03 2Na+ С032- НОН Н+ ОН- CO32- НОН НС03 ОН- Na2C03 НОН NaHC03 NaOH *:NaHC03 Na+ НС03- НОН Н+ ОН- HC03 НОН Н2С03+ ОН- NaHC03 НОН NaOH Н20 С02↑ Бұл тұз орта ''негіздік'' болады: С(ОН C(H+). ====Карбонат ионына сапалық реакция:==== Na2C03+ Са(ОН)2 СаС03↓ 2NaOH Суда еритін карбонаттар әк сүтімен әрекеттесіп, ақ түсті тұнба береді. Са2+ С032- СаС03↓ ==Қолданылуы:== NaHC03 ас содасы тамақ, шыны өндірісінде К2СО3 сақар сабын алуда СаС03, MgC03 құрылыс материалдары ==Таралуы== Жер қыртысының шамамен 1,7%-ын (массасы бойынша) құрайды. Ең көп таралған және жынысқұрушы минералдар қатарына жататындар кальцит (СаС03) және доломит (СаС03.МgС03). Бұлар әктастар және доломиттер деп аталатын шөгінді карбонатты тау жынысытарды құрайды. Аталған тау жынысытардан гөрі сирегірек ұшырасатын карбонатты тау жынысы өкілдері: анкерит (Са,Ғе,Мg)СО3, сидерит ҒеС03, магнезит МgС03, родохрозит МnС03. Карбонатты тау жынысытардың өзге түрлері мүлдем сирек ұшырасады. ==Дереккөздер== ==Сыртқы сілтемелер== Химиялық қосылыстар Химиялық элеметтер 
'''Кривица''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Пошта индексі ''7456''. Телефон коды ''08377''. ЕКАТТЕ коды ''39815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Крояч''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''7278''. Телефон коды ''08362''. ЕКАТТЕ коды ''39949''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Кыпиновци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''7434''. Телефон коды ''08336''. ЕКАТТЕ коды ''40899''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Липник''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 575 адамды құрайды. Пошта индексі ''7242''. Телефон коды ''08321''. ЕКАТТЕ коды ''43760''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Ловско''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Пошта индексі ''7291''. Телефон коды ''08362''. ЕКАТТЕ коды ''44937''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Лудогорци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 854 адамды құрайды. Пошта индексі ''7445''. Телефон коды ''08333''. ЕКАТТЕ коды ''24116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Лывино''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 072 адамды құрайды. Пошта индексі ''7439''. Телефон коды ''08331''. ЕКАТТЕ коды ''44358''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Телефон коды ''08332''. ЕКАТТЕ коды ''50512''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды. Пошта индексі ''7429''. Телефон коды ''08331''. ЕКАТТЕ коды ''46913''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Пошта индексі ''7285''. Телефон коды ''0836''. ЕКАТТЕ коды ''47038''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
Карналлит инженері Р.Карналлдің есімімен аталған'') сулы хлоридтер тобына жататын минерал. Химиялық формуласы KMg·Cl3·6H2O. Ромбылық сингонияда кристалданады. Сингониясы ромбылық, кристалдары күбі пішінді, қалың такта тәрізді, агрегаттары түйірлі Таза карналлит түссіз, қоспаларына қарай түсі қызыл қоңырға дейін өзгереді. Қаттылығы 2,5; меншікті салмағы 1,6 г/см3. Өте ылғал тартқыш, суда еріп жай тұздарға ажырайды, ащы дәмі бар. Карналлит көбінесе үлкен тұз шөгінділерінде шоғырланады. Ол Батыс Қазақстандағы тұз кендерінде, Ресейде, АҚШ-та, т.б. жерлерде кездеседі. Карналлиттен калий тыңайтқыштары және K, Mg, Br алынады. ==Дереккөздер== ==Сыртқы сілтемелер== Химиялық қосылыстар Химиялық элеметтер Санат:Хлоридтер Санат:Тұздар 
'''Медовене''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 372 адамды құрайды. Пошта индексі ''7319''. Телефон коды ''08341''. ЕКАТТЕ коды ''47617''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Пошта индексі ''7248''. Телефон коды ''08311''. ЕКАТТЕ коды ''49093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Мыдрево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 960 адамды құрайды. Пошта индексі ''7323''. Телефон коды ''08448''. ЕКАТТЕ коды ''49518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Недоклан''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Пошта индексі ''7251''. Телефон коды ''0849''. ЕКАТТЕ коды ''51353''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Ножарово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрайды. Пошта индексі ''7441''. Телефон коды ''08375''. ЕКАТТЕ коды ''52341''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Осенец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 917 адамды құрайды. Пошта индексі ''7267''. Телефон коды ''08310''. ЕКАТТЕ коды ''54105''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Острово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрайды. Пошта индексі ''7326''. Телефон коды ''083462''. ЕКАТТЕ коды ''54417''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Островче''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрайды. Пошта индексі ''7238''. Телефон коды ''08364''. ЕКАТТЕ коды ''54420''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Печеница''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''7428''. Телефон коды ''08334''. ЕКАТТЕ коды ''56232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрайды. Пошта индексі ''7262''. Телефон коды ''08317''. ЕКАТТЕ коды ''56890''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() мұхитқа шыға алмайтын Орталық Азиядағы мемлекет, халық саны шамамен миллион адам. Орталық Азия аймағындағы халқы ең аз мемлекет болып келеді. Ең ірі қаласы және елордасы Ашхабад. Қазақстанмен, солтүстік, шығыс және Өзбекстанмен, Ауғанстанмен, оңтүстік және Иранмен және Каспий теңізімен шектеседі. == Географиясы == Жерінің 80 артығын аптап шөл (Қарақұм шөлі), құм көшкіндері, тасты таулар мен ащылы алаптар басып жатыр. Түрікменстанның ең үлкен өзені Әмудария. Оның ұзындығы 1415 км болса, соның 1000 км осы елдің аумағында. Осы өзеннен бастау алып, Түрікменстанның Ашхабат, Мары, Бүзмейін, Балқанабат (Небітдақ), Түрікменбашы (Красноводск) сияқты ең үлкен қалаларына ауыз суын жеткізіп жатқан Қарақұм каналы. Сонымен бірге, канал млн ha жерді суландырады. Оның ұзындығы 1100 км. === Ахуалы === Елдің қыс айларындағы орташа температурасы 26—32 °C, ал жаздағы ыстық 70 °C асады. == Әкімшілік бөлінісі == Түрікменстан аумаққа бөлінген. Олар уәлаят (облыс) деп аталады. Ахал, Балқан, Дашоғыз, Лебап, Мары уәлаяттарын және Ашхабад қаласын президент тағайындаған хәкімдер басқарады. Уәлаяттардың құрамына 46 атырап және 528 кеңесшілік енеді. == Халқы == Халқының саны млн адамға жуық. Халық саны бойынша және халық тығыздығы бойынша Орталық Азияның ең Түрікмен халқының жалпы саны қазір 20,0 млн артық деген дерек бар. Түрікмендер Ауғанстан, Иран, Түркия, Ирак, Сирия секілді елдерге де жайылған. Елдегі түрікменнен кейінгі көп халық өзбектер, одан кейін орыстар. Қазақтардың саны бұрын 120,0 мыңнан асқан екен. Қазір соның жартысына жуығы атажұртқа көшіпті. Қазір 60,0 мыңға жетер-жетпес қазақ бар көрінеді. Бұлардан басқа армяндар, әзірбайжандар, түріктер, иран халықтары, т.б халықтардың өкілдері де тұрады. Солардың ішінде ирандықтар мен түріктердің ғана ұлттық орталықтары бар. Түрікменстанда ТМД халықтарының ұлттық-мәдени орталықтары жоқ. == Тарихы == Түрікменстан 1991 жылы 12 қазан күні өз тәуелсіздігін жариялап және осы сәттен бастап ерекше мәртебелі ел болуды мақсат тұтып, әрекеттер жасаған. 1995 жылы 12 желтоқсан күні әлемнің 185 елінің қолдауымен ол БҰҰ-ның бейтарап ел деп таныған шешіміне қол жеткізді. Түрікменстан жерін адамдар тас дәуірінен мекендей бастаған. Б.з.б. 6-мыңжылдықта жейтун мәдениеті осы өңірде қалыптасқан. Копетдаг тау баурайындағы жазықтықтан Жейтун, Чопан-Тепе, Бами, Чағыллы, Монджуклы, т.б. ежелгі қоныстардың қалдықтары табылған. Ол дәуірде жергілікті халқы егін егу, мал өсіру, аң аулаумен шұғылданған. Энеолит дәуірінде Түрікменстанда анау мәдениеті болды. Ондағы елді қоныс қалдықтары Копетдагтың солтүстік тармақтары мен Теджен өзені саласынан табылған. Бұл тұста Түрікменстанда диқаншылық пен мал шаруашылығы кең өріс алды. Шағын кенттер салынды. Б.з.б. 2-мыңжылдықтың аяғы мен 1-мыңжылдықтың басында Түрікменстанда әлеуметтік жіктелу күшейіп, алғашқы мемлекеттік құрылымдар пайда болуына байланысты суалмалы егіс жүйесі, сауда-саттық дамыды, қалалар ірге көтерді. Түрікмен халқының тарихы ерте кездегі Орта Азияны мекендеген тайпа-ұлыстар тарихымен тығыз байланысты. Б.з.б. 1-мыңжылдықтың орта шенінде Түрікменстан жерінде қуатты Маргиана және Парфия мемлекеттері болды. Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауын Гиркания, Солтүстік жағасындағы даланы Массагеттер мен көшпелі дах (дай) тайпалары мекендеді. Б.з.б. ғ-ларда Маргиана Бактрияның, ал Парфия мен Гиркания Мидия мемлекетінің құрамына кірді. Б.з.б. ғ-ларда бұл аймақтар Ахемен әулетінің қол астына қарады. Б.з.б. ғ-дың соңында Түрікменстан жерін А.Македонский жаулап алды, б.з.б. ғ-дың орта кезінде тау бөктеріндегі аймақта Парфия патшалығы пайда болды, оның ордасы Ниса қ. Б.з.б. 224 ж. Сасани әулетінен шыққан парсы бектері Парфия патшалығын талқандап, оңт. Түрікменстанның жерін басып алды. Б.з. ғ-дың орта шенінен бастап Арал маңындағы ғұндар мен жергілікті тұрғындар ұзақ уақыт араласып, сіңісіп кетті. Солт. Түрікменстан аумағындағы халықтардың шығу тарихында аландар маңызды орын алды. ғ-дың ортасында Түрікменстанның көптеген жерін эфталит тайпалары (ақ ғұндар) биледі. ғ-дың орта кезінде эфталиттер мемлекетін Түрік қағандығы құлатты да, жергілікті көшпелі ұлыстар түркі тілдес тайпаларға бағынды. Қағандық ыдырағаннан кейін түркі тайпалары Каспий атырабындағы далалық аймақта және Дағыстанда өз алдына дербес ел болды. ғ-дың орта шенінде Түрікменстан жеріне арабтар басып кіріп, жергілікті халыққа ислам дінін алып келді. Түрікмендер жат жұрттықтарға қарсы бірнеше рет бас көтерді (655 ж. Мервтегі көтеріліс, ғ-дың 70 80-жылдарындағы Муканна көтерілісі). Дегенмен, олар ислам дінін қабылдаған алғашқы түркі тайпалары болды.. 10 ғ-ларда Түрікменстан Тахари әулеті (821 73) мен Самани әулеті (900 99) мемлекеттерінің құрамына кірді. Бұл кезеңде елде Үргеніш, Ниса, Абиверд, Серахс, Дахистан, т.б. ірі сауда-қолөнер орт-тары пайда болды. 11 ғ-ларда Сырдарияның төм. және орта ағысын бойлай және Каспий т-нің солт. мен шығыс аймақтарына түркі тілдес оғыз тайпасы келіп қоныстанды. 1040 ж. Салжұқ әулетінен шыққан көсемдердің басшылығымен оғыздар Түрікменстан жерін басып алды. Сөйтіп, оғыздар түрікмен халқының қалыптасуына қосалқы негіз болды. Олар жергілікті тұрғындармен араласып “түрікмен” атанып кетті. 1158 ж. көшпелі оғыздар мен Хорасан бұқарасының көтерілісі Салжұқ мемлекетін құлатты. 12 ғ-дың соңы мен 13 ғ-дың басында Түрікменстан жері Хорезм шахтарының қол астына қарады, 1219 1221 ж. Шыңғыс ханның әскерлері басып алды. Түрікмен тайпаларының көпшілік бөлігі Каспийдің шығыс жағалауына ығысып, Балқаш маңайындағы далалық аймақтарды, Узбой аңғарын паналады. Түрікменстан аймағын Алтын Орда, Шағатай ұлыстары және Хулагу мемлекеті бөлісіп алды. Түрікмендер Алтын Орда хандарына, т.б. жат жерлік билеушілерге қарсы бірнеше рет көтеріліске шықты. 13 14 ғ-ларда түрікмендердің ұлт ретінде қалыптасу процесі одан әрі жалғасты. Бұған Солт. Түрікменстанды, Үстірт пен Маңғыстау түбегіне қоныстанған түрікмен тайпалары (Салыр, языр, алил) негіз болды. Хулагу мемлекеті құлап (14 ғ-дың ортасы), Алтын Орда әлсірегеннен кейін (14 ғ-дың 60-жылдары) Түрікменстан жерінде жартылай тәуелсіз бірнеше ұлыстар пайда болды. Бұларды 14 ғ-дың 70 80-жылдары Әмір Темір бағындырды. Темір мемлекеті құлағаннан кейін түрікмендердің біраз бөлігі Хиуа мен Бұхар хандықтарының, қалғандары Иран билеушілерінің қол астына қарады. 16 ғ-дың бас кезінде Сарқамыс ойпатының тұрғындары ойысып, егін егуге жарамды Ахал, Атек, Мерв, Атрек және Гүрген аймақтарын жайлады. Тайпалардың осылайша көшіп-қонып, шашыраңқы қоныстанып жүруі салдарынан түрікмендер мемлекет құра алмады. 16 ғ-дың 50-жылдарында оңт.-батыс Түрікменстан тұрғындары Аба Сердардың басшылығымен Иран әкімш-не қарсы көтеріліп, Хиуа жасақтарының көмегімен шах әскерлерін талқандады. 16 ғ-да орыс-түрікмен байланысы орнады. Астрахан және Маңғыстау түбегінде ортақ сауда орт-тары ретінде бекет-қостар пайда болды. 17 ғ-дың соңы мен 18 ғ-дың басында түрікмендердің біразы Ресей жеріне көшіп, Солт. Кавказға қоныстанды (Ставрополь түрікмендері). 18 ғ-дың соңы мен 19 ғ-дың бас кезінде Шығыс Еуропа мен Орта Азия арасындағы сауда жолдарының бәрі Түрікменстан жерін басып өтетін болды. Түрікмендер Ресеймен сауда жасауға ықыласты болды да өз жерінен өтетін керуен жолының қауіпсіздігін сақтауға міндеттенді. 19 ғ-дың басында түрікмендердің кейбір тайпалары абдал, чаудар, игдир, бурунчук, тозашы рулары Ресейдің бодандығына ресми түрде мойынсұнды (9.5.1802). өнеркәсіптік дамып келе жатқан Ресей үшін арзан да сапалы шикізат көзі мол Орта Азия кеңістігін бағындыруда ағылшындармен арадағы бәсекелестік Түркіменстанды отарлау саясатын тездете түсті. 1869 ж. Каспий т-нің шығыс жағалауына орыс әскерлері келіп, Красноводск (қазіргі Түрікменбашы) қаласын салды. 1869 1885 ж. Ресей империясының Түрікменстан аумағын отарлау әрекеті жергілікті тұрғындар тарапынан қатты қарсылыққа тап болды. Әсіресе, Ахал алқабын жайлаған теке руы орыс басқыншыларына қатты қарсылық көрсетті. 1885 ж. Атрек, Теджен, Мерв және Пендан алқабы Ресейдің қол астына өтті. 19 ғ-дың соңы мен 20 ғ-дың басында Түрікменстан орыс және ағылшын капиталының өрісіне айналды. Британ тауар бірлестігі түрікменнің мұнайын игеріп, жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарын ашты. Каспий маңындағы т. ж. бойына орыс кенттері салынды. Ресей үкіметі өлкені империяның шикізат базасына айналдыруға, мақта өсіру көлемін ұлғайтуға жанталасты. Ежелгі түрікмен жерінде ұлттық мемл. құрылым Қазан төңкерісінен кейін ғана қалпына келді. 1924 ж. 27 қазанда КСРО ОАК Түрікменстан КСР-ін құру туралы қаулы шығарды. Дегенмен, пролетариат диктатурасына негізделген жаңа жүйеге көшуге түрікмен халқы қатты қарсылық көрсетті. 1920 1930 ж. елде басмашылар қозғалысы бас көтерді. Бірақ бұл баскөтерулер күшпен басылды. 2-дүниежүз. соғысқа түрікмен халқы да белсене араласты. Соғыстан кейінгі жылдары Түрікменстанда көптеген жаңа өндіріс орындары ашылып, а. ш. дамыды, жаңа қалалар бой көтерді. 1991 ж. қазанда бүкілхалықтық референдум нәтижесінде Түрікменстан Республикасының мемл. тәуелсіздігі жарияланды. 1992 ж. 18 мамырда Конституциясы қабылданып, елдегі мемл. басқару ісі президенттік республика пішімінде жүзеге асырыла бастады. 1995 ж. 12 желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы тұрақты бейтараптылығы” туралы қарар қабылдады. Онда БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің Түрікменстанның тұрақты бейтарап ел ретіндегі мәртебесін мойындап, егемендігі мен аумақтық тұтастығын мазмұндалған. Халықар. ұйым осы тарихи қарарды қабылдағаннан кейін Түрікменстан Халық Мәслихаты 1995 ж. 27 желтоқсандағы мәжілісінде бейтараптылық туралы заңды тұрғыдан ресімдеу жөнінде шешім шығарды. Бұл құжат Түрікменстанның сыртқы саясаттағы бағыт-бағдарын айқындаушы негіз болып табылады. == Саяси құрылымы == Конституция бойынша Түркіменстан зайырлы мемлекет болып табылады. Басқару формасы президенттік республика. Мемлекет басшысы президент. 2006 жылдың 21 желтоқсанына дейін Түркіменстанның өмір бойы президенті болып Түрікменбашы («барлық түрікмендердің басшысы») деп жарияланған Сапармұрат Ниязов болды. 2006 жылы Сапармұрат Ниязов қайтыс болғаннан кейін Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов президенттің міндетін атқарушы болып сайланды, ол көп ұзамай 2007 жылдың ақпанында президенттік қызметке кірісіп, оны 2022 жылдың наурызына дейін атқарды. 2022 жылдың 12 наурызында өткен кезектен тыс президенттік сайлау нәтижесінде оның ұлы Сердар Құрбанқұлыұлы Бердімұхамедов президент болып сайланды. Заң шығарушы органы Түрікменстанның Ұлттық Кеңесі болып табылады, ол 125 депутаттан тұратын Халық Мәслихаты жоғарғы палата және Мәжіліс төменгі палатадан тұрады. 56 мүшеден тұрады. Оның ішінде 48 мандат әр уәлаяттан (облыстан) және Ашхабад қаласынан жанама сайлау құқығы негізінде бес уәлаяттан және Ашхабад қаласынан облыстық халық мәслихатының аймақтық отырыстарында жасырын дауыс беру арқылы сайланады, ал депутатты Түрікменстан президенті тағайындайды. Мәжіліс депутаттары бір мандатты аймақтар бойынша жылға сайланады. Ұлттық Кеңестің құзыретіне заңдар қабылдау, Конституцияны қабылдау және өзгерту кіреді. 2013 жылға дейін бұл елде бір ғана заңды саяси партия Түрікменстан Демократиялық партиясы Мәжілісте өкілдік еткен. 2013 жылдың 10 қаңтарында Түрікменстан парламенті «Саяси партиялар туралы» жаңа заң қабылдады. Заң саяси партияларды құрудың құқықтық негіздерін, партиялардың құқықтарын, міндеттерін, қызметінің кепілдіктерін айқындайды, сондай-ақ саяси партиялардың мемлекеттік мекемелермен және өзге де ұйымдармен қарым-қатынасын реттейді. 2012 жылдың 21 тамызында елде екінші партия Өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлер партиясы құрылды. Оған дейін елде бірпартиялық жүйе болған. 2013 жылғы желтоқсанда парламенттік сайлаудан кейін Парламентке саяси партия, сондай-ақ ұйымдар мен тәуелсіз депутаттар келді. Барлық депутаттар президент басқаратын үкіметті толығымен қолдайды. 2014 жылы елде үшінші партия Түрікменстан Аграрлық партиясы пайда болды. 1992 жылдан бастап 2008 жылға дейін конституцияда тағы бір заң шығарушы орган тағайындалған және сайланған Халық Мәслихаты (Халық кеңесі, парламенттен жоғары, 2507 депутат) көрсетілді. Оның құрамына президент, жылға сайланған халық өкілдері Мәжіліс депутаттары, сот билігінің өкілдері, министрлер, облыстық әкімшілік басшылары (облыс уәлаят және аудан атырап), қоғамдық ұйым өкілдері, ақсақалдар кірді. Халық мәслихаты саясат мәселелерін (конституцияға өзгертулер енгізу, сайлау мен референдум өткізу, елді дамыту бағдарламаларын бекіту және т.б.) талқылады. Сессиялар жылына кемінде бір рет өткізілді. Сапармұрат Ниязов 2007 жылға дейін Халық мәслихатының өмір бойы төрағасы болды. Одан кейін төраға болып Құрбанқұлы Бердімұхамедов сайланды. Өзгертілген Конституцияға сәйкес Халық Кеңесі өз қызметін тоқтатып, оның өкілеттігі Мәжіліс пен Президентке берілді. Халық Мәслихаты Түрікменстанның 2017 жылғы қазандағы 617-V «Түрікменстан Конституциясына өзгерістер енгізу туралы» Конституциялық заңына сәйкес қайта құрылды. Алғашқы отырыс 2018 жылдың 26 қыркүйегінде өтті. 2020 жылдың 24 қазанында Түрікменстанның сол кездегі бір палаталы Мәжілісі елдің жаңа қос палаталы парламенті туралы Ұлттық Кеңесі туралы» республикалық заңын қабылдады. Оған сәйкес, «Түрікменстан Ұлттық Кеңесінің қызметі Түрікменстан ағымдағы Заңға және осы органның қызметін реттейтін Түрікменстанның басқа да нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады». 2020 жылдың қарашасында Түрікменстан президенті Құрбанқұлы Бердімұхамедов осы заңға қол қойды. 2021 жылдың қаңтарында Түрікменстан бір палаталы парламенттен екі палаталы парламентке көшті. Енді сол уақытқа дейін елдің жалғыз және бір палаталы парламенті болған Мәжіліс төменгі палатаға, ал бұрын Мәжілістен бөлек орган ретінде болған Халық Мәслихаты жоғарғы палатаға айналды. Елдің жаңа, қос палаталы парламентін «Ұлттық Кеңес» () деп атау туралы шешім қабылданды. == Экономикасы == Экономиканың барлық саласында мемлекет үстемдік етіп отыр. Мемлекеттік бюджет кірісінің қомақты бөлігін мұнай мен газды сыртқа шығарудан басқа мақта иіру тізбесінен түсетін салық та құрайды. Мұнда Менделеев кестесіндегі элементтердің бәрі де бар. Жерінің 80% мұнай мен газ бар. Осы уақытқа дейін олардан 144 кен орны табылған. Бірақ соның әзірге 40-қа жуығы ғана игерілуде. Газдың болжамды қоры 21-23 трлн м³, ал мұнайдікі 12 млрд тоннаға жуық делінеді. Жоғары технологияға негізделген ондай кәсіпорындар саны қазір 63-ке жеткен. Жыл сайын бұл елде 158 млн м² мақта-мата бұйымдары мен 82 мың тонна жіп иіріледі. Осы өнімдерін Түрікменстан әлемнің жоғары дамыған 30-дан артық еліне шығарып тұрады. Жалпы, бұл ел әлемнің 80-нен артық елмен белсенді байланыстар жасайды. Қазақстан мен Түрікменстан арасындағы құрлықтағы шекараның ұзындығы 426 км. Ол 2001 жылы шілде күні екіжақты келісім-шартпен толығымен шегенделген. 2006 жылы екі елдің арасындағы тауар айналымы $153,3 млн көлеміне жетті. Бұл 2005 жылмен салыстырғанда 2,2 есе артық. Соның ішінде экспорт $20,7 млн, ал импорт $132,6 млн құрады. Түрікменстан жағы Қазақстаннан негізінен өсімдік өнімдерін, темекі, ұн және химия өнеркәсібі өнімдерін импорттайды, ал Қазақстан минералды және химиялық өнімдер алады. == Мәдениет және қоғам == == Әлеуметтік саласы == Мұнда электр қуаты, газ, су, тұз тегін. Қоғамдық көлікпен жүрудің бағасы 50 манат. Ал бір доллардың ресми бағамы 5200 манат, базардағы нарқы 23500 манат. == Қарулы күштері == == Түсініктемелер == == Дереккөздер == елдер 
'''Қарбыз''' (Cіtrullus) асқабақ тұқымдасына жататын бір немесе көпжылдық өсімдік. Ең көп тараған бақша дақылдарының бірі. Дүниежүзінде 500-ден аса асханалық Қарбыз сорттары өсіріледі. Жабайы түрі Африкада, Иранда, Орта Азияда, Ауғанстанда кездеседі. Қазақстанда Қызылорда, Түркістан, Жамбыл, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Алматы облыстарында көбірек өсіріледі. Топырақтың ылғалдылығы мен ауа райының әртүрлі болуына байланысты бұл облыстарда өсірілетін сорттары да әртүрлі болады. Барлық сорттары мәдени түрінен шыққан. Тамыры тармақты. Жапырақтары ірі, гүлдері ақсары түсті, сабағы төселмелі, ұзындығы м-дей болады. Гүлі дара жынысты, бір үйлі, кейде екі үйлі. Түсі ақ, ала, қоңыр жасыл жолақты. Жемісі тәтті шырынды қызыл, қызғылт, күрең қызыл, сирегірек ақ және сарғыш болады. Тағамдық Қарбыздың салмағы 0,6 16 кг, құрамында 11% қант, витамин, т.б. заттар бар. Қарбыз жылу сүйгіш, ыстыққа және құрғақшылыққа төзімді өсімдік, бірақ үсікке төзімсіз. Негізінен, өңделіп тыңайтылған жердің топырағында жақсы өседі. Мал азықтық Қарбыздың салмағы 10 15 кг. Құрамында 3% қант болады. Қарбыздың жабайы өсетін, асханалық және азықтық үш түрі белгілі. Осыған орай Қазақстанда ерте пісетін ''Қырым жеңімпазы'' 395; орташа пісетін ''Княжин'', тұтасжапырақты, ''Стокс'' 647/649, ''Багаев Мурашка'' 747/749; кеш пісетін ''Дилноз'' сорттары кеңінен Қарбыз егілетін жер күзде 25 27 см тереңдікте жыртылады да, ерте көктемде тырмаланып, екі рет қопсытылады. Шопағын см тереңдікке егеді, 12 рет суарады. Емдік мақсатқа Қарбыздың шырынды бөлігі мен қабығын және дәндерін пайдаланады. Қарбыздың тәтті бөлігі мен шырыны шөл басады, несеп жүргізеді. Дәндерінің қан тоқтататын және ішек құртын түсіретін қасиеті бар. Халық медицинасында Қарбыздың жемісін шемен мен сары ауруға қарсы қолданады. '''Қарбыз тосабы.''' Тосапқа пісуі жеткен қалың қабықты '''қарбыздар''' қолайлы. Жуып, тіліктерге тіледі, дәнді қызыл етін, қабығын алып тастайды. Қалған "етін"х тот баспайтын пышақпен жалпақтығын 4,5-5 см, ұзындығын 2,5—3 см етіп турап, қайнап тұрған суда 5—8 минут ұстайды да, суық сумен салқындатады. Ыстық шырын құйып, 6—7 сағат тұндырады. Бірінші рет баяу отқа қойып, 2—3 минут қайнатады да, оттан түсіреді. 5—6 сағат тұндырады; екінші рет баяу отқа қойып, бірнеше минут қайнатады да, оттан алады. Сөйтіп 10—12 сағат тұндырады: үшінші рет дайын болғанша қайнатады да, оттан түсірмес бұрын ванилин мен лимон қышқылын қосады. Банкаларға ыстықтай құйып, қақпағын жабады. == Галерея == البطيخ қарбыз Water Watermelon қарбыз Citrullus қарбыз. Қарапайым қарбыз бен жабайы сары қарбыздың гибриді Square қарбыз. Токио, Жапония Citrullus lanatus == Дереккөздер == Санат:Жеміс 
'''Тамыздың 18''' Григориан күнтізбесінде жылдың 230-шы күні (кібісе жылдарда 231-ші). Жылдың аяғына 135 күн қалады. == Мейрамдар == Шекарашы күні == Оқиғалар == 1201 Рига қаласының негізі қаланды 1682 Петр Ресей империясының тағына отырды. 1743 Джек Бротон (:en:Jack Broughton) бокстың негізгі ережелерін енгізді. 1743 Ресеймен Швеция арасында бейбiт келiсiм шартқа қол қойылды. Шартқа сәйкес Финляндияның бір бөлігі Ресей құрамына кірді == Дүниеге келгендер == 1685 Брук Тейлор (1731), ағылшын математигі 1925 Брайан Олдисс, ағылшын жазушысы. 1933 Жюст Фонтен, француз футболшысы. 1943 Джанни Ривера, италияндық футболшы. == Қайтыс болғандар == 1850 Оноре де Бальзак (:en:Honoré de Balzac) (1799), француз жазушысы, әлемдік әдебиеттің классигі. 1940 Уолтер Крайслер (:en:Walter P. Chrysler) (1875), америкалық кәсiпкер, «Крайслер» корпарациясының негіздеушісі. 1977 Тибор Дери, венгер жазушысы. 1994 Ричард Синг, ағылшын биохимигі, химиядан 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1995 Дональд Биссет (:en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Сыртқы сілтемелер == Санат:18 тамыз 
'''Карнотит''' (''француз ғалымы М.А. Карноның есімімен аталған'') ванадаттар тобындағы минерал. Химиялық формуласы Қоспалары Ca, Ba, Mg, Cu, Pb. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Түсі ақшыл сары, қаттылығы 2; меншікті салмағы г/см3. Морт сынғыш. Карнотит құрамында уран мен ванадий минералдары бар, органикалық қалдықтарға байыған шөгінді жыныстардың тотығу белдемінде түзіледі. Ол АҚШ, Канада, Австралия кендерінде кездеседі. Карнотит уран, радий және ванадий кентасы. ==Дереккөздер== ==Сыртқы сілтемелер== Химиялық қосылыстар Химиялық элеметтер Санат:Уран минералдары Санат:Ванадий минералдары Санат:Калий минералдары 
'''Подайва''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрайды. Пошта индексі ''7431''. Телефон коды ''08336''. ЕКАТТЕ коды ''56945''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Пороиште''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды. Пошта индексі ''7218''. Телефон коды ''084''. ЕКАТТЕ коды ''59416''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Прелез''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Пошта индексі ''7325''. Телефон коды ''083420''. ЕКАТТЕ коды ''58147''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Просторно''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Пошта индексі ''7263''. Телефон коды ''08316''. ЕКАТТЕ коды ''58668''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Пчелина''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Пошта индексі ''7438''. Телефон коды ''08379''. ЕКАТТЕ коды ''58877''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Равно''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Пошта индексі ''7296''. Телефон коды ''08327''. ЕКАТТЕ коды ''61203''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Радинград''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Пошта индексі ''7245''. Телефон коды ''08326''. ЕКАТТЕ коды ''61385''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Райнино''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 534 адамды құрайды. Пошта индексі ''7421''. Телефон коды ''08337''. ЕКАТТЕ коды ''61875''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Раковски''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 571 адамды құрайды. Пошта индексі ''7264''. Телефон коды ''08328''. ЕКАТТЕ коды ''62089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Савин''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Пошта индексі ''7318''. Телефон коды ''083465''. ЕКАТТЕ коды ''65022''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''КАРСТЫҚ СУЛАР'''– карбонатты (әктас, доломит) немесе галогенді (гипс, ангидрит, тас тұзды) тау жыныстарының еру процестерінің нәтижесінде олардағы жарықтарда, саңылауларда, каналдарда, қуыстарда пайда болған жер асты сулары. К. с. атмосф. судың сіңуі мен беткі ағын сулардың сіңірілуінен пайда болады. К. с. көбіне өте үлкен, бірақ дебиті (воклюза) күрт өзгеріп тұратын көздер құрайды, кейде кішігірім жер асты өзендері мен көлдері қалыптасады. Қазақстанда жер асты сулардың елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етудегі маңызы зор.‎ 
'''Самуил''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''7454''. Телефон коды ''08377''. ЕКАТТЕ коды ''65276''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Свештари''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Пошта индексі ''7423''. Телефон коды ''08335''. ЕКАТТЕ коды ''65650''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Севар''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 841 адамды құрайды. Пошта индексі ''7332''. Телефон коды ''08349''. ЕКАТТЕ коды ''65886''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Сейдол''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды. Пошта индексі ''7282''. Телефон коды ''08364''. ЕКАТТЕ коды ''65992''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Сеслав''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Пошта индексі ''7341''. Телефон коды ''083467''. ЕКАТТЕ коды ''66295''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Синя-Вода''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 896 адамды құрайды. Пошта индексі ''7287''. Телефон коды ''08368''. ЕКАТТЕ коды ''66593''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Пошта индексі ''7433''. Телефон коды ''08336''. ЕКАТТЕ коды ''68552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды. Пошта индексі ''7447''. Телефон коды ''08333''. ЕКАТТЕ коды ''69047''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Стражец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 981 адамды құрайды. Пошта индексі ''7217''. Телефон коды ''084''. ЕКАТТЕ коды ''70860''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Студенец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрайды. Пошта индексі ''7279''. Телефон коды ''08369''. ЕКАТТЕ коды ''70069''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Картоп аурулары'''– картоп дақылында бактериялар, вирустар және микоплазмалар қоздыратын өсімдік аурулары. Олардың ішінде республикада аса кең таралып, көп зиян фитофтороз, альтернариоз, макроспориоз, түйнектердің актиномикозды және қара таз қотырлары, сақиналы және фузариозды шіріктері, әр түрлі вирустар мен вироидтар және микоплазмалар қоздыратын аурулар жатады. Картоп фитофторозын төм. сатыдағы оомицеттер (Oomycetes) класына жататын Phytophthora іnfestans саңырауқұлағы қоздырады. ==Ауру белгілері == Алғаш жапырақ ұштарында қоңырқай дақтар ретінде байқалады. Кеселдің дамуына жағдай қолайлы болса, жапырақ тақталары мен сабақтарында бір-бірімен ұласып жататын, қоңырқай немесе қара қоңыр үлкен дақтар пайда болып, олар тез арада солып, қурап кетеді. Ауа өте ылғалды, жаңбыр мол жылдары дақтардың үстінде ақшыл сирек ұлпа түзіледі. ==Ауру қатты өршіген жағдайда== Картоп егісі бар-жоғы бір-екі аптаның ішінде қарайып, толық қурап, ал жаңбыр мол болса шіріп кетуі мүмкін. Фитофтороз картоптың түйнектерін де залалдайды. Онда ішке қарай тереңдей беретін қоңырқай дақтар пайда болады да, түйнектер сақтау кезінде толығымен немесе жартылай шіриді. Бұл ауру оңтүстігі мен таулы аймақтарда және солт. өңірде жиірек кездеседі. Ол жаз айлары жаңбырлы және салқын (15 17°С), ауаның салыстырмалы ылғалдылығы жоғары (70 80%) болса қатты белең алады. Альтернариоз және макроспориоз (ауру қоздырғыштары Alternarіa solanі Neerg., Macrosporіum solanі Ell. et Mart.) фотосинтез процесінің екпінділігі төмендейді, осының салдарынан картоптың түсімділігі кемиді. Актиномикозды қотыр және қара таз қотыр түйнектің беткі қабатын, ал сақиналы шірік оның ішін залалдайды. Алғашқылары орталық, оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарында кең таралған. Кей жылдары олар картоп түсімділігін едәуір төмендетеді. Соңғысы республикада сирек кездеседі. Саңырауқұлақтар қоздыратын картоптың аса зиянды ауруына түйнектердің фузариозды солуы мен шірігі де жатады. Соңғысы картопты қоймаларда сақтау кезінде дамып, жиналған өнімді біраз ысырапқа ұшыратады. Ауруға, көбінесе жиын-терін кезінде жарақаттанған түйнектер бейім келеді. Сақтау кезінде қойманың температурасы жоғары, ауа дымқыл болса ауру қатты өршиді. Картоп вироздарын А, Х, S, М, вирустары қоздырады, көбінесе дақыл вируспен бір мезгілде залалданады. ==Аурудың негізгі белгілері== Жапырақтың қатты дақтануы, қатпарланып бұйралануы, түтікше тәріздес оралуы, ширатылуы және өлуі. Жапырақтардың жолақ мозаикасы ауруын У-вирусы қоздырады. Кеселге шалдыққан өсімдіктердің сабақ буынаралықтары қысқарып, оның өсуі баяулайды, жапырақтары ширатылып қурай бастайды. Вегетация кезінде кесел бір өсімдіктен екіншілеріне өсімдік биттері арқылы таралады. Жапырақтардың түтікше ширатылуын картоптың вирусы қоздырады. Залалданған дақылдың түйнектері өте ұсақ және олардың өскіндері көп әрі нәзік келеді. Вирус түйнекте сақталады, вегетация кезінде ауруды шабдал биті таратады. Жапырақ мозаикасын М-вирусы қоздырады, жапырақтар хлорозданып, олардың жүйке аралықтары жолақтанады әрі әжімделеді. Вирус түйнекте сақталады. Вегетация кезінде картоп жапырақтары бір-бірімен түйіскен кезде кесел шырын арқылы жұғады және өсімдік биттерімен таралады. Теңбіл мозаиканы Х-вирусы қоздырады. Жапырақ жүйкелерінің аралығында сарғылт теңбіл дақтар ретінде байқалады. Инфекция түйнектерде, кейде латентті (көзге байқалмайтын) жағдайда сақталады. ==Күресу шаралары== Фитофтороз және басқа да саңырауқұлақтар қоздыратын ауруларға қарсы күресу үшін түйнектерді отырғызар алдында беномил, фундазол немесе фенорам препараттарының бірімен бүріккен дұрыс (2 т-ға 1,5 препарат жұмсалады). Вегетация кезінде фитофтороз, макроспориоз, т.б. аурулардың дамуын тежеу үшін егістікті дүркін ридомол, ридомол голд, даконил фунгицидтерінің бірімен (га-ға 2,5 л) бүрку қажет. ==Сілтемелер== Санат:Биология 
'''Сушево''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Пошта индексі ''7324''. Телефон коды ''08349''. ЕКАТТЕ коды ''70384''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Тертер''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрайды. Пошта индексі ''7322''. Телефон коды ''08348''. ЕКАТТЕ коды ''72337''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Тодорово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Пошта индексі ''7425''. Телефон коды ''08334''. ЕКАТТЕ коды ''72578''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Топчии''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 589 адамды құрайды. Пошта индексі ''7261''. Телефон коды ''08320''. ЕКАТТЕ коды ''72850''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Точилари''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Пошта индексі ''7316''. Телефон коды ''08341''. ЕКАТТЕ коды ''72895''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Трапиште''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 585 адамды құрайды. Пошта индексі ''7281''. Телефон коды ''08360''. ЕКАТТЕ коды ''73002''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Трыбач''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Пошта индексі ''7283''. Телефон коды ''08364''. ЕКАТТЕ коды ''73262''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Ушинци''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Пошта индексі ''7244''. Телефон коды ''08326''. ЕКАТТЕ коды ''75246''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Хума''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрайды. Пошта индексі ''7457''. Телефон коды ''08377''. ЕКАТТЕ коды ''77517''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Хырсово''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 592 адамды құрайды. Пошта индексі ''7451''. Телефон коды ''08376''. ЕКАТТЕ коды ''77579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Картоп шаруашылығы'''– тағамдық, техникалық және азықтық мақсаттармен картоп өсіретін егіншілік саласы. Қазақстанда картоп өсіру 20 ғ-дың басынан басталды. Картоп республиканың барлық, әсіресе, солтүстік аудандарында өсіріледі. сорттары: ерте пісетін Приекульский, Гатчинский, Огонек, Шортандылық, Асханалық 19, Берлихинген, Рекорд, Лорх, Көктем, Зауральский, Ұшқын, Мурманский. Бұлардың екеуі Рекорд және Шортандылық Қазақстанда шығарылған. Республикада тұқымдық картоп қорын жасап, сырттан картоп тасуды тоқтату мақсатымен республиканың жеке аймақтарында бейімделген өнеркәсіптік картоп өсіру технологиясы, тұқым өсіру жүйесі жасалды. Вирус, грибок, бактериялар тудыратын аурулардан арылу шаралары белгіленді. Республикада картоп өсіру мәселесімен Қазақ картоп және көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты шұғылданады. ==Сілтемелер== 
'''Черковна''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''7252''. Телефон коды ''08322''. ЕКАТТЕ коды ''80724''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Чудомир''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрайды. Пошта индексі ''7284''. Телефон коды ''08360''. ЕКАТТЕ коды ''81619''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Юпер''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 502 адамды құрайды. Пошта индексі ''7338''. Телефон коды ''08345''. ЕКАТТЕ коды ''86091''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''7443''. ЕКАТТЕ коды ''87285''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Ясеновец''' () Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрайды. Пошта индексі ''7250''. Телефон коды ''08322''. ЕКАТТЕ коды ''87624''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Анево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сопот қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1111 адамды құрайды. Пошта индексі ''4331''. Телефон коды ''03134''. ЕКАТТЕ коды ''480''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Ахматово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Пошта индексі ''4128''. Телефон коды ''03108''. ЕКАТТЕ коды ''847''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бабек''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''4156''. Телефон коды ''03192''. ЕКАТТЕ коды ''2035''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4245''. Телефон коды ''030528''. ЕКАТТЕ коды ''2453''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бачково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Пошта индексі ''4251''. Телефон коды ''03327''. ЕКАТТЕ коды ''2974''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Каспий албырты''' () албырттар тұқымдасының бір түр тармағы. Негізінен Каспий теңізінің оңтүстік-батыс аймағын мекендейді. Солтүстік Каспийде сирек кездеседі. Кавказ жотасынан ағатын өзендерге өрлейді. 20 ғ-дың басында аз да болса Еділ мен Жайық зендеріне өрлейтін. Албырттардың ішіндегі ең ірісінің ұзындығы 100 см, жыныстық жағынан жетілгендерінің салмағы кг. Қара теңіз албыртына (S. trutta labrax) ұқсас, айырмашылығы құйрық сабағы жіңішке келеді. Каспий теңізінің Қазақстан бөлігінде тіршілігі аз зерттелген. Әдетте, бұл өткінші (өрістегіш) балық. Алғашқы жылдарын өзенде, кейін теңізге шығып, сонда жасында жыныстық жағынан жетіледі. Уылдырығын (45 мыңға дейін) өзеннің түбіндегі малтатасты жерлерге, қазан қаңтар айларында (судың температурасы 13°С-қа жеткенде) шашады, ұрығы 26 90 тәулік аралығында жетіледі. Теңізге шықпай, тек өзенде тіршілік ететін аталықтары да болады. Каспий албырты 10 жылдай тіршілік етеді. Басқа албырттар сияқты Каспий албыртының көлемінің өсуі, салмағының артуы теңіздегі тіршілік жағдайына байланысты. Шабақтары жәндіктердің бүйірімен жүзушілермен қоректенсе, ересектері балықтармен (килька, атерина, майшабақ), мизидалармен, креветкалармен) қоректенеді. Каспий албыртының саны қай кезде де көп болған емес. Каспийдің оңттүстік-батыс бөлігінен басқа жерде сирек кездеседі. Оның жылдан-жылға азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан фаунасы Санат:Албырт тұқымдасы Санат:Каспий теңізі 
'''Бегово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 668 адамды құрайды. Пошта индексі ''4166''. Телефон коды ''031791''. ЕКАТТЕ коды ''3085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бегунци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 541 адамды құрайды. Пошта индексі ''4359''. Телефон коды ''031388''. ЕКАТТЕ коды ''3109''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Белаштица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1702 адамды құрайды. Пошта индексі ''4124''. Телефон коды ''03100''. ЕКАТТЕ коды ''3304''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Белица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Пошта индексі ''4242''. ЕКАТТЕ коды ''3530''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Беловица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Пошта индексі ''4182''. Телефон коды ''031700''. ЕКАТТЕ коды ''3589''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Белозем''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3981 адамды құрайды. Пошта индексі ''4130''. Телефон коды ''03159''. ЕКАТТЕ коды ''3620''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бенковски''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Пошта индексі ''4201''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''3839''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Богдан''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 995 адамды құрайды. Пошта индексі ''4343''. Телефон коды ''031308''. ЕКАТТЕ коды ''4563''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Богданица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Пошта индексі ''4115''. Телефон коды ''031108''. ЕКАТТЕ коды ''4594''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бойково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Пошта индексі ''4103''. Телефон коды ''03108''. ЕКАТТЕ коды ''5150''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Каспий итбалығы''' () нағыз итбалықтар тұқымдасына жататын ескекаяқты сүтқоректі аң. Оны қазақ тілінде ''түлен'' деп те атайды. Дене тұрқы 125 160 см, салмағы 65 80 кг. Суда тіршілік етуіне байланысты дене құрылымында сол ортаға бейімделуі басым. Мойны денесімен тұтасып біткен, сондықтан басы айқын бөлектеніп көрінбейді; құлақ қалқаны болмайды, аяқтары ескек тәрізді, башайларының арасында қалың тері жарғақтары болады. Қара түсті арқасында теңбіл дақтары айқын көрінеді, бауыры ақшыл болады. Тек Каспий теңізінде ғана таралған. Еділ мен Жайық өзендерінің төменгі ағыстарында сирек те болса, кездесіп қалады. Әсіресе, Каспий теңізінің солтүстік бөлігіндегі аралдарда қыс айларында көбірек ұшырасады. Тіршілігінің көбі суда өтеді. Тек түлейтін, шағылысатын және балалайтын кезде ғана теңіздегі аралдарға немесе мұз үстіне шығады. *Шағылысуы ақпанның ортасынан наурызға дейін созылады. Бір жылдан кейін кейде күшік (ақүрпек) табады. Ақүрпегін аналығы майлы сүтімен тәуліктей қоректендіреді. айда әбден семірген ақүрпегін «май итбалық» деп, ал бір жылдан кейін терісінің реңі бірнеше рет өзгергендіктен, оларды «қара итбалық» деп атайды. Негізінен балықтар, шаянтәрізділер және моллюскілермен қоректенеді. Каспий итбалығының терісі мен майы өте бағалы болғандықтан кәсіптік маңызы бар аң. Ересек түлен күзге қарай бойына 40 70 кг-дай май жинайды. Ол медицинада және парфюмерияда кеңінен қолданылады. Каспий теңізінде шамамен 400 450 мыңдай мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Нағыз итбалықтар 
'''Болярино''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 434 адамды құрайды. Пошта индексі ''4132''. Телефон коды ''03157''. ЕКАТТЕ коды ''5270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Болярци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2675 адамды құрайды. Пошта индексі ''4114''. Телефон коды ''03323''. ЕКАТТЕ коды ''5339''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бор''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Пошта индексі ''4233''. Телефон коды ''03344''. ЕКАТТЕ коды ''7870''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Борец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 777 адамды құрайды. Пошта индексі ''4144''. Телефон коды ''03193''. ЕКАТТЕ коды ''5356''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Борово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''4243''. Телефон коды ''03052''. ЕКАТТЕ коды ''5623''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Боянци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1453 адамды құрайды. Пошта индексі ''4246''. Телефон коды ''03349''. ЕКАТТЕ коды ''6029''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Браниполе''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2494 адамды құрайды. Пошта индексі ''4109''. Телефон коды ''03113''. ЕКАТТЕ коды ''6077''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Брестник''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 688 адамды құрайды. Пошта индексі ''4107''. Телефон коды ''03114''. ЕКАТТЕ коды ''6447''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 429 адамды құрайды. Пошта индексі ''4224''. Телефон коды ''03142''. ЕКАТТЕ коды ''6505''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Брягово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 523 адамды құрайды. Пошта индексі ''4294''. Телефон коды ''03167''. ЕКАТТЕ коды ''6745''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Каспий қаязы''' () Арал қаязының түр тармағы, өткінші балық. Негізінен Каспийдің оңтстік бөлігінде тіршілік етіп, теңізге оңтүстігінен және батысынан құятын өзендерге өрістейді. Солтүстік Каспийде сирек кездеседі. Дене тұрқы 56 76 см (103 см-ге дейін), салма5ы кг-дай (14,5 кг-ға дейін) болады. Пішіні, жалпы морфологиялық белгілері Арал қаязына ұқсас (негізгі айырмашылығы тіршілік ететін жерінде). Жыныстық жетілуі жастан басталады. Уылдырық шашу үшін сәуірдің аяғынан тамызға дейін Жайыққа өрлейді. Көктемде өрлегендері судың температурасы 20 23°С-қа жеткенде уылдырығын (115 1259 мың) ағысқа шашады. Өзен шаяндарымен, су жәндіктерімен, дернәсілдерімен қоректенеді. Қорегінде өсімдік дәні мен детрит те кездеседі. Еті өте дәмді, бірақ бұл балықтың кәсіптік маңызы шамалы. Санат:Тұқылар Санат:Қазақстан фаунасы 
'''Буково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Пошта индексі ''4295''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''56335''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Бяла-Река''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 823 адамды құрайды. Пошта индексі ''4285''. Телефон коды ''03166''. ЕКАТТЕ коды ''7675''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1566 адамды құрайды. Пошта индексі ''4363''. Телефон коды ''031394''. ЕКАТТЕ коды ''10207''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Ведраре''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1245 адамды құрайды. Пошта индексі ''4364''. Телефон коды ''03138''. ЕКАТТЕ коды ''10291''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Виница''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1003 адамды құрайды. Пошта индексі ''4284''. Телефон коды ''031603''. ЕКАТТЕ коды ''11123''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Воден''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Пошта индексі ''4289''. Телефон коды ''031606''. ЕКАТТЕ коды ''11627''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 889 адамды құрайды. Пошта индексі ''4135''. Телефон коды ''03101''. ЕКАТТЕ коды ''11845''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Войнягово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Пошта индексі ''4347''. Телефон коды ''031393''. ЕКАТТЕ коды ''12005''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Войсил''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 001 адамды құрайды. Пошта индексі ''4203''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''12019''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Врата''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Пошта индексі ''4234''. Телефон коды ''03320''. ЕКАТТЕ коды ''12992''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
:'''Каспий маңы синеклизасы'''– ''Шығыc Еуропа платформасының оңтүстік-шығыс шетінде, Еділ, Жайық, Жем өзендерінің алқабында, Каспий теңізінің солтүстік шетін қамти орналасқан жазық ойыс. Батыс шегі Еділдің оң жағасымен, оңтүстік шегі Каспий жағалауынан Жем өзеннің сол жағасымен Мұғалжар бөктерінен, шығыста Орал тауының етегінен өтеді. Солтүстікте көптеген флексуралар арқылы Еділ-Орал және Воронеж антиклизаларына ұласады. '' *Ауданы 500 мың км² шамасында. *Платформаның кристалдық іргетасы кембрийге дейін қалыптасып қатпарланған тау жыныстардан құралған. *Тереңдігі 15 16 км. Іргетасты жалпы қалыңдығы 5000 девон, карбон және пермь кезеңдерінің теңіз шөгінділері басқан. Олар, негізінен, әктастардан құралған. Бұл қабаттардан жоғары қалыңдығы 300 м-ге жететін күрделі құрылымды тұз күмбездерінен түзілген кунгур ярусының тұз шөгінділері орналасқан. *Барлық аймағында 1700-ден астам тұз күмбездері мен антиклиналь қатпарлар таралған. **Тұз күмбездерінің арасындағы ойыстарды жоғасыр пермь мен триастың қалыңдығы 6000 м-ге жететін қызыл түсті құмтас, саз қабаттары толтырған. **Одан жоғары қалыңдығы 3000 м-ге жуық юра, бор, палеоген, неоген кезеңдерінің теңіз шөгінділері жатыр. **Олардың үстін қалыңдығы 1000 м-ге жететін дәуірінің теңіз, көл, құрлық жағдайында түзілген құм-сазды жыныстары басқан. *Негізгі кен байлығы пермь, тирас, юра, бор қабаттарының тұз күмбездерінде шоғырланған мұнай мен газ кендері. *Тұз күмбездері жер бетіне шыққан аудандарда Басқұншақ, Елтон, Индер, Шалқар көлдері пайда болған, олардан әр түрлі тұздар алынады. *Юра, бор жыныстарында фосфорит кездеседі. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Вырбен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрайды. Пошта индексі ''4145''. Телефон коды ''03190''. ЕКАТТЕ коды ''12680''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Главатар''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''4171''. Телефон коды ''031258''. ЕКАТТЕ коды ''14996''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 730 адамды құрайды. Пошта индексі ''4193''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''15970''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрайды. Пошта индексі ''4196''. Телефон коды ''031705''. ЕКАТТЕ коды ''16328''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Пошта индексі ''4368''. Телефон коды ''03138''. ЕКАТТЕ коды ''16513''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Горнослав''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Пошта индексі ''4253''. Телефон коды ''03325''. ЕКАТТЕ коды ''16955''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Градина''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрайды. Пошта индексі ''4290''. Телефон коды ''03162''. ЕКАТТЕ коды ''17484''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1800 адамды құрайды. Пошта индексі ''4198''. Телефон коды ''03107''. ЕКАТТЕ коды ''17806''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Гылыбово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Куклен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Пошта индексі ''4125''. Телефон коды ''03119''. ЕКАТТЕ коды ''18277''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Дедово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Пошта индексі ''4106''. Телефон коды ''03108''. ЕКАТТЕ коды ''20523''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
Каспий теңізіндегі мұнай вышкасы '''Каспий мұнайлы-газды аймағы'''– Атырау, Батыс Қазақстан, ішінара Ақтөбе облыстарының жерінде орналасқан мұнай, газ кен орындары шоғырланған аймақ. *Ерте палеозойға дейінгі даму сатысында тектоникалық төмендеуіне байланысты қалың шөгінділердің жиылуына шалынған Шығыс Еуропа платформасының құрамдас оңтүстік-шығыс бөлігі. *Геофизикалық деректер бойынша кембрийге дейінгі іргетастың тереңдігі 20 км-ден асады. *Стратигр қимада жаппай дамыған кунгур ярусының тұзды қабаттары бүкіл қиманы екі бөлікке бөледі: жоғарғы бөлік (мезозой кайнозойлық тұз үстіндегі терригендік шөгінділер) және төменгі бөлік (тұз астындағы палеозойлық шөгінділер). *Аймақтың жоғары мұнайлы-газдық әлеуеті көптеген факторларға байланысты, олардың ең бастылары: шөгінді қабаттардың орасан зор қалыңдығы және ондағы жыныстардың түзілу тегінің теңіздік болуы; шөгінді шоғырлануының жоғарғы дәрежедегі көлемдік жылдамдығы (әрбір млн. жылда 15000 км3); тұз үсті және тұз асты органикалық заттың молдығы; стратигр. қимада мұнай мен газ түзуші жыныстардың жақсы дамығандығы, т.б. 2000 жылға дейін Каспий мұнайлы-газды аймағындағы әкімшілік облыстың аумағында 120 мұнай, мұнай-газ, кендері ашылды. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География Санат:Геология 
'''Джурково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Пошта индексі ''4241''. Телефон коды ''03052''. ЕКАТТЕ коды ''20883''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Динк''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 786 адамды құрайды. Пошта индексі ''4149''. Телефон коды ''03124''. ЕКАТТЕ коды ''21169''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Добралык''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Куклен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Пошта индексі ''4259''. Телефон коды ''03348''. ЕКАТТЕ коды ''21324''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Добри-Дол''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Пошта индексі ''4292''. Телефон коды ''031620''. ЕКАТТЕ коды ''21440''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Добростан''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''4256''. Телефон коды ''03328''. ЕКАТТЕ коды ''21676''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Пошта индексі ''4200''. Телефон коды ''031702''. ЕКАТТЕ коды ''22191''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Долнослав''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Пошта индексі ''4254''. Телефон коды ''03328''. ЕКАТТЕ коды ''22839''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Домлян''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''4357''. Телефон коды ''031396''. ЕКАТТЕ коды ''22931''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 538 адамды құрайды. Пошта индексі ''4293''. Телефон коды ''031604''. ЕКАТТЕ коды ''23385''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Драгомир''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Пошта индексі ''4184''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''23426''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Каспий экологиясы ''' Каспий теңізінде мұнай-газ өндіру және мұнай өңдеу кешендерінің дамуына байланысты Қазақстанның батыс өңірінде қалыптасқан табиғи, әлеуметтік, экономикалық және экологиялық жағдай. ==Каспий теңізі == Әлемдегі шаруашылық маңызы зор ең ірі тұйық су алабы. Жыл бойына Каспий теңізінің деңгейі құбылыстарының нәтижесінде 0,5 м-ге дейін ауытқып отырады. 1837 1990 жылы жүргізілген бақылау жұмыстарының нәтижесінде Каспийнің су деңгейі мөлшерінің айтарлықтай өзгеруі 1930 және 1980 90 жылы аралығына сәйкес келетіні анықталған. 1929 41 жылы су деңгейі м-ге төмендесе, 1977 жылы бұл көрсеткіш ең төменгі абсолюттік мөлшеріне (–29,01 м) жетті. 1978 95 жылысу деңгейі 2,35 м-ге қайта көтеріліп, 1995 жылы бұл көрсеткіш –26,66 болды. Су деңгейінің тұрақсыздығы климаттың өзгеруінен теңіз суының молаюына байланысты болып отырған құбылыс. Судың тұздылығы 12‰. Каспий теңізі морфологиялық жағдайына байланысты Солтүстік Каспий, Орталық Каспий және Оңтүстік Каспий болып бөлінеді. Теңіздің қазақстандық бөлігі солтүстік-шығыс жағалауы Атырау және Маңғыстау облыстарының аумағында. Солтүстік Каспий теңіздің басқа бөліктерінен өзінің алып жатқан географиялық орны, теңіз түбінің құрылымы, тұздылық және температуралық режимі, су теңгермесі (балансы) және тағы басқа бойынша ерекшеленеді. Оңтүстік және Орталық Каспийге қарағанда таяз. Солтүстік Каспий бөлігінің аумағы 80 мың км². Оған келіп құятын өзендердің жылдық су ағымының жиынтығы жалпы Каспийге құятын барлық өзен сулары ағымының 88%-ін құрайды. Теңіздің бұл бөлігі жануарлар дүниесі мен өсімдіктер әлеміне бай. Мұнда жануарлардың мыңға жуық түрі (оның ішінде омыртқасыздар 1069, омыртқалылар 415, паразит жануарлар 325) тіршілік етеді. Теңіз фаунасының негізін эндемик жануарлар 60%-і, моллюскілердің 80%-і, балықтардың 50%-і) құрайды. Каспий т-нің балық қоры 2,9 млн. болса, оның 40%-і Солтүстігі Каспий бөлігінің үлесіне тиеді. ==Балық экологиясы== Каспий теңізі ежелден балық ауланатын маңызды су айдыны. Бекіре тәрізділердің дүниежүзілік өнімнің 90%-і осында ауланады. Соңғы кезде балықтардың уылдырық шашатын жерлеріне жетуге кедергі келтіретін өзендерге салынған бөгеттер, судың радиациялық және хим. жолмен ластануы және қаскөйліктің (браконьерлік) етек алуы бекіренің қорын азайтуда. Сондай-ақ, мұндағы қортпа, пілмайдың жылдан-жылға саны кеміп бара жатыр. Каспий миногасы, Еділ майшабағы, Каспий албырты, ақбалық, күтім Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Қазіргі заманның балық шаруашылығы балық аулауды реттеу, аса бағалы балық түрлерін (бекіре, қортпа, шоқыр және пілмай) табиғи және жасанды жолмен көбейту жұмыстарына негізделген. Жыл сайын 11 балық з-ты (Ресейдің, Әзірбайжанның, Қазақстанның) Каспий теңізіне 75 млн. балық шабақтарын жібереді. 1998 жылдан бері Атыраудағы балық зауыты жылына млн. бекіре балығының шабағын дайындайды. Балықтар уылдырығын тұщы суға шашады, қор жинау үшін тұзды суға шығады. Мысалы, шортан, оңғақ, қызылқанат балық, алабұға теңіздің атырауына (дельта) дейін өрістесе, қаракөз, табан, көксерке тұзды суда (тұзд. 10 11‰), ал бекіре тәрізділер судың өте тұзды жерінде тіршілік етуге бейімделген. Каспий т-нде тропиктік жүйе қалыптасқан (2-сурет). Солт.-Шығыс Каспий аумағында құстардың 278 түрі мекендейді. Соның ішінде Қазақстанның және Ресейдің “Қызыл кітабына” енгізілген өте сирек кездесетін қалбағай, қарабай, сары құтан, бұйра бірқазан, тағы басқа бар. Ал Каспий итбалығы тек қана Каспий т-нде тіршілік ететін сүтқоректі. 1920 жылы1 млн-нан астам итбалықтың 120 мыңы ауланған болса, 1980 жылдың аяғында 360 450 мыңға дейін азайған итбалықтың 27 мыңы, 1990 жылы– 13,8 мыңы, 1996 жылы– мыңы ауланған. 2000 жылы сәуір тамыз айларында індеттен олардың 15 мыңы қырылды. Каспий итбалығының жаппай қырылуы Каспийдің солтүстік бөлігіндегі және экология жағдайлардың нашарлауынан теңіз жануарлары иммунитетінің төмендеуін көрсетеді. ==Өсімдік экологиясы== Каспий ойпатында өсімдіктің 88 тұқымдас, 371 туысқа бірігетін 945 түрі өседі. Соның ішінде 357 түрі жоғары сатыдағы өсімдіктерге (25 түрі эндемиктер) жатады, түрі Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Ал теңіздің өзінде су өсімдіктерінің 728 түрі (оның түрі жоғары сатыдағылар) өседі. Теңіз өсімдіктері жамылғысының құрлық өсімдіктерінен көп айырмашылығы бар. Құрлықта, негізінен, гүлді өсімдіктер, ал суда балдырлар (64 түрі) кездеседі. Солтүстік Каспийде негізінен қамыс, теңіз шөбі, шалаң, егеушөп, арамот, мүйізжапырақ өседі. Бұл өсімдіктер балықтардың уылдырығының су түбінде бекуі үшін қажет, сондай-ақ, су құстары мен кейбір балық түрлеріне қорек болады. ==Экология әсері== Каспий жағалауының әсем табиғатына, оның экология жағдайына атмосфераның, топырақ жамылғысының, судың ластануы үлкен қауіп төндіруде. Атмосфераның ластануына мұнай-газ өндіретін және оны қайта өңдейтін кәсіпорындар әсер етуде. 1998 жылы Атырау облысы бойынша атмосфераға 135,1 мың зиянды заттар (оның ішінде 132,8 мың газ тәрізді заттар, 2,3 мың қатты заттар) шығарылған. Бұл улы заттарды атмосфераға, негізінен, ескі технологиялық жабдықтармен жабдықталған 3,5 мың мұнай ұңғымасы шығарады. Мұнай кәсіпшілігінің ең басты экол. проблемасы ілеспе газды іске жарату. Қазір жылына 800 млн.3 газ ауада жанады (2001). Мұнай кен орындарында мұнай өнімдерін өңдеу кезінде мұнай мен қалдық сулардың топырақ пен грунтқа төгілуі оларды ластайды. Солтүстік Каспий жағалауының мұнай өнімдері қалдықтарымен ластанған аумағы 194 мың га жерді алып жатса, төгілген мұнайдың мөлшері млн. тоннадан асады (2001). Теңіз деңгейінің көтерілуіне және мұнайдың теңізге төгілуіне байланысты теңіз суының құрамында мұнай өнімдерінің қалдықтары, фенол, хлорлы органика пестицидтер, аммонийлы азот, ауыр металдардың мөлшері рұқсат етілген шектен бірнеше есе жоғары екені анықталған. Судағы мұнай өнімдерінің ең жоғасыр концентрациясы мамыр шілде айларында байқалады. Теңіз жағалауының мұнай және мұнай өнімдерімен, улы газдармен ластануы планктондар мен теңіз суында тіршілік ететін жануарлар мен өсімдіктердің жаппай жойылуына әкелуде. Теңіз түбіндегі шөгінділердің мұнай өнімдерімен ластануы бентостық тіршілік ететін организмдер мен моллюскілерге, сондай-ақ, су құстары мен балықтарға да зиянын тигізуде. Мысалы, 1900 жылмен салыстырғанда Каспийде балық аулау есеге, яғни 500 600 мың тоннадан 180 мың тоннаға дейін азайды. Теңіз суын ең қауіпті ластаушы заттың бірі ыдырамайтын ауыр металдар (мырыш, барий). Судағы мыс пен мырыштың мөлш. 20 мкг/л (рұқсат етілген шектен есе артық), ал барийдікі 50 мкг/л (бұл есе артық). Каспий жағалауы аймағының ластануы онда тіршілік ететін организмдерге ғана емес, жергілікті тұрғындардың денсаулығына да үлкен қауіп төндіруде. Сондықтан, Каспий теңізі жағалауындағы мемлекет (Әзірбайжан, Иран, Ресей, Түрікменстан және Қазақстан) Дүниежүзілік банкпен, БҰҰ-ның Адамды қоршаған орта жөніндегі бағдарламасымен бірлесе отырып, Каспий экологиялық бағдарламасын (КЭП) жасап, оны іске асыруда. Бұл бағдарламаның негізгі мақсаты экология тұрақтылықты дамыту және Каспий аймағының табиғи ресурстарын тиімді басқаруды қамтамасыз ету. КЭП-тің негізгі бағыттары: теңіз деңгейінің өзгерісі жағдайында жергілікті тұрғындардың тұрмысы мен шаруашылық жұмыстарының тұрақтылығын қамтамасыз ету; Каспий теңізі мен оның биоресурстарын ластанудан арылтып, қоршаған орта жағдайын жақсарту; теңіздің экожүйесін сауықтырып, қалпына келтіру және оның биол. алуан түрлілігін сақтау; аймақта экологиялық қауіпсіздікті және қоршаған ортаның қалыпты жағдайын сақтап, ондағы тұрақты тіршіліктің дамуын қамтамасыз ету. Санат:Каспий теңізі Санат:Қазақстан экологиясы 
'''Дрангово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 426 адамды құрайды. Пошта индексі ''4164''. Телефон коды ''03196''. ЕКАТТЕ коды ''23580''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Дряново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''4241''. ЕКАТТЕ коды ''23950''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Дуванлии''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 568 адамды құрайды. Пошта индексі ''4174''. Телефон коды ''03123''. ЕКАТТЕ коды ''24000''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Дыбене''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 577 адамды құрайды. Пошта индексі ''4349''. Телефон коды ''031392''. ЕКАТТЕ коды ''24241''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''4280''. Телефон коды ''03164''. ЕКАТТЕ коды ''24493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 009 адамды құрайды. Пошта индексі ''4195''. Телефон коды ''03175''. ЕКАТТЕ коды ''24582''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Езерово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 751 адамды құрайды. Пошта индексі ''4288''. Телефон коды ''03168''. ЕКАТТЕ коды ''27139''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''4298''. Телефон коды ''03344''. ЕКАТТЕ коды ''29581''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Желязно''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Пошта индексі ''4136''. Телефон коды ''03101''. ЕКАТТЕ коды ''29235''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Житница''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1546 адамды құрайды. Пошта индексі ''4172''. Телефон коды ''031703''. ЕКАТТЕ коды ''29475''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 19''' Григориан күнтізбесінде жылдың 231-ші күні (кібісе жылдарда 232-ші). Жылдың аяғына 134 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Бүкiләлемдiк ізгiлiктік көмек күнi 1848 «The New York Herald» газетінде, Калифорнияда алтын табылғаны туралы бірінші мағлұмат басылды. 1888 Бельгияда әлемдегі бірінші сұлулық байқауы өтті. 1947 дәруменнің бірінші синтезделуі. 2004 Google серіктестігі фондық нарықта өз акцияларын сатуды бастады. ====Дүниеге келгендер ==== 1631 Джон Драйден (1700), ағылшын ақыны, драматург 1780 Пьер Жан Де Беранже (1857), француз ақыны. 1883 Габриель «Коко» Шанель (шын аты Габриэль Шансель) (1971), француз кутюрьесi. 1906 Леонид Соловьёв (1962), орыс жазушысы, Қожанасыр туралы романдардың авторы 1946 Билл Клинтон, АҚШ-тың 42-ші президенті (1993—2001). 1951 Джон Дикон, «Queen» ағылшын рок-тобының бас-гитаристі 1951 Жыланбаев Марат, қазақ марафоншы, жүгіруден халықар. дәрежедегі спорт шебері (1993). 20 ғ-дың 90-жылдары “Гиннестің рекордтар кітабына” жеті рет тіркелген ====Қайтыс болғандар==== 14 Гай Юлий Цезарь Октавиан Август (б.з.д 63), бірінші рим императоры. 1662 Блез Паскаль (1623), француз математигі, физик, әдебиетші және философ. 1822 Деламбр (1749), әйгілі француз астрономы. 1936 Федерико Гарсиа Лорка (1898), испандық ақын және драматург. == Сыртқы сілтемелер == Санат:19 тамыз 
'''Кассин шыңы''' Іле Алатауының шығыс бөлігіндегі Есік сілемінің шыңы. == Географиялық орны == Алматы облысы Талғар ауданы жерінде. Биіктігі 4380 м. Есік және Түрген өзендерінің суайрығы. Шыңға Қазақстанның белгілі геологы Н.Г. Кассиннің есімі берілген. == Геологиялық құрылымы == Кристалды жыныстар мен граниттен түзілген. Кассин шыңының солтүстік беткейінен Кассин мұздығы басталады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы 
'''Здравец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Пошта индексі ''4241''. Телефон коды ''03052''. ЕКАТТЕ коды ''31423''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Пошта индексі ''4155''. Телефон коды ''03194''. ЕКАТТЕ коды ''30750''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Златитрап''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1230 адамды құрайды. Пошта индексі ''4212''. Телефон коды ''03128''. ЕКАТТЕ коды ''31036''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Златоврых''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Пошта индексі ''4264''. Телефон коды ''03322''. ЕКАТТЕ коды ''31108''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Златосел''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Пошта индексі ''4162''. ЕКАТТЕ коды ''31160''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Пошта индексі ''4206''. Телефон коды ''031704''. ЕКАТТЕ коды ''32038''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Иганово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрайды. Пошта индексі ''4334''. Телефон коды ''031395''. ЕКАТТЕ коды ''32226''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Избеглии''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 790 адамды құрайды. Пошта индексі ''4269''. Телефон коды ''03324''. ЕКАТТЕ коды ''32341''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Извор''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115 адамды құрайды. Пошта индексі ''4116''. Телефон коды ''03120''. ЕКАТТЕ коды ''32408''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Изворово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''4235''. Телефон коды ''03163''. ЕКАТТЕ коды ''32932''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
Касситерит оксидтер класының минералы. Химиялық формуласы SnO2. Тетрагональдық сингонияда кристалданып, дипирамидальды, түтікше, ине тәрізді кристалдар түзеді. Түсі қоңыр, қара, кейде сарғыш қызыл. Қатты 7, меншікті салмағы г/см3, алмастай жылтыр. Касситериттің кен орындары пегматиттерде, скарндарда, жоғары температуралы кварц желілерінде және кенқайраңдарда кездеседі. Қазақстанда касситериттің кен орындары Қалба-Нарын, Көкшетау, Шу-Іле тауларында, кенқайраңдары Оңтүстік Алтай, Солтүстік Қазақстан аймақтарында, Ұлытау тауларында бар. Касситерит маңызды қалайы кентасы. '''Кристалдық құрылысы''' рутилдің структурасына ұқсас. Касситерит кристалдары == '''Кристалдық бейнесі''' == депкі пайда болған касситерит кристалдары қуыстарда жиі кездеседі. Әдетте оның кристалдары ұсақ, бірақ кейде ірілері де кездеседі, оның мөлшері 10 см-ге барады (салмағы бірнеше килограмм). Кристалдық бейне формалары дипирамидалық немесе сояу тәрізді, кейде инеліктей жіңішке болады. Кристалдарының қоспақтары да, рутилдікіне сәйкес, бүгілген иін бейнелі болып келеді. Тұтас түйірлі немесе радиал-сәулелі агрегатты массалары сирек кездеседі. Әдетте касситерит кристалдары майда сеппе түрде немесе формасы бұрмаланған түйір түрінде байқалады. Кейде оның гидротермалық желілердің қуысында әдемі друза түрде пайда болғандары байқалады. Коллоид ерітінділерден пайда болатын кейбір жағдайларда касситерит қабаттасып қабарып ескен тұтас масса түрінде кездеседі. Оның формасы кейде тарамданған бұтақты ағаш Tapisflee болып келеді. == == Касситерит кендері көбінесе магмалық жыныстарға, оның ішінде қышқыл граниттерге байланысты. Ол граниттің өз ішінде сирек кездеседі, көбінесе оның пневматолиттік өзгерген жерлерінде грейзендер арасында және пегматит арасымда болады. Кейбір жағдайларда касситерит контактылық метасоматикалық және гидротермалық кендерде кездеседі. Гидротермалық (гипортермалық кварцты касситерит немесе сульфидты касситерит желілері көп кездеседі. Касситерит тотығу-бұзылу зоналарына төзімді минерал, сондықтан онын кендері шашыранды болып кездеседі. Кейбір қалайылы минералдар бұзылып касситеритке айналады, ал экзогендікте болады. == == Касситериттен қалайы өндіріледі. Қалайы металл қаңылтыр жасауға, қола жез жасауға, жалату, ұстату ісінде, тағы басқа қолданылады. == '''Касситерит кендері''' == КСРО-да Шығыс және Солтүстік-шьғыс Сібірде (Байкал көлінің Онон өзенінің құяр жеріндегі Завитинск кені); Қалба тауында (Қазақстан) кездеседі. Шет елдерде касситерит кені Бирмада, Сиамда, Боливияда, Тасманияда (Австралия), Нигерияда (Африка) бар. ==Сілтемелер== Санат:Оксидтер 
'''Искра''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1481 адамды құрайды. Пошта индексі ''4297''. Телефон коды ''03163''. ЕКАТТЕ коды ''32826''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Стамболийски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 813 адамды құрайды. Пошта индексі ''4219''. Телефон коды ''03148''. ЕКАТТЕ коды ''34028''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кадиево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1111 адамды құрайды. Пошта индексі ''4213''. Телефон коды ''031401''. ЕКАТТЕ коды ''35095''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Калековец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2657 адамды құрайды. Пошта индексі ''4147''. Телефон коды ''03124''. ЕКАТТЕ коды ''35300''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Калояново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2621 адамды құрайды. Пошта индексі ''4173''. Телефон коды ''03123''. ЕКАТТЕ коды ''35523''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 505 адамды құрайды. Пошта индексі ''4350''. Телефон коды ''03130''. ЕКАТТЕ коды ''36186''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''4283''. Телефон коды ''03165''. ЕКАТТЕ коды ''36230''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Караджово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 007 адамды құрайды. Пошта индексі ''4117''. Телефон коды ''03102''. ЕКАТТЕ коды ''36244''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Катуница''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Пошта индексі ''4120''. Телефон коды ''03117''. ЕКАТТЕ коды ''36676''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Климент''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Пошта индексі ''4348''. Телефон коды ''031309''. ЕКАТТЕ коды ''37229''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кауфман қызғалдағы''' () лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Қаратаудың, Талас Алатауының, Өгем жотасы мен Қоржынтаудың тастақты жерлерінде, тауалды аймақтан субальпі белдеулеріндегі тау жылғаларының жағалауларында өседі. Биікт. 40 см-дей, жуашығының пішіні жұмыртқа тәрізді, сыртын қара қоңыр қабық жапқан. Жапырағының саны 3-тен аспайды, ұзынша немесе эллипс сияқты. Гүлі дара жетіледі, ішкі жағы ақ, онда ұсақ сары дақтар анық көрінеді, ал сыртқы беті қызыл немесе күлгін түсті. Тұқымынан көбейеді. Наурыздың аяғынан маусымға дейін гүлдейді. К. қ. сәндік өсімдік, әсіресе селекцияда көп пайдаланылады, 200-ден астам сорты бар. К. қ-ның жылдан-жылға таралу аймағының азаюына байланысты сирек кездеседі. Қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.‎ ==Жалпылама== Биіктігі 10-40 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1,5-4 см, қара қоңыр терілі, ішкі жағы едәуір жатаған түкті қабықты. Сабағының жоғарғы жағы түкті; жапырақ саны 2-3-еу қайырылған немесе шамалы бүгілген, жалаңаш, кірпікшелі, әдетте гүлден аспайды, төменгі жапырағы сопақша немесе ұзынша эллипс тәрізді, ені 2-6 см. Гүлі біреу; гүл серігі ақ, түбі сары дақты немесе сары, сүйір немесе доғал, сыртқыларының жоны жалпақ күлгін немесе қызғылт күлгін (сирек қызыл немесе қызғылт түсті даралары да кездеседі), ішкілерінен едәуір ұзын, ұзындығы 2,5-8 см, таспа тәрізді немесесопақша таспа, ішкілері ұзынша эллипс тәрізді; аталықтары гүл серігінен есе қысқа, олардың жіпшелері жалаңаш сары, сары, тозаңдықтары сарғыш, сызықты, жіпшелерінен 3-4 есе ұзын, ширатылған; шел түйіні аталықтан қысқа, аналық ауызы орнықты дерлік; қорапшасының ені 1,5-2 см, ұзындығы 3-6 см. Сәуір шілде айларында гүлдейді.\ ==Дереккөздер== Қазақстан қызғалдақтары Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Козаново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Пошта индексі ''4248''. Телефон коды ''03343''. ЕКАТТЕ коды ''37633''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Конуш''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Пошта индексі ''4268''. Телефон коды ''03341''. ЕКАТТЕ коды ''38385''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері Санат:Ауылдар 
'''Косово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды. Пошта индексі ''4240''. Телефон коды ''03342''. ЕКАТТЕ коды ''38799''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Костиево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 742 адамды құрайды. Пошта индексі ''4205''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''38950''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кочево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 578 адамды құрайды. Пошта индексі ''4119''. Телефон коды ''03118''. ЕКАТТЕ коды ''39102''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Красново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 820 адамды құрайды. Пошта индексі ''4178''. Телефон коды ''03178''. ЕКАТТЕ коды ''39579''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Крислово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 894 адамды құрайды. Пошта индексі ''4137''. Телефон коды ''03122''. ЕКАТТЕ коды ''47086''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Крумово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрайды. Пошта индексі ''4112''. Телефон коды ''03116''. ЕКАТТЕ коды ''40004''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Крушево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 915 адамды құрайды. Пошта индексі ''4291''. Телефон коды ''031627''. ЕКАТТЕ коды ''40155''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Крыстевич''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Пошта индексі ''4177''. Телефон коды ''031701''. ЕКАТТЕ коды ''40333''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''КАУЧУКТЫ ӨСІМДІКТЕР'''– кейбір органдары мен ұлпасында каучукке түзетін ағаш, бұта, шөп. К. ө-дің 20-дан астам тұқымдасқа жататын 1500-дей түрі бар. Бірақ бұлардың аздаған түрінің ғана өндірістік маңызы бар. Каучук өсімдіктің қандай органы мен ұлпасында жиналуына байланысты. К. ө. латестік, паренхималық, хлоренхималық және месекреттік болып бөлінеді. Латекстік К. ө-де каучук өсімдік қабығы мен тамырының сүт түтіктеріндегі латексте (гевея, сапиум, маниот, сүттіген, фикус) жиналады. Бұлардың ішінде өндірістік маңызы бар гевея ағашы. Ол Оңт.-Шығыс Азия, Африканың экватор аймағында Оңт. және Орт. Америкада қолдан өсіріледі. Бір ағаштан жылына кг жоғары сапалы каучук алынады. Паренхималық К. ө-де каучук негізінен жапырақтың паренхима клеткаларында түзіледі (мизамшөп, кендір, хондрилла), бірақ сапасы төмен болғандықтан өндірістік маңызы шамалы. Хлоренхималық К. ө-дің сүт жолы болмағандықтан, каучук шайырмен араласа сабақ пен тамыр қабығының және өзегінің паренхима ұлпаларында пайда болады. (Мыс., Орта және Солт. Америкада өсетін мәңгі жасыл шала бұта гваюлада). Месекреттік К. ө-де каучук өсімдіктің ассимиляц. органдарының ұлпаларында (сарыраушан, күнбағыс, жер алмұрты) жиналады.‎ 
'''Куртово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Пошта индексі ''4369''. Телефон коды ''03138''. ЕКАТТЕ коды ''40703''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Стамболийски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2624 адамды құрайды. Пошта индексі ''4223''. Телефон коды ''03146''. ЕКАТТЕ коды ''40717''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кырнаре''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрайды. Пошта индексі ''4337''. Телефон коды ''03135''. ЕКАТТЕ коды ''40939''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Леново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Пошта индексі ''4286''. Телефон коды ''03347''. ЕКАТТЕ коды ''43298''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Лилково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Пошта индексі ''4105''. Телефон коды ''03109''. ЕКАТТЕ коды ''43671''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Лыкавица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Пошта индексі ''4241''. Телефон коды ''03052''. ЕКАТТЕ коды ''44447''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Любен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 адамды құрайды. Пошта индексі ''4188''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''44481''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Лясково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''4238''. Телефон коды ''03345''. ЕКАТТЕ коды ''44834''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Пошта индексі ''4183''. Телефон коды ''031700''. ЕКАТТЕ коды ''46752''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрайды. Пошта индексі ''4194''. Телефон коды ''03185''. ЕКАТТЕ коды ''46944''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кәдімгі гаплозома қоңызы''' () қатты қанаттылар отряды тақтамұрттылар тұқымдасына жататын қоңыз. Қоңыздың түсі қоңыр қара, денесінің ұзындығы 14 25,4 мм, мұртшалары үш бөлікті түйреуішті (олар 10 бунақты) болады. Жағының жоғарғы шеті сәл толқынды келеді. Арқасының алдыңғы бөлігі аталығында, аналығында бірдей. Аталығының маңдай тігісі (аналығына қарағанда) бұдырлы және алдыңғы аяғының іш жағындағы тырнақтары кеңейіп, төмен қарай иілген. Даму циклі екі жылдай, дернәсілдер құмда тіршілік етіп, өсімдіктердің тамырымен қоректенеді. Қоңыздар кешқұрым немесе түнде белсенді, кейде жарыққа да ұшып шығады. Кәдімгі галлозома қоңызы өте сирек кездесетін түр тіршілігі әлі толық зерттелмеген. Қазақстанда Сырдария мен Арал маңындағы құмдарда тіршілік етеді. Бір данасы Атырау облысы Құлсары қаласы/Құлсары қаласынан 48 км жердегі Жем аңғарынан табылған. Барсакелмес қорығында қорғалады. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сілтемелер== Санат:Қатты қанаттылар Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Манастир''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Пошта индексі ''4245''. Телефон коды ''030528''. ЕКАТТЕ коды ''46989''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 675 адамды құрайды. Пошта индексі ''4138''. Телефон коды ''03105''. ЕКАТТЕ коды ''47113''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды. Пошта индексі ''4365''. Телефон коды ''03138''. ЕКАТТЕ коды ''47250''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Марково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Пошта индексі ''4108''. Телефон коды ''03112''. ЕКАТТЕ коды ''47295''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Милево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 898 адамды құрайды. Пошта индексі ''4191''. Телефон коды ''03103''. ЕКАТТЕ коды ''48152''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Михилци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Пошта индексі ''4361''. Телефон коды ''031717''. ЕКАТТЕ коды ''48564''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды. Пошта индексі ''4143''. Телефон коды ''03155''. ЕКАТТЕ коды ''48948''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Моминско''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Пошта индексі ''4118''. Телефон коды ''031178''. ЕКАТТЕ коды ''48965''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Московец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Пошта индексі ''4333''. Телефон коды ''031390''. ЕКАТТЕ коды ''49117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Мостово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды. Пошта индексі ''4257''. Телефон коды ''03320''. ЕКАТТЕ коды ''49151''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кәдімгі жұмсақжеміс''' () ақтікендер тұқымдасы, жұмсақжеміс туысына жататын көп жылдық бұта. Қазақстанда Маңғыстауда, Солтүстік Үстірттің тастақты беткейлерінде, жартастарда, сазды және конгломератты жалаңаштанған жерлерде өседі. Биіктігі м-ге дейін, ақшылдау қабығы бар. Сабақтары жіңішке, бұтақтанған, шашыраңқы, бөбешік жапырақтары қандауыр тәрізді, кейде тілімденген. Жапырақтары тықыр, суккулентті (ұзындығы см), кезектесе орналасқан, екі қайтара тілімденген. Гүлдері жалғыздан, ұзын гүлсағағында (ұзындығы 1,5 см) орналасады, сары түсті, қандауыр тәрізді күлтесі болады. Тостағанша жапырақтары таспа қандауыр тәрізді, түбінен бітісіп өскен. Аталықтарының төменгі жағында ұлғайған жіпшелері болады. Тұқымынан көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Жемісі шырынды, дөңгеленген, үш ұялы жидек (диам. 10 мм), түсі қызыл. Жемісі жеуге жарамды, одан тосап қайнатады. Жеміс шырынының құрамы витамині мен каротинге бай. Кәдімгі жұмсақжеміс сирек кездесетін реликт өсімдік. Жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан флорасы 
'''Мраченик''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''4362''. Телефон коды ''031324''. ЕКАТТЕ коды ''49240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Мулдава''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 362 адамды құрайды. Пошта индексі ''4249''. Телефон коды ''03346''. ЕКАТТЕ коды ''49309''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Мытеница''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Пошта индексі ''4176''. Телефон коды ''03173''. ЕКАТТЕ коды ''49624''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 526 адамды құрайды. Пошта индексі ''4185''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''51069''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Пошта индексі ''4239''. Телефон коды ''03342''. ЕКАТТЕ коды ''51127''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Новаково''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды. Пошта индексі ''4262''. Телефон коды ''03344''. ЕКАТТЕ коды ''51830''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды. Пошта индексі ''4265''. Телефон коды ''03340''. ЕКАТТЕ коды ''32398''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Пошта индексі ''4167''. Телефон коды ''03177''. ЕКАТТЕ коды ''52088''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Ново-Село''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Стамболийски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 353 адамды құрайды. Пошта индексі ''4221''. Телефон коды ''03147''. ЕКАТТЕ коды ''52221''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Орешец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрайды. Пошта индексі ''4255''. Телефон коды ''03320''. ЕКАТТЕ коды ''53761''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кәдімгі (Polypodiaceae) жоғары споралы өсімдіктер. Жер шарында кең тараған, әсіресе, тропиктік Еуропада жиі кездеседі. Қазба қалдықтары ертедегі триас кезеңінің қабаттарынан табылған 50-ге жуық туысы, 1500-дей түрі белгілі. Қазақстанда 14 туысы, 27 түрі белгілі. Жапырақтары (оларды вайя деп атайды) жуан, етті тамырларының жоғарғы жағында екі қатар болып орналасады. Олардың сыртын қабыршақтар немесе түктер жапқан. Бұл тұқымдастың өзіне тән ерекшелігі эллипс немесе домалақ сорустары (жабынсыз) жапырақ тақтасының төменгі жағында жатады. Спорангийлері 13 14 қалың қабықты клеткалар мен саңылаудан тұрады. Осы саңылауы (стомий) арқылы споралары шашылады. аяқтары екі қатар орналасқан клеткалардан құралады. Бұл тұқымдасқа жататын өсімдіктерді эпифиттер деп атайды. Бұлар өсімдіктердің діңінде, бұтағында, кейде тіпті ағаштың ұш жағында өз бетінше қоректеніп өседі. Эпифиттердің осы ерекшеліктері ағаш қабығының ылғалдылығын арттырады. Сондықтан өсімдіктердің эпифиттер орналасқан бөлігінде бактериялар, саңырауқұлақтар мен әр түрлі жәндіктер жиналады. Мысалы, кейбір тамырында пайда болған құмырсқалардың үйірі, оларды әр түрлі жағдайлардан (ірі жануарлардың қоректенуіне жол бермейді) қорғайды. ==Сілтемелер== ==Сыртқы сілтемелер== Кәдімгі қырыққұлақ тұкымдасы 
'''Оризари''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Пошта индексі ''4214''. Телефон коды ''03128''. ЕКАТТЕ коды ''53833''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрайды. Пошта индексі ''4163''. Телефон коды ''03196''. ЕКАТТЕ коды ''54451''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрайды. Пошта индексі ''4207''. Телефон коды ''031706''. ЕКАТТЕ коды ''54465''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Паничери''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Пошта индексі ''4179''. Телефон коды ''03173''. ЕКАТТЕ коды ''55378''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 538 адамды құрайды. Пошта индексі ''4267''. Телефон коды ''03326''. ЕКАТТЕ коды ''55590''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Певците''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Пошта индексі ''4335''. Телефон коды ''031395''. ЕКАТТЕ коды ''55676''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Первенец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Пошта индексі ''4110''. Телефон коды ''03111 22-50 КМЕТ''. ЕКАТТЕ коды ''59032''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Песнопой''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 554 адамды құрайды. Пошта индексі ''4208''. Телефон коды ''031708''. ЕКАТТЕ коды ''55926''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Поповица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Пошта индексі ''4127''. Телефон коды ''03110''. ЕКАТТЕ коды ''57621''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Поройна''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Пошта индексі ''4281''. Телефон коды ''03164''. ЕКАТТЕ коды ''57806''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кәдімгі сарыбас жылан''' () су жыланның бір түрі. Негізінен Еуропаның суларында тараған. Еуропаның батыс, шығыс аймақтарындағы және Алакөл ойысы мен Балқаштың оңтүстік өңіріндегі өзен, көл жағалаулары мен батпақтарда тіршілік етеді. Денесі біршама ірі, ұзындығы м-ден асады, басының екі жағында ашық түсті үлкен дақтар анық көрінеді. Жылдың сегіз айында белсенді. Бір маусымда 18 жұмыртқа салады. Негізінен қорегін аулауға кешқұрым немесе түнде шығады. Балықтармен, ұсақ құстар және кеміргіштермен қоректенеді. Усыз жылан, сондықтан адамды шаққаны қауіпті емес, бірақ балықтардың жас шабағын жеп, зиян келтіреді. ==Тағы қараңыз== *Сарыбас *Жыландар ==Суреттер== == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Еуропадағы жыртқыштар мен амфибиялар жыртқыштар мен амфибиялар BBC Nature Санат:Сарыбас 
'''Правиште''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Пошта индексі ''4191''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''58058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 531 адамды құрайды. Пошта индексі ''4287''. Телефон коды ''03166''. ЕКАТТЕ коды ''58089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Пролом''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 414 адамды құрайды. Пошта индексі ''4358''. Телефон коды ''031387''. ЕКАТТЕ коды ''58616''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Пыдарско''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Пошта индексі ''4158''. Телефон коды ''031992''. ЕКАТТЕ коды ''58983''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Радиново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Пошта индексі ''4202''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''61412''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Рогош''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 048 адамды құрайды. Пошта индексі ''4140''. Телефон коды ''03121''. ЕКАТТЕ коды ''62858''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Розино''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''4340''. Телефон коды ''03136''. ЕКАТТЕ коды ''62949''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Розовец''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды. Пошта индексі ''4154''. Телефон коды ''03195''. ЕКАТТЕ коды ''62966''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Руен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Куклен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды. Пошта индексі ''4102''. Телефон коды ''03115''. ЕКАТТЕ коды ''63238''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Рыжево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Пошта индексі ''4169''. Телефон коды ''03125''. ЕКАТТЕ коды ''63553''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кәдімгі тарғақшөп''' () астық тұқымдасының тарғақшөп туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Солтүстік Қазақстанның жазықтары мен Алтай тауларынан Батыс Тянь-Шаньға дейінгі аралықта таралған. Орманды, далалы және таулы өңірлердегі топырағы құнарлы жерлерде өседі. Биіктігі 60 150 см, тамыр сабағы қысқа болады. Сабағы тік, ұзын жапырақтары сабағының түбінен топтала өседі. Оның түп жағы тығыз болып қалыптасады. Түпте тұқым беретін өскіндермен бірге ұсақ вегетативті өскіндер де болады. Олар бір жылдан соң генеративті өскінге айналады. гүлден құралған масақтары тығыздалған бүршіктерге жинақталып, сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемісі піседі. Тұқымы ұсақ. Гүлдеген кезде оны орып алады, себебі, одан кеш қалса сабағы қатайып кетеді де мал жемейді. Кәдімгі тарғақшөп құнарлы мал азығы, тыңайтылған шабындықтан екі рет шапқанда әр га-дан 60 70 пішен жиналады. Өсімдіктің құрамы әр түрлі белсенді заттарға бай. Оны медицинада асқазан, ішек ауруларын емдеуге қолданады. Өсімдіктің жас өркендерін қайнатып ішеді, кейде көкөніс ретінде тағамға қосады. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы Санат:Еуразия флорасы Санат:Сәндік өсімдіктер 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Пошта индексі ''4170''. Телефон коды ''03125''. ЕКАТТЕ коды ''63567''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Свежен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды. Пошта индексі ''4304''. Телефон коды ''031996''. ЕКАТТЕ коды ''65526''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Селци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрайды. Пошта индексі ''4129''. Телефон коды ''03110''. ЕКАТТЕ коды ''66127''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Сини-Врых''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды. Пошта индексі ''4236''. Телефон коды ''03320''. ЕКАТТЕ коды ''70737''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Ситово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Пошта индексі ''4104''. Телефон коды ''03109''. ЕКАТТЕ коды ''66651''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Скутаре''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Пошта индексі ''4134''. Телефон коды ''03129''. ЕКАТТЕ коды ''66915''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Слатина''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 055 адамды құрайды. Пошта индексі ''4342''. Телефон коды ''031398''. ЕКАТТЕ коды ''67235''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Соколица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 651 адамды құрайды. Пошта индексі ''4367''. Телефон коды ''03138''. ЕКАТТЕ коды ''67903''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Пошта индексі ''4165''. Телефон коды ''03174''. ЕКАТТЕ коды ''68967''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Старосел''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Пошта индексі ''4175''. Телефон коды ''03176''. ЕКАТТЕ коды ''69016''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кәдімгі шолпанкебіс''' () сүйсіндер тұқымдасы, шолпанкебіс туысына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Есіл, Ертіс өзендерінің жағалаулары мен Алтай тауларында кездеседі. Аралас және жалпақ жапырақты ормандарда, бұталардың арасында және орманның ашық жерлерінде өседі. Биіктігі 50 см-ге дейін, жер асты бөлігі жуан, тамыры қатты және тамырсабақтары ұзын келеді. Сабағы қысқа түкті, түсі қошқылдау, құрғақ жапырақтармен оранған. Жапырағының пішіні жұмыртқа немесе эллипс тәрізді, түсі жасыл жапырағы болады. Гүлінің диаметрі см-ге дейін жетеді. Гүлсерігі екі шеңберге орныққан жапырақшалардан тұрады және олар бір-бірінен пішіні мен түсі арқылы ажыратылады. Оның түсі жылтырақ сары, ішкі жағы қызыл нүктелі болып келеді. Өсімдікті ұсақ қоңыздар тозаңдандырып отырады. Гүлінде нәр болмаса да, ол ашық түсі және хош иісімен жәндіктерді қызықтырады. Тұқымымен және вегетативті көбейеді. Маусымда гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қорапша. Тұқымы доға тәрізді иілген қорапшаның ішінде айдың ішінде жетіліп, қыста жерге төгіледі де, желмен алысқа тарайды. Кәдімгі шолпанкебіс өте сирек кездесетін, жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқан түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. =Қазақстанда= Қазақстандағы ең әдемі және сирек кездесетін түр. Осы туысқа кіретін басқа екі түр сияқты бұл да Республиканың Солтүстіктегі аралас ормандарда Алтайда кездеседі. Бұл көпжылдық өсімдіктің жер асты бөлігі жуан, өрмелегіш тамыр сабақтарымен ұзын, қатты тамырымен танымал. Сабағы 50 см. == Дереккөздер == Санат:Сүйсіндер Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Стоево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды. Пошта индексі ''4266''. Телефон коды ''03322''. ЕКАТТЕ коды ''69273''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Столетово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Пошта индексі ''4338''. Телефон коды ''03135''. ЕКАТТЕ коды ''69420''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Стрелци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрайды. Пошта индексі ''4152''. Телефон коды ''031995''. ЕКАТТЕ коды ''69818''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Строево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Пошта индексі ''4197''. Телефон коды ''03106''. ЕКАТТЕ коды ''69874''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Стряма''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрайды. Пошта индексі ''4142''. Телефон коды ''03153''. ЕКАТТЕ коды ''70010''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Сухозем''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Пошта индексі ''4209''. Телефон коды ''031706''. ЕКАТТЕ коды ''70353''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Сырнегор''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Пошта индексі ''4146''. Телефон коды ''031993''. ЕКАТТЕ коды ''70593''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Скобелево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Пошта индексі ''4227''. Телефон коды ''031402''. ЕКАТТЕ коды ''66809''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Татарево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 599 адамды құрайды. Пошта индексі ''4282''. Телефон коды ''031602''. ЕКАТТЕ коды ''72093''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Тополово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 724 адамды құрайды. Пошта индексі ''4260''. Телефон коды ''03321''. ЕКАТТЕ коды ''72789''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 21''' Григориан күнтізбесінде жылдың 233-ші күні (кібісе жылдарда 234-ші). Жылдың аяғына 132 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:Тамыздың 21 күніндегі мерекелер'' Алтын ==== Оқиғалар ==== 1860 Канадада алтын табылды 1916 Перу өзінің бейтараптылығы туралы жариялады. 1937 КСРО мен Қытай арасында соғыспау туралы келісім шартқа қол қойылды. 1959 Гавайи АҚШ–тың 50-ші штаты болды. 1965 Румыния социалистiк мемлекет екенін жариялады. ==== Дүниеге келгендер ==== 1165 Филипп II (1223), Франция королі (1180—1223 жж.). 1872 Обри Бердслей(1898), ағылшын суретшісі және ақын 1963 Мұхаммед VI, қазіргі Марокко королі(1999 ж. бастап) 1973 Сергей Брин, америкалық миллиардер, Google iздестiру жүйесiнiң әзірлеушiсі және негіздеушісінің бірі. ==== Қайтыс болғандар ==== 1838 Адельберт Шамиссо, неміс жазушысы. 1927 Уильям Бернсайд, ағылшын математигі. 1943 Хенрик Понтоппидан (1857), Дания жазушысы, 1917 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1947 Этторе Бугатти (:en:Ettore Isidoro Arco Bugatti) (1881), 1995 Субраманьян Чандрасекар (1910), үнді текті америкалық астрофизик, физикадан 1983 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:21 тамыз 
'''Кәпен''', канкриния () астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Орталық Азияда тараған 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда өзендер мен көлдердің құмды және құмдауытты топырақты жерлерде, тауалды беткейлердің бөліктерінде өсетін түрі (''Сарбас кәпен'', ''тілшіксіз кәпен'') бар. Бұлардың биіктігі 10 (20) см, жіңішке діңгекті тамыры болады. Сабақтары қысқа, сыртын сұр түсті киіз сияқты түктер басқан. Жапырақтары ұзынша немесе жұмыртқа тәрізді. Гүлдері түтік тәрізді, қос жынысты, сары түсті. Олар себет гүлшоғырына топталып, сабағының ұшында жеке-жеке жетіледі. Мамыр айынан тамызға дейін гүлдеп, жемістенеді. Жемісі призмаға ұқсас тұқымша, айдаршасы болады. == Дереккөздер == 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Пошта индексі ''4263''. Телефон коды ''03344''. ЕКАТТЕ коды ''73147''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Триводици''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Стамболийски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1337 адамды құрайды. Пошта индексі ''4222''. Телефон коды ''031403''. ЕКАТТЕ коды ''73081''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 838 адамды құрайды. Пошта индексі ''4141''. Телефон коды ''03121''. ЕКАТТЕ коды ''73122''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Труд''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 673 адамды құрайды. Пошта индексі ''4199''. Телефон коды ''03126''. ЕКАТТЕ коды ''73242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Тюркмен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''4751''. Телефон коды ''03197''. ЕКАТТЕ коды ''73794''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Узуново''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Пошта индексі ''4237''. ЕКАТТЕ коды ''75254''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Устина''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды. Пошта индексі ''4228''. Телефон коды ''03145''. ЕКАТТЕ коды ''75188''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Храбрино''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Пошта индексі ''4111''. Телефон коды ''03120''. ЕКАТТЕ коды ''77373''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 545 адамды құрайды. Пошта индексі ''4339''. Телефон коды ''031397''. ЕКАТТЕ коды ''77462''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Цалапица''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Пошта индексі ''4218''. Телефон коды ''03149''. ЕКАТТЕ коды ''78029''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
''Кварцит''. ''Кварцит''. '''Кварцит'''– кварц түйіршіктерінен тұратын метаморфталған тау жынысы. Құрамында кварцтан басқа слюда (мусковит, серицит, пирофиллит), турмалин, силлимонит, диаспор, топаз, андалузит, хлорит, дала шпаттары, т.б. минералдар кездеседі. Кварцит кремнийлі тұнбалардың аймақтық метаморфизмге ұшырауынан, қышқыл құрамды жанартаулық жыныстардың метасоматоздық жолмен өзгеруінен түзіледі. Олар әр түрлі метаморфтық тау жыныстарының арасында тұтас қабат түрінде орналасады. Мұндай қабат протерозой түзілімдерінде жиі кездеседі. Кварцитпен темір Кривой Рог, Курск магнит аномалиясы), молибден, алтын, қорғасын, мырыш, т.б. көптеген кен орындары байланысты. Кварциттің ерекше түрі ''қайталамалы Кварцит'' Олар қышқыл және орта эффузивті, кейде қышқыл интрузивті тау жыныстарының төменгі температурада метасоматик өзгеруінен пайда болады. Қайталамалы Кварцитпен алунит, пирофиллит, алтын, мыс, молибден, полиметалл және колчеданды кен орындар байланысты. Құрамында '''SіO2''' мөлшері жоғары (98 99%) Кварцит пен алюмокварциттер отқа төзімді материалдар жасауға, металлургияда флюс ретінде, құрылыс материалдары ретінде пайдаланылады. кварц түйіршіктерінен тұратын метаморфталған тау жынысы. Құрамында кварцтан басқа слюда (''мусковит, серицит, пирофиллит), турмалин, силлимонит, диаспор, топаз, андалузит, хлорит, дала шпаттары,'' т.б. минералдар кездеседі. Кварцит кремнийлі тұнбалардың аймақтық метаморфизмге ұшырауынан, қышқыл құрамды жанартаулық жыныстардың метасоматоздық жолмен өзгеруінен түзіледі. Олар әр түрлі метаморфтық тау жыныстарының арасында тұтас қабат түрінде орналасады. Мұндай қабат протерозой түзілімдерінде жиі кездеседі. Кварцит пен темір –''Кривой Рог, Курск магнит аномалиясы''), молибден, алтын, қорғасын, мырыш, т.б. көптеген кен орындары байланысты. Кварциттің ерекше түрі ''қайталамалы кварцит''. Олар қышқыл және орта эффузивті, кейде қышқыл интрузивті тау жыныстарының төмен температурада метасоматикалық өзгеруінен пайда болады. Қайталамалы кварцит пен алунит, пирофиллит, алтын, мыс, молибден, полиметалл және колчеданды кен орындар байланысты. Құрамында ''SіO2'' мөлшері жоғары (''98 99%'') кварцит пен отқа төзімді материалдар жасауға, металлургияда флюс ретінде, құрылыс материалдары ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер:== == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Кварцит каталоге минералов Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Куклен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды. Пошта индексі ''4126''. Телефон коды ''03119''. ЕКАТТЕ коды ''78207''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Царацово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''4204''. Телефон коды ''03127''. ЕКАТТЕ коды ''78080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Царимир''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Пошта индексі ''4192''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''78171''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Пошта индексі ''4189''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''78392''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Чалыкови''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Пошта индексі ''4123''. Телефон коды ''03154''. ЕКАТТЕ коды ''80162''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Червен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрайды. Пошта индексі ''4252''. Телефон коды ''03325''. ЕКАТТЕ коды ''80437''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Черничево''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды. Пошта индексі ''4181''. Телефон коды ''031718''. ЕКАТТЕ коды ''81030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Калояново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 437 адамды құрайды. Пошта индексі ''4168''. Телефон коды ''031707''. ЕКАТТЕ коды ''81133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Чехларе''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Пошта индексі ''4159''. Телефон коды ''03198''. ЕКАТТЕ коды ''81308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды. Пошта индексі ''4121''. Телефон коды ''03118''. ЕКАТТЕ коды ''81342''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 41 км. == Бастауы == Сарыоба тауының батыс беткейінен ағатын бұлақтар суының қосылуынан түзілген. Малдыбай тауынан шығысқа қарай км жерде құмға сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында жағасы жарқабақты, төменгі ағысында жайпақ, құмдауытты. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасып, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''Чоба''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 909 адамды құрайды. Пошта индексі ''4161''. Телефон коды ''031998''. ЕКАТТЕ коды ''81975''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Чурен''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны адамды құрайды. Пошта индексі ''4226''. Телефон коды ''031402''. ЕКАТТЕ коды ''81774''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Шишманци''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 970 адамды құрайды. Пошта индексі ''4133''. Телефон коды ''03156''. ЕКАТТЕ коды ''83380''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Югово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Пошта индексі ''4241''. Телефон коды ''03052''. ЕКАТТЕ коды ''86012''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Ягодово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''4113''. Телефон коды ''03104''. ЕКАТТЕ коды ''87240''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Ясно-Поле''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Марица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Пошта индексі ''4139''. Телефон коды ''03105''. ЕКАТТЕ коды ''87669''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Яврово''' () Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Куклен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды. Пошта индексі ''4258''. Телефон коды ''03345''. ЕКАТТЕ коды ''87179''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Асеновци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1629 адамды құрайды. Пошта индексі ''5913''. Телефон коды ''06537''. ЕКАТТЕ коды ''761''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''5914''. Телефон коды ''06536''. ЕКАТТЕ коды ''802''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Байкал''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрайды. Телефон коды ''06555''. ЕКАТТЕ коды ''2227''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кеген''', ''Қайқы'' Құлықтау тауларының шығысындағы асу. == Географиялық орны == Алматы облысы Райымбек ауданында орналасқан. == Жер бедері == Ең биік жері 1900 м. Аласа асуларға жатады. Жаз айларында басында қар болмайды. Асудың оңтүстік, солтүстік және батыс беткейлері жалаңаштанған. Батыс беткейінде жалпақ жапырақты шоқ ормандар кездеседі. Жергілікті халық асуды ертеден-ақ пайдаланған. Асу арқылы Шарын өзені аңғарының жоғарғы жағынан тауаралық Кеген аңғарына қарай өтетін төте жол бар. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Пошта индексі ''5948''. Телефон коды ''065492''. ЕКАТТЕ коды ''2957''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Беглеж''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 780 адамды құрайды. Пошта индексі ''5872''. Телефон коды ''06519''. ЕКАТТЕ коды ''3068''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Биволаре''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Пошта индексі ''5849''. Телефон коды ''06414''. ЕКАТТЕ коды ''3993''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Божурица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1099 адамды құрайды. Пошта индексі ''5848''. Телефон коды ''06517''. ЕКАТТЕ коды ''5013''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Божурлук''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Пошта индексі ''5926''. Телефон коды ''06533''. ЕКАТТЕ коды ''5044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Болгарене''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 890 адамды құрайды. Пошта индексі ''5923''. Телефон коды ''06532''. ЕКАТТЕ коды ''7274''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Борислав''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрайды. Пошта индексі ''5889''. Телефон коды ''063563''. ЕКАТТЕ коды ''5493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Бохот''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Пошта индексі ''5891''. Телефон коды ''063575''. ЕКАТТЕ коды ''5921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Брегаре''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрайды. Пошта индексі ''5862''. Телефон коды ''06557''. ЕКАТТЕ коды ''6210''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Бреница''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Кнежа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Пошта индексі ''5834''. Телефон коды ''09145''. ЕКАТТЕ коды ''6375''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кеген''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысының Райымбек ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 110 км, су жиналатын алабы 7,7 мың км2. == Бастауы == Кетпен (Ұзынқара) және Қаратау жотасының оңтүстік беткейлерінен бастау алады. Жоғары жағында Шалкөдесу деп аталады. Қарқара өзенімен бірге Шарын өзенін құрайды. == Гидрологиясы == Жоғарғы бөлігінде тар шатқалдармен ағып, төменгі бөлігінде тауаралық аңғарға шығып ағысы баяулайды. Ірі салалары: Кетпен, Кеңбұлақ т.б. Өзен қар және жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Үлкен Талдыбұлақ сағасынан төменде 30,0 м3/с. Суын өзен бойындағы елді мекендер қажеттеріне пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''Брест''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрайды. Пошта индексі ''5971''. Телефон коды ''06563''. ЕКАТТЕ коды ''6402''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Бресте''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Пошта индексі ''5992''. Телефон коды ''06577''. ЕКАТТЕ коды ''6433''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Брестовец''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Пошта индексі ''5884''. Телефон коды ''063571''. ЕКАТТЕ коды ''6495''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 818 адамды құрайды. Пошта индексі ''5844''. Телефон коды ''06416''. ЕКАТТЕ коды ''6690''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Буковлык''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 965 адамды құрайды. Пошта индексі ''5839''. Телефон коды ''063568''. ЕКАТТЕ коды ''6999''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Быркач''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 741 адамды құрайды. Пошта индексі ''5877''. Телефон коды ''06525''. ЕКАТТЕ коды ''7524''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Бяла-Вода''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Белене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Пошта индексі ''5932''. Телефон коды ''06581''. ЕКАТТЕ коды ''7630''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Варана''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Пошта индексі ''5911''. Телефон коды ''06539''. ЕКАТТЕ коды ''10080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Выбел''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды. Пошта индексі ''5953''. Телефон коды ''06542''. ЕКАТТЕ коды ''12365''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Вылчитрын''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1035 адамды құрайды. Пошта индексі ''5890''. Телефон коды ''06528''. ЕКАТТЕ коды ''12601''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Қарқара артезиан алабы'''– Алматы облысы Райымбек ауданында, Кеген, Шалкөдесу және Қарқара өзендерінің аңғарындағы арынды жер асты суы бар өңір. Кетпен (Ұзынқара), Құлықтау, оңтүстігінде Күнгей және Теріскей Алатаулары жотасымен шектелген. Алап батыстан шығысқа қарай 120 135 км-ге созылып жатыр, ені 10 км-ден 25 28 км-ге дейін. Мұндағы арынсыз грунт сулары өзен аңғарларындағы құм аралас малтатастармен байланысты. Олардың тереңдігі 0,6 10 м, минералдылығы 0,5 г/л, құрамы Сулы қабаттың қалыңдығы 20 м. Арынды жер асты сулары төрттік кезеңінің шөгінділері мен жоғарғы миоценнің ірі кесекті құм-қиыршық аралас тұратын қабаттарда 24 30 м-ден 236 м-ге дейінгі тереңдікте қалыптасқан. Кеген елді мекенінің маңында бұрғыланған ұңғымалармен 36 95 тереңдікте жоғары арынды үш сулы горизонт ашылды. Олардағы судың деңгейі жер бетінен 15 30 биіктікке дейін көтерілді. Ұңғымалардан өз бетімен ағатын тұщы (минералдығы 0,4 0,8 г/л) жер асты суының шығымы л/с-тан 12 17 л/с-қа дейін. Миоцен мен төменгі плиоценнің сазды шөгінділерінің арасындағы құмтастар мен жиналатын жер асты сулары, көбінесе тұзды болып келеді. Артезиан алабының шет жағындағы Шөладыр тауының ортүстік бөлігінде жер бетіне минералд. 16,6 322,6 г/л термальды (ыстық) сулар шығып жатыр. Жер асты суының құрамында HBO2, J, Br, бар. Бос күйінде H2S кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Артезиан алабы Санат:Райымбек ауданы географиясы 
'''Вырбица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды. Пошта индексі ''5845''. Телефон коды ''06526''. ЕКАТТЕ коды ''12752''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Гиген''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Пошта индексі ''5970''. Телефон коды ''06562''. ЕКАТТЕ коды ''14876''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Глава''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрайды. Пошта индексі ''5985''. Телефон коды ''06359''. ЕКАТТЕ коды ''14934''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 830 адамды құрайды. Пошта индексі ''5869''. Телефон коды ''06556''. ЕКАТТЕ коды ''16345''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2027 адамды құрайды. Пошта индексі ''5880''. Телефон коды ''06512''. ЕКАТТЕ коды ''16537''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Горник''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1261 адамды құрайды. Пошта индексі ''5991''. Телефон коды ''06591''. ЕКАТТЕ коды ''16540''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Горталово''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''5888''. Телефон коды ''063579''. ЕКАТТЕ коды ''17258''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Гостиля''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрайды. Пошта индексі ''5864''. Телефон коды ''06559''. ЕКАТТЕ коды ''17364''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Градина''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 077 адамды құрайды. Пошта индексі ''5879''. Телефон коды ''063567''. ЕКАТТЕ коды ''17470''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Градина Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Градиште''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1164 адамды құрайды. Пошта индексі ''5910''. Телефон коды ''06539''. ЕКАТТЕ коды ''17556''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
Қантөрткіл тауының 28 км жерде, Тақөткел қонысының шығысын ала орналасқан аласа тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Оймауыт ауылының шығысында 75 км жерде. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 137 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Тақыр типтес сортаңды топырақ жамылғысында бұйырғын, эфемерлі сұр жусан, баялыш, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''Гривица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1683 адамды құрайды. Пошта индексі ''5841''. Телефон коды ''063561''. ЕКАТТЕ коды ''17854''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Дебово''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 630 адамды құрайды. Пошта индексі ''5958''. Телефон коды ''06548''. ЕКАТТЕ коды ''20314''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Девенци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Пошта индексі ''5995''. Телефон коды ''06570''. ЕКАТТЕ коды ''20383''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Деков''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Белене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 508 адамды құрайды. Пошта индексі ''5935''. Телефон коды ''06588''. ЕКАТТЕ коды ''20537''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Дисевица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 080 адамды құрайды. Пошта индексі ''5886''. Телефон коды ''063573''. ЕКАТТЕ коды ''24935''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Долни-Вит''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 515 адамды құрайды. Пошта индексі ''5969''. Телефон коды ''06566''. ЕКАТТЕ коды ''22335''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Искыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 971 адамды құрайды. Пошта индексі ''5867''. Телефон коды ''06352''. ЕКАТТЕ коды ''22438''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрайды. Пошта индексі ''5952''. Телефон коды ''06547''. ЕКАТТЕ коды ''23193''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Дыбован''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 558 адамды құрайды. Пошта индексі ''5973''. Телефон коды ''06568''. ЕКАТТЕ коды ''24308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Евлогиево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Пошта индексі ''5965''. Телефон коды ''06545''. ЕКАТТЕ коды ''27019''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кезең''' Желдіқара тауындағы асу. == Географиялық орны == Абай облысының Ақсуат ауданында орналасқан. Жіңішке және Бұғаз өзендерінің суайрығы. == Жер бедері == Кезеңнің теңіз деңгейінен биіктігі шамамен 1550 м-дей. Асудан мамыр қазан айларында салт атты адам өте алады. Солтүстік етегінде қыстаулар және ескі қорымдар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Абай облысы асулары 
'''Еница''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Кнежа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1068 адамды құрайды. Пошта индексі ''5837''. Телефон коды ''09143''. ЕКАТТЕ коды ''27509''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Жернов''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Пошта индексі ''5964''. Телефон коды ''06543''. ЕКАТТЕ коды ''29310''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Загражден''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрайды. Пошта индексі ''5974''. Телефон коды ''06564''. ЕКАТТЕ коды ''30199''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Згалево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрайды. Пошта индексі ''5897''. Телефон коды ''06522''. ЕКАТТЕ коды ''30590''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Изгрев''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Пошта индексі ''5924''. Телефон коды ''06531''. ЕКАТТЕ коды ''32531''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Искыр''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Искыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3702 адамды құрайды. Пошта индексі ''5868''. Телефон коды ''06516''. ЕКАТТЕ коды ''14888''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Каменец''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 968 адамды құрайды. Пошта индексі ''5866''. Телефон коды ''063569''. ЕКАТТЕ коды ''35780''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Катерица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Телефон коды ''06528''. ЕКАТТЕ коды ''36614''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 837 адамды құрайды. Пошта индексі ''5915''. Телефон коды ''06535''. ЕКАТТЕ коды ''37647''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Коиловци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 072 адамды құрайды. Пошта индексі ''5842''. Телефон коды ''06529''. ЕКАТТЕ коды ''37856''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
''Кезеңшабыр'' Мұзбел қыратының шоқылар. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Ақтүбек ауылының 27 км жерде орналасқан. Құланөтпес өзенінің аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 422 м. қарай 13 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Тіктеу келген беткейлері етегіндегі ұсақ шоқылар мен дөңді жазықтарға ұласады. Баурайындағы бұлақтардан Жаманкөң, Құланөтпес өзендерінің салалары бастау алады. Солтүстік беткейі Кезең шоқыларымен жалғасады. == Геологиялық құрылымы == Пермь жүйесінің төменгі бөлімінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, ажырық, шалғынды дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''Комарево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Пошта индексі ''5853''. Телефон коды ''06356''. ЕКАТТЕ коды ''38145''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Крета''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Пошта индексі ''5961''. Телефон коды ''06560''. ЕКАТТЕ коды ''39712''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Крушовене''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 068 адамды құрайды. Пошта индексі ''5860''. Телефон коды ''06554''. ЕКАТТЕ коды ''40195''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Белене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Пошта индексі ''5937''. Телефон коды ''06589''. ЕКАТТЕ коды ''40573''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Пошта индексі ''5883''. Телефон коды ''06493''. ЕКАТТЕ коды ''40974''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кышин''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Пошта индексі ''5885''. Телефон коды ''063571''. ЕКАТТЕ коды ''41037''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Черковица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Пошта индексі ''5951''. Телефон коды ''06541''. ЕКАТТЕ коды ''80697''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Лазарово''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Кнежа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 470 адамды құрайды. Пошта индексі ''5836''. Телефон коды ''09142''. ЕКАТТЕ коды ''43044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Ласкар''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''5876''. Телефон коды ''063579''. ЕКАТТЕ коды ''43147''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Ленково''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Пошта индексі ''5967''. Телефон коды ''06569''. ЕКАТТЕ коды ''43284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'' Milvus migrans'' '''Қара кезқұйрық''' () отряды қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Қазақстанда кең тараған (тек ормансыз жазықтар мен өте биік таулы аймақтарда кездеспейді). Шәулісінің қанатының ұзындығы ''41 51 см'', құйрығының ұзындығы ''25 28 см'', ұябасары сәл ірілеу. Салмағы ''1000 г''-ға жетеді. Басқа жыртқыш құстардан айырмашылығы: құйрығының ұшы айыр. Ол әсіресе қалықтап ұшқанда жақсы байқалады. Арқасы қара қоңыр, қоңыр сұр түсті, басы ақшылдау, ал бауыры ұзына бойына орналасқан қара дақты, сарғыш қоңыр. Ұшып жүргенде қанат астындағы ақ дақ жақсы көрінеді. Жас құстардың реңі басқаша: қауырсындары бурыл, денесі қызғылт қоңыр теңбілді және құйрық қанаттарының ұшы ақ. Кезқұйрық жыл құсы. Наурызда Қазақстан аумағына ұшып келеді. Сәуірдің ортасында ағаш басына (негізінен еменнің), жартасқа ұялайды. Ондағы жұмыртқаны ұябасары 30 күндей шайқайды. Балапандары 45 күннен кейін ұядан ұшады. Тамыздың аяғы қыркүйектің басында топталып, жылы жаққа Африка мен Оңтүстік Азияға ұшып кетеді. Әлсіз жыртқыш болғандықтан негізгі қорегі жануарлар өлексесі, ұсақ кемірушілер, тауықтәрізділер мен су құстарының балапандары, кесірткелер, жыландар, бақалар, су бетінде қалқып жүрген өлі балықтар, моллюскілер. Өлексені, т.б. қалдықтарды, зиянды кемірушілерді жеп пайда келтіреді. ==Дереккөздер== Санат:Нағыз кезқұйрықтар Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары құстары Санат:Аустралия құстары Санат:1783 жылы зерттелген жануарлар 
'''Лепица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрайды. Пошта индексі ''5987''. Телефон коды ''06571''. ЕКАТТЕ коды ''43311''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Лозица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Пошта индексі ''5954''. Телефон коды ''06546''. ЕКАТТЕ коды ''44152''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Любеново''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''5955''. Телефон коды ''06545''. ЕКАТТЕ коды ''44536''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Малчика''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 457 адамды құрайды. Пошта индексі ''5917''. Телефон коды ''06534''. ЕКАТТЕ коды ''46841''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Мечка''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 832 адамды құрайды. Пошта индексі ''5843''. Телефон коды ''06415''. ЕКАТТЕ коды ''47963''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Милковица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрайды. Пошта индексі ''5968''. Телефон коды ''06565''. ЕКАТТЕ коды ''48204''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Муселиево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Пошта индексі ''5963''. Телефон коды ''06543''. ЕКАТТЕ коды ''49415''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Николаево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 723 адамды құрайды. Пошта индексі ''5874''. Телефон коды ''06520''. ЕКАТТЕ коды ''51620''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Новачене''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 289 адамды құрайды. Пошта индексі ''5950''. Телефон коды ''06544''. ЕКАТТЕ коды ''51932''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Обнова''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Пошта индексі ''5922''. Телефон коды ''06538''. ЕКАТТЕ коды ''53089''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 22''' Григориан күнтізбесінде жылдың 234-ші күні (кібісе жылдарда 235-ші). Жылдың аяғына 131 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Мемлекеттік байрақ күні ==== Оқиғалар ==== 1846 Нью-Мексико АҚШ құрамына қосылды. 1851 Аустралияда алтын табылды. 1865 Уильям Шепперд сұйық сабынға патент алды 1910 Кореяның Жапонияға қосылу туралы келiсiм шартқа қол қойылды. 1989 Қазақ тiлi Қазақстанда мемлекеттiк тіл болып жарияланды. ==== Дүниеге келгендер ==== 1862 Клод Дебюсси (1918), француз композиторы. 1874 Макс Шелер (1928), неміс философы 1893 Дороти Паркер (шын тегі Ротшильд) (1967), америкалық жазушы-әйел, ақын, журналист 1904 Дэн Сяопин (1997), 1976 жылдан 1990 жылға дейін Қытай жетекшісі. ==== Қайтыс болғандар ==== 1806 Жан Оноре Фрагонар (1732), француз суретшісі. 1891 Ян Неруда (1834), чех жазушысы. 1958 Роже Мартен Дю Гар, француз жазушысы, 1937 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1978 Иньяцио Силоне (1900), италияндық жазушы және саяси қайраткер. == Сыртқы сілтемелер == Санат:22 тамыз 
''Aegithalos caudatus '' '''Кезқұйрық шымшық''' () ұзынқұйрықты шымшықтар тұқымдасына жататын құс. Еуропаның, Кіші Азия мен Иранның жалпақжапырақты және аралас ормандарында таралған. Қазақстанда Жайық өзенінің аңғарында, Орталық Қазақстанның ормандарында мекендейді. Денесінің ұзындығы 150 170 мм, құйрығының ұзындығы 88 107 мм, салмағы г-дай. Басы мен бауыры ақ түсті, арқасы қара, екі бүйірінде қызғылт жолақтары болады. Қанаттары негізінен қара түсті. Тұмсығы конус тәрізді. Наурыздың аяғы сәуірдің басында көбейеді. Негізінен қайың, сирек тал, емен ағаштарына ұя салады. Ұясының сыртын қарағайдың инесімен, өсімдіктердің түгімен қаптап, ішіне құс қауырсындарын төсейді. Ұяға 10 12 қызылдақты аппақ жұмыртқа салып, оларды 12 13 күндей шайқайды. Жұмыртқаларын екеулеп 15 16 тәулік қоректендіреді. Оңтүстік өңірлерде маусымда екінші рет жұмыртқа басады. Кезқұйрық шымшықтар негізінен (өсімдік биті, тағы басқа), ал жұмыртқалары мен жұлдызқұрттары көбелектермен қоректенеді. Ормандағы зиянды көбелектердің жұмыртқалары мен жұлдызқұрттарын және кейбір ұсақ жәндіктерді жеп пайда келтіреді. == Дереккөздер == 
'''Одырне''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 043 адамды құрайды. Пошта индексі ''5893''. Телефон коды ''06527''. ЕКАТТЕ коды ''53446''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Опанец''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Пошта индексі ''5851''. Телефон коды ''063578''. ЕКАТТЕ коды ''53583''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Ореховица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 468 адамды құрайды. Пошта индексі ''5859''. Телефон коды ''06553''. ЕКАТТЕ коды ''53655''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Пелишат''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Пошта индексі ''5895''. Телефон коды ''063577''. ЕКАТТЕ коды ''55765''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Белене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Пошта индексі ''5933''. Телефон коды ''06587''. ЕКАТТЕ коды ''56085''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Петырница''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 668 адамды құрайды. Пошта индексі ''5878''. Телефон коды ''06524''. ЕКАТТЕ коды ''56201''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Писарово''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Искыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Пошта индексі ''5871''. Телефон коды ''065165''. ЕКАТТЕ коды ''56493''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Победа''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрайды. Пошта индексі ''5873''. Телефон коды ''06511''. ЕКАТТЕ коды ''56865''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Подем''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 988 адамды құрайды. Пошта индексі ''5852''. Телефон коды ''06517''. ЕКАТТЕ коды ''57025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Радишево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Пошта индексі ''5838''. Телефон коды ''06410''. ЕКАТТЕ коды ''61426''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
thumb '''Кекіре''' (Oxytropіs) бұршақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік, кейде шала бұта. Қазақстанда 121 түрі бар, оның 35 түрі эндемик. Қазақстанның барлық облыстарының жазық далаларындағы өзен-көл алқаптарында, тұзды, сорлы, ұсақ тасты жерлерде және қиыршықтасты биік тау бөктерлерінде, көгалды жерлерде өседі. Кекіренің гүлдері ұсақ әрі көп шоғырланып орналасқан. Жемісі ұзынша не дөңгелек пішінді бұршақ (үрлеп қойған сияқты). Кекіренің көп тараған түрінің бірі тықыр кекіре (Oxytropіs glabra). Оның биіктігі 70 см, жіңішке келген сабағы жерге көлбей өседі, тықыр. Жебе жапырағының түгі сирек болады. Жапырағының ұзындығы 10 см, сағақтары қысқа түкті. Гүлсидамы ақ, қара түкті, гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Тостағанша жапырағы қоңырау тәрізді болады. Күлтесі күлгін түсті көк. Маусымда гүлдеп, шілдеде дән салады. Жемісі бұршақ. Тұқымы бүйрек пішінді тықыр, қоңыр түсті. Тықыр кекіре мен түбітті кекіре (Oxytropіs puberula) улы өсімдіктер. Алматы кекіресі (Oxytropіs almaatensіs), инелі кекіре (Oxytropіs hystrіx), Қаратау кекіресі (Oxytropіs karatavіensіs), Недзвецкий кекіресі (Oxytropіs nіedzweckіana), Талас кекіресі Oxytropіs talassіca), бұдыр кекіре (Oxytropіs echіdna) және Өгем кекіресі (Oxytropіs ugamіca) тек Қазақстанда ғана өсетін, өте сирек кездесетін өсімдіктер. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Радомирци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 552 адамды құрайды. Пошта индексі ''5997''. Телефон коды ''06576''. ЕКАТТЕ коды ''61580''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Ракита''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 925 адамды құрайды. Пошта индексі ''5998''. Телефон коды ''06590''. ЕКАТТЕ коды ''61950''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Ралево''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Пошта индексі ''5875''. Телефон коды ''063579''. ЕКАТТЕ коды ''62116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Реселец''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 072 адамды құрайды. Пошта индексі ''5993''. Телефон коды ''06578''. ЕКАТТЕ коды ''62503''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Рибен''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрайды. Пошта индексі ''5847''. Телефон коды ''06518''. ЕКАТТЕ коды ''62596''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Рупци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Пошта индексі ''5994''. Телефон коды ''06579''. ЕКАТТЕ коды ''63361''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Садовец''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Пошта индексі ''5896''. Телефон коды ''06521''. ЕКАТТЕ коды ''65070''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрайды. Пошта индексі ''5949''. Телефон коды ''06549''. ЕКАТТЕ коды ''65320''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Славовица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Пошта индексі ''5858''. Телефон коды ''06558''. ЕКАТТЕ коды ''67012''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Сомовит''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрайды. Пошта индексі ''5959''. Телефон коды ''06567''. ЕКАТТЕ коды ''68045''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кекірелі''' Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Көмекбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы Жосалы ауылынан қарай 215 км-дей жерде, Қызылқұмның қиыр солтүстік бөлігінде орналасқан. == Тарихы == Кезінде Кекірелі «Жаңақала» кеңшарының қой фермасы және жазғы жайлау, қысқы қыстау орны болған. Осы жерден қарай 18 км жерде сексеуіл тоғайы орналасқан. Төңірегінде бірнеше артезиан құдықтары бар. Құмды өңірдің Кекірелі аталуы, мұнда кекіре өсімдігінің ерекше көп өсетін орны болған. Сырдарияның сол жағалық тармағы Жаңадария өзенінің суы 20-ғасырдың орта кезінде осы Кекіреліге жететін. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 13 адам (8 ер адам және әйел адам) болса, 2009 жылы 79 адамды (48 ер адам және 31 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері 
'''Ставерци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Пошта индексі ''5863''. Телефон коды ''06550''. ЕКАТТЕ коды ''68607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Искыр қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды. Пошта индексі ''5865''. Телефон коды ''06490''. ЕКАТТЕ коды ''69095''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Стежерово''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 514 адамды құрайды. Пошта индексі ''5920''. Телефон коды ''06533''. ЕКАТТЕ коды ''69153''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Сухаче''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 755 адамды құрайды. Пошта индексі ''5988''. Телефон коды ''06572''. ЕКАТТЕ коды ''70281''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Татари''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Белене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Пошта индексі ''5934''. Телефон коды ''06580''. ЕКАТТЕ коды ''72117''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Телиш''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 023 адамды құрайды. Пошта индексі ''5990''. Телефон коды ''06575''. ЕКАТТЕ коды ''72206''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Тодорово''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 398 адамды құрайды. Пошта индексі ''5887''. Телефон коды ''063574''. ЕКАТТЕ коды ''72566''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Тотлебен''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 606 адамды құрайды. Пошта индексі ''5899''. Телефон коды ''06510''. ЕКАТТЕ коды ''72881''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Пошта индексі ''5925''. Телефон коды ''06530''. ЕКАТТЕ коды ''73345''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Тученица''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 349 адамды құрайды. Пошта индексі ''5892''. Телефон коды ''063576''. ЕКАТТЕ коды ''73523''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Келес артезиан алабы'''– Түркістан облысының оңтүстігінде Келес өзені аңғарында арынды жер асты суы бар өңір. Солтүстігінде Қазығұрт, оңтүстігінде Нұратау және Шатқал тауларымен, солтүстігінде Қазығұрт, батысында Шардара дөңестерімен шектеседі. Жалпы аумағы 20 мың км². Алаптағы грунт сулары өзен аңғарларында қалыңдығы 20 30 м-ден аспайтын төрттік кезеңнің аллювийлі құм, кесектасты қабаттарында, тау етегіндегі ысырынды конустарда шоғырланған. Минералдылығы 0,3 г/л. Арыны күшті артезиан сулары бор кезеңінің сенон, турон, сеноман, альб қабаттарында қалыптасқан. Олардың қалыңдығы 20-дан 100 м-ге, тереңдігі 1300 1700 м-ге дейін жетеді. Минералдылығы 0,3 1,5 г/л, температурасы 30 50°С. Ұңғымалардан өздігінен атқылап шығатын судың өнімділігі 1,5 50 л/с, тәулігіне 500 1200 м2 су алынады. Келес артезиан алабының суы елді мекендерді, мал жайылымдарын, шабындықтарды суландырады. «Сарыағаш» курортының шипалы су көздері осы Келес артезиан алабына негізделген. == Дереккөздер == Келес сөзі қайдан шыққан. Келес -өзені өз бастауын Шарабхана елді мекенінен алады.Шарабхана сөзінің мәні деген мағнаны яғни төрт судың қосылған жері.Бул сулар Жаңа базардан жоғары Уяның суы,Айнатастың су,Қазғұрттың суы,Жаңа базардан төмен Жартөбеден Қаржанның суы жоғары жерде Келес сөзі қолданылмайды. Ал Келес сөзінің мәнін дөп басып айту қыйын. Келес Өзбек тілінде Калас болып айтылады.Мүмкін осы жерде Шарабхана сөзінің мәні Парсы сөзінің "төрт су" деген мағнасына деген тіркестермен бірге Халас таза деген мағнада береді.Осы сөздің негізінде Келес өзеніне қуятын төр бастауда өз басын Қазұрт және сілемінен алатынын ескерсек шын мәнінде Шарапханаға дейінгі жерде судың кереметтей таза болғанын түсіну қыйынға соқпайды.Олай болған жағдайда Келес ---таза судеген мағнаға ие болып шығады.Анығын Алла біледі. Мәделіқожаның, Бул жерден үш жұрт өтіп ед, Парсы дарий,Қызылбас, Ақтабан ,Ноғай сөзінде бір кездері бул өлкені Парсылар жаулап алғанын ескеру керек.Ал Парсы дәуірінен ескерткіш болып Қазақтың сөздік қурамында көптеген сөздер қалған. Сейт-Омар Саттарұлы Сарыағаш қаласы. Санат:Артезиан алабы 
'''Тырнене''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1012 адамды құрайды. Пошта индексі ''5282''. Телефон коды ''06493''. ЕКАТТЕ коды ''73674''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Чомаковци''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Пошта индексі ''5989''. Телефон коды ''06574''. ЕКАТТЕ коды ''81551''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Шияково''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Пошта индексі ''5962''. Телефон коды ''06569''. ЕКАТТЕ коды ''83394''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Ясен''' () Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''5850''. Телефон коды ''06357''. ЕКАТТЕ коды ''87597''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Белица''' () Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3278 адамды құрайды. Пошта индексі ''2780''. Телефон коды ''07444''. ЕКАТТЕ коды ''3504''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 689 адамды құрайды. Пошта индексі ''2700''. Телефон коды ''073''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 047 адамды құрайды. Пошта индексі ''2900''. Телефон коды ''0751''. ЕКАТТЕ коды ''17395''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Банско қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрайды. Пошта индексі ''2777''. Телефон коды ''07447''. ЕКАТТЕ коды ''21498''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кресна''' () Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Кресна қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрайды. Пошта индексі ''2840''. Телефон коды ''07433''. ЕКАТТЕ коды ''14492''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Петрич''' () Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 650 адамды құрайды. Пошта индексі ''2850''. Телефон коды ''0745''. ЕКАТТЕ коды ''56126''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Келлер артезиян алабы''' Ақмола облысы Көкшетау қаласы төңірегінде. Мұнда ұңғыма бұрғылау арқылы жүргізілген барлау жұмыстары нәтижесінде олигоценнің майда түйіршікті құм қабаттарында арын күші әлсіз грунт суы бар екені анықталған. Су 25 60 тереңдікте кездеседі. Минералдылығы г/л. Жеке ұңғымалардан секундына су шығады. Келлер артезиян алабының суы ауыз су ретінде және түрлі шаруашылыққа пайдаланылады. ==Сілтемелер== Санат:Артезиан алабы Санат:Ақмола облысы географиясы 
'''Разлог''' () Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 944 адамды құрайды. Пошта индексі ''2760''. Телефон коды ''0747''. ЕКАТТЕ коды ''61813''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Симитли''' () Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Пошта индексі ''2730''. Телефон коды ''0748''. ЕКАТТЕ коды ''66460''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 804 адамды құрайды. Пошта индексі ''2933''. Телефон коды ''07528''. ЕКАТТЕ коды ''77058''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Якоруда''' () Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 689 адамды құрайды. Пошта индексі ''2790''. Телефон коды ''07442''. ЕКАТТЕ коды ''87338''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Айтос''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Айтос қауымының құрамына кіреді. 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 015 адамды құрайды. Пошта индексі ''8500''. Телефон коды ''0558''. ЕКАТТЕ коды ''151''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ахелой''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2112 адамды құрайды. Пошта индексі ''8217''. Телефон коды ''0596''. ЕКАТТЕ коды ''833''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Ахтопол''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1425 адамды құрайды. Пошта индексі ''8280''. Телефон коды ''0590''. ЕКАТТЕ коды ''878''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Болгарово''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Бургас қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 036 адамды құрайды. Пошта индексі ''8110''. Телефон коды ''05915''. ЕКАТТЕ коды ''7332''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2891 адамды құрайды. Пошта индексі ''8210''. Телефон коды ''05968''. ЕКАТТЕ коды ''35033''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Камено''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Камено қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрайды. Пошта индексі ''8120''. Телефон коды ''05515''. ЕКАТТЕ коды ''35883''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Келлер кестежусаны''' () астралылар тұқымдасы, кестежусан туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Келлер кестежусаны дүние жүзінде Азутау жотасында (Шығыс Қазақстан облысы) ғана кездеседі. Биіктігі 40 70 см-дей, жатаған, бұтақтанған тамырынан өте көп вегетативті бұтақтар өсіп шығады. Сабағы қарапайым немесе аздап жоғары жағында бұтақтанған. Жапырақтары қалың болғандықтан сұрғылт жібек сияқты болып көрінеді, сабақ бойындағылары қауырсынды тілімденген жапырақ тақташаларынан тұрады. Вегетативті бұтақтарының жапырақтары қарапайым, пішіні домалақ, ромб тәрізді жапырақ тақтасынан құралады, сағағы ұзын болады. Түтік тәрізді гүлдері қос жынысты, шеткі аналық гүлдері ақ күлтелі, ортаңғы бөлігі сары түсті. Олар қалқаншалы гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі өте көп, сұр түсті, қырлы тұқымша. Оның айдаршасы болмайды, сондықтан өсімдік піскен кезде тұқымдары өсімдіктің жанына төгіліп қалады. Сәндік өсімдік ретінде Алматы, Қарағанды және Риддер қалаларындағы ботаникалық бақтарда қолдан өсіріледі. Бұл түр Алтайда өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Ол қолда жақсы өседі (вегетативті түрде өсімдік ретінде үлкен қызығушылық туғызады. Өсе келе топырақ бетіп көкшіл жапырақ шоқтарымен толық жабады, қыс мезгіліне дейін жас күйінде сақталады., == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Зимующие многолетники: Пиретрум (Пижма) Келлера Pyrethrum (Tanacetum) kellerii Санат:Қазақстан табиғаты Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''Карнобат''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 868 адамды құрайды. Пошта индексі ''8400''. Телефон коды ''0559''. ЕКАТТЕ коды ''36525''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2529 адамды құрайды. Пошта индексі ''8350''. Телефон коды ''05952''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Пошта индексі ''8470''. Телефон коды ''05571''. ЕКАТТЕ коды ''70247''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Царево''' () Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Пошта индексі ''8260''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''48619''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Созопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2254 адамды құрайды. Пошта индексі ''8142''. Телефон коды ''0550''. ЕКАТТЕ коды ''81178''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Бургас облысының елді мекендері 
'''Аксаково''' () Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8042 адамды құрайды. Пошта индексі ''9154''. Телефон коды ''052''. ЕКАТТЕ коды ''182''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Вылчи-Дол''' () Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3597 адамды құрайды. Пошта индексі ''9280''. Телефон коды ''05131''. ЕКАТТЕ коды ''12574''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Девня''' () Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Девня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрайды. Пошта индексі ''9160''. Телефон коды ''0519''. ЕКАТТЕ коды ''20482''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрайды. Пошта индексі ''9120''. Телефон коды ''05142''. ЕКАТТЕ коды ''21912''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Дылгопол''' () Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 030 адамды құрайды. Пошта индексі ''9250''. Телефон коды ''0517''. ЕКАТТЕ коды ''24565''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
'''Келтекол''' Малайдаркөл көлінің шығысындағы көл. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Құйылыс ауылының солтүстігінде 16 км жерде орналасқан. Торғай өзені алабында. Теңіз деңгейінен 90 биіктікте. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 5,3 км2, ұзындығы 8,1 км, енді жері 1,2 км, жағалау бойының ұзындығы 18,7 км. Торғай өзенінің суымен толысады. Жағалауы жайпақ. Қараша айында суы қатып, наурызда ериді. Суы тұзды, кермек, сілтілігі төмен. Жақын маңайдағы шаруашылықтар пайдаланады. Топырағында қамыс пен сор өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы көлдерi 
'''Провадия''' () Болгариядағы қала. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 783 адамды құрайды. Пошта индексі ''9200''. Телефон коды ''0518''. ЕКАТТЕ коды ''58503''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Варна облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2713 адамды құрайды. Пошта индексі ''5220''. Телефон коды ''06134''. ЕКАТТЕ коды ''7716''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Дебелец''' () Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4074 адамды құрайды. Пошта индексі ''5030''. Телефон коды ''06117''. ЕКАТТЕ коды ''20242''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Горна-Оряховица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 978 адамды құрайды. Пошта индексі ''5130''. Телефон коды ''06173''. ЕКАТТЕ коды ''22232''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Златарица''' () Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2757 адамды құрайды. Пошта индексі ''5090''. Телефон коды ''0615''. ЕКАТТЕ коды ''30962''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Пошта индексі ''5050''. Телефон коды ''06114''. ЕКАТТЕ коды ''36837''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Лясковец''' () Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 843 адамды құрайды. Пошта индексі ''5140''. Телефон коды ''0619''. ЕКАТТЕ коды ''44793''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Павликени''' () Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 604 адамды құрайды. Пошта индексі ''5200''. Телефон коды ''0610''. ЕКАТТЕ коды ''55052''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 766 адамды құрайды. Пошта индексі ''5180''. Телефон коды ''06141''. ЕКАТТЕ коды ''57354''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Стражица''' () Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Пошта индексі ''5150''. Телефон коды ''06161''. ЕКАТТЕ коды ''69633''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
'''Келінтөбе каналы''' Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы канал. 1966 жылы пайдалануға берілген. == Гидрологиялық сипаты == Жалпы ұзындығы 86,4 км. Секундына 202 м3-ге дейін су өткізеді. Канал бойындағы су құрылымының саны 20. Жаңақорғанның бас каналының тармағы болып есептелетін Келінтөбе каналы күріш, мақта дақылдарын суғару, суландыру үшін пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы каналдары 
'''Сухиндол''' () Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Сухиндол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 096 адамды құрайды. Пошта индексі ''5240''. Телефон коды ''06136''. ЕКАТТЕ коды ''70295''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Видин облысына қарасты Белоградчик қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5140 адамды құрайды. Пошта индексі ''3900''. Телефон коды ''0936''. ЕКАТТЕ коды ''3616''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Брегово''' () Болгариядағы қала. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2497 адамды құрайды. Пошта индексі ''3790''. Телефон коды ''09312''. ЕКАТТЕ коды ''6224''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Грамада''' () Болгариядағы қала. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1433 адамды құрайды. Пошта индексі ''3830''. Телефон коды ''09337''. ЕКАТТЕ коды ''17645''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Димово''' () Болгариядағы қала. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1193 адамды құрайды. Пошта индексі ''3750''. Телефон коды ''09341''. ЕКАТТЕ коды ''21097''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Дунавци''' () Болгариядағы қала. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2251 адамды құрайды. Пошта индексі ''3740''. Телефон коды ''09314''. ЕКАТТЕ коды ''24061''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
'''Кула''' () Болгариядағы қала. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3158 адамды құрайды. Пошта индексі ''3800''. Телефон коды ''0938''. ЕКАТТЕ коды ''40525''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Видин облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Бяла-Слатина қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 658 адамды құрайды. Пошта индексі ''3200''. Телефон коды ''0915''. ЕКАТТЕ коды ''7702''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Козлодуй''' () Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Козлодуй қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 247 адамды құрайды. Пошта индексі ''3320''. Телефон коды ''0973''. ЕКАТТЕ коды ''37798''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Криводол''' () Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Пошта индексі ''3060''. Телефон коды ''09117''. ЕКАТТЕ коды ''39846''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Келіншек''' Көкшетау қыратының шығыс бөлігіндегі тау. Намазқұл тауының орналасқан. == Географиялық орны == Ақмола облысы Біржан сал ауданы Бірсуат ауылының маңында. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 432 м. қарай, доға тәрізді км-ге созыла орналасқан, енді жері км. Шығыс беткейі тіктеу келген. Батысында Қотыркөл көлі жатыр. Тау беткейлерінде тектоникалық жарықшақтар кездеседі. == Өсімдігі == Таудың қара қоңыр топырағында боз, бетеге аралас астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Біржан сал ауданы таулары 
'''Мездра''' () Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 528 адамды құрайды. Пошта индексі ''3100''. Телефон коды ''0910''. ЕКАТТЕ коды ''47714''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Мизия''' () Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрайды. Пошта индексі ''3330''. Телефон коды ''09161''. ЕКАТТЕ коды ''48043''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Оряхово''' () Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 837 адамды құрайды. Пошта индексі ''3300''. Телефон коды ''09171''. ЕКАТТЕ коды ''54020''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Роман''' () Болгариядағы қала. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Пошта индексі ''3130''. Телефон коды ''09123''. ЕКАТТЕ коды ''62997''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Враца облысының елді мекендері 
'''Дряново''' () Болгариядағы қала. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7326 адамды құрайды. Пошта индексі ''5370''. Телефон коды ''0676''. ЕКАТТЕ коды ''23947''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Плачковци''' () Болгариядағы қала. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1771 адамды құрайды. Пошта индексі ''5360''. Телефон коды ''06770''. ЕКАТТЕ коды ''56719''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Габрово облысының елді мекендері 
'''Ардино''' () Болгариядағы қала. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3955 адамды құрайды. Пошта индексі ''6750''. Телефон коды ''03651''. ЕКАТТЕ коды ''607''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Джебел''' () Болгариядағы қала. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3145 адамды құрайды. Пошта индексі ''6850''. Телефон коды ''03632''. ЕКАТТЕ коды ''20746''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Пошта индексі ''6900''. Телефон коды ''03641''. ЕКАТТЕ коды ''39970''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Пошта индексі ''6800''. Телефон коды ''03631''. ЕКАТТЕ коды ''48996''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кырджали облысының елді мекендері 
'''Келіншек''' Сырдария өзені аңғарындағы тау. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Байқоңыр қаласының солтүстігінде 30 км жердегі тау. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 132 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Төбе сопақ пішінді, беткейлері көлбеулеу, етегі тегіс тақырлы. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы төрттік кезеңнің жаңа түзілімдерінен құралған. == Өсімдігі == Топырағында жусан, жүзгін, теріскен, т.б. шөлдің сораң өсімдіктері өседі. Баурайы жыл бойғы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Қармақшы ауданы таулары 
'''Бобов-Дол''' () Болгариядағы қала. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5703 адамды құрайды. Пошта индексі ''2670''. Телефон коды ''0702''. ЕКАТТЕ коды ''4501''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Бобошево''' () Болгариядағы қала. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1224 адамды құрайды. Пошта индексі ''2660''. Телефон коды ''07046''. ЕКАТТЕ коды ''4532''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2332 адамды құрайды. Пошта индексі ''2640''. Телефон коды ''07053''. ЕКАТТЕ коды ''39116''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Рила''' () Болгариядағы қала. Кюстендил облысына қарасты Рила қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2351 адамды құрайды. Пошта индексі ''2630''. Телефон коды ''07054''. ЕКАТТЕ коды ''62671''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Кюстендил облысына қарасты Сапарева-Баня қауымының құрамына кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3785 адамды құрайды. Пошта индексі ''2650''. Телефон коды ''0707''. ЕКАТТЕ коды ''65365''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Кюстендил облысының елді мекендері 
'''Априлци''' () Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Априлци қауымының құрамына кіреді. 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3160 адамды құрайды. Пошта индексі ''5641''. Телефон коды ''06958''. ЕКАТТЕ коды ''52218''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Летница''' () Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Летница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 812 адамды құрайды. Пошта индексі ''5570''. Телефон коды ''06941''. ЕКАТТЕ коды ''43476''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Луковит''' () Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 961 адамды құрайды. Пошта индексі ''5770''. Телефон коды ''0697''. ЕКАТТЕ коды ''44327''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Тетевен''' () Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Тетевен қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 195 адамды құрайды. Пошта индексі ''5700''. Телефон коды ''0678''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Угырчин''' () Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Угырчин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 783 адамды құрайды. Пошта индексі ''5580''. Телефон коды ''06931''. ЕКАТТЕ коды ''75054''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 23''' Григориан күнтізбесінде жылдың 235-ші күні (кібісе жылдарда 236-шы). Жылдың аяғына 130 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Мемлекеттік байрақ күні ==== Оқиғалар ==== 1770 Ағылшын капитаны Джеймс Кук Аустралияны Англия меншігі екенін жариялады. 1839 Ағылшындар Гонконгты жаулап алды. 1924 Монако француз футбол клубы негізделді. 1989 Армения КСРО –дан тәуелсіз екенін жариялады. ==== Дүниеге келгендер ==== 1773 Якоб Фридрих Фриз (1843), неміс философы, физик және математик. 1851 Алоис Йирасек (1930), Чехия жазушысы 1921 Кеннет Джозеф Эрроу, америкалық экономист, 1972 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1924 Роберт Мертон Солоу, америкалық экономист, 1987 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1931 Хамилтон Смит, америкалық микробиолог, генетик, физиология және медицинадан 1978 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1933 Роберт Кёрл, америкалық химик, 1996 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1305 Уильям Уоллес, Шотландия ұлттық қаһарманы 1888 Филип Генри Госсе (:en:Philip Henry Gosse) (1810), ағылшын суретшісі, аквариумды ойлап тапқан. 1937 Альбер Руссель (1869), француз композиторы. 1972 Балис Дварионас (1904), Литва композиторы. 2002 Энтони Стаффорд Бир (1926), кибернетика теоретигі және практик. == Сыртқы сілтемелер == Санат:23 тамыз 
Қаратаудың теріскей жағында, қазіргі Созақ ауданындағы Таукент кенті мен Абай аулының жоғарғы тұсындағы шатқалында тізбектеліп жатқан тау сілемдерін Созақ халқы деп атайды. Таудан Арпаөзен бастау алады. == Көрінісі == Тау сілемдері жүк артқан көшке ұқсайды. Көштің алдыңғы жағында атқа мініп, түйе жетектеген келіншек бейнесін, түйенің өркештерін байқауға болады. ==Аңыз== Алыстан көрінген Келіншектау Келіншектау аталуы жөнінде мынадай аңыз бар. Ертеде мыңғырған малы бар бай жалғыз, ерке қызын ұзатарда жасауының бәрін тек алтыннан жасапты. Ұзатылып бара жатқан кезде қыздың қызыығушылығы оянып, көшті тоқтататады да, жасауды тексереді, сөйтсе, итаяғы ағаштан жасалған екен. Әкесінің мұнысына көңілі толмаған қыз дереу төркініне кісі жібереді. Әкесі болса, қызының дүниеқоңыздығы мен тойымсыздығына, ұятсыздығына ренжіп, «бүйткенше тас боп қатып қал!» деп ашуланыпты. Әкесінің қарғысы заматта орындалып, әлгі қыз да, жасауын артқан түйелер де, керуен де тас пен тауға айналып кетіпті. Сол керуен қатып қалған жер Келіншектау аталған екен дейді ескі аңызда. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Келіншектауды көрдің бе? КЕЛІНШЕКТАУ ("Қазақ әдебиеті") Келіншектау ("Массагет" сайтында) Келіншектау суреттері Санат:Созақ ауданы таулары Санат:Тәңір тауы 
'''Ябланица''' () Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Пошта индексі ''5750''. Телефон коды ''06991''. ЕКАТТЕ коды ''87014''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ловеч облысының елді мекендері 
'''Берковица''' () Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 768 адамды құрайды. Пошта индексі ''3500''. Телефон коды ''0953''. ЕКАТТЕ коды ''3928''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1616 адамды құрайды. Пошта индексі ''3430''. Телефон коды ''09513''. ЕКАТТЕ коды ''5236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Брусарци''' () Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Пошта индексі ''3680''. Телефон коды ''09783''. ЕКАТТЕ коды ''6570''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Вылчедрым''' () Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3823 адамды құрайды. Пошта индексі ''3650''. Телефон коды ''09744''. ЕКАТТЕ коды ''12543''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Чипровци''' () Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Чипровци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 026 адамды құрайды. Пошта индексі ''3460''. Телефон коды ''09554''. ЕКАТТЕ коды ''81390''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Монтана облысының елді мекендері 
'''Белово''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Белово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4061 адамды құрайды. Пошта индексі ''4470''. Телефон коды ''03581''. ЕКАТТЕ коды ''3592''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Брацигово''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4465 адамды құрайды. Пошта индексі ''4579''. Телефон коды ''03552''. ЕКАТТЕ коды ''6207''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Ветрен''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3419 адамды құрайды. Пошта индексі ''4480''. Телефон коды ''03584''. ЕКАТТЕ коды ''10820''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Ракитово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Пошта индексі ''4644''. Телефон коды ''03544''. ЕКАТТЕ коды ''38844''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Кемел''' Қостанай облысы Қамысты ауданындағы көл. Көл Орқаш ауылынан қарай 12 км жерде, теңіз деңгейінен 122 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 8,7 км2, ұзындығы 4,1 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 14,9 км. == Жағалау сипаты == Көл жағалауы жайпақ, қамыс, құрақ өскен. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Батысында жатқан Кіндікті өзенімен (батпағымен) көктемгі жауын-шашында бірігіп кетеді. Көл алабы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады.‎ Санат:Қамысты ауданы көлдері 
() Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 487 адамды құрайды. Пошта индексі ''4500''. Телефон коды ''0357''. ЕКАТТЕ коды ''55302''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Пештера''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Пештера қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 753 адамды құрайды. Пошта индексі ''4550''. Телефон коды ''0350''. ЕКАТТЕ коды ''56277''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Ракитово''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Ракитово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 589 адамды құрайды. Пошта индексі ''4640''. Телефон коды ''03542''. ЕКАТТЕ коды ''62004''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Септември''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 590 адамды құрайды. Пошта индексі ''4490''. Телефон коды ''03561''. ЕКАТТЕ коды ''66264''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Стрелча''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Стрелча қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 426 адамды құрайды. Пошта индексі ''4530''. Телефон коды ''03532''. ЕКАТТЕ коды ''69835''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Сырница''' () Болгариядағы қала. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Пошта индексі ''4633''. Телефон коды ''03547''. ЕКАТТЕ коды ''70648''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пазарджик облысының елді мекендері 
'''Батановци''' () Болгариядағы қала. Перник облысына қарасты Перник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 260 адамды құрайды. Пошта индексі ''2340''. Телефон коды ''07712''. ЕКАТТЕ коды ''72223''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Брезник''' () Болгариядағы қала. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Пошта индексі ''2360''. Телефон коды ''07751''. ЕКАТТЕ коды ''6286''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Земен''' () Болгариядағы қала. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1891 адамды құрайды. Пошта индексі ''2440''. Телефон коды ''07741''. ЕКАТТЕ коды ''30778''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Радомир''' () Болгариядағы қала. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 978 адамды құрайды. Пошта индексі ''2400''. Телефон коды ''0777''. ЕКАТТЕ коды ''61577''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Кемер''' Қарағанды облысы Шет ауданы Мойынты темір жол станциясының 72 км жерде орналасқан төбе. == Жер бедері == Абсалютті биіктігі 563 м. қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, ені 700 900 м. Оқшауланған Кемердің пішіні сопақша келген. Маңында Сарықұс, Қараобa, Мұқтар төбелері мен Көпшоқыр, Жақсықұдық құдықтары бар. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы девон жүйесінің төменгі және орта жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, қау, тобылғы өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''Трын''' () Болгариядағы қала. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 634 адамды құрайды. Пошта индексі ''2460''. Телефон коды ''07731''. ЕКАТТЕ коды ''73273''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Перник облысының елді мекендері 
'''Белене''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Белене қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8806 адамды құрайды. Пошта индексі ''5930''. Телефон коды ''0658''. ЕКАТТЕ коды ''3366''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Гулянци''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Гулянци қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3557 адамды құрайды. Пошта индексі ''5960''. Телефон коды ''06561''. ЕКАТТЕ коды ''18099''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 557 адамды құрайды. Пошта индексі ''5855''. Телефон коды ''06552''. ЕКАТТЕ коды ''22215''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 697 адамды құрайды. Пошта индексі ''5870''. Телефон коды ''06514''. ЕКАТТЕ коды ''22407''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кнежа''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Кнежа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 498 адамды құрайды. Пошта индексі ''5835''. Телефон коды ''09132''. ЕКАТТЕ коды ''37376''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Койнаре''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 739 адамды құрайды. Пошта индексі ''5986''. Телефон коды ''06573''. ЕКАТТЕ коды ''37863''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Левски''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 338 адамды құрайды. Пошта индексі ''5900''. Телефон коды ''0650''. ЕКАТТЕ коды ''43236''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Никопол''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 071 адамды құрайды. Пошта индексі ''5940''. Телефон коды ''06541''. ЕКАТТЕ коды ''51723''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Пордим''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Пордим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Пошта индексі ''5898''. Телефон коды ''06513''. ЕКАТТЕ коды ''57772''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Кемеркөл мұнай кен орны''' Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс бөлігінде. Құрылым 1992 жылы ашылған. == Географиялық орны == Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы Мұқыр ауылынан 24 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Өнеркәсіптік мұнай қабаты солтүстік және оңтүстік-шығыс телімдеріндегі триас шөгінділерінде 1060-1380 және 1179-1271 тереңдік аралықтарында анықталды. Иірімдер тектоникалық тіліктерде және кунгур тұз дөңесінің беткейлеріне түйісетін жартылай күмбездерінде орын алған. Өнімді қабаттардың коллекторлары ұсақ түйірлі құмдардан, алевролиттерден құралған. Олардың ашық саңылаулығы 27 40%, өткізгіштігі 0,235 1,15 мкм2. == Жатыс сипаты == Жалпы қалыңдығы 38 49 м, мұнайға қаныққан қабатының қалыңдығы 8,2 18,2 м. '''Т І''' иірімінің су-мұнай жапсары 1048 белгіде. Кеннің оңтүстік-шығыс бөлігінде бұл жапсар 1134 белгіде анықталған. Кеннің солтүстік бөлігінде 1293-1380 тереңдікте жатқан '''Т ІІІ''' өнімді қабатының шартты су-мұнай жапсары 1320 м-лік белгі арқылы өтеді. == Тығыздығы, құрамы == Мұнайдың тығыздығы 863 977 кг/м3, аз күкіртті (0,1 0,9%), аз парафинді (0,87 1,28%), мол шайырлы. 300°С-қа дейін қыздырғанда бөлінетін фракциялар 13%-дан аспайды. Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Атырау облысы кен орындары 
'''Славяново''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Пошта индексі ''5840''. Телефон коды ''06515''. ЕКАТТЕ коды ''67088''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Трыстеник''' () Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 575 адамды құрайды. Пошта индексі ''5857''. Телефон коды ''06551''. ЕКАТТЕ коды ''73359''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 865 адамды құрайды. Пошта индексі ''5980''. Телефон коды ''0659''. ЕКАТТЕ коды ''80501''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Плевен облысының елді мекендері 
'''Баня''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3468 адамды құрайды. Пошта индексі ''4360''. Телефон коды ''03132''. ЕКАТТЕ коды ''2720''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Калофер''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3113 адамды құрайды. Пошта индексі ''4370''. Телефон коды ''03133''. ЕКАТТЕ коды ''35496''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Клисура''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Пошта индексі ''4341''. Телефон коды ''03137''. ЕКАТТЕ коды ''37277''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кричим''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Кричим қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Пошта индексі ''4220''. Телефон коды ''03141''. ЕКАТТЕ коды ''39921''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Куклен''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Куклен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 033 адамды құрайды. Пошта индексі ''4101''. Телефон коды ''03115''. ЕКАТТЕ коды ''40467''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Лыки''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Лыки қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Пошта индексі ''4241''. Телефон коды ''03052''. ЕКАТТЕ коды ''44478''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Первомай''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 516 адамды құрайды. Пошта индексі ''4270''. Телефон коды ''0336''. ЕКАТТЕ коды ''59080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Кемерово шошқасы''' етті-майлы шошқа тұқымы. Жергілікті сібір шошқасын ірі ақ шошқа, Беркшир шошқасы, ірі қара шошқа тұқымдарымен будандастыру арқылы 1960 ж. Ресейдің Кемерово облысында шығарылған. Қабаны 280 300 кг, мегежіні 220 230 кг тартады. Бір ретте 10 11 торай табады. 193 күн бордақыланған торай 100 кг тартады. Қазақстанда Қостанай, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан облыстарында Кемерово шошқасын өсіретін фермалар бар. Жетісу шошқасын шығаруда пайдаланылды. == Дереккөздер == Санат:Шошқа тұқымдары Санат:Ресейде шығарылған шошқа тұқымдары ауыл шаруашылығы Санат:Шошқа будандары 
'''Перуштица''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Перуштица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Пошта индексі ''4225''. Телефон коды ''03143''. ЕКАТТЕ коды ''55909''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Садово''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Пошта индексі ''4122''. Телефон коды ''03118''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Сопот''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Сопот қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Пошта индексі ''4330''. Телефон коды ''03134''. ЕКАТТЕ коды ''68080''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Стамболийски қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 903 адамды құрайды. Пошта индексі ''4210''. Телефон коды ''0339''. ЕКАТТЕ коды ''51980''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Сыединение қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 897 адамды құрайды. Пошта индексі ''4190''. Телефон коды ''0318''. ЕКАТТЕ коды ''70528''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Хисаря''' () Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрайды. Пошта индексі ''4180''. Телефон коды ''0337''. ЕКАТТЕ коды ''77270''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Пловдив облысының елді мекендері 
'''Завет''' () Болгариядағы қала. Разград облысына қарасты Завет қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3573 адамды құрайды. Пошта индексі ''7330''. Телефон коды ''08342''. ЕКАТТЕ коды ''30065''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Исперих''' () Болгариядағы қала. Разград облысына қарасты Исперих қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Пошта индексі ''7400''. Телефон коды ''08331''. ЕКАТТЕ коды ''32874''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Кубрат''' () Болгариядағы қала. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 324 адамды құрайды. Пошта индексі ''7300''. Телефон коды ''0838''. ЕКАТТЕ коды ''40422''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Лозница''' () Болгариядағы қала. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрайды. Пошта индексі ''7290''. Телефон коды ''08362''. ЕКАТТЕ коды ''44166''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Кемертұз''' Ертіс алабында орналасқан тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Май ауданы Жамантұз көлінің Теңіз деңгейінен 137 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 5,5 км 2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 2,3 км. Жағалау бойының ұзындығы 10 км. Су жиналатын алабы 112 км 2, ең терең жері 0,7 м. Қар және жер асты суларымен толысады. Суы ащы. Қарашаның алғашқы жартысында суы қатып, сәуірдің басында ериді. == Жағалау сипаты == Пішіні төрт бұрышты. Жағалауы жазық, түбі майлы. Оңтүстігінде Дөңгелексор, Ақтомар, Қарасор, Жіңішкесор көлдері орналасқан. Маңында Бесқауға, т.б. көптеген жайлаулар бар. Мал суаруға пайдаланылады. Санат:Май ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
() Болгариядағы қала. Разград облысына қарасты Цар-Калоян қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды. Пошта индексі ''7280''. Телефон коды ''08314''. ЕКАТТЕ коды ''77308''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Разград облысының елді мекендері 
'''Борово''' () Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2407 адамды құрайды. Пошта индексі ''7174''. Телефон коды ''08140''. ЕКАТТЕ коды ''5611''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Бяла''' () Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9400 адамды құрайды. Пошта индексі ''7100''. Телефон коды ''0817''. ЕКАТТЕ коды ''7603''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Ветово''' () Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4960 адамды құрайды. Пошта индексі ''7080''. Телефон коды ''08161''. ЕКАТТЕ коды ''10803''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Глоджево''' () Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3652 адамды құрайды. Пошта индексі ''7040''. Телефон коды ''08324''. ЕКАТТЕ коды ''15151''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4415 адамды құрайды. Пошта индексі ''7150''. Телефон коды ''08141''. ЕКАТТЕ коды ''20184''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Мартен''' () Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Русе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 747 адамды құрайды. Пошта индексі ''7058''. Телефон коды ''08117''. ЕКАТТЕ коды ''47336''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Сеново''' () Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Ветово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Пошта индексі ''7271''. Телефон коды ''08315''. ЕКАТТЕ коды ''66229''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Пошта индексі ''7060''. Телефон коды ''08131''. ЕКАТТЕ коды ''67444''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Русе облысының елді мекендері 
'''Алфатар''' () Болгариядағы қала. Силистра облысына қарасты Алфатар қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1726 адамды құрайды. Пошта индексі ''7570''. Телефон коды ''08511''. ЕКАТТЕ коды ''415''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кемпір''' Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы тау. Абсолюттік биіктігі 325 м. == Жер бедері == Батысында 25 28 км жерде Қаратас, Ақбота таулары, шығысында Шұға жатыр. Шағын сопақ пішінді таудың ұзындығы км, енді жері 2,5 км. Солтүстігінде өзімен аттас қыстау және құдық (тереңдігі м, су шығымдылығы 100 л/с) орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы жоғарғы пермь мен төменгі триастың гранит, сиенит, гранодиоритті жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінде бұта аралас бетеге, жусан, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары 
'''Главиница''' () Болгариядағы қала. Силистра облысына қарасты Главиница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1986 адамды құрайды. Пошта индексі ''7630''. Телефон коды ''08581''. ЕКАТТЕ коды ''15031''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Дулово''' () Болгариядағы қала. Силистра облысына қарасты Дулово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 050 адамды құрайды. Пошта индексі ''7650''. Телефон коды ''0855''. ЕКАТТЕ коды ''24030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Тутракан''' () Болгариядағы қала. Силистра облысына қарасты Тутракан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды. Пошта индексі ''7600''. Телефон коды ''0857''. ЕКАТТЕ коды ''73496''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Силистра облысының елді мекендері 
'''Кермен''' () Болгариядағы қала. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрайды. Пошта индексі ''8870''. Телефон коды ''04516''. ЕКАТТЕ коды ''36779''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Котел''' () Болгариядағы қала. Сливен облысына қарасты Котел қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Пошта индексі ''8970''. Телефон коды ''0453''. ЕКАТТЕ коды ''39030''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Твырдица''' () Болгариядағы қала. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды. Пошта индексі ''8890''. Телефон коды ''0454''. ЕКАТТЕ коды ''72165''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Шивачево''' () Болгариядағы қала. Сливен облысына қарасты Твырдица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Пошта индексі ''8895''. Телефон коды ''04593''. ЕКАТТЕ коды ''15944''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Сливен облысының елді мекендері 
'''Девин''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Девин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6988 адамды құрайды. Пошта индексі ''4800''. Телефон коды ''03041''. ЕКАТТЕ коды ''20465''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Доспат''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Доспат қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2434 адамды құрайды. Пошта индексі ''4831''. Телефон коды ''03045''. ЕКАТТЕ коды ''23025''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Златоград''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Златоград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7529 адамды құрайды. Пошта индексі ''4980''. Телефон коды ''03071''. ЕКАТТЕ коды ''31111''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Кемпір''' Балқаш көлінің батысындағы төбе. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Сарышаған кентінің 75 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 562 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 9,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Көлбеуленген беткейлері бірте-бірте жазыққа ұласады. Солтүстігінде Мұзбелжон, шығысында Үшқара, оңтүстігінде Үлкенжол таулары, батысында Тұздықосқұдық құдығы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Кембрий жүйесінің жыныстарынан және шөгінділерден түзілген. == Өсімдігі == Қоңыр топырағында көде, жусан, шілік, тағы басқа өседі. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Мадан''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Мадан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 799 адамды құрайды. Пошта индексі ''4900''. Телефон коды ''0308''. ЕКАТТЕ коды ''46045''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Неделино''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Неделино қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Пошта индексі ''4990''. Телефон коды ''03072''. ЕКАТТЕ коды ''51319''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Рудозем''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Рудозем қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 832 адамды құрайды. Пошта индексі ''4960''. Телефон коды ''0306''. ЕКАТТЕ коды ''63207''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Чепеларе''' () Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Пошта индексі ''4850''. Телефон коды ''03051''. ЕКАТТЕ коды ''80371''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Смолян облысының елді мекендері 
'''Божуриште''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Божуриште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5230 адамды құрайды. Пошта индексі ''2227''. ЕКАТТЕ коды ''5027''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ботевград''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Ботевград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 666 адамды құрайды. Пошта индексі ''2140''. Телефон коды ''0723''. ЕКАТТЕ коды ''5815''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Годеч''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Годеч қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4475 адамды құрайды. Пошта индексі ''2240''. Телефон коды ''0729''. ЕКАТТЕ коды ''15309''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. София облысына қарасты Долна-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 800 адамды құрайды. Пошта индексі ''2040''. Телефон коды ''07120''. ЕКАТТЕ коды ''22006''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Драгоман''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Драгоман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3343 адамды құрайды. Пошта индексі ''2210''. Телефон коды ''07172''. ЕКАТТЕ коды ''23409''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. София облысына қарасты Елин-Пелин қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 086 адамды құрайды. Пошта индексі ''2100''. Телефон коды ''0725''. ЕКАТТЕ коды ''27303''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
Жамбыл облысы Талас ауданы Үшарал ауылынан қарай 11 км жердегі оқшауланған төбе. Талас және Аса өзендерінің аңғарында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 409 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Пішіні доға тәрізді келген. Беткейі жайпақ. == Өсімдігі == Сортаң түсті қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, баялыш, күйреуік өседі. Етегі мал жайылымдық. == Дереккөздер == Санат:Талас ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''Етрополе''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Етрополе қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 435 адамды құрайды. Пошта индексі ''2180''. Телефон коды ''0720''. ЕКАТТЕ коды ''27632''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Златица''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Златица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5202 адамды құрайды. Пошта индексі ''2080''. Телефон коды ''0728''. ЕКАТТЕ коды ''31044''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Ихтиман''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 695 адамды құрайды. Пошта индексі ''2050''. Телефон коды ''0724''. ЕКАТТЕ коды ''32901''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. София облысына қарасты Костинброд қауымының құрамына кіреді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 805 адамды құрайды. Пошта индексі ''2230''. Телефон коды ''0721''. ЕКАТТЕ коды ''38978''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Костинброд Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. София облысына қарасты Костенец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрайды. Пошта индексі ''2030''. Телефон коды ''07142''. ЕКАТТЕ коды ''50245''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Пирдоп''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Пирдоп қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Пошта индексі ''2070''. Телефон коды ''07181''. ЕКАТТЕ коды ''56407''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Правец''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Правец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 477 адамды құрайды. Пошта индексі ''2161''. Телефон коды ''07133''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Своге''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Пошта индексі ''2260''. Телефон коды ''0726''. ЕКАТТЕ коды ''65869''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Сливница''' () Болгариядағы қала. София облысына қарасты Сливница қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 488 адамды құрайды. Пошта индексі ''2200''. Телефон коды ''0727''. ЕКАТТЕ коды ''67372''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:София облысының елді мекендері 
'''Банкя''' () Болгариядағы қала. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 117 адамды құрайды. Пошта индексі ''1320''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''2659''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Кендара''' Қарқаралы таулы алқабындағы аңғар. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында. Шаңкөз, Сұлтансу, Көктөбе, Бұғылы, Қарқаралы тауларының аралығын ала орналасқан. == Жер бедері == Ұзындығы 20 22 км-ге, ені 50 м-ден км-ге дейін жетеді. Қоңыр топырағында жатаған, бидайық, бүлдірген, шабындық қазоты, қызыл тал, қызыл бояу, қайыңтал өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан аңғарлары Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''Бухово''' () Болгариядағы қала. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Пошта индексі ''1830''. Телефон коды ''02''. ЕКАТТЕ коды ''7140''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. София-град облысына қарасты Столична қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 041 адамды құрайды. Пошта индексі ''1281''. Телефон коды ''02991''. ЕКАТТЕ коды ''357''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы облысының елді мекендері 
'''Гурково''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Гурково қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3057 адамды құрайды. Пошта индексі ''6199''. Телефон коды ''04331''. ЕКАТТЕ коды ''18157''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Гылыбово''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Гылыбово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9020 адамды құрайды. Пошта индексі ''6280''. Телефон коды ''0418''. ЕКАТТЕ коды ''18280''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Казанлык''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Казанлык қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 779 адамды құрайды. Пошта индексі ''6100''. Телефон коды ''0431''. ЕКАТТЕ коды ''35167''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Мыглиж''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Мыглиж қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды. Пошта индексі ''6180''. Телефон коды ''04321''. ЕКАТТЕ коды ''49494''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Николаево''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Николаево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 062 адамды құрайды. Пошта индексі ''6190''. Телефон коды ''04330''. ЕКАТТЕ коды ''51648''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Пошта индексі ''6155''. Телефон коды ''04361''. ЕКАТТЕ коды ''55021''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Раднево''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 028 адамды құрайды. Пошта индексі ''6260''. Телефон коды ''0417''. ЕКАТТЕ коды ''61460''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Чирпан''' () Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 279 адамды құрайды. Пошта индексі ''6200''. Телефон коды ''0416''. ЕКАТТЕ коды ''81414''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Стара Загора облысының елді мекендері 
'''Тамыздың 24''' Григориан күнтізбесінде жылдың 236-шы күні (кібісе жылдарда 237-ші). Жылдың аяғына 129 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні ==== Оқиғалар ==== 1821 Кордов келісім шарты бойынша Испания Мексиканың тәуелсіздігін мойындады. 1968 Францияда ядролық қарудың алғашқы сынағы өтті. 1991 Украина өз тәуелсіздігін жариялады. 1995 Windows 95 операциялық жүйесі шықты 2008 Пекиндегі жазғы олимпиада ойындары аяқталды. ==== Дүниеге келгендер ==== 1712 Корнелиус Дауэс (:en:Cornelis Douwes) (1773), голланд математигі және астроном. 1865 Фердинанд (1927), Румыния королі (1914—1927 жж.). 1899 Хорхе Луис Борхес (1986), Аргентина жазушысы және ақын. 1899 Ферхат Аббас (1985), алжирлық саяси және мемлекеттік қайраткер. 1899 Альбер Клод (1983), биолог, физиология және медицинадан 1974 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1927 Гарри Макс Марковиц, америкалық экономист, 1990 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1832 Сади Карно (:en:Nicolas Léonard Sadi Carnot) (1796), француз физигі, негіздеушісі. 1896 Адольф Павински (:en:Adolf Pawinski), поляк тарихшысы, археолог және археограф 1956 Кэндзи Мидзогути (:en:Kenji Mizoguchi) (1898), жапон режиссері, ұлттық кинематографтың классигі. 1997 Льюис Эссен (:en:Louis Essen) (1908), британдық физик, кварц және атом сағаттарының жасаушысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:24 тамыз 
'''Кенді алап'''– үлкенді-кішілі кен орындары шоғырланған өңір. Кенді алаптағы кеннің жалпы қоры ондаған млрд. болуы мүмкін. Қазақстан кенге бай өлке. Оның аумағында бірнеше ірі Кенді алаптары бар: 1) Орталық Қазақстан Кенді алапы, оның алып жатқан аумағы 800000 км². Мұнда көмір, темір, марганец, мыс, вольфрам, молибден, қорғасын, мырыш, т.б. кен байлықтары бар. Олардың жалпы саны 5500-дей. Бұлардың ішіндегі ірілері: Қарағанды (қоры 50 млрд. т), Екібастұз (қоры 10 млрд. т) көмір кендері; Успен кенді белдеуі; 2) Кенді Алтай Кенді алапы, ұзындығы 500 км, ені 50 км ауданды алып жатыр. Онда мыс, қорғасын, мырыш, алтын, күміс, сирек кездесетін металдар, жанғыш тақтатас кендері бар; 3) Қостанай облысындағы Торғай қолаты Кенді алапының ұзындығы 500 км, ені 80 км-дей. Бұл алқапта жоғары сапалы темір, көмір, асбест, никель, боксит, титан, т.б. кендер бар; 4) Оңтүстік Қазақстандағы Қаратау Кенді ауылында қорғасын, мырыш, ванадий кентастары мен фосфорит кенінің мол қоры бар; 5) Маңғыстау түбегі Кенді алапынан мұнай мен газ өндіріледі; 6) Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Шығыс Қазақстан Кенді алаптарында алтын және сирек металдар өндірілетін кендер бар; қ. Алтай металлогения аймағы, Кенді Алтай. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''Антоново''' () Болгариядағы қала. Тырговище облысына қарасты Антоново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1503 адамды құрайды. Пошта индексі ''7970''. Телефон коды ''06071''. ЕКАТТЕ коды ''518''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Омуртаг''' () Болгариядағы қала. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 004 адамды құрайды. Пошта индексі ''7900''. Телефон коды ''0605''. ЕКАТТЕ коды ''53535''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
'''Опака''' () Болгариядағы қала. Тырговище облысына қарасты Опака қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2970 адамды құрайды. Пошта индексі ''7840''. Телефон коды ''06039''. ЕКАТТЕ коды ''53552''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 782 адамды құрайды. Пошта индексі ''7700''. Телефон коды ''0601''. ЕКАТТЕ коды ''73626''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Тырговище облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 894 адамды құрайды. Пошта индексі ''6570''. Телефон коды ''03661''. ЕКАТТЕ коды ''32024''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Любимец''' () Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Любимец қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 911 адамды құрайды. Пошта индексі ''6550''. Телефон коды ''03751''. ЕКАТТЕ коды ''44570''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Маджарово''' () Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Маджарово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 675 адамды құрайды. Пошта индексі ''6480''. Телефон коды ''03720''. ЕКАТТЕ коды ''46084''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Меричлери''' () Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Димитровград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 908 адамды құрайды. Пошта индексі ''6430''. Телефон коды ''03921''. ЕКАТТЕ коды ''47843''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 607 адамды құрайды. Пошта индексі ''6500''. Телефон коды ''0379''. ЕКАТТЕ коды ''65677''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Симеоновград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Пошта индексі ''6490''. Телефон коды ''03781''. ЕКАТТЕ коды ''47278''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Кенді Алтай''' Алтайдың батыс бөлігінің атауы. Негізгі бөлігі Шығыс Қазақстан облысында және шағын бөлігі Ресей Федерациясының Алтай Республикасы жерінде орналасқан. Кенді Алтайда дүние жүзіндегі аса ірі полиметалл кендері, олардан өндірілетін кентастарды өңдейтін кен және металлургия кәсіпорындары шоғырланған. Кенді Алтайдың шығыс бөлігі қатты тілімделген және шыңдарын мәңгі қар мен мұздықтар жауып жатқан биік таулы болып келеді. Кенді Алтайдан көптеген пайдалы қазбалар табылған. == Географиялық орны == Географикалық тұрғыдан Чарыш және Ертіс өзендерінің аралығындағы аймақ, Үлбі, Колывань, Қалба жоталары кіреді. == Геологиялық құрылымы == Тектоникалық тұрғыдан екі жағынан жер қыртысының терең жарылымдары Ертіс және Солтүстік-шығыс жаншылу белдемдерімен шектеледі. Кенді Алтай Зайсан жүйесіндегі біртұтас геотектоникалық құрылым ретінде герцин тектогенезінде қалыптасқан. Ол төменгі палеозойда оқшауланып, ортаңғы палеозойда (девон төменгі тас көмір) режимде, ал жоғарғы палеозойда жас платформа түрінде дамыған. Бұлар негізінен девон мен төменгі тас көмірдің карбонатты терригендік және қышқыл, аздап негіз құрамды жанартаутекті жыныстардан құралған. Олардың ішінде жоғарғы палеозойдың гранитоид интрузивтері кең тараған. == Кен байлықтары== Кенді Алтайдың негізгі өндірістік кендері терригендік липорит-дацитті қабаттарда шоғырланған. Кен денелері қабат, шток, бұрыс пішінді. Олар бүтіндей және сеппелі кентастардан тұрады. Негізгі минералдары пирит, сфалерит, галенит, халькопирит, қосымша солғын кентас, саф алтын, күміс, теллуриттер, т.б. кездеседі. Негізгі желілі минералдары: кварц, серицит, хлорит, барит және карбонаттар. == Кен орындары == Өндірістік маңызы бар кен орындары солтүстік-батыс бағытта тектоникалық опырылым, жаншылу белдемдерін бойлай екі жолақ құра орналасқан. Ертіс жаншылу белдеміндегі кен орындары (Орлов, Золотушинск, Николаев, Белоусов, Березов, т.б.), ал солтүстік-шығыс жаншылу белдеміндегі кен орындары (Рубцов, Степное, Талов, Среднее, Зареченск, Зырянов, т.б.). Бұл кендерден, сондай-ақ алтын, күміс өндіріледі. Кенді Алтай өлкесіндегі кен орындардан алынатын шикізат негізінде Қазақстанның ірі кен-металлургия кәсіпорындары («Қазмырыш», «Қазақмыс» корпорациялары, т.б.) жұмыс істейді. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Монгольский Алтай БСЭ Словарь современных географических названий Монгольский Алтай Фотоальбом Монгольского Алтая Санат:Алтай таулары Санат:Қазақстан таулары 
() Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Тополовград қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрайды. Пошта индексі ''6560''. Телефон коды ''0470''. ЕКАТТЕ коды ''72761''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Харманли''' () Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Харманли қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 863 адамды құрайды. Пошта индексі ''6450''. Телефон коды ''0373''. ЕКАТТЕ коды ''77181''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Хасково облысының елді мекендері 
'''Вырбица''' () Болгариядағы қала. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3607 адамды құрайды. Пошта индексі ''9870''. Телефон коды ''05391''. ЕКАТТЕ коды ''12766''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Каолиново''' () Болгариядағы қала. Шумен облысына қарасты Каолиново қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 811 адамды құрайды. Пошта индексі ''9960''. Телефон коды ''05361''. ЕКАТТЕ коды ''36079''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
() Болгариядағы қала. Шумен облысына қарасты Нови-Пазар қауымының құрамына кіреді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 912 адамды құрайды. Пошта индексі ''9900''. Телефон коды ''0537''. ЕКАТТЕ коды ''52009''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Смядово''' () Болгариядағы қала. Шумен облысына қарасты Смядово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Пошта индексі ''9820''. Телефон коды ''05351''. ЕКАТТЕ коды ''67708''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Шумен облысының елді мекендері 
'''Болярово''' () Болгариядағы қала. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1314 адамды құрайды. Пошта индексі ''8720''. Телефон коды ''04741''. ЕКАТТЕ коды ''5284''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Елхово''' () Болгариядағы қала. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 064 адамды құрайды. Пошта индексі ''8700''. Телефон коды ''0478''. ЕКАТТЕ коды ''27382''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Стралджа''' () Болгариядағы қала. Ямбол облысына қарасты Стралджа қауымының құрамына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Пошта индексі ''8680''. Телефон коды ''04761''. ЕКАТТЕ коды ''69660''. == Картада == bgmaps.com электронды картада орналасуы emaps.bg электронды картада орналасуы Google электронды картада орналасуы == Сыртқы сілтемелер == Тұрғын статистикасы Санат:Ямбол облысының елді мекендері 
'''Анхель Фабиан Ди Мария Эрнандес''' (; 1988 жылы 14 ақпанда туған, Росарио) аргентиналық футболшы, "Ювентус" клубы мен Аргентина құрамасының жартылай қорғаушысы. Жартылай қорғаушы позициясында ойнайды. "Росарио Сентраль" клубының шәкірті. Оның ''El Angelito'' (періште), ''Di Magia'' (сиқыршы), ''El Flaco'' (жінішке), ''El Pibito'' және ''Fideo'' (испанша кеспе) деген лақап аттары бар. == Өмірбаяны == === Клубтық === Анхель Ди Мария кішкентай кезінде өте қозғалшан және энергиясы таусылмайтын бала болғандықтан, дәрігер оның спортқа деген қажеттігін көріп, футбол ойнауға кеңес береді.. Өзінің мансабың туған қаласының «Атлетико Эль Торито» клубында жасынан ойнап бастады. 13 жасында «Росарио Сентраль» клубына өтеді. Осы клубта өзі туралы алғаш рет мәлімдейді. 17 жасында Ди Мария клубтың бірінші құрамасында дебютін Индепендьенте клубына қарсы ойында жасайды, бұл Апертура-2005 соңғы туры еді. Бірнеше жылдан кейін еуропалық клубтардың назарына түседі. Олардың ішінде ресейлік Рубин де бар еді, клубпен Анхель 2007 жылдың басында келісім-шартқа тұруға дайын еді, бірақ кейін ойын өзгертеді. === Ұлттық құрама === 2007 жылы Ди Мария 20 жасқа дейінгілер арасында Аргентина құрамасына шақырылады. Ол құрамамен Парагвайда өткен жастар чемпионтына қатысып гол соғады. Сосын оны Канадада өткен 20 жасқа дейінгілердің чемпионатына шақырады. Турнирде Анхель гол соғып, Аргентина чемпионатты ұтып алады. 2008 жылы Ди Мария Пекинде өткен 2008 жылғы Олимпиадаға қатысу үшін Аргентина ұлттық құрамасына шақырылады. Олимпиаданың ширек финалында Нидерланд құрамының қақпасына жеңіс голын соғады. Бұл 105-ші қосылқы минутта Лионель Месси пасынан кейін болады. Аргентина құрамасы ойынды 2:1 есебімен жеңді. 2008 жылдың 23 тамызында оның мансабындағы мүмкін ең маңызды кез болды Аргентина құрамасы Олимпиада финалында Нигерия құрамасын Ди Мария голынан кейін 1:0 есебімен жеңеді. Ди Мария 2010 жылы болған Әлем Чемпионатына баратын 23 ойыншы ішіне кірді. 2010 жылдың 11 тамызында Дублиндегі жаңа Авива статионында бірінші голды соғады, ол Ирландия құрамасына қарсы өткен достық ойын болған. Аргентина 1:0 есебімен жеңеді. == Жетістіктері == === Командалық === '''«Бенфика»''' Португалия чемпионы: 2009/10 Португалия лигасы кубогы иегері '''(2)''': 2008/09, 2009/10 '''«Реал Мадрид»''' Испания чемпионы: 2011/12 Испания кубогы иегері '''(2)''': 2010/11, 2013/14 Испания суперкубогы иегері: 2012 УЕФА Чемпиондар Лигасы жеңімпазы: 2013/14 УЕФА Суперкубогы иегері: 2014 '''«Пари Сен-Жермен»''' Франция чемпионы '''(5)''': 2015/16, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22 Франция лигасы кубогы иегері '''(4)''': 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20 Франция кубогы иегері '''(5)''': 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20, 2020/21 Франция суперкубогы иегері '''(5)''': 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 '''Аргентина құрамасы''' Жастар арасында әлем чемпионы: 2007 Олимпиада чемпионы: 2008 Америка кубогы иегері: 2021 === Жеке === Аргентинада жыл футболшысы: 2014 Испания чемпионатында үздік ассистент: 2013/14 Франция чемпионатында үздік ассистент: 2015/16 УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында үздік ойыншы: 2014 УЕФА Чемпиондар Лигасында үздік ассистент: 2013/14 УЕФА Чемпиондар Лигасының символикалық құрамына кіреді: 2013/14 Әлем чемпионатының символикалық құрамына кіреді: 2014 УЕФА нұсқасы бойынша әлем құрамасының символикалық құрамына кіреді: 2014 ФИФА нұсқасы бойынша әлем құрамасының символикалық құрамына кіреді: 2014 == Дереккөздер == == Сілтемелер == «Реал Мадрид» ФК ресми сайтындағы профилі Карьера статистикасы Статистика Анхель ди Мария Олимпиялық ойындарда Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Росарио Сентраль ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары 
'''Кендір''' () кендірлер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Негізінен Солтүстік Америка, Оңтүстік Еуропа және Оңтүстік Шығыс Азияда өседі. Қазақстанда Сырдария, Іле, Шу өзендері алабында өсетін түрі, оның ішінде жиі кездесетін түрі қызыл кендір (Apocynum lancіfolіum) бар. Биіктігі 120 см-дей сабағы мықты, бұтақты, тік өседі. Жапырағы ұзынша не сопақша келген қандауыр пішінді, шеті иректелген. Гүлі ұсақ, ақ, қызғылт, күлгін қызыл түсті. Гүлшоғыры сабақ басына орналасқан шашақ. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі көп тұқымды қабатталған жапырақша. Тұқымы ұсақ, түкті болады. Қызыл кендірдің сабағынан мата тоқуда, арқан есуде пайдаланылатын өте мықты ұзын талшықтар алынады. Кендір құрамында каучук, оның жер астындағы өркендерінің қабығында былғары өнеркәсібінде қолданылатын илік заттар бар. Тамыр сығындысынан алынатын цимарин глюкозидінің дәрілік маңызы зор. Кендір (Apocynum) кендір тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Сырдария, Іле, Шу өзендері алқабында өсетін түрі, оның ішінде жиі кездесетін түрі қызыл кендір (A. lancіfolіum) бар. Биіктігі 120 см-дей сабағы мықты, бұтақты, тік өседі. Жапырағы ұзынша не сопақша келген қандауыр пішінді, шеті иректелген. Гүлі ұсақ, ақ, қызғылт, күлгін қызыл түсті. Гүлшоғыры сабақ басына орналасқан шашақ. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі көп тұқымды қабатталған жапырақша. Тұқымы ұсақ, түкті болады. Қызыл кендірдің сабағынан мата тоқуда, арқан есуде пайдаланылатын өте мықты ұзын талшықтар алынады. Кендір құрамында каучук, оның жер астындағы өркендерінің қабығында былғары өнеркәсібінде қолданылатын илік заттар бар. Тамыр сығындысынан алынатын цимарин глюкозидінің дәрілік маңызы зор. == Сыртқы сілтемелер == Кендір" по плантациям Санат:Кендірлер Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Сергей Александрович Терещенко''' Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасының (1991- 1994). == Биографиясы == РКФСР Приморск өлкесінің Лесозаводск қаласында дүниеге келген. Ұлты-украин. 1973 жылы Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бойынша бітірген. 1987 жылы Алматы жоғары партия мектебін бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1993). Институтты бітіргеннен кейін Шымкент облысы Түлкібас ауданы Куйбышев атындағы колхозға бас инженер болып жұмысқа жіберілді, 1973 жылдан 1975 жылға дейін (2 жыл) бас инженер болып жұмыс істеді. 1975 жылы Түлкібас аудандық комсомол комитетінің 1-хатшысы болып сайланды, онда жыл жұмыс істеді. Кейіннен Түлкібас аудандық партия комитетінің меңгерушісі (1979-1981), Бөген аудандық партия комитетінің 2-хатшысы (1981-1983), одан кейін Ленгір аудандық партия комитетінің 1-хатшысы (1983-07.1985) болды. Қазақстан Компартиясы ОК жұмысы бөлімінің инспекторы Шымкент облыстық партия комитетінің хатшысы 1986 жылдың шілдесінде Шымкент облыстық атқару комитетінің төрағасы болып сайланды, оны 1989 жылдың қарашасына дейін атқарды. 1989 жылғы қарашадан 1990 жылғы ақпанға дейін Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының 1-ші орынбасары. 1990 жылғы ақпан сәуір КСР Жоғарғы Кеңесі төрағасының 1-ші орынбасары. 1990 жылғы сәуір-мамыр КСР Президентінің орынбасары, Қазақ КСР Президенті Кеңсесінің Басшысы. 1990 жылдың мамырынан 1991 жылдың қыркүйегіне дейін шамамен бір жарым жыл Шымкент облыстық партия комитетінің 1-хатшысы, сондай-ақ халық депутаттары облыстық кеңесінің төрағасы болды. 1991 жылдың 16 қазанынан 16 желтоқсанына дейін Қазақ КСР 1991 жылғы 16 желтоқсаннан бастап 1994 жылғы 14 қазанға дейін Қазақстан Республикасының (Сергей Терещенко Үкіметінің құрамын қараңыз). 1994 жылғы қазаннан бастап "Интеграция "халықаралық қорының Басқарма төрағасы және соңғы бенефициары.5 қордың басты мақсаты үдерістерге және Қазақстанның қазіргі әлемнің біртұтас экономикалық, саяси және мәдени кеңістігіне тең құқылы кіруіне жәрдемдесу болып табылады. Қордың негізінен ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен және сатумен тікелей айналысатын 150-ден астам еншілес фирмасы бар. 1998-1999 жылдары Қазақстан Республикасы Президенттігіне кандидат Н. Ә. Назарбаевты қолдау жөніндегі қоғамдық штабты басқарды. 1999 жылғы наурыздан 2002 жылғы қазанға дейін өз қатарларында 300 мыңнан астам адамы бар "Отан" Республикалық саяси партиясы төрағасының міндетін атқарушы. 2002 жылғы қарашадан халықтары Ассамблеясы төрағасының орынбасары (іс жүзінде оның басшысы, өйткені Төраға Президент Н. Назарбаев болып табылады). 2004 жылғы 15 сәуірден бастап Қазақстанның сақтандыру нарығына қатысушылар қауымдастығының президенті. 2010 жылдың наурыз айында ұлттық омарташылар одағын құрды. == Тағы қараңыз == == Сілтемелер == == Дереккөздер == Санат:Қазақстан 
Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттарының толық тізімі. 2012 жылғы парламенттік сайлауда сайланды. == «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы == ТАӘ Қызметі Майра Айсина Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты Ирина Аронова «Нұр Отан» ХДП Қостанай облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Оразгүл Асанғазықызы Астана қ. тілдерді дамыту басқармасының басшысы Тұрарбек Асанов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты Нұрлан Әбдіров Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты Сейітсұлтан Әйімбетов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты Нұрғали Әшім Қазақстан Республикасының Қоршаған ортаны қорғау министрі Мәулен Әшімбаев «Нұр Отан» ХДП төрағасының бірінші орынбасарының кеңесшісі Асқар Базарбаев «Нұр Отан» ХДП Қарағанды облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары 10 Зағипа Балиева Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 11 Андрей Бегенеев «АрселорМиттал Теміртау» АҚ сумен жабдықтау бөлімінің басшысы 12 Мейрам Бегентаев С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің проректоры 13 Асхат Бекенов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 14 Ерсұлтан Бектұрғанов Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі бөлімінің меңгерушісі 15 Уәлихан Бишімбаев М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры 16 Камал Бұрханов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 17 Светлана Бычкова Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 18 Темірхан Досмұхамбетов Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі 19 Ерген Дошаев Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі аппаратының жетекшісі 20 Жексенбай Дүйсебаев Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 21 Сергей Дьяченко Ақмола облысының әкімі 22 Жалғас Дүйсенғалиев Атырау облыстық мәслихатының хатшысы 23 Бақытжан Ертаев Халық қаһарманы 24 Қабиболла Жақыпов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 25 Жанат Жарасов Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары 26 Қожахан Жабағиев Жамбыл облысы Шу ауданының әкімі 27 Оңалсын Жұмабеков Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот Кеңесінің төрағасы 28 Сәкен Жылқайдаров Алматы облысы әкімінің орынбасары 29 Төлеген Ибраев Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 30 Гүлмира Исимбаева Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 31 Ольга Киколенко Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 32 Виктор Киянский Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 33 Николай Кузьмин «Титан» компаниясының бас директоры 34 Серікжан Қанаев Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі бөлімінің меңгерушісі 35 Гүлжан Қарақұсова Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 36 Құралай Қаракен Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Мемлекеттік қадағалау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша департаментінің директоры 37 Арман Төлешұлы Қожахметов «Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС департаментінің директоры 38 Сәрсенбай Қожахметов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 39 Николай Логутов Алматы облысы Іле ауданының әкімі 40 Ромин Мәдинов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 41 Анатолий Маковский Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданының әкімі 41.1 Үсенгелді Медеуов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 42 Александр Милютин Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 43 Рахмет Мұқашев Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 44 Орал Мұхамеджанов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 45 Шалатай Мырзахметов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 46 Дариға Назарбаева Қазақстан журналистері конгресі атқару комитетінің төрағасы 47 Нұрлан Нығматулин «Нұр Отан» ХДП төрағасының бірінші орынбасары 48 Серікбай Нұрғисаев Алматы облысы бойынша Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің тәртіп кеңесінің төрағасы Басқарманың төрағасы 49 Айгүл Нұркина «Нұр Отан» ХДП Павлодар облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары 50 Серік Оспанов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 51 Омархан Өксікбаев Қазақстан Республикасы Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің төрағасы 52 Тұрсынбек Өмірзақов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 53 Ізбақ Өмірзақов Ақтөбе облысы әкімінің бірінші орынбасары 54 Шавхат Өтемісов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 55 Анатолий Пепенин Қазақстан Республикасы Кеңсесінің бөлім меңгерушісі 56 Надежда Петухова Астана қаласы №1 қалалық балалар ауруханасының бас дәрігері 57 Мейрам Пішембаев Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 58 Виктор Рогалев Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 59 Светлана Романовская Ұлттық тұтынушылар лигасы басқармасының төрағасы, «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесі Бюросының мүшесі 60 Нұртай Сабильянов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 61 Айткүл Самақова Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 62 Ұласбек Сәдібеков «Нұр Отан» ХДП Оңтүстік Қазақстан облыстық филиалының бірінші орынбасары 63 Рамазан Сәрпеков Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 64 Cерік Сейдуманов Алматы қаласы әкімінің орынбасары 65 Гүлнар Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 66 Бақытбек Смағұл Ауғанстан ардагерлері қауымдастығы төрағасының орынбасары 67 Алдан Смайыл Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 68 Айгүл Соловьева Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 69 Қайырбек Сүлейменов Қазақстан Республикасы Ардагерлер ұйымы Орталық кеңесінің төрағасы 70 Қуаныш Сұлтанов Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты 71 Елена Тарасенко Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 72 Абай Тасбулатов Қазақстан Республикасы Республикалық ұланының қолбасшысы 73 Мұхтар Тінікеев Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 74 Әлихан Тойбаев Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының әкімі 75 Самиғолла Уразов Батыс Қазақстан облысы Орал қаласының әкімі 76 Серік Үмбетов Қазақстан Республикасы Президентінің Істерін басқарушысы 77 Светлана Ферхо Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 78 Рауан Шаекин Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 79 Ольга Шишигина Қазақстандық жеңіл атлет, 2000 жылғы Сидней Олимпиадасының чемпионы және 100 метрге кедергілермен жүгіруден жабық кешендегі әлем чемпионы 80 Еркін Шпанов Атырау облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы 81 Глеб Щегельский Техникалық реттеу және метрология комитетінің Ақтөбе облысы бойынша департаментінің директоры 82 Құттықожа Ыдырысов Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты 83 Гүлнар Ықсанова «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің мүшесі 84 Татьяна Яковлева Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаты == Қазақстанның «Ақ жол» Демократиялық партиясы == ТАӘ Қызметі Азат Перуашев «Ақ жол» ҚДП төрағасы Азамат Әбілдаев «ҚазГранит» Корпорациясы» ЖШС президенті Нұрлан Жазылбеков Алматы облысы Қарасай аудандық Кәсіпкерлер одағының төрағасы Меруерт Қазбекова «Қазақстан Кәсіпкер әйелдер одағының» төрағасы, «Республикалық әйелдер саяси көшбасшылық мектебінің» жетекшісі Екатерина Никитинская «Атамекен» ҰЭП Басқарма төрағасының бірінші орынбасары, «ҚР Қаржы және салық кеңесшілер палатасы» ЖШС бас директоры Талғат Ерғалиев «Ақ жол» ҚДП Орталық кеңесінің аймақтық жұмыс жөніндегі хатшысы Сағиятулла Сарсенов «Іле» корпорациясы директорлар кеңесінің төрағасы Алмас Тұртаев «Ақ жол» ҚДП Қызылорда облыстық филиалының төрағасы, «НефтТехСервис» ЖШС бас директорының кеңесшісі == Қазақстан Коммунистік халық партиясы == ТАӘ Қызметі Владислав Косарев ҚКХП ОК құрметті хатшысы Төлеш Кенжин ҚКХП ҚРОК төрағасы Айқын Қоңыров ОК хатшысы, «Фокус» қоғамдық қорының үйлестірушісі Борис Сорокин Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаты, ҚКХП ОК төралқасы төрағасының орынбасары Галина Баймаханова геология ғылымдарының кандидаты, доцент, ҚР құрметті кен барлаушысы Тұрсынбек Өмірзақов Астана қалалық комитетінің белсендісі, «Азамат» ҚБ жетекшісі, экономика ғылымдарының докторы, «Құрмет» орденінің иегері Жамбыл Ахметбеков ҚКХП ОК хатшысы, ҚР Президенттігіне бұрынғы кандидат == Қазақстан халқы ассамблеясы == ФИО Деятельность Жұматай Әлиев «Тұрақты Қазақстан» қорының жетекшісі Мұрат Ахмадиев ұйғырлардың республикалық орталығының басқарма мүшесі Егор Каппель «Жандану» Қазақстан немістері қоғамдық бірлестіктері қауымдастығы басқармасының мүшесі Роман Ким Қазақстан кәрістері қауымдастығының төрағасы Ахмет Мұратов «Вайнах» шешен және ингуш халықтарының мәдениетін дамыту қауымдастығының қосарлас төрағасы Надежда Нестерова Жамбыл облысы ҚХА төрағасының орынбасары, Орыс, славян және казак ұйымдары қауымдастығы кеңесінің мүшесі Зухра Саяпова Астана қаласындағы «Таң» татар-башқұрт этно-мәдени бірлестігінің жетекшісі Юрий Тимощенко ҚХА төрағасының орынбасары, «Қазақстан украиндар Радасы» одағының төрағасы Розақұл Халмурадов «Достық» республикалық өзбек этно-мәдени бірлестігінің құрметті төрағасы. == Сілтеме == Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің ресми Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің шақырылымының депутаттары 
'''Жеті өмір''' (, 2008 жылы Columbia Pictures компаниясымен Габриэле Муччино режиссерінің Грант Нипорте сценариясына негізделіп шығарылған драмасы. Басты рөлдерде Уилл Смит, Розарио Доусон, Вуди Харрельсон актерлері түскен. Әлемдік премьерасы 2008 жылдың 19 желтоқсанында болды. == Рөлдерде == Уилл Смит ''Тим Томас (Беннің ағасы)'' Розарио Доусон ''Эмили Поза'' Вуди Харрельсон ''Эзра Тёрнет'' Майкл Или ''Бен Томас'' Барри Пеппер ''Дэн'' Элпидия Каррильо ''Конни Тепоз'' Робин Ли ''Сара Дженсон'' == Музыкалық ресімдеу == Seven Days Seven Seconds Seven Names Sarah Assisted Living Inez Thought Was Strong Leaving Home Am Nowhere Good Man New Life Shower Flashback The Field Love Theme Requiem Surgery Tim’s Eyes Seven Pounds == Сыртқы сілтемелер == Фильмнің ресми сайты Санат:Columbia Pictures Санат:АҚШ драма-фильмдері 
'''Марк Уэйн Саллинг''' (,17 тамыз 1982 жылы Даллас, Техас, АҚШ 30 қаңтар 2018 жылы АҚШ Калифорния Лос-Анджелес Санленд,) американдық әнші және әртіс, Ноа Пакерман рөлін «Хор» сомдаған. == Ерте жылдар == Марк Саллинг 17 тамыз 1982 жылы Даллас, Техас штатында туылып өскен. Ол әскери академиясында оқыған,бырақ бітіріп шықпады. Кейін Марк музыка академиясында оқуын жалғастырды. == Карьерасы == Саллинг пианино, гитара, бас-гитара және барабан аспаптарында ойнайды. Ол өзі жазған әндерді «Smoke Signals» атты бірінші күй-табағы 2008 жылы жарыққа шықты. Саллингтің актёрлік қадамы 1996 жылғы "Дети-кукурузы 4: Сбор урожая" атты қорқынышты фильмінде басталды. Алайда кең танымалдықты ол 2009 жылы Ноа Пакерман рөлін, Райан Мерфинің GLEE атты сомдағаны үшін тапты. == Жыныстық зорлық-зомбылық пен балалар порнографиясына қатысты айыптау == 2013 жылдың қаңтарында қызды сексуалдық шабуыл жасауды айыптады, айтуынша, ол оның келісімінсіз қорғалмаған секске қатысуға мәжбүрледі. Ол айыптарды жоққа шығарды және жалған айып тағылғаны үшін қарсы арыз берді. 2015 жылдың наурыз айында, сотты сотқа берместен қызымен татуластырды. 2015 жылғы 29 желтоқсанда Лос-Анджелес полициясы өз үйін іздестірді. Осыдан кейін, Sulling бірнеше мың фотосуреттер мен балалар бейнесіне ие болуды күдіктен ұстады. Қойылған айыптардың нәтижесінде Марк «Құдайлар мен құпияларды» сериясынан шығарылды,. Прокурорлармен біршама кешігіп және сәтсіз келіссөздерден кейін оның іс-әрекеті 2017 жылы 12 қыркүйекте Лос-Анжелестегі АҚШ-тың аудандық сотында басталды. 2017 жылдың қазанында ол балалар порнографиясына қатысты кінәлі деп танылды. Босатылғаннан кейін, Саллинг полицияға қылмыскер ретінде тіркелу керек еді. Ол сондай-ақ адамдарға арналған бағдарлама бойынша емделу курсынан өтуі керек еді, 18 жасқа толмаған адамдармен жыныстық сипаттағы қылмыс жасаған. Түрмеден шыққаннан кейін, Саллинг мектептің аулаларынан, саябақтарынан кем дегенде 100 метр жүру керек еді, қоғамдық бассейндер, жастар орталықтары мен ойын алаңдары. Ол сондай-ақ 50 мың төлеуге міндетті. Әрбір адамға, ол байланысқа түскен. Ол төрт жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айрылды. == Өлім == Саллинг 2018 жылы 30 қаңтарда 35 жасында қайтыс болды. Өлімнің алдын-ала себебі суицид деп аталды. == Кинобаян == +Фильм Жыл Атауы Рөлі Ескертпелер 1996 ''Children of the Corn IV: The Gathering'' James Rhodes Direct-to-video 2006 ''The Graveyard'' Eric Direct-to-video 2011 ''Glee: The 3D Concert Movie'' Noah "Puck" +Телевизия Жыл Атауы Рөлі Ескертпелер 1999 ''Walker, Texas Ranger'' Billy Episode: "Rise To The Occasion" 2009–ағымдағы уақыт ''Glee'' Ноа "Пак" Пакерман Main RoleScreen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in Comedy Series Choice Award for Choice TV: Breakout Star Male (2010) Nominated—Teen Choice Award for Choice Music: Group (2010) (shared with ''Glee'' Cast) TV: Scene Stealer Male (2011) 2011 ''The Glee Project'' Өзін сомдады Episode: "Sexuality" 2014 ''Rocky Road'' Жартас жолы "Харрисон Бёрк" == Сілтемелер == Жеке сайты Твиттер сайтында Санат:17 тамызда туғандар Санат:Далласта туғандар Санат:30 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Лос Анжелесте қайтыс болғандар Санат:Алфавит бойынша актерлер Санат:АҚШ актерлері Санат:АҚШ әншілері Санат:АҚШ гитарашылары Санат:АҚШ телевидение актерлері Санат:АҚШ музыканттары 
'''Кәрім Мұстафа Бензема''' (; 1987 жылы 19 желтоқсанда туған, Лион, Франция) француз футболшысы, "Реал Мадрид" клубы мен Франция құрамасының шабуылшысы. == Өмірбаяны == Бензема кедей алжирлік ауылдан келген эмигранттардың баласы, Лионда туған. Оның ата-аналары Хафид және Малика да баласы бар, қыз және ұл. Бензема жанұясы Брон Терралион орталығындағы кішкентай үйде тұрған, ол аудан өзінің жұмыссыздығымен белгілі болған. жасында ол «Брон Терралион» клубына ойнай бастайды, ол жерде Каримнің орташадан әлдеқайда үлкен талантын тез байқайды. «Брон Терралион» клубының бапкері Серж Патриарка былай айтқан «Карим көпке жетеді. Бірақ мен үшін, оның осындай ауданнан шығып адам болуы маңыздырақ, бұл ауданнан тірі шығудың өзі қиын». Сосын Карим Франциядағы футболшы даярлаудың әдеттегі жолдарынан өтеді, аптасына бес күн шынығып, бірінші округтегі киелі Бруно колледжіне оқуға түседі. Балалық шағында оның кумирлері Роналдо және Зинедин Зидан болды. === Клубтық карьерасы === ==== Лион ==== жасында Лион Олимпик клубының даярлау системасына түсіп, 17 жасында маусымда отыз-шақты гол соғып, Лион резервінің ең үздік ойыншыларының біріне айналады. 2004 жылдың желтоқсанында Карим Лионның бірінші құрамасына ауысады. 2005 жылдың 15 қаңтарында Стад Жерлан стадионында Карим Франция чемпионатының ойынында дебютін жасайды. Мец клубына қарсы бұл ойында, Карим Бриан Бергунью футболшысына шешуші пас береді. Карим Лион клубының киім алмастыратын бөлмесіне кіргенде, ол жерде Эрик Абидаль, Джовани Элбер, Сильвен Вильтор, Майкл Эссьен, Флоран Малуда және Мамаду Диарра отырған. Ескі лиондық дәстүр бойынша, әрбір жаңа ойыншы өзінің жаңа серіктестеріне бірнеше сөз айту керек. Каримның кезегі келгенде, жастары үлкен Элбера, Вильтор немесе Диарраның қалжындарына ренжудің орнына, «Күлмендер. Мен осында сіздерді алмастыру үшін келдім!» деген әнгіме бар. Бензема юниорлардың ішінде Еуропа Чемпионы болғанымен, клуб оны бірінші негізгі құрамаға алмастыруға асықпады, ол сол маусымда тек ойын өткізді. Бензема Лион сатысындағы жаттығуы кезінде Мансабының басында Бензема өзін Давид Трезегемен салыстыруды ұнатқан, бірақ сосын оны Франция тарихындағы ең керемет ойыншыларының бірі Зинедин Зиданмен салыстыра бастады, ол да кабильдік тамырларымен белгілі. 2005/2006 жылғы маусымда Бензема француз лигасында өзінің гол есебін ашады. Матчтың соңғы минутында ол Аяччо клубының қақпашысың қапа қылдырды. Бұл маусымда ол 13 ойын өткізіп, гол соғады. Еурокубокта Бензема өзінің дебютін Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде, Русенборг футбол клубына қарсы ойында өткізді. ==== Реал Мадрид ==== 2009 жылдың шілдесінде 35 миллион сумма үшін испандық Реал Мадрид футбол клубына өтіп, 6-жылдық келісім шартқа қол қойды. Француз жылына 6,5 миллион табады. 24% салықты есептемегенде миллион еуро табады. «Реал Мадрид» Каримнің агенті Джазириге трансфердің суммасынан 10% төлейді. Бұл еуропалық футболдағы агенттерге рұқсат берілген максимум ставка. Егер Реал Мадрид 2013 жылға дейін Чемпиондар Лигасына қатысып, Бензема «France Football» журналының рейтингі бойынша “Алтын доп” алса және ФИФА рейтингі бойынша жылдың үздік ойыншысы болса, Лион Олимпик клубы тағы миллион қабыл алады. Бензема маусым аралықта мадридтік Реалдың бразильдық Кака, португалдық Криштиану Роналду және испандық Рауль Альбиольдан кейін төртінші сатып алымы болды. шілдеде ресми түрде «Реал» ойыншысы болып таныстырылды. Сантьяго Бернабеудегі ойыншының таныстырылуы 15-20 мыңдай адам жинады. Карим Бензема Реал сатысындағы он бесінші француз болды. Француз шабуылшысы командада 11-номерге ие болды. Кейін клубтан Рауль кеткен соң 7-ші нөмір Роналдуға қалды да, 9-шы нөмірді Бензема иеленді. Бенземаның алғашқы голын тойлауы "Реал" сапында Бензема клубтың деңгейдегі барлық жүлдеге қол жеткізді. 2010/11 жылғы маусымда Гонсало Игуаин жарақат алды да, Бензема негізгі құрамда алаңға шыға бастады. 2010 жылы желтоқсанда УЕФА Чемпиондар Лигасындағы тұңғыш хет-тригін жасады ("Осер" қақпасына). 2011/12 жылғы маусымда тұңғыш рет Испания чемпионы атанды, ал үштігі осы маусымда 118 гол соқты. 2014 жылы Испания чемпионатының 20-турында "Реал" сапындағы 100-ші голын соқты. Бензема 2014/15 маусымында 2017/18 жылғы маусымда Чемпиондар Лигасының жартылай финалында "Бавариямен" өткен Мадридтегі қарымта матчта дубль авторы атанды да, осы голдардың арқасында "Реал" финалға шығып "Ливерпульмен" ойнады. Финалда да Бензема қақпашының қателігінен гол соғып, есеп ашты. Бұл ойында "Реал" 3:1 есебімен жеңіске жетті. === Заңға қатысты мәселелер === Заңға қатысты мәселелер 2015 жылдың қараша айында Бенземаны Франция полициясы бопсалау ісінде айыпталушы ретінде ұстады. 2015 жылдың 10 желтоқсанында Карим Бензема футболдан Франция құрамасы үшін ойыннан шеттетілгені белгілі болды. Бұл туралы Франция футбол федерациясының президенті Ноэль Ле ГРЭ мәлімдеді. Бұл шешім Франция футбол құрамасының бас бапкері Дидье Дешамға жеткізілді. === Ұлттық құрама === 2007-15 жылдары Франция Ұлттық құрамасында ойнап, 2008, 2012 жылдары Еуропа чемпионаты, 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысты. 2015 жылы "Матье Вальбуэнаны бопсалады" деп айыпталып, құрамадан шеттетілді. 2021 жылғы Еуропа чемпионатына шақырту алып, турнирге қатысты. Чемпионатта Бензема гол соқты. == Жетістіктері == === Командалық === «Олимпик Лион» Франция чемпионы '''(4)''': 2004/05, 2005/06, 2006/07, 2007/08 Франция кубогы: 2007/08 Франция суперкубогы '''(2)''': 2006, 2007 «Реал Мадрид» Испания чемпионы '''(4)''': 2011/12, 2016/17, 2019/20, 2021/22 Испания кубогы '''(2)''': 2010/11, 2013/14 Испания суперкубогы '''(4)''': 2012, 2017, 2020, 2022 Чемпиондар Лигасы '''(5)''': 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2021/22 УЕФА Суперкубогы '''(3)''': 2014, 2016, 2017 Клубтар әлем чемпионаты '''(4)''': 2014, 2016, 2017, 2018 Еуропа чемпионы (17 жас): 2004 Меридиан кубогы: 2005 Ұлттар Лигасының жеңімпазы: 2021 === Жеке === Францияның жыл футболшысы ('''3'''): 2011, 2012, 2014 Франция чемпионатының үздік мергені: 2008 «Реал Мадридтің» Чемпиондар лигасындағы 300-ші голының авторы Испания чемпионатында 150 гол соққан тұңғыш француз футболшысы. == Дереккөздер == == Сілтемелер == «Реал Мадрид» футбол клубының ресми сайтындағы профилі Франция Ұлттық футбол құрамасының ресми сайтындағы профилі Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары 
'''Марат Шахметов''' Қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. == Мансап == ===Клубтық мансабы=== Марат Шахметов 1985 жылы ақпанның жұлдызында Алматы қаласында дүниеге келген. Жартылай қорғаушы позициясында ойнайды. «Алматы» клубының шәкірті. Өзінің мансабын туған қаласының «Алматы» клубында ойнап бастады. 2009 жылы Астана футбол клубының ресми сайтында Марат клубымен жылдық келісім-шартқа отырғандығын мәлімдеген. ===Ұлттық мансабы=== Қазақстанның ұлттық құрамасында өзінің ең алғашқы ойынын 2011 жылы 10 тамызда Сирия ұлттық құрамасына қарсы өткізеді. *Қазақстан Супер Кубогының жүлдегері: 2011 *Футболдан Қазақстан Кубогының жүлдегері: 2010, 2012 *Қазақстанның күміс жүлдегері: 2009 ==Жеке басының тірлігі== Үйленген. Әйелінің аты Гульдана. Үлкен ағасы бар. == Дереккөздер == == Сілтемелер == «UEFA» ресми сайтындағы профилі NFT сайтада Статистика championat сайтада мансап тарихи Санат:6 ақпанда туғандар Санат:Қазақстан ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Алматы ФК ойыншылары Санат:Астана ФК ойыншылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Каспий ФК ойыншылары 
оңға (ағыл. Times Square) АҚШ-тың Нью-Йорк қаласының орталық Манхэттен ауданында орналасқан алаң, 42-ші және 47-ші көшелердің арасында, Бродвей мен Жетінші авеню қиылысында орналасқан. Нью-йорктегі ең таңдаулы және жиі қыдыратын жерлердің бірі. Өз атын осы жерде орналасқа бас кеңсесі Нью-Йорк Таймс (ағыл. The New York Times) газетінен алды. Бұрында атауы Лонгасре сквер (ағыл. Longacre Square) болтын, тек 1904 жылы сәуірде аты өзгертілді. Таймс-сквердің ресми емес атаулары "әлем қиылысуы", "Ұлы ақ жол", және Нью-йорк пен барша Құрама Штаттарының тандаулы, атақты жері болып қалды. Санат:Нью-Йорк 
(қысқаша ''ҚТО'') Қазақстанның мұнай құбыры ірі кәсіпорын. Қазақстанның құбыр желісі көп бөлігін пайдалануға береді. «ҚазТрансОйл» компанияның қарамағында 6500 км мұнай құбыры, 25 000 км су құбыры бар. ҚТО-ға тиесілі құбыр желілері үш тармақты: Батыс, Ақтөбе және Шығыс тармақтарын біріктіреді. 2000 жылы батыс тармағы ҚТО-ға жиынтық табыстың 70%-ын берді. Қазақстанда 2000 жылы өндірілген 33 млн тонна мұнайдың 75%-ға жуығы осы Батыс тармағымен айдалды. Шығыс тармағының жиынтық табыстағы үлесі 20%. Бұл тармақ Құмкөл мұнайгаз кенішін елдің Павлодар мұнай өңдеу зауытытымен және оңтүстігіндегі Шымкент мұнай өңдеу зауытымен жалғастырады. Ең кіші Ақтөбе тармағы қазіргі кезде тек солтүстікте, Ақтөбеде өндірілген мұнайды Ресейдің Орскідегі мұнай өңдеу зауытына тасымалдайды. ҚТО өз табысының 95%-дан астамын мұнай тасымалдаудан алады, ҚТО барлығы 29 ұлттық және халықаралық тұтынушыға қызмет көрсетеді. Олардың негізгілері (29%), «ҚазМұнайГаз» ұлттық мұнай-газ компаниясы (25%), «Теңізшевройл» халықаралық компаниясы. == Тарихы == == Көрсеткіштер == === Өндірістік көрсеткіштер === 2009 2010 2011 2012 жылғы 1-жартыжылдық Мұнай тасымалдау көлемі*, мың тонна 64 187 65 825 66 873 32 190 Мұнай жүк айналымы, млн. тн.*км 38 709 41 351 42 244 20 203 Су беру, мың текше. м. 18 926 21 361 21 192 11 058 Қызметшілер саны, адам 993 10 034 992 848 '''*''' Мұнай тасымалдау көлемі "Batumi Industrial Holdings Limited" компаниясының мұнай өнімдерін ауыстырып құю деректерін қамтиды. === Қаржы көрсеткіштері === 2009 2010 2011 2012 жылғы 1-жартыжылдық Өнімдерді өткізу мен қызметтерді көрсетуден алынған кіріс, млн. теңге 126 181 138 241 140 478 66 358 Өзіндік құн, млн. теңге 71 443 82 407 96 299 45 835 Жиынтық пайда, млн. теңге 15 538 19 618 25 945 16 900 Алдыңғы жыл үшін дивидендтер төлеу, млн. теңге 024 340 19 331 60 002 == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Компания сайты Компания туралы Санат:Қазақстан компаниялары ұлттық компаниялары 
'''Mail.Ru Group''' инвестицияға маманданған, Ресейлік инвестициялық топ. 2010 жылға дейін '''Digital Sky Technologies''' (DST) инвестициялық компаниясының бір бөлшегі болған, кейін ол екі компанияларға бөлініп кетті, біріншісі Mail.Ru Group (ресейлік активтер) және DST Global (Ресейден бөлек активтер). Штаб-квартирасы Мәскеуде орналасқан. == Тарихы == DST қоры 2005 жылы құрылған. 2012 жылдың сәуірінде ресейлік кәсіпті басқарушы Digital Sky DST Ltd. компаниясындағы 10,26 %-ын қытайдың Tencent компаниясына $300 млн-ға сататыны туралы жарияланды. Компания айырбасқа DST қорының өзінің 28,7 беріп, Naspers холдингінен 39,3 сатып алды да, 2010 жылдың маусымында, DST Mail.Ru-ды толықтай өз бақылауына алғаны белгілі болды.. 2010 жылдың 16 қыркүйегінде инвесткомпания Digital Sky Technologies (DST) өз атауын «Mail.ru Group» деп ауыстырды.. Компания құрмына өтті: Mail.ru, Одноклассники, ICQ, «В контакте» желісінің мониторингі, ОСМП, e-port, және басқа да ресейлік активтер. 2010 жылы қарашада Mail.ru Group Лондондық қор биржасында IPO өткізді Биржада бизнестің $5,71 млрд бағалауымен компанияның 16,8% акциясы қойылды. 2011 жылдың мамыры бойынша Mail.ru Group-тың нарықтық капитализациясы $6,63 млрд құрады. === Қосылу мен жұтылу === 2008 жылы жазда Tiger Global Management-тен 15-пайыздық акцияны сатып алғаннан соң, қор Mail.Ru-дың акция пакетінің қорытындысын (50,55 %) алды. 2009 жылы 27 мамырда Digital Sky Technologies 200 миллион доллар төлеп, Facebook әлеуметтік желісінің 1,96%-ын иемденді. Содан кейін DST Facebook-тағы үлесін %-ға үлкейтті. 2010 жылдың 28 сәуірінде қор хат алмасу жүйесі ICQ-ны алу жөнінде AOL-мен келісім жасады. Келісім бағасы 187,5 миллион америкалық долларды құрады. Келісім сол жылдың шілде айында аяқталды. 2010 жылдың 31 сәуірінде қор Одноклассники әлеуметтік желісіне толықтай бақылау жасау құқығына ие болды. 2012 жылы 26 сәуірде Mail.Ru Group дана инвесторлар тобын 34 млн долларға, 12 миллион ғаламдық депозитарлық қолхат сатты. Келісім бағасы 408 миллион долларды құрады.. == Меншік иесі == 2010 жылдың аяғы бойынша компания иесі: Әлішер Османов (45,4 дауыс, 26,7 кәдімгі), Naspers (35 дауыс, 30,8 кәдімгі), Tencent (0,6 дауыс, 8,3 кәдімгі), Юрий Мильнер (2,9 дауыс, 1,7 кәдімгі), Григорий Фингер (10,3 дауыс, 6,1 кәдімгі), Михаил Винчель (4,2 дауыс, 2,5 кәдімгі). 26.04.2012 бойынша Mail.Ru Group корпоративтік сайтына сәйкес акционерлік капитал құрылымы: New Media Technologies және аффиллирдік құрылымдар 25,3%, Naspers 29,0%, GDR ұстаушылары 30,1%, Tencent 7,8%, құрушылар, директорлар және қызметшілер 7,7%, соның ішінде басдиректор және директорлар кеңесінің төрағасы Дмитрий Гришин 1,8%.. == Басшылық == Mail.ru Group-тың құрушысы, бас директоры және директорлар кеңесінің төрағасы Дмитрий Гришин болып табылады. Ал Юрий Мильнер DST Global-дың бас директоры. == Қызметшілік == Digital Sky Technologies тікелей және/немесе бақылау компаниялары арқылы басқарады: Mail.ru Group құрамында: ** Mail.ru танымал ресейлік пошталық қызметі 100 %-ы; ** әлеуметтік желісінің 100 акция пакеті; ** ICQ желілік мессенджерінің 100 %-ы; ** 100 %-ы; ** nnm.ru (жақында DST Mail Cooperatief U. A. компаниясының Naspers-пен жасаған келісімінің шеңберінде Mail.ru-дың меншігіне берілді блогтік серверінің иесі «Нонэйм.ру» ЖШҚ-ның 50 және акциясы; ** Молоток.ру сауда алаңының 49,9 %-ы; ** ВКонтакте әлеуметтік желісінің 39,99 %-ы; ** Qiwi төлем қызметінің 21,35%-ы ** Facebook әлеуметтік желісінің 0,52 акциясы (9.11.2012); ** AdRiver жарнамалық желісіндегі үлес; ** Diary.ru блогтарындағы үлес; ** Sape.ru сілтемел биржасындағы үлес; ** Subscribe.ru жазылыс қызметіндегі үлес; ** Express Gold төлем жүйесі; ** «Директ контакт» жарнамалық компаниясы; ** «Пэй киоск» төлем терминалдарына арналған фикстік тіркегіш өндірушісі; ** «Лото шебер» электрондық лотерея операторы; ** «Лото интегратор» лотереясына арналған процессингілік жүйесі; ** Amigo шолғышы; ** Astrum Online Entertainment; DST Global құрамында: ** NaszaKlasa әлеуметтік желісінің 70 %-ы; ** Facebook әлеуметтік желісінің 5,5 %-ы (02.02.2012); ** Нигма.ру іздеушісіндегі үлес; ** Twitter қызметіндегі үлес; ** OE Investments. ** Украиндық іздеу жүйесі МЕТА-ның 51 %-ы (ИГ «Русские Фонды»-мен бірге). == Сілтемелер == Компанияның ресми сайты Digital Sky Technologies Коммерсант Digital Sky Technologies Rb.ru Mail.ru Group-тың барлық активі == Дереккөздер == 
'''Жезқазған облысы''' Қазақ КСР (1973—1991) және Қазақстан Республикасының (1991—1997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы Жезқазған қаласы. == Географиясы == Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде орналасты. Ауданы 313,4 мың.км². == Тарихы == 1973 жылдың 20 наурызында Қазақ КСР құрамында Қарағанды облысының оңтүстік бөлігінен құрылған. 1991 жылдан бері Қазақстан Республикасының құрамында. 1997 жылы қайтадан Қарағанды облысының құрамына енді. == Әкімшілік бөлінуі == 1989 жылы '''Жезқазған облысының''' құрамына облыстық бағыныстағы қала және аудан кірді: Аудан (қалалық кеңес) Орталығы Халқы (1989), адам Балқаш қалалық кеңесі Балқаш 100 533 Жезқазған қалалық кеңесі Жезқазған 128 872 Қаражал қалалық кеңесі Қаражал 17 849 Никольск қалалық кеңесі Никольский 71 759 Ақадыр ауданы Ағадыр 43 548 Ақтоғай ауданы Ақтоғай 16 390 Жезді ауданы Жезді 20 476 Жаңаарқа ауданы Атасу 38 664 Приозёрный ауданы Шашубай 17 613 10 Ұлытау ауданы Ұлытау 11 592 11 Шет ауданы Ақсу-Аюлы 26 860 == Сілтемелер == Всемирный исторический проект == Дереккөздер == Санат:Қазақ КСР тарихи облыстары 
өзімен аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Кавказда, Жерорта теңізі жағалауларында, Балқан түбегінде, Иранда, Үндістанда (Гималайда) тараған түрі белгілі. Қазақстанда Іле Алатауында, Қаратауда, Батыс Тянь-Шаньда кездесетін түрі '''кендіртүс (D. сannabina) бар. Оның биіктігі 60 100 см. Қандауыр тәрізді жапырақтары ірі (ұзындығы 10 20 см), жиегі аратісті тілімденген. Гүлдері қос үйлі, қызыл түсті, сабақ ұшында шашақтала орналасқан. Аталығы 13, аталық гүлдері сағақты, аналық гүлдері үшқырлы тостағанша жапырақтардан тұрады. Маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі қауашақ, тұқымы өте ұсақ. Кендіржапырақ дәрілік, бояулық және талшықты өсімдік. Оның тамырында, жапырағында және гүлшоғырында сары пигмент (датистин) бар, оны жүн және жібекті сары түске бояу үшін қолданады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Алаша''' қазақ халқын құраған рулардың бірі. Кіші жүз Байұлы тайпасына кіреді. Байұлының бір руы Алшыннан Алашаға дейін алты ата саналады: Алтыбас, Тоқбас, Сары, Құблай, Барамық, Қоңырбөрік. Алшынмен қатар Байұлынан тарайтын өзге аталар: Қызылқұрт, Масқар, Байбақты, Тана, Алтын, Жаппас. 19 ғасырда жасаған атақты Байтоқ жырау (Алаша Байтоқ) Алаша руынан болған. Алаша көп ел, екі салаға таралып отырған. Бір тобы Жайықтың орта шенінің шығыс жағынан беттеп, Қалдығайты, Жақсыбай өзендерінің бойын, Тұздыкөл, Қоскөл, Итмұрын көлдерінің төңірегін мекендейді, содан Ойыл, Қиыл өзендеріне дейін барады. Жайық бойында Байұлы Байбақты руымен аралас отырады. Енді бір тобы Жайықтың оң жағын ала, Қамыссамар көлінің төңірегін, Кіші өзеннің бас жағынан Нарын құмға дейін қоныстайды. Алашаның ұраны Байбарақ. Таңбасы айбалта. ==Белгілі адамдар== Құрманғалиев Ғарифолла Қазақстан халық артисі Ғұмаров Сәкен суретші Нәжімеденов Жұмекен ақын, Қазақстан әнұранының авторы Сибағат Мәкәрімұлы Бөкей ордасындағы діни ағартушы. Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев Қали Жантілеуов Данияр Маратұлы Елеусінов Бостан Шәмішұлы Сүлейменов Еркін Шәмішұлы Сүлейменов Санат:Кіші жүз рулары 
'''Tele2 AB''' Ұялы байланыс дискаунтері ретінде танымал шведтік компания. Компанияның штаб-пәтері Стокгольм қаласында орналасқан. == Тарихы == Компанияның негізін 1993 жылы өзінің әкесі Хьюго Стенбектің тобындағы бағытты дамытуды қолға ала бастаған Ян Стенбек қалады. 1988 жылы компания GSM форматында ұялы байланыс қызметін көрсету лицензиясына ие болды, ал төрт жылдан соң өзінің алғашқы желісін Швецияда іске қосты. 1993 жылы қазіргі кездегі атауы Tele2 пайда болды. 1996 жылы компания Швециядан тысқары экспансиясын бастайды: 1997-2004 жылдар аралығында Норвегия, Эстония, Литва, Германия, Австрия, Швейцария, Голландия, Латвия және т.б. Еуропа елдерінде өз желілерін өркендетеді,. 2000 жылы компания алғаш 3G-лицензиясын алды, 2009 жылы 4G желілерінің құрылысын бастады. 2001 жылдан бастап Tele2 ұялы байланыс операторы ретінде Ресейде де жұмыс жасай бастайды. 2007 жылдың қазан айында Tele2 компаниясы өзінің Италия және Испаниядағы бөлімшелерін Vodafone компаниясына 775 млн евроға сатқаны белгілі болды. 2011 жылдың наурыз айында Tele2 компаниясы өзінің Қазақстан шараларын іске асыру мерзімдерін жариялады. Tele2 ұялы байланыс желісі өзінің қызмет көрсетуін 24 сәуірде Ақтөбе облысынан бастады. 2011 жылдың мамыр-маусым айларында Tele2 қамту аймағына Орал, Алматы, Шымкент және Астана қалалары (маңайындағы елді мекендерімен қоса) кірді. Қазіргі кезде Tele2-нің 3G-желісі Қазақстанның барлық облыс орталықтарын қамтиды. == Меншік иелері және басшылығы == Компанияның ірі акционерлері Investment AB Kinnevik (акциялардың 47,9 %-ы), қалған акциялар еркін айналымда. Президенті Матс Гранрид. == Қызмет аясы == жасыл түспен— Tele2 оператор болып табылатын, Қызыл түспен бұрын оператор болған елдер көрсетілген Tele2 холдингі 2010 жылда Еуропаның 11 елінде: Швеция, Норвегия, Нидерланд, Германия, Австрия, Хорватия, Эстония, Латвия, Литва, Ресей және Қазақстанда 30 миллион клиентке мобильді және тиянақталған қызмет түрлерін, интернет және кабельді теледидар қызметін көрсете отырып жұмыс жасады. TELE2-нің лицензиялық аймағында 61 миллион адам мекендейді. Нарықтық стратегиясы ұялы байланыс дискаунтері. ==== Tele2 Қазақстанда ==== 2009 жылдың желтоқсан айында компания «Қазақтелеком» мемлекеттік тиянақталған байланыс операторынан отандық «Мобайл Телеком-Сервис» (МТС) ұялы байланыс операторының 51 акциясын сатып алу жөніндегі келісім-шартқа қол қойды (келісім 2010 жылдың наурыз айында аяқталды). Келісім-шарттың құны 545 млн швед кронасын ($76,7 млн) құрады (операторға 360 млн крона ($50,6 млн) инвестиция құю міндеттілігімен қоса). Tele2 сондай-ақ Amun Capital жекеше компаниясына тиесілі МТС-тың қалған 49%-ын жылдың ішінде сатып алуға мүмкіндік беретін опционға ие болды. 2012 жылдың 29 сәуірінде Tele2 Атырау облысында ұялы байланысын іске қосты, осыдан кейін оператор Қазақстанның барлық аймақтарында жұмыс жасайтын болды. == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Ұялы байланыс == Сілтемелер == Компанияның ресми торабы Tele2-Қазақстан ресми торабы байланыс Санат:Қазақстан экономикасы 
'''Торғай облысы''' 1868-1920 жылдары болған Ресей империясындағы облыс. Дала құрамына кірді. Әскери губернатор басқаратын облыстық үкімет Орынборда болды. Бұрынғы империялық Торғай облысының көп бөлігі Қазақстанның жері, бұрынғы Ақтөбе уезінің шағын солтүстік-шығыс бөлігіндегі Ақбұлақ ауылы Ресейдің Орынбор облысының құрамына кіреді, бұрынғы Торғай облысының тағы бір шағын бөлігі, Ақтөбе уезінің және Қостанай уезінің Светлинский ауданының Ясный қаласы Озерный ауылымен, Ресейдің Орынбор облысының құрамына кіреді. == Географиясы == Облыстың шекарасы солтүстікте Орынбор губерниясымен, батыста Орал облысымен, шығыста Ақмола облысымен, оңтүстікте Арал теңізі және Сырдария облысымен шектеседі. === Табиғаты === Облыс Арал-Каспий ойпатының солтүстік-шығыс ауданын және Торғай үстіртін алып жатты. Мұндағы климат күрт континенталды: қысы ұзақ және суық, жазы ыстық және құрғақ. Қаңтардың орташа температурасы -17,7 °С, шілдеде 21 °С, оңтүстікте 24,2 °С. Қатты жел тән (қыста бұрқасын мен боран, жазда құрғақ жел мен шаңды дауыл). Облыстың негізгі бөлігі Торғай мен Ұлы Жыланшық ағынсыз өзендерінің алабында орналасты. Барлық өзендер қармен қоректенеді; көктемде олар толады, ал жазда олар таяз болады немесе созылып кетеді. == Тарихы == Бұл аймақ бір кездері Анна Иоанновнаның билігі кезінде Ресей бодандығына қабылданған және 1820 жылдарға дейін шекаралық бақылау жүйесіне бағынған Кіші және Орта жүз құрамында болды: осы уақыт ішінде үкімет қырғыздардың үстінен орналастырылған хандарды қолдады, дала шетін бекініс бекеттерімен қоршалып, көшпелілердің ішкі ісіне араласпады. Олармен байланыс орнату үшін 1772 жылы Орынборда шекаралық экспедиция ашылып, 1799 жылы шекаралық комиссия болып қайта құрылды. 1822 жылы 22 маусымда жаңа жарғы енгізілді, оған сәйкес Сібір даласы даланың ішінде орналасқан аймақтық бұйрықтарға бағынатын округтерге бөлінді; бұйрықтардың басында аға сұлтандар сайланды, ал округтер болыстар мен ауылдарға бөлінеді. Сонымен бірге Кіші жүзде хандық бедел жойылып, Орынбор қазақ даласы Батыс, Орта және Шығыс болып үшке бөлінді. Оларды басқару арнайы аға сұлтандарға тапсырылды, олар кейіннен сұлтан билеушілер деп аталды. 1839-1840 жылдардағы сәтсіз Хиуалық жорық және сұлтан Кенесары Қасымовтың көтерілісі (1840-1844 жж.) бұл тәртіптің барлық жетілмегендігін көрсетті. 1843-1848 жылдары далада бекіністер тез пайда болды: Орал (Ырғыз қаласы), Орынбор (Торғай қаласы), Қарабұтақ қамалы (Ор бекінісі мен Орал бекінісінің ортасына барар жолдың жартысында), Ново-Петровское бекіністері (Каспий теңізінің жағасында, қазір Форт-Шевченко) және Райым немесе №1 қамал (Сырдария өзенінде). Бұл бекіністердің қасында орыс қоныстары да құрылды. 1850 жылдардың соңында қазақ даласындағы тыныштық үйреншікті жағдайға айналды және ол Сыртқы істер министрлігінің қарауынан Ішкі істер министрлігіне беріліп, жалпы негізде империяға қосылды, бұған қоса: Орынбор қазақ даласы Орынбор Қазақтарының аймағы, ал шекара комиссиясы Орынбор қырғыздарының аймақтық үкіметі деген атауларға алмастырылды. Сұлтан билеушілердің лауазымдары содан кейін қысқа уақытқа дейін өмір сүре берді. 1857 жылы орыс географы Н.А. Северцовтың экспедициясы Торғай үстіртінің батыс шетімен өтті. 1865 жылы Орынбор Қазақтарының аймағы екіге бөлінді: Орал (Орал казак әскерінің жерлерінен, ''Орынбор қазақтары аймағының'' орта бөлігінің батыс және кішігірім кеңістігі); Торғай (''Орынбор қазақтары аймағының'' шығыс бөлігі негізінде 1868 жылы 21 қазандағы Мәртебелі атаулы қаулысымен бекітілген) Әскери губернатор бастаған облыстық үкімет Орынборда, Торғай облысындағы қаланың немесе елді мекеннің орталық әкімшілігінің сәйкес келетін қала немесе елді мекен болмаған жағдайға байланысты орналасты. 1889-1898 жылдары Торғай облыстық әкімшілігінің аға кеңесшісі Иван Иванович Крафт өлкені зерттеуге белсене қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатал жылдарында тылдағы және қаңырап бос қалған Торғай облысы күтпеген жерден әскери қозғалыстар театрына айналды: 1916 жылы мұнда «жас түріктер» және Оскар Нидермайердың неміс-түрік миссиясынан шабыт алған Аманкелді Имановтың көтерілісі басталды. 1919 жылы Қостанай уезі Челябі губерниясына берілді. 1920 жылдың бірінші жартысында облыс Торғай губерниясына айналды, бірақ сол жылдың шілдесінде жойылды, оның аумағы Орынбор-Торғай губерниясының құрамына кірді. == Торғай облысының елтаңбасы == область из сипаттамасы бар облыстың елтаңбасы, II Александр бекіткен (1878 ж.) 1878 жылы шілдеде бекітілді. Елтаңбаның сипаттамасы: «Алқызыл қалқанда екі алтын найза жанама түрде айқышқа салынған, екі бүйірінде бірдей қарама-қарсы көкшіл көздері мен тілдері бар үзік аттардың басы орналасқан. Қалқанға ежелгі патшаның тәжі тағылып, оның айналасында Александр лентамен біріктірілген алтын емен жапырақтарымен қоршалған». == Әкімшілік бөлінісі == XX ғасырдың басында облыс уезге, уездер болыстарға, болыстар ауылдарға бөлінді. Сондай-ақ, ауылдардың бесондық пен ондыққа бөліну болды, бірақ бұл бөліну, орыс қоныстарын жүздік пен ондықтарға бөлу сияқты маңызыды болмады. Уез Уездік қала Ауданы, шақырым² адам Ақтөбе Ақтөбе (2817 адам) 50 360,0 115 215 Ырғыз Ырғыз (1542 адам) 128 660,0 98 697 Қостанай Қостанай (14 275 адам) 72 740,0 152 556 Торғай Торғай (896 адам) 148 020,0 86 948 == Тұрғындары == 1897 жылғы санақтың соңғы есебіне сәйкес бұл облыста 453 416 тұрғын болды, оның ішінде 19 530 қалаларда; ең үлкен қала Қостанай (14 мың). 1897 жылғы ұлттық құрамы: Уез қазақтар орыстар малоросстар мордвалар татарлар Жалпы облыста 90,6 6,7 1,0 Ақтөбе 95,1 2,8 Ырғыз 98,4 Қостанай 77,4 16,9 2,3 1,3 1,1 Торғай 99,1 1897 жылы сауатты адамдардың үлесі 4,5% болды (ерлерде 7,5%, әйелдерде 1,2%). Сонымен қатар, ана орыс тілінде сөйлейтін халық арасында сауатты адамдардың үлесі 16,6% құрады (ерлерде 25,7% және әйелдерде 6,9%), ал ана қырғыз тілінде сөйлейтін халық арасында 3,1% (ерлерде 5,6% және әйелдерде 0,4%). == Облыс жетекшілері == Әскери губернатор басқаратын аймақтық үкімет Орынборда облыстың орталық әкімшілігінің сәйкес келетін қала немесе елді мекен болмағандықтан орналасқан. Уез билігіне уезд губернаторы, болыстық губернаторлар мен ауыл ақсақалдары кірді. Соңғы лауазымдарды тек қана қоғамның таңдауы бойынша қазақтар сайланды. === Әскери губернаторлар === Т. А. Ә. Атағы, шені, лауазымы Лауазымды орындау уақыты Баллюзек Лев Федорович Ұлы мәртебелінің нөкері генерал-майор Гейнс Александр Константинович генерал-майор Константинович Александр Петрович генерал-майор Проценко Александр Петрович генерал-майор Барабаш Яков Феодорович генерал-майор Ломачевский Асинкрит Асинкритович Страховский Иван Михайлович нақты статтық кеңесші Эверсман Михаил Михайлович статтық кеңесші (нақты статтық кеңесші) 02.11.1910—1917 === === Т. А. Ә. Атағы, шені, лауазымы Лауазымды орындау уақыты Юрковский Константин Викентьевич статтық кеңесші Георгиевский Николай Петрович нақты статтық кеңесші Ильин Владимир Федорович нақты статтық кеңесші 27.05.1876—1885 Мусин-Пушкин Александр Александрович граф, камер-юнкер атағы бар, м. а., л. а. (05.04.1887 бекітілген) Киреев Иван Петрович полковник (генерал-майор) Белгард Валериан Валерианович полковник Юркевич Константин Николаевич статтық кеңесші Богданович Николай Евгеньевич сарай кеңесшісі (коллеждік кеңесші) Фере Василий Юлианович сарай кеңесшісі Леонтьев Александр Николаевич статтық кеңесші Мишин Владимир Александрович нақты статтық кеңесші Ващенко Александр Андреевич статтық кеңесші 28.09.1909—1913 Обухов Семен Николаевич коллеждік кеңесші 1913—1917 == Бейнелеме == File:Тургайская область МВД ресми елтаңбасы (ІІМ 1880 жылы шығарылған): жылқылардың тілі көк File:Тургайская область бейресми елтаңбасы (Сукачов шығарған, 1878): жылқылардың тілі қызыл File:Turgay obl заманауи суреті (2000-жылдар) File:Тургайская обл 1878 из сипаттамасы бар облыстың елтаңбасы (П. Винклер, 1899) == Дереккөздер == Санат:Ресей империясы облыстары Санат:Қостанай облысы тарихы 
'''RichFaces''' ашық-кодты толықтырылған, JavaServer Faces фреймворкына арналған кітапхана, кітапхананы JBoss мекемесі өндірген. == Фреймворк == == RichFaces архитектурасы == RichFaces келесі негізгі бөлімдерден тұрады: Ajax Filter, AJAX Action Components, AJAX Containers және JavaScript Engine. '''Ajax Filter''' '''AJAX Action Components''' '''AJAX Containers''' '''JavaScript Engine''' == Скиндер == XCSS технологиясына негізделген RichFaces бетінің скиндері: ''DEFAULT'' '''plain''' '''blueSky''' '''wine''' '''ruby''' '''classic''' '''Laguna''' (пайда болды RichFaces 3.2.1) '''GlassX''' (пайда болды RichFaces 3.2.2) '''DarkX''' (пайда болды RichFaces 3.2.2) == RichFaces calendar компонентін қолданып жазылған JSF беті мысалы == Код орындалу нәтижесінде былай көрінеді: == Сілттемелер == == Сыртқы сілттемелер == RichFaces Product Page RichFaces Developer Guide RichFaces Components Showcases Demo PhotoAlbum Demo RichFaces in Production Users' forum project discussion with Alexander Smirnov, JBoss Booth, JavaOne 2008 (ogg format) Список соответствия версий библиотеки RichFaces поддерживаемых браузеров Санат:Java Enterprise Edition Санат:Red Hat Санат:Java-ға арналған веб қосымша қаңқалары 
'''Торғай облысы''' Қазақ КСР (1970—1988) және Қазақстан Республикасының (1990—1997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы Арқалық қаласы. == Географиясы == Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде, Есіл және Торғай өзендерінің алабында орналасты. Ауданы 111,9 мың. км2. Ақтөбе, Қостанай, Көкшетау, Ақмола облысы және Жезқазған облыстарымен шекаралас болды. == Тарихы == 1970 жылдың 23 қарашасында Қазақ КСР-ның құрамындағы Қостанай облысының шығыс аудандарын Ақмола облысының батыс аудандарымен біріктіру арқылы '''Торғай облысы''' құрылды. Облыс орталығы болып Арқалық қаласы белгіленді. 1988 жылдың маусымында облыс таратылды. 1990 жылдың тамыз айында облыс қайтадан құрылып, құрамына Қостанай облысының Арқалық қаласы (әкімшілік орталығы), Амангелді, Арқалық, Жангелдин, Октябрь аудандары және Целиноград облысының Державин, Есіл, Жақсы, Жаңадала, Қима аудандары енді. Сонымен қатар Торғай облысы құрамында бұрынғы шекараларында әкімшілік орталығы Жалдама ауылында орналасқан Амантоғай ауданы қалпына келтірілді. Аудан құрамына Амангелді ауданының Амантоғай, Жалдама, Шақпақ ауылдық кеңестері, Арқалық ауданының Горняк, Мирный, Тасты ауылдық кеңестері, Державин ауданының Қарынсалды ауылдық кеңесі, Науырзым ауданының Бүйректал, Октябрь, Степняк ауылдық кеңестері енді. 1991 жылдың 16 желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасының құрамында. 1997 жылы Торғай облысының территориясы Қостанай және Ақмола облыстарына бөлініп берілді. == Әкімшілік бөлінуі == 1988 жылы '''Торғай облысының''' құрамына облыстық бағыныстағы қала (Арқалық) және аудан кірді: Аудан Орталығы Халқы (1989), чел. Арқалық қалалық кеңесі Арқалық 62 367 Амангелді ауданы Амангелді 27 998 Арқалық ауданы Арқалық 23 216 Державин ауданы Державинск 30 634 Жангелді ауданы Торғай 28 765 Есіл ауданы Есіл 44 466 Жақсы ауданы Жақсы 20 542 Жаңадала ауданы Тасты-Талды 13 058 Қима ауданы Жаңақима 21 110 10 Октябрь ауданы Октябрьское 22 852 == Халқы == === Ұлттық құрамы === КСРО-ның 1970 жылғы халық санағы бойынша облыстың ұлттар құрамы төмендегідей болды: қазақтар (32,5 %), орыстар (33,7 %), украиндар (15 %), сондай-ақ немістер (5,2 %), белорустар (4,7 %), татарлар, өзбектер, башқұрттар, марилер, чуваштар, молдавандар, удмурттар, мордвалар және т.б. Халықтың орташа тығыздығы км2-ге 2,3 адам болды Қала халқының үлесі 31 (80 мың адам., 1975) құрады. == Сыртқы сілтемелер == Тургайская область == Дереккөздер == Санат:Қазақ КСР тарихи облыстары 
'''Хабаров Леонид Василиұлы''' (1947 жылы 8-ші мамырда Шадринск қаласында дүниеге келдi) Ауған соғысына қатысқан ресейлiк совет одағының әскери қызметкері, демалысқа шыққан полковник, Анатолия Сердюкованың РФ-ның қорғаныс министрiнiң негiзгi сынағыштарының бiрi. Оның атағы ең алдымен оның десантты шабуыл жасау батальоны 40-шы әскердiң құрамындағылар ең алғаш болып Демократиялық Ауғанстан республикасының шекарасын кесип өткен, және де төрт жүз елу километр жүрген жорығынан кейiн де шығынсыз Саланг стратегиялық маңызды асу алды, өзi, капитанның атағында бола тұра, оның бiрiншi кеңес коменданты болды. Леонид Хабаров Демократиялық Ауғанстан республикасында орындаған парыз айқындалған және көрсеткен әскери батырлығы мен зор еңбектері үшін Қызыл туды ордендері мен. Қарулы күштер қатарларынан жұмыстан шығарылуынан кейiн, УГТУ-дың бiлiм және қауiпсiздiк институтына басшылық еттi және де бiр уақытта РСВА-ның Ворошилов облыстық ұйымының Төрағаның орынбасары болып сайланды. полковник Хабаров 2011 жылдың 19 шiлдесiнен бері қарулы көтерiлiстi ұйымындастырушы деген күдiгi бойынша және террорлық қызметке басқа тұлғаларының тартты деген күдікпен, Екатеринбург изоляторында тұтқындалып отыр. ТМД ресей федерациясының әр түрлi қалаларында, сонымен бiрге ресейлiк дипломаттық өкiлдiктер және консулдық мекемелерде Хабаровты күзеттен босатылсын деген митингтер қолдау ретінде жүргізіліп жатыр. == Қарулы күштердегі қызмет == Қызмет Ол 1972 жылы Рязань жоғарғы әуе десанттарын командалық училищсін сәтті аяқтап және жас офицер қызметiн барлаушы взводтың командирі болып бастады. Содан соң, батальонымен барлаушы ротасын басқарды. Прибалтика, Московскпен, Түркiстан әскери округтерiнде қызмет атқарды. Капитан Хабаров, Саланг асуы Ол әлi, барлау взводынын командирі бола тұра, оны қол астындағы және жоғарғы басқарушылары қатты құрметтейтін. Ал ротаны басқарған кезде оны оз ротасынан басқалар да білген. Екі жыл бойы барлаушылар ВДВ-да алдынғы бiрiншiлiкте ұстап келді. Офицер Леонид Хабаров ешқашан жарты күшке қызмет көрсетпеген. Бұл адам, өз iсiне берілген адам едi. Ақылды және батыл Маргелов Василий Филипұлы Хабаровтың ротасын алғаш ең күрделі әскери оқыту сынақтарында қалай қимылдағандарын көргенде, оның болашақта алсықа баратынын байқаған. Көп ұзамай Леонид Хабаров десантты-шабуыл батальонның командирі болып тағайындалды. Ауғанстанға ол өз ботальонымен кiрдi. 1979 жылдын желтоқсан айынын соңында, капитан Хабарованың батальоныныі ұландары, ең маңызды стратегиялық объекттерді қорғауға алуға қолбасшылық етті Саланг асуы, Кеңес одағын Кабул мен жалғастырып тұрды. Хабаровтың басшылығымен жүрген барлаушылар Салангқа 22 сағатта еш шығынсыз жеткен. Жау оларды жай ғана байқамады өйткені олар жолды көбiнесе қараңғыда жүріп сенiмдi жүрiстің арқасында, еш шусыз асуды бақылап ақырын алды және тоннелдге күзеттерді қойды. Егер жау оны жойса, ең жаманы сол болар еді. Барлаушылар ең күрделі айтулы объекттердi жалаңаш қолдармен алды десе де болады. Олар катты қуанды радодан естігенде ТАСС-ның қатты ашуланып СМИ-дың кеңес әскерлері Ауғанстан аумақтарына кiрген туралы мәлiметтi сұрапыл терiске шығарып жатты. Тек бір тәуліктен кейін ғана елдiң басқаруышысы бұл айғақты мақұлдады, елге әскерлердiң кіргені туралы бұл ресми жариялады. Бир жарым ай бойы Хабаровтың десантшылары Саланг асуын ұстап тұрды, тек содан кейін мотоатқыштар полктерiне тапсырып ары қарай ұзап қозғалды. Леонид Хабаров 1980 жылдың 13 сәуiрiнде алғаш жаралады. Полковник Хабаров Жарылғыш оқ жауырынды уатты, екiншi Шынтақ сол қолдын төменгі жағын соғып жiбердi. Ол сонда да есін жоғалтпай тұрды. Керiсiнше жаралы ауғандық жауынгердi алып шықты және екi топты баурайлар бойынша бағыттады. Комбат сана тек қана тiк ұшақта жоғалтты. Хабаровтын қолын керемет жағдайлар мен сақтап қалды. Жетi операциялар талап еттi. Басында Кабул хирургтерi салбырап жалба-жұлбасы шыққан асылған қолын сақтап, тiктi. Ташкент дәрiгерлерi офицерлердi ауыр жағдайдан шығарып оны Бурденко атындағы әскери ауруханаға Мәскеулерге жiбердi, (Орталық травматология және ортопедия институты) соғынан Цитоға ортопедиялық емдеуге барды. Екiншi, iс сапары 1984 жылдын қазанынан бастап 1985 жылдын қыркүйегіне дейін жалғасты. Леонид Васлиұлы (Гардез) бригаданың 56-шы жеке десант-шабуыл жасаушысын штабтың басшысының қызметiне бағытталды. Сегіз айдан кейін жауыргерлік қызметін орындап жүріп Барикотпен бағаналардың бiрлерiнiң қамтамасыз ету отрядын басқарды. Отряд торауылға түсіп оққа ұшады, гранатаметтык атқышпен БТР-і жиырма метрлi биiктiктен тастарына құзға құлады. Нәтижесінде Леонид Василиұлы тағыда жарақат алады (бұғанасы үрылған және үш қабырғасы, оң қолы тағы жарақат алды). Кабул және Ташкентте емдеуде болды. == Қоғамдық қызметі == Полковник Л.В.Хабаров 1991 жылы әскери кафедраны басқарды, содан кейін УГТУ-УПИ әскери факультетин (2003 жылы оқыту және қауiпсiздiктiң институты). Диссертацияны қорғап алды. Демалысқа шыққан полковник. Әскери зор еңбектері үшін Жауынгерлiк Қызыл тудың ордендерi мен медальдармен марапаттаған. РФның кәсiби бiлiмiнiң құрметтi қызметкерi. Оған Ауғанстан ардагерлерiнiң Ресейлiк одақ ұйымның Ворошилов облыстық қоғамдық ұйымның Төрағаның орынбасары болып жұмыс iстеуге мүмкіндік берген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Ресми торабы Санат:1947 жылы туғандар Санат:КСРО тұлғалары‎ 
«Ата салтың халықтық қалпың» демекші, өз жұртының қадір қасиетінен мәлімет беретін ғұрып қасиетпен, оған мейлінше құрметпен қарау ұлтымызға, елдігімізге сын. Тыңдар құлаққа, көрер көзге, сезінер жүрекке танымал, басқа елдерде жоқ дәстүр өрнектері, ортақ мұралары, тұрмыс тіршілігіндегі керемет салт ғұрпы мақтаныш сезімін тудырып, жұртшылықты жалпы отаншылық пен елжандылыққа тәрбиелеуде маңызды міндет атқармақ. ==Той малы== '''Той малы''' (дәстүр). «Жүз жылқы той малына кетіпті» (М.Ж.Көпеев). Келін алуға келген қадірлі құдалар ел дәстүр салты бойынша сән салтанатымен, жөн-жосығымен келіп түседі. Бұл жолдың кәде жоралары да көп болады. Соның ішінде ең басты кәдесінің бірі осы топқа арнайы әкелген «той малы» деп аталатын жолды дәстүр. Бұған әр құда өз дәулеті мен шамасына қарай жылқы немесе бірнеше қой әкеледі. Күйеудің абырой, беделі осы кәдеге де байланысты болады. Бұған қымбат мата, бұйым, жеміс, қант, шәй да қосылады. Әкелген мал арқылы құдалар қыз әкесінен, атасынан немесе сол ауылдағы жолы үлкен ақсақалдан бата тілейді. Батадан кейін әлгі мал сойылып, тойға жиналғандар одан ауыз тиеді. Той малы толымсыз болса қыз жеңгелері құдалардың бетіне басады. Сондықтан да «той малының» мүшесі түгел әрі семіз болуы қатты қадағаланады. ==Күйеуаяқ== '''Күйеуаяқ''' (ғұрып). Жігіт қалыңдығын алғаннан кейін әдеп бойынша енесін қошаметпен өз үйіне апарып салады. Ата енесі күйеу баласына ірі мал атайды. Мұны «күйеуаяқ» дейді. (ғұрып). Ұзатылып жатқан келіншек көшінің жолында отырған ауылдың адамдары (жастары, әйелдері) керуен атының ноқтасынан, не түйесінің бұйдасынан ұстап тұрып сұрайтын кәдесі. Қыз анасы оларға кәдесін жасайды, кәде алған риза болып, бақыт тілеп батасын беріп, жол болсын айтады. ==Қыз қашар== «'''Қыз қашар'''» (дәстүр). «Былайша қыз қашар дәстүрін өткізетін үйді «болыс үй» дейтін көрінеді». (Х.Арғынбаев). Күйеудің келуін «ұрын келу» десе, қыздың атастырылған күйеуін көруі «қыз қашар» дейді. Бұл «ұрын тойы» өтетін күні болады. «Ұрын той» жастар үшін көңілді, думанды тойлардың бірі. Бұған жас жеңгелер мен жастар қатынасады. Күйеуден алынатын «қол ұстатар», «шаш сипатар», «қыз құшақтар», «арқа жатар», «көрпе қимылдатар» тағы сол сияқты кәделер осы жолы беріледі. Екі жастың бірін бірі көріп, тілдесуі де осы тойда болады. Екеуі де бірін бірі ұнатып, қалыңдық жігітке қыз белгісі орамалын және оның іні қарындастарына да түрлі сыйлықтар береді. Күйеу ұрын барғаннан кейін құдалық бұзылатын болса қазақ заңында өте ауыр іс. Үлкен дауға кетеді. Күйеу себепсіз бас тартса бұрынғы берілген мал қайтарылмайды және айып салынады. Батаны қыз жағы бұзатын болса қалың мал толық қайтарылады әрі айып төлейді. Санат:Қазақ салт-дәстүрлері 
'''Үйсін күнбиіне ұзатылған Хань қыздары''' Ежелгі Үйсін мемлекетіне Батыс Хань әулетінен екі қыз ұзатылған. Б.з.д. ІІ ғасыр соңында, Үйсіннің күнбиі (патшасы) Елжау Хань әулетінің құдандалық саясатына мақұл болып, мол қалыңмалды айдатты. Бірақ «Хәннама. Батыс өңір баяны. Үйсін баянында» Хань Уди заманы юанфың жылдарындағы (б.з.д. 110 б.з.д. 105 жылдарда) Елжау күнби қартайған адам ретінде айтылады. Расында да сол кездері ол жетпістен асқан болу керек. Демек Елжаудың Хань қағанкесін өзі алу, одан бала сүю ниетінде болар кезі емес. Ғалымдар айтқандай, “Батыс Хань әулеті мен Үйсіннің құда-андалық іс-әрекеті, іс жүзінде, саяси одақтасудың тәсілі болып есептеледі. Тиімді саяси, әскери жағдайларда мұндай құда-андалық арқылы тамаша саяси табыстарға жол ашуға болады. Өйткені, мемлекет билігі патриархалдық, мирастық үлгіде жалғасатын хандық үстемдік жағдайында, ханның өзіне қыз беру, сөйтіп сол хан-айым арқылы ханға және бүкіл ордаға ықпал жасаудың өзі белгілі нақты жағдайда айрықша рөл атқарады. Батыс Хань әулеті Үйсінмен құдаласқанда осындай тілекті негізге алды. Лю Шижюн (刘细君) Елжауға қойнының жылуы, сойылының қаруы қалмаған қартамыс күнбиге күйеуге шықты. Елжау күнби кейін Шижюнді үлкен немересі Жөншіге қаратпақ болғанда, Хань әулетінде конфуцийшілдік этикалық өнегемен өскен Шижюн бұған мақұл болмай, ордадан ақыл сұрады. Хань патшасы Лю Чы оған: ‘Сол елдің әдет-ғұрпына көнгенің жөн. Үйсіндермен тізе қоса отырып, ғулардың тұқымын құртуға ниет бекіттік’ деп жауап қайырды. Осының өзі-ақ бұл саяси құда-андалықтың мәнін айпарадай ашып тастайды”. Меніңше, бұл арада Хань әулетінің Лю Шижюн қағанкені күнбиге (әйтеуір күнбиге!) ұзатқаны шындық. Бірақ, әбден қартайған Елжау, өзіне емес, болашақ күнбиге айттырған болар. Бірақ оны әу баста ашып айтпауы да, айтқанымен ауыздан ауызға күңгірт жетуі де, Хань тіліне толық аударылмауы да мүмкін. Күнбиге ұзатылдым деген Лю Шижюн, Елжауға емес, Саншораға тиетінін Үйсінге келгесін білген. Ол кезде Саншора күнби емес. Шижюннің жас әйелдік табиғи сезімін ойлағанда, шалға емес жігітке барғысы келетіні сөзсіз. Ал, міндетіндегі саяси сезімін ойлағанда, өзінің Хань ордасынан үстіне алып келген құпия жауапкершілігін атқару үшін, сөзсіз түрде, күнби ұлдарының біріне емес, кім болса да, тұпа тура күнбиге баруға тиісті. Оның патшасына хат жазып, Саншораға баратын болдым деп налуы осы күнбиге қолы жетпеген өтпелі кезеңнің (Саншораның күнбилігі әлі жарияланбаған, оның орнына Дару сықылды өзгенің шығып қалуы да ғажап емес тұстың) тудырған түсінбестігінің салдары. Егер бұған ол кездегі тілдік бөгеттер мен аударудағы ағаттықтарды заманына сала ойласаңыз, бұл көзқарасыма иланып та қаларсыз. Күнбиге айттырылды дегеннің хатқа Елжауға айттырылды болып түсуі мен түсінілуі, ал Елжау жүрегінде Хань қағанкесін болашақ күнбиге қосу бекімі болуы әбден ықтимал да қисынды. Мұны, 2100 жылдың алдындағы жазбаларға құл болмай, милы баспен дұрыс таразылаған жөн. Кейінгі іс жүзіндік ахуал оның Елжау тірі кезінде Саншораға берілуі Елжаудың оны алмағанын тағы да дәлелдей түседі. Хань әулетінің Үйсінге қағанке ұзатқанын ести сала, тәңірқұт та бір қызын күнбиге (Саншора Жөнші күнбиге) береді. Әрі екі ел ара тепе-теңдікті, әрі “қарыстан сүйем жақын” саналатын дәстүрді сақтау үшін күнби Ғұн қағанкесін сол күнбише етеді. Ол кездегі салт бойынша лауазымдар ішінде сол атанғандар оң атанғандардан жоғары тұратынын алғы бөлімде айттық. Мөлшермен б.з.д. 109 жылдың соңында Лю Шижюн Үйсін еліне, Күнбидің (меніңше Саншораның) оң тізебасар күнбишелігіне ұзатылады. Б.з.д. 108 жылы келіп түседі. Бірақ, Лю Шижюн Үйсінде жыл (кей әдебиеттерше б.з.д. 105 жылы түсіп, бір-ақ жыл) ғана өмір сұрген. Жылнамалар оның ән-күйге құмар, көркем жазуға шебер, әдебиетке зауықты болғанымен, көңілі нәзік еді. Үйсін тілін білмейтін. Үйсіннің ғадет-ғұрпына көндіге алмағаны тағы бар. Әйгілі “Аққу жыры” (《黄鹄歌》) Шижюн қағанкенің туған жерін сарыла сағынған сезімін жұртқа жайған-ақ. Ол жырдың алғы шумағы төмендегідей: :吾家嫁吾兮天一方， :远托异国兮乌孙王。 :穹庐为室兮毡(旃)为墙， :以肉为食兮酪为浆。 :居常土思兮心内伤， :愿为黄鹄兮归故乡。 аудармасы: :«Мені ұзатты әлемнің ар жағына, :Шалғай, жат ел –Үйсіннің қағанына. :Дөңгелек үй, туырлық там орнына, :Ет жеп, айран ішеді тағамына. :Аққуша оралсам деп сарыламын, :Туған жұртты сарғая сағынғанда». Бұлай дегендік талайды, әсіресе еліне деген сағынышын аңғартады. Бұл http: //www. myspact. cn сайтынан алынған (әрине ол екі Хань жылнамасын кеңіте жазған) көзқарас іс жүзінде талайға ортақ пікір. Дейтұрғанмен, тек сағыныш ғана ма? Айдалу сезініп, құсалану жоқ па? Оның салдары неге соқты? Ауырды ма? Өзіне қол жұмсады ма? Не әлдебіреу қастық қылды ма?... дегендерге ертедегі дерек көдерінде жауап жоқ. Ал, шындығында бұл арада кемінде мынадай ықтималдықтар тұр: 1. Қатты торығудан барып ауруға шалдыққан не өзіне өзі қол жұмсаған. Мүмкін ол әсілі Үйсінге келгісі жоқ қыз, яғни Жау Жюн қағанкеге (кейінгі заманда тәңірқұтқа ұзатуды өзі тіленіп тұрып алған, Хань патшасы шығарып саларда ғана көріп, ересен сұлулығына қатты тәнті болған, соғанға шейін бұл қызды өзіне көрімсіз деп айтып келген жанды өлтірткен Уаң Жаужюн сұлуға) ұқсамайтын райдағы қыз. Оның әкесі, Жяңду деген жердің ханы Лю Жян (刘建) әрине Хань әулетінің атақағаны Лю Баңның тұқымы. Бірақ, б.з.д. 121 жылы Лю Жян патшаға қарсы көтеріліс жасап, жеңілгесін өзін-өзі өлтірген адам болғандықтан, Лю Шижюннің өзінің Үйсінге ұзатылуын жер аудару сипатында сезінуі де ғажап емес. Ал, Профессор, аса атақты ғалым Жаң Шиман “Үйсін қазақтары туралы зерттеу” деген еңбегінде: Лю Шижюн күнбише “өзінің төркінінен ертіп келген нөкер, қорғаушы, кәнизек, әтек, т.б. жүздеген адамының күтуімен ордада тірі жесір болып отыра берді. Тек құрғақ атағы болмаса, бір жылдан астам мезгіл ішінде күнбидің дидарын бір-ақ рет көрген болатын” дейді. “Ханьнамада” да “Ол... жылына бір рет күнбимен кездесіп, дәм-тұз таттырып тұрды. Оның оң-сол қол ақсүйектеріне ақша тарту ететін” делінген. Нығымет Мыңжанұлы: күнбидің “Хань әулеті ханышасы Шижюнді айттыруы оған некелену үшін емес, тек саяси дипломатиялық мақсат үшін еді... Жаң Шиманның бұл пайымдауы шындыққа үйлеседі” деп бұл байланысты расқа шығара түседі. Мұның бәрі көңілі нәзік қызды құсалану сықылды ықтималдықтарға итеруі әбден мүмкін. (мына сурет ҚХР Құлжа қаласындағы Лю Шижюн мұражайындағы Шижюн мүсіні) 2. Қастандық болған. Сыртқы күштегі ғұндар жағынан немесе Үйсін ішіндегі Ханьге қарсылар тарапынан қастандық болуы мүмкін. Осыдан жарым ғасырдан соң Лю Жиеюдың Нәби күнбиді өлтіруді жоспарлап, іске асыра алмай қалғанын (жаралы күнбидің Лю Жиею ордасынан қашып құтылғанын) еске алғанда, үйсіндер ішінде де Лю Шижюнге қас қылғысы келетіндер барлығына күмәнданудың орны жоқ. 3. Туыттан кетуі де ықтимал. Лю Шижюннен Шяфу атты бір қыз қалған. Бәлкім сол туыттан кеткен де болар. «Күнбимен жылына бір-ақ рет қонақасыда ғана кезігетін тұрса, ол қыздың әкесі белгісіз. Бұл да бір мәселе» деушілер де бар. Ал, уикипедия (еркін энциклопедия) деп жазады. Елжау күнби б.з.б. 104 жылы өз ажалынан дүние салады. Оның тірі кезіндегі өсиет-уәдесіне құрмет еткен Тайпа Көсемдер Алқасы (ТКА) оның немересі Жөнші Саншораны күнбилік таққа көтереді. «Ханьнаманың» айтуынша оның аты Жөнші, лақабы Саншора, қағандық лауазымы күнби. Лю Шижюн өлгесін, б.з.д. 101 не 102 жылы, Хань Уди Үйсінге әрі іске асыра бастаған құда-андалық саясаты бойынша, әрі Саншора күнбидің разылығына сай тағы бір қыз ұзатады. Ол Чу хандығының (楚王) билеушісі Лю Удың (刘戊. б.з.д. 121 б.з.д. 153 жж.) немересі, 20-ға енді таяған Лю Жиею (刘解懮, Б.з.д. 120-49 жж.) болатын. Сөз болып жатқан екі қыздың ататегі туралы мәлімет былай дейді: Хан әулетінің шаңырағын көтерген атақаған Лю Баңның (刘邦) төртінші мұрагері Хань Жинди лақапты ЛюЧи (汉景帝，刘启). Оның Лю Фей (刘非) дейтін ұлы Жяңду (江都) еліне хан болады. Лю Фейден Лю Жян туған (刘建- бұл да әке орнына Жяңдуға хан болған). Лю Шижүн осы Лю Жяннің қызы. Ал Лю Баңның төртінші інісі. Чу хандары (楚王) сонау Хан әулетінің шаңырағын алғаш көтерген атақаған Лю Баңның (刘邦) төртінші інісі Лю Жяудан (刘交) тараған зор әулет (庞大的家族) еді. Чу хандығын, Лю Жяудан соң, оның ұлы Лю Иңкы (刘郢客) биледі, бірақ оның өмірі қысқа болды. Ол өлгесін орнына ұлы (Лю Жяудың немересі) Лю (刘戊) шықты. Лю ағайынды алтау-ды. Хан еместері өңшең төре болатын. Лю ерке-шолжың, әдеп-ибасыз, ойынпоз болып, өзгеге құрмет түгіл, мемлекет шаруасына мән беруді де білмей, үнемі қай-қайдағы тексіздермен сауық-сайран құрып өскен сыңайлы. Оның үлкендер қайтыс болған күндері де ішіп-ойнап жүргенін естіген патшаның оған меншікті иелікті тарылтып тастау жазасына кіріптар еткен кезі де болған. Лю хан болғасын, көп ұзамай, әкесінің сенімді де мықты қолқанаттарының арт-артынан кетуі де содан болар. Артынан, жеті ханның патшаға қарсы көтерілісіне (“七国之乱”) қатысып жеңілгесін, ол өзін өзі өлтіреді. Патшалық дағды бойынша, оның бұл қылмысы ұрпағына мейрімсіз күйреткіш апат боп тиеді. Мұндайлардың ұрпағы, жай бұқара күйіне түсіп қана қалмай, тіпті бас көтере алмас күн кешетін, біртіндеп құритын, із-тұзсыз кететін. Оларға қайтыс болған тектілер қойылатын тұстан көрлік те бұйырмайтын. оларға жуымайтын. Лю Удың ұрпағының (соның ішінде Лю Жиеюдың әкесінің де) тарихи жазбаларға түспей қалуының басты себебі міне осы. Сондықтан, нағыз тектінің ұрпағы Лю Шижүннің өз тағыдырына налып, құсаланып өлуі мен Лю Жиеюдың мұндай тағдырды қуана қабылдап, елі үшін қартайғанша адал еңбек еткенін салыстыра келіп, кей тарихшылардың Лю Жиеюдың патша тұқымымен (сол қатарда Лю Умен) еш қандастығы жоқ, қарадан шыққан саяси қайраткер деуіне таң қалуға бомайды. Лю өлгесін, туыстары бір жағынан оның қылмысына патшадан кешірім, рахымшылық сұрап, жазаның жеңілдеуін өтінсе, енді бір жағынан, астанадан 2000 шақырым алыста жатқандарынан, хабар ошардың патша құлағына тез жетпесінен пайдаланып, Лю Уды тәуір жерлеп алуға кіріседі. Олар патшаның Лю Уды, алтынға орап көмуге мақұл болса да, онымен Чиң Шыхуаң зиратындағыдай қалың мүсінқолды Терракотовые воины, 兵马俑) қоса көмуге көнбесін әбден білуші еді.Оған көнсе ол «Лю арғы дүние бақида да көтеріліс жасайтын мүмкіндікке ие саналады» емес пе! Бірақ туыстарының қулығымен Лю осылайша Айдағар тауына (狮子山) қойлып кетеді. Лю Жиею жайшылықтағы қыздардың бірі ғана емес, Лю Шижюннен мүлде басқаша ару болатын. Қазіргі әркім-әркім оны «әкесінің қылмысына бола бүкіл туыстарымен қатар нелер жапаны да тартқан, алуан қақпайды да көрген еді. Асқан сұлу, шымыр денелі, қайратты, қайсар Жиею саясатқа да қатты қызығатын. Соған да шығар, ол әулет ордасының құда-андалық саясатын недәуір тез түсіне қойды. Сонымен бейне алып қолбасының еліне зор үлес қосу үшін алысқа жеңіспен оралар сеніммен, асқақ көңілмен шалғайға ұзады» деп жазып жүр (мына сурет Лю Жиеюдың ҚХР Құлжадағы Лю Шижюн мұражайындағы мүсіні). Ол келе салып, саяси міндетіне қажетті дайындыққа кіріседі. Тіл үйренеді. Салт-ғұрыпты игереді. Үйсінге балдай батып, судай сіңудің қамын қарастырады. Үйсіндерден өз маңына неғұрлым көпті тартудың барлық амал-айласын іске салады. Ертең күнбиге ізбасар боларлық Хань жиендерін дүниеге әкелу мен оны баулу тіпті ұмыт қалмайды. Көп ұзамай, 10 жылдай билік құрған алғашқы күйеуі Жөнші күнби қайтыс болады. Оның ұлы әлі жас-тын. Ол өлерінде “Менің орныма көкемнің (әкесінің інісі әдебиеттерде Датлұқ, Дару делінеді, Далу 大禄 Дулат С. Ж.) ұлы Оңғай (翁归, Уыңгүй) шықсын. Ол менің ұлым (ғұн қызынан туған С. Ж.) Нәби (Ней би 泥靡) ержеткенде орнын соған берсе” деген өсиет қалтырады. Үйсін ығайлары (ТКА) бұған мақұл болады. Сөйтіп Оңғай мөлшермен б.з.д. 93 жылы Күнбилік таққа отырады. Лю Жиею әменгерлік салт бойынша Оңғай күнбиге оң күнбише болады. Алып денелі, ақылды, қайратты болғасын шығар, оны хәндер “етжеңді би” (семіз хан, фейуаң “肥王”) деседі екен. Әрине, Жиею іштей: “Мақсатқа жетпей тынбаймын! Ол үшін барша ебін тауып, Етжеңді биге, Үйсін ығайларына жағуым керек” дейді. Ол дегенін келістіріп атқаруға кіріседі де. Күнбиді өзіне магниттей тартады ғана емес, көп ұзамай арт-артынан Өңкей (Нуангұт, Юәнгүй -元贵), Мәнән (Муаннен, Уаннян, 万年), Датлок (Далы 大乐) дейтін үш күнбизатты да дүниеге әкеледі. Күнби оның сөзіне құлақ асқыш та бола бастайды. Хән әулеті мен Үйсін ұлысы ара байланыс та қыза түседі. Екі ел ара елшілер қайшалысып жатады. Бұл барыста елінен ере келген қолқанат қыз (婢女, Slave girl, күңқыз) Фың Ляу (冯嫽) да ересен ес қатады. Ол оқыған, шешен, жосыншыл, мұқият, айлакер, сергек, адал, тіпті өзіне әпеке-сіңілдей боп кеткен бойжеткен болатын. Ол ретін келтіріп, Үйсіндегі зор биліктің иесі болып жүрген оң шербасыға (оң сеңүн, 右将军) тиіп алады. Сонымен біртіндеп Лю Жиею мен Фың Ляу тобы Үйсін ордасының іші-сыртында бөлекше күшке айналып, Үйсін мемлекетінің саяси, экономикалық, әлеуметтік, әскери, т.б. салаларына терең ықпал жасай бастайды. Лю Жиеюдың ысылған саясаткерлігі мен Үйсіндегі өмірінің ұзақтығы салдарынан Хән әулетінің үйсінге ықпалы күн сайын күшейе береді. == Дереккөздер == Санат:Үйсіндер 
'''Томас Кук''' (ағылш. Thomas Cook; 22 қараша 1808 18 шілде 1892)- Ұлы саяхатшы Томас Кук кедей ағылшын отбасында дүниеге келген. 1826 жылы ол 17 жасында Баптисттер шіркеуінің толық мүшесі болып қабылданады. Томас кук нағыз жаңалықты ашқан саяхатшысы. Ол қазіргі таңда тек жеке фирмалар ғана емес, бүкіл мемлекеттерді байытып отырған ең пайдалы бизнес түрін ашты. Яғни туризмді ойлап тапты. Баптист бола жүріп ол арақ ішушілер мен темекі шеккендерге қарсы соғыс ашты. Осының арқасында Кук оларды алғашқы туристтер етті. Клиенттер саны өсе бастағанда Кук теміржол басшылығымен үнемі жолаушылармен қамтамасыз ететіндігі туралы келісім жасасты. Олардың ойлап тапқан «Миллиондарға арналған темір жол» деген плакаттары магазиндер мен қабырғаларда ілініп тұрды. Теміржолдар осы үшін Кукқа қаражаты аз адамдарға да саяхаттар жасауға мүмкіндік беретін жеңілдіктер жасады. Сондықтан клиенттер саны жүздеген емес, мыңдаған болды. Оның экскурсиялары мен саяхаттары көп адамдар( клиенттер) арқылы Табысқа төменгі бағамен жетуге болады -, деген қағидаға сүйенді. 1845 жылы Томас Кук бірінші рет тек ойын-сауыққа арналған саяхат ұйымдастырды. Лейстерден Ливерпульға және кері арнайы поездбен. Осы саяхатты ұйымдастыруы барысында ол қолайсыз орналасқан үшінші кластық вогондарды алып тастауға шешті де оның орнына жайлы қауіпсіз вогондармен толықтырды. Билеттерді саяхат жасағысы келгендерге сатпай тұрып, Кук маршрутты өзі жүріп өтті...аялдама жасауды жоспарлаған қалаларды қарады. Және алғаш саяхатшыларға жолаушы чегін ұсынды. Кук өзінің алғашқы саяхатына және келесі саяхатшыларға арнап шағын жолсілтеуіш жасады. Бұл жолсілтеуіште туристер көре алатын барған жерінің барлық орындары көрсетілді. Ол өте тиімді уақытта жасалды. Дәл сол кезде жарнама компанияларының билетке деген ұсынысының өскені соншалықты,бір поездін орнына екі поезд жалдауға тура келді. Оның ұшыраған қиындықтарының ең маңыздысы 700ден аса туристтерді тамақтандыру мен тунеу орындарын табу еді. Томас Кук Шотландияға, Ирландияға, Солтүстік Уэльске және Мэн аралына жасаған маршруттарын бағындырған соң, Кук ары қарай жалғастырды. Ол орталық Англияның көптеген ірі жер иелеріне өздерінің сарайлар мен саяжайларына қарапайым адамдардың кіріп тамашалауына рұқсат етуін сұрады. Ол көптеген Еуропа қалаларына маршруттар ойлап тапты.1865 жылы ол өз отандастарына жаңа өмір, ал ата бабаларының отанын ашты. Оның жұмыстары арнайы туристтік саяхаттарға арналған Ұлы Томас Кук атты агенттік арқылы жүріп отырды. Оның фирмасының алғашқы клиентінің бірі Марк Твен болды. Куктың ойынша және тұтынушыларының айтуы бойынша оның жетістіктерге жетуінің себебі, барлық саяхаттарда Кук туристтерді күтетін. Мысалы, көптеген жолаушылар саяхатқа поездбен алғаш шығып тұрғандықтан, қатты қобалжып, денсаулығы мен өзднрінің заттарын жоғалтудан катты қорықты. Осындай туристтерге Кук өз әкелеріндей барлығын сенімділігін арттыруға барынша ықпал жасады. Бұған куә болған Норфолктық викарий Бенджамен Амстронг, Кукиың компаниясымен саяхат жасаған 14 жылдың ішінде бірде бір жағымсыз жағдайлар туралы естімегендігін айтады. Ары қарай менеджерлік ғажайыптары басталды.1846 жылы Томас Кук Вальтер Скотт және Роберт Бернстің шығармашылығын сүюшілерге арналған маршрут жасау үшін Шотландияға аттанды. Олардың еңбектерін Англиядағы әрбір адам оқитын. Бұл ойы әте дұрыс болып шықты. Себебі, әрбір берілген оқырман өзінің сүйікті шығармаларының ғажайып әлемін көргісі келеді. Томас Кук осыны алғаш түсініп өмірге алып келген және болашақ туристтік бизнестің маңызды идеясын ойлап тапқан адам болды. Шотландияға арналған жолсілтеуішті жарыққа шығара салысымен Кук бірінші және поезбен 350 адамды ертіп барды. Парижге саяхаты Томастың шет елге жасаған алғашқы саяхаты еді. Осы жолы ол барлық жағдайларды қарастырды. Қонақ үйлер мен транспорт жүйелерінің басшыларымен жасалған көптеген келісім шарттар тыныштылық пен комфорттылыққа кепілдік берді. Томас Кук әдеттегідей жолсілтеуіштер жасап шығарды,алайда онда бұрынғы жолсілтеуіштер сияқты тек көрікті орындар ғана емес.., көптеген практикалық елде өзінді қалай ұстай білу керектігі жазылған бөлімдерден тұрды. Бұл маршрутты жасау бойынша жеткен жетістігі өте керемет болды.:мерзімі біткенде Томас Кукқа Наполеон атынан жеке хатшысы арқылы алғыс хат берілді. Ұлыбритания премьер министрі Гладстон Томас Кукқа арнайы тасырма берді.: ағылшындықтар үшін Индияға маршрут,ал индиялықтар үшін Англияға маршруттар жасау.Себебі мемлекет басшылары тек туризм ғана коллония мен метрополия тұрғындарының арасындағы достық қарым қатынастарды жақсартады деп сенді. Ал 1878 жылы Индияның графы Дафферин Томас Кукқа Индияда тұратын мұсылмандар үшін қасиетті Меккеге баратын маршрут ұйымдастыруын өтінді. Томас Кук туризмді ойлап тапқан адам болды. Ол негізін салған турстік агенство дүниежүзіне танылды. Елу жылдан кейін Томас Кук сын» фирмасының 84 бөлімі, 85 агенттігі пайда боды. Және бұл фирманың қызметтерін миллионнан астам адам пайдаланды. 
'''Foxconn''' тайваньдық электроника өндіретін компания. 1974 жылы құрылған. 10-нан астам елде зауыты бар. Бұл компания Apple компаниясының Iphon-ын,Ipad планшетін және McBook ноутбугін, Sony корпорациясының PlayStation 2,PlayStation және Vita ойын құрылғыларын, Microsoft компаниясының Xbox 360 ойын құрылығысын, Motorola, Nokia компанияларының ұялы телефондарын, т.б шығарады. == Дереккөздер == компаниялары Санат:Алфавит бойынша компаниялар 
'''Кендірлі''' Тентексор көлінің тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы Қоржынкөл ауылынан шығысқа қарай орналасқан. Тобыл өзені алабында. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 190 биіктікте. Аумағы 8,3 км2, ұзындығы 3,9 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 12,6 км. Маңында Матай, Кісікелді, Үлкен Мойылтау көлдері бар. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірде ериді. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы ащы, жазда мал суарылады. == Дереккөздер == Санат:Бейімбет Майлин ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''Генри Милль''' (1683-1771 шамасында) 1714 жылы алғашқы жазба мәшинесін жасап шығарған ағылшын өнертапқышы. Алғаш жазба мәшинелерінің бірі == Өмірбаяны == Ол ''New River Company''-да гидротехникалық құрылыс инженері қызметін атқара отырып, көзінің тірісінде екі жаңалықтың патенттігіне ұсыныс береді. Оның бірі күйме рессораларына қатысты болса, екіншісі '''''Хат тану мәшинесіне''''' байланысты еді. Оның жазба мәшинесіне ұқсас жаңалығын патенттеуден бас тартып, бұдан кейін сол жаңалығы ұмыт қалады. Жазба мәшинесінің алғаш үлгілерінің ішіндегі белгілерінің бірі '''''Пеллегрино Туррині'''''. Бұл алғашқы жазба мәшинелерінің, соның ішіндегі Турринің негізгі мақсаты көзі нашар көретін жандарға жазабілу мүмкіндігін беруде еді. ==Қайнар көзі== 
'''Шет тілдер және іскерлік мансап университеті''' Қазақстандағы ең жас, бірақ қарқынды дамып келе жатқан біреуі болып табылады. Алғаш рет Абылай Хан атындағы Әлем тілдер және халықаралық қатынастар университетінің ішінен шет тілдер факультеті болып ашылған болатын. Кейін екінші іскерлік жоғары оқу бөлімі ретінде қызмет көрсетті, 2005 жылы университет статусына көтерілді. Біз Қазақстан жастарының бақытты болашағы болуын қалаймыз. Қазақстанның болашағы жастарымыздың қолында екендігін білеміз. Яғни, сапалы білім беру, оларды өмірге баулу біздің міндетіміз. Жастарымызға немқұрайлы қарау, елімізге қиянат жасаумен бірдей. Сол себептен де Шет тілдер және іскерлік мансап университеті мына бәсеке алаңына айналған, жаһанданған дүниеде студенттерге заман талабына сай білім беруге және оған керекті жабдықтардың барлығымен қамтамасыз етуге тырысып келеді. Студенттердің білім алуына барлық жағдайлар жасалғаннан кейін ғана олардан нәтиже күте аламыз. Ғаламдасқан заман халқымыз бен елімізді барлық елдермен бәсекелесуге мәжбүр етіп отыр. Осы жарыстан мықтылар ғана жеңіп шығады, ал бәсекеге шыдай алмайтындар жеңіліске ұшырайды. Шет тілдер және іскерлік мансап университеті оқытушыларымен бірлесе отырып жастарымыздың бақытты болашағы үшін қызмет және жастардың қажетті білім алуына, тәжірибе жинақтауына, өмірге дайын болуына барлық жағдайды жасауды. Университет Орта Азия мәдениет қоры тарапынан құрылған. Университетіміз қала орталығында үш қабатты, жаңа ғимаратта орналасқан. Ғимаратымызда жаңа заман талабына сай дәрісханалар, тіл конференция залы, кітапхана, буфет, кафетерий сияқты әлеуметтік және мәдени мүмкіндіктер бар. 2005 оқу жылында Білім министрлігінің тексеруінен сүрінбей өткен Шет Тілдер және Іскерлік Мансап универаитеті бүгіегі таңда Қазақстанның мықты деген арасынан орын алып отыр. Университет Орта Азия Мәдениет Қоры және түрік компаниялары, жеке тұлғалар тарапынан қаржылай қамтамасыз етіледі. Университеттің қаржы қоры негізінен студенттердің төлем ақыларынан тұрады. Осымен қатар келешекте анықтама мен жоспарлау бөлімдерін ашқалы отырған Шет Тілдер және Іскерлік Мансап универаитеті НАТО және де осы сияқты танымал ұйымдар мен бірлесе отырып ғылыми және мәдени іс-шаралар өткізбекші. Келешекте университет халықаралық деңгейге көтерілуді жоспарлап отыр. Университет мемлекеттік және жеке секторлардың барлық саласында жұмыс істей алатын мамандар жетелдіру мақсатымен ашылған. Білім берумен қатар жастарды рухни жақтан тәрбиелеп, мәдениетті, ұлтжанды, рухани дүниесі бай жастар тәрбиелеп шығару университеттің басты мақсаты. ==Дереккөздер== Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары 
'''Алматы университеті''' университетте әр білімгерге қол жеткізімді оқу үрдісі жүреді, оқу-әдістемелік кешендер және оқытудың интерактивті тәсілдері, кешендік тәсілдер қолданылады. Қашықтан оқыту түрі жаңа технологияларды және Интернетті қолдана отырып жұмыс орнын және мекен жайын ауыстырмай кәсіп алуға мүмкіндік береді. Қашықтан оқу жүйесі білімгерге пәндерді еркін оқуға мүмкіндік береді, олар оқытушымен электронды пошта арқылы және т.с.с. телеконференция мен чаттар арқылы сұхбаттасуға мүмкіндік береді. ==Дереккөздер== Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары 
'''Халықаралық бизнес университеті''' ''(University of International Business)'' 1992 жылы құрылған Қазақстан Республикасының жоғары оқу орны. Бүгінгі таңда UIB жоғары білімді білікті мамандарды даярлауда тәжірибесі бар, экономиканың түрлі салаларында бизнес жүргізуге қабілетті және көшбасшы бола алатын өзіндік қазіргі заманғы бизнес-мектеп. UIB үздіксіз білім беру цикліндегі: Бакалавриат, Магистратура, PhD докторантура, Диссертациялық кеңес МВА және DBA бағдарламаларын қамтитын университет ретінде танылды. Бұл әр студент пен тыңдаушыға жоғары және жоғары оқу орнынан кейін кәсіби білім беру траекториясын құра отырып, өзінің ең жоғары мансаптық мақсаттарын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Қазіргі таңда UIB Университеті менеджмент және маркетинг, қаржы және есеп, экономика және халықаралық қатынастар, экология және туризм, мемлекеттік және жергілікті басқару, ақпараттық жүйелер, әлеуметтік жұмыс, әлеуметтану, психология және журналистика салаларында мамандар дайындайтын ЖОО. Университеттің жоғары білім беру нарығында Қазақстан Республикасының ең беделді рейтингтерінде тұрақты орын алуы оның жоғары мәртебесін көрсетеді. Білім беру сапасын қамтамасыз ету жөніндегі Тәуелсіз қазақстандық агенттіктің 2010 жылы жариялаған ЖОО-лардың «Бас рейтингісіне» сәйкес UIB Қазақстанның таңдаулы 60 ЖОО-сының қатарына кірді және оқу орындарының арасында орын алды. 2010 жылы ҚР Ұлттық аккредитациялық орталықтың деректері бойынша бакалавриаттың білім бағдарламаларын табысты жүзеге асырып келе жатқан ЖОО-лар рейтингісінде еліміз бойынша UIB-дің «Қаржы» мамандығы екінші орын, ал «Маркетинг» мамандығы үшінші орын алды Университет несиелік және қашықтықтан оқытуды енгізу бойынша көшбасшылардың қатарына кіреді, ол оқу орнының халықаралық білім стандарттарына сәйкес келуіне мүмкіндік береді. Білім беру қызметінде инновацияны енгізу арқасында университет бірлескен жобаларды жүзеге асырып және студенттер мен оқытушылар алмасу жөнінде бағдарламаларды енгізе отырып, Ресей, АҚШ, Еуропа және Азияның ірі жоғары оқу орындарымен кең түрде байланыс жасап келеді. ЖОО-да білім беру сапасының аса маңызды критерилерінің біріне құрамның дайындық деңгейі жатады. UIB университетінің кафедрасында 179 жоғары білікті оқытушылар жұмыс істейді, олардың ішінде 12 профессор, ғылым докторлары, 86 ғылым кандидаттары, доценттер. UIB-дің оқытушысы соңғы жылда ҚР БжҒМ тағайындайтын «ЖОО-ның үздік оқытушысы» атағына ие болды. Университет мақтанышы оның студенттері мемлекеттік грант, «Білім Центральная Азия» қорының гранты, KazEnergy бірлестігінің гранты, Е.Тәтішев атындағы қор гранттарының иегерлері. UIB студенттерінің бір тобы президенттік «Болашақ» бағдарламасы бойынша білім алуда, Қазақстан Республикасы Президентінің атаулы шәкіртақы иегерлері. Қос дипломды білім беру аясында UIB-дің үздік студенттері Чехия мен Латвияның серіктес ЖОО-ларында білім алуда. Білім беру сапасының маңызды көрсеткішіне жоғары оқу орны түлектерінің еңбек нарығында бәсекеге қабілеттілігі мен сұранысқа ие болуы жатады. Өз түлектерін лайықты түрде еңбекпен қамтамасыз ету мақсатында UIB кәсіби белсенді түрде ынтымақтастық жасап келеді, соның нәтижесінде жыл сайын олардың 95-98%-ын еңбекке орналастыруға қол жеткізуде. Біздің түлектер ірі қазақстандық және халықаралық компанияларда, ҚР Қаржы Министрлігінде, ҚР экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігінде, салық ұйымдарында жұмыс істейді. UIB түлектері университетті аяқтағаннан кейін де UIB-дің барлық кезеңіндегі түлектермен ынтымақтастық және әлеуметтік қолдау көрсету негізінде құрылған «Алтын Отау» Қауымдастығына кіре отырып, бір-бірімен байланыс жасап отырады. Халықаралық бизнес университеті 2011 жылғы түлектерге мектепті, колледжді, ЖОО-ны табысты аяқтап, бакалавриат, магистратура, PhD докторантура, МВА және DBA бағдарламалары бойынша сұранысқа ие мамандықтарда лайықты білім алуға шақырады. Оқуға түсіңіздер, білім алыңыздар, өздеріңіздің болашақ мансаптарыңызға қол жеткізіңіздер! UIB Сіздің табысқа бастар жолыңыз! ==Дереккөздер== Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары 
'''Каспий қоғамдық университеті''' көпсалалы жоғарғы оқу орны бола отырып, ол Заңтану; Экономика және Қаржы; Ақпараттық технологиялар: есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету, автоматтандыру және басқару; Геология және Мұнай-газ ісі бағыттары бойынша ортадан кейінгі жоғарғы оқу орнына дейін білім беру (колледж), бакалавриат және магистратура (университет) сәйкес білім беру нарығында сапалы, үздіксіз білімді қамтамасыз ететін университет ретінде танымал. Университет Алматы қаласының орталығында орналасқан, жалпы көлемі 11500 шаршы метр аумақтағы үш оқу корпусында жеке өзінің дамыған базасымен, жаңа екі ядерлі процессоры және интерактивті электронды тақталарымен қоса қазіргі заманға сай компьютерлік паркі бар. Университет корпустары жоғары жылдамдықтағы лимитсіз Интернетпен жалғанған және ішкі желідегі «Студент», «Оқытушы» электронды базаларына кіруге мүмкіндігі бар компьютер сыныптарымен жабдықталған, арнайы зертханалары, 320 мыңнан аса кітап қоры бар виртуальды кітапхана желісі, қазіргі талапқа сай жабдықталған үш спорт залы, 80 орындық асханасы бар. Дәрісханалық қор қазіргі техникалық және мультимедиалық оқу құралдарымен қамтамасыз етілген. Оқу үрдісін жүзеге асыруда 200-ден аса, оның 50% (пайызынан көбін) ғылым докторлары және кандидаттары құрайтын, жоғары кәсіби деңгейдегі құрамы қызмет етеді. Оқу үрдісін ұйымдастыру негізіне Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарына сәйкес қорытынды тестілеу компьютерлік тәртіпте жүргізілетін оқытудың кредиттік технология жүйесі қойылған, және мемлекеттік үлгідегі диплом беріледі. Сырттай оқу бөліміндегі оқу қашықтықтан оқыту технологиясымен жүргізіледі. Университет Колорадо және Оңтүстік Каролина университеті (АҚШ), Серж-Понтуаз университеті (Париж, Франция), Түрік мемлекеттік университеті, Халықаралық Прага университеті (Чехия), Урал мемлекеттік заң академиясы, Томск политехникалық университетімен (Ресей) тығыз қарым-қатынаста жұмыс атқара отырып, бухгалтерлік есепті (USAID) және бухгалтерлік халықаралық бағдарламасын дамыту (A\CIPA) жобасына қатысады. 2012 жылы басталған Қазақстандағы ЖОО оптимизациясы кампаниясын енгізінде Алматыдағы Парасат университеті Каспий қоғамдық университеті құрамына енді. ==Дереккөздер== Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары 
'''Hibernate''' (дауысталуы объектке негізделген домейн модельдерін салыстыруға (ағылш. mapping) арналған Java бағдарламалық тілінің кітапханасы әрі фреймворк. Негізге мақсаты реляциялық дерекқор мен объектке негізделген дерекқор моделдерін сәйкестендіру (framework for mapping an object-oriented domain model to traditional relational database). Hibernate persistence технологиясы негізінде дерекқорға қосылу арқылы сәйкестендіруде пайда болған мәселелерді шешеді. Hibernate GNU Lesser General Public License лицензиясы негізінде таратылатын тегін бағдарламалық жасақтама. Hibernateтің негізгі қызметі Java класстарын дерекқор кестелеріне (және керісінше Java дерек-ақпарат типтерін SQL дерек немесе ақпарат типтеріне) кескіндеу (mapping). Hibernate және де деректерді сұрастыру және шығару қызметтерін атқарады. ==Кескіндеу (Mapping)== ==Тағы қараңыз== *SQL ==Сілттемелер== жасақтама Санат:Java 
'''Java Platform, Enterprise Edition''' немесе '''Java EE''' Oracle Corporation мекемесінің өнімі. == Нұсқалары == Бүгінгі күнгі қолданыстағы нұсқасының нөмірі 6.0. Нұсқа Толық аталуы Шығарылған күні 1.0 Java Platform Enterprise Edition, 1.0 желтоқсан 1999 1.2 Java Platform Enterprise Edition, 1.2 2000 1.2.1 Java Platform Enterprise Edition, 1.2.1 23 мамыр 2000 1.3 Java Platform Enterprise Edition, 1.3 24 қыркүйек 2001 1.4 Java Platform Enterprise Edition, 1.4 24 қараша 2003 5.0 Java Platform, Enterprise Edition, 11 мамыр 2006 6.0 Java Platform, Enterprise Edition, желтоқсан 2009 == Қолданылатын технологиялар == Java EE өзінде келесі стандарттарын қамтиды: Сипаты Қолданыстағы нұсқасы J2EE 1.4 JEE JEE JEE аяқталмаған сәуір 2012 ж. EJB Enterprise JavaBeans сервер компоненттері технологиясының бизнес-логикасы 2.1 3.0 3.1 3.2 JPA Java Persistence API 1.0 2.0 2.1 Сервлет вэб-клиент сауалдарына қызмет көрсету. 2.4 2.5 3.0 3.1 JSP JavaServer Pages Сервер жақта веб-беттерді динамикалық түрде генерация етілуі. 2.0 2.1 2.2 2.2 JSTL JavaServer Pages Standard Tag Library 1.2 1.2 1.2 JSF JavaServer Faces Java технологиясын пайдаланып веб қосымшаларды дамытуға арналған фреймворк 1.2 2.0 JAX-WS Java API for XML Web Services Веб-қызметтерді жасау. 1.0 1.2 1.2 2.2 JNDI Java Naming and Directory Interface каталогтар қызметі 1.2 1.2 1.2 JMS Java Message Service хаттармен ауысу. 1.1 1.1 1.1 2.0 JTA Java Transaction API 1.0.1B 1.1 1.1 1.2 JAAS Java Authentication and Authorization Service PAM Java реализациясы 1.0 1.0 1.0 JavaMail Электронды хат жіберу және қабылдау 1.2 1.4 1.4 1.4 JACC Java Authorization Contract for Containers 1.0 1.1 1.1 1.4 JCA J2EE Connector Architecture 1.5 1.5 1.6 JAF JavaBeans Activation Framework 1.0 1.1 1.1 StAX Streaming API for XML 1.0 1.0 CDI Context and Dependency Injection 1.0 ==Сілттемелер== Санат:Java EE Санат:Java (платформасы) 
'''Java Platform, Standard Edition''', қысқаша '''Java SE''' ('''Java Standard Edition''' немесе '''J2SE''') Java платформасының стандартты нұсқасы. == java.lang == Object класы Java класстар иерархиясының түбірі(түбір класы, ата класы); Enum типтерінің базалық класы (J2SE 5.0 нұсқасынан бастап); Class Java бір жүйе бөлігінің негізгі класы; ClassLoader абстрактті класс Throwable класс является базовым для иерархии классов исключений; Error, Exception, базовые классы для каждого подтипа исключений; Thread класс, содержащий операции над потоками исполнения; String класс для представления строк их значений; StringBuffer StringBuilder классы для работы со строками (StringBuilder версии J2SE 5.0); Comparable интерфейс для поддержки обобщённого сравнения упорядочения объектов (с версии J2SE 1.2); Iterable интерфейс для поддержки улучшенного цикла for (с версии J2SE 5.0); Process, Runtime, System выполняют «системные операции». Управляют динамической загрузкой классов, созданием внешних процессов, получением информации об окружающей среде (например времени суток), следят за выполнением политик безопасности; Math және StrictMath содержат основные математические функции, такие как вычисление синуса, косинуса квадратного корня (StrictMath версии J2SE 1.3); Классы-обёртки над примитивными типами, которые превращают их объекты; Классы исключений для основных исключительных ситуаций языка среды исполнения. Все классы из пакета java.lang автоматически подключаются каждый исходный файл программы. Явное подключение не требуется. === === Бұл қаттамада Annotation интерфейсі анықталған, әрі ElementType және RetentionPolicy санақтары. === === Пакет определяет средства, которые могут быть использованы для добавления инструментария для разных аспектов выполнения программ. Он определяет интерфейсы Instrumentation также класс === === Пакет предоставляет поддержку управления виртуальной Машиной Java исполняющим окружением. Используя средства пакета, вы можете просматривать управлять различными аспектами выполнения программы. === java.lang.ref === Предоставляет возможность взаимодействия со сборщиком мусора, благодаря чему программа может быть предупреждена об изменении числа ссылок на объект или действиях, производимых сборщиком мусора над объектом. === === Пакет обеспечивает механизм отражения способность программного обеспечения самоанализу (то есть получению информации об имеющихся системе классах, их методах, полях связях). Отражение важная возможность, необходимая при использовании компонентов, называемых Java Beans. == java.io == Содержит классы для обеспечения файлового ввода-вывода информации, несколько классов абстракции ввода/вывода, также набор классов для обработки вводимой информации: выделения токенов т. д. == java.math == Содержит классы для вычислений над большими целыми числами (класс BigInteger) над десятичными дробями произвольной точности (класс BigDecimal). == java.net == Содержит классы, позволяющие приложению работать сетью, предоставляя абстракции для сетевых адресов, соединений, реализацию сокетов т. д. == java.text == Набор классов утилит, позволяющих организовать работу различного рода форматами данных, применять имеющиеся или создавать собственные шаблоны форматирования (например формат вывода даты или числа плавающей точкой). == java.util == Қосымша класстар мен интерфейстер == java.applet == Браузермен жұмыс істеуге арналған класстар == java.beans == == java.awt == Қолданушы интерфейстерін жазуға, суреттермен жұмыс істеуге арналған класстарды қамтиды. == java.rmi == == java.security == == java.sql == JDBC (Java Database Connectivity) == javax.swing == Содержит набор графических компонентов, позволяющих создавать графические интерфейсы, работающие по возможности одинаково на всех платформах. == Сілттемелер == Java SE на российском портале разработчиков Sun Microsystems == Әдебиеттер == Санат:Java Санат:Java (платформасы) 
'''Қалмұханбет Нұрмұханбетұлы Қасымов''' (1957 жылдың 18 мамырында Алматы облысы, Іле ауданының Дмитриевка ауылында дүниеге келген) 11 сәуір 2011 жыл 12 ақпан 2019 жыл Қазақстан Республикасының ішкі істер министрі. Полиция 12 ақпан 2019 жыл Қазақстан Республикасы Президентінің Президентінің көмекшісі басшысы == Биографиясы == Шапырашты руынан шыққан. Үйленген, үш баласы бар, екі немере тәрбиелейді. === Білімі === 1979 жылы С.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген, мамандығы «заңгер». Полиция === Қызмет жолы === 1979-1988 тергеуші, аға тергеуші, тергеу бөлімінің бастығы, Алматы облысы ІІБ Іле аудандының ішкі істер бөлімі бастығының орынбасары. 1988-1989 Алматы облысы ІІБ-нің қоғамдық қауіпсіздік бөлімі бастығының орынбасары. 1989-1992 Алматы облысы ІІБ Қапшағай ІІБ-нің бастығы. 1992-1997 Алматы облысы ІІБ Криминалдық милиция басқармасының бастығы, Алматы облысы ІІБ бастығының бірінші орынбасары. 07.1997-12.2003 Алматы қаласының ішкі істер бас басқармасының бастығы. Алматы облысы ішкі істер бас басқармасының, Ішкі істер департаментінің бастығы. 06.2005-09.2009 Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрінің бірінші вице-министрі, вице-министрі. 2009 жылдан бастап Шығыс Қазақстан облысы Ішкі істер департаментінің бастығы Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі. 12 ақпан 2019 жыл Қазақстан Республикасы Президентінің Президентінің көмекшісі болып тағайындалды == Марапаттары == 2-ші дәрежелі «Данқ» ордені, «Астана» медалі "Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін", "Құқық тәртібін қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін", "Қазақстан Конституциясына 10 жыл", "Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының ардагері", "Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл" мерейтой медалі, «ІІМ-нің еңбек сіңірген қызметкері» «Астананың 20 жылдығы» мерейтойлық медалі == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ішкі істер министрлері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері 
Қоныстар мен обаларға қазба жұмыстарын жүргізген кезде алынған негізгі материал қыш. Ең бастысы, қыштан жасалған бұйымдар шаруашылық пен тұрмыста және кейде жоралғылық мақсат үшін пайдаланылатын ыдыс түрі болған. Қыш бұйымдарды жасаудың технологиялық тәсілдері шикізатты қыш қамырын даярлаудан, қалыптаудан, бетін өңдеп, содан кейін оны күйдіруден тұрады. Шикізатты даярлап-іріктеу үшін сүйек және тас құралдар пайдаланылды. Қыш-құмыра шикізаттарын даярлау үшін келсап пен ірі қара малдың жауырындары, сондай-ақ уатқыштар қолданылған. Қыш құмыраның құрамына қоспалармен бірге (темір, тас, пирит, слюда, әк) сазбалшық, құм, органика (құстың саңғырығы, көң) кіреді. Сазды көбіне минерал текті созылмайтын материалдарды бекіту үшін пайдаланған. Дамыған қыш өндірісінде саз ең бастапқы шикізат болып табылады. Шеберлер бұйымдарды қалыптау кезінде ыдыстардың түбін басып-жаныштау үшін көлемі әр түрлі жұмыр тастарды пайдаланды. Ал ыдысты жасайтын құрал ретінде тұғырық айналып тұратын үстелше, яғни станок айналмалы қондырғыны қолданды. Ыдыстардың қабырғаларын тегістеу үшін жұмыр тастар, ағаш пышақтар пайдаланылды. Ал қышты тұрмыста қолданылатын аузы кең пештерде, сондай-ақ балқыту пештерінің түтін шығаратын мұржаларында күйдірген. Лаулаған отқа да күйдірген кездері болды. Қыш өндірісі отырықшылық жағдайдағы аумақтарда өзінің "гүлдену" кезеңіне жетті. Атап айтар болсақ, Сырдария мен Арал маңы аймақтары, Орталық Азиямен шекаралас жерлерде мықтап дамыған. Мұны осы аумақтағы қала қазындыларынан табылған ыдыс-аяқтан бастап, құрылыс материалдарының алуан түрлілігі айғақтайды. Мөселен, біздің заманымызға дейін VII—V ғасырлардағы Сырдарияның төменгі жағын мекендеген тайпалардың ыдыстарынан: тостақтар мен тостағандарды, шыны ыдыстарды, құмыраларды, саптаяқтарды, имек тұмсықты ыдыстарды бөліп атауға болады. Орталық Қазақстан аумағында көшпелілік өмір салты жағдайында қыш-құмыра өндіру ісі үй тұрмысының қажетіне байланысты шеберлерге тапсырыс беру арқылы жүзеге асып отырған. Санат:Өндіріс 
'''Кендірлі''' Каспий теңізінің шығанақ. == Орналасқан жері == Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Құрлыққа 22 км шамасында еніп жатыр. Батыс бөлігінде Кендірлі құмқайырымен ұштасады. == Тарихы == Кезінде Красноводск аралық байланыс бекеті және балықшы ауылдарының мекені болған. Сонымен қатар жаугершілік кезеңнен қалған қыз мұнарасының қирандысы сақталған. == Сипаттамасы == Шығанақтың теңізге шығар жеріндегі ұзындығы км. Орташа тереңдігі 3,5 м. Солтүстік жағалауға жақын бөліктерінде су асты жартастары су бетіне шығып жатыр. Шығанақтың теңізге шығатын жерінде сүйірлі келген Порсу мүйісі орналасқан. Жағалауында неогеннің құм шөгінділері түзілген. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі шығанақтары Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''Күшті әрекеттесу''' (, кейде '''Күшті күш''', адрондар (грекше «адрос» күшті) және нуклондар (протондар мен нейтрондар) және лизондар арасында орын алады. Күшті әрекеттесу үлкен арақашықтық жағдайында мүмкін (радиусы мөлшермен 1013 см шамасында). Күшті әрекеттесудің бір көрінісі ядролық күштер. Күшті әрекеттесуді ең алғаш рет ашқан Э.Резерфорд (1911 жылы), сол уақытта атом ядросы ашылды (бұл күштер арқылы бөлшектердің ыдырауы түсіндіріледі). Юкаваның гипотезасы бойынша (1935 ж.) күшті әрекеттесулер аралық бөлшектердің ядролық күштерді шығарылуына байланысты. Бұл 1947 жылы табылған пи-мезон, оның массасы нуклонның массасынан есе кіші, сонымен бірге кейінірек табылған мезондар. Нуклондар мезондар "бүлтымен" қоршалған. Нуклондар қозу жағдайында болғанда бариондық резонанс туады, яғни, басқа бөлшектермен алмасады. Бариондар соқтығысқан кезде олардың бұлттары бірін-бірі жауып қалады да жан-жаққа таралған бүлттардың бағытымен бөлшектер шығарылады. Орталық бөліктерінен әр түрлі бағытқа қарай ақырындап қалдық бөлшектер шыға бастайды. Ядролық күш бөлшектер зарядына тауелді емес күшті әрекеттесу кезінде заряд бірлігі сақталады. == Дереккөздер == Санат:Ядролық физика 
өзара әсерлесу''' электр заряды не магниттік моменті бар бөлшектер арасындағы электрмагниттік өріс арқылы берілетін өзара әсер. өзара әсерлесудің де өзіндік әмбебап қасиеттері бар, бірақ гравитациялық өзара әрекеттесуден бір айырмашылығы, өзара тартылыс (әр түрлі зарядтар арасында) және тебіліс (бірдей зарядтар арасында) қүбылыстары байқалады. байланыстың арқасында атомдар, молекулалар және макроскопиялық денелер пайда болады. Барлық химиялық реакциялар өзара әрекеттесудің нәтижесі болып табылады. Бұл принципті химия ғылымы зерттейді. Электр туралы ғылымның дамуының алғашқы кезеңінде бұл өзара әрекеттесудің электрлік және магниттік компоненттері бір-бірне байланыссыз түрде қарастырылды. Максвелл бұл екі күштің бір-бірімен тығыз байланысты екендігін дәлелдеді. Максвелдің аяқталған классикалық теориясы болып табылады, ол өз мәнін осы уақытқа дейін жоғалтқан жоқ. Бірақ қазіргі физика жетілген және нақты теориясын жасалады, онда құбылыстың аспектілері қарастырылған. Бұл құбылыс кванттық электродинамика деп аталады. Физикада массаның пайда болу себебі белгісіз болса, зарядтың табиғаты да түсініксіз. Сондықтан теория осы зарядтың өмір сүруі туралы постулаттардан тұрады. Электр заряды екі түрде кездеседі: электронға тән заряд теріс заряд деп, ал позитрон мен протонға тән заряд оң заряд деп аталады. Зарядтардың өзара әрекеттесуі қозғалмалы фотондардың алмасуы арқылы жүзеге асырылады. Әр түрлі зарядтардың әрекеттесу жағдайында тартылыс әсері, ал бірдей зарядтар әрекеттескенде тебілу әсері байқалады. зарядтар қатысуымен болатын барлық процестерде заряд, импульс, энергия сақталу заңдары орындалады. == Дереккөздер == Санат:Физика Санат:Электрлік құбылыстар 
ұлттық саябағы''' (, ХФӘ Аппалачи тау жүйесініндегі (сөзбе-сөз деп аударуға болады.) үстіртінің негізгі аумағында орналасқан, биосфералық резерватының құрама бөлігі және ЮНЕСКО бүкіләлемдік мұра тізіміне енген табиғи нысан болып саналатын ұлттық саябақ. Саябақтың әкімшілік орналасуы Солтүстік Каролина және Теннесси штаттары, үстірттің ортасынан өтетін шекарасы. АҚШ ұлттық саябақтар қызметінің федеральдық ақпаратына қарай, бұл елдiң аумағындағы келушілер саны бойынша саябақтардың ішінде алдыңғы қатарда. Мысалы, 2007 жылы бұл саябаққа келушілер саны 9,4 миллионға жетті, бұл көрсеткіш Гранд-Каньон саябағына келушілер санынан екі есе көп болып келеді. Қорық аумағында АҚШ-тағы ең танымалылардың бірі болып келетін Аппалач таулы жүйесі арқылы Мэн штатынан Жорджия штатына дейін өтетін әлемдегі ең ұзын үздiксiз жаяу жүргіншілерге арналған Аппалач соқпағы өтеді. 1934 жылы АҚШ Конгресінің қаулысымен саябақ құрылып, 1940 жылы саябақтың салтанатты ашылуын АҚШ президенті Франклин Делано Рузвельт жариялады. Саябақ АҚШ-тың шығыс аймағындағы iрi қорғалатын табиғи аймақтарының бiрi болып табылады. Саябақтың жалпы аумағы, 2108 км² құрайды. Қорықтың ең басты кіре берісінде Гетлинбург және Чероки қалаларын жалғайтын U.S. Highway 441 (саябақтың маңында ''Newfound Gap Road'' деп аталады) магистралі өтеді. == Географиясы == === Географиялық орналасуы === ұлттық саябағы, Солтүстік Америка материгінің шығыс бөлігіндегі Аппалачи тау жүйесіндегі өзі аттас үстіртінің бөктерінде орналасқан. Ұлттық саябақтың картасы Саябақ аумағы Солтүсік Каролина және Теннесси штаттарының бірнеше аймақтарына бағынады: Свейн, Хейвуд, Севьер, Блаунт және Кок. Саябақ шамамен штаттар арасында тең бөлінген: 1118,32 км² (276 344 акра) жері Солтүсік Каролинаға жатса, 990,44 км² жері (244 742 акра) Теннессиге кіреді. Саябақты басқаруымен федеральды мекеме АҚШ ұлттық саябақтар қызметі айналысады. Саябақ шығысында және онтүстігінде мемлекеттік қорық мәртебесіне ие National Forest, тағы бірнеше қорық аймақтарымен шектеседі: Чероки, Писга және Нантахала. орталығы Чероки қаласы болып келетін, Куалла-Боундари үндіс резевациясымен шектеседі. Сонымен қатар, саябақтың айналасында Гетлинбург, Пиджон-Фордж, Севьервилл, Таунсенд, Брайсон-Сити және Сылва елді мекендері орналасқан. Биіктік айырмасы Абрамс-Крик (''Abrams Creek'') жылғасы маңайында 256 метр (840 фут) бастап, Клингманс-Доум (''Clingman’s Dome'') тауының шыңы 2025 метрге (6643 фут) дейін. Сонымен қатар, саябақтың басқа шыңдары Гюйо (''Mount Guyot'', 2018 м), ЛеКонт (''Mount Le Conte'', 2010 м), Кефарт (''Mount Kephart'', 1895 м), Коллинз (''Mount Collins'', 1886 м). Саябақта, Теннесси өзені бассейнінің бөлігі болып табылатын, бірнеше өзендермен жылғалар бастау алады. Ең ірі өзендері Оконалуфти Хейзл-Крик (''Hazel Creek''), Игл-Крик (''Eagle Creek''), оңтүстікінде Форни-Крик (''Forney Creek''), (''Little Pigeon River'') және Литтл-Ривер (''Little River''), солтүстігінде Абрамс-Крик өзендері. Сурет:Smoky Mtn жағындағы көрінісі. Суретте ең биік шың ЛеКонт тауы (''Mount Le Conte'') === Геологиясы === Атлант мұхиты және Миссисипи бассейнінің арасындағы су айырығын құрайтын, Аппалач бөктерінің онтүстік бөлігінде орналасқан. Алайда саябақтың аумағындағы бедердің жетілуі осы тау жүйесінің пайда болуынан миллиардтан астам жыл бұрын бастауын алады. Континенттерге бөлінуі әлі басталмай тұрған кезде, бір шама ғалымдардың пайымдауынша, Родиния атты біркелкі жер қаттысы болған.. Cave Trail'' соқпағы маңындағы тасты үңгір. ''Anakeesta'' формациясы, геологиялық дәуірі Прекембрий. Тау тұқымы мусковитті кварциттер, филлиттер, копиапит, галотрихит, гипс және басқалар. Прекембрийдің аяғында жер қыртыстарының соқтығысу барысында осы орындағы жер көтеріле бастады және тарихтан бұрынғы гранит және гнейс тасты тұқымдарынан тұратын таулы қырат пайда болды. Қазіргі кезде бұл тұқымды Чероки және Брайсон сити қалаларының ортасындағы Рэвен-Форк (''Raven Fork'') өзені алқабының және Тукасиджи өзені жоғарғы ағысының аудандағы саябақтың онтүстік-шығыс бөлігінде көре аласыз. Уақыт өте келе, эрозияның салдарынан пайда болған үстірт күйрей бастап және шөгінді тұқымдарының жиналуы, пайда болған қоспалары балшық, лай қабаттары, құм, карбонат кальций азды-көпті мөлшері, таяудағы шұңқырлардың түбіне жиналып, 14 км астам қалыңдығы бар бірнеше қатпарлар пайда болды. Саябақтағы ең көне шөгінді қатпар жасы 545—800 млн жылға бағаланады, ал ең соңғы шөгінді қатпар жасы Палеозой дәуірі кезіндегі шамамен 450—545 млн бұрынғы жылға жатады. тауының шынындағы ашылған құздар (''Chimney Tops'') Клингманс-Доум тауының көлемді картасы Тау «түтінді» атқа, Мексикалық шығанақ жағынан жылы дымқыл ауаның суытылған түрі келетін, түтінді тұман арқасында иеленді === Климаты === Ұлттық саябақ аумағындағы климат қоңыржай, қысы жұмсақ, ал жазы ыстық әрі ылғалды.. Орташа алғанда, ең жылы ай шілде, ал ең суық ай қаңтар. Гетлинбург ауданындағы (саябақтың ең төменгі бөлігі) бақылау бойынша, ең жоғарғы температура +41,1 °C, 1936 жылы 29 маусымда тіркелді, ең төменгі температура −27,8 °C, 1985 жылы 21 қаңтарда тіркелді.. Наурыздың басы. Жол бағыттауыштары Қыс мезгілі қарашаның ортасынан ақпанға дейін жалғасады. Қыста күндізгі орташа температура +10 °C не одан жоғары болады. Түнгі уақытта қарапайым суық болады. Кей кезде температура экстрималды −29 °C-ға дейін төмендеуі мүмкін. Әсіресе мұндай жағдай саябақтың жоғарғы бөлігінде орын алады, сонымен қатар жоғарғы шыңдарда қалың қар жауыны болып жатқан кезде таулардың төменгі жағында ауа райы жылы болуы мүмкін. Таудағы қар жамылғысы қаңтар ақпан аралығында қарапайым, Клингманс-Доум шыңында оның қалыңдығы 660 мм-ге дейін жетуі мүмкін.. Наурыздан мамырға дейін жалғасатын көктем ауа райының жиі әрі тез өзгеруімен ерекшеленеді, әсіресе наурызда: ашық аспан біренеше сағат ішінде қалың қар жауынына ұласуы мүмкін. Көктемнің алғашқы жартысындағы орташа максимум 16 °C-қа дейін жетеді. Ал түнде температура нөлге дейін төмендейді. Сәуірдің ортасынан бастан күндізгі орташа температура 20 °C не одан жоғары болуы мүмкін, таулардың төменгі аумағында суық сирек құбылысқа айналады, алайда жоғарғы бөлікте олар жиі болып тұрады. Сәуірде бесіндік жаңбырлар жиірек қайталанады, жауын-шашын мөлшері 135 мм-ге дейін жетеді. Мамырда температура одан да жылыйды: күндізгі максимум 20—30 °C шамалары арасында ауытқиды, ал минимум 5—15 °C шамасында. Жауын-шашынның орташа мөлшері сәуірмен шамалас.. Жаз мезгілі өте ыстық, ылғалды және қалың түтінді тұман жамылғысымен ерекшеленеді. Ол маусымнан тамызға дейін жалғасады (Мексика шығанағындағы жылы ылғалды ауаның сууы нәтижесінде пайда болған ерекше тұмандар арқасында таулар «түтінді» ''smoky'' деген атауға ие болған). Күннің екінші бөлігінде негізінен нөсер жаңбыр мен найзағай болады, айлық жауын-шашын мөлшері 145, ал жоғарғы бөлікте 211 мм. Парктің төменгі бөлігінде температура кейде 30 °C-тан асып түседі, алайда жоғарғы бөлікте ол төмен әрі адамға жайлы болып келеді. Мысалы, ЛеКонт тауының басында (теңіз деңгейінен 2010 биіктікте) 26 °C-тан жоғары температура ешқашан тіркелмеген.. Күз қыркүйектен қарашаның ортасына дейін жалғасады. Күзде ауа райы ашық және температура төмен болады. Жылы күндізгі уақыт салқын түнмен алмасады, орташа максимумдер қыркүйекте 24—28 °C, ал қарашада 13—18 °C. Алғашқы суық көбіне қыркүйек аяғында байқалады, ал қараша аяғында орташа түнгі температура нолге жуық болып келеді. Күз ең құрғақ жыл мезгілі, жауын-шашын сирек түседі. Тау шыңдарындағы тұрақты қар жамылғысы қарашаның басанан бастап болуы мүмкін.. == Саябақ тарихы == байырғы тұрғындары чероки үндістері АҚШ батысымен салыстырғанда, саябағының ашылуы жұмыстары баснан бастап ірі қаржылық салымдарды қажет етті. Себебі, саябақ құрылған аумақтың көп бөлігі фермерлер мен фирмалардың меншігінде болды. Ақ нәсілді адамдар келместен бұрын, қазіргі саябақ аумағында чероки халқына жататын үндістер мекендеген болатын. Ең алғашқы болып Аппалачидің оңтүстік бөлігін 1540 жылы сол жерлерден алтын іздеген испандық теңізші және конкистадор Эрнандо де Сото экспедициясы зерттеген мүшелері саябақтың өз аумағына аяқ баспаса да, олардың саябақтың көзге түсетін шыңдары Клингманс-Доум, Гюйо, ЛеКонт және Каммерер шыңдарын көруі анық. Еуропалықтар өздерімен бірге жергілікті халыққа белгісіз болған және оларға көп зардабын тигізген шешек ауруын әкелді. 1775 жылы танымал натуралист Уильям Бартрам оңтүстік Аппалачиді зерттеуді бастады, ал 20 өткен соң Оконалуфти өзені аңғарында алғашқы фремерлік қожалықтар пайда болды. Ең ерте үндістік емес қоныстар 1818-1821 жылдары Кейдс-Коув (''Cades Cove'') өзені аңғарында пайда болды. XIX XX бірінші жартысында салынған кейбір үйлер мен шіркеудер қазірге дейін сақталынып қалған және олар туристердің арасында танымал. Саябақ аумағында оранасқан үйшік. XIX ғасыр ортасында салыған. == Тарихи аудандар және қоныстар == XIX ғасырда XX ғасырдың бірінші жартысында келешек саябақ территориясында ақ нәсілді адамдардың қоныстары болған, кейін ол қоныстар ресми тарихи аудан дәрежесін алды (). Көптеген тұрғын үйлер, ауыл шаруашылық құрылыстар, шіркелеулер және бейіттер қазіргі кезге дейін сақталып, кіріп көріуге ашық. === Кейдс-Коув тарихи ауданы === Джона Оливер бөрене үйі (''John Oliver Cabin'', 1822 ж.) Кейдс-Коув () толығымен ұлттық саябақтың ішінде орналасқан жабық алқап. Геологиялық тұрғыдан қарағанда ол әктастан құралған тектоникалық терезе кембрийге дейінгі құмдақ және палеозойлық әктастың эрозиясы нәтижесінде құралған тау жыныстарының оқшауланған бөлігі. Алқаптың құнарлы топырағы ежелгі диқаншылардың назарын аударған. Жер үстіндегі шөгінділері ордовик кезеніне жатады, олардың жасы 340—570 млн жыл болып саналады. Тарихи аудан ретінде (''Cades Cove Historic District'') Кейдс-Коув АҚШ тарихи аудандарының ұлттық тізіміне 1977 жылы енді. Жердің құнарлылығына қарамастан, археологтар колумбқа дейінгі кезеннің үлкен үндіс қоныстарын әлі таба алмады. XVIII ғасырда алқапта тауды онтүстіктен солтүстікке өту үшін үндістер қолданған екі жол тораптың бірі орналасқаны белгілі (қазіргі түсінік бойынша, Теннессиден Солтүстік Каролинаға дейін), бұл жолмен еуропалық саудагерлер 1740-жылдардың басында қолданған. 1797 жылы бұл жерде үндістердің қонысы Цийяхи (''Tsiyahi'') табылды, аудармасы «қамшаттар өмір сүретін жер» дегенді білдіреді. Алқап чероки көсемі Кэйд (''Kade'') құрметіне аталды, бірақ іс-жүзінде көсем тұралы ақпарат қалмаған, тек Питер Снайдер (''Peter Snider'') атты саудагер жазбаларында кейбір ескертулер кездеседі. 1819 жылғы «Колхон Келісімінен» (''Treaty of Calhoun'') кейін, жауапкершілік зоналары бекітіліп, қоныс босап қалды, бірақ үндістердің Америка ішіне қарай көшіруіне дейін олар мен келген адамдар арасында өзара қақтығыстар болып тұратын. Сурет:Cades Cove Methodist шіркеу, 1902 Алғашқы ақ түсті қоныс аударушылар 1818-1821 жылдар аралығында келе бастады, олар соғысы ардагері Джон Оливер (''John Oliver'') және оның жұбайы болды. 1822 жылы Джон Оливер алған үй қазірге дейін сақталып, саябақтағы еуропалық салған ең көне құрылыс болып табылады. Егемендік үшін соғыс ардагері Уильям Типтон (''William Tipton'') бұл жерлерде көптеген аумақ сатып алып, 1821 жылы кент салына басталды.. 1850 жылға қарай Кейдс-Коув тұрғындар саны 685-ке жетіп, фермерлік шаруашылық көлемі 0,6-1,2 км² (150—300 акр) құрады. Азамат соғысы кезінде (1861—1865) тұрғындардың көп бөлігі Солтүстік әскерді қолдап, кенттің өзі конфедераттар партизандарының көптеген шабуылдарынан күйзелді, малдар ұрланып, қарсыластар өлтірілді.. Соғыс кезінде селдіреген тұрғындар саны тек XX ғасырдың басында ғана қалпына келді.. Кейдс-Коув алқабының панорамасы Маңайдағы қоныстардың арасынан тек Кейдс-Коув ұлттық саябақтың құрылуына қалғандарынан көбірек наразы болды. Бірінші кезеңде тұрғындар, олардың меншігі реестрге кірмейтін шартқа келіскен еді. Бірақ, 1937 жылы Теннесси әкімшілігі қаражат бөліну тұралы билльге қол қойып, ерекше комиссияға жер құқық берді. 1937 жылы соңғы жеке меншік иесі алқапты босатқанға дейін бірнеше соттық іс өтті.. Оған қарамастан, осы жерде орналасқан баптистік шіркеу заңға қарсы 1960 жылға дейін діни қауымның мүшелерін жинауын жалғастырды. Әкімшілік тарихи құндық көрсететін құрылыстардан басқа барлығын бұзып тастады. Қазіргі кезде Кейдс-Коув ауданында ақпараттық орталық, кемпинг және демалыс зонасы орналасқан(). === Элкмонт тарихи ауданы === Элкмонт () Литтл-Ривер (''Little River'') өзенінің жоғарғы ағысындағы алқаптағы территория. Әр-түрлі жылдарда од жерде алғашқы қоныс аударғандардың қауымы, ағаш даярлайтын өнеркәсіптік қалашық және курортты қыстақ орналасқан. Тарихи аудандардың ұлттық реестріндегі тарихи аудан дәрежесі Элкмонтке 1994 жылы берілді.. Территория Джейкс-Крик (''Jakes Creek'') бұлағының Литтл-Ривер өзеніне ұласатын жерінде жінішке және жалпақ алқап болып келеді, үш жағынан тау басының бөктерімен қоршалған, батыста Мейгс (''Meigs Mountain''), шығыста Шугарленд (''Sugarland Mountain'') және солтүстікте Коув (''Cove Mountain''). Ағаш тасымалдауға арналған пойыз. Сол жақтағы қызыл арбаша құбылған механизм. Саябақ шекарасындағы Таунсенд қаласындағы Little River Railroad and Lumber Company компаниясының мұражайы Элкмонт бірінші тұрғыны болжаумен Джекоб Хаузер (''Jacob Hauser'') болды, ол алтын іздеумен айналысып, 1840 жылдары осы жерде мекен ұйымдастырады, кейін ол Литтл-Ривер деп атанады (ағылшыннан аударғанда кішкентай өзен дегенді білдіреді). Маңайдағы қоныстардың тұрғындары сияқты, колонисттер табиғи шаруашылықпен айналысқан жүгері, алма өсірген, бал араларын өсірген. Сол периодтан тек екі құрылыс сақталып қалды Авента студиясы (''Mayna Treanor Avent Studio'', шамамен 1845 жылдар) және Леви Тренхем (''Levi Trentham cabin'', 1830) үйшігі. Біріншісі тарих ескерткіш ретінде тарихи аудандардың ұлттық реестрінінің тізіміне кіргізілген.. Орманды сату үшін кесумен айналысқан бірінші кәсіпкер Джон Инглиш (John L. English) деген біреу болды: 1880 жылы ол отынды Джейкс-Крик бұлағының жанында даярлап, Ноксвилл өзені бойымен өзі жасаған бірнеше бөгет арқылы сумен сал ағызған. Пенсильвандық бизнесмен Уилсон Таундсенд (''Colonel Wilson B. Townsend'') одан асып түсті, 1901 жылы 86 мың акр (34 800 гектар) жер сатып алып ''Little River Lumber Company'' фирмасын ашады. Өзеннен ағаш ағызу орнына ол таудың баурайында темір жол салып, ақырғы нүктеде ағаш тілгіш орнатады. Ағаш кесетін жердің жанында кішкентай қала пайда болады, полковник қайтыс болғаннан кейін қала оның атының құрметіне атанды. Иесіз қалған коттедждер Ақырында темір жол Уолланд (''Walland'') қаласына дейін салынап, ол жерде Мэривиллден (''Maryville'') келіп Ноксвиллге баратын басқа жолмен байланысты. Элкмонт сол кезде тек уақытша жұмысшы қалашық болатын, тұрақты құрылыстан тек пошта, азық-түлік дүкені, қонақ үй және ангар болған, қалғандары тек орыннан орынға ауысатын үйшіктерден тұрған. Компания меншігі 1926 жылы ұлттық саябақтар федералды комиссияға сатылды, бірақ келісім бойынша ағаш кесу 1939 жылға дейін жалғасады. Компанияның өмір сүрген уақытында 1,8 млн кубометр ағаш дайындалды. Қазіргі уақытта жұмысшы қалашық орнында кемпинг орналасқан. ''Little River Lumber Company'' компаниясының құрылған кезінен бастап, Уилсон Таундсенд келушілерге аң және балық аулауға рұқсат берді, ал 1909 жылдан бастап Ноксвиллден Элкмонтке пойызбен демалыс серуендерді жарнамалауын бастайды.. Осыдан бір жыл өткен соң, көрші қалалардағы кәсіпкерлер дегдарлы «Аппалач клубын» (''Appalachian Club'') құрып, кәсіпкерден жұмысшы қалашықтың онтүстігінен жер сатып алады, қазіргі кезде Дейзи-Таун (''Daisy Town'') деген атпен таңымал. Ол жерде кеңсеге арналған үй, 50 номерлі қонақ үй, Ноксвиллден демалуға келгендерге арнайы оншақты коттеджтер салынған. 1919 жылы тағы да бір клуб пайда болды «Wonderland Club». Ағаш кесу жұмыстары тоқтап, темір жол бұзылып басқа жерге әкетілгенде клубтарға кіруге мүмкіндік азайды. Бірақ табиғат сүйетіндердің қуанышына қарай, Теннесси губернаторы Остина Пий (''Austin Peay'') бұйрығы, бойынша 1926 жылы ескі темір жол орнына автомобиль жолы салынды. === Оконалуфти археологиялық ауданы === Оконалуфти өзені Оконалуфти () өзеннің және саябақтың Солтүстік Каролина жағындағы онтүстік-шығыс аумағындағы алқаптың аты. Өзен онтүстікке екі тау қырат ортасынан ағып өтеді шығысында Ричард-Маунтин (''Richland Mountain'') және батыста Томас-Ридж (''Thomas Ridge''), ''Bradley Fork'' саласымен қосылу жерінде кең және жатық алқап құрайды. Алқаптың түбіндегі геологиялық формация АҚШ шығыс бөлігіндегі ең ежелгілерінің бірі: ол ерте кембрийге дейінгі кезенде құралып, оның құрамында миллиард жыл бұрын теңіздік шөгінділердің және магмалық жыныстардың аккумуляциясы нәтижесінде пайда болған гранитты гнейстер бар. Алқаптағы саябақтың шетінде Чероки (''Cherokee'') қаласымен Квалла-Боундари (''Qualla Boundary'') үндіс резервациясы орналасқан. Ол үндіс халқының шығыс тармағының орталығы болып табылады. Саябақтың өзінде келушілерге арналған ақпараттық орталық, Мингус су диірмені және Таулы ферманың мұражайы (''Mountain Farm Museum'') жұмыс істейді, олар XIX ғасырдағы ауыл тұрғындарының тұрмысын көрсетеді. Алқап территориясының көп бөлігі археологиялық аудан мәртебесіне ие, АҚШ тарихи аудандарының ұлттық реестріне кіреді. Мингуса диірмені, 1886 Оконалуфти атауы бірінші рет 1775 жылы американдық табиғат зерттеушісі Джона Бартрам күнделігінде кездесті. Мамандардың ойынша, ол алқаптың жанында орналасқан үндіс қонысы Эгуанулти (''Egwanulti'') атынан шығады, ол чероки тілінен "өзеннің жанында" дегенді білдіреді. Қоныстың нақты орналасқан жері белгісіз, бірақ археологтар өзен бойында тек бір қоныстың іздерін тапты, от саябақтың шекарасында орналасқан. Бұл ауыл егемендік үшін соғыс кезінде генерал Гриффин Рутерфорд әскерімен қиратылды. Үндістер өзен суын қасиетті деп санады. Амбар Энло (''Enloe Barn''), 1880 Алқаптың және бүкіл территорияның бірінші ақ тұрғыны болып Джон Мингус (''John Jacob Mingus'') саналады, ол осы жерде алыпсатар және келешек конгрессмен Феликс Уолкерден (''Felix Walker'') салып алған. 1831 жылы басқа қоныс аударушы Абрахам Инло (''Abraham Enloe'') ''Oconaluftee Turnpike Company'' компаниясын құрады, олар селитра қорына бай ЛеКонт тауына беттейтін ''Indian Gap Trail'' үндіс жолын кеңейтіп, өтім үшін төлем алатын болған. Жолдың бірінші дарбазашысы Роберт Коллинз (''Robert Collins'') танымал геологы Арнольд Гюйоның жергілікті тауларды зерртеуге арналған экспедициясында атқосшысы болған (екеуінің құрметіне ұлттық саябақта таудың шыңдары аталған). Қазіргі кезде резервация орналасқан жер, 1830 жылдары тұрғындар қамы үшін үндіс көсемі Йонагушки (''Yonaguska'') асыранды баласы Томаспен сатып алынған. Бұл чероки тағдырының келешегінде зор роль атқарды: жергілікті тұрғындардың көпшілік қуғынында, Томас өз халқын көшу туралы заңнын тізімінен шығарып тастайды. 1868 жылы отанында қалған чероки шығыс тамыры дербес тайпа болып табылды. XIX ғасырдың сонында ленталық араның дамуымен Аппалачтың онтүстігінде ағаш дайындайтын бизнес қарқындай түсті. Алқапта екі компания ашылды ''Three Lumber Company'' және ''Champion Fibre Company'', олар жұмысын 1930 жылдарға дейін жалғастырды, сосын олардың жұмысын ұлттық саябақ комиссиясы тоқтатты. Ағаштардың кесуіне қоса, 1925 жылдың үлкен орман өрті қосылды. 1930 жылдары Қоршаған ортаны қорғау азамат корпусы жол және тораптар сала бастады, Мингус ұрпақтары салған ұн тарту диірменің қалпына келтірді. 1950 жылы Таулық ферма мұражайы ашылды, ол үшін саябақтың басқа бөліктерінен ауылшаруашылық құрылыстар алып келінді. === Роуринг-Форк тарихи ауданы === Джим Бейлстың жүгері қоймасы Роуринг-Форк () өзенінің бір саласы, бұлақ. Нои Огл орыны сияқты, Гетлинбургтен алыс емес орналасқан, ол жерде XIX ғасырдың басында алғашқы ақ иммигранттар қоныстана бастады. Осы иммигранттардың тұқымдары тауаралық алқаптар және су ағысы бойында жер сатып ала бастады. Атап айтқанда, бұлақ жанында бірнеше таулық ферма пайда болады, бірнеше құрылыстар біздің күнге дейін сақталып қалды. XIX ғасырда салынған ең ежелгі құрылыс Алекса Коул (''Alex Cole Cabin'') лашығы алғашында Роуринг-Форктың жанындағы Шугарлендс алқабында орналасқан, бірақ осы жерге саябақ әкімшілігімен ауыстырылды. Бұл жерге 1976 жылы ресми тарихи аудан дәрежесі берілгеннен болды.. Джима Бейлс (''Jim Bales'') үш құрылысы үйшік, қойма, жүгері сақтау орны XIX ғасырдың сонында салынған. Сол уақытқа оның ағасы Эфраим Бейлстің (''Ephraim Bales'') фермасы да жатады. Тағы да екі қорғалатын құрылыс XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында салынған үй мен диірмен Альфред Рейганның (''Alfred Reagan'') меншігі болған. === Басқа тарихи ескерткіштер === Аталып өткен тарихи аудандардан басқа, тарихи жерлердің ұлттық реестріне бірнеше құрылыс пен меншіктер енгізілген: *''Little Greenbrier School'' мектебі Гетлинбургтың орналасқан қазір жоқ Литтл-Гринбриер мекенінде жұмыс істеген. Ол 1882 жылы Джилберт Эббот қаражатына (''Gilbert Abbott'') және Эфраим Огл (''Ephraim Ogle'') материалды көмегі арқасында салынды. Оқу 1882-1936 жылдары аралығында өтті. Өзінің оқытуынан басқа, мектеп жергілікті баптистер қауымымен шіркеу ретінде қолданды. Бұл қауым мектеп жанында зират орнатты.. *Уолкер қарындастары жері (''Walker Sisters Place'') Литтл-Гринбриер қыстағындағы бұрынғы иелік. 1859-1880 жылдары жасалған бірнеше шаруашылық құрылыстан тұрады: тұрғын үй, жүгері сақтайтын қойма, тоңазытқыш ретінде қолданатын бұлақ үстіндегі зат қоятын бөлме.. *Тайсон МакКартер орыны (''Tyson McCarter Place'') саябақ шекарасында Гетлинбургтен шығыста орналасқан бұрынғы иелік, фермер Джекоб Тайсон МакКартер меншігінде болған. Тұрғын үй сақталып қалмады, бірақ бірнеше шаруашылық құрылыс әлі бар: жүгері сақтайтын қойма, тоңазытқыш ретінде қолданатын бұлақ үстіндегі зат қоятын бөлме және ыстайтын жай. Құрылыс уақыты шамамен 1876 жыл.. *Джона Мессер Қамбасы (''John Messer Barn'') 1875 жылы Пинки Уэйли (''Pinkney Whaley'') фермерімен салынып, кейін Джон Мессерге сатылды. 1976 жылы тарихи жерлердің ұлттық тізіміне, Гринбриер-Коув (''Greenbrier Cove'') қауымынан қалған соңғы құрылыс ретінде енгізілді.. == Туризм == === Жаяу маршруттар === Гюйо (''Mount Guyot'') тау баурайының солтүстігіндегі шырша орманындағы Аппалач соқпағы Ұлттық саябақта 150-ден астам туристтерге арналған әртүрлі қиындық деңгейдегі соқпақтар бар, олардың жалпы ұзақтығы 1300 км-ден асады (800 миль), оған қоса 885 км атқа салт мініп жүру үшін арналған бағдар бар. Олардың көбісі Ұлы депрессия кезінде Қоршаған ортаны қорғау азаматтық корпусы жұмысшыларымен салынған. Аппалач соқпағы () АҚШ-тағы ең танымалы және әйгілі маршруттардың бірі, ол 14 штаттың сонын ішінде де өтеді. Саябақ жеріндегі соқпақ ұзақтығы 114 км (71 миль) құрайды; ол саябақтың онтүстік-шығыс жағындағы Фонтана ()ГЭС бөгеті ауданынан басталып, Дэвенпорт () аңғыра жағында бітеді. Саябақ жерінен шығатын тағы бір ұзын туристтік жол Маунтинс-Ту-Си (, сөзбе-сөз аудармада "таудан теңізге қарай") саябақтың ең ұзын нүктесінде, Клингманс-Доум тауында басталып, Солтүстік Каролинаның атлантикалық жағалауында, Хаттерас мүйісінде бітеді. Танымал маршруттар көбінесе шыңға шығумен (''Clingmans Dome'', ''Mount LeConte'', ''Andrews Bald'', ''Chimney Tops'', ''Alum Cave'') немесе бұлаққа барумен байланысты (''Abrams Falls'', ''Rainbow Falls'', ''Laurel Falls'', ''Ramsay Cascades''). Көктемгі гүлдердің құлпыруымен көбінесе ''Albright Grove'', ''Boogerman Loop'', ''Brushy Mountain'', ''Chestnut Top'', ''Cucumber Gap Loop'', ''Deep Creek Loop'', ''Fork Ridge Trail'', ''Gregory Bald'', ''Huskey Gap'', ''Kanati Fork Trail'', ''Little River Trail'', ''Porters Creek Trail'', ''Rich Mountain Loop'', ''Schoolhouse Gap'', ''Shuckstack Fire Tower'' ''Smokemont Loop'' соқпақтары байланысты. Соқпақтардың көбісі тауларға, алқаптарға панорамды көріністі ұсынады, олардың ішінде ''Alum Cave'', ''Andrews Bald'', ''Bullhead Trail'', ''Chestnut Top'', ''Chimney Tops'', ''Gregory Bald'', ''Mount Cammerer'', ''Mount Sterling'', ''Rich Mountain Loop'' ''Rocky Top'' соқпақтарын атап өтуге болады. Маршруттардың кейбірі су ағыны бойымен өтеді, олардың ішінді ең танымалдары ''Cucumber Gap Loop'', ''Huskey Gap'', ''Kephart Prong Trail'', ''Little River Trail'', ''Oconaluftee River Trail'' және ''Smokemont Loop''. Классикалық аппалач орманымен ''Cucumber Gap Loop'' ''Porters Creek Trail'' соқпақтарында, және (''Little Cataloochee Creeck'') өзенінің бойындағы Кук үйшігінің (''Cook cabin'') төңірегінде танысуға болады. Жаяу маршруттардың әр-түрлігі: Сурет:Meigs Mountain Trail GSMNP.jpg| === Кемпингтер === Кейдс-Коув кемпингіндегі стандартты аумақ Саябақ территориясында ЛеКонт тауының шыңында орналасқан ''Le Conte Lodge'' коттедждік ауылынан басқа мейманхана не коттедж сервисі жоқ. Дегенмен, келушілер үшін 10 стационарлы кемпинг ашық. Ол жерлерде 940 дербес аумақ бар, әр-қайсысында палатка орнататын жер, алауошақ пикник үшін стол және асфальттанған кіріс жол бар. Кейбір алаңдарда автоүй орнатуға болады, бірақ электр және су жеткізу жоқ. Дербес алаңнын арендасы тәулігіне 14 23, топтық 26 65 доллар құрайды. Кейбір үлкен кемпингтерде дүкендер жұмыс істейді, олар азық-түлік, жорықтық бұйымдар және кәдесый сатады. Душ бөлмесі және кір жуатын орын саябақта жоқ, бірақ оларды жақын арадағы қалаларда тапса болады. Стационарлы кемпингтерден басқа, палаткаларды басқа әтейі арналған жерлерде орнатуға болады, олар саябақтың әр-түрлі шеттерінде орнатылған. Атты келішулерге деген арнайы лагерь бар, ол жерлерден атты маршруттар өтеді. Күндізгі кезде, демалушыларға 11 кемпинг зоналарына баруға болады, ол жерлерде тегін дәретханалар, гриль және үстелдер орнатылған.. ''Abrams Creek'' кішкентай, 16 алаңға, бұлақ жанындағы саябақтың батысындағы кемпинг. Наурыздың екінші декадасынан қарашаның сонына дейін ашық. 343 (1125 фут) биіктікте орналасқан. ''Balsam Mountain'' 46 алаңға арналған шағын кемпинг. Саябақтың онтүстік-шығыс жағындағы үндіс резервациясының жанында, 1618 (5310 фут) биіктікте орналасқан. Маусымның ортасынан қазанның сонына дейін жұмыс істейді. ''Big Creek'' Аппалач соқпағының шығыс жағындағы 12 орынға арналған кемпинг. Биіктігі теңіз денгейінен 518 (1700 фут). Наурыздың екінші декадасынан қазанның сонына дейін ашық. ''Cades Cove'' сол атты алқапта орналасқан саябақ сыйымдылығы бойынша үшінші кемпинг. Алаң саны 159, дүкен бар. Жыл бойы ашық. ''Cataloochee'' Саябақтың 27 орынға арналған кемпинг. Биіктігі теңіз денгейінен 795 (2610 фут). Алдын ала тіркелу міндетті. ''Cosby'' кемпинг, сыйымдылығы бойынша екінші, 165 орынға арналған. Биіктігі теңіз денгейінен 750 (2459 фут). Наурыздың екінші декадасынан қазанның сонына дейін ашық. ''Deep Creek'' саябақ онтүстігіндегі 92 орынға жабдықталған кемпинг. Сәуірден қарашаға дейін ашық. Биіктігі теңіз денгейінен 549 (1800 фут). ''Elkmont'' саябақ аумағындағы ең үлкен кепинг, 220 орын ұсыныс етеді. Орталық кенседен алыс емес солтүстікте орналасқан, наурыздың екінші декадасынан қазанның сонына дейін ашық. Биіктігі теңіз денгейінен 655 (2150 фут). ''Look Rock'' саябақтың батысындағы 68 орынға жабдықталған кемпинг. Биіктігі теңіз денгейінен 792 (2600 фут), мамырдың ортасынан қазанның сонына дейін ашық. ''Smokemont'' саябақтың онтүстік-шығыс жанындағы үндіс резервациясы манындағы кемпинг. 142 орынға жабдықталған, жыл бойы ашық. Биіктігі теңіз денгейінен 670 (2198 фут). === Ақпараттық орталықтар === Клингманс-Доум тауының шыңындағы сынақ алаңы Келушілер үшін саябақ аумағында ақпараттық орталық жұмыс істейді: Шугарлендс басты кенсе де осы жерде жұсым істейді), Кейдс-Коув (''Cades Cove''), Оконалуфти және Клингманс-Доум (''Clingmans Dome''). Бұл орталықтарда карта, анықтама әдебиет табуға, саябақта өткізілетін мерекелер туралы біліп алуға болады. Қызметкерлердің көмегі көрсетіледі. Шугарлендсте жергілікті флора және фауна экспонаттарының жәрмеңкесін, 20-минуттық фильм көрсететін кинозал табуға болады. Околануфтиде өлкетану мұражайы және таулық ферма жұмыс істейді, олар XIX XX ғасырдың басындағы ауыл тұрғындарының салтын көрсетеді.. == Табиғатты қорғау == === Ауа ластануы === және тұтас ауданның басты проблемаларының бірі көмір, мұнай, табиғи газ өндеуден кейінгі қалдықтардың ауаға тарауы. Оларды маңайдағы жылу өндірістік предприятий және автомобильді транспорттың газ қалдықтары шығарады.. ''Appalachian Voices'' табиғат қорғау мекеменің бастығы Харвард Айерс (''Harvard Ayers'') айтуы бойынша, озонының ластануы, АҚШ ұлттық саябақтарының арасындағы бұл көрсеткіш бойынша ең лас болып саналады, Атланта және жарасып келе жатқан Лос-Анжелеске қарағанда да жоғары". Көмірсутек және азот оксидтерінің әрекеттесуінен пайда болған қозғалмайтын сарғыш түтін, смог немесе озондық ластану деп те белгілі, саябақтағы орташа жылдық көру мүмкіншілік 40 километр құрайды, бұл көрсеткіш табиғи жағдайда 150 километрге тиіс болу керек. Кейбір күндерде смог қатты болғаны соншалық, көру мүмкіншілік 1,5 километр немесе одан да төменге түседі. Бұл ластану кейбір өсімдіктердің жапырақтарын сұр, қара, күлгін түске бояп, құртады. Осылай, саябақтың әр-түрлі жерлеріндегі мойыл және ваточник популяциясының 90 озон ластануы салдарынан бұзылғанының белгілерін көрсетеді. Озон ластануынан қатты зардап шеккен өсімдіктердің бірі бәйшешек ағашы және ақшыл сассафрас. Қоршаған ортадан басқа, смог жөтел, тұмау, тамақ және көкірек ауруын туғызып, адам денсаулығына зиян әсер етеді. === Инвазивты түрлер === Паразитті эндотия салдарынан пайда болған талшын қабығындағы жарылу Жаппай қоныс аудару, жаһандану және технология дамуы саналы не кездейсоқ жануарлардың, өсімдіктердің және басқа организмдердің әлемнің бір аймағынан екінші аймағына көшірілуіне әкелді. Дегенмен, олардың көбісі жаңа қоршаған ортаға бейімделе алды. Олардың кейбіреуі отанында агрессиялық өмір сүру жағдайларына үйреніп, жергілікті түрлерді ығыстырып немесе олардың иммунитеттері жоқ болғандықтан ауруларға шалдықтырған. Сурет:Wild Boar алып келінген қабандар жергілікті флора мен фаунаға зиян келтіреді Ботаниктер саябақта қоныстанған 380 бөгде өсімдіктерді біледі, олардың 35-і жергілікті флораға қауіп көрсетеді. Олардың ішінде ең агрессивті түрлері пуэрария, ленкорандық альбиция, дәрілі чесночник, азиаттық шөп ''Microstegium vimineum'', көп түсті итмұрын, Маака бөріжидегі, жапондық бөріжидек (''Lonicera japonica''), жапондық спирея және еңкіш түйетікен (''Carduus nutans''). XX ғасырдың басында Солтүстік Америкаға ағашпен бірге азиялық грибок паразитті эндотияны (''Endothia parasitica'') алып келді, ол талшында "қабық рагын" тудырады. 1920 жылдарда ол де жетті, сол кезде саябақ өсіидігінің үштен бірін америкалық талшын құраған, талшындар кішкентай аламандардан бастап үлкен қара аюларға дейін алуан түрді жануарларға қорек берген. Ауру тез таралып, зарарлы талшындар 2—10 жылдан кейін өлді., солай 1950 жылы саябақ аумағында тірі ағаш қалмады десе де болады. Қазіргі кезде талшынның жалғаз жас бұтағы сирек кездеседі, бірақ ол да бірнеше жылдан кейін дертке шалдығады. Паразитпен келешекте күресу үшін, саябақ жұмысшылары вирус штаммын іздестіруде.. 1912 жылы американдық бизнесмен Джордж Мур (''George Moore'') саябақтын онтүстігінен 20 км қашықтықта өзіне және клиенттеріне аңшылық қорық ашып, әр түрлі жануарларды алып келді. Бұл жерлер үшін экзотикалық болып табылатын қабандар жергілікті жағдайға жақсы бейімделіп XX ғасырдың ортасында саябақ аумағында өмір сүре бастады. Қабандардың жем іздем жер қопаруы саябақ экологиясына негативті әсер тигізді, атап өйткенде жабайы гүлдер өндірісінде. 1977 жылдан бастап АҚШ-та бұл жануарларды ату туралы бағдарлама қабылданды. Жағдай тек 1980 жылдарда ғана 1963 жылы саябақта еуропалық бунақдене ''Adelges piceae'' табылды, ол майқарағайдың кейбір түрлерінде кездесіп, паразиттік тіршілік етеді. Жорық нәтижесінде жотаның үстіндегі және шетіндегі Фразер майқарағайының 95-99 өлді. Саябақ жұмысшылары бір кезде инсектицидты ерітінді шашып, ағаштардың жаралануын кішкене тоқтатқан, бірақ 1992 қаражат жетіспегені үшін, жұмыстарын тоқтатуға мәжбүр болады. Солтүтік жарты шардың жылы және таяз су қоймаларына тән диатомды балдыр түрі ''Didymosphenia geminata'', кейінгі жылдары өзінің өмір сүру ареалын кенейту тенденциясына ұрынған, ол жаңа жерлерге балық аулау құралдар арқылы жетеді. Бұл организм судағы қойтастарға орналасып, жуандығы 20 см мақта құсаған масса құрайды. Балдырлармен ластанған бет су ағындарын шектейді, солай жергілікті су өсімдіктерін ығыстырады, веснянка және басқа бунақденелердің балаңқұрттардың өмір сүруге қажетті жағдайларын жояды. Балдыр саябақтың аумағына әлі кірген жоқ, бірақ жақын жатқан Теннессидің көптеген су қоймаларында байқалды.. Жаңазеландиялық тұщы сулық ұлу ''Potamopyrgus antipodarum'' алғаш рет Солтүстік Америкада 1980 жылдардың ортасында тіркелді басында батыста, кейін АҚШ-тың шығыс штаттарында. Ұлының орташа ұзындығы мм болғанымен, оның тұқымдылығы бір шаршы метрге жарты миллиондай дарақ шоғырлануына алып келеді. Олар жергілікті моллюсктер мен бунақденелердең және олармен бірге балықтардың тез мерт болуының себебі болып келеді. Миксозомоз бахтах және тағы басқа балықтың албырт түрлерінің тепе-теңдік органдарын және шеміршек талшығын зақымдайтын ауру. Ауру қоздырғышы болып ''Myxobolus cerebralis'' шырышты споралы паразиті болып табылады, АҚШ территориясына 1956 жылы уланған балықпен бірге келді. Ауру балықтың 90 дейін қырылуына алып келеді және кейбір жағдайларда дербес түрлердің жоғалып кетуіне септес болды. Саябақ әкімшілігі споровиктің саябақ су қоймаларына жақындатпау үшін профилактикалық жұмыстарын жүргідезі.. === Өрт === Американың отарлауына дейін, найзағай нәтижесіндегі орман өрттері, жергілікті экосистеманың тұрақты болуында елеулі роль атқарды: ескі ағаштың жанып кетуі орман жамылғысын желдетеді, оны құнарлы заттармен қамтамасыз етеді. Мамандардың санауы бойынша ұлттық саябақта өсіп және даму үшін өрт қажет жануарлар мен өсімдіктердің 12 түрі бар. Осы түрлердің бірі болып тікенекті қарағай табылады, оның бүршігі қатты оттың әсерінен ғана ашылады. Өртсіз қарағай ормандары біртіндеп құлдырай бастайды. Өртке тәуелділіктің тағы бір түр кокардты тоқылдақ (''Picoides borealis''), ол кеуегін жанында басқа өсімдік жоқ тек ескі қарағайларда ғана жасайды. батыс жағында тоқылдақ кеуек жасауды қойды, өйткені ол жақта өртке қарсы шаралар қолданып, орман жамылғысы қалыңдап кетті.. Өрт әсерінің нәтижесіне оған қоса жұпаршөп түрі ''Platanthera peramoena'', ешкі мия түрі ''Silene ovata'', күнбағыс түрі ''Helianthus арам сүмелек түрі ''Delphinium tricorne'', сарбұрау түрі ''Hydrastis canadensis'' және басқа өсімдіктер тәуелді. Әкімшілік периодты түрде осы өсімдіктер өсетін жерлерде бақыланбалы өрт жасап тұрады.. === Қорғалатын түрлер === алғашқы ақ адамдардың қоныстануына дейін, ол жерде американдық бизон және канадалық кәмшат сияқты жануарлар жойылып кетті. XIX ғасырдың сонында тіршілік ету жағдайы құртылу салдарынан сұр және қызғылт сары қасқыр, асыл тұқымды бұғы жойылуына алып келді. Сұры қасқыр әлі Канада, Аляска және Сібірде кездессе, қызғылт сары қасқыр мүлдем жойылу қалпында тұр: мамандардың сараптауы бойынша, әлемде тек 350 жануар қалды. 1991 жылы ұлттық саябақтардың қызметі қызғылт сары қасқырдың енгізу бойынша эксперимент бастады. Қазіргі уақытта саябақтағы жануарлардың саны 25 дараға жетті. Асыл тұқымды бұғыны енгізу эксперименті 2000 жылы басталды. Жойылып кеткен жыртқыштардың бірі пума, жануар жайлы нақты деректер 1970 жылдарға жатады. Жойылып кету қаупі бар түрлердің федералды тізімінде, түрі (жарғанат (индиандық түндік және солтүстік ұшқыш), біріншісі Қызыл кітаптың Бүкіләлемдік табиғат қорғаудың одағында EN санатына ие), құстың бір түрі (кокардты тоқылдақ), балықтардың түрі (''Erimonax monacha'', ''Etheostoma percnurum'', ''Noturus baileyi'', ''Noturus flavipinnis''), өрмекші сияқтылардың бір түрі (''Microhexura montivaga'') және өсімдіктердің бір түрі (''Geum radiatum'', ''Spiraea virginiana'' ''Gymnoderma lineare'') бар. Одан басқа, түрлердің бірнешеуі федералды дәрежеде бақылау астында.. == Мәдениеттегі көрініс== Жергілікті тұрғын, саясаткер, американдық жиһангез Дэви Крокет туралы баяндайтын «Дэви Крокет, король диких земель» («Davy Crockett, King of the Wild Frontier», 1955) шытырман фильмінің көп бөлігі саябағының аумағында түсірілген. == Әдебиет == == Сілтеме == == Дереккөздер == Санат:АҚШ дүниежүзілік мұрасы Санат:АҚШ ұлттық саябақтары Санат:Ұлттық саябақтар 
'''Криптография тарихы''' мың жылға жуық уақытты алып жатыр. Криптография кезеңдерінің негізгі өлшемі ретінде қолданылатын шифрлау әдістерінің технологиялық сипаттамасын пайдалануға болады. Бірінші кезең (шамамен б.з.д. III мыңжылдықтан бастап) моноалфавиттік шифрлардың басым болуымен сипатталады (негізгі қағида бастапқы мәтіннің алфавитін әріптерді басқа әріп немесе таңбалармен ауыстыру арқылы басқа алфавитпен ауыстыру). Екінші кезең (хронологиялық шеңбері Таяу Шығыста (Әл-Кинди) IX ғасырдан және Еуропада XV ғасырдан бастап (Леон Баттиста Альберти) XX ғасырдың басына дейін) полиалфавиттік шифрлардың енгізілуімен белгілі. Үшінші кезең (XX ғасырдың басынан бастап ортасына дейін) шифр анықтаушылардың жұмысына құрылғылардың орнатылуымен сипатталады. Бұл ретте полиалфавиттік шифлар қолданыла берді. Төртінші кезең XX ғасырдың ортасынан 70-жылдарына дейін математикалық криптографияға өту кезеңі. Шеннонның еңбегінде ақпарат мөлшері, мәліметтің берілуі, энтропия, шифрлау функциясының қатаң математикалық анықтамалары пайда болды. Шифр жасаудың міндетті кезеңі оның әр түрлі белгілі шабуылдарға сызықтық және дифференциалдық криптоанализге қарсы осал тұстарын зерттеу болып табылады. Алайда 1975 жылға дейін криптография “классикалық” немесе, анығырақ айтқанда, құпия кілтті криптография болып қалды. Криптографияның қазіргі даму кезеңі (1970жж. соңынан қазіргі заманға дейін) жаңа бағыттың ашық кілтті криптографияның пайда болу және дамуымен ерекшеленеді. Оның пайда болуы жаңа техникалық мүмкіндіктермен ғана емес, салыстырмалы түрде жеке тұлғалардың қолданысында криптографияның кең таралуымен белгілі. Криптографияның жеке тұлғаларда қолданылуын құқықтық реттеудің әр түрлі елдерде рұқсат беруден толықтай тиым салуға дейін қатты айырмашылығы бар. Қазіргі заманғы криптография математика мен информатиканың түйісуінде бөлек ғылыми бағыт құрады бұл саладағы еңбектер ғылыми журналдарда жарияланады, жүйелі түрде конференциялар ұйымдастырылып тұрады. Криптографияның іс-тәжірибеде қолданылуы қазіргі қоғам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды оны электрондық коммерция, электрондық құжат айналымы (сандық жазуды қоса), және басқа да салаларда пайдаланады. == Ежелгі дүниедегі криптография == Криптография мәтінді қорғау техникасы ретінде жазу әліппесімен бірге пайда болды және құпия хаттың әдістері ежелгі Үндістан, Египет және Месопотамия өркениеттеріне белгілі болды деген деректер бар. Ежелгі үнді мәтіндерінде 64 өнердің арасында мәтінді өзгерту жолдары көрсетілген, олардың кейбірін криптография өнеріне жатқызуға болады. Месопотамиялық қыш-құмыра бұйымдарын әйнекелеу үшін қолданылатын рецепт кестесінің авторы жазуын жасыру үшін сирек кездесетін белгілеулерді пайдаланды, кейбір әріптерді тастап кетті, ал атауларды сандармен алмастырды. Ары қарай криптографияның қолданылуы жайлы әр түрлі ескертулер кездеседі, олардың көп бөлігі әскери істе қолданылады. === Ежелгі Египет === Шамамен 4000 жыл бұрын Ежелгі Египетте арнайы иероглифтердің қолданылуын криптографияның ең алғашқы белгілі қолданысы деп санау қабылданған. Криптография элементтері Көне және Орта дәуір патшалықтары жазбаларының өзінде-ақ көрсетілген, криптографиялық мәтіндер толығымен XVIII династия кезеңінен белгілі. Көрнекті мысалдардың бірі дворяндарды мадақтау мәтіндері Хнумхотепа II (б.з.д. XIX ғ.) Бени-Хасан аймағындағы жақсы сақталған BH қабірінен табылған (''ағылш.'' Beni Hasan) == Дереккөздер == 
Бір шетедік электронды кітап '''Электронды кітап''' (сандық кітап; ''ауыз екі тілінде «оқығыш», «ридер», «ебук»''; электронды нұсқада ұсынылған (мысалы электронды кітап) мәтіндік ақпаратты тамашалау мүмкіндігін беретін ықшам планшетті құрылғылардың топтық-жинақы атауы. Бұдан басқа, әлдеқайда кең мағынасындағы «электронды нұсқадағы кітап оқығыш құрылғысы» деген анықтамасы бар, бірақ бұл анықтама бірқатар құрылғы түріне ұялы телефоннан бастап дербес компьютерге дейін сай келеді. Берілген компьютерлік құрылғы тобының қалта планшетті компьютер немеесе субноутбук сынды құрылғылардан негізгі ерекшелігі олардың кейбір функцияларының шегерілуімен және жұмыс уақытының әлдеқайда ұзақ болуымен ерекшеленеді. Соңғысы E-ink технологиясының пайдаланылуымен байланысты. Бұл технологии бойынша жасалаған дисплей, өзі жарық бөлмей, жарықты шағылдыра отырып, сұр түстің кейбір реңктерін ғана көрсетеді және энергияны тек суреттің жаңартылуына (беттің парақталуына) жұмсайды. Amazon Kindle электронды кітабы Электронды кітаптар планшетті компьютерлер қатарына жатқызылады. Олардың пайда болуы планшеттік компьютерлердің дамуы мен кәсібиленуімен тығыз байланысты. Кейбір заманауи құрылғылар сенсорлық дисплей жабдықталып, тек қана оқу ғана емес, сонымен қатар мәтінді дұрыстау сияқты кең ауқымды мүмкіндіктерге ие. == Ішкі сілтемелер == Электронды қағаз Планшетті компьютер M-Book Mini Amazon Kindle == Дереккөздер == Санат:Планшетті компьютерлер кітаптар (құрылғылар) Санат:Көлемі бойынша компьютерлер 
JSP файлының бағдарламалық жасақтамадағы қызметі көрсетілген. '''Servlet''' сервлет компьютер сервері арттыруға арналған Java бағдарламалық тілінде жазылған класс. Java Servlet-тің Applet-тен айырмашылығы Java Servlet сервер құрылғысында жұмыс істейді, ал Applet клиент жақта жұмыс істейді. Әдетте веб-браузер рөлін атқарады, веб-браузер серверден сервлет арқылы сұрау жібереді, жауабын сервлет HTML-беті ретінде қайтарады. ==JSP JavaEE== Веб-браузерге қайтарылатын HTML жауап дұрыс форматта сақталуы үшін сервлетте Java EE-нұсқасынан бастап JSP беттері технологиясы қолданыла бастады. == Мысалы == import import import import import import public class extends HttpServlet private int count; @Override public void config) throws called"); count=0; @Override protected void request, response) throws IOException called"); count++; the count: Count "+count); @Override public void destroy() called"); ==Тағы қараңыз== JSP ==Сілттемелер== Санат:Java 
'''E Ink Corporation''' электронды қағаз немесе электронды сия технологиясы негізінде дисплейлерді жасап шығаратын жеке меншік компания. Компания Массачусетс штаты Кембриджде ораналасып, 1997 жылы MIT Media Lab (Массачусетс технологиялық институты медиалық зертханасының) профессоры Джозеф Якобсон тарапынан негізі қаланған. Екі жыл кейін, Ink технологияны жасасып нарыққа шығару мақсатында Philips-пен бірігеді. 2005 жылы Philips бизнесінің бөлшегі мен оған қатысты патенттерін Prime View International компаниясына сатып жібереді. Ink көптеген компаниялармен келісімге отырысады, мысалға Sony, Motorola және Amazon.com кейіннен осы технология негізінде Sony Reader, MOTOFONE, Kindle сынды құрылғыларын жасап шығару мүмкіндігіне ие болды. 
'''JavaServer Pages''' ('''JSP''') HTML, XML, немесе өзге түрлі құжаттар 1999 жылы Sun Microsystems мекемесі өңдеген, JSP бағдарламасы PHP тіліне ұқсас жұмыс істейді, бірақ Java бағдарламалық тілін қолданады. JavaServer беттерін орындау үшін, веб сервер немесе servlet container керек, мысалы: Apache Tomcat немесе Jetty. JSP Модель архитектурасы. ==Тағы қараңыз== JavaServer Faces ==Сілттемелер== Санат:Java 
'''Электронды кітап''' кітаптың электронды (сандық) түрдегі нұсқасы. Аталмыш термин сандық түрде ұсынылған шығармалармен қатар, оларды оқуға арналған құрылғыларға да қолданылады. Amazon Kindle электронды кітабы дисплейіндегі мәтін. Кітаптардың сандық нұсқаларын айрықшалау мақсатында ағылшын тілді елдерде осы терминмен қатар, қарапайым мәтіндік файлдарға негізделген ашық форматқа e-text () термині де қолданылады. Электронды мәтіндер қатарына, құрамына мәтіннен басқа растрлық кескіндер, мәліметтердің үлгілері, жаттығулар, сұрақтарды тудыратын мәселелерге талқыламасы жазылған электронды құралдарды да жатқызады. == Тарихы == 1971 ж. Майкл Харт Иллинойс штаты университетінің операторларынан алып компьютер Xerox Sigma V-ті шексіз қолдануға рұқсат алған болатын. Осы жағдайды ұтымды әрі саналы түрде қолдану үшін, ол компьютерге АҚШ тәуелсіздігі Декларациясының мәтінін теріп алғашқы электронды кітапты жасап шығарады. Көптеген кітаптардың электронды көшірмелерін жасау жолымен, осылайша, «Гутенберг» жобасы бастау алады. «Гутенберг» жобасы бастамашылары Майкл Харт (сол жағындағысы) және Грегори Ньюби (оң жағындағысы) 2006 жылы. == Форматтар == Электронды кітаптар әртүрлі форматтағы файлдарда таралуы мүмкін, дәлірек айтқанда: Қарапайым мәтін (); Көмкерілген мәтіндік HTML, электронды кітаптардың ашық форматы Electronic Publication (.epub), (OPF FlipBook), OpenDocument, SGML, XML, FictionBook (.fb2), TeX, PDF, Microsoft HTMLHelp (.chm), eReader (.lit), PostScript (.ps, .eps), ExeBook, Mobipocket (.prc) др.; Графикалық растрлық TIFF, JPEG, DjVu және т.б.; Мультимедиалық кітаптар SWF, EXE, мультимедиалық кітап, аудиокітаптар және т.б.; Ұялы құрылғылардың java-мидлет форматындағы кітаптар: java (J2ME) қолданысындағы ұялы телефондар, қалта компьютерлері. Кітаптан бөлек, оны оқуға арналған арнайы бағдарламаны қамтитын, арнайы операциялық жүйеге арналып жасалған, қондыртпа түріндегі кітаптар. Әдетте кітапты көшіріп алу және қондыртпа бағдарламасынан тыс қарау мүмкіндігінен айырылған. Кейбір форматтағы файлдардың (OpenDocument, PostScript, PDF, MS Word DOC және т.б.) мәтіннен бөлек расторлық және векторлық кескіндері болуы мүмкін. Заманауи электронды кітап файлдары (мультимедиалық кітап) мәтіннен бөлек бірқатар қабылдау каналын қамтиды: (фотосуреттер мен галереялар) және Қоғамдық көлікте электронды кітап оқып отырған әлдекім. == Қағаз бетіндегі кітаптардан артықшылықтары мен кемшіліктері == === Артықшылықтары === көлемінің аздығы (электронды, оптикалық және т.б. тасымалдаушыда ондаған және жүз мыңдаған кітапты сақтау мүмкіндігі); толықмәтінді іздестіру мүмкіндігі (кітап мәтіні оқылған немесе басылған ғана болса); гарнитура мен қаріп кеглін тез әрі оңай ауыстыра алу мүмкіндігі; кітап мәтінін тыңдай алу мүмкіндігі (, аудиокітап); жарықтың жеткіліксіз деңгейінде кітапты оқи алу мүмкіндігі (көмескі жарығы бар құрылғыларда); таралымның арзандығы (көп жағдайда компьютер желісімен таратылған ақпараттың көлемі немесе физикалық тасымалдауыш, мысалға компакт-дискі бағасы есептеледі). қағаз бетіндегі кітаптармен салыстырғанда шығару уақыты азырақ (салыстыру үшін:электронды кітап үшін апта, қағаздағыға жарты жыл) экологиялық тазалығы әрі үнемділігі ағаш жұмсалмайды. === Кемшіліктері === материалдық және безендіру элементтерінің эстетикалық құрамдас бөлік ретінде жоқтығы; жаңа аппараттық немесе бағдарламалық қамтамасыз ету құралдарымен ықтималды сәйкессіздігі (осыны алдын-алу үшін қарапайым немесе стандартталған ашық форматтары қолданылады); кейбір құрылғылардың дисплейлері көзді тез шаршатады; бүгінгі күнге шаққанда көпшілік құрылғы дисплейлерінің рұқсаттығындағы «кескін сапасы» қағаз жүзіндегі баламамен салыстырғанда әлдеқайда нашар; тасымалдауыш құрылғының жұмыс уақыты батареясының көлеміне байланысты шектеулілігі; суретті қағаз басылымдарын электронды нұсқаға өткізу көптеген тудырады (мысалға, өнер тарихы, фотоальбомдар, карталар жинағы және т.б. сол сындыс шығармалар). == Ішкі сілтемелер == Интерактивті кітап Электронды кітап (құрылғы) Электронды кітапхана Аудиокітап Кітаптарды сандық форматқа түсіру Электронды қағаз ReadManiac M-Book Mini Amazon Kindle == Ескертулер == == Сілтемелер == Вадим Ереминнің «Петя Колю перерос» атты электронды мультимедиялық кітабы, «Вешние воды» баспасы Электронды кітап форматтары мұрағаттау кітаптар (құжаттар) 
'''Electronic Publication (ePub)''' Сандық басылымдар бойынша Халықаралық форум IDPF тарапынан жасалынған кітаптардың электронды нұсқаларының ашық форматы. == Жалпы мәлімет == Бұл форматтағы файлдардың кеңейтпесі .epub болып табылады. Формат баспагерлер тарапынан, құбылмалы беттеуі бар сандық кітаптар мен басқа да басылымдарды жаңғыртуға қажетті, бағдарламалық әрі аппараттық қамтылуды қамтамасыз ете отырып, сандық басылымды бір файлға жаңғырту мен таратылуына мүмкіндік туғызады. ePub контейнерінің ZIP-мұрағаты XHTML, HTML немесе PDF форматындағы мәтін, XML-дағы басылым анықтамасы, қасындағы бумалар векторлық (SVG) графикадан, алдын-ала салынған қаріптерден, стилі кестелерінен және т.б. тұрады. Алғашқы нұсқа Open eBook Publication Structure немесе «OEB» 1999 жылы ойластырылып, оның релизі ePub 2007 жылы өткен болатын. == ePub форматын қандай жағдайда қолданған дұрыс== ePub форматын құжаттың мәтіні маңызды болған жағдайда (мысалға, кітап, есеп, оқуға қажетті құжат, шығарма немесе оқу материалдарын жасау кезінде) пайдаланған ұтымды. == Бағдарламалық қамтамасыз ету құралдары == === Оқу үшін === Бағдарламалық қамтамасыз ету құралы Платформасы Оқитын форматтары АҚСТҚ Сипаттамасы Adobe Digital Editions Windows, Mac OS Adobe Content Server Тегін бағдарлама Aldiko Android Adobe Content Server Тегін бағдарлама AlReader Windows, Windows Mobile, Windows CE Сайт Bluefire Reader iOS Adobe Content Server Тегін бағдарлама BookGlutton Web Bookmate Web, iOS, Symbian, Android Тегін сайт пен қондыртпа BookReader Mac OS Apple Mac App Store-дағы BookReader Bookworm Web Calibre Windows, Mac OS X, Linux Тегін бағдарлама CoolReader Windows, Android, Ubuntu Linux Emerson Windows, Mac OS X, Linux Тегін бағдарлама EPUBReader Firefox add-on Windows, Mac OS X, Linux FireFox үшін тегін толықтырма. exLibris iOS Сайт FBReader Windows, Linux, PDAs FBReaderJ Android Foliant Android, J2ME Ресми сайт Freda Windows Mobile iBooks iOS FairPlay Apple-дің орыс тіліндегі ресми сайтындағы бағдарламаның сипаттамасы ICE Book Reader Windows Ресми сайт i2Reader iOS (iPhone үшін ғана) Lexcycle Stanza Windows, Mac OS X, iPhone Lucidor (software) Windows, Mac OS X, Linux Mobipocket Windows, BlackBerry, Symbian, Windows Mobile Moon+ Reader Android Okular Linux, Windows, Maemo, Mac OS Openberg Lector Firefox add-on Openberg sReader iOS (iPhone үшін ғана) Talking Clipboard Windows WordPlayer Android === Түзету үшін === Бағдарламалық қамтамасыз ету құралы Платформасы DRM formats supported Сипаттамасы Sigil Windows, Linux, Mac OS Тегін бағдарлама eCub Windows, Mac OS X, Linux, FreeBSD, Solaris Тегін бағдарлама. WYSIWYG редакторы емес! Padilicious Mac OS Тегін бағдарлама. genebook Web Тегін бағдарлама. == Дереккөздер == == Сыртқыілтемелер == Сандық басылымдар бойынша Халықаралық форум Еpub кітаптардың кітапханасы == Тағы қараңыз == Электронды кітап Электронды қағаз IPad IPhone Санат:Мәтіндік құжаттардың форматтары кітап форматтары 
'''Кендірлі дегерес''' Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы қоныс. Шу өзені аңғарында. Солтүстіктен оңтүстікке, одан шығысқа қарай созылып жатыр. Теңіз деңгейінен 300 310 биіктікте. Маңында Тәкенқазған бұлағы мен Ащыбұлақ және өзімен аттас құдықтар орналасқан. Сортаңды сұр топырақ жамылғысында сирек сексеуіл шоғырлары, жусан, күйреуік, баялыш өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан қоныстары Санат:Жамбыл облысы қоныстары 
Екі компьютер арасындағы байланысқа үшінші компьютердің (прокси:қызыл түспен белгіленген) қосылуы, ол компьютердің қызметінің атын '''прокси''' қызметі деп атайды. '''Proxy server''' (прокси сервер) серверінің компьютер жүйесіндегі қызметі клиент компьютерден шыққан ұсынысты (запрос) компьютерлік жүйедегі өзге сервер құралдарынан тауып беру. ==Прокси түрлері== ===Forward проксилері=== forward проксиінің қызметі ішкі желідегі сұраныстарды сыртқы желіге (Интернетке) шығару болып табылады. ====Ашық проксилер==== Ашық просидің қызметі Интернеттегі кез келген бір компьютерден немесе компьютер желесіне басқа компьютерге немесе компьютер желілеріне сұраныстарды ''беріп жіберу''. ===Reverse проксилері=== reverse проксилерінің қызметі Интернеттен келген сұраныстарды ішкі желіге беріп жіберу болып табылады. ==Сілттемелер== Санат:Интернет Санат:Сервер 
'''Oracle SQL Developer''' Oracle Database деректер қорында SQL сұраныстарымен жұмысқа арналған біріктірілген дамыту ортасы (IDE), бұл бағдарламалық жасақтама Oracle Corporation мекемесімен тегін таратылады. Өнім Java Development Kit-ті пайдаланып жұмыс істейді. ==Тарихы== Oracle SQL Developer нұсқалары Нұсқа Шығу уақыты Сипаты Releases prior to 1.0 Prior to version 1.0, Oracle Corporation labeled the product '''Raptor''' 1.0 Наурыз 2006 The first release 1.1 1.2.1 1.5 1.5.1 Маусым 2008 1.5.3 Желтоқсан 2008 1.5.4 Наурыз 2009 1.5.5 Шілде 2009 2.1 RC1 Желтоқсан 2009 2.1 Patch Наурыз 2010 3.0 Наурыз 2011 3.1 Ақпан 2012 3.2 Тамыз 2012 4.2 Сәуір 2017 ==Сілттемелер== Санат:Java Санат:SQL Санат:Дерекқор 
'''Локомотив Мәскеу''' ''(''орыс. ''Футбольный клуб Локомотив, Москва'') Ресей Премьер Лигасында ойнайтын мәскеулік Ресей футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Локомотив" стадионында өткізеді. 1992 жылдан бергі Ресей чемпионатының барлығында да Премьер лигада ойнап келеді. Ресейдің үш дүркін чемпионы. == Құрамы == ''27 тамыз 2019'' == Жетістіктері == '''Ресей чемпионаты''' '''Чемпион (3):''' 2002, 2004, 2017/18 '''2-орын (6):''' 1959 1995, 1999, 2000, 2001, 2018/19 '''3-орын (5):''' 1994, 1998, 2005, 2006, 2013/14 '''КСРО/Ресей кубогы''' '''Жеңімпаз (10):''' 1936, 1957 1995/96, 1996/97, 1999/00, 2000/01, 2006/07, 2014/15, 2016/17, 2018/19 '''Финалист (2):''' 1989/90 1997/98 '''Ресей суперкубогы''' '''Жеңімпаз (3):''' 2003, 2005, 2019 '''КСРО 1-лигасы''' '''Жеңімпаз (3):''' 1947, 1964, 1974 '''2-орын (2):''' 1971, 1987 '''3-орын (3):''' 1951, 1973, 1981 == Атақты футболшылар == Роман Павлюченко Динияр Билялетдинов *Дмитрий Сычев *Владимир Маслаченко *Ведран Чорлука *Марат Измайлов *Сергей Игнашевич *Валерий Газзаев *Валерий Яблочкин *Лассана Диарра *Георгий Деметрадзе *Дмитрий Торбинский *Руслан Нигматуллин == Дереккөздер == == Сiлтемелер == «Локо» ресми сайты Санат:Ресей футбол клубтары Санат:Мәскеу Санат:1923 жылы құрылған футол клубтары 
'''Амқар''' (орыс. ''Футбольный клуб «Амкар»'') 1994-2018 жылдары Ресей ойнаған Пермь қаласындағы футбол клубы. == Тарихы == 1995 жылы үшінші лигада ойнады да, екінші орынға тұрақтап, екінші лигаға көтерілді. 1999 жылы бірінші лигаға жолдама алды. 2004 жылы тұңғыш рет премьер лигада өнер көрсетті. 2008 жылы клуб Ресей чемпионатында 4-ші орынға көтерілді (бұл ең жоғары нәтижелері) және сол жылы Ресей кубогының финалына шықты. Бірақ ЦСКА-дан пенальтилер сериясында ұтылып қалды. Бұдан кейінгі жылдары да премьер лигада үздіксіз ойнады, бірақ 10-шы орыннан жоғары көтеріле алмады. 2018 жылы 18 маусымда қаржы тапшылығынан клуб таратылды. == Жетістіктері == '''Ресей Премьер Лигасы''' 4-шы орын (1 рет): 2008. '''Ресей кубогы''' 15px Финалист (1 рет): 2007/08. '''Ресей бiрiншi дивизионы''' 15px Жеңімпаз (1 рет): 2003. == Атақты футболшылар == Алексей Попов Иван Черенчиков Константин Зырянов Андрей Лаврик Георгий Пеев == Дереккөздер == == Сiлтемелер == Ресми сайты статистика КЛИСФ сайтада Жанкүйерлер сайты Санат:Ресей футбол клубтары Санат:Амқар ФК Санат:2018 жылы жабылған футбол клубтары 
'''Идо''' (эспер. ''ido'' "әулет, тұқым, тек") 1907 жылы француз Луи де Бофрон жасаған халықаралық жасанды тіл, эсперанто тілінің өзгертілген бір түрі. 1907 жылы Делегацияның халықаралық қосымша тілді қабылдауына байланысты эсперанто тілінің жетілрілген түрі ретінде қабылданған. Бұл жасанды тілдің авторы деп Луи де Бофрон аталады. Ол делегацияда эсперанто тілінің құрастырушысы Заменгофтың көзқарасын баяндайды. Идо тілін құрастыруда автордан басқа француз математигі Луи Кутюра мен дат лингвисті Отто Есперсен ат салысады. == Тағы қараңыз == Жасанды тілдер Эсперанто Интерлингва == Сыртқы сілтемелер == Идо тілінің ресми сайты Санат:Жасанды тілдер көмекші тілдер 
'''SQL''' () реляциялық дерекқорларын құруға, өзгертуге және басқаруға арналған әмбебап компьютер тілі. ==Тарихы== ==Тіл элементтері== This chart shows several of the SQL language elements that compose single statement. SQL тілі келесі тіл элементтеріне бөлінген: '''Clauses''' '''Queries''' whitespace''' ==Сипаттамасы== SQL тілі келесі бөлімдердің жиынтығынан құралады: операторлар; инструкциялар; және есептуіш функциялары. == Дереккөздер == тілдері Санат:Дерекқор Санат:SQL 
'''Банктік маркетинг''' Президенттің «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты жолдауында елдің бейтараптандыру жағдайындағы қаржы жүйесінің тұрақтылық пен бәсекеге қабілеттіліктің жаңа деңгейіне жету өз қаржыларын инвестициялау ісіне белсенді салуларына көмектесу жолдары арқылы да даму стратегиясына сәйкес Қазақстан Республикасы алдыңғы қатарлы мемлекетерінің қатарына қосылу мақсат қойып отыр. Мақсатқа жету үшін 2030 саратегиясың барлық бөлімдерінде соның ішінде қаржы нарығында, банктік секторда реформаларды жүзеге асыра жете аламыз.Банктік жүйе-нарық эканомикасының ең қажетті және бөлінбейтін құрлымы. Банктер қаржылық делдалдар есебінде қаржысын, халықтың сақтаған ақшалары мен шаруашылық әрекеті негізінде босайтын ақша құралдарын тартып, оны уақытша несие алушыларға береді, ақша есептеулері мен экономикаға қажетті өзге де түрлі қызметтерді жүзеге асырады, сол арқылы өндіріс тиімділігіне оңды әсерін тигізеді. Елде жүргізіліп жатқан экономикалық реформа банк ісін дамытуда жаңа кезеңге жол ашты. Нарық жағдайына өтуде банктерді дамыту мен оны тәжірибеде жүзеге асыру мәселелері басты назарға алынып отыр.Қойылған мақсатты орындау үшін Қазақстандық және шетел банктері жұмысын жете зерттеп, ең тиімді деген жолдорды тәжірибеде орындау қажет. Бұл зерттеу тақырыбының өзектілігін бекіте түседі.Соңғы жылдары банктік өнім нарықтары-ақша және капитал нарықтарының дамытылуы жедел түрде жүзеге асып жатыр. Соңғысының дамытылуы сақталған ақшаны мобилизациялау мен ақша құралдарын инвестициялау процестерінсіз мүмкін болмайды. Сақталған ақша кіріс пен тұтыным арасындағы пайда алу мақсатымен ақша салымын жасау. Оның алуан түрлері болуы мүмкін: өндіріске ақшаны тікелей салу немесе ақша иесі мен оны тұтынушы арасында қаржылық дәнекерлер әрекет ететін жанама түрі. Ең бастысы, салынған ақша өндірістің дамуы мен экономиканың жандануына оң әсерін тигізсе болғаны.Өз әрекеті барысында пайда табу мақсатымен банк бәсекелестер, тұтынушылар, мемлекет секілді әртүрлі аудиториялармен байланысқа түсуі мүмкін. Бірақ бұл банк өнімдер нарығында банк атқаратын жалғыз әрекет емес. Бұдан өзге банктер қаржы ресурстарының икемділігі мен кірісі, банк атағын жасамдау мен көтеру және т.б., істерімен айналысады. Өз кезегінде банктің жақсы атағы оған келетін тұтынушылар санын арттырады. Банк пен тұтынушылар арасындағы қатынас банк өнімдерін сату, сатып алу процесінде туындайды. Оның құрамына: несиелер беру, депозит есепшотторын алу, құнды қағаздарды шығару, сатып алу мен сату опрерциялары, валюталық қатынастар, есеп операциялары, траст қызметтері, асыл бұйымдарды сақтау және т.б., енеді.Көп тұтынушылармен банктік операцияларды орындау-дамыған несиелік жүйесі бар әлем банктерінің ең маңызды ерекшелігі.Өз кіріс базасын кеңейтіп, рентабельділік пен бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін Қазақстанның жетекші сауда банктік маркетингті кеңінен қолданып, тұтынушылар санын көбейтуге тырысады. Және бір маңызды нәрсе банк ісін дамыту үшін тұтынушыларға минималды қызмет ақысы мен бағалар ұсынылуы керек.Тиімді және икемді банктік өнімдер жүйесі ішкі салымдарды жағдай туғызуы қажет. Бұл ретте экономиканың үнемі өзгеріп отыратын жауап бере алатын банк өнімін ерекше назарға ілінеді.Банк өнімдері нарығындағы бәсекелестік банктік қызмет көрсетудің сандық және сапалық мінездемелеріне де әсерін тигізеді. Ақпаратық технологияларға назар аудармастан қызмет көрсетудың классикалық түрін қолдану банкроттыққа алып келуі мүмкін. Сондықтан банктердің барлығы жаңа техналогияларды ендіруге көп күш салуда.Жаңа өнімдер қатарына пластикалық карточкалар, банкаралық электронды есептер, әлемдік Интернет желісінде қаржы нарығын құру және т.б. жатады.Халықтың ақшасын депозитерге тарту, несиелер беру мен есеп-кассалық қызмет көрсету секілді дәстүрлі қызметтермен қатар, өз еліміздегі банк институттары электронды қызметтерді де көрсетуде. Олардың қатарына пластикалық карточкалар, банкаралық электронды есептеулер, әлемдік Интернет желісінде қаржы нарығын құру жатады. Тұтынушылар тапсырыстары бойынша маркетингтік зерттеулер, валюталық операциялар, трасттік, беру, қор қызметтері және т.б. қызмет көрсететін банктердің мәні тұтынушылар көңілінен толықтай шығу, жеке тұлғаларға көрсетілетін қызметтер сапасын жаңарту, қызметтер шегін ұлғайтып, өзіндік құнын төмендетуде жатыр.Банк өзіне жаңа клиенттерді тарту үшін нарыққа жаңа немесе жаңартылған өнім шығару қажет. Банктік маркетингті қолдана отырып банктер нарыққа сапалы өнім шығара алады. Банк өнімін жаңа дәрежеге шығару үшін банкирлер көбіне банктік маркетингті қолдануда, сол сепептен менің дипломдық жұмысымның тақырыбының өзектілігін айқындай түседі.Аталған жұмыстың теоретикалық және тәжірибелік негізі өз елімізде және батыс елдері сауда банктерінің жұмыстарын сараптау процесінде алынған мәліметтер мен басылым маркетингтің негізгі теориялық ережелері мен оның ерекшеліктерін түсіну аталмыш тақырыптың мақсаты болып саналады. Міндеті-банктік маркетингке анықтама беру, түрлері мен тәсілдерін, сондай-ақ Қазақстан банктеріндегі маркетингтің даму стратегиясын көрсету.Диплом жұмыстың мақсаты. Қазақстан сауда банктерінің өнімдер мен қызметтерді көрсету тәжірибесінің сарптамасы, Қазақстан депозиттік және несиелік нарықа талдау, жаңа банктік өнімдерін талдау. Банк өнімдері нарығында пайда болатын қиындықтарды шешу жолдары көрсетілген. Жұмыстың негізгі міндеттері. Диплом жұмысының мақсатына сәйкес келесі міндеттер қойылып, шешімі табылады: банк маркетингінің теориялық аспектілерімен танысу; қолданыстағы және жаңа банк өнімдерін бағалау және талдау жасау; банк өнімдері нарығының дамуының негізгі бағыттарын анықтау; банк өнімдері нарығында туындайтын мәселелерді қарастыру мен оларды шешу жолдарын анықтау; Жұмыстың әдістемелік негізі ретінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің заңнамалық және нормативтік актілері банк істеріне жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі актілері, Қазақстан Республикасы сатистика Агенттігінің материалдары қолданылады. Жұмыс барысында ғылыми, статистикалық және экономика математикалық әдістер қолданылды. Жұмыстың тәжірибелік негізі ретінде «Қазақстан Халық Банкінің» нормативтік және қаржылық құжаттары алынды. == Дереккөздер == 
'''Веб () веб-сайт жасаушы маман. Web-жасақшылар екіге бөлінеді: және сайттың адамдарға көрінетін бөлігін (клиенттік бөлік) жасайды. Олар HTML белгілеу тілін, CSS рәсімдеу тілін, Java Script бағдарламалау тілін т.б. қолданады. сайттың адамдарға көрінбейтін бөлігін (серверлік бөлік) жасайды. Олар серверлік бағдарламалау тілдерін (PHP, Phyton т.б.) қолданады. Бір адам аталған екі бөлікті де қатар алып жүретін жағдайлар кездеседі. Сайт жасау, оны тестілеу, хостингке тіркеу т.б. нәрселер жасақшылардың жұмысы. == Орындалатын жұмыс типтері == Екі адамнан тұратын командада біреуі клиент жақ бағдарламалау жұмысын өз мойнына алуға болады, мысалы: HTML, JavaScript, CSS, және де серверлік фреймворктар (Perl, Python, Ruby, PHP, Java, ASP, .NET, .NET MVC) бұлардың барлығы клиент жаққа контент пен скрипттерді жеткізуді қамтиды. Сол уақытта веб дамытушы серверлік жақтағы жұмысты өз мойнына ала алады: веб сервер, ақпараттық база жүйелері. == Білім талаптары == Интернетте тегін таратылатын оқу материалдары өте көп, мысалға: Келесі технологияларды өте жетік меңгеруі тиіс: HTML/XHTML, CSS, JavaScript Сервер/Клиент жақ архитектуралары Сервер бағдарламалау фреймворктары (кем дегенде біреуі: Perl, Python, Ruby, PHP, CFML Coldfusion, Java, ASP, .NET, .NET MVC) Мәліметтер базасы технологияларын қолдана білу == Дереккөздер == Санат:Мамандық Санат:Ғаламтор 
IBM мекемесінің бағдарламалық жасақтама дамытушыларына арналған интернетте тегін таратылатын профессионалды ресурс орталығы. Бұл веб сайтқа ғаламтордан миллион адамдар әлемнің 195 елінен қатынасуда, веб ресурстың мақсаты студенттерге, оқушыларға, инженерлерге, веб дамытумен айналысатын ашық стандартты веб дамыту икемділіктерін арттыру және үйрету. == Сілттемелер == ==Сыртқы сілттемелер== developerWorks My developerWorks developerWorks online evaluations (cloud based evaluation and trial resources) Санат:IBM жасақтама 
'''Portable Document Format''' ('''PDF''') Adobe Systems фирмасы тарапынан PostScript тілінің бірқатар мүмкіндіктерін қолдана отырып жасаған электронды құжаттардың кросстұғырлы форматы. Біріншіден, полиграфиялық өнімдерді электрондық нұсқада ұсынуға арналған, себебі заманауи кәсіби баспа жабдықтарының бірталайы PDF-ті тікелей өңдей алу мүмкіндігіне ие. PDF форматындағы құжаттарды тамашалап, оқу үшін ресми түрдегі тегін Adobe Reader бағдарламасын және басқа да сырттай бағдарлама өндірушілердің бағдарламаларын қолдануға болады. PDF-құжатты құрудың дәстүрлі жолы виртуалды принтер болып табылады, яғни құжат арнайы кескіндік бағдарламада тізілу немесе мәтіндік редакторда басылу, автоматты жобалау жүйесі бағдарламасында топталу жолымен жасалып, электронды нұсқада таратылу, баспаға беру және т.б. түрлі мақсатында ''PDF'' форматына жөнелтіледі. 2008 жылдың шілдесінен PDF ISO-ның 32000 ашық стандарты болып табылады. PDF форматы қажетті қаріп түрлерін (жол асты мәтіні), векторлық немесе растрлық кескіндерді, пішіндер мен мультимедиалық құралдарды енгізуге мүмкіндік береді. RGB, CMYK, Grayscale, Lab, Duotone, Bitmap және растрлық ақпарат сығылуының бірнеше типін қолдайды. Полиграфияға қажетті өзінің бірқатар техникалық форматтарына ие: PDF/X-1, PDF/X-3. Құжаттың қауіпсіздігі мен шынайылығын тексеру мақсатында электронды қолтаңба механизмін қамтиды. Бұл формат түрінде қажетті құжаттаманың біршама бөлігі таратылады. == Жалпы мәлімет == Көп жағдайда PDF кеңейтпесіндегі файл мәтін мен растрлық және векторлық кескіннің, кейде мәтін мен JavaScriptтің, 3D-ксекін және басқа элемент типтерінің арасындағы қосындысы болып табылады. Экраннан қарастырылып отырған бірдей екі PDF-құжаттың ақпараттық көлемдері айтарлықтай әртүрлі болуы мүмкін, ол мынандай жағдайларға байланысты: қаріптер мен мультимедияның енгізілуі және растрлық кескіндердің рұқсаттығы; құжатты сығудың шартты механизмінің қолданылуы; растрлық кескіндерді сығу механизмдерінің қолданылыуы. Кіші көлемді құжатты құру үшін векторлық кескін мен «қауіпсіз» қаріптерді қолданған дұрыс. Осындай «қауіпсіз» қаріптердің 14 түрі бар: Times (v3) (әдепкі, курсив, жартылай қалың және жартылай қалың курсив) Courier (әдепкі, қисайған, жартылай қалың және жартылай қалың қисайған) Helvetica (v3) (әдепкі, қисайған, жартылай қалың және жартылай қалың қисайған) Symbol Zapf Dingbats Бұл қаріптер құжатқа енгізуді қажет етпейді және барлық бағдарламалар оларды дұрыс жаңғыртуы тиіс. Құжатқа енгізілмеген және операциялық жүйеде жоқ басқа да бір қаріп түрі осы аталған қаріп түрлерімен алмастырылуы мүмкін, өз кезегінде бұл, құжаттағы бет санының артылу-кему, жолдағы символ саны, жоларалық ара-қашықтық және қаріп метрикасымен байланысты ауытқуларды тудыруы мүмкін. Бұлардан басқа MRC (Mixed Raster Content) технологиясы деген ұғым бар. Ол PDF мүмкіндіктерін сканерден өткізілген кескін мен мәтінді сақтаудың тағы бір форматы DjVu-ға жақындата түседі. == Тарихы == Алғаш шыққан кезде бұл формат кең қолданысқа ие бола алмады, себебі: Құжатты оқып құрастыруға қажетті Adobe бағдарламалары ақылы еді; PDF-тің сыртқы сілтемелерді қолдау мүмкіндігі болмады, бұл оның ғаламдық тордағы қажетсіздігін көрсетті; PDF-құжаттардың қарапайым мәтінге қарағанда көлемдері артық болып, бұл сол кездегі кең қолданыста болған баяу модем арқылы жүктелу уақытынчто означало более длительную загрузку на медленных модемах, широко те времена; Әлсіздеу келген есептеу машиналарында PDF-құжаттардың жаңғыртылуы үдеумен өтетін; Бәсекелес форматтар болатын, олардың ішінде Envoy, Common Ground Digital Paper, Farallon Replica; тіпті PostScript-тің өзі бәсекелестік құрайтын. Тек Adobe өзінің тегін Acrobat Reader (кейін Adobe Reader деп атын өзгертті) PDF оқу бағдарламасын шығарғаннан кейін ғана бұл форматтың қолданысы кеңейе бастады. PDF-файлдарының дамуы бірнеше рет өзеріп, өз дамуын тоқтатқан жоқ. Бірін-бірі кезектей толықтыратын, осы форматтың бірнеше арнайы түрі бар. Әрбір жаңа арнайы түрі үшін Adobe Acrobat топтамасынан жаңа бағдарламалық қамтамасыз ету нұсқалары да шығарылуда. Төмендегі сәйкестілік кестесінде бұл құжаттарды қолдайтын құжат нұсқалары мен нұсқалары көрсетілген. Кез келген PDF-құжаттың нұсқасын құжатты мәтіндік редакторда, мысалға блокноттың көмегімен ашып, алғашқы сегіз байты арқылы білсе болады. жылы құжат нұсқасы жаңа мүмкіндіктері 1993 PDF 1.0 1994 PDF 1.1 құпиясөздер, сілтемелер, мәліметтер ағыны, құрылғыдан тәуелсіз түс жаңғыртылуы Acrobat 2.0 1996 PDF 1.2 интерактивті элементтер, тышқан қимылын қадағалау, мультимедиялық типтер, әмбебап код, түс пен кескінннің жетік жаңғыртылуы Acrobat 3.0 1999 PDF 1.3 электронды қолтаңба ICC мен DeviceN түс кеңістіктері, JavaScript Acrobat 4.0 2001 PDF 1.4 JBIG2, мөлдірлік, OCR мәтіндік қабаты Acrobat 5.0 2003 PDF 1.5 JPEG 2000, байланысқан мультимедиа, нысандық ағымдар, қиылысқан ағымдар, қабаттар Acrobat 6.0 2005 PDF 1.6 енгізілген мультимедиа, 3D, XML-формалары, AES-шифрлеу Acrobat 7.0 2006 PDF 1.7 Acrobat 8.0 2008 PDF 1.7, 256-битті кілтпен AES-шифрлеу Acrobat 9.0 2009 PDF 1.7, XFA 3.0 Acrobat 9.1 == Ішкі сілтемелер == PDF/A PDF-пен жұмысқа арналған бағдарламалар тізімі DjVu Электронды кітап Электронды қағаз IPad IPhone == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == PDF Specifications, including the PDF Reference for PDF 1.7, PDF 1.6 (ISBN 0-321-30474-8), PDF 1.5, PDF 1.4 (ISBN 0-201-75839-3), PDF 1.3 (ISBN 0-201-61588-6) Санат:Векторлық кескін Санат:Файл форматтары 
'''Кендірлік''' Жоғарғы Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданыны жерімен ағады. Ұзындығы 95 км, су жиналатын алабы 5330 км2. == Бастауы == Тарбағатайдың шығысындағы Сауыр тауының солтүстік беткейінен бастау алып, Зайсан көліне (Бұқтырма) құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында арнасы тар шатқалды болып келсе, Кендірлік ауылынан төмен арнасы кеңейіп, жайылмасы ұлғаяды. Сағасындағы көп жылдық орташа су ағымы 9,8 м3/с шамасында. Негізінен қар, жаңбыр суларымен толығады. Өзен суы егін (12 мың га) суғаруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Зайсан ауданы өзендері Санат:Зайсан су алабы 
Қазақстан түрлі халық өкілдерінің әнұран шырқау сәті Қазақстан Республикасында 1989 жылғы халық санағында 16199,2 мың адам тіркелді. 1999 жылғы санаққа дейінгі аралықта Қазақстан халқы 1246,1 мың адамға кеміген. Мұның басты себебі бұрын қуғын-сүргінге ұшырап, Қазақстан жеріне көшіріліп, өзге ұлт өкілдерінің, әсіресе, орыстардың, украиндардың, немістердің, кавказ халықтарының, т.б. өз ата мекендеріне көшіп кетуі болды. Өсу тек Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, Атырау облыстарында, Алматы, Астана қ-ларында байқалды. Ерлердің саны 7201,8 мың болса, әйелдер 7751,8 мыңды құрады. Соңғы он жылда ұлттық құрамда да айтарлықтай өзгеріс болды. Мыс., қазақ ұлты 1468,1 мың адамға (22,9%) көбейіп, республика халқының жартысынан астамын (53,4%-ын) құрады. Сондай-ақ, күрд (29,1%-ға), дүнген (23,3%-ға), ұйғыр 15,9%-ға), өзбек (12%-ға) халықтарының саны да өсті. Оның есесіне орыс ұлты өкілдерінің саны 1582,4 мың адамға (26,1%-ға) кеміді, немістер 593,5 мың (62,7%), украиндар 328,6 мың (37,5), татарлар 71,7 мың (22,4%), беларусьтер 66 мың (37,1%) адамға кеміген. 1897 ж. бүкілресейлік халық санағының мәліметі бойынша, қазіргі Қазақстан аумағындағы халықтың 80%-ын қазақтар, 12%-ын славян тектес халықтар құраған. 1897 1913 ж. аралығында мұндағы халық саны қоныс аударған орыс, украин, беларусь, татар, ұйғыр, дүнген, т.б. шет жұрттықтар есебінен 264,0 мың адамға көбейген. Қазақстан аумағындағы халық санының өсу көрсеткіші мынадай: 1897 ж. 4333 мың адам, 1913 ж. 5597 мың, 1939 ж. 6082 мың, 1959 ж. 9295 мың, 1970 ж. 13009 мың, 1979 ж. 14684 мың. Кеңестік дәуірде, әсіресе, 1930 жылдан кейін Қазақстан жеріне сырт өлкеден халық толассыз келумен болды. 1937 44 ж. тұтас халықтарды ата жұрттарынан Қазақстан аумағына күштеп көшіру науқаны жүргізілді. 1937 ж. алғашқылардың бірі болып Қиыр Шығыстағы корейлер көшірілді. Олар негізінен Қазақстанның оңт. және оңт.-шығыс аудандарына Сол жылы Армения және Әзірбайжаннан, 1944 ж. Грузиядан күштеп көшірілген күрдтер Қазақстан мен Орта Азияға 2-дүниежүз. соғыс қарсаңында КСРО ХКК-нің 1940 ж. 18 қазандағы қаулысымен Қазақстанға Украина мен Беларусьтің батыс облыстарынан поляктар көшіріліп әкелінді. Олар Ақтөбе, Ақмола, Қостанай, Павлодар, Солт. Қазақстан, Семей облыстарына ірге тепті. Соғыс басталысымен 1941 ж. КСРО-ның батыс аймақтары мен Еділ бойынан неміс жұртшылығы, сонан соң 1944 45 ж. Украинада, Беларусьте, Балтық жағалауында тұратын немістер көшірілді. 1943 ж. қазанда қарашайлар Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарына, сондай-ақ, Қырғызия мен Өзбекстанға көшірілді. Одақтық үкіметтің 1943 ж. күзде қабылдаған шешімі бойынша келесі жылдың көктемі мен күзінде Қазақстанға Солт. Кавказ бен бұрынғы Қалмақ АКСР-нан арнайы қоныс аударушылар Қазақстанға тұрақты мекендеуге көшірілді. 1944 ж. ақпанда Қазақстан аумағына чечендер мен ингуштер жер аударылды, ал наурыз айында Қазақстанның оңт. аймағына және Қырғызияға балқарлар әкелінді. Л.Берияның “Қырым АКСР-ның аумағынан Кеңеске қарсы элементтерді тазарту туралы” 1944 ж. 13 сәуірдегі бұйрығымен Қырым татарларын, болгарлар мен гректерді көшіру науқаны жүргізілді. Олар Өзбекстанға және Қазақстанның оңт. аймақтарына қоныс тепті. 1944 ж. 13 маусымда Мемл. қорғаныс к-тінің қаулысымен Грузиядан көшірілетін арнайы қоныс аударушыларды респ. аумағына қоныстандару туралы Қазақстан үкіметіне өкім берілді. 1944 ж. қарашада Грузиядан Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Талдықорған, Оңтүстік Қазақстан облыстарына месхеттік түріктер мен күрдтер күштеп Бұдан кейін Қазақстанға басқа халықтардың көп мөлшерде көшіп келуі тың және тыңайған жерлерді игеру кезеңінде (1954 56 ж.) және өнеркәсіп нысандарын қарқынды салу жылдары (1959 65) көбейді. Осы жылдары Қазақстанда тұратын жергілікті халық саналатын қазақтардың үлесі ең төм. деңгейге жетті (30%). Қазақстан аумағы жүзден астам ұлттар мен ұлыстардың өкілдері тұратын мекенге айналды. 1960 жылдан бастап көшіп келушілер мөлшері біршама азайып, жыл сайынғы мөлшері 60 70 мыңдай адам болды. 80-жылдардың екінші жартысынан, әсіресе, 1990 жылдан кейін Қазақстанды мекендеген шет жұрттықтардан көшіп кетушілер саны өсе бастады. Қазақстан халқының саны 2003 ж. қаңтарда 14862,5 мың адамға жетті (қ. 4-кесте). 1990 жылға дейін Қазақстан халқының демогр. жағдайы тұрғындар санының ұдайы қарқынды өсуімен, қалада тұрушылар үлесінің шұғыл артуымен, ұлттық құрамының қарқынды араласуымен, халық тығыздығының біркелкі болмауымен сипатталды. 1990 жылдан кейінгі кезеңде славян, герман тектес тұрғындардың өз еліне қоныс аударуы көбейіп, республика халқы едәуір азайды, қазақ және басқа түркі тектес халықтардың үлесі артты, сондай-ақ, нарықтық қатынастарға байланысты ішкі көші-қонның әсерімен қала тұрғындарының саны өсе бастады. Төңкеріске дейін Қазақстан қалаларында жалпы халықтың 9,7%-ы тұрды. Соғысқа дейінгі жылдарда қала халқының өсуіне Қазақстанның бай минералдық шикізат қорларын игеру, ірі т. ж. құрылыстарын салу, т.б. факторлар әсер етті. 1939 ж. қала халқы 3,3 есе өсіп, қалалық елді мекендер саны 81-ге жетті. Соғыс жылдарында жаңадан 28 қалалық елді мекен пайда болды. 100 мыңнан астам тұрғыны бар қалалар халқының үлесі 1939 ж. 28,8%-дан, 1986 ж. 62,6%-ға артты. 1986 ж. Қазақстанда 83 қала (21 ірі, 11 орта, 51 кіші), 204 кентте жалпы халықтың 58,0%-ы тұрды. 1985 жылдың басында Қазақстанда ауыл-село халқының саны 1970 жылға қарағанда 5,0%-ға артып, жалпы халықтың 42,9%-ын қамтыды (қ. 3-кесте). Қазақстан жер аумағы үлкен (2724,9 мың км²) болғанымен халық сирек қоныстанған елге жатады. Оның аумағының сәйкес түрде км²-не 5,4 адамнан келеді. Тұрғындар үшін табиғат жағдайы неғұрлым қолайлы өңірлер Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы облыстары (Алматы қаласын қоса алғанда). Мұнда республика тұрғындарының 37,8%-ы орналасқан, тұрғындар тығызд. км²-ге 16,9; 6,9 және адамнан келеді. Салыстырмалы түрде тұрғындары көп келесі аймақтар Солт. Қазақстан аймағы: Қостанай, Солт. Қазақстан, Ақмола және Павлодар облыстарының аумағы. Мұнда ел тұрғындарының 24,8%-ы орналасқан, тұрғындар тығыздығы км²-ге 5,2; 7,4; 5,7 және 6,5 адамнан келеді. Шығыс Қазақстанда республика тұрғындарының 10,2%-ы тұрады, тұрғындар тығыздығы км²-ге 5,4 адамнан. Орт. Қазақстанда (Қарағанды облысы) республика тұрғындарының 9,4%-ы орналасқан. км²-ге 3,3 адамнан келеді. Халық ең аз қоныстанған аудандар батыс аймақтар Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе облыстары және Оңтүстік Қазақстан аймағындағы Қызылорда облысы Мұнда бүкіл тұрғындардың 17,7%-ы орналасқан, км²-ге келетін орташа тығыздығы, тиісінше, 1,9; 3,7; 4,1; 2,3 және 2,6 адамнан. 1999 жылғы санақ жүргізілген кездегі ҚР-ның әкімш.-аумағы бірлігінде 84 қала, 200 кент, 2036 ауылдық округ, 7684 ауылдық елді мекен болады. Ресми статист. мәлімет бойынша, Қазақстан тұрғындарының 56%-ы қалалық елді мекендерде, 44%-ы ауылдық елді мекендерде тұрады. Қала тұрғындары ең көп облыстар: Қарағанды (қала тұрғындарының үлесі 82,2%), Маңғыстау (78,4%), Павлодар (63,4%), Қызылорда (60,5%), Атырау (58,2%), Ақтөбе (56,2%), Қостанай (54,2%). Республиканың ең ірі қалалары Алматы (1129356 адам), Қарағанды (43664), салыстырмалы түрде ірілері: Шымкент (360078), Тараз (330125), Астана (312965), Өскемен (310950), Павлодар (300503), Семей (269574), Ақтөбе (253088), Қостанай (221429), Петропавл (203533), Орал (195459), Теміртау (170481), Қызылорда (157364), Атырау (142497), Ақтау (143396), Екібастұз (127197), Көкшетау (123389), Рудный (109515). Қалған қалалардағы тұрғындар саны 100 мың адамнан кем (қ. 3-кесте). Байырғы тұрғындардың үлес салмағы көп облыстар: Қызылорда (94,2%), Атырау (89%), Маңғыстау (78,7%), Ақтөбе (70,7%) облыстары, ең азы Солт. Қазақстан (29,6%), Қостанай (30,9%), Ақмола (37,5%), Қарағанды (37,6%) облыстары) (қ. 2-кесте). Әдетте қазақтар көбінесе ауылдық жерлерде тұрады. Соңғы он жылдықта олардың қалаларға көшу қарқыны жоғары болды. 1989 ж. қалада тұратын қазақтардың үлесі 38,3% болса, 1999 ж. 45,3%-ға жетті. Консулдық қызмет департаменті басқармасының соңғы мәліметі бойынша (2003) әрбір үшінші қазақ шет елдерде тұрады, олардың жалпы саны 3,5 млн. адам. Алыс шет елдерде: Қытайда 1258500, Моңғолияда 83000, Ауғанстанда 28000, Түркияда 20000, Иранда 3450; Балтық жағалауы елдерінде 2500, Германияда 700, Жапонияда 400, Австралияда 400. Бельгияда 28, Сауд Аравиясында 28, Норвегияда 20, Кубада адам тұрады. Барлығы 1397028 адам. Сонымен бірге Францияда 172, Швецияда 51, Пәкстанда 36, АҚШ-та 23; Австрияда 18, Швейцарияда 4, Данияда отбасы тұрады. Жақын шет елдерде 1814300 қазақ, оның ішінде Өзбекстанда 966000, Ресейде 687800, Түрікменстанда 87600, Қырғызияда 42600, Украинада 10500, Тәжікстанда 10000, Әзербайжанда 4000, Грузияда 3000, Молдовада 2000, Арменияда 500, Беларусьте 300 адам тұрады. Қазақстанда ер балалардың дүниеге келуі басым болғанымен әйелдер саны 30 34 жастан бастап айтарлықтай көбейеді. 60 69 жаста 1,5 есе, 70 жаста есе артады. Тұтастай алғанда, республикада әйелдер саны ерлерден басым. Қазақ халқы жас ұлтқа жатады. Оның жас айырмашылығы құрылымында жасқа дейінгі балалар 22,0%. Ал тұтастай алғанда, 19 жасқа дейінгі жастар 43,9%; 60 және одан жоғары жастағы тұрғындар үлесі 6,1%. Орташа арифмет. жас небәрі 25 жас. Яғни қазақ халқының басым бөлігі жастар мен балалар. Қазақстан халқының білімділік индексі мен сауаттылық көрсеткіші жоғары деңгейде. 1990/91 оқу жылы Қазақстандағы 55 жоғары оқу орнында 287,4 мың студент оқыған болса, 1999/2000 оқу жылында жоғары оқу орындарының саны 163-ке, ал ондағы оқитындар саны 365,4 мыңға жетті. Соңғы он жылдықта жергілікті тұрғындардың білім алуында серпіліс пайда болды. Әрбір 1000 адамның 126-сы жоғары білімді. Әсіресе, студенттер санының қазақ жастары есебінен күрт өсуі 90-жылдардың басынан басталды. Қазіргі кезде жоғары оқу орындарындағы қазақ студенттерінің үлесі 67%. Экономика салаларында еңбек ететіндер арасындағы жоғары және арнаулы орта білімділер үлесі айтарлықтай өсті: егер 1989 ж. 1000 адамға шаққанда жоғары білімділер саны орта есеппен 130 адам болса, 1999 ж. 212; арнаулы орта білімділер тиісінше 234 және 296 болды. Қазіргі кезде жалпы білім беретін мемл. мектептерде 3101,4 мың оқушы оқиды, олардың 1661,3 мыңы ауылдық жерлерде білім алуда. 1997 ж. республикадағы жалпы білім беретін жеке меншік (беймемл.) мектеп саны 124 болды, онда 13,5 мың оқушы оқыды. Қазіргі кезде 3455 мектеп мемл. тілде жұмыс істейді. Онда 1530,1 мың оқушы оқиды. Сонымен бірге сабақ орыс тілінде жүргізілетін 2522 мектеп (1462,4 мың оқушы); өзбек тілінде 78 мектеп (77,2 мың оқушы); ұйғыр тілінде 14 мектеп (22,3 мың оқушы); тәжік тілінде мектеп (2,5 мың оқушы), украин тілінде мектеп (0,1 мың оқушы) және аралас тілде оқытатын 2112 мектеп бар. Қазақстан үшін табиғи өсім тұрғындар саны өсуінің негізгі көзі болып табылады әрі қазақ халқы өсімінің басты факторы болып қала береді. Мыс., қазақтардың табиғи оң өсімі 1989 ж. Қазақстан тұрғындарының бүкіл табиғи өсімінің 63,5%-ын құраған болса, бұл өсім 1991 ж. 72,4%, 1993 ж. 88,2%, 1995 ж. 88,0% болды; қ. 4-кесте. === Халық саны === 2009 жылғы халық санағы бойынша Қазақстан Республикасының халқы 17 200 000 болды, ал 2011 жылдың қаңтарына 16 441 959 адамды құрады. 2010 жылдың басында халық саны 16 204 617 адам болатын. Оның ішінде, 8763,9 мың (57,3%) адамды қалалық тұрғындар, 7537,5 мың адамды (42,7%) ауылдық тұрғындар құрап отыр. 2006 жылдың қаңтар-маусым аралығында республика халқының табиғи өсімі 63370 адамды құрады. Табиғи өсімнің жалпы коэффициенті 1000 тұрғынға 8,3 (8,1) адамнан келді. 2006 жылдың АХАЖ органдары тіркелу көрсеткіші бойынша 143210 (138882) туу фактілерін тіркеді. Туғандардың саны қалалық және ауылдық елді-мекендерде өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда, 3,3%-ға және 2,9%-ға өсті де, тиісінше 83566 және 59644 адамда құрады. Бала туудың жалпы коэффициенті 1000 тұрғынға 18,6 (18,4) сәбиден келеді. Осы кезең ішінде өлгендер саны 79840 (80978) адам, соның ішінде қалалық елді мекендер үлесі 51186 (51661) және ауылдық жерлер 28654 (29317). Өлімнің жалпы коэффициенті 1000 тұрғынға 10,29 (10,33) адам. Өлімінің негізгі себептері қан айналымы жүйесі аурулары болады, олардың үлесіне барлық тіркелген өлімнің 52,9% (52,5%) тиесілі екендігі мәлім болып отыр. Осы кезең ішінде республикада жасқа дейінгі 2049 (2087) баланың шетінеуі тіркелген. Нәрестелер өлімінің коэффициенті 1000 туғанға 14,7 (14,5) шетінеу. Перинаталдық кезеңде пайда болатын жағдайлар нәрестелер өлімінің ең көп тараған себептері болды, одан ағымдағы жылдың 1037 (1021) нәресте шетінеді. Цифрлар тілімен айтқанда, барлық нәрестелер өлімінің 50,6% (48,9%)-ы осы жағдайға тиесілі. Биылғы жартыжылдықта некелесу мен ажырасулар саны, тиісінше 54994 және 17467 (48271 және 15183) болды. Некелесу мен ажырасудың жалпы коэффициенті 1000 тұрғынға 8,5 (7,7) некені және 2,3 (2,1) ажырасуды құрады. Елде халық көші-қонының оң айырымы сақталып келеді, 2006 жылдың жартыжылдықтағы оның шамасы 18746 (14148) адамды құрады. 2006 жылы қаңтар-маусым аралығында Қазақстанға келгендер саны 2005 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 5008 адамға немесе 13,2%-ға, ал Қазақстаннан кеткендер саны 9606 адамға немесе 1,7 есе азайды. ТМД елдерінен келгендер мен сол елдерге қоныс аударғандар үлесі олардың жалпы санына шаққанда, 86,1% және 87,9% (88,7% және 66,4%) құрады. Ал ел ішіндегі саны 137220 (131019) адамды құрап отырған жәйі бар. ==== Ұлттық құрамы ==== Республикада қазақтардан басқа 131 ұлыстың өкілдері тұрады. 2013 жылы өткізілген халық санағының қорытындысы бойынша халықтың этноқұрамы келесідей болды: қазақтар 65,2%, орыстар 21,8%, өзбектер 3%, украиндар 1,8%, ұйғырлар 1,4%, татарлар 1,2% немістер 1,1%, корейлер 0,6%, түріктер 0,6% +Салыстырмалы кесте (1897—2012) Ұлт 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 1999 2009 1.01.2012 бағасы қазақтар 392 751 627 612 327 625 794 966 161 164 289 349 534 616 985 039 10 096 763 10 979 511 орыстар 454 402 275 055 458 687 974 229 449 826 991 205 227 549 479 620 793 764 726 722 өзбектер 29 564 129 399 120 655 136 570 207 514 263 295 332 017 370 663 456 997 493 783 украиндар 79 573 860 201 658 319 762 131 930 158 897 964 896 240 547 052 333 031 313 698 ұйғырлар 55 815 62 313 35 409 59 840 120 784 147 943 185 301 210 365 224 713 228 582 татарлар 55 984 79 758 108 127 191 925 281 849 312 626 327 982 248 954 204 229 204 171 немістер 613 51 094 92 571 659 751 839 649 900 207 957 518 353 441 178 409 180 832 корейлер 42 96 457 74 019 78 078 91 984 103 315 99 665 100 385 103 456 түріктер 68 523 916 18 397 25 820 49 567 75 900 97 015 98 013 әзірбайжандар 12 996 38 362 56 166 73 345 90 083 78 295 85 292 87 190 белорустар 25 584 31 614 107 463 197 592 181 491 182 601 111 927 66 476 63 694 дүңгендер 888 455 415 980 17 283 22 491 30 165 36 945 51 944 55 819 күрдтер 387 109 12 299 17 692 25 425 32 764 38 325 40 026 тәжіктер 666 11 229 075 166 19 293 25 514 25 657 36 277 37 112 поляктар 254 762 54 809 53 102 61 335 61 136 59 956 47 297 34 057 33 901 шешендер 639 130 232 34 492 38 256 49 507 31 799 31 431 31 809 қырғыздар 612 352 13 718 10 925 23 274 б/з башқұрттар 528 841 450 742 21 134 32 499 41 847 23 224 17 263 17 073 ингуштар 322 47 867 18 356 18 337 19 914 16 893 15 120 б/з молдовандар 855 992 14 844 25 711 30 256 33 098 19 458 14 245 б/з гректер 157 374 55 543 39 241 49 930 46 746 12 703 846 б/з мордвалар 11 911 27 244 25 334 25 499 34 129 31 424 30 036 16 147 013 б/з чуваштар 267 590 11 255 22 690 22 310 22 305 11 851 301 б/з еврейлер 651 499 19 240 28 048 26 954 22 762 18 492 743 485 б/з басқалары 30 591 70 342 101 379 136 606 142 668 17 4670 б/з барлығы 198 469 151 102 309 847 12 848 573 14 684 283 16 464 464 14 953 126 16 009 597 16 675 392 ==== Діні ==== Қазақстан жұртында 71% мұсылмандар (этникалық мұсылмандармен қоса алғанда), 25% христиандар, 4% өзге дің өкілдері жəне атеисттер мен діңшіл емес адамдар. Елде дінге шек қоймаған. Бірақ діни еркіндіктің кей тұстарын шектейтін заңдар бар. Халқының негізгі бөлігі мұсылмандар болса да, Қазақстан Республикасы Зайырлы мемлекет. ==== Халықтың орналасуы ==== Халықтың қоныстануы әрқилы. Алтай, Тянь-Шань таулары өзен атыраптарында жиірек қоныстанған. Қазақстанның ірі қалалары немесе облыс орталықтарының көпшілігі (Астана, Қарағанды, Жезқазған қалаларынан басқасы) шекараларға айнала жақын орналасқан. Халық тығыздығы ең жоғары облыстар Алматы, Оңтүстік Қазақстан облыстары, ең сирек қоныстанған облыстар Маңғыстау, Атырау, Қызылорда облыстары. Қазақстан халқының тығыздығы == Қазақстан халқының тығыздығы және орналасуы == Қазақстанда табиғат жағдайы мен өндіргіш күштерінің ерекшеліктеріне байланысты халықтың тығыздығы төмен және орналасуы біркелкі емес. Халықтың жалпы тығыздығы км² жерге Жезқазған, Манғышлақ облыстарында 1,5 адамнан, Солт. Қазақстан, Шымкент, Қарағанды облыстарында 12,6-14,7 адамға дейін ауытқиды. Республика бойынша орташа көрсеткіш 5,3 адамнан. Республика ауыл халқының орналасуында өзгеше заңдылық бар. Олардығ басым шоғырланған зонасы республика территориясының солтүстігін, шығысы мен оңтүстігін қамтып жатыр.Бұл өңірлер халықтың өмір сүруіне және шаруашылық әрекетіне өолайлы келеді. Әсіресе астық егіге қолайлы солт. және солт. шығыс далалық өңірлерде біркелкі қоныстанған. == Дереккөздер == 
'''Қазақстанның кен ресурстары''' Қазақстан кен байлықтарының қоры, елдің даму стратегиясын анықтайтын негізгі факторлардың бірі. Қазақстан кен байлықтарының қоры мен әр алуандығы жағынан Жер шарындағы бай аймақтардың бірі. Минералдық шикізат қорлары Қазақстанның ұлттық экономикасының тұрақты дамуы мен қауіпсіздігінің маңызды кепілі. Қуатты минералдық шикізат базасының қазіргі жай-күйі республиканы шет елдердің кен қазбаларына тәуелділіктен толық арылтып, Қазақстанның дүниежүзілік рынокқа минералдық шикізат қорлары мен оның өңделген өнімдерін шығаруына мүмкіндік берді. == Маңызы, топтары == Минералдық шикізат ресурстары маңыздылығы жағынан үш топқа бөлінеді: Бірінші топқа негізгі қаржы түсімін қамтамасыз ететін және мәні бар стратегиялық кен байлықтары жатады: мұнай, газ, көмір, уран, хромит кен орындары. Екінші топты қаржы түсімін қамтамасыз ететін әрі Қазақстанның индустриялық бет-бейнесінің негізі болып табылатын маңызды кен байлықтары құрайды: темір, марганец, мыс, қорғасын, мырыш, алюминий және алтын кен орындары. Үшінші топқа ішкі және сыртқы рыноктарда жоғары сұранымға ие қалайы, күміс, фосфор, барит кен орындары кіреді. Кен байлықтардың барланған қоры негізінде ондаған мұнай-газ және кентас өндіретін кәсіпорындар жұмыс істейді, олар 70-тен аса әр түрлі минералдық шикізат түрлерін өндіреді және өңдейді. == Қазақстанның пайдалы қазбалар картасы == Қазақстанның пайдалы қазбалар картасы === Мұнай мен газ === Қашаған мұнай-газ кен орны Қазақстанда 200-дей мұнай және газ кен орындары анықталып барланған, оның ішінде 102 мұнай, 29 30 мұнай-газ, 11 газ-конденсат, 19 газ кен орындары бар. Барланған мұнайдың алынатын қоры 2,2 млрд. т, газ 2,5 трлн./м3, конденсат 0,7 млрд. м3. Қазақстанда мұнайдың болжамдық қорлары 20 25 млрд. деп бағаланады. Мұнай мен газдың барланған қорының негізгі бөлігі Каспий маңы мұнайлы-газды аймағында шоғырланған. Мұнда 122 кен орыны ашылған, оларда республикадағы көмірсутек қорының 80%-ы (1,3 млрд. мұнай, 700 млн. шамасында конденсат, 1,7 млрд. м3 бос және 577 млрд. м3 сұйытылған газ) шоғырланған. Бұл жерде мұнай мен газдың Қашаған, Теңіз және Қарашығанақ сияқты айрықша ірі кен орындары бар, олардың жиынтық үлесі мұнай мен газ өндірісінің жалпы балансында 30%-дан асады. Оңтүстік Маңғыстау мен Солтүстік Үстірт-Бозащы аймағындағы ең ірі кен орындар Өзен, Жетібай, Қаражанбас, Солтүстік Бозащы. Мұндағы мұнайдың барланған қоры 700 млн. т, конденсат 1,4 млн. және газ 141,0 млрд. м3 кұрайды. Жалпы республикалық баланста бұл аймақтағы көмірсутек өндірісінің үлесі 50% шамасына тең. Мұнайдың өнеркәсіптік мол қоры Оңтүстік Торғай мұнайлы-газды алабында анықталған (Құмкөл, Майбұлақ, Ащысай, Арысқұм, т.б. кен орындары). Бұл жерде жиынтық болжамдық қоры 400 млн. шамасындағы 11 кен орыны барланған. Олардың ең ірісі Құмкөл мұнай-газ кен орны (1990 жылдан мұнай өндіріле бастады). Бұл аймақтың мұнай өндірісіндегі үлесі 10% шамасында. === Көмір === Қазақстанда тас және қоңыр көмірдің мол қорлары бар. Республикада 200-ге жуық көмір кен орыны барланған. Қазақстан көмірінің жалпы геологиялық қоры 164,4 млрд. шамасында бағаланады, оның ішінде: тас көмір 17,6 млрд. т, қоңыр көмір 92,8 млрд. т. Барланған қорлар 60 млрд. шамасында, баланстан тыс қорлар 19,3 млрд. т. Олардың 63%-ы тас көмір (оның кокстелетіні 17%), 37% қоңыр көмір. Республикадағы ең ірі көмірлі алаптар Орталық Қазақстанда орналасқан (Қарағанды, Екібастұз, Майкөбен). Ірі кен орындары Шұбаркөл (қоры 2,2 млрд. т), Борлы (0,5 млрд. т), Самара (1,3 млрд. т), сондай-ақ, Теңіз-Қоржынкөл көмір алабы (шамамен 2,7 млрд. т). Торғай энергетикалық қоңыр көмір алабының қоры 52 млрд. т, оның барланғаны млрд. т. Оңтүстік Қазақстанда Іле және Төменгі Іле қоңыр көмір алаптары орналасқан. Іле алабының геологиялық қорлары 14,8 млрд. т-ға бағаланады, барланған қоры 0,9 млрд. т. Төменгі Іле алабының геологиялық қоры 9,9 млрд. т, оның млрд. т-сы барланған. Шығыс Қазақстанда Қаражыра (Юбилейное) (қоры 1,5 млрд. т), Кендірлік (1,6 млрд. т, барланғаны 250 млн. т) кен орындары белгілі. Кендірлікте көмірден басқа жанғыш тақтатастар бар. Оның жалпы қоры млрд. т, барланғаны 20,3 млн. т. Қазақстанның батысындағы ең ірісі Мамыт қоңыр көмір кен орны. Жалпы геологиялық қоры 1,5 млрд. т, оның 0,6 млрд. т-сы барланған. === Қара металл === КБК" темір кенін өндіру Қазақстан Республикасының бүкіл дерліктей аумағын қара металл кендерінің алып кентастық аймағы ретінде қарастыруға болады. Мұнда оның бүкіл әлемге белгілі барлық генетикалық және өндірістік, оның ішінде бірегей түрлері кездеседі. Қазақстанда кара металл кентастарының 1000-нан аса кен орындары мен кен білінімдері анықталған. Темір, хром, марганец пен титан кентастарының кен орындары игерілуде. Балансқа алынғаны 17 кен орны, баланстан тыс 11 кен орны бар. Темір кентасының жиынтық қоры 17 млрд. т. Оның 93% мөлшері бес ірі кен орында: Қашар, Сарыбай, Соколов, Әйет, Лисаковта шоғырланған. Бұл кен орындарының барлығы Солтүстік Қазақстанда (Торғай ойысының солтүстік-батыс бөлігінде) орналасқан. Орталық Қазақстанда пайдаланылып келе жатқан Батыс Қаражал, Үшқатын мен Кентөбе кен орындарының барланған қоры 300 млн. т-дан асады. Оңтүстік Қазақстанда Иірсу (қоры 327,7 млн. т) мен Абайыл (28,3 млн. т) кен орындары барланған. Батыс Қазақстанда (Солтүтік-Шығыс Арал маңы) ең ірісі баланстан тыс оолитті қошқыл теміртас кентасты Көкбұлақ кен орны (1,9 млрд. т), сонымен қатар кентастарының болжамдық қоры млрд. болатын Великов ірі кен орны бар. Қазақстан хромит кентасының қоры бойынша әлемде екінші орында. Балансқа алынғаны 21 кен орны (шамамен 230 млн. т). Қорлардың барлығы Кемпірсай кенді ауданында (Мұғалжар тауында) шоғырланған. Аса ірі хромит кен орындарының қатарына Алмас-Жемчужина кен орны жатады (қоры 100 млн. т-дан асады). Бұл алапта кобальт-никель кенінің де бай қоры бар. Қазақстанда марганец кентастарының баланстық қоры 400 млн. т-дан асады. Болжамдық қорлары 850 900 млн. деп бағаланады. Қорлар негізінен (99%) Орталық Қазақстанның Атасу кенді ауданында шоғырланған (Батыс Қаражал, Үшқатын, Үлкен Қтай, Қамыс кен орындары). Қаратау, Байқоңыр, Кіндіктас, Жетісу Алатауындағы көмір-кремнийлі тақтатас қабаттарында орналасқан ванадий кендері мен Батыс және Солтүстік Қазақстандағы, жердің беткі қабаттарында жатқан титан кендерінің де маңызы аса зор. ===Түсті металл === Қазақстанда түсті металдар шикізатының ірі базасы қалыптасқан. Олардың ішінде жетекші орынды мырыш, қорғасын және мыс кендері алады. Бұл металдардың республикадағы қоры бойынша тиісінше әлемде бірінші, екінші және үшінші орын алады. Олар Қазақстан түсті металлургиясы базалық (Жезқазған, Балқаш, Ертіс мыс, Шымкент, Риддер, Өскемен қорғасын мен мырыш, Павлодар алюминий қорыту зауыттары) шикізат көзі болып табылады. Қазақстан әлемдегі ірі мыс өндіруші елдердің бірі. Республика аумағында мыс кентасының порфирлі, мысты құмтас, колчеданды, скарндық мысты-цеолитті, мысты-никельді, т.б. кен орындарының көптеген түрлері белгілі. Мыс кентасының ірі кен орындарына Жезқазған, Қоңырат, Ақтоғай, Айдарлы, Жаман-Айбат, Бозшакөл, Көксай, Қасқырмыс, Нұрқазған (Самара), т.б. жатады. Жекелеген кен орындарының (Жезқазған мыс кен орны, Жаман Айбат мыс кен орны) мыс қоры 10 млн. т-дан асады. Қорғасын мен мырыштың 100-ден аса кен орындары анықталып, 58-і балансқа алынған. Олардың негізгі қоры Шығыс Қазақстанда (Кенді Алтай) және Орталық Қазақстанда шоғырланған, сондай-ақ, Оңтүстік Қазақстанда да (Қаратау) кездеседі. Қазір қорғасын мен мырыштың 30-ға жуық кен орындары игерілуде. Алюминий шикізаты ретінде ең көп таралғаны боксит. Қазақстанда бокситтің қоры көп. Анықталған 200 кен орны мен кен білінімдерінің (есепке алынғаны) 50-ден астамы платформалық типті. Олардың ішіндегі ірілері: Краснооктябрь, Белинское, Тауынсор, Шығыс Әйет, Көктал, Наурызым, Жоғарғы Әйет, Арқалық кен орындары. Бұлардың барлығы Торғай ойысында орналасып, Батыс Торғай, Шығыс Торғай (Амангелді) және Орталық Торғай бокситті аудандарын құрайды. === Сирек металдар === Қазақстан сирек металдарға бай өлке. Молибден қоры жөнінен республика әлемде төртінші, Азия елдері арасында бірінші орын алады. Молибден кентастарының қоры 34 кен орны бойынша есепке алынған, олардың 26-сы баланстық. Ірілері: Көктіңкөлі, Оңтүстік, Шалқия, Жәнет, Батыстау, Жоғарғы Қайрақты, Қараоба, Ақшатау. Молибден кен орындары негізінен штокверктік (порфирлік) типті. Қазақстан КСРО-дағы жоғары сапалы тантал концентраты мен ниобийдің негізгі өндірушісі болды. Тантал бойынша өнеркәсіптік шикізат базасы төрт кен орында шоғырланды: Бәкен, Белогор, Юбилейное және Жоғарғы Баймырза. Кен орындарының барлығы Қалба жотасында орналасқан. Солтүстік Қазақстанда ірі Сырымбет пен Донецк қалайы кен орындарының ашылуы қалайы шикізат базасын айтарлықтай ұлғайтты. Оған дейін ілеспе қалайының кен орны балансқа алынған болатын, негізгілері кешенді сирек металл кентасты Қалайытапқан (жалпы қордың 70%-ға жуығы), Қараоба, Бәкен, Юбилейное және Ахметкин кен орындары. Вольфрам қоры жөнінен Қазақстан әлемде бірінші орын алады. Вольфрам қорының 53%-дан астамы 16 кен орнында шоғырланған, оның 12-сі баланстық. Вольфрам кенінің басым типтері және штокверкті, оларға Қараоба, Ақшатау, Бұғыты, т.б. кен орындары жатады. Вольфрамға бай кентастар кен орындарында (Солтүстік Қатпар, Баян) немесе олардың мүжілген қатпарларында (Көктіңкөлі) кездеседі. Вольфрамның 16 кен орны есепке алынған. Оның 85%-на жуығы штокверк кендері (Шығыс Қайрақты, Бұғыты, Көктіңкөлі, Қараоба, т.б.), ондағы вольфрам триоксидінің мөлшері 0,12 0,19%. Негізгі қорлар ірі және аса ірі: Бұғыты, Қараоба (штокверк), Солтүстік Қатпар, Көктіңкөлі, Баян, Ақсораң кен орындарында шоғырланған. === Асыл металдар === Қазақстан алтын кені бар ежелгі өлкелердің бірі саналады. Ол алтынның нақтыланған қоры бойынша әлем елдерінің бірінші ондығына, ал өндірісі бойынша үшінші ондығына кіреді. Оның баланстық қоры 196 кен орнында (126-сы түпкі жыныстарда, 47 кешенді, 23 кенқайраңдық) есептелген. Алтын өндірілетін ірі кен орындары: Солтүстік және Орталық Қазақстанда Жолымбет алтын кен орны, Бестөбе алтын кен орны, Ақсу алтын кен орны, Ақбейіт алтын кен орны; Батыс Қазақстанда Юбилейное; Шығыс Қазақстанда Бақыршық алтын кен орны, Суздаль, т.б.; Оңтүстік Қазақстанда Ақбақай алтын кен орны. Өнеркәсіптік игерілуге Көкшетау ауданындағы аса ірі Васильков даярланған. Қазақстанда негізгі алтын көздерінің бірі Кенді Алтайдағы кен орындары: Риддер-Сокол, Тишин, Малеев, Грехов. Алтын, сондай-ақ, мысты-порфирлі Бозшакөл, Самара, Ақтоғай мыс кені, Айдарлы, мыс-колчеданды Аралшың, Лиманды, Абыз, Майқайың, Миөзек, Құсмұрын, Ақбастау, скарндық мыс кентасты Саяқ тобының кен орындарында бар. Ондаған түпкі және кенқайраңдық алтын кен орындары (Бақыршық, Жітіқара, Жарқұлақ, Ақжал, Балажал, Олимпиялық, Кеңгір, Миялы, Құлынжон, т.б.) немесе жете барланбаған (Васильев, Орлов, Прогресс, Сувенир, Алтынсай, Бақтай, Далабай, Гагарин, Шоқпар, Кепкен, Восток V, Комаров І, Қаншыңғыс, т.б.). Қазақстанда күміс ертеден өндіріледі. Оны өндіру көлемі бойынша республика Азия елдері ішінде бірінші орын алады. Оны полиметалл кентасын кешенді өңдеу кезінде бөліп алады. Қазақстан аумағында 100-ден астам уран кен орны барланған. Аумақтық белгісі бойынша және геотектоникалық көзқарас тұрғысынан кен орындары уран кені бар 10 өлке мен аудандарға бөлінеді. Олар: Солтүстік Қазақстан (50-ге жуық кен орны бар), Шу Іле Кіндіктас Балқаш жағалауы (8) және Шу Бетпақдала (6) өлкелері, Шу Сарысу және Сырдария өлкелерін біріктіретін Қаратау мегаөлкесі (20), Жоңғар Кетпен (6) және Каспий жағалауы (4) өлкелері, Ұлытау (3), (1) және Мұғалжар Арал жағалауы (2) аудандары. === Бейметалл кендері === Бейметалл кен байлықтарының барланған және әлуеттік қоры мол. Республика аумағында бейкентасты шикізаттың 2000-нан аса барланған кен орындары бар, оның 1200-і құрылыс материалдарының кен орындары. Республикада шипалы балшықтың 30-дан астам кен орны тіркелген. Олардың көпшілігі Қазақстанның батысы мен солт-нде орналасқан. === Жер асты су кендері === Қазақстанда минералды және термалдық жер асты суларының ірі қорлары бар. Минералды сулардың пайдаланылатын қоры 48 кен орны бойынша тәуілігіне 31,0 мың м3 мөлшерінде есепке алынған. Барланған кен орындарының ең көбі (18) Оңтүстік Қазақстанда, Батыс Қазақстанда 9, Солтүстік Қазақстанда 7, Орталық Қазақстанда 10 және Шығыс Қазақстанда 4. Барланған минералдық жер асты суы кен орындары негізінде санаторийлер, курорттар, емханалар жұмыс істейді, ал көптеген арасан бұлақтар мен өз бетінше атқылайтын ұңғымалардың суын жергілікті тұрғындар пайдаланады. Қазақстанның таулы-қатпарлы алқаптары мен платформалық аумақтарындағы артезиан алаптарының қойнауларында гидротермалдық судың мол қоры бар. Олар су бойынша 10,275 мың км3, ал жылу бойынша 680 млрд. Гкал шамасында, бұл 97,115 млрд. шартты отынға тепе-тең. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан геологиясы 
The Walt Disney Company '''Disney Channel Kazakhstan''' балаларға арналған телеарна. Көбіне төл туындылармен көрерменге жол тартып жүрген кабельдік арна. Бастапқы кезде телеарна тек балалар мен жасөспірімдерге бағытталса, кейінірек отбасылық арнаға айналды. Негізгі Disney channel арнасы тек спутниктік және кабельді желілерде Disney-ABC Cable Networks Group құрамында The Walt Disney Company ретінде құрылған. Телеарна ғимараты Бербанк қаласы, Калифорния штатында орналасқан. Сондай-ақ арнаның уеб сайты 2008 жылдың 19 наурызынан бастап жоғары сапада HD хабар таратады. 1983 жылы The Walt Disney Company жаңа балаларға арналған телеарна ашылады деп жарнама жасаады. Disney Channel арнасы 1982 жылы Алан Вагнердің басшылығымен құрылған болатын. Disney Channel 2011 жылдың 21 қазанынан бастап, Алматы уақытымен сағат 18:00-ден бастап Қазақстанға хабар тарата бастады.. Бұрын Қазақстанда Disney Channel телеарнасының блоктары РТРК «Қазақстан» және 31 (телеарна) арналарында көрсетілім жүзеге асты. == Дереккөздер == == Түсініктемелер == Ресми сайт Disney International Disney International 
'''.DOC''' немесе '''.doc''' () белгілеуі бар немесе белгілеуі жоқ мәтіндік файлдардың кеңейтпесі. .DOC кеңейтпесі көп жағдайда қарапайым, форматталған мәтіндік файлдарды белгілеу үшін қолданылатын, алайда кейінрек белгілеуі бар екілік форматтарға қолданылатын болды. == Майкрософт == 1990 жж. Microsoft корпорациясы бұл кеңейтпені өзінің Microsoft Word мәтіндік процессоры проприетарлық формат файлдарының топшасына қатысты қолдана бастады. Microsoft-тың кеңсе өнімдерінің нарығындағы монополиясының нәтижесінде «DOC» бұл форматтағы файлдардың синониміне айналды. «.doc» кеңейтпесінің басқа да мағыналары IBM PC тұғырында іс-жүзінде қолданыстан шықты десе болады. DOC форматының екілік файлдары, Microsoft-тың басқа форматтарын (RTF және т.б.) қолданатын, бірақ басқа өндірушілердің мәтіндік редакторларымен нашар үйлесетін құжат файлдарына қарағанда, мәтіннің форматталуы (мысалға, сценарийлер) жайлы бірқатар ақпаратты иемденеді. 2008 жылы Microsoft формат сипаттамасына қолданушылардың қолжетімділігін жүзеге асырды, бірақ оны тегін түрде тек коммерциялық емес мақсаттарда қолдануға болады. Кейіннен формат шартты түрде Microsoft Open Specification Promise тізіміне қосылды. == Ескертулер == == Сыртқы сілтемелер == Microsoft опубликовала спецификации на бинарный формат doc, xls ppt == Тағы қараңыз == Microsoft Office Word Электронды кітап Электронды қағаз IPad IPhone Санат:Мәтіндік құжаттардың форматтары 
'''NGC 1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1984 жылы 30 қыркүйекте неміс астрономы Генрих Луи д'Арре ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 564, UGC 57, MCG 4-1-25, ZWG 477.54, ZWG 478.26, IRAS00047+2725, KCPG 2A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Хабьер Алонсо Олано''' (), '''Хаби Алонсо''' есіммен танымал (; 25 қараша 1981, Толоса, Баск елі) испан кәсіби футболшысы, футболдан Испания ұлттық құрамасының экс-жартылай қорғаушысы. Алонсо голды алыс дистанциядан салу қабілетімен ерекшеленеді. 2006 жылдың қаңтарында Англия Кубогі матчнінің «Лутон Таун» командасына қарсы ойында, ол екі рет алыс дистанциядан гол соқта, оның біреуін 60 метр қашықтықтан соқты. 2006 жылдың қыркүйегінде, Ағылшын Алонсо аланның өз жағынан «Ньюкасл Юнайтед» клубына қарсы ойында тағы бір гол соғады. == Қатысқан турнирлері == Футболдан Еуропа чемпионаты 2004 Футболдан Әлем чемпионаты 2006 Футболдан Еуропа чемпионаты 2008 Футболдан Әлем чемпионаты 2010 Футболдан Еуропа чемпионаты 2012 Футболдан Әлем чемпионаты 2014 == Ойындарының статистикасы == === Клубтік === Клуб Маусым Лига Кубоктер1 Лига кубогы Еурокубоктер Басқа2 Барлығы Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Ойын Гол Реал Сосьедад 1999-2000 Барлығы Эйбар 2000–01 14 14 Барлығы 14 14 Реал Сосьедад 2000–01 18 18 2001–02 29 29 2002–03 33 34 2003–04 34 42 Барлығы 114 123 10 Ливерпуль 2004-2005 24 32 2005-2006 35 10 53 2006-2007 32 15 51 2007-2008 19 27 2008-2009 33 10 47 Барлығы 143 15 12 47 210 19 Реал Мадрид 2009–10 34 41 2010–11 34 11 52 2011–12 36 10 48 Барлығы 104 11 28 145 Барлығы 380 28 25 83 498 35 == Сілтемелер == RealMadrid.com сайтындағы ресми профилі LFCHistory.net сайтындағы ойыншы профилі BBC Sport сайтындағы профилі == Дереккөздер == Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Испания футболшылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары Санат:Эйбар ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары 
'''Реляциялық деректер қорларын басқару жүйесі''' ('''relational database management system''', '''RDBMS''') IBM Almaden Research Center Кодд өндірген дерекқор басқару жүйесі. ==Тарихы== 1974, IBM мекемесі IBM System атты зерттеу жобасында RDBMS прототипін жасауды бастайды. SQL/DS деп аталатын коммерциялық нұсқасы 1981 жылы шықты. Дегенмен бірінші коммерциялық нұсқасы 1979 Relational Software мекемесі, қазір Oracle Corporation мекемесі өндірген Oracle RDBMS болатын. реляциялық модель, == Дереккөздер == Санат:Дерекқор деректер қорларын басқару жүйесі 
Сурет:NGC 3982 Hubble space telescope, 3982 спиральді галактикасы '''Жаңа жалпы каталог''' (, қысқаша ''NGC'') Әуесқой астрономияда айрықша танымал алыс ғарыш нысандарының каталогы. Бұл каталог ірі каталогтардың бірі болып табылады және арнайы бір бұйымға (мысалы, галактикаға ғана) алыс ғарыштың барлық типті нысандарын қамтиды. Каталогта 7840 нысан бар. Каталогты 1880 жылдары Уильям Гершельдің бақылау мәліметтеріне сүйеніп Джон Людвиг Эмиль Дрейер құрастырған болатын. Кейін 5326 нысаны бар (IC IC II) толықты. Жаңа жалпы каталогта көп қателер болған, кейін олардың көбі қайта қаралымында түзетілді. == Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог == == Тағы қараңыз == NGC нысандарының тізімі == Сыртқы сілтемелер == The NGC/IC project The top astro photos of the NGC catalog The Interactive NGC Catalog Online каталогтар 
'''Әскери іс''' мемлекеттің қарулы күштерінің әрекеттері, дайындығы және құрылымдарымен байланысқан теоретикалық һәм практикалық сұрақтарды қамтитын жалпы жинақы термин. == іс == іс соғыс қимылдарын жүргізуге және ұрыс әрекеттеріне қолайлы жағдай жасауға қажетті инженерлік жұмыстардың теориясы мен практикасын зерттейтін әскери ғылымның бір саласы. Ол арнаулы әскерлердің маңызды инженерлік шараларды жүзеге асыруына басқа әскер түрлерінің қатысу дәрежесін аныктайды. іс жергілікті жерді инженерлік барлау (тазарту), әскерлер мен объектілерді жасыру, далалық қорғаныс құрылыстарын, тосқауыл, өткел, көпірлер салу, жол жөндеу, әскерлерді сумен жабдықтау, т.б. мәселелермен айналысатын әскерлердің негізгі жұмыс әдіс-тәсілдерін жетілдіреді. шараларды барлық әскер түрлері жүзеге асырады. == Әскери істегі теледидар == Әскери істегі теледидар әскери мақсаттарға теледидар қолдану: барлау, бақылау, әскерді басқару, ракетаны нысанаға (объектіге) бағыттау, навигациялық міндеттерді орындау, метеорологиялық жағдайды зерттеу және басқа міндеттерді орындау. Әскери істегі теледидар көзбен көру мен бақылауды, қашықтан әр түрлі бейнелерді, құжаттарды, фотосуреттерді беруді қамтамасыз етеді, артиллериялық атысты реттейді, ұшқышсыз басқарылатын объектілердің ұшуын бақылайды, басқа да міндеттерді орындайды. == Әскери істегі революция == Әскери істегі революция қарулы күрес құралдарындағы, ұрыс әрекеттерін жүргізу тәсілдеріндегі, әскерді оны оқытып-үйрету мен тәрбиелеудегі соңғы жылдары өнеркәсібі мен ғылымы неғұрлым дамыған елдерде, әсіресе қару жасауға байланысты болған түбірлі, сапалы өзгерістердің барлық жиынтығы. Әскери істегі революция барлық негізгі салаларды қамтиды. Сонымен қатар әскерді ұйымдастыру, барлық ауқымдагы қарулы күрес тәсілдері, басқарудың жүйесін құру (оның негізгі құрама бөліктері: электронды есептеуіш, радиолокациялық және аппаратура) істерін жетілдіру қатар жүреді. Әскерді оқыту мен тәрбиелеу әдістері де жана міндеттерді шешуге бейімделеді. Әскери істегі революция нәтижесінде елдің қарулы күштері мен кейбір әскер түрлері бірінші класты әскери техникамен қаруланады. == Дереккөздер == Санат:Әскери іс 
'''Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі''' Forbes журналының Қазақстандық нұсқасын дайындап, жариялайтын бейресми тізім. Тізім пайдалануға болатын, ашық қолжетімді ақпаратқа ғана сүйенеді. Осыған орай Forbes Kazakhstan журналы тізімдегі көрсетілген деректер шынайы өмірдегі ақпаратпен дәл келмеуі мүмкін екендігін ескертеді Forbes Kazakhstan журналы 2012 жылдан бастап жарыққа шығады және халықаралық тәжірибеге сүйене отырып арнайы рейтингтер мен тізімдер қалыптастырады. Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі аталған басылымның тұңғыш жариялаған тізімі болып саналады. 2012 жылы Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі келесідей болды: Реті Аты-жөні Дәулеті Жасы Табыс көзі Владимир Ким 500 000 000$ 51 металл индустриясы Алиджан Ибрагимов 900 000 000$ 57 металл индустриясы Рашит Сарсенов 800 000 000$ 63 мұнай, трейдинг Болат Өтемұратов 600 000 000$ 54 қаржы және инвестиция Тимур Асқарұлы Құлыбаев 258 000 000$ 45 мұнай, газ, транспорт, қаржы Динара Нұрсұлтанқызы Құлыбаева 258 000 000$ 44 қаржы, мұнай, газ, транспорт Нұржан Субханбердин 900 000 000$ 47 банктер, қаржы Асқар Алшынбаев 750 000 000$ 47 қаржы, мұнайь, девелопмент Айгүл Нұриева 720 000 000$ 37 қаржы, 10 Евгений Фельд 700 000 000$ 54 инвес­тиция, қаржы, транспорт, девелопмент == Дереккөздер == Санат:Қазақстан миллиардерлері Санат:Қазақстан бойынша тізімдер Санат:Forbes 
'''Кендірлік көмір''' жанғыш тақтатас орны, Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданында, Зайсан қаласынан қарай 50 65 км жерде орналасқан. Кен орны 1874 жылы ашылған. 1920 ж. барлау жұмыстары жүргізілді. Кен орны солтүстік-батыс бағытта синклиналь қатпар жасай орналасқан. Геологиялық құрылымы палеозой, мезозой, кайнозой шөгінділерінен түзілген. Көмір қабаттары ортаңғы-жоғарғы тас көмір (Кендірлік шоғыры), жоғарғы пермь (Аққалқан шоғыры) және жоғарғы триас (Толағай шоғыры) кезеңдері түзілімдерімен байланысты. Жанғыш тақтатастар Кендірлік, Қараүңгір және Тараншы (Сайқан) шоғырларында пайда болған. Кендірлік шоғырында бір көмір (қалыңдығы 2,1 2,7 м) және екі жанғыш тақтатас қабаттары анықталған. Аққалқан шоғырында 50 шақты көмір қабаттары (жиынтық қалыңдығы 19 м) анықталған, олардың ірілерінің қалыңдығы 0,6 1,6 м-ден 5,1 м-ге дейін. Толағай шоғыры синклинальдың орталық бөлігін толтырады, оның құрамында 48 қоңыр көмір қабаты бар, олардың 16-сының қалыңдығы 0,6 7,2 м. Тас көмірдің күлділігі жоғары (45%-ға дейін), күкірті аз (0,4 0,9%). Жанғыш массасының жылу бөлгіштігі 7,7 мың ккал/кг-ға дейін. Толағай шоғырының көмірі қоңыр, күлділігі 10 55%, күкірті аз. Тас көмірдің 1800 тереңдікке дейінгі қоры 587 млн. т, қоңыр көмір 1033 млн. (600 тереңдікке дейін). Жанғыш тақтатастардың жалпы қоры 4075 млн. т, оның ішінде 708 млн. т-сы баланстық. Қазір кен орнындағы шағын ашық кеніштерде жергілікті тұтынушылардың қажетін өтейтін мөлшерде отын өндірілуде. Кендірлік кен орны солтүстiк-батыс бағытта ұзындығы 24 км-ге созылып, енi 11км болатын синклинальмен ұштасқан. Кендiрлiк көмiрi энергетикамен күнделiктi тұрмыста отын үшiн және газ алатын химиялық шикiзат ретiнде пайдаланылады. Бұл кен орнында тас көмiрдiң 400 млн тонна қоры бар. Кей уақытта жергiлiктi жердiң қажетiне жұмсалғанмен де, темiр жолдан қашықта болғандықтан бұл кен орнын толығынан игеру қиындық тудырып отыр. Ең бастысы, көмiр өндiру көлемiн ұлғайтып, Зайсан, Күршiм және Тарбағатай аудандары толық қамтылып отыр. Зайсан қаласының мұражай деректеріне көңіл бөлсек, Кендiрлiк тас көмiр кенi Зайсан қаласының оңтүстiк-шығыс жағында 65 км Сауыр үстiртiнiң терiстiк жағында жатыр. Сол маңнан бастау алатын Кендiрлiк өзенi арнасының маңында болуына байланысты солай аталған. Өзен маңын мекендеген ауыл қазақтары “қаратасты” табиғи отын ретiнде ертеден пайдаланған. Әрине, қолжұмысына сол маңындағы қазақ жұмысшылары да қатысып, тас көмiрдi қажеттi жерлерге көлiкпен тасып жеткiзген ол адамдарды старатель деп атаған. Шахталарда жұмысшылар жантүршiгерлiк ауыр жағдайда жұмыс iстедi. Көмiр қолқайла, кетпен, күрек, сом темiрмен қопарылып үңгiр ішіне салынған рельс арқылы далаға шығарылып, үйiлген. Дайындалған көмiр тек қыста Кендiрлiк өзенiнiң суы қатқаннан кейiн ат шанамен Зайсандағы ауқатты адамдарға ғана жеткізіліп отырған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''Дорама''' жапондықтардың телехикаялары. Кейінде ол ұғымды корейлердің (Оңтүстік Корея), қытайлардың, жапондықтардың және тайвандықтардың барлығына қолдана бастады. Дорама сөзі тэрэби, сөзінен шыққан. Дорамалар комедия, драма, мелодрама, спорт, мектеп, фэнтези, ғажайып, сұмдықтар, мистика және тағы да басқа жанрларда шығарылады. Әр адам өзіне жағымды, өзі ұнататын жанрды таңдай алады. Бірақ ең танымал жанр бұл әрине, романтикалық, яғни махаббат жайлы дорама ren’ai. ===Сипаттама=== Дорама ұғымы манга және аниме ұғымдарымен тығыз байланысты. Себебі сол манга мен анимелерден алынған оқиғалардан дорама түсіріледі. Ол дорамаларда Шығыс Азияның танымал адамдары, Шығыс Азия елдерінің шоу бизнесінің атақты жұлдыздары, әртістері, актерлері, әншілері және атақты тұлғалары түседі. Солайша біз анимені тірі кейіпкерлермен, сол кейіпкерлердің рөлін орындайтын сүйікті актерлермен көре аламыз. Бірақ көбіне жағдайда дорамалар манга немесе анимеге тәуелсіз дербес туынды ретінде болады. Дораманың орташа ұзақтығы 10 25 дейін, ал әрбір топтама бір сағат шамасында уақытты алады. Әрбір топтамасы алдынғы топтаманың аяқталған жерінде басталады. Кәдімгі тілмен айтқанда бұл 10 25 топтамаға бөлінген үлкен фильм (басқа телехикаялар сияқты). Әдетте дорамалардың жалғасын ешқашан түсірмейді және де бір оқиғаны аяғына дейін көрсетеді. Бірақ батыстардың үлгілеріне қарап кейінгі кезде көрерменнің көңілінен шығатын фильмдерден барлық мүмкіншілігін алу жағдайы қолданылады. Бұл тек сирек жағдайда ол оқиғаны жалғастырып тағы дорама түсіруі мүмкін. Дорама көп жағдайда жас аудиторияға арналып түсіріледі. Себебі онда жас әрі әдімі актерлер (кейде поп-айдолдар). Бұл, әрине, оның жастар арасында табынушыларын қызықтырады. Дорамалардың телехикаялардан айырмашылығы тек қана оның Шығыс елдерінің түсіргендерінде ғана емес, оның басқа да ерекшеліктері баршылық. ===Дораманың телехикаялардан айырмашылығы=== Эмоция мен мимикаға ерекше назар аударылады. Яғни, дорамаларда актерлердің эмоцияны көрсетуі айқын беріледі. Көрермендер аудиториясының көп бөлігін қыздар (әйелдер) құрайды. Бірақ басқа да әйелдерге де, еркектерге де қызықты дорамалар да аз емес. Көбіне дорамалар жастарға арналған. Бірақ үлкендерге де шығарылып келеді. Онда нәзіктік, сүйкімділік, сезімталдық, бала қылықтары жиі кездеседі. Рейтингі телехикая біткеннен кейін соңында емес әрбір топтама(сериал) рейтингісі анықталып отырады. Сол бойынша дорамаға қызығушылығы анықталып, оған деген көзқарас қалыптасады. ===Дораманың түрлері=== Дорама тек жанрға ғана бөлінбейді. Ол шығаратын еліне де, мазмұнына да байланысты бөлінеді. Шығаратын елдеріне: Жапон, Оңтүстік корея, Қытай, Тайвань, Тайланд (Гонконг, Индонезия, Вьетнам). Әр ел өз ойына қарай әр түрлі болып шығаруы мүмкін. Соған орай әр елде актерлер ойыны де алуан түрлі. Дорамалардың көрермендері тек Шығыс Азиядан ғана емес. Басқа елдерден де ол Шығыс Азия елінен көрермендер өте көп. Бұл дорамалар корей, жапон және қытай тілдерінде түсіріліп, шығарылады. Көп жағдайда көрермендері бұл тілдерді түсінбейді, ал ресми телеканалдарда дорамаларды көрсетпеуі мүмкін. Соған байланысты біршама аудармашылар тобы бар. Олар фансаб топтары табынушылардың жазулық аудармасы) деп аталады. Фансаб топтары көбінесе тікелей корей тілінен аудара алмауына байланысты, әдетте оның ағылшынға жазбаша аударылуын күтеді және содан ағылшын тілінен орыс тіліне аударады. ===Қазақстанда көрсетілуі=== Қазақстанның ресми Оңтүстік Кореялық телехикаларды көрсетеді. Әдетте бұл телехикаялар өз отанында рейтингі жоғары, көрермендерімен бағаланған дорамалар. Оны қазақ тіліне аударып, "Хабар", "Астана", "Ел арна", "Қазақстан" каналдарында көрсетілген. Бұл Қазақстанда көрсетілген дорамалар қатарына: Ыстық ұя (Полный дом) Құштар жүрек (Пламя желаний) Махабат құдыреті (Сила любви) т.б. == Сілтемелер == Дорамалар жинағы бар арнай дорамаларды көруге арналған сайт Дорамаларды рейтингісіне бөлу мүмкіндігі бар және жалпы Азия мәдениеті жайлы сайт Санат:Кино‏‎ Санат:Жапон мәдениеті 
'''Әбдiлқaдыр aс-Суфи''' (шын aты '''Иэн Дaллaс''', 1930 ж. Эйр, Шотландия) Ислaм тәрбие сaлaсындa шейх, тaриқaтының бaсшысы, Мұрaбитун Дүние Қозғaлысының орнатушысы және де бiрқaтaр Ислaм дiнi, сопылық, сaяси теориялaр жөнiндегi кiтaптaрдың aвторы. Ислaм дiнiн қaбылдaғaннaн бұрын дрaмaтург әрi aктер болғaн. Әбдiлқaдыр aс-Суфи Ислaмды Мағрибиядa 1967 ж. қaбылдaғaннaн кейiн дaғуaт қызметiне кiрiстi. Қaзiргi уaқыттa дүниежүзiнiң бiр қaтaр елiнде шәкiрттерi бaр. ==Өмірбаяны== ==Iлiмi== Әбдiлқaдыр aс-Суфи Ислaмның түпнұсқалық бiлiмдерiн ұстaнуғa шaқырaды. Ол Мәлiк ибн Aнaс-тың "Әмәл Aхл-әл Мәдинә" деген еңбегiндегi мұсылмaн қоғaмының сипaттaрын қолдaйды және қaзiргi зaмaндa Ислaм дiнiн бұрынғы қалпына келтіруге қaжет екенiн aйтудa. Aс-Суфи терроризмнiң хaрaм болғaнын aйтaды, өзін өзі өлтірушіліктiң психологиясы нигилизмнен пaйдa болғaнын түсiндiредi. Оның aйтуы бойыншa Ұлы Бритaния өзiнiң "соңғы құлдырауынa жaқындaды" және бұл мемлекеттiң тек қaнa мұсұлмaн хaлқы "бұрынғы қaлпынa келтiре aлaды." Әбдiлқaдыр aс-Суфи монaрхияның қaжеттiлiгi турaлы бiрнеше рет жaзғaн. Одaн бaсқa, мұсұлмaн әйелдердiң ниқaб киiмi Ислaмғa тән болмaғaн бұйым екенiн түсiндiредi, оны "әйел aдaмдaрдың пaйдaқорлық үндiлендiруi" деп сипaттaйды және фикһтың еш қaндaй мaзхaбынa жaтпaйтынын aйтaды. ==Мұрaбитун Дүние Қозғaлысы== 1980-шi жылдaрының бaсындa Әбдiлқaдыр "Мұрaбитун Дүние Қозғaлыс"-ын орнaтты. Қозғaлыстың бaсты мaқсaты Ислaмды түгелiмен бұрынғы қалпына келтіру. Әсiресе зекет пaрызынa көп мән берiледi. Aс-Суфинiң aйтуы бойыншa, бүгiнгi қaржы жүйесiнiң шеңберiнде зекеттiң орындaлуы жойылғaн дәрежеге дейiн өзгерген. Осығaн орaй, зекеттi қaйтaдaн қaлпынa келтiру үшiн шaриғaт бойыншa aқшa, aлтын динaр мен күмiс дирхaм, еңгiзiлүi тиiс. Бұл вaлютa дәл Хaзiреттi Мұхaммед (с.ғ.у) зaмaңындa болғaн, Омaр ибн әл-Хaттaб (р.a.a.) тaрaбынaн жaзылғaн сaлмaқ пен көлемде болуы қaжет. 
'''Dependency injection''' (; бағдарламалық жасақтама өңдеу үлгісі (ағылш. software design pattern), өзге үлгілерден айырмашылығы бағдарламалық жасақтама орындалу барысында қолданатын компоненттерді таңдауы компиляция уақытында емес run-time уақытында іске асады. ===Қолдан енгізілген иньекция=== Бұл мысалда, тәуелділік иньекциясы рөлін атқарады, кодында жазылған іске асырылған кодын '''constructor injection''' арқылы иньекциялайды. public class implements private private public public void executeTrades() public class MyApplication public static void main(String args) analysisService new new stockTrader new ==Сілттемелер== Санат:Java Санат:Компонент жасақтама 
right Навигациялық CODASYL дерекқор моделінің құрылысы. '''Дерекқор басқару жүйесі (ДҚБ)''' () мәліметтер базасын құру, күту және қолдану қызметін көрсететін бағдарламалық жасақтама. == Деректер қорын басқарудың типтері== иерархиялық; тораптық; реляциялық. ===Иерархиялық ДҚБ=== Иерархиялық ДҚБ-да жазба элементтері реттеліп жазылады да, оның бір элементі негізгі, қалғандары бағыныңқы элементтер, ал екінші элементке бірінші элементтен басқасының барлығы бағыныңқы болып есептеледі. Мұнда элементтер нақты тізбек бойынша сатылы түрде болады. Онда берілгендерді іздеп табу саты бойынша төмен бағытта жүргізіледі. Мысалы: Windows бумасындағы файлдар жүйесі, Интернет ресурсындағы каталогтар жиыны. ===Тораптық ДҚБ=== Тораптық ДҚБ объектілердің арасындағы өзара байланыс түрлері қарастырылады. Оларды ешқандай ереже болмайды. Егер бұл модельді графикалық түрде бейнелесек жазықтықта бағыттауыш сызықтармен бейнеленген байланыстар шығады. Мысалы: сілтемемен байланысқан WWW-құжаты. ===Реляциялық ДҚБ=== Реляциялық ДҚБ–да кесте түрінде дайындалған берілгендер. Ол ең көп тараған берілгендер қоры, кестелер арасындағы байланыстар жиі пайдаланылатын ең маңызды ұғым. ДҚ-да бағандарды (поля) деп, ал жолдарды жазбалар (записи) деп атайды. Кестеде қайталанатын бірдей жолдар болмайды. Өрістің негізгі ерекшелігі бір өріс элементтері бір типті етіп құрылады. Бұл реляциялық деректер қорының Excel кестелік процессорынан негізгі айтқанда, реляциялық ДҚБ кесте арқылы ДҚБ-ны құру шінү және онымен жұмыс істеу үшін көптеген арнайы программалар бар: dBase, FoxBase, FoxPro, Access және т.б. Оларды реляциялық типтегі деректер қорын басқару жүйелері (ДҚБЖ) деп атайды. ==Тағы қараңыз== Column-oriented DBMS Data warehouse architecture Дерекқорды тестілеу ==Арғы оқылымдар== Abraham Silberschatz, Henry F. Korth, S. Sudarshan, '' Database System Concepts'' Санат:Дерекқор Санат:Дерекқор басқару жүйесі 
'''Oracle Database''' ''Oracle Corporation'' фирмасы жасап шығарған дерекқор басқару жүйесі (ORDBMS). Оның бір ерекше қасиеті үлкен компьютерден бастап шағын дербес компьютерлердің кез келгенінде жұмыс істей береді. ==Тарихы== уақыт кестесі=== 1977: Ларри Элисон және достары Software Development Laboratories (SDL) мекемесінің негізін құрады. 1979: жылы компания атауы SDL-ден "Relational Software, Inc." (RSI) деген атауға өзгерді, бұл мекеме жаңа Oracle V2 атты реляциялық дерекқор жүйесін өндірді. The version did not support transactions, but implemented the basic SQL functionality of queries and joins. (RSI never released version instead calling the first version ''version 2'' as marketing gimmick.) 1982: RSI in its turn changed its name, becoming known as "Oracle Corporation", to align itself more closely with its flagship product. 1983: The company released Oracle version 3, which it had re-written using the programming language and which supported COMMIT and ROLLBACK functionality for transactions. Version extended platform support from the existing Digital VAX/VMS systems to include Unix environments. 1984: Oracle Corporation released Oracle version 4, which supported 1985: Oracle Corporation released Oracle version 5, which supported the client–server model—a sign of networks becoming more widely available in the mid-1980s. 1986: Oracle version 5.1 started supporting distributed queries. 1988: Oracle RDBMS version came out with support for PL/SQL embedded within Oracle Forms v3 (version could not store PL/SQL in the database proper), row-level locking and hot backups. 1989: Oracle Corporation entered the application products market and developed its ERP product, (later to become part of the Oracle E-Business Suite), based on the Oracle relational database. 1990: the release of Oracle Applications release 1992: Oracle version appeared with support for referential integrity, stored procedures and triggers. 1997: Oracle Corporation released version 8, which supported object-oriented development and multimedia applications. 1999: The release of Oracle8''i'' aimed to provide database inter-operating better with the Internet (the ''i'' in the name stands for "Internet"). The Oracle8''i'' database incorporated native Java virtual machine (Oracle JVM, also known as "Aurora"). 2000: Oracle E-Business Suite 11''i'' pioneers integrated enterprise application software 2001: Oracle9''i'' went into release with 400 new features, including the ability to read and write XML documents. 9''i'' also provided an option for Oracle RAC, or "Real Application Clusters", database, as replacement for the Oracle Parallel Server (OPS) option. 2002: the release of Oracle 9i Database Release (9.2.0) 2003: Oracle Corporation released Oracle Database 10''g'', which supported regular expressions. (The ''g'' stands for "grid"; emphasizing marketing thrust of presenting 10''g'' as "grid computing ready".) 2005: Oracle Database 10.2.0.1—also known as Oracle Database 10''g'' Release 2006: Oracle Corporation announces Unbreakable Linux and acquires i-flex 2007: Oracle Database 10''g'' release sets new world record TPC-H 3000 GB benchmark result 2007: Oracle Corporation мекемесі Linux және Microsoft Windows ОС-нде жұмыс істейтін Oracle Database 11''g'' дерекқор базасын өндірді. 2008: Oracle Corporation BEA Systems мекемесін сатып алды. 2010: Oracle Corporation Sun Microsystems мекемесін сатып алды. 2011: Oracle Corporation веб контент менеджмент жүйесі FatWire Software мекемесін сатып алды. ==Дереккөздер== Санат:Дерекқор техника 
Ғылыми басылымға қосымша ретінде жазылған Java applet. .pdb форматындағы файлын арналған 3D hardware acceleration арқылы серверден 3D файлдерді қондыруға арналған Java апплеті Using applet for nontrivial animation illustrating biophysical topic (randomly moving ions pass through voltage gates) Using Java applet for computation intensive visualization of the Mandelbrot set Sufficient running speed is also utilized in applets for playing nontrivial computer games like chess NASA World Wind (open source) is second generation applet that makes heavy use of OpenGL and on-demand data downloading to provide detailed 3D map of the world. access to the server console at the hardware level with the help of Java applet Demonstration of image processing using two dimensional Fourier transform '''Java applet''' Java бағдарламалық тілінде жазылған апплет. == Тағы қараңыз == Rich Internet application ActiveX Curl Java (бағдарламалау тілі) Java Servlet Java Web Start JavaFX ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Latest version of Sun Microsystems' Java Virtual Machine (includes browser plug-ins for running Java applets in most web browsers). Information about writing applets from Sun Microsystems Demonstration applets from Sun Microsystems (JDK 1.4 include source code) JavaRanch Applet FAQ Pulpcore: Open-source 2D rendering and animation framework for the Java plug-in Санат:Java (платформасы) 
'''Java''' Sun Microsystems компаниясының жасап шығарған бағдарламалау тілі. Java қосымшалары әдетте арнайы байт-кодта сол себепті олар кез келген виртуалды (JVM) компьютерлік архитектурасына тәуесіз орындалады. Ресми шығу күні 23 мамыр 1995 жыл. Әзірлеуді Java қауымдастық процесі арқылы ұйымдастырылған қауымдастық жүргізеді, тілі және оны жүзеге асыратын негізгі технологиялар GPL лицензиясы бойынша таратылады. Сауда белгісіне құқықтар Oracle корпорациясына тиесілі. == Айтылуы, атаудың қолдануы == Айтылуы жөнінде қазақ тілінде басқа тілдердегі сияқты екі бір-бірінен ажыратылған қағида пайда болды: ағылшын тілінен алынған («джава») және Ява аралының айтылуына сәйкес келетін «ява». Sun компаниясы ағылшындық айтылуды бүкіл әлемде ұстанады. Java деп тек қана тілді ғана емес, сонымен қатар осы тіл негізінде жасайтын және орындайтын платформаны атайды. Бастапқыда тіл Oak («емен») болып аталған және оны Джеймс Гослинг тұрмыстық электрондық құрылғыларды бағдарламалау үшін жасалынатын. Біраз уақыт өткеннен кейін тілдіі атын JAVA деп ауыстырады және оны клиенттік қосымшаларды және серверлік бағдарламалық қамтаманы жасау үшін қолданыла бастады. Кейбір сүйікті кофе маркасы Java құрметіне аталды. Сол себепті тілідң эмлемасында түтіндеп тұрған кофесі бар шынаяқ бейнеленген. Сонымен қатар осы java атауының шығу тегі туралы басқа да нұсқалар бар. == Тілдің негізгі ерекшеліктері == Java дағы бағдарламалар, байттық кодты өндейтін және жабдықтамаға нұсқамаларды беретін интерпретатор болып табылатын (JVM) Java виртуалды машинасында орындалатын байт-кодқа Java VM ортасының тұжырымдамасы мен әртүрлі іске асыруларына негізделген идеялар көптеген энтузиастарды виртуалды машинада орындалатын бағдарламаларды жасау үшін қолдануға болатын тілдер тізімін кеңейтуге шабыттандырды. Бұл идеялар Microsoft компаниясының. NET платформасының негізін қалаған CLI жалпы тілдік сипаттамасында да көрініс тапты. ==Бағдарламалау ерекшеліктері== Бағдарламалау қандай да бір тілде код құру процесі, бұл код арнайы бағдарлама транслятор арқылы файлға өзгертіледі. Транслятордың екі типі бар: компилятор және интерпретатор. Компилятор код тілінде жазылған мәтінді файлға аударады. Ал интерпретатор код тілінде жазылған мәтінді машиналық кодқа ауыстырады да оның орындалуын қамтамасыз етеді. Java тіл болып табылады. Javaда жақсы жақтарының негізгісін айта кетсек, кодың ауысу ерекшелігі: '''Java тіліндегі КОД –→(арнайы бағдарлама КОД –→ (JVM Java Virtual Mashine) –→МАШИНАЛЫҚ КОД ''' сондықтан бұл тілде жазылған бағдарлама кез келген жүйелі кез келген компьютерда жұмыс істей алады, тек ол компьютерда JVM орнатылған болу керек. Осыдан Javaда жазылған жақсы қасиеті әр түрлі компьютерларда жұмыс істей алу қабілеттілігі туады. ==Java Java ішінде бірнеше негізгі топтары бар: *'''Java SE''' Java Standard Edition, Java негізгі басылымы, API, Java Runtime Environment компиляторлары бар; қолданушылық қосымшалар жасауға келтірілген, ең алдымен үстелдік жүйелер. *'''Java EE''' Java Enterprise Edition, кәсіпорын деңгейіндегі бағдарламалық жабдықтамалар жасауға арналған арнайы құралдар жиыны болып табылады. *'''Java ME''' Java Micro Edition, есептеуіш қабілеттері шектелген құрылғыларда қолдануға арналған, мысалы ұялы телефондар, қалталық дербес компьютерлар, кіріктірме жүйелер. *'''JavaFX''' Java эволюциясының Rich Client Platform ретіндегі келесі қадам технологияся; ббірлестіктің қосымшалары мен бизнестың графикалық интерфейстерін жасауға арналған. *'''Java Card''' смарт-карталар мен жад көлемі мен өңдеу қабілеті өте шектеулі басқа да құрылғалырда жұмыс істейтін қосымшалардың қауіпсіз ортасын құратын технология. ==Негізгі мүмкіндіктері== жадты автоматты түрде басқару; *ерекше жағдайларды өңдеудің кеңейтілген мүмкіндіктер; *енгізу/шығару фильтрация құралдарының бай жиыны; *стандартты топтамалар жиыны: массив, тізім, стек және т.б.; *желілік қосымшалар (оның ішінде RMI протоколын қолдану) жасау қарапайым құралдар болуы; орындау мен жауаптарды өңдеуге мүмкіндік беретін кластар болуы; *тілге кіріктірілген көпағымды қосымшалар жасау құралдары; *дерекқорға унифицияланған рұқсат: :*жекелеген деңгейінде JDBC, SQLJ негізінде; :* дерекқорды сақтау қабілеті бар объекттер концепциясы деңгейінде Java Data Objects (ағл.) және Java Persistence API негізінде; *жалпыламаларды қолдау(1.5 нұсұасынан бастап); паралелді орындалуы; ==Сілттемелер== бағдарламалау тілдері Санат:Интернет Санат:Java (бағдарламалау тілі) Санат:Java (платформасы) Санат:Oracle 
'''Владислав Борисович Косарев''' () Қазақстан коммунистік халық партия (ҚКХП) Ортылық Комитетінің Хатшылары. Коммунистік партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы. Дүниеге келуі 1937 жыл, Көкшетау облысы, Қазақ КСР, КСРО. == Сыртқы сілтемелер == Қазақстан Республикасының Сыртқы Істер Министрлігі Қазақстан Республикасы Президентінің ресми торабы «Менің Президентім» атты жастар жобасы Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан саясаткерлері 
Animation showing atmosphere and shading effects in v1.4 USGS Urban Ortho-Imagery of Huntington Beach, California in older version of World Wind (1.2) Rapid Fire MODIS Hurricane Katrina cyclone moving across the Indian Ocean (on normal cloud cover not Rapid Fire MODIS). Hypsometric Map layer Mars (THEMIS layer) Olympus Mons Hurricane Dean in NASA World Wind Washington DC, Wikipedia point layer icons link to Wikipedia articles '''World Wind''' NASA мекемесі дамытқан ашық кодты (NOSA лицензиясы) виртуалды жаһан (virtual globe) коммунасы. ==Тағы қараңыз== Google Maps ==Сілттемелер== Санат:Java 
'''Google Maps''' (ескі атауы '''Google Local''') "Google" компаниясы ұсынатын тегін картографиялық сервистер мен негізінде құрылған қосымшалар жиынтығы, 2005 жылы құрылған веб карта қызметі. Google Maps қызметінде Жердің картасы мен спутниктік түсірілімдері бар. Көптеген аймақтар үшін жоғарғы детальды 250-500 биіктіктен түсірілген қолжетімді, ал кейбір аймақтарға әлемнің жағынан 45° бұрышпен қарау мүмкіндігі бар. Қосымша Ай мен Марстың түсірілімдері де ұсынылады. Google Maps сервисімен мен автомобиль жолдарының карталары Google Maps Logo 2020 === Google Local Guides (Google жергілікті гидтері) === Google Local Guides Google Maps шығарған еріктілерге арналған карта ішіндегі ынталандыру бағдарламасы. Кей кездері бұл картамен жұмыс істеуге арналған қосымша жеңілдіктер береді. Карта қолданушылары осы қызметтің көмегімен жергілікті жердің суреттерін, бейнежазбаларын қоса алады, мекемелерге қатысты ақпараттарды анықтап, дұрыс ақпарат беруге көмектеседі. Бұл өз кезегінде басқа қолданушыларға көмек болады.Мысалы, мемекелердегі мүгедектерге арналған қол арба бар-жоғын енгізуге көмек беруге болады. == Дереккөздер == Санат:Google Санат:Google қызметтері 
'''Кендірлі құмқайыры''' Каспий теңізінің шығыс жағалауында. Маңғыстау облысы Қарақия ауданында. Теңіз деңгейінен 110 112 биіктікте. Оңтістіктен қарай 23 км-ге созылып жатыр, енді жері 3,5 км. Құмқайырдың теңізге қараған бөлігі тегістелген. Кендірлі шығанағы құмқайырдың құрлыққа сұғына еніп жатыр. Солтүстік-батыс шетінде теңіз кемелерін су астынан шығып тұратын тастардан сақтауға арналған шамшырақ оты орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі Санат:Қарақия ауданы географиясы 
'''Сами Хедира''' (; ақпан 1987, Штутгарт) () тегі тунистік неміс футболшысы, "Ювентус" клубының жартылай қорғаушысы. Шешесі неміс, әкесі Тунистен. Керемет ауада ойнау техникасы бар динамикалық жартылай қорғаушы ретінде сипатталады. == Карьера == === Штутгарт === Бундеслигада дебютін 2006 жылдың қазанында "Герта" клубына қарсы ойында өткізді. 2007 жылдың 29 қантарында "Штутгарт" клубымен 2009 жылдың маусымына дейін келісім шартқа қол қойады. 2008 жылдың шілдесінде келісімді 2011 жылдың жазына дейін созады. Клубта жартылай қорғаушы ролін жақсы атқарған, бірнеше уақыт бойы команданың вице-президент ролін атқарды. ===Реал Мадрид === 2010 жылдың 30 шілдесінде "Реал Мадрид" футбол клубына өтеді. Трансфер суммасы 12 млн еуро құрап, келісім 2015 жылға дейін жасалады. Хедираға 24-ші номер беріледі, 2011-2012 Ла Лига маусымынан бастап номерға ауысты. Сами Реал үшін дебютін 2010 жылдың 13 тамызында "Бавария" клубына қарсы жолдастық ойында жасады. "Реал Мадрид" ол ойынды пенальти соққысынан кейін 4-2 есебімен жеңіп, нәтижесінде мадридтік клуб Франц Беккенбауэр кубогын ұтып алады. Ла Лигадағы дебюті 29 тамыздағы "Мальоркаға" қарсы ойынға келді, ол ойын 0-0 есебімен бітті. 2011 жылдың 20 сәуірінде "Хедира Реал Мадридпен" бірге өзінің бірінші титулына қол жеткізеді "Барселонаға" қарсы ойын нәтижесінде 2011 жылы Испания кубогы иегері болады. 2011 жылдың тамызында "Гуанджоу Эвергранд" клубына қарсы жолдастық ойында "Реал" үшін алғаш голын соғады. 2011 жылдың 18 қазанында Чемпиондар Лигасында "Олимпик Лион" клубына қарсы ойында голдарына есеп ашады. Испания кубогында бірінші голын "Малага" клубына қарсы 3-2 есебімен біткен ойында соғады. Лиганың өзінде ресми голын Эспаньол клубына қарсы 5-0 есебімен біткен ойында соқты. 2012 жылдың 20 сәуірінде Реал ең мықты қарсыласы "Барселона" қақпасына гол соқты, сол матчта Реал 2-1 есебімен ұтады, тағы бір голды Криштиану Роналду соқты. === Ювентус === 2015 жылы маусымда "Ювентуске" ауысты. Маусым басталғанша жарақат алды да, жаңа маусымның екі айын өткізіп жіберді. қазан күні ғана "Болоньяға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 2019 жылы ақпанда жүрегіне ота жасатты. === Германия құрамасы === Германия ұлттық құрамасында 2009 жылдың қыркүйегінде ОАР құрамасына қарсы жолдастық ойында дебюттін жасады. Негізгі құрамдағы ойыншылардың көптеген жарақаттары үшін 2010 жылғы Футболдан әлем чемпионатына қатысады. Мундиалда бүкіл ойын ойнап, (жартылай қорғаныста ойнайтын Бастиан Швайнштайгермен бірге) чемпионат біткеннен кейін алаң ортасындағы көрсеткен жақсы ойыны үшін мадақ алады. 3-ші орын үшін тартысты ойынында Уругвай құрамасының қақпасына гол соғады. 2018 жылғы әлем чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын аяқтады. == Жетістіктері == === Штутгарт === Германия чемпионы: 2006/07 === Реал Мадрид === Испания чемпионы: 2011/12 Испания кубогы: 2010/11, 2013/14 Испания суперкубогы: 2012 УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2013/14 Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2014 === Ювентус === Италия чемпионы: 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20 Италия кубогы: 2016, 2017, 2018 Италия суперкубогы: 2015, 2018 === Германия === Әлем чемпионы: 2014 Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2010 Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 2012, 2016 == Дереккөздер == == Сілтемелер== сайтындағы профилі сайтындағы профилі Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары 
() модернистік өнердің бір бағыты. Оның негізін салушылардың бірі француздың ірі ақыны Г. Аполлинер (1880 1918). Ол поэзия мен театрдың буржуазиялық тіршіліктен жоғары тұрғанын қалады. 1917 жылы жазылған «Груди Тиресия» (Тиресияның кеудесі) атты «сюрреалистік драмасының» алғысөзінде және 1918 жылы жарық көрген «Жаңа уақыт рухы және ақындар» мақаласында Аполлинердің сыртқы шынайлықты ғана бейнелейтін буржуазиялық драматургияға және сол кездері «асқан сұлулықты» жалау етіп, адам жанының тереңіне бойлай алмай жатқан символистік театрға деген қарсылығы, эстетикалық идеялары көрініс тапты. Аполлионер жырлаған "буржуазиялық тіршіліктен жоғары тұру" деген ұранды шынайы өмірден биіктеу және ирреальды, яғни адам санасының астындағыны көрсету деп түсінді. Сюрреализм (асқан шындық) Францияда басталған өнер ағымы болып, дадаизм ағымын қайнар етеді. Сюрреализм 1920-1930 жылдары аралығында еуропалық өнер мен әдебиетте қатты дәурендеді және кейінгі мәдениетке өз әсерін тигізді. Теориялық негізін Зигмунд Фрейдтің және Бергсонның интуиция ілімінен қабылдады. Олар интуициялық түйсікті, жанның шындықтан тұйықталған ішкі сезінімін, жасырын сана мен санасыздықты дәстүрлі қалыпты бұзған тәсіл-амалдар арқылы көрсетіп беруге тырысты. Олардың қозғалысын сюрреализм қозғалысы, немесе асқан шындыққа талпыныс деп те атайды. ==Қайнары== Сюрреализм ұғымын 1924 жылы француз ақыны Андре Бретон «сюрреализм Декларациясы» (Manifeste Du Surréalisme) деген еңбегін жариялап, сюрреализмдік бағыттағы өнер ұжымын құрды, сюрреалистік көптеген жазды. ==Шығармашылық тәсілдері== Өнерде сюрреализм адам түрлі қайшылықтар мен парадокстарды, үрей мен абыржулы көңіл күйлерді, таңырқауды, тіксінуді, өкінуді, дағдаруды, үміттенуді әсіре бұрмаланған нақты шындықтар арқылы елестетуге тырысады. Олардың өзгеше бейнелеу тәсілі адамның қалыпты түйсігін бірден бұзып, шұғыл таңырқау туғызады, тосын ойға ие етеді, жан дүниедегі айныған, бұрмаланған сезімдер мен қайшылықтарды жайып тастаумен бірге, астарында қалжың мен кекесін де жатқан болады. Олар шындықтың адам ақылы аңғара бермейтін сол бір қитұрқы тұсына шұғыл назар аудартып, бейақылдық сезімдері аршылудан туындаған өзгеше эстетикалық сезімге ие етеді. ==Негізгі өкілдері== Сюрреализм қозғалысына көптеген өнер қайраткерлері мен жазушылар қатысты. Біршама әйгілісі: *Гийом Аполлинер *Андре Бретон *Сальвадор Дали *Колонка Магритт *Миро *Джордж Кирико *Поль Дельво *Mарк Шагал т.б. Бұл тұлғалардың шығармаларын тану қазіргі заман өнерін тануда өте зор маңызға ие. == Дереккөздер == Санат:Өнер Санат:Философия 
'''DjVu''' «бұған дейін көрілген») сканерден өткізілген құжаттарды кітап, журнал, қолжазба және басқаларды сақтау үшін жасалған технология. Бұл технология формула, сызбанұсқа, сурет және қолжазба символдарына бай әрі символдардың оптикалық оқылуына қиындық туғызатын материалдардың кескіндерін сапасыз сығу жолымен жасалынады. Және де бұл форматтың қолданысы рәсімделудің маңыздылығын көрсету жағдайында ұтымды, мысалға, тарихи құжаттардың мазмұнынан бөлек, қағаздың сапасын: түсін, сынын; пергаменттің ақаулары: жарықшаларын, бүктелген орындарын, түзетулерін, сияның аққан жерлерін, саусақ іздерін және басқа да заттардың қалдырған іздерін көрсету үшін. Қазіргі таңда DjVu бірнеше электронды ғылыми кітапхананың негізгі форматына айналды. Ол айтарлықтай белгілі және оның негізінде электронды құжаттардың біразы жасалатын болды. Форматтағы желі бойынша алмасу ерекшеліктері файлдың жүктелуі аяқталмағанды күтпей-ақ беттерді көре алу мүмкіндігін ескере жасалған. DjVu-файлы мәтіндік (OCR) қабаттан тұруы мүмкін әрі бұл файл бойынша толыққанды іздеу жүргізуге мүмкіндік туғызады. Бұдан бөлек, DjVu-файлда енгізілген интерактивті мазмұн мен белсенді аумақтар сілтемлер болуы мүмкін, бұл ыңғайлы навигацияның атқарылуына мүмкіндік береді. == Қолданылатын технологиялар == Түрлі-түсті кескіндерді сығу үшін DjVu-да шығыс кескінін үш қабатқа: алдыңғы бөлік, артқы бөлік және ақ-қара түсті (бір биттік) маскаға бөлетін арнайы технология қолданылады. Маска әуелгі файлдың рұқсаттығымен сақталады; себебі мәтіннің кескіні мен басқа да анық детальдарды құрайтын соның дәл өзі. Қалған, беттің суреттері мен бет текстурасын құрайтын артқы бөлік, орын үнемділігі үшін сартты баптаулармен сақталады. Алдыңғы бөлік маскадағы түстік мәліметтерді сақтап отырдаы, оның рұқсаттығы әдетте одан бетер қысқартылады. Осыдан кейін, артқы және алдыңғы бөліктер вейвлет-түрлену арқылы, ал маска JB2 алгоритмі арқылы сығылады. JB2 алгоритмінің ерекшелігі оның беттегі қайталанатын символдарды іздеп, олардың кескіндерін тек бір мәрте сақтауы болып табылады. Ал көп беттік құжаттарда болса қатарынан келе жатқан беттер ортақ кескін «сөздігін» қолданады. Көптеген кітапты сығу үшін тек екі түстің өзі жеткілікті. Бұл жағдайда ұтымды сығылуға қол жеткізудің амалы бір қабатты ғана қолдану. Тұрпайы, ақ-қара түсті суретті, 600 dpi рұқсаттықпен сканерден өткізілген кітаптың орташа көлемі 15 Кб, шамасын құрайды, яғни түпкі файлдан 100 есе кем. Күрделі артқы қабаттың қолданысында көлем ұтысы әдетте 4—10 есені құрайды. Алайда, DjVu-дің стандартты баптауларында мәліметтерді сапалық шығынымен сығу қолданылады, сол себептен аса маңызды құжаттар үшін сапаны сақтай отырып сығу қолданылады, ол үшін PNG, JPEG 2000, TIFF, т.с.с. қолданылады. DjVu-де сонымен қатар сапаны сақтай отырып мәліметтерді сығуды да қолдануға болады. Мысалға DjVuLibre пакетіндегі CJB2 қондыртпасы сондай мүмкіндікті береді. DjVu форматының негізінде AT&T Labs тарапынан жасалған келесідей технологиялар бар: сканерден өткізілген кескін мәтінін аядан ажырату алгоритмі; аяны сығудың IW44 вейвлетті алгоритмі; ақ-қара түсті кескіндерді сығудың JB2 алгоритмі; ZIP-ті сығудың әмбебап алгоритмі; «сұраныс бойынша» орналастыру алгоритмі; кескіндерді «тасалау» алгоритмі. == DjVu кескіндерін мәтіндік ұсыну== DjVu форматы беттегі мәтінді құрайтын "мәтіндік қабаттың" болуын ескереді. (Соның көмегімен жұмыс істеу кезінде іздеу мен мәтінді жеңілдей көшіріп алу үшін қолданылады). Егер мәтіндік қабатқа қол жетімсіз жағдай туса, мәтінді алудың бірден-бір жолы шет қондырмалы бағдарламаларда оптикалық оқыту жасату. == Лицензиялық ақпарат == AT&T өз технологиясын LizardTech компаниясына сатқан болатын, ал кейінгісі оны өзінің коммерциялық мақсаттарында қолдануға тырысқан, алайда форматтың ашықтығына байланысты DjVu құжаттарын құру әрі тамашалау үшін түрлі тұғырнамаларға қолжетімді еркін бағдарламалық қамтамасыз ету құралы бар болып шықты. 2008 жылдың шілдесінде LizardTech '''DjVu''' менеджментін Celartem аналық компаниясына берген болатын, ал 2009 жылдың 10 маусымында Celartem '''DjVu''' технологиясына қатысты құқықтарды Caminova компаниясына тапсырды. Бұлардан бөлек GNU GPL лицензиясы негізінде жарияланатын ішіндегі әрі оларды кітапханасы сынды ашық бағдарламалық қамтамасыз ету құралы бар. == DjVu-мен жұмыс істеуге арналған бағдарламалар == Көру үшін Windows-қа WinDjView STDU Viewer DjVu Viewer Linux-қа DjVuLibre қолдана Evince пен Okular. Android-қа EBookDroid iOS-ға Stanza DjVuBB Түзету үшін DjVuLibre Құру үшін DjVu Solo Түрлендіру үшін PDF2DjVu Converter == Тағы қараңыз == PDF Электронды кітап Электронды қағаз Электронды кітапхана Кітаптарды сандық форматқа түсіру M-Book Mini Amazon Kindle == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == DJVU формат для электронных библиотек. Дежавю или DjVu: ликбез. DjVu.org Санат:DjVu Санат:1998 жылы пайда болғандар 
'''NGC 1667''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 13 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16062, NGC 1689, MCG -1-13-13, IRAS04461-0624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 тамызда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 567, UGC 59, MCG 4-1-26, ZWG 477.55, ZWG 478.27, KCPG 2B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 565, UGC 58, MCG 1-1-37, ZWG 408.35, ARAK 1, IRAS00047+0801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 212468. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 595, UGC 62, MCG 6-1-13, ZWG 517.17, NPM1G +35.0003, ZWG 518.12, 4ZW 7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 679, NGC 20, UGC 84, MCG 5-1-36, ZWG 498.82, ZWG 499,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 627, ESO 409-22, MCG -5-1-37, AM 0005-301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Тамыздың 25''' Григориан күнтізбесінде жылдың 237-ші күні (кібісе жылдарда 238-ші). Жылдың аяғына 128 күн қалады. Tux, the penguin, mascot of Linux ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні Конституция күні ==== Оқиғалар ==== 1580 Испандықтар Португалияны Испанияға қосып, Лиссабон қаласын алды. 1718 Солтүстік Америкада француздар Жаңа Орлеан қаласының негізін қалады. 1825 Уругвай Бразилиядан тәуелсіз екенін жариялады. 1837 АҚШ үкіметі Техасты штаттар құрамына қабылдаудан бас тартты. 1921 АҚШ Германиямен бейбітшілік келісім шартына қол қойды. 1960 Рим қаласында XVII Олимпиялық ойындар басталды. 1991 Linux операциялық жүйенің туған күні болып есептеледі. ==== Дүниеге келгендер ==== 1841 Эмиль Теодор Кохер (1917), Швейцария хирургі, физиология және медицинадан 1909 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1850 Шарль Рише (1935), француз иммунологы және физиолог, 1913 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. 1900 Ханс Адольф Кребс(1981), неміс-ағылшын биохимигі, физиология және медицинадан 1953 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1916 Фредерик Чапмэн Роббинс (:en:Frederick Chapman Robbins) (2003), америкалық вирусолог, физиология және медицинадан 1954 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1928 Герберт Крёмер, неміс физигі, 2000 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1776 Дэвид Юм (1711), шотландық философ, тарихшы 1867 Майкл Фарадей (1791), ағылшын физигі және химик 1900 Курода Киётака (1840), жапон мемлекеттік қайраткері, Жапонияның екінші 1984 Трумен Капоте (1924), америкалық жазушысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:25 тамыз 
Қарынжарық ойысындағы сор алқабы. Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 66 км-ге созылған, енді жері 13 км. Сор теңіз деңгейінен 30 35 төмен жатыр. Тұзды қабыршақтардың қалыңдығы м. Батысын Қарынжарық құмы, қалған бөліктерін Батыс Үстірт кемері қоршаған. Сайлы-жыралы жайпауытты келген қиыр Айтманащы құдығы, орталық батыс бөлігінде Сарыбұлақ бұлағы орналасқан. Сор алқабы шаруашылыққа пайдалануға тиімсіз. == Дереккөздер == Санат:Сорлар Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''NGC 8''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 қыркүйекте Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 9''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 қыркүйекте Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 652, UGC 78, MCG 4-1-30, ZWG 477.59, ZWG 478.31, IRAS00063+2332, KUG 0006+235, KARA 6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 10''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 10 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 634, ESO 349-32, MCG -6-1-24, AM 0006-340, IRAS00060-3408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 10 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 18''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 қазанда Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 18 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 18 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 20''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 18 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 20 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 679, NGC 6, UGC 84, MCG 5-1-36, ZWG 498.82, ZWG 499,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 20 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 21''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 21 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 767, NGC 29, UGC 100, MCG 5-1-48, KAZ 19, IRAS00082+3304, ZWG 499,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 21 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 22''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 22 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 690, UGC 86, MCG 5-1-39, ZWG 499,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 22 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 23''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 23 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 698, UGC 89, MCG 4-1-33, MK 545, KUG 0007+256, IRAS00073+2538, ZWG 477.62, ZWG 478,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 23 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 25''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 25 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 706, ESO 149-19, FAIR 1, AM 0007-571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 25 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 26''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 14 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 26 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 732, UGC 94, MCG 4-1-34, ZWG 477.64, ZWG 478.36, IRAS00078+2533, KUG 0007+255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 26 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Кендірше''' (''Thesium'') санталдар тұқымдасына жататын көп жылдық, сирек бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. == Таралуы == Қоңыржай, субтропиктік және тропиктік аймақтарда кең тараған. 325-тей түрі белгілі. Қазақстанда аласа таулы аймақтың далалық және тасты беткейлерінде өсетін түрі кездеседі. == Түрі == Кендіршенің Қазақстанда кездесетін түрлерінің ішінде өте сирек кездесетіні Минквиц кендіршесі (''Thesium Оның биіктігі 30 см-дей. Көптеп кездесетін жалаңаш, қыртысты сабақтары болады. Жапырақтары жалпақ қандауыр тәрізді, етті. Гүлдері сары түсті, жалпақ қандауыр тәрізді тұрады, гүлсерігі қалампырға ұқсас. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, жеміс береді. Жемісі эллипс тәрізді жаңғақша. Минквиц кендіршесі Талас Алатауының эндемигі, таралу аймағы жылдан-жылға азайып бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Санталдар Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 27''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 27 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 742, UGC 96, MCG 5-1-44, ZWG 499.63, KCPG 3B, IRAS00079+2843. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 27 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 28''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 28 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 730, AM 0007-571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 28 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 29''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 26 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 29 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 767, NGC 21, UGC 100, MCG 5-1-48, KAZ 19, IRAS00082+3304, ZWG 499,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 29 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 30''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 30 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 30 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 31''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 31 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 751, ESO 149-20, AM 0007-571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 31 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 32''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 10 қазанда Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 32 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 32 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 33''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 33 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 33 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 35''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 35 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 784, MCG -2-1-33, NPM1G -12.0011, IRAS00086-1217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 35 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 36''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 25 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 36 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 798, UGC 106, MCG 1-1-43, ZWG 408.40, IRAS00088+0606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 36 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 37''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 37 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 801, ESO 149-22, AM 0007-571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 37 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
Кекебайкөл Тобыл өзені алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Рудный қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы көл. Қостанай қаласынан батысқа қарай 30 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 190 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 12,2 км2, ұзындығы 5,1 км, енді жері 3,9 км, жағалау бойының ұзындығы 14,2 км. Негізінен қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, наурыздың аяғында ериді. == Жағалау сипаты == Пішіні жүрек тәрізді келген. Маңында Ұзынкөл, Жатқанбай, Жаркөл көлдері бар. Жазық келген жағалауында қамыс, құрақ, қоға, т.б. шөптесіндер өседі. Мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Рудный көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 38''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 25 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 38 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 818, MCG -1-1-47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 38 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 39''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 39 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 852, UGC 114, MCG 5-1-52, ZWG 499.76, IRAS00096+3046. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 39 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 40''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 25 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 40 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 120+9.1, CS=10.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 40 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 43''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 43 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 875, UGC 120, MCG 5-1-54, ZWG 499,79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 43 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 44''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 44 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 44 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 46''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 22 қазанда Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 46 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 46 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 47''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 47 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 967, NGC 58, MCG -1-1-55, IRAS00119-0726. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 47 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 48''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 48 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 929, UGC 133, MCG 8-1-31, ZWG 549.27, IRAS00113+4757. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 48 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 49''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 49 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 952, UGC 136, MCG 8-1-33, ZWG 549.29, NPM1G +47.0008. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 49 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 50''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 50 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 983, MCG -1-1-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 50 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кенен''' Теңіз көлінің батысындағы шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданында орналасқан. Терісаққан өзенінің аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 366 м. Солтүстіктен қарай 16 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі жайпақ, пішіні доға тәрізді келген. Оңтүстік беткейінде тау жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Ащылы төбесі, оңтүстігінде Сарыдоңғал шоқысы, батысында Лек төбесі орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Пермь жүйесі жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан аралас астық тұқымдас өсімдіктер, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''NGC 51''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 51 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 974, UGC 138, MCG 8-1-35, ZWG 549.31, NPM1G +47.0009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 51 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 52''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 52 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 978, UGC 140, MCG 3-1-30, ZWG 456.42, IRAS00120+1818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 52 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 11''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 24 қазанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 11 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 642, UGC 73, MCG 6-1-15, ZWG 517.20, ZWG 518.15, IRAS00061+3710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 11 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 12''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 12 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 645, UGC 74, MCG 1-1-40, ZWG 408,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 12 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 13''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 26 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 13 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 650, UGC 77, MCG 5-1-34, ZWG 498.81, ZWG 499,53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 13 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 14''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 14 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 647, UGC 75, MCG 3-1-26, ZWG 456.34, KUG 0006+155, ARP 235, VV 80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 14 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 15''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 15 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 661, UGC 82, MCG 3-1-27, ZWG 456.35, NPM1G +21.0004. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 15 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 16''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 16 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 660, UGC 80, MCG 4-1-32, ZWG 477.61, ZWG 478,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 16 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 19''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 19 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 759, UGC 98, MCG 5-1-46, ZWG 499.65, KAZ 18, IRAS00080+3242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 19 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 24''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 24 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 701, ESO 472-16, MCG -4-1-18, UGCA 2, AM 0007-251, IRAS00073-2514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 24 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Кенесары үңгірі''', Көкшетау үңгірі Бурабай көлінен 0,5 км жерде, Ақмола облысының Бурабай ауданы жерінде орналасқан. == Сипаты == Үңгір Көкшетау қыратының гранитті сілемінің үгілуінен пайда болған және ол аласа шоқының үстінде жатыр. Үңгірге кіре берістегі қуыстың биіктігі м-дей. Ол екі бөліктен тұрады. Оларды бір-бірімен тар қуыс жалғастырады. Екінші бөліктен сыртқа шығатын ауыз бар. Негізгі үңгір дөңгелек пішінді диаметрі м, биіктігі м. Үңгір ішіндегі температураның сыртқы температурадан айырмашылығы 3°С. Кенесары үңгірі «Бурабай» курортындағы туристер көп баратын орындардың бірі. == Аңыз == Ауыздан ауызға тараған аңыз бойынша, Хан Абылайдың немересі, Қасым сұлтанның баласы Кенесары бала кезінен атқа мініп, садақпен нысананы дәл көздеуді үйренген. Бурабайдың тоғайлы сай-саласында аңшылыққа шығуды жақсы көріпті. Аңға шығып, қанжығасы майланып қайтқаннан кейін өзінің жасағымен осы үңгірде қонған екен. Сол себепті, ел аузында ол «Кенесары үңгірі» деп аталып кеткен. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы географиясы Санат:Қазақстан үңгірлері 
'''NGC 41''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 41 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 865, MCG 4-1-39, ZWG 478.42, KUG 0010+217, IRAS00101+2144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 41 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 42''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 42 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 867, UGC 118, MCG 4-1-41, ZWG 478.43, NPM1G +21.0007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 42 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 45''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 45 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 930, ESO 473-1, MCG -4-1-21, UGCA 4, AM 0011-232, IRAS00115-2327, DDO 223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 45 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 53''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 53 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 982, ESO 111-20, FAIR 3, AM 0012-603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 53 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 54''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 54 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1011, MCG -1-1-60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 54 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 55''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 55 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1014, ESO 293-50, MCG -7-1-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 55 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 56''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 13 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 56 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 56 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 57''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 57 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1037, UGC 145, MCG 3-1-31, ZWG 456,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 57 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 58''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 58 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 967, NGC 47, MCG -1-1-55, IRAS00119-0726. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 58 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 59''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 59 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1034, ESO 539-4, MCG -4-1-26, KDWG 2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 59 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кенжебай''' Шошқакөл бұйратының батысындағы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданында орналасқан. == Жер бедері, геологиясы == Абсолюттік биіктігі 152 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Солтүстігінде Қазанбай, шығысында Әлітау, оңтүстігінде Түлкіліадыр, батысында Жаңғыбай таулары орналасқан. Көлбеу беткейінің етегі жыралы-сайлы келеді. Бор, палеоген кезеңдерінің бор-мергельді және шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Сортаң келген топырағында тасбұйырғын, боз жусан, баялыш, күйреуік сияқты өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''NGC 60''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 60 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1058, UGC 150, MCG 0-1-48, ZWG 382,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 60 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 61-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 61-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1083, NGC 61A, MCG -1-1-62, VV 742. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 61-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 61-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 61-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1085, NGC 61B, MCG -1-1-63, VV 742. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 61-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 62''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 62 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1125, MCG -2-1-43, IRAS00145-1345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 62 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 63''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 63 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1160, UGC 167, MCG 2-1-30, ZWG 433.42, IRAS00151+1110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 63 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 64''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 64 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1149, MCG -1-1-68, IRAS00149-0706. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 64 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 65''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 65 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1229, ESO 473-10A, MCG -4-2-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 65 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 66''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 66 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1236, ESO 473-10, MCG -4-2-2, AM 0016-231, IRAS00165-2312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 66 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 67''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 67 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1185, MCG 5-1-64, ZWG 499.104, ARAK 4, ARP 113, VV 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 67 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 67A''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 67A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 138159, ARP 113, VV 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 67A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Кенжебай''' Сырдария өзені алабындағы көл. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Жалағаш ауданы Қаракеткен темір жол станциясының км жердегі көл. Теңіз деңгейінен 106 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 3,3 км2, ұзындығы 3,9 км, енді жері 1,4 км. Жағалау бойының ұзығы 16,4 км. Суы желтоқсан айында қатып, наурыздың 1-жартысында ериді. Жағалауында қамыс, қоға өседі. Суы тұзды. Деңгейі көктемде көтеріліп, жазға қарай тартылып, жағасы батпаққа айналады. == Дереккөздер == Санат:Жалағаш ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 68''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 68 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1187, UGC 170, MCG 5-1-65, ZWG 499.106, ARP 113, VV 166, IRAS00157+2947. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 68 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 69''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 69 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1191, MCG 5-1-66, ZWG 499.105, ARAK 5, ARP 113, VV 166, NPM1G +29.0011. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 69 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 70''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 70 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1194, IC 1539, UGC 174, MCG 5-1-67, ZWG 499.108, ARP 113, VV 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 70 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 71''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 71 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1197, UGC 173, MCG 5-1-68, ZWG 499.107, ARP 113, VV 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 71 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 72''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 72 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1204, UGC 176, MCG 5-1-69, ZWG 499.109, ARP 113, VV 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 72 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 72A''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 72A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1208, MCG 5-1-70, ZWG 499.110, ARAK 6, VV 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 72A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 73''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 73 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1211, MCG -3-1-26, NPM1G -15.0014. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 73 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 74''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 74 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1219, MCG 5-1-71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 74 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 75''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 75 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1255, UGC 182, MCG 1-1-51, ZWG 408.48, NPM1G +06.0009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 75 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 76''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 қыркүйекте Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 76 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1267, UGC 185, MCG 5-1-72, ZWG 499.111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 76 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Кенқаз''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының оңтсүтік бөлігіндегі тау. Қарқаралы қаласынан қарай 60 км жерде орналасқан. қарай 10 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 1157 м. == Геологиялық құрылымы == Орта және жоғарғы тас көмір түзілген. == Жер бедері == Беткейлері терең келген аңғар, жыралармен тілімденген. Оңтүстік-шығыс баурайы тік, кей жерлері биік жарқабақты. Тау етегінде көптеген бұлақтар ағады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында бетеге, жусан, обылғы өседі, тал, қараған кездеседі. Тауаралық аңғарлары мен тау бөктерлерінде шалғын басым. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 77''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 77 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1290, ESO 473-15, NPM1G -22.0006. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 77 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 78-1''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы Pechle Carl Frederick астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 78-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1306, NGC 78A, UGC 193, MCG 0-2-4, ZWG 383.1, IRAS00178+0032, KCPG 6B, MK 547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 78-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 78-2''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы Pechle Carl Frederick астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 78-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1309, NGC 78B, UGC 194, MCG 0-2-5, ZWG 383.1, KCPG 6A, KUG 0017+005, MK 547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 78-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 79''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 79 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1340, MCG 4-2-3, ZWG 479.3, NPM1G +22.0015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 79 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 80''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 80 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1351, UGC 203, MCG 4-2-4, ZWG 479.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 80 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 81''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 15 қарашада Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 81 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1352, NPM1G +22.0016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 81 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 82''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 82 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 82 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 83''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 83 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1371, UGC 206, MCG 4-2-5, ZWG 479.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 83 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 84''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 84 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 84 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 85''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 15 қарашада Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 85 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1375, NGC 85A, MCG 4-2-7, ZWG 479.9, NPM1G +22.0017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 85 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Кенқұс''' Дәутау тауының солтүстігінде км жердегі тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Мұғалжар тауында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 557 м. Тау солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Оңтүстік-батыс беткейі тіктеу келген. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы девон және тас көмір кезеңінің құмтас пен әктас жыныстарынан түзілген. Осы тұстан Ақтөбе Шалқар темір жолы мен автомобиль жолдары өтеді. Баурайында ірілі-ұсақты шоқылар бар. == Өсімдігі == Таудың қиыршықтасты, қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, сұлыбас, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
'''NGC 85A''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 15 қарашада Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 85A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1375, NGC 85, MCG 4-2-7, ZWG 479.9, NPM1G +22.0017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 85A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 85B''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 15 қарашада Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 85B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1382, IC 1546, MCG 4-2-8, ZWG 479.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 85B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 86''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 86 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1383, MCG 4-2-9, ZWG 479.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 86 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 87''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 87 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1357, ESO 194-8, AM 0018-485. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 87 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 88''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 88 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1370, ESO 194-10, AM 0018-485. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 88 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 89''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 89 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1374, ESO 194-11, AM 0018-485. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 89 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 90''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 26 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 90 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1405, UGC 208, MCG 4-2-11, ZWG 479.13, ARP 65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 90 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 91''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 26 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 91 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 91 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 92''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 92 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1388, ESO 194-12, AM 0018-485. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 92 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 93''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 26 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 93 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1412, UGC 209, MCG 4-2-12, ZWG 479.15, ARP 65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 93 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Кент мүйізтас кен орны''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында орналасқан әшекей тас кен орны. 1966 жылы ашылып, 1978 жылы барланған. 1967 жылдан ӨБ кен өндіреді. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Кент мүйізтас кен орны гранит массивінің батысында кездесетін төменгі тас көмірдің мүйізденген алевролиттеріне ұштасып жатыр. Қара мүйізтастармен бөлінген өнім беретін қатпары әшекей тастардың жасыл түрлері ұшырасатын қыртысты қабаттан тұрады. Кен қазуға кен техникалық және жағдайы қолайлы. Тас кесегінің түсімі 0,32 т/м3. Кен орны игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Қарқаралы ауданы географиясы Санат:Қазақстан тас кен орындары Санат:1966 жылы пайда болғандар 
'''NGC 94-1''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 94-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1423, ZWG 479.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 94-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 94-2''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 94-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1670567, NPM1G +22.0020. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 94-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 95''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 95 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1426, UGC 214, MCG 2-2-3, ZWG 434.3, IRAS00196+1012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 95 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 96''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 24 қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 96 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1429, MCG 4-2-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 96 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 97''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 16 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 97 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1442, UGC 216, MCG 5-2-7, ZWG 500.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 97 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 98''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 98 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1463, ESO 242-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 98 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 99''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 99 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1523, UGC 230, MCG 2-2-6, ZWG 434.6, ZWG 457.11, IRAS00214+1529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 99 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 100''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 100 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1525, UGC 231, MCG 3-2-9, ZWG 457.12, FGC 42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 100 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 101''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1518, ESO 350-14, MCG -5-2-3, IRAS00214-3248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 150''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2052, ESO 410-19, MCG -5-2-18, UGCA 7, AM 0031-280, IRAS00317-2804. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Тамыздың 26''' Григориан күнтізбесінде жылдың 238-ші күні (кібісе жылдарда 239-шы). Жылдың аяғына 127 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Қаһармандар күні. ==== Оқиғалар ==== 1641 Батыс-Үнді серіктестігі Анголаны басып алды 1847 Африкадағы бірінші тәуелсіздігін алған мемлекет Либерия Республикасы өзінің тәуелсіздігін жарияланды. 1858 Телеграф арқылы бiрiншi жаңалық жiберiлді. 1944 Екінші дүниежүзілік соғыс: Шарль де Голль Париж қаласына кірді. 2002 ОАР, Йоханнесбургте Жер Саммиті ашылды. ==== Дүниеге келгендер ==== 1728 Иоганн Генрих Ламберт (:en:Johann Heinrich Lambert) (1777), неміс астрономы, математик, физик, философ 1743 Антуан Лавуазье (:en:Antoine Laurent de Lavoisier) (1794), француз ғалымы, қазіргі химияның негіздеушісі. 1850 Шарль Рише (:en:Charles Robert Richet) (1935), француз физиологы, иммунолог, физиология және медицинадан 1913 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1875 Джон Бакен (1940), ағылшын жазушысы және мемлекеттік қайраткер. 1882 Джеймс Франк (:en:James Franck) (1964), неміс физигі, 1925 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1850 Луи-Филипп (1773), Франция королі (1830—1848 жж.). 1895 Иоганн Фридрих Мишер (1844), Швейцария ғалымы, ДНҚ және РНҚ нуклеин қышқылдарын ашты. 1979 Мика Тойми Валтари (1908), фин жазушысы. 1987 Георг Виттиг (1897), неміс химигі, 1979 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:26 тамыз 
'''Кеңащы'''– Павлодар облысы Баянауыл ауданы Ұзынбұлақ ауылының шығысында 30 км жердегі қыстау. Сарымсақ төбесінің етегінде орналасқан. Құрттыөзек және Ащысу өзендерінің аралығында. Маңында Өлеңқұдық, Бегедай, Тасқой жайлаулары мен Босағабұлақ, Айнабұлақ қыстаулары бар. Бозғылт қоңыр сортаңды топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу өседі. Қыстау мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''NGC 147''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан E5/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2004, UGC 326, MCG 8-2-5, DDO 3, ZWG 550,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 148''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2053, ESO 410-20, MCG -5-2-17, AM 0031-320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 145''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1941, MCG -1-2-27, ARP 19, IRAS00292-0525. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 146''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 27 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 299. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 144''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1917, ESO 473-23, MCG -4-2-16, AM 0028-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 104''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан III типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 1, ESO 50-SC9, 47 Tuc. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 105''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 қазанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1583, UGC 241, MCG 2-2-8, ZWG 434.9, IRAS00226+1236. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 106''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 108''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1619, UGC 246, MCG 5-2-12, ZWG 500,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 103''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 291. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''Кеңелдік''' Жем өзенінің аңғарындағы қыстау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Саға ауылынан қарай 15 км жерде орналасқан. Маңында Жаңабаз, Сарқырама, Мыңбай, Шимандыкөл қыстаулары бар. == Тарихы == Аллювийлі жазықтағы сортаңды сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында еркек шөп, жусан, сұлыбас, бұталар өседі. Қыста мал қыстағы ретінде пайдаланылады. ==Дереккөздер== Санат:Ақтөбе облысы қыстаулары Санат:Мұғалжар ауданы географиясы 
'''NGC 102''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1542, MCG -2-2-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 111''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 111 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 112''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1654, UGC 255, MCG 5-2-13, ZWG 500.21, KAZ 24, IRAS00241+3125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 115''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1651, ESO 350-17, MCG -6-2-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 118''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1678, UGC 264, MCG 0-2-32, MK 947, 3ZW 9, NPM1G -02.0006, IRAS00247-0203, KUG 0024-020B, UM 244, ZWG 383,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 117''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1674, MCG 0-2-29, ZWG 383,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 109''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1633, UGC 251, MCG 4-2-20, ZWG 479.31, KCPG 8B, NPM1G +21.0018. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 113''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 27 тамызда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1656, MCG -1-2-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 107''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 14 қаңтарда астроном Отто Васильевич Струве ашқан болатын және NGC каталогында 107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1606, MCG -2-2-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 119''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1659, ESO 150-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''Кеңөлке'''– Қызылтас және Қотыртас тауларының аралығындағы қыстау. Қарағанды облысы Шет ауданы Қызылтау ауылынан шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан. Маңында Құрама, Керегетас, Қаражал қыстаулары мен Майлыбұлақ және Айнабұлақ бұлақтары бар. Байқасқа мен Байқожа өзендерінің жайылмалары мал жайылымына пайдаланылады. Жонды-белесті жазықтардағы қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, селеу, жусан қуаң далалық өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы қыстаулары 
'''NGC 122''' Кит шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 122 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 127''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1787, MCG 0-2-50, ZWG 383.29, NPM1G +02.0013, IRAS00266+0235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 114''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1660, UGC 259, MCG 0-2-27, MK 946, NPM1G -02.0005, KUG 0024-020A, ZWG 383,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 128''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1791, UGC 292, MCG 0-2-51, ZWG 383,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 126''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1784, MCG 0-2-49, ZWG 383,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 110''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 29 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 130''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1794, MCG 0-2-52, ZWG 383,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 132''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1844, UGC 301, MCG 0-2-63, ZWG 383.32, KUG 0027+018, IRAS00276+0149. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 133''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 133 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 296. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 129''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 16 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 294. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''Кеңсай''', ''Үлкен Түйеқұйрықты'' Күнгей Алатауы жотасының солтүстік беткейіндегі қазаншұңқырлық мұздық. Шілік алабындағы Жаңғырық өзенінің бастауында өзімен аттас тауда орналасқан. == Аумағы == Мұздық 4440 биіктіктен басталып, 3490 м-ге дейін төмендейді. Ұзындығы 3,9 км, оның ішінде ашық жатқан бөлігі 3,3 км. Жалпы аумағы 6,7 км2. Мұздықтың тілі 3,1 км2 жерді алып жатыр. Орташа қалыңдығы 70 м, көлемі 0,47 км3. Мұздық жылдан-жылға еріп, аумағы қысқаруда. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Күнгей Алатау 
'''NGC 131''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1813, ESO 350-21, MCG -6-2-10, IRAS00271-3332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 136''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 26 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 295. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 121''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 50-SC12, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 120''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1693, UGC 267, MCG 0-2-33, ZWG 383,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 123''' Кит шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 123 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 124''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1715, UGC 271, MCG 0-2-38, ZWG 383.18, IRAS00253-0205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 116''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы астроном Ferrari Gaspare Stanislao ашқан болатын және NGC каталогында 116 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 142''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1901, ESO 473-21, MCG -4-2-14, AM 0028-225, IRAS00286-2253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 143''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 143 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1911, ESO 473-22, MCG -4-2-15, AM 0028-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 141''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1918, ZWG 409,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кеңсу''' Іле өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Райымбек ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 43 км, су жиналатын алабы 311 км2. == Бастауы == Бастауын Күнгей Алатауындағы Қорымды асуының солтүстік-батыс баурайынан алып, Талды ауылы тұсында Кеген өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Өзеннің жоғарғы ағысының жағалауы тік шатқалды, жартасты келген. Суы қарашаның аяғында қатып, наурыздың аяғында ериді. Өзен суын ауыз су ретінде пайдалануға болады. == Дереккөздер == Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 125''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1772, UGC 286, MCG 0-2-48, ZWG 383,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 138''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1889, UGC 308, MCG 1-2-16, ZWG 409,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 134''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1851, ESO 350-23, MCG -6-2-12, AM 0027-333, IRAS00278-3331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 140''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1916, UGC 311, MCG 5-2-21, ZWG 500.38, IRAS00287+3031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 137''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 23 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1888, UGC 309, MCG 2-2-17, ZWG 434.19, KARA 25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 154''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2058, MCG -2-2-53, NPM1G -12.0023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 152''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 28-SC24, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 135''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 138192, IC 26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 139''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1900, ZWG 409,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 149''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2028, UGC 332, MCG 5-2-24, ZWG 500,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Кеңтүбек''' Балқаш көлінің түбек. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсалюттік биіктігі 365 м. Жер бедеріне төрттік кезеңнің ойпатты аккумуляциялық жазығы тән. Жер бедері батыстан шығысқа қарай еңістеніп, аласарады. қарай ұзындығы 20 км-ге созылып жатыр, енді жері 12 км. Түбектің жағалауына қамыс өскен. Оңтүстік және батыс жағалауларын қайық тұрақтарына пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Балқаш көлі түбектері Санат:Жетісу облысы географиясы 
'''NGC 151''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2035, NGC 153, MCG -2-2-54, IRAS00315-0958. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 157''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 13 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2081, MCG -2-2-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 158''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 158 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 155''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2076, MCG -2-2-55, NPM1G -11.0022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 156''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 156 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 167''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2122, ESO 473-29, MCG -4-2-22, IRAS00328-2339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 159''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2073, ESO 150-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 168''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және ол NGC каталогында 168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2192, ESO 474-4, MCG -4-2-26, AM 0034-225, IRAS00341-2251. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 161''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2131, MCG -1-2-36, NPM1G -03.0032. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 160''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 160 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2154, UGC 356, MCG 4-2-33, ZWG 479.43, near SAO 74134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Кеңшағыл''' Арал қарақұмының құмды алқап. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау және Ақтөбе облысы Ырғыз аудандарының шекарасында орналасқан. == Жер бедері == қарай 16 км, енді жері км-ге созылып жатыр. Абсолюттік биіктігі 101 м. Жер бедері тізбекті төбелерден, белесті құм жалдардан тұрады. Жер асты су көздерінің тереңдігі 25 аралығында. == Геологиялық құрылымы == Бор және палеоген шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында еркек шөп, жусан, ақ селеу, жүзгін, қияқ, көкпек өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау облысы құмдары Санат:Ақтөбе облысы құмдары 
'''NGC 163''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2149, MCG -2-2-66, NPM1G -10.0017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 162''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы қыркүйекте Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 162 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 164''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2181, MCG 0-2-89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 166''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2143, MCG -2-2-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 170''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 170 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2195, MCG 0-2-91, ZWG 383,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 177''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2241, ESO 474-6, MCG -4-2-28, AM 0035-224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 169''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 18 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2202, UGC 365, MCG 4-2-35, ZWG 479.44, ARP 282, IRAS00342+2342, KCPG 13B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 172''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2228, ESO 474-5, MCG -4-2-27, AM 0034-225, IRAS00348-2251. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 171''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2232, NGC 175, ESO 540-6, MCG -3-2-24, VV 791A, IRAS00348-2012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 174''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2206, ESO 411-1, MCG -5-2-28, AM 0034-294, IRAS00345-2945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
Іле өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Ұйғыр ауданы жерімен ағады. Кетпен жотасының (Ұзынқара) солтүстік баурайында. Ұзындығы 39 км, су жиналатын алабы 58 км2. Өзен бойында Кепебұлақ ауылы орналасқан. == Гидрологиясы == Өзен суы Ілеге жетпей жерге сіңіп кетеді. Көктем айларында суы тасиды. Суын негізінен егін шаруашылығына пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 182''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2279, UGC 382, MCG 0-2-95, ZWG 383,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 175''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2232, NGC 171, ESO 540-6, MCG -3-2-24, VV 791A, IRAS00348-2012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 179''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2253, ESO 540-7, MCG -3-2-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 165''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2182, MCG -2-2-69, IRAS00339-1022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 187''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2380, MCG -3-2-34, IRAS00369-1455. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 176''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 176 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC2, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 180''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 29 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2268, UGC 380, MCG 1-2-39, ZWG 409.50, IRAS00353+0821. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 181''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2287, MCG 5-2-32, ZWG 500,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 185''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 30 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2329, UGC 396, MCG 8-2-10, ZWG 550.9, IRAS00362+4803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 173''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2223, UGC 369, MCG 0-2-92, ZWG 383.43, IRAS00346+0140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кепелі''' Жетісу Алатауының оңтүстік-батыс сілемдері Қояндытау жотасы мен Суаттау тауының арасындағы асу. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданында орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы== Теңіз деңгейінен 2600-2700 биіктікте. Асудан өтетін орталығы қырқа палеозой және пермь кезеңдерінің гранитті, эффузивті, базальтты шөгінділерінен құралған. Асудан қыста салт атты адам өте алады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр және қара топырағында бұта аралас бозды-бетегелі, шалғынды өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 188''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 186''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 23 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 186 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2291, UGC 390, MCG 0-2-98, ZWG 383,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 189''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 27 қыркүйекте Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 190''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2324, UGC 397, MCG 1-2-41, ZWG 409.51, DRCG 2-62, 3ZW 10, HCG 5A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 178''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2349, IC 39, MCG -2-2-78, 8ZW 34, IRAS00366-1426. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 183''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2298, UGC 387, MCG 5-2-35, ZWG 500,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 190A''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 190A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2325, MCG 1-2-42, ZWG 409.51, 3ZW 10, HCG 5B, DRCG 2-61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 190A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 195''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2391, MCG -2-2-79, NPM1G -09.0025, IRAS00370-0928. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 197''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 16 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2365, UGC 406, MCG 0-2-107, ZWG 383.53, HCG 7D, NPM1G +00.0016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 198''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2371, UGC 414, MCG 0-2-109, ZWG 383.57, IRAS00367+0231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кепкен''' Ешкіөлмес тауының шығысындағы шоқылы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Ақжал кентінің 42 км жерде орналасқан. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 0,7 м. Абсолюттік биіктігі 812 м, салыстырмалы биіктігі 62 м. == Жер бедері == Көлбеу келген беткейлерінде тау жартастары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстік беткейінде қорымтастардың мол үйіндісі бар. == Геологиялық құрылымы == Девон жүйесінің ортаңғы және төменгі бөлігінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Тауалдының нашар дамыған қоңыр топырағында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. Жазғы жайылымдық пен мал қыстатуға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 191A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 191A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2332, IC 1563, MCG -2-2-76, ARP 127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 191A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 193''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2359, UGC 408, MCG 0-2-103, ZWG 383,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 184''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2309, ZWG 500,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 201''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2388, UGC 419, MCG 0-2-115, ZWG 383.59, HCG 7C, IRAS00370+0035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 191''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2331, MCG -2-2-77, ARP 127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 203''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 19 желтоқсанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2393, NGC 211, MCG 0-2-114, ZWG 383,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 192''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2352, UGC 401, MCG 0-2-104, ZWG 383.51, HCG 7A, IRAS00366+0035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 194''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2362, UGC 407, MCG 0-2-105, ZWG 383,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 196''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2357, UGC 405, MCG 0-2-110, ZWG 383.53, VV 433, HCG 7B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 200''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2387, UGC 420, MCG 0-2-112, ZWG 383.60, IRAS00370+0236. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Тамыздың 27''' Григориан күнтізбесінде жылдың 239-шы күні (кібісе жылдарда 240-шы). Жылдың аяғына 126 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні ==== Оқиғалар ==== 1875 Менделеев болжамы бойынша Лекок де Буабодран галлий элементін ашты 1900 Англияда алғашқы қалааралық автобустар қозғалысы басталды 1946 Прага қаласында Халықаралық студенттер одағының негізі қаланды. 1980 Ұлыбританияда жұмыссыздар саны миллион адамнан асты. 1991 Молдова өз тәуелсіздігін жариялады ==== Дүниеге келгендер ==== 1770 Георг Вильгельм Фридрих Гегель (1831), неміс философы 1871 Теодор Драйзер (1945) америкалық жазушы және қоғам қайреткері. 1874 Карл Бош (1940), неміс химигі, 1931 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1899 Сесил Форестер (1966), ағылшын жазушысы 1915 Норман Фостер Рамзей, америкалық физик, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1727 Арент де Гелдер (1645), голланд суретшісі. 1924 Уильям Мэддок Бейлисс (1860), ағылшын физиологы, 1902 жылы Эрнест Старлингпен бірге гормондарды ашты. 1950 Чезаре Павезе (1908), италияндық жазушы және аудармашы. 1958 Эрнест Орландо Лоуренс (1901), америкалық физик, 1939 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1975 Хайле Селассие (1892), Эфиопия императоры. == Сыртқы сілтемелер == Санат:27 тамыз 
'''Кепсек''', конрингия (Conringia) орамжапырақтар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда құмды жерлердегі өзендердің жағасында, құрғақ далалық аймақтарда, егістік жерлерде өсетін түрі белгілі, соның ішінде жиі кездесетіні ''шығыс Кепсегі'' (С. оrientalis). Кейде бұл түрді ''шытыр'' деп те атайды. Биіктігі 25 60 см, көкшіл, жалаң өсімдік. Сабақ түбіндегі жапырақтары жұмыртқа тәрізді, үшкір қысқарып келген. Сабақ бойындағылары эллипс немесе ұзынша жұмыртқа тәрізді. Тостағанша жапырақшалары таспаға ұқсас ұзын, күлтелері сарғыш түсті, әрең көрінетін жүйкелері бар. Гүлдері қалқанша гүлшоғырына топталған. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қырлы бұршаққын, оның ұзындығы 12 см, ені 2,5 см-дей. Тұқымы жұмыртқа тәрізді, сарғыш қоңыр түсті, қысқа да жуан қылтанақтары болады. Шығыс Кепсегінің тұқымының құрамында май көп, ал жас бұтағын кейбір жерлерде көкөніс ретінде тағамға пайдаланады. == Дереккөздер == ==Сілтемелер== Jepson Manual Treatment USDA Plants Profile Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 202''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2394, UGC 421, MCG 0-2-113, ZWG 383,62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 211''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 18 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2393, NGC 203, MCG 0-2-114, ZWG 383,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 199''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2382, UGC 415, MCG 0-2-111, ZWG 383,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 210''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 210 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2437, MCG -2-2-81, IRAS00380-1408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 216''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2478, ESO 540-15, MCG -4-2-35, HARO 13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 204''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2397, UGC 423, MCG 0-2-116, ZWG 383,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 217''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2482, MCG -2-2-85, IRAS00390-1017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 206''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 214''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2479, UGC 438, MCG 4-2-44, ZWG 479.59, IRAS00387+2513. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 207''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2395, MCG -3-2-35, IRAS00371-1430. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кербезгүл''' () өзімен аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Солтүстік жарты Оңтүстік-Шығыс Азияның, Шығыс Африканың және Орталық Американың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 11 түрі белгілі. Қазақстанда таяз су айдындарында, батпақты жерлер мен қазылған орларда өсетін түрі: бақажапырақты кербезгүл (''A. қандауыр тәрізді кербезгүл (''Alisma lanceolatum''), Лезель кербезгүлі (''A. loeselіі'') бар. Олардың биіктігі 10 80 см. Жапырақтары сабағының түп жағын айнала дегелектеніп орналасады. Ақ гүлдері сыпыртқыгүл гүлшоғырына топталған. Қос жынысты, тостағанша және күлте жапырақшалары үш-үштен, аталығы алтау, аналығы көп. Жатыны бір тұқымды. Майда жемісшелері жалпақ (тегіс) гүлтабанында сақина тәрізді орналасады. Жәндіктер арқылы тозаңданады. Мамыр тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі құрғақ бір тұқымнан тұратын көп жаңғақша, су және су құстарымен таралады. Кербезгүл ондатр мен үйректердің қорегі, тамыры мен сабағы халық медицинасында қолданылады. Шөбі улы болғандықтан мал жемейді. == Дереккөздер == 
'''NGC 208''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2420, MCG 0-2-118, ZWG 383,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 215''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2451, ESO 150-19, AM 0038-562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 213''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2469, UGC 436, MCG 3-2-23, ZWG 457,26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 212''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2417, ESO 150-18, AM 0038-562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''UGC 480''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2720, MCG +06-02-016, CGCG 519-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 223''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы қаңтарда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2527, IC 44, UGC 450, MCG 0-2-129, ZWG 383,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 220''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC3, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 219''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 16 қыркүйекте Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2522, MCG 0-2-128, ZWG 383,73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 228''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 10 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2563, UGC 458, MCG 4-2-48, ZWG 479.62, IRAS00401+2313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 209''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2338, ESO 540-8, MCG -3-2-31, NPM1G -18.0019. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кербезгүлдер тұқымдасы''' () дара жарнақты өсімдіктер. Негізінен Солтүстік жарты шардың қоңыржай белдеулері мен Австралияда, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азия мен Шығыс Африка және Оңтүстік Америкада кездеседі. 13 14 туысы, 100-ден аса түрі белгілі. Қазақстанның барлық аймақтарында (тек биік таулы жерден басқа), әр түрлі суқоймаларының жағасында өсетін туысы жебежапырақ, жұлдызжеміс және кербезгүл бар. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== NCBI Taxonomy Browser 
'''NGC 226''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2572, UGC 459, ZWG 500.76, IRAS00402+3218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 230''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2539, ESO 474-14, MCG -4-2-37, AM 0040-234, IRAS00399-2354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 227''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2547, UGC 456, MCG 0-2-135, ZWG 383,76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 232''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2559, ESO 474-15, MCG -4-2-40, VV 830, AM 0040-234, IRAS00402-2350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 229''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 10 қазанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2577, MCG 4-2-49, ZWG 479,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 233''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2604, UGC 464, MCG 5-2-41, ZWG 500,78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 225''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 27 қыркүйекте астроном Herschel Caroline Lucretia ашқан болатын және NGC каталогында 225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 222''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC4, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 231''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC5, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 235A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 235A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2568, ESO 474-16, MCG -4-2-41, AM 0040-234, PRC D-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 235A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кербұлақ ауданы''' Жетісу облысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан орталығы Сарыөзек ауылы. == Тарихы == Аудан 1973 жылы 1997 жылға дейін Талдықорған облысы аумағында болып келген. Бұрынғы Гвардия және Кербұлақ аудандары негізінде 1997 жылы қайта құрылып, қазіргі атымен аталады. == Жер бедері == Кербұлақ ауданының шығыс, солтүстік-шығыс бөлігі таулы. Жетісу (Жоңғар) Алатауын екіге бөліп тұрған Көксу депрессиясы мен тауаралық ойыста орналасқан. Ауданның биік таулы бөлігі Қоянтау, Алтынемел, Тоқсанбай жоталарынан тұрады. Оңтүстік, Шолақтау, Сарышыбын, Дегерес, Қотырқайың, Матай, оңтүстік-батысы мен батысында аласа келген Малайсары жотасы орналасқан. Ауданның ең биік жері Жетісу Алатауының оңтүстік сілемі саналатын Тоқсанбай жотасында (4062 м). Қиыр оңтүстігі мен оңтүстік-батысы жазық (Іле ойысы) келген. Батысында Мойынқұм жатыр. == Қазба байлықтары == Жер қойнауынан алтын, күміс (Арқарлы, Бетбастау, Игілік, Керімбек кен орындары), цеолит, шунгит (Шанханай, Көксу кен орындары), алунит (ашудас алынатын минерал), қорғасын, мырыш, мыс кен орындары, одан басқа әктас, мәрмәр, габбро-диабаз, қиыршықтас кендері барланған. Майтөбе кен орнынан цеолит өндіріледі. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Ауданның климаты тым континенттік. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы –10 15°С. Қыстың кейбір күндерінде ауа температурасы –37°С-қа дейін төмендейді. Шілденің жылдық орташа температурасы 22 24°С; жазық өңірлерде кейбір жылдары температура 38 40°С-қа дейін көтеріледі. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері ауданның батысындағы жазық өңірлерінде 150 200 мм-ден шығыс, 650 800 мм-ге дейін жетеді. Басты өзендері: Іле, Быжы, Көктал, Қаратал, Көксу. Шағын өзендері: Қызылжар, Майтөбе, Сарыбұлақ, Жартас, Шолақ, Тайшақ, Қоянкөз, т.б. Іле өзенінде Қапшағай су қоймасы салынған. Тау бөктерлері мен тауаралық ойыстарда таудың қара, күңгірт қоңыр, қызғылт қоңыр, жазық өңірінде ашық қоңыр, қоңыр, сұр, сортаңды сұр топырағы қалыптасқан. Мойынқұмда құмды топырақ таралған. Өсімдіктерден жазық өңірде жусан, көкпек, жыңғыл, сексеуіл, боз, бетеге, теріскен, изен, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Тау аңғарлары мен бөктерінде шайқурай, бидайық, бүлдірген, тобылғы, арша, итмұрын, долана, жабайы алма ағашы, самырсын, шырша, альпі шалғыны өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, жабайы шошқа, қоян, борсық, суыр, сарышұнақ, биік таулы өңірде қоңыр аю, марал, арқар; құстардан бүркіт, ителгі, құр, кекілік, дуадақ тіршілік етеді. Ауданда аумағы 42,6 мың га Алтынемел ұлттық-табиғи саябағы орналасқан. Онда Барсакелмес қорығынан көшіріліп әкелінген құландар мекендейді. Ауданның шығысындағы Жоғарғы Көксу мемлекеттік қорықшасын марал және таутеке мекендейді. == Ауыл шаруашылығы == Ауыл шаруашылығының жарамды жерлерінің жалпы аумағы (2008), 1,116 млн. га, оның ішінде егістік жерлері 142,4 мың га, көп жылдық егістіктер 0,2 мың га, шабындығы 19,8 мың га, жайылымдар 751,1 мың га, бақшалар 0,4 мың га-ны құрайды. Алтынемел жотасының солтүстік баурайында, еліміздің көрнекті ғалымы, саяхатшы Ш.Уәлихановтың өмірінің соңғы жылдары өткен Шанханай ауылы жанындағы Көшентоған қонысында ғалымға орнатылған ескерткіш-бейіт және мұражай орналасқан. Аудан жерімен Алматы Семей автомобиль жолы және Түрксіб темір жолы өтеді. == Халқы == Аудан халқының саны 48 860 адам (2019), ұлттық құрамы: қазақтар (88,80%), орыстар (8,47%), ұйғырлар (0,17%), татарлар (0,38%), шешендер (1,47%), немістер (0,12%), украиндар (0,09%), басқалары (0,50%). == Ауылдық округтер == Аудандағы 63 елді мекен 15 ауылдық округтерге біріктірілген: Алтынемел ауылдық округі Басши ауылдық округі Жайнақ батыр ауылдық округі Жоламан ауылдық округі Көксу ауылдық округі Қарашоқы ауылдық округі Қаспан ауылдық округі Қоғалы ауылдық округі Қызылжар ауылдық округі Сарыбастау ауылдық округі Сарыбұлақ ауылдық округі Сарыөзек ауылдық округі Талдыбұлақ ауылдық округі Шанханай ауылдық округі Шұбар ауылдық округі == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы 
'''NGC 236''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2596, UGC 462, MCG 0-3-1, ZWG 383.80, IRAS00409+0241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 236 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 238''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2595, ESO 194-31, FAIR 663, AM 0041-502. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 240''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 240 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2653, UGC 473, MCG 1-3-1, ZWG 410,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 241''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 242, ESO 29-SC6, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 234''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2600, UGC 463, MCG 2-2-28, ZWG 434.32, ZWG 435.1, IRAS00409+1404. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 243''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 18 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2687, MCG 5-2-43, ZWG 500.82, ZWG 501,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 235B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 235B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2570, ESO 474-17, MCG -4-2-42, AM 0040-234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 235B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 249''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-EN9, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 237''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2597, UGC 461, MCG 0-2-136, ZWG 383.79, KARA 33, IRAS00408-0023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 244''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2675, MCG -3-3-3, UGCA 10, VV 728, HARO 14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Сарысу және Жаманкөң өзендерінің аралығындағы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Қызылжар кентінің солтүстігінде 26 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 425 м. Беткейі көлбеу келген. Етегінен Бала Сарыөзен, Сарыөзен өзендері ағып өтеді. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір жыныстарынан және түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында шілік аралас дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''NGC 239''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2642, MCG -1-3-7, IRAS00420-0401. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 251''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2806, UGC 490, MCG 3-3-3, ZWG 458.5, KCPG 15B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 242''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 241, ESO 29-SC6, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 248''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-EN8, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 250''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2765, UGC 487, MCG 1-3-2, ZWG 410.5, IRAS00446+0738. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 258''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1848 жылы 22 желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2829, MCG 4-3-5, NPM1G +27.0034. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 252''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2819, UGC 491, MCG 4-3-4, ZWG 480.7, IRAS00453+2721. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 246''' Кит шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 118-74.1, CS=11.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 247''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2758, ESO 540-22, MCG -4-3-5, UGCA 11, IRAS00446-2101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 260''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 260 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2844, UGC 497, MCG 4-3-6, ZWG 480.9, IRAS00458+2725. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Керегетас''' Сарлытаң тауының орналасқан тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Марқакөл көлінің шығысында. Абсолюттік биіктігі 2570 м. ==Геологиялық құрылымы, жер бедері == Жер қыртысы палеозойдың метаморфтық жыныстарынан түзілген. Беткейлері тар және терең шатқалдармен тілімденген. Беткейінен Шағанаты, Қарақаба, Сорвенок өзендерінің салалары бастау алады. == Өсімдігі == Тау орманының күлгін топырағында қарағай, самырсын, далалық шалғынды өсімдіктер өседі. Етегі жайылымдыққа, шабындыққа кеңінен пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы таулары 
'''NGC 256''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC11, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 257''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 29 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2818, UGC 493, MCG 1-3-3, ZWG 410.6, IRAS00454+0801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 253''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 23 қыркүйекте Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 253 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2789, ESO 474-29, MCG -4-3-9, UGCA 13, Sculptor galaxy, Silver dollar. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 265''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC14, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 266''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2901, UGC 508, MCG 5-3-9, ZWG 501.22, IRAS00471+3200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 259''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2820, MCG -1-3-15, IRAS00455-0302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 255''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2802, MCG -2-3-17, IRAS00452-1144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 245''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2691, UGC 476, MCG 0-3-5, MK 555, ZWG 384.4, IRAS00435-0159, UM 274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 254''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 254 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2778, ESO 411-15, MCG -5-3-5, AM 0045-314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 254 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 271''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2949, UGC 519, MCG 0-3-12, ZWG 384.13, IRAS00481-0210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Сарысу өзені алабындағы өзен. Қумола өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 451 км². == Бастауы == Ұлытау тауының оңтүстік-шығыс беткейіндегі Шиеліқұдық, Аққұдық бұлақтарынан бастау алады. == Гидрологиясы == Жағасы жайпақ, өзеннің бастауы бұта өскіндері арасымен өтеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасып, шілдеде төменгі деңгейге түседі, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. == Дереккөздер == Санат:Сарысу су алабы Санат:Ұлытау ауданы өзендері 
'''NGC 263''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2856, MCG -2-3-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 261''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-EN12, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 268''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 22 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2927, MCG -1-3-17, IRAS00476-0527. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 275''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBcd/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2984, MCG -1-3-22, VV 81, ARP 140, IRAS00485-0720. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 270''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2938, MCG -2-3-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 262''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2855, UGC 499, MCG 5-3-8, MK 348, NPM1G +31.0015, IRAS00461+3141, ZWG 501,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 276''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3054, IC 1591, ESO 474-34, MCG -4-3-21, AM 0049-225, IRAS00496-2257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 267''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC15, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 277''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 277 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2995, MCG -2-3-28, NPM1G -08.0030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 269''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC16, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''Кережан''' Талдықұм құмының оқшауланған шоқы. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Шалқар қаласының 33 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 234 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Беткейлері жайпақ келген бірнеше шоқыдан тұрады. == Геологиялық құрылымы == Шоқы беткейі элювийлі-эолды шөгінділерімен жабылған. Палеоген кезеңіндегі ортаңғы және жоғарғы олигоцен жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Құмды, қоңыр сортаң топырақ жамылғысында сұр жусан, тұран жусаны, еркек шөп, астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Шалқар ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''NGC 278''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 11 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3051, UGC 528, MCG 8-2-16, ZWG 550.16, IRAS00492+4716. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 272''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 279''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3055, UGC 532, MCG 0-3-19A, MK 558, ZWG 384.18, IRAS00495-0229. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 273''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2959, MCG -1-3-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 280''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 280 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3076, UGC 534, MCG 4-3-13, ZWG 480.17, IRAS00498+2404. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 280 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 264''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2831, ESO 295-6, MCG -7-2-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 274''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2980, MCG -1-3-21, VV 81, ARP 140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 285''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3141, KAZ 377, NPM1G -13.0037. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 282''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 13 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3090, MCG 5-3-15, ZWG 501,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 284''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 284 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3132, MCG -2-3-33, NPM1G -13.0035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Керейсай''' Желдіадыр тауларының орталық бөлігіндегі тау. ==Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Жанбөбек ауылынан қарай 80 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 629 м. Көлбеу келген беткейі батыстан шығысқа қарай ендік бағытта созылып жатыр. Солтүстік беткейіндегі бұлақтардан Керей өзенінің салалары бастау алады. Оңтүстігінен Жақсыкөң өзені ағып өтеді. Батысында Шашты шоқысымен, шығысында Желдіадыр тауымен шектеседі. == Өсімдігі == Етегіндегі қоңыр, ашық қоңыр топырақ жамылғысында селеу, бетеге, боз, жусан, тобылғы, т.б. өсімдіктер мен бұталар өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 287''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3145, ZWG 501,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 286''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3142, MCG -2-3-34, NPM1G -13.0038, AM 0051-132, PRC C-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 294''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC22, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 283''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3124, MCG -2-3-31, NPM1G -13.0034, IRAS00507-1326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 288''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 474-SC37, GCL 2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 290''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC19, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 291''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 291 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3140, MCG -2-3-35, IRAS00510-0901. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 292''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1501 жылы астроном Vespucci Amerigo ашқан болатын және NGC каталогында 292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3085, ESO 29-21, 0051-73, IRAS00510-7306, SMC, Nubecula minor. == Тағы қараңыз == Магеллан бұлттары Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 281''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 16 қарашада астроном Эдвард Эмерсон Барнард ашқан болатын және NGC каталогында 281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 11, LBN 616, in OCL 313. == Gallery == File:IC 1590 HST.jpg| File:The Pacman Nebula.jpg| == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 293''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3195, MCG -1-3-30, IRAS00517-0730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кермеккөл''' Тобыл өзені алабындағы, Қазанбасы қонысының 32 км жердегі тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы Луговое қонысының км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 193 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 8,8 км, орташа тереңдігі 0,5 м. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын суларымен толысады. Жазда су айдыны тартылып, ұсақ көлшіктерге айналады. Жағасы түйетайлы, сор батпақты болып келеді. Қуаңшылық жылдары суы тартылып қалады. Санат:Бейімбет Майлин ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 289''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3089, ESO 411-25, MCG -5-3-10, VV 484, AM 0050-312, IRAS00502-3128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 295''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 26 қазанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 295 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 299''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC5, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 300''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3238, ESO 295-20, MCG -6-3-5, AM 0052-375, IRAS00528-3758. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 296''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3260, UGC 562, MCG 5-3-24, ZWG 501.42, IRAS00523+3116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 302''' Кит шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 302 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 308''' Кит шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 31 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 308 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 304''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3326, UGC 573, MCG 4-3-18, ZWG 480.23, PRC C-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 298''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3250, MCG -1-3-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 301''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Тамыздың 28''' Григориан күнтізбесінде жылдың 240-шы күні (кібісе жылдарда 241-ші). Жылдың аяғына 125 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:Тамыздың 28 күніндегі мерекелер'' == Оқиғалар == 1789 Уильям Гершель Қоңырқай ғаламшарының Энцелад серігін ашты. 1854 Scientific American, аңызға айналған журналдың бiрiншi нөмiрi шықты. 1883 Британ империясында құлдыққа тиым салынды. 1936 Тойота автомобильдiк серiктестiгінің негiзі қаланды. == Дүниеге келгендер == 1749 Йоганн Вольфганг фон Гёте (1832), неміс ақыны және ойшылы. 1756 Ян Снядецкий (:en:Jan Śniadecki) (1830), поляк астрономы, математик, философ. 1878 Джордж Хойт Уипл (1976), америкалық дәрігер, физиология және медицинадан 1934 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1919 Годфри Хаунсфилд (2004), ағылшын физигі, физиология және медицинадан 1979 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1960 Лерой Чиао, америкалық ғарышкер. == Қайтыс болғандар == 1645 Гуго (де Гроот) Гроций (:en:Hugo Grotius (de Groot)) (1583), голланд заңгері, мемлекеттік қайраткер, халықаралық құқықтың негіздеушісінің бірі. 1806 Шарль Кулон, француз физигі. 1985 Мигель Отеро Сильва (:en:Miguel Otero Silva) (1908), Венесуэла ақыны 2006 Шварц, Мелвин, америкалық физик, профессор, 1988 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:28 тамыз 
Керуен жолдары '''Керуен жолдары'''– ежелгі дәуір мен орта ғасырларда Батыс Еуропа мен Шығыс елдерінің арасындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал еткен аса ірі халықаралық қатынас жолдары. Қазақ жеріндегі Керуен жолдарының тарихы б.з.б. 1-мыңжылдықтың орта шеніндегі «далалық сақ жолдарынан» басталады. Геродоттың жазуы бойынша, бұл жол Қаратау маңынан Дон (Дөң) жағалауына дейін, одан Оңтүстік Оралдағы сарматтар жеріне бағытталып, Ертіс бойы мен Алтайға, Зайсан көліне дейін созылған. Кейбір деректерге қарағанда, ежелгі Керуен жолдарынана «Ұлы Жібек жолы» атауы кейін берілген. Бұл атау осы жолмен тасылған негізгі тауар жібекпен тығыз байланысты. Керуен жолдары арқылы алғаш рет император Удидің тапсыруымен Батысқа саяхат жасаған дипломат Чжань Цянь (б.з.б. 103 жыл) жүріп өткен. Қытай елшісінің соңынан іле-шала жібек артқан керуендер Батысқа қарай бет алған. Уақыт өткен сайын Керуен жолдарының жеке тармақтары жергілікті жағдайға орай, жанданып немесе керісінше құлдырау кезеңдерін басынан кешірген. ғасырдан бастап Ұлы Жібек жолының Қытай мен Орталық Азия арасын жалғастырып жатқан, Жетісу мен қазіргі Оңтүстік Қазақстан арқылы өткен тармағы жақсы дамыған. ғасырдың 2-жартысында бұл Керуен жолдары көшпелі түркілердің құдіретті империясы Түрік қағандығының құрамына кірді. Осы кезеңнен бастап Жетісуда аса ірі қалалар жүйесі қалыптаса бастайды. 569 жылы Ұлы Жібек жолының Оңтүстік Қазақстан жеріндегі тармағымен Византия императоры Юстиан ІІ-нің түрік қағаны Дизавулге жіберген елшілігі жүріп өткен, оны Земарх басқарған. Земархтың сапары Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауымен Орталық Азияға жетіп, елшілердің Тараз қаласына тоқтағаны жөнінде жазылып қалған. 10 ғасырда Керуен жолдарының Іле Алатауын бойлап, Алматы, Талхиз (Талғар) арқылы Іле аңғарына шығатын бөлігі жандана бастады. Жолдың осы бөлігінде көптеген қалалар пайда болған. Орта ғасырлардағы ірі тарихи оқиғалар Керуен жолдарының тағдырына кері әсер етті. Мысалы, Шыңғыс хан шапқыншылығы Ұлы Жібек жолы бойындағы бұрынғы гүлденген қалаларды, отырықшы өркениетті күйретіп, сауда қатынасын әлсіретіп кетті. Байырғы Керуен жолдарының көптеген тармақтары құлдырауды басынан кешірді. 13 ғасырдың 2-жартысында ғана Керуен жолдары қайта жандана бастаған еді. Ұлы Жібек жолы мен оның тармақтары бойымен шығыс елдеріне саяхат жасаған еуропалық миссионерлер Джованни Плано Карпини (1245 47), Вильгельм Рубрук (1253 55) құнды географиялық мәліметтер жинап қалдырған. Осы жол арқылы Еуразия құрлығының ішкі бөліктеріне саяхат жасаған саяхатшы Марко Поло өткен. Ол Батыс Түркістанды «көшпелілер өте жақсы білетін солтүстік жолмен» кесіп өтіп, Шығыс Түркістанға Іле аңғары немесе Алакөл маңындағы Жоңғар қақпасы арқылы өткен. Кейінгі ғасырларда (1424 ж. Қытай мемлекеті солтүстік-батыс шекараларын жауып тастағанға дейін) Ұлы Жібек жолының Қазақстан мен Орта Азия арқылы өтетін тармағы басты Керуен жолдары болды. 14 ғасырда Моғолстандағы толассыз қырқысулар, Әмір Темір мемлекетінің ыдырауы Керуен жолдарының бағытын біршама өзгертті. Шығыс Азияға баратын жолдар енді Сібір арқылы өтетін болды. 15 ғасырдың аяғында Шығыс Азияға теңіз жолының ашылуы Орталық Азиядағы Керуен жолдарының маңызын әлсіретті. Дегенмен, 16 ғасырда шығыс сауда керуендері Орталық Азияның қалалары мен Иасыға (Түркістан) қатынап тұрғанын тарихи деректер дәлелдейді. 17 18 ғасырларда Қазақстан жерінен өтетін Түркістан, Сауран, Қалмақ, Ноғай жолдары деп аталатын Керуен жолдары болды. Ұлы Жібек жолы мен оның тармақтары тек қана табиғат жағдайы қолайлы жерлермен өтіп қана қойған жоқ, сонымен қоса табиғаты аса қатал Бетпақдала шөлі арқылы да көптеген Керуен жолдары өткенін зерттеулер дәлелдейді. Кейінгі ғасырларда Ұлы Жібек жолының жеке тармақтары сауда қатынасынан гөрі жорықтар мен саяхат жолдары ретінде танымал болды. Бұған жолдың қазақ даласы арқылы өтетін бөлігінен тарайтын Хан жолы (Түркістан қаласын Шымкент, Тараз, Қарағанды, Ақмола, Көкшетау, Қызылжар өңірлерімен Хиуа жолы (Маңғыстаудан Хиуа баратын жол), Абылай жолы, Қарқаралы жолы, Сарысу жолы (Отырар, Жаркент, Сығанақ қалаларын Тарақтылар жолы, Қимақ жолы, тағы басқа деп аталатын Керуен жолдары дәлел бола алады. == Дереккөздер == сауда 
'''NGC 297''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1020464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 306''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC23, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 305''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 17 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 305 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 311''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3434, UGC 592, MCG 5-3-28, ZWG 501,49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 307''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3367, UGC 584, MCG 0-3-35, ZWG 384.39, 054.0-0202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 313''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 19 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 313 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 319''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3398, ESO 243-13, MCG -7-3-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 314''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3395, ESO 411-32, MCG -5-3-15, IRAS00544-3214. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 310''' Кит шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 31 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 310 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 303''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S+S типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3240, double system, contact. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Керуенкөл''' Шар өзені алабындағы тұзды тұйық көл. Теңіз деңгейінен 235 биіктікте. == Географиялық орны == Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты, Бұлақ ауылынан қарай 18 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 5,5 км2, ұзындығы 4,1 км, енді жері км. Жағалау бойының ұзындығы 10,8 км, су жиналатын алабы 227 км2, ең терең жері 0,5 м. Пішіні доға тәрізді келген. Жағасы жайпақ. Көл көбінесе жауын-шашын суымен толысады. Қарашаның аяғында суы қатып, наурыздың аяғында ериді. Жағалауы мал жайылымына пайдаланылады. Батысынан Түрксіб темір жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі көлдерi Санат:Балқаш су алабы 
'''NGC 315''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3455, UGC 597, MCG 5-3-31, ZWG 501,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 309''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3377, MCG -2-3-50, IRAS00542-1010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 312''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3343, ESO 151-6, AM 0054-530. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 320''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3510, ESO 541-3, MCG -4-3-37, IRAS00563-2106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 322-1''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 322-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3412, ESO 243-15, MCG -7-3-3, AM 0054-435. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 322-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 316''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 19 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 316 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 325''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3454, MCG -1-3-45, FGC 111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 317-1''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 317-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3442, NGC 317A, UGC 593, MCG 7-3-9, KCPG 19A, 5ZW 42, NPM1G +43.0020. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 317-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 326''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3482, UGC 601, MCG 4-3-25, ZWG 480.26, 4ZW 35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 327''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3462, MCG -1-3-47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
''Каравантау'' Қарақобда және Сарықобда өзендерінің аңғарындағы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Алға ауданы Қарабұлақ ауылының батысында 17 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 357 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымымен жер бедері== Мезозой дәуірі бор кезеңінің бор, тақтатас жыныстарынан түзілген. Беткейі көлбеу, түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Беткейлеріндегі бұлақтардан бастау алатын жылғалар Сарықобда өзеніне құяды. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, бетеге аралас өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Алға ауданы таулары 
'''NGC 328''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3399, ESO 151-13, AM 0054-531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 332''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3511, UGC 609, ZWG 410,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 322-2''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 322-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 322-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 329''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3467, MCG -1-3-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 318''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 19 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 318 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3465, ZWG 501.54, NPM1G +30.0032. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 318 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 331''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2759, MCG -1-3-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 323''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3374, ESO 151-9, AM 0054-531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 333B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 333B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3073571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 333B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 324''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3416, ESO 295-25, MCG -7-3-2, AM 0054-411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 330''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC24, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''Керімағаш шипалы су кен орны''' Алматы облысы Панфилов ауданының орталығы Жаркент қаласынан оңтүстікке қарай 37 км жерде, Іле жағалауында орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы төрттік кезеңнің аллювийлі шөгінділерінен түзілген. Жер асты су қабаты жоғары неоген қабатында шоғырланған. ==Климаты, жер бедері, өсімдігі == Су кені орналасқан аймақтың климаты континенттік. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы 10 12°С, шілдеде 24 26°С. Жауын-шашынның орташа мөлшері 200-250 мм, оның басым бөлігі (180 мм) жылдың жылы мезгілінде түседі (сәуір-қазан). Қар жамылғысы жұқа (10-15 см), ол 70 күндей жатады. Желдің басым бөлігі (60%-дай) Іле аңғары бойымен шығыстан соғады. Шуақты күндердің жылдық жиынтығы 2800 сағат, вегетациялық кезеңнің жылдық жиынтығы 3800 сағат. Соңғы үсік сәуір айының 2-онкүндігінде, алғашқы үсік қазан айының 2-онкүндігінде байқалады. Тегіс келген жер бедері құмды, құмайтты, ал Іле жағалауына жақын жері шалғынды сұр, құмайтты қоңыр топырақтан тұрады. Онда сексеуіл, жиде, шілік тоғайлары және боз жусан, теріскен, жүзгін аралас астық тұқымдас шөптесіндер өскен. == Минералдары, құрамы == Су кенінің минералдары 0,57, аз сілтілі (рН 8,1), кремнийлігі 111,9 мг/л, суы гипертермальды (96°С), құрамында фтордың мөлшері 2,58 мг/л шамасында. Кеннің ыстық суы 1986 жылы қазылған ұңғыма арқылы 3013 тереңдіктен шығады. Керімағаш шипалы су кен орны1990 жылдан пайдаланылуда. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы кен орындары Санат:Қазақстан шипалы су кен орындары Санат:Панфилов ауданы географиясы Санат:1986 жылы пайда болғандар 
'''NGC 333A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 333A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3519, NGC 333, MCG -3-3-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 333A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 336''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3470, ESO 541-2, IRAS00555-1839, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 337''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3572, MCG -1-3-53, IRAS00573-0750. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 321''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3443, MCG -1-3-43, NPM1G -05.0031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 338''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3611, UGC 624, MCG 5-3-34, ZWG 501.61, IRAS00578+3024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 341B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 341B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3627, MCG -2-3-64, MK 968, ARP 59, VV 361, NPM1G -09.0042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 341B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 335''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3544, ESO 541-6, MCG -3-3-15, IRAS00568-1830. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 339''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC25, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 344''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 198261, AM 0055-232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 342''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3631, MCG -1-3-58, NPM1G -07.0039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Кескен күйікқала''' Жуанқұм құмының батысындағы төбе. Қызылорда облысы Қазалы ауданы Кәукей ауылының 37 км жерде орналасқан. Сырдария өзенінің сол аңғарында. Абсолюттік биіктігі 66 м. Шағыл құмтөбелі беткейлері жайпақ, етегі жазық келген. Мал жайылымына қолайлы. Төбенің тарихи қала орны тұрғысынан маңызы зор. == Тағы қараңыз == Күйікқала == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы төбелері 
'''NGC 341''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3620, NGC 341A, MCG -2-3-63, MK 968, IRAS00582-0927, VV 361, ARP 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 343''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 133741, AM 0055-232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 337A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 337A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3671, MCG -1-3-65, IRAS00589-0751. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 337A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 340''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3610, MCG -1-3-55, IRAS00580-0708. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 333''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 333 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3519, NGC 333A, MCG -3-3-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 334''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3514, ESO 351-26, MCG -6-3-12, IRAS00564-3523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 341A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 341A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3620, NGC 341, MCG -2-3-63, MK 968, IRAS00582-0927, VV 361, ARP 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 341A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 346''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC10, largest EN in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 345''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3665, MCG -1-3-64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 349''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 349 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3687, MCG -1-3-68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Қаратал өзені алабындағы Терісаққан өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов және Кербұлақ аудандарының жерімен ағады. == Бастауы == Тоқсанбай жотасының оңтүстік сілемдерінен бастау алатын Ақсу мен Есенқұл тармақтарының қосылуынан пайда болған. == Гидрологиясы == Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 507 км2. Жоғарғы ағысында өзен-тау арасында тар шатқалмен ағады, жағасы тік. Орта және төменгі ағысында жағасы жайпақ. Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Өзен алабы жазғы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы өзендері Санат:Панфилов ауданы өзендері Санат:Қаратал су алабы 
'''NGC 348''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3632, ESO 151-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 351''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3693, UGC 639, MCG 0-3-57, ZWG 384,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 347''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3673, MCG -1-3-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 352''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3701, MCG -1-3-71, IRAS00596-0430. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 350''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3690, MCG -1-3-69, NPM1G -07.0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 362''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан III типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 3, ESO 51-SC13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 355''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3753, MCG -1-3-77, NPM1G -06.0039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 353''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3714, UGC 641, MCG 0-3-58, ZWG 384.58, IRAS00598-0213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 356''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3754, MCG -1-3-78, VV 486, IRAS01005-0715. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 357''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3768, MCG -1-3-81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Кесіртке '''Кесіртке''' (Saurіa) бір отряд тармағы. Қазба қалдықтары триас кезеңінен сақталған, жыландардың арғы тегі болып саналады. Кесіртке Жер шарының суық аймақтарынан басқа жерінің бәріне дерлік таралған. Бұлардың қазіргі кезде 20 тұқымдасқа, 350 туысқа бірігетін 4000-нан астам түрі бар. Қазақстанда тұқымдасы (жармасқылар, ешкіемерлер, кеселдер, Ұршықсап, жабысқақ, нағыз кесірткелер), 13 туысы, 30 түрі кең таралған. Кәдімгі кесіртке тұқымдасының республикамызда туысы бар: кесіртке (Lacerta), оған тән белгі құрсағындағы қабыршақтар ұзынынан қатарласа орналасқан. Танау тесігінің қалқаны жоғары көтерілмеген. Маңдай қалқанында ұзын, терең ойысы болмайды; кесірт (Eremіas), олардың құрсақ қабыршағы қиғаш қатпарласып орналасқан. Танау тесігі жоғары көтеріңкі келеді, маңдай қалқанында ұзынша ойысы болады. Бұлардың Қазақстанда 11 түрі кездеседі. Мысалы, секіргіш кесіртке (Lacerta agіlіs, тұрқы 12 см-дей) республиканың солтүстік бөлігінде, Сауыр, Жетісу (Жоңғар) Алатауы, Тарбағатай, Күнгей Алатауында; тірі туатын кесіртке (Lacerta vіvіpara, тұрқы 7,5 см-дей) Батыс Қазақстан, Ақмола облысында; жүгіргіш кесіртке (Eremіas velox, тұрқы 8,5 см-дей) мен орташа кесіртке (Eremіas іntermedіa, тұрқы см-дей) республиканың оңтүстік аймақтарында; жолақты кесіртке (Eremіas scrіpta, тұрқы см-дей) Каспий маңындағы құмнан бастап, Алакөлге дейін; торлы кесіртке (Eremіas grammіca, тұрқы 10 см-дей) Арал теңізінен Алакөлге дейін таралған. Кесірткелердің көптеген түрі жерде жүреді, ағашқа, бұтаға өрмелей алады, құмға батып кететін түрлері де бар (бат-бат кесіртке). Галапагос игуанасы мұхит жиегіне жақын жердегі суда кездеседі. Денесі жалпақ, қысқа не ұзынша келеді. Денесінің тұрқы 3,5 см-ден м-ге (қ. Кесел) жетеді. Тері қабыршағының пішіні, құрылысы, үлкендігі әркелкі, оның түрлік жіктелімге бөлгенде үлкен мәні бар. Аяғы кейбір түрінде өте жақсы жетілген, кейбіреуінде редукцияға ұшыраған (тек қалдығы қалған). Тісі бірқырлы кейде көпқырлы болады. Тілінің құрылысы да әр түрлі. Мысалы, жармасқы мен ешкіемерде жалпақ, қалың етті; кеселде ұзын, ұшы екіге айрылған; хамелеонда өте ұзын, түп жағына қарай жуандайды. Көздерінің қабағы қозғалмалы, ойнақшып тұрады. Қауіп төнгенде көбі құйрығын үзіп тастап қашады, бірақ көп кешікпей жаңадан құйрық пайда болып бұрынғы қалпына келеді. Сарлан, аяғы болмағандықтан, кесірткеден гөрі жыланға көбірек ұқсайды. Кесірткелер ауыл шаруашылығына зиянды жәндіктерді жеп, негізінен, пайда келтіретін жануарлар, бірақ Кесірткелердің арасында денелерінде жәндіктердің, кененің қансорғыш түрлері тіршілік етіп, адамға, жануарларға, малға қауіпті ауру қоздырғыштарын тарататын түрлері де бар. Кесірткелердің терісінен түрлі бұйымдар жасалады. Кейбір түрлері улы келеді. Кесірткелер көп ауланған, олардың санының жылдан-жылға азаюына байланысты қорғауға алынып, 36 түрі мен түр тармағы Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына»,19-ы бұрынғы КСРО-ның Қызыл кітабына, ал республикадағы түрі (жұмырбас шұбар кесіртке, Зайсан жұмырбас кесірткесі және кесел) Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Көбеюі == Жұп копулятивті органдар (жыныстық мүшелер) болады. Кесірткелердің көпшілігі жұмыртқалайды, кейбіреуі жұмыртқадан тірі туу немесе тірілей туу арқылы көбейеді. Кесіртке жұмыртқалаған бойда баласының жұмыртқаны жарып шығуы жұмыртқадан тірі туу деп аталады. Ұсақ түрлері 2, орташалары 20, ірілері оннан астам жұмыртқа салады. == Қоректенуі == Кесірткелердің арасында жемін күндіз де, түнде де аулайтын түрлері бар. Түрлі жәндіктер мен олардың өрмекшілер, моллюскілер, құрттармен, ұсақ кемірушілермен, құстар және олардың жұмыртқасымен, бақа, жыландармен, аздаған түрі өсімдіктің жұмсақ бөліктерімен, жемісімен және тұқымымен қоректенеді. == Дереккөздер == 
'''NGC 359''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3817, UGC 662, MCG 0-3-66, ZWG 384,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 365''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3822, ESO 352-1, MCG -6-3-17, IRAS01019-3523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 361''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC12, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 358''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: trapez. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 360''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3743, ESO 79-14, FGCE 119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 364''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3833, UGC 666, MCG 0-3-69, ZWG 384,67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 370''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 372, same as 372. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 372''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 12 желтоқсанда Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 370, same as 370. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 363''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3911, MCG -3-3-23, NPM1G -16.0038. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 369''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3856, ESO 541-17, MCG -3-3-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
динозаврлар''' () бауырымен жойылып кеткен бір отряды. Антарктидадан басқа барлық құрлықта триастың орта шенінен бор кезеңіне дейін тіршілік еткен. отряд тармағы: зауроподтар прозауроподтар тероподтар 40 тұқымдасы, 180-ге жуық туысы, 300-дей түрі болған. Үшсәулелі жамбасының құрылысы төмен қарай иіліп, жамбас ойысынан алға қарай шығып тұрады. Тістері бір қатарға ғана орналасқан. диназавр жыртқыштар және өсімдікқоректі жануарлар болған. == Дереккөздер == Санат:1888 жылы зерттелген жануарлар Санат:Бауырымен жорғалаушылар 
'''NGC 368''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3826, ESO 243-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 373''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 12 желтоқсанда Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3946. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 377''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3931, ESO 541-19, MCG -4-3-53, IRAS01041-2036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 367''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3894. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 354''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 24 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3763, UGC 645, MCG 4-3-37, MK 353, ZWG 480.37, IRAS01005+2204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 371''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 375''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы желтоқсанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3953, ARP 331, NPM1G +32.0044. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 366''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 316. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 378''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3907, ESO 412-5, MCG -5-3-24, AM 0103-302, IRAS01038-3026. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 379''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3966, UGC 683, MCG 5-3-50, ZWG 501.82, 0104.5+3215, IRAS01045+3215, 4ZW 38, VV 193, ARP 331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кетпен герцин дәуірі кезінде қалыптасқан геологиялық құрылым. Оңтүстік Қазақстан облысындағы Кетпен жотасы атырабында. бағытталған антиклиналь осінде орта және жоғарғы палеозойдың жыныстары мен интрузивті массивтері тараған. Мұндағы көне жыныстарға жоғарғы кембрий және төменгі ордовик кезеңдерінде пайда болған формациялар жатады. Антиклинорийдің солтүстік қанатында орта және жоғарғы визенің шөгінділері, ал оңтүстік қанатында теңіздік карбонатты шөгінділер (оңтүстік шоғырында) кездеседі. Кетпен тараған интрузия денелері әдеттегі заңдылық ретімен дамыған. Алғашқы герцин жыныстарымен ұласқан кен байлықтарында полиметалл кендері (Тұйық, Шынасылсай) ұшырасады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Табиғат 
'''NGC 384''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3983, UGC 686, MCG 5-3-55, ZWG 501.84, 0104.7+3201, ARP 331, VV 193, ARAK 26, 4ZW 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 381''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 386''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3989, MCG 5-3-57, ZWG 501.88, ARAK 27, NPM1G +32.0045, 4ZW 38, 0104.8+3205, VV 193, ARP 331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 376''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC29, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 383''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3982, UGC 689, MCG 5-3-53, ZWG 501.87, KCPG 23B, 0104.7+3209, ARP 331, VV 193, 3C 31, 4ZW 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 389''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4054, UGC 703, MCG 6-3-14, ZWG 520,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 374''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3952, UGC 680, MCG 5-3-48, ZWG 501,80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 382''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 382 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3981, UGC 688, MCG 5-3-52, ZWG 501.86, KCPG 23A, ARP 331, VV 193, 4ZW 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 388''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 388 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4005, MCG 5-3-59, ZWG 501.90, ARAK 28, NPM1G +32.0047, 4ZW 38, 0105.0+3202, VV 193, ARP 331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 385''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3984, UGC 687, MCG 5-3-56, ZWG 501.85, 0104.7+3203, ARP 331, VV 193, 4ZW 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кеттібай''', Жетісу Алатауының солтүстік сілеміндегі тау массиві. Ешкіөлмес тауының солтүстігінде. == Географиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданы Сарқан қаласынан қарай 55 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1066 м. қарай 23 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Оңтүстік, оңтүстік-шығыс беткейлері көлбеу келген. Батысынан Лепсі, шығысынан Шынжылы өзендері ағып өтеді. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қайың, терек, долана, жеміс ағаштары, етегінде шалғынды астық тұқымдас шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Жетісу Алатауы Санат:Сарқан ауданы таулары 
'''NGC 391''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы қаңтарда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3976, UGC 693, MCG 0-3-75, ZWG 384,77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 392''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4042, UGC 700, MCG 5-3-62, ZWG 501,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 390''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 19 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 390 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 380''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3969, UGC 682, MCG 5-3-51, ZWG 501.81, 0104.5+3213, ARP 331, VV 193, 4ZW 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 395''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC16, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 396''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 99944. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 393''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4061, UGC 707, MCG 6-3-15, ZWG 520.18, 5ZW 52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 398''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4090, MCG 5-3-65, ZWG 501.100, ARAK 31, NPM1G +32.0049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 394''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 26 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4049, MCG 5-3-63, ZWG 501.95, ARAK 30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 399''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы қазанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4096, UGC 712, MCG 5-3-67, ZWG 501.101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
Қауын '''Қауын''' (Cucumіs melo) асқабақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қауын жабайы түрде Оңтүстік-Батыс Азия мен Африкада өседі. Бұдан мың жыл бұрын Қауынды Кіші және Орта Азия жерінде мәдени дақыл ретінде өсіре бастаған. Жапырағы ірі, кезектесіп орналасқан, жіңішке сабағы буындарға тарамданып жер бетіне төселіп өседі. Гүлі сары, дара жынысты, қос жынысты түрі де кездеседі. Жемісі көп тұқымды, жемісінің түсі де, пішіні де сортына байланысты әртүрлі болады, салмағы 200 г-нан 16 кг-ға дейін. Қауынның жемісінің құрамында 4,5 18% қант, 0,6% белок, С, РР витаминдері, каротин болады. Қауын жәндіктер арқылы тозаңданады да, гүл жатыны түйнекке айналып жеміс салады. Қауын 25 300С температурада жақсы өседі, температура 150С-қа төмендесе өсуі баяулайды да, 50С-та үсікке шалдығады. Құрғақшылыққа төзімді, саздақ, құмайт, құмды жерлерде жақсы өседі. Пісу кезінде суарса немесе жаңбыр жауып топырақта ылғал шамадан тыс көп болса дәмі кемиді, кейде шіріп те кетеді. Қауын сорттары мен түрлеріне қарай әңгелек, әміре, т.б. топтарға бөлінеді. Қауынды тіліп кептіріп қауынқақ жасайды, қауынқұрт қайнатады, тосап, мармелад, т.б. дайындайды. Қазақстанның оңтүстігіндегі суармалы жерлерде гектарынан 300 400 өнім алынады. Себер алдында шопағын тәулік күнге жайып, не сағат 50 60 0С температурада қолдан қыздырады. Топырақ температурасы 12 140С-қа жеткенде егеді. Қауынның Қазақстанда сорттары: Іле, Ашық сары, Бұхара 944, Іші қызыл 189, Қалайсан, 1940 жылы Қызылорда облысының диқандары шығарған әңгелек, ерте пісетін Ақ дәмбілше, орта мерзімде пісетін Колхозшы 749/753, кеш пісетін Қара күләбі, торлама т.б. түрлері бар. Қауын өсіру, оның тұқымын жақсарту жұмысымен Қазақ картоп және көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты шұғылданады. ==Дереккөздер== == Тағы қараңыз == Қауынға жанышқан сок Қауынқақ Санат:Жеміс 
'''Тамыздың 29''' Григориан күнтізбесінде жылдың 241-ші күні (кібісе жылдарда 242-ші). Жылдың аяғына 124 күн қалады. == Мерекелер == Семей ядролық сынақ полигонының жабылған күні == Оқиғалар == 1825 Португалия королі Жуан VI Бразилия тәуелсіздігін мойындады. 1831 Майкл Фарадей индукция құбылысын ашты. 1904 Сент-Луис қаласында III олимпиада ойындары ашылды. 1946 БҰҰ-на Швеция, Ауғанстан және Исландия қабылданды. 1949 Семей полигонындағы бірінші атом бомбасының сынағы өтті. == Дүниеге келгендер == 1780 Жан Огюст Доминик Энгр Ingres) (1867), француз суретшісі 1862 Морис Метерлинк (:en:Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck) (1949), бельгиялық жазушы, 1911 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1904 Вернер Форсман (:en:Werner Otto Theodor Forßmann) (1979), неміс хирургі және уролог, физиология және медицинадан 1956 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1920 Чарли Паркер (:en:Charlie "Bird" Parker) (1955), америкалық джаз музыканты == Қайтыс болғандар == 1865 Роберт Ремак (:en:Robert Remak) (1815), неміс эмбриологы және невропатолог. 1842 жылы эктодерма, мезодерма және эндодерманы ашты 1868 Кристиан Фридрих Шёнбейн (:en:Christian Friedrich Schönbein) (1799), неміс химигі, озонды ашқан және оған ат берген. 1881 Лауринас Ивинскис (:en:Laurynas Ivinskis) (1810), Литва жазушысы. 1979 Сэмюэл Ирвинг Ньюхауз (:en:Samuel Irving Newhouse) (1895), америкалық миллиардер, ең iрi газет империялардың бірінің иесі. == Сыртқы сілтемелер == Санат:29 тамыз 
Бетпақдала жазығының шығыс бөлігіндегі қоныс. Жамбыл облысы Сарысу ауданында орналасқан. Кеттітақыр қонысы батыстан шығысқа қарай ендік бағытта созылып жатыр. Теңіз деңгейінен 390 400 биіктікте. Жонды-белесті келген жазықта тақыр типтес сортаңды, сұр қоңыр топырағы қалыптасқан. Тұран жусаны, баялыш, сексеуіл өседі. Маңында Сортаң, Соркілем, тағы басқа қоныстар бар. Батысында Көкөрім, Тоқымтыққан құдықтары орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Табиғат 
'''NGC 397''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы желтоқсанда астроном '''Ball Robert Stawell''' ашқан болатын және NGC каталогында 397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4051, MCG 5-3-64, ZWG 501.96, NPM1G +32.0048. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 400''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 30 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 400 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 402''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы қазанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 402 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 402 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 401''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 30 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 401 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 404''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4126, UGC 718, MCG 6-3-18, ZWG 520.20, IRAS01066+3527, Mirach. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 403''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 29 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4111, UGC 715, MCG 5-3-68, ZWG 501.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 387''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 10 желтоқсанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3987. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 405''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 405 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 243-*39, SAO 215379. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 405 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 406''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 406 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3980, ESO 51-18, IRAS01057-7008. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 406 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 407''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4190, UGC 730, MCG 5-3-77, ZWG 501.115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кеуел''' () көп жылдық, кеуелдер тұқымдасына жататын шөп тектес, жартылай бұталы өсімдік. == Сипаты == Сабағы жайыла өседі. Тамыр жүйесі өте қуатты. Жапырақтары онша үлкен емес, эллипс тәрізді, кезектесіп орналасқан, сағақтарының түбінде тікенектері бар. Гүлдері ірі, ақ түсті, гүл сабақтары ұзын, жапырақтарының қуысында бір-бірден орналасқан. Гүл тостағаншасы төрт қалақшадан, гүл тәжі төрт гүл жапырақшасынан тұрады. Жемісі сопақша келген, етті, көп тұқымды, қауашақ секілді жидек. Жемісі сырт жағынан қарағанда жасыл түсті, ал ішкі жағынан қызыл түсті. Дәмі қарбыздың дәміне ұқсайды. Піскен жемісін жеуге болады. Жемісінің құрамында белоктық заттар, тұқымында майкөп. Гүлінен ара бал жинайды. Тұқымы арқылы көбейеді, жәндіктермен тозаңданады, құстармен, кейбір (борсық, кірпі, тағы басқа) тарайды. Мамыр айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Ірі ақ гүлдері алыстан көз тартады. Жер шарында кең тараған. Тропиктік және субтропиктік аймақтарда кездесетін 250 300 түрі белгілі. Қазақстанда Жетісу, Іле Алатауының, Қаратаудың, Батыс Тянь-Шаньның сазды, қиыршықтасты, шөлді, сортаң жерлерінде кездеседі. == Емдік қасиеті == Жемісінің құрамында 12% -ке дейін қант, 18% -ке дейін белок, эфир майлары, 0,32% рутин, 150 мг аскорбин қышқылы, 25-36% -ке жуық тамақ орнына пайдалануға жарайтын майлар, тамырында каппаридин деген глюкозид бар. Кеуелдің тамырын дәрі ретінде қолдану ертедегі араб медицинасынан Орта Азия халықтары медицинасына ауысқан. Бұл өсімдіктің тамырын бруцеллезге, ревматизмге қарсы және жүйке жүйесін тыныштандыру үшін, тістің ауырғанын, жарақаттарды емдеу үшін пайдаланады. Қазақтың халық медицинасында кеуелдің тамырын радикулитті емдеу үшін бірден бір бағалы дәрі ретінде қолданады. Өсімдіктің тамырымен бауырды және талақ ауруларын, сары ауруды емдейді. Жапырақтары мен бұтақтарын қант диабетін, ал тұқымын бас ауруларын емдеу үшін қолданады. Өсімдіктің жемісімен жемсау ауруын, ал оның қайнатындысымен геморройды, тіс ауруларын емдейді. == Дереккөздер == Санат:Кеуелдер Санат:Дәрілік өсімдіктер 
'''NGC 408''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 22 қазанда Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 408 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 416''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC32, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 410''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан cD типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 410 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4224, UGC 735, MCG 5-3-80, ZWG 501.118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 413''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 413 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4347, MCG -1-4-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 420''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4320, UGC 752, MCG 5-3-83, ZWG 501.127, ZWG 502,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 415''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4161, ESO 352-14, MCG -6-3-24, IRAS01077-3545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 418''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4189, ESO 412-9, MCG -5-4-2, AM 0108-302, IRAS01082-3029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 409''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4132, ESO 352-12, MCG -6-3-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 419''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC33, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 414''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 22 қазанда Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4254, UGC 744, ZWG 501.123, 4ZW 39, KCPG 25A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кеуелдер тұқымдасы''' (Capparaceae) қос жарнақты, бір не көп жылдық өсімдіктер, кейде бұта не ағаш түрінде кездеседі. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, гүлі қос жынысты (кейде дара жынысты) болады. Жемісі қорапша, бұршаққын, жидек тәрізді. Кеуелдер тұқымдасының 45 туысқа жататын 700-ден астам түрі тропиктік, субтропиктік және сирек те болса қоңыржай аймақта өседі. Қазақстанда Кеуелдер тұқымдасының туысы кеуел және бұршақбас бар. == Дереккөздер == Санат:Кеуелдер Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 412''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 412 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 417''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4237, ESO 541-24, MCG -3-4-19, NPM1G -18.0052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 424''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4274, ESO 296-4, MCG -6-3-26, AM 0109-382. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 423''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4266, ESO 412-11, MCG -5-4-4, IRAS01090-2929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 411''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC19, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 422''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC22, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 425''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 11 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4379, UGC 758, MCG 6-3-23, ZWG 520.26, IRAS01102+3830. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 421''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 421 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 429''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4368, UGC 762, MCG 0-4-37, ZWG 385,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 427''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4333, ESO 412-14, MCG -5-4-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
‎'''КЕУҚҰДЫҚ''' Тасқарақұм және Сарықұм құмдарының аралығындағы бұлақ. Жетісу облысы Алакөл ауданы Арқарлы ауылының 15 км жерде орналасқан. Батысынан Шілікті, шығысынан Шынжылы өзендері ағып өтеді. Маңында Қарабөгет, Құмтөбе, Тоғыз, тағы басқа қыстаулар бұлақ суын пайдаланады. Бұлақтың етегіндегі сұрғылт қоңыр топырағында эфемерлі сұр жусан, астық тұқымдас шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан бұлақтары 
'''NGC 428''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 428 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4367, UGC 763, MCG 0-4-36, ZWG 385.28, IRAS01103+0043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 431''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4437, UGC 776, MCG 5-4-2, ZWG 502.8, ZWG 501.132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 430''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4376, UGC 765, MCG 0-4-39, ZWG 385,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 426''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4363, UGC 760, MCG 0-4-35, ZWG 385.26, NPM1G -00.0041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 434''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4325, ESO 113-23, AM 0110-583. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 433''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 434A''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 434A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4344, ESO 113-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 434A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 435''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4434, UGC 779, MCG 0-4-46, ZWG 385,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 438''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4406, ESO 296-7, MCG -6-3-29, IRAS01112-3810. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 437''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4464, UGC 788, MCG 1-4-5, ZWG 411,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 437 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Кешенгүл''', мавзолея (Mausolea) күрделігүлділер тұқымдасына жататын монотипті шала бұта. Орта Азия мен Иранда кездеседі. Қазақстанда шөлді аймақтардағы құмды жерлерде өсетін түрі түкжемісті '''Кешенгүл''' (Mausolea еriocarpa) бар. Биіктігі 45 65 (70) см, сүректенген жуан тамырлы өсімдік. Бұтақты сабағының сыртын тегіс, ақшыл, жарылып кеткен қабықтар жауып жатады. Сабағының төменгі жағындағы жапырақтары сағақты, сабақ бойындағылары қауырсынды тілімденген (ұзындығы 10 мм, ені 1,5 мм). Гүлдері қос жынысты, гүлорамының жапырақшалары екі қатарға орналасқан, гүлдеп болғаннан кейін түсіп қалады. Күлтесі түтікше немесе конус тәрізді. Гүлсебеті жарты шар тәрізді, олар шашақты сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, мамыр шілдеде жемістенеді. Тұқымы ұсақ, сыртын қалың түктер жапқан. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 432''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4290, ESO 113-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 440''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4361, ESO 113-25, AM 0110-583. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 439''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4423, ESO 412-18, MCG -5-4-15, AM 0111-320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 436''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 441''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4429, ESO 412-19, MCG -5-4-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 442''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4484, UGC 789, MCG 0-4-54, ZWG 385.41, near 38 Cet, IRAS01121-0116, PRC C-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 443''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4512, IC 1653, UGC 796, MCG 5-4-5, NPM1G +33.0038, ZWG 502.10, 4ZW 42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 445''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4493, ZWG 385,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 444''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 26 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4561, IC 1658, UGC 810, MCG 5-4-7, ZWG 502.15, KCPG 28A, KUG 0113+308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 454-1''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 454-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4461, ESO 151-36, AM 0112-554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 454-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''Кеш қызғалдақ''' () лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Іле Алатауының батыс бөлігінде (Қастек, Суықтөбе, Ұзын Қарғалы) ғана кездеседі. Тастақты, қиыршықтасты далалық өңірде өседі. Биіктігі 15 см, жуашығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы см-дей, сырты қара қоңыр қатпарлы. Жапырақтары жіңішке және ұзын, төменгі жапырақтары қауырсын немесе таспа тәрізді. Гүлі ақ, сирек сары түсті, сабақ ұшында дара кейде бірнешеу болады. Тұқымынан көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қорапша, ені см-дей. Әсемдік өсімдік ретінде өсіріледі. Кеш қызғалдақ өте сирек кездесетін эндемик түр. Жылдан-жылға таралу аймағының азаюына байланысты Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 447''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 447 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4550, IC 1656, UGC 804, MCG 5-4-6, ZWG 502,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 448''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4524, UGC 801, MCG 0-4-60, ZWG 385,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 449''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 11 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4587, MCG 5-4-9, MK 1, ZWG 502.18, near SAO 54567, IRAS01133+3249, KUG 0113+328A, KUG 0113+328A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 452''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4596, UGC 820, MCG 5-4-10, ZWG 502.20, KCPG 28B, IRAS01134+3046, VV 430. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 451''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 10 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4594, IC 1661, MCG 5-4-11, MK 976, near SAO 54567, KUG 0113+328B, ZWG 502,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 454-2''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 454-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4468, ESO 151-36, AM 0112-554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 454-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 453''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 10 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 453 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 446''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4578, IC 89, UGC 818, MCG 1-4-12, MK 565, IRAS01134+0401, ZWG 411.16, UM 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 455''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4572, UGC 815, MCG 1-4-11, ZWG 411.15, ARP 164. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 450''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 450 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4540, UGC 806, MCG 0-4-62, ZWG 385.52, KCPG 27A, IRAS01129-0107, UM 311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
‎'''КИЕВКА СУ ҚҰБЫРЫ'''– Қарағанды облысы Нұра ауданында орналасқан. 1969 жылы пайдалануға берілді. Тассуат, Изенді, Жараспай, Құланөтпес, Заречное елді мекендерді, Нұра ауданындағы ауыл шаруашылығы бірлестігін сумен қамтамасыз етеді. Сумен қамтамасыз ететін жері мың км². Су алатын көзі Нұра өзені аллювийлі шөгінділерінің жер асты сулары (сулы қабат тереңдігі 10 м-ге дейін). Жер асты суының қоры 18,9 мың м3. Әрқайсысының дебиті 15 л/с су беретін ұңғымадан алынады. Барлық ұңғымаларға 1-көтерім сорғы станциялары орнатылған, судың санитарлық жағын реттейтін қорғау жабдықталған. Ұңғымалардан алынған су 1-көтерім станцияларынан құбыр арқылы резервуарға жеткізіліп, 2-көтерім сорғы станцияларымен магистральдық су құбырына беріледі. Магистральдық су құбырының ұзындығы 204 км, құбыр қимасының ұзындығы 100 400 мм аралығында. Су құбырлары мен өзендер түйіскен тұстарда арын құбырлары дюкерлер салынған. гистральдық су құбырына беріледі. Магистральдық су құбырының ұзындығы 204 км, құбыр қимасының ұзындығы 100 400 мм аралығында. Су құбырлары мен өзендер түйіскен тұстарда арын құбырлары дюкерлер салынған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан су құбырлары 
'''NGC 463''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 16 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4719, UGC 840, MCG 3-4-19, ZWG 459,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 459''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4665, UGC 832, MCG 3-4-17, ZWG 459,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 465''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC40, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 458''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC26, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 467''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4736, UGC 848, MCG 0-4-79, ZWG 385,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 462''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4667, NPM1G +03.0047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 456''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC38, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 464''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 464 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 460''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC39, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 466''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4632, ESO 113-34, AM 0115-591. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''Кирилл (Керел) аралдары''' Каспий теңізінің Бозащы жағалауындағы аралдар тобы. == Орналасқан жері == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан. == Сипаттамасы == 1852 жылы топограф П.А. Алексеев аралдардың санын бесеу деп көрсеткен. Кейбір аралдардың арасы теңіз көтерілгенде суға толып, кейіннен құрлықтан келетін тұзды балшықтармен бөлініп қалады. '''Кирилл''' аралдарын қазақтар өз тілдерінің үндестік заңына бейімдеп Керел деп кеткен. Кирилл аралдарының ең ірісі Жалғызтөбеден қазір мұнай өндіріледі. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі аралдары Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''NGC 457''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 468''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4780, IC 92, MCG 5-4-20, ZWG 502,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 473''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 473 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4785, UGC 859, MCG 3-4-22, ZWG 459.30, IRAS01172+1616. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 461''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4636, ESO 352-33, MCG -6-4-2, AM 0115-340, IRAS01150-3406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 469''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4753, MCG 2-4-23, ZWG 436,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 472''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 29 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 472 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4833, UGC 870, MCG 5-4-22, ZWG 502,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 474''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4801, UGC 864, MCG 0-4-85, ZWG 385.71, ARP 227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 470''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4777, UGC 858, MCG 0-4-84, ZWG 385.70, ARP 227, IRAS01171+0308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 476''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4814, MCG 3-4-23, ZWG 459.33, NPM1G +15.0050. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 480''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
() суда тіршілік ететін сүтқоректілер отряды. Ғалымдар киттердің арғы тегі құрлықта тіршілік еткен ежелгі тұяқтылар не қарапайым жыртқыштар (креодонттар), тіпті, бор кезеңінің де болуы мүмкін деген болжам айтады. Бұлардың қазба қалдықтары төменгі эоцен дәуірінен сақталған. Қазақстанда Маңғыстау түбегінен төменгі сармат қабатынан табылған. Қазіргі кезде киттердің отряд тармағына (тісті киттер және мұртты киттер) жататын 38 туысы, 80-нен астам түрі мұхиттарда, теңіздерде, кейбір түрлері (дельфиндер) өзендерде таралған. == Биологиялық сипаттамасы == Денесінің ұзындығы 1,1 33 м-ге дейін, салмағы 30 кг-нан 150 т-ға дейін жетеді. Дене пішіні жұмыр қос қалақты терілі, құйрық жүзбеқанаты көлбеу бағытта орналасқан. Көпшілік түрінің басы жалпақ, мойны айқын байқалмайды. Алдыңғы аяқтары ескекке айналған. Артқы аяқтары жойылған, тек жамбас сүйектерінің (кей түрінде ортан жіліктің) қалдықтары сақталған. Киттердің терісі түксіз жалаңаш, тері астында май қабаты жақсы жетілген (қалыңдығы 18 50 см). Бұл дене температурасын реттеуге қатысады. Терісінде май, тері бездері болмайды, сүт бездері жақсы жетілген. Тыныс алу мүшесі танау тесігі (1 не 2) төбесіне қарай орналасқан. Ол тек тыныс алу-шығару кезінде ғана ашылады. Киттердің қанының құрамында гемоглобиннің, бұлшық еттерінде ерекше ақуызды зат миоглобиннің болуы су астында 30 40 мин (кейде одан да ұзақ) тыныс алмай тіршілік етуіне септігін тигізеді. Барлық киттердің ауыз қуысы өте үлкен. Бұлар тісі ең көп жануарларға жатады, мысалы, тісті киттің тісінің саны 272 болса, Амазонка дельфинінің бір ғана үстіңгі сойдақ тісі алға қарай м-дей созылыңқы болады. Киттердің миы күрделі құрылысты әрі жақсы дамыған. Олардың сезу мүшесінің қызметін қылшықты мұртшалары атқарады. Көзі су астында, су үстінде де жақсы көреді. Киттердің есту мүшесі жақсы дамыған, құлақ қалқаны болмайды. Қорегін тұтастай жұтады. Сілекей бездері болмайды. Қарны күрделі құрылымды (3 14 бөлімнен тұрады). Киттердің көпшілігі моногамды. Олар жаста жыныстық жағынан жетіледі. Екі жылда бір рет балалайды. Буаздық мерзімі 10 12 ай. Аналығының жыныс саңылауының екі бүйірінде емшегі болады. Арнайы бұлшық еттердің сүт баласының аузына шашырайды. Киттер баласын айдан (майда дельфиндер) жылға дейін (кашалоттар) емізеді. Киттің сүті өте құнарлы: сиыр сүтімен салыстырғанда май 10 есе, белок есе көп. Баласы тәулігіне 450 л-ге дейін сүт емеді, см-ден астам өсіп, 90 кг-дай салмақ қосады. Табиғатта 30 50 жылдай тіршілік етеді. Көпшілік түрі топталып, үйірленіп жүреді, теңіз жануарларымен қоректенеді. == Экологиялық жағдайы == Киттердің саны жылдан-жылға азаюда, әсіресе, ірі киттердің біраз популяциясының жойылып кету қаупі бар. Сондықтан кит аулау кәсібін реттеу мақсатында Халықаралық комиссия (оған дүние жүзінің 20 мемлекеті мүше) ұйымдастырылған (1946). Киттердің санын сақтау үшін қорғауға алынып, олардың 18 түрі мен түр тармағы Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Тыныс алу мүшесі== Киттер бастарының төбесінде орналасқан демтесіктері арқылы тыныс алады. Дем­тесік киттің кеңірдегі мен өкпесіне байла­нысады. Көп киттерде бір ғана демтесік болады. Алайда кейбіреулерінде екеу болуы мүмкін. Киттер дем шығарған кезде су мен ауа ағыны осы демтесік арқылы атқылап шығады. == Дереккөздер == Санат:Теңіз сүтқоректілері 
'''NGC 477''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4915, UGC 886, MCG 7-3-32, ZWG 536,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 471''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 471 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4793, UGC 861, MCG 2-4-24, ZWG 436.29, IRAS01173+1431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 479''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4905, UGC 893, MCG 1-4-31, ZWG 411.31, ARP 8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 482''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4823, ESO 296-13, MCG -7-3-17, AM 0118-411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 481''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4899, MCG -2-4-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 484''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4764, ESO 113-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 475''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 475 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4796, IC 97, NPM1G +14.0045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 475 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 485''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4921, UGC 895, MCG 1-4-32, ZWG 411.32, IRAS01188+0645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 486''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 486 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 487''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4958, MCG -3-4-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Киікбай''' Сілеті өзенінің сол саласы. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау және Ақкөл аудандары жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Сазды бұлақ ауылының шығысынан (Ақкөл ауданында) алып, Сілеті бөгеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 44 км. Ұзындығы км болатын саласы бар. Суайрығының жер бедері қыратты жазықтағы төбелі-жонды келген. Аңғары жіңішке, айқын байқалады. Жайылмасы бүкіл өзен бойында бар. Негізінен қар, кейде грунт суларымен толығады. Жазда бірнеше ұсақ қарасуларға бөлініп қалады. == Өсімідігі == Алабының қызғылт қоңыр сортаңды топырағында (шалғынды-қоңыр және сортаң топырағы қалыптасқан) жайылмасында қаулы өсімдіктер өскен. Суын жақын жатқан елді мекендер пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Ақкөл ауданы өзендері ауданы өзендері Санат:Сілеті су алабы 
'''NGC 490''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4973, MCG 1-4-35, ZWG 411.35, NPM1G +05.0055. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 478''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4803, ESO 476-3, MCG -4-4-5, VV 398, AM 0117-223, IRAS01177-2238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 491A''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 491A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4799, ESO 352-46, MCG -6-4-8, AM 0117-340, PGC 4809. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 491A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 496''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5061, UGC 927, MCG 5-4-36, ZWG 502.60, KUG 0120+332A, IRAS01203+3316. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 494''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 494 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5035, UGC 919, MCG 5-4-34, ZWG 502.57, IRAS01201+3254. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 483''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4961, UGC 906, MCG 5-4-29, ZWG 502,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 489''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 22 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4957, UGC 908, MCG 1-4-34, ZWG 411,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 492''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4976, MCG 1-4-38, ZWG 411,36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 493''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4979, UGC 914, MCG 0-4-99, ZWG 385.84, UM 318, IRAS01195+0041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 498''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 23 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 498 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5059, MCG 5-4-37, NPM1G +33.0043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Тамыздың 30''' Григориан күнтізбесінде жылдың 242-ші күні (кібісе жылдарда 243-ші). Жылдың аяғына 123 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Конституция күні Жеңіс күні. Татарстан, Республика күні. ==== Оқиғалар ==== 1860 Бiрiншi британдық трамвай iске қосылды 1901 Хьюберт Сесил Бут (:en:Hubert Cecil Booth) шаңсорғышқа патент алды. 1952 Ұлыбританияда Avro Vulcan ұшағы алғаш рет ұшты. 1973 Кенияда піл аулауға тыйым салынды. 1991 Әзірбайжан өз тәуелсіздігін жариялады. 1995 Қазақстанның жаңа Конституциясы қабылданды. ==== Дүниеге келгендер ==== 1852 Якоб Хендрик Вант-Гофф (1911), нидерландық физик және химик, химиядан 1901 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1871 Эрнест Резерфорд (1937), британдық физик, химиядан 1908 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1912 Эдвард Миллс Пёрселл (1997), америкалық физик, 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1913 Ричард Стоун (1991), ағылшын экономисті, 1984 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1954 Александр Лукашенко, Белоруссия президенті. ==== Қайтыс болғандар ==== 1529 Хуан дель Энсина (шын тегі Фермоселье) (:en:Juan del Encina Juan de Fermoselle) (1468), испандық ақын және композитор 1928 Вильгельм Вин, неміс физигі. 1935 Анри Барбюс (1873), француз жазушысы. 1991 Жан Тингели (1925), Швейцария мүсіншісі. == Сыртқы сілтемелер == Санат:30 тамыз 
'''Киікбай''' Шілік алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Райымбек ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Күнгей Алатауының солтүстік беткейінен алып, Шілік өзенінің оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 31 км, су жиналатын алабы 123 км2. Жоғарғы және орта ағысында жағалаулары тік жартасты. Көктемде суы тасиды. Суы жыл бойы болады. Орта ағысының алабы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 499''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5060, IC 1686, UGC 926, MCG 5-4-38, ZWG 502,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 501''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 28 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5082, ZWG 502.62, NPM1G +33.0044. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 488''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4946, UGC 907, MCG 1-4-33, ZWG 411.33, IRAS01191+0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 491''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4914, ESO 352-53, MCG -6-4-11, IRAS01190-3419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 505''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5036, UGC 924, MCG 1-4-41, ZWG 411,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 504''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5084, UGC 935, MCG 5-4-41, ZWG 502,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 502''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 25 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5034, UGC 922, MCG 1-4-43, ZWG 411.40, ARAK 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 495''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5037, UGC 920, MCG 5-4-35, ZWG 502,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 506''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы қарашада Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 506 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 497''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4992, UGC 915, MCG 0-4-100, ZWG 385.85, ARP 8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Киікбай''' Қарағанды облысы Шет ауданы жеріндегі тау. Ақадыр кентінен қарай 30 км жерде орналасқан. Батыстан шығысқа қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені км. Абсолюттік биіктігі 929 м. == Жер бедері, геологиясы == Бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Силур жүйесінің жоғарғы бөлім жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңдау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, қараған, тағы басқа бұталар өседі. Жайылымдық және қыстау (Қараоба) ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 507''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5098, UGC 938, MCG 5-4-44, ZWG 502.67, ARP 229, VV 207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 508''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5099, UGC 939, MCG 5-4-45, ZWG 502.68, ARP 229, VV 207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 500''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5013, MCG 1-4-40, ZWG 411.39, NPM1G +05.0056. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 512''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 18,7 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5132, UGC 944, MCG 6-4-13, ZWG 521,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 514''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5139, UGC 947, MCG 2-4-35, ZWG 436.38, IRAS01214+1239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 515''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5201, UGC 956, MCG 5-4-52, ZWG 502.77, VV 36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 503''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5086, MCG 5-4-40, ZWG 502.65, NPM1G +33.0045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 520''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5193, UGC 966, MCG 1-4-52, ZWG 411.50, KCPG 31B, IRAS01219+0331, ARP 157, VV 231, PRC D-44. ==Gallery== File:NGC 520.tif| File:NGC 0520 FUV g2006.jpg| File:NGC 0520 2MASS JHK.jpg| == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 521''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5190, UGC 962, MCG 0-4-118, ZWG 385.106, IRAS01219+0128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 510''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 11 қарашада Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 510 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
Дариялық тақыр жазығының құмды жалдардың орта бөлігіндегі қоныс. Қызылорда облысы Шиелі ауданы Сұлутөбе ауылының солтүстігінде 25 км жерде орналасқан. Сырдария өзені аңғарында. Енсіз қоныс қарай созылып жатыр. Теңіз деңгейінен 140 биіктікте. Шығысында Құржайлау, солтүстігінде Телікөл, оңтүстігінде Биіксарықұм қоныстары бар. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Қызылорда облысы Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстан қоныстары 
'''NGC 509''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5080, UGC 932, MCG 1-4-45, ZWG 411,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 511''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 26 қазанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5103, UGC 936, MCG 2-4-33, ZWG 436.37, IRAS01210+1101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 524''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5222, UGC 968, MCG 1-4-53, ZWG 411.51, IRAS01221+0916. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 513''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5174, UGC 953, MCG 6-4-16, ZWG 521.20, ARAK 41, IRAS01216+3332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 517''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5214, UGC 960, MCG 5-4-54, ZWG 502.79, VV 36, ARAK 43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 519''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 519 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5182, ZWG 385.103, DRCG 7-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 518''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 17 желтоқсанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5161, UGC 952, MCG 1-4-49, ZWG 411,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 523''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 23 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5268, NGC 537, UGC 979, MCG 6-4-18, ZWG 521.22, IRAS01225+3345, ARP 158, VV 783, 4ZW 45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 516''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 25 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5148, UGC 946, MCG 1-4-48, ZWG 411,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 525''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 25 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 525 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5232, UGC 972, MCG 1-4-54, ZWG 411.53, NPM1G +09.0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''КИІКОТЫ''', көкемарал (Zіzіphora) еріндігүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдік немесе шала бұта. Дүние жүзінде Жерорта теңізі жағалауларынан Орталық Азия аймағына дейінгі аралықта тараған 30-ға жуық түрі бар. Қазақстанда Көкшетауда, Алтай тауларында, Балқаш Алакөл ойысында, Жетісу (Жоңғар), Күнгей, Іле Алатауларында, Қаратауда (Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында), көбінесе тау беткейлерінде, сондай-ақ далалық өңірлер мен шөлді жерлердегі аласа тау етектерінде өсетін түрі бар. Олардың ішіндегі жиі кездесетіні иісті Киікоты (Z. Биіктігі 50 см, жуан тамырлы, тік сабақты. Жапырағының ұзындығы 0,6 2,5 см, ені 0,3 1,2 см, түкті кейде түксіз болады. Гүлі сабақ ұшында топтасқан, түсі жасыл не күлгін, қос ерінді, жоғарғы ерні тұтас, төменгісі айырымды. Тостағаншасы цилиндр пішінді, ұзындығы мм. Күлтесінің ұзындығы 10 12 мм, аталық гүлі аналық мойнымен бірге күлтеден шығып тұрады. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Иісті Киікотынан парфюмерияда пайдаланылатын эфир майы алынады. Киікотының құрамында алкалоидтар, гликозидтер, органик. қышқылдар бар. Бұлардың бәрі дерлік балды өсімдіктер. Кейбір түрі (Бунге Киікоты) медицинада дәрі жасау үшін пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 522''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 25 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5218, UGC 970, MCG 2-4-38, ZWG 436.43, FGC 163, IRAS01221+0944. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 529''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 18,7 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5299, UGC 995, MCG 6-4-19, ZWG 521.23, HCG 10B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 533''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5283, UGC 992, MCG 0-4-131, ZWG 385.121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 528''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5290, UGC 988, MCG 5-4-57, ZWG 502.83, IRAS01226+3324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 526B''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 526B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5135, ESO 352-66, MCG -6-4-20, AM 0121-351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 526B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 530''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5210, IC 106, UGC 965, MCG 0-4-119, ZWG 385.108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 527-1''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 527-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5128, ESO 352-68, MCG -6-4-21, PGC 5141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 527-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 527-2''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 527-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5142, MCG -6-4-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 527-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 526A''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 526A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5120, ESO 352-66, MCG -6-4-19, AM 0121-351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 526A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 534''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5215, ESO 296-21, MCG -6-4-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''КИІКСУ'''– Үшқайың тауларының шығысындағы қыстау. Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Қарабұлақ ауылының 33 км жерде орналасқан. Сарыөзек өзені аңғарында. Батысында Шаншар, тағы басқа көптеген қыстаулар мен артезиан құдығы орналасқан. Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, баялыш, күйреуік, астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Шығыс Қазақстан Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Табиғат 
'''NGC 532''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5264, UGC 982, MCG 1-4-56, ZWG 411.55, IRAS01226+0900. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 535''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5282, UGC 997, MCG 0-4-133, ZWG 385.124, DRCG 7-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 537''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5268, NGC 523, UGC 979, MCG 6-4-18, ZWG 521.22, IRAS01225+3345, ARP 158, VV 783, 4ZW 45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 542''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 16 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5360, MCG 6-4-22, ZWG 521.26, HCG 10D. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 544''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5253, ESO 296-24, MCG -6-4-28, AM 0122-381. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 538''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5275, UGC 991, MCG 0-4-130, ZWG 385.120, DRCG 7-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 536''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5344, UGC 1013, MCG 6-4-21, ZWG 521.25, HCG 10A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 539''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5269, NGC 563, ESO 542-10, MCG -3-4-63, NPM1G -18.0062. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 540''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5410, ESO 542-12, NPM1G -20.0055. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 549''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5243, ESO 296-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
Ақсақалбелгі құмының шығысындағы қоныс. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қоскөл ауылының 30 км жерде орналасқан. Жер бедері жазық. Теңіз деңгейінен 135 137 биіктікте орналасқан. Қоныс бойында Кішікиік, Садық, Тазтөбе, Қоңыртөбе қыстаулары бар. Солтүстігінде Шұбартеңіз, шығысында Бұланты, оңтүстігінде Үлкен Тастемір, батысында Ұзыншұңқыр қоныстары орналасқан. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Қарағанды облысы Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстан қоныстары 
'''NGC 541''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5305, UGC 1004, MCG 0-4-137, ZWG 385.128, ARP 133, DRCG 7-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 545''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5323, UGC 1007, MCG 0-4-142, ZWG 385.132, ARP 308, DRCG 7-43, KCPG 32A, ARAK 45, 3C 40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 531''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 16 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 531 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5340, UGC 1012, MCG 6-4-20, ZWG 521.24, HCG 10C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 553''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5333, ZWG 502.84, MK 1155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 547''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5324, UGC 1009, MCG 0-4-143, ZWG 385.133, KCPG 32B, DRCG 7-42, ARP 308, 3C 40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 543''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5311, MCG 0-4-138, ZWG 385.130, DRCG 7-53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 554B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 554B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5413, ESO 476-11A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 554B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 556''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5420, ESO 476-13, NPM1G -22.0034. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 552''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 552 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 554A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 554A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5412, ESO 476-11, MCG -4-4-13, AM 0124-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 554A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Киіктау''' Ақдала қонысының батысындағы оқшауланған тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Жамбыл ауылының 27 км жерде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 656 м. шығысқа қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, бірнеше шоқылардан тұрады. Батысында Торғайшоқы, солтүстігінде Арқарлы, шығысында Сасырлы, оңтүстігінде Жалтас, Пыстан таулары орналасқан. Жанында Мыңбұлақ, Аққұдық бұлақтары бар. == Геологиялық құрылымы == Девонның интрузивті гранитоид жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды ашық қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, боз өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''NGC 546''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5255, ESO 296-25, MCG -6-4-29, AM 0122-381, IRAS01229-3819. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 557''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5351, IC 1703, UGC 1016, MCG 0-4-144, ZWG 385.136, DRCG 7-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 548''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы қарашада Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 548 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5326, UGC 1010, MCG 0-4-141, ZWG 385.134, DRCG 7-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 548 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 562''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 30 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5502, UGC 1049, MCG 8-3-25, ZWG 551.20, IRAS01254+4807. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 555''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5419, ESO 476-12, MCG -4-4-14, NPM1G -23.0003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 558''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5425, ZWG 385.143, NPM1G -02.0039, DRCG 7-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 550''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5374, UGC 1021, MCG 0-4-146, ZWG 385.139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 560''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5430, UGC 1036, MCG 0-4-151, ZWG 385.145, DRCG 7-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 561''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 23 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5489, UGC 1048, MCG 6-4-29, ZWG 521.32, IRAS01254+3403. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 559''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
Өліқолтық сорының шығысындағы төбе. Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Бейнеу кентінің 69 км жерде ұялы құмды жалдардың орта бөлігінде орналасқан. Төбе теңіз деңгейінен биіктікте жатыр. қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Палеоген және төрттік кезеңдерінің шөгінділерінен құралған. Құмды, сортаңды сұр топырағында бұйырғын, қара жусан, тасбұйырғын, еркек шөп өседі. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''NGC 566''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5545, UGC 1058, MCG 5-4-62, ZWG 502,92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 567''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5402, MCG-2-4-53, NPM1G -10.0054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 568''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5468, IC 1709, ESO 353-3, MCG -6-4-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 551''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5450, UGC 1034, MCG 6-4-27, ZWG 521.30, IRAS01247+3655. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 571''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5587, UGC 1069, MCG 5-4-63, ZWG 502,98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 565''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы қарашада Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5481, UGC 1052, MCG 0-4-158, ZWG 385.153, DRCG 7-47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 572''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5508, ESO 296-31, MCG -7-4-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 573''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5638, UGC 1078, ZWG 537.10, IRAS01278+4100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 563''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5269, NGC 539, ESO 542-10, MCG -3-4-63, NPM1G -18.0062. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 574''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5544, ESO 353-6, MCG -6-4-39, IRAS01268-3551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Киікшөптес бөденешөп''' () бақажапырақ тұқымдасына, бөденешөп туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Жетісу (Жоңғар) Алатауындағы альпі белдеуінің қиыршықтасты бөліктерінде өседі. Биіктігі см-дей, өте көп жіңішке тамырлары бар өсімдік. Сабақтары жіңішке, түбінен бұтақтанып шығады. Төменгі жағындағы жапырақтары жұмыртқа тәрізді, жоғарғылары ұзынша, эллипске ұқсайды, сағақсыз, өркен бойына қарама-қарсы орналасады. Тостағанша жапырақшалары бөлікті, сырты тікенекті. Күлтелері ақшыл немесе көкшіл түсті, пішіні дөңгелек тәрізді, іші жалаңаш. Тұқымынан көбейеді. Шілде тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қауашақ. Киікшөптес бөдене өте сирек кездесетін эндемик түр. Таралу аймағының жылдан-жылға азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == ==Сыртқы сілтемелер== Қызыл кітап Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстан қоныстары 
'''NGC 578''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 578 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5619, ESO 476-15, MCG -4-4-20, UGCA 18, AM 0128-225, IRAS01280-2255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 576''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5535, ESO 196-7, FAIR 295, AM 0126-515, IRAS01269-5151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 569''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5548, UGC 1063, MCG 2-4-53, MK 997, KCPG 34A, IRAS01264+1052, ZWG 436,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 564''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5455, UGC 1044, MCG 0-4-154, ZWG 385.148, DRCG 7-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 570''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 31 қазанда Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5539, UGC 1061, MCG 0-4-162, ZWG 385.159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 577''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 14 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5628, NGC 580, UGC 1080, MCG 0-4-165, ZWG 385.165, IRAS01281-0215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 575''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5634, IC 1710, UGC 1081, MCG 3-4-51, KARA 53, ZWG 459,72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 579''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5691, UGC 1089, MCG 5-4-64, ZWG 502.103, KUG 0128+333, IRAS01289+3321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 580''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5628, NGC 577, UGC 1080, MCG 0-4-165, ZWG 385.165, IRAS01281-0215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 582''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 582 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5702, UGC 1094, MCG 5-4-65, ZWG 502.105, IRAS01291+3313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''Клевкино''' Ертіс алабындағы тұзды тұйық көл. Үлкен Әжболат көлінің оңтүстігінде орналасқан. == Географиялық орны == Павлодар облысы Успен ауданы Қозыкеткен ауылының 13 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 98 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы км², ұзындығы 3,3 км, енді жері 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 10 км-ге созылған. Жағалауы батпақты, жазық. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Суы мол жылдары маңындағы ұсақ көлдермен қосылып, айдыны ұлғаяды. Жағалауы жазғы мал жайылымы. Санат:Успен ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 584''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5663, IC 1712, MCG -1-4-60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 588''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII+SCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 583''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5576, ESO 542-20, MCG -3-4-77, NPM1G -18.0065. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 585''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 20 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5688, UGC 1092, MCG 0-5-1, ZWG 386.1, IRAS01291-0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 587''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5746, UGC 1100, MCG 6-4-37, ZWG 521.45, IRAS01296+3506. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 591''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 30 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5800, UGC 1111, MCG 6-4-38, MK 1157, ZWG 521.46, IRAS01306+3524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 590''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5808, UGC 1109, MCG 7-4-3, ZWG 537.13, KCPG 37B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 597''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5721, ESO 353-11, MCG -6-4-44, IRAS01299-3345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 595''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 599''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5778, MCG -2-5-5, MK 1000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Тамыздың 31''' Григориан күнтізбесінде жылдың 243-ші күні (кібісе жылдарда 244-ші). Жылдың аяғына 122 күн қалады. 150px ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні Тәуелсіздік күні Тіл күні. Тәуелсіздік күні. ==== Оқиғалар ==== 1900 Британияда «Кока-кола» сатылуы басталды 1913 Голландияда «PSV» футбол клубы негізделді. 1920 Бельгияда қарт адамдарға зейнет ақы төлеу басталды. 1947 Ан-2 жеңіл көпмақсатты ұшағының алғашқы ұшуы 1957 Малайзия өз тәуелсіздігін жариялады. 1962 Тринидад және Тобаго өз тәуелсіздігін жариялады 1978 Шри-Ланка конституциясы қабылданды. ==== Дүниеге келгендер ==== 1821 Герман Гельмгольц (1894), неміс физигі, физиологы және психолог. 1870 Мария Монтессори (1952), италияндық ұстаз, Италиядағы бірінші дәрігер-әйел. 1887 Фридрих Адольф Панет (1958), неміс химигі. 1954 Роберт Кочарян (Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան), Армения президенті. ==== Қайтыс болғандар ==== 870 Мұхаммед әл-Бұхари діни қайраткер, каламшы ғалым. 1867 Шарль Бодлер (1821), француз ақыны. 1945 Стефан Банах (1892), поляк математигі. 1985 Фрэнк Макфарлейн Бернет (1899), австралиялық иммунолог, физиология және медицинадан 1960 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1997 Диана ханшайым (1961), Уэльс ханшайымы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:31 тамыз 
ӨСІМДІКТЕР'''– көп ядролы үлкен бір клеткадан тұратын төменгі сатыдағы өсімдіктер. Клеткасыз өсімдіктердің пішіні кейде бунақты келеді және әрбір бөлігі сабақ, жапырақ тәрізді болады да, әр түрлі қызмет атқарады. Мысалы, каулерпияның (балдыр) жерге төселіп жататын тамырсабаққа ұқсас бөлімі және бұдан өсімдікті жерге бекітіп тұратын түссіз тамыр тәріздес тармақтар тарайды. Клетка ішінде өсімдікке беріктік беретін тіректері болады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 592''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII+SCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 601''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73980, MK 1000, NPM1G -12.0067. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 593''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5733, MCG -2-5-3, double system ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 594''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5769, MCG -3-5-5, IRAS01305-1647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 602''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC43, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 589''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5758, MCG -2-5-4, MK 999, NPM1G -12.0063. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 604''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 596''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5766, MCG -1-5-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 605''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5891, UGC 1128, MCG 7-4-4, ZWG 537.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 586''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 586 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5679, MCG -1-5-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Күн сәулесінің белсенділігі '''КЛИМАТ АУЫТҚУЫ'''– Жер шарындағы немесе белгілі бір аймақтағы климат жағдайының табиғи өзгеруі. Бұл құбылыс, ондаған, жүздеген жылдарға, кейде геолиялық дәуір бойына созылады. Климат ауытқуының астрономиялық, атмосфералық және себептері болады. Астрономиялық себептер Жер бетіне түсетін Күн энергиясы мөлшерінің ауытқуына, Жердің айналуы мен оның полюстері орындарының өзгеруіне байланысты. Атмосфералық себептер жанартау атқылау, аймақтағы өсімдік жамылғысының дамуы мен адамдардың тіршілік әрекеті әсерінен атмосфера құрамының өзгеруіне, яғни ауада көмір қышқыл газының, су буының және шаң-тозаңның көбеюіне негізделген. Бұлардың салдарынан Жердің радиациялық балансы күрт көбейеді немесе азаяды, ауа температурасы жоғарылайды не төмендейді. себептер құрлықтың жер бедері мен құрлықтар пішіндерінің өзгеруінен туады. Олардың әсерінен Күн энергиясының басқа энергия түріне айналуы, атмосфераның жалпы циркуляциясы және теңіз ағысы тежеледі. Климат ауытқуының антропогендік өзгеруіне (ауытқуына) табиғи ортаға антрпогендік әсердің (негізінен оның ластануы) артуынан болады. Ауада көмір қышқыл газының жиналуы, озонды қабат тығыздығының өзгеруі, атмосфераның газдармен (метан, фреон), энергияны тікелей шығару, тағы басқа жатады. Жер бетінің кейбір аудандарында соңғы жылдары биосфера үшін және адамның өзінің өмір сүруі үшін қауіпті болуға айналды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Климат 
'''NGC 610''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 610 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 606''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 18 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5874, UGC 1126, MCG 3-5-10, ZWG 460.11, IRAS01321+2109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 607''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 23 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 607 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 608''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5913, UGC 1135, MCG 5-4-73, ZWG 502.117, KCPG 38A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 611''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 611 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 613''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 613 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5849, ESO 413-11, MCG -5-4-44, VV 824, AM 0132-294, IRAS01319-2940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 600''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5777, MCG -1-5-7, IRAS01305-0733. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 614''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5933, NGC 618, NGC 627, UGC 1140, MCG 5-4-75, ZWG 502.118, KCPG 38B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 603''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 16 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 603 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 612''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5827, ESO 353-15, MCG -6-4-46, AM 0131-364, IRAS01317-3644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
thumb кобальт жылтыры сульфидтер класының минералы. Химялық формуласы CоAsS. Құрамындағы Со мөлшері 26 34%. Кубтық сингонияда кристалданады. Кристалдары октаэдр, куб пішінді, ал агрегаттары түйірлі, сеппелі, желілі масса түрінде кездеседі. Түсі ақшыл, қалайы түсті, кейде қызғылт реңді, металдай жылтыр. Қаттылығы 5,5; меншікті салмағы 6,2 г/см3; морт сынғыш. Кобальтин және пирротин, пирит, арсенопирит, халькопирит, сфалерит, тағы басқа сульфидтермен бірге гидротермальдық алтынды-кварцты және кен желілерінде шоғырланады. Кобальтин кобальт кентасы. Mинерал, құрамында 49%-ға дейін кобальты бар пентландиттің түрі. :'''Кобальттық жылтырақ''' -минерал, кобальтиннің синонимі. колчедан''' минерал, глаукодоттың синонимі. колчедан''' минерал, зигениттің синонимі. == Дереккөздер == Санат:Сульфид минералдар 
'''NGC 609''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 619''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5878, ESO 353-21, MCG -6-4-51, AM 0132-364. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 615''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5897, MCG -1-5-8, IRAS01325-0735. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 617''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5831, MCG -2-5-7, NPM1G -10.0060. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 626''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5901, ESO 297-6, MCG -7-4-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 621''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 24 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5984, UGC 1147, MCG 6-4-45, ZWG 521.55, 4ZW 54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 618''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5933, NGC 614, NGC 627, UGC 1140, MCG 5-4-75, ZWG 502.117, KCPG 38A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 629''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы астроном Фридрих Жорж Вильгельм Струве ашқан болатын және NGC каталогында 629 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 616''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 616 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 624''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5932, MCG -2-5-10, IRAS01333-1015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Кобальт КЕНТАСТАРЫ'''– құрамында экономикалық тұрғыдан тиімді мөлшерде кобальты бар, өндірістік игеруге жарамды табиғи минералдық шикізат. Табиғатта кобальт құрамды 130-дан астам минерал белгілі. Кобальт кентастарын минералдық және химиялық құрамына қарай күшәланы (мышьякты), күкіртті және тотыққан деп үшке бөледі. Күшәланы Кобальт кентастарының басты минералдары: арсенидтер мен Aрсенидтерге скуттерудит (20%-ға дейін Co); (1 20% Co), (23 28%-ға дейін Co), раммельсбергит, ал пен қатарларының минералдары жатады. Қосымша құраушылары Cu, Au, Ag, Bі, U. Күкіртті Кобальт кентастары кешенді типке жатады. Олар магмалық кобальт құрамды мыс-никельді кентастар және скарндық, магнетитті, гидротермальды мысты, кентастар болып бөлінеді. Мыс-никельді кентастарда басты минерал пентландит (3%-ға дейін Co), басқаларында басты минерал пирит. Тотыққан Кобальт кентастары да кешенді кентастар қатарына жатады. Олардың ішінде кобальт құрамды никельді кен орындарының кентасы (0,03 0,1% Co) және сульфидті кобальт-мысты кен орындарындағы тотығу белдемдерінің кентастары (0,1 0,2% Co) ажыратылады. Қазақстанда Кобальт кентастары Кемпірсай кобальт-никель кен орындар тобында (Ақтөбе облысы) игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Химия 
'''NGC 623''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 623 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5898, ESO 353-23, MCG -6-4-52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 623 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 627''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5933, NGC 614, NGC 618, UGC 1140, MCG 5-4-75, ZWG 502.118, KCPG 38B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 620''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан C/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 14 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5990, UGC 1150, MCG 7-4-6, ZWG 537.16, 5ZW 81, IRAS01340+4204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 625''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5896, ESO 297-5, MCG -7-4-17, AM 0132-414, IRAS01329-4141, PRC C-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 622''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5939, UGC 1143, MCG 0-5-14, MK 571, ZWG 386.16, IRAS01334+0024, UM 343, KARA 56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 631''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5983, UGC 1153, MCG 1-5-7, ZWG 412.6, NPM1G +05.0064. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 636''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6110, MCG -1-5-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 632''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6007, UGC 1157, MCG 1-5-10, MK 1002, ZWG 412.8, IRAS01346+0537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 637''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 633''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5960, ESO 297-11, MCG -6-4-56, AM 0134-373, IRAS01341-3734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Қарасу''', ''Ковалевка'' Ертістің сол салаларының бірі. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы өзен. == Бастауы == Бастауын Қойсары тауының баурайынан алып Ертіс өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 48 км, су жиналатын алабы 377 км². Привольное ауылына дейін арнасы тік жарқабақты келеді, төменгі ағысы сайлы-жыралы жазық өңірмен ағады. Ковалевканың жалпы ұзындығы 24 км болатын саласы бар. Суы қарашаның 2-онкүндігінде қатып, сәуірдің ортасында ериді. Төменгі алабы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы Санат:Ұлан ауданы өзендері 
'''NGC 638''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6145, UGC 1170, MCG 1-5-14, MK 1003, ZWG 412.11, IRAS01370+0659. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 634''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 26 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6059, UGC 1164, MCG 6-4-48, ZWG 521.60, IRAS01354+3507. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 640''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6130, MCG -2-5-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 630''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 630 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5924, ESO 297-9, MCG -7-4-20, AM 0133-393. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 639''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6105, ESO 413-13, MCG -5-5-2, IRAS01367-3010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 645''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6172, UGC 1177, MCG 1-5-16, ZWG 412.13, IRAS01375+0528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 643''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 642''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6112, ESO 413-14, MCG -5-5-3, VV 419, AM 0136-301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 643C''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 643C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6256, ESO 30-1, FGCE 186. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 643C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 635''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6062, MCG -4-5-2, IRAS01359-2310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
thumb '''Кокцидиялар отряды Coccidiida''' Кокцидиялар қоянның, ірі қара малдың, үй жануарлары мен жабайы құстардың, насекомдардың ішек эпителий жасушаларында паразитті тіршілік етеді. Кокцидиоз ауруына адамдар да шалдығады. Кокцидиялардың денесі сопақша келген, алдыңғы жағы үшкір, артқы жағы доғал пішінді болады, бұларды зоит деп атайды (спорозоит, мерозоит). Зоиттың сырты үш мембраналы қабық пелликуламен қапталынған. Оның астында түтікшелі фибриддер болады, олар субпелликулярлы микротүтікшелер деп аталады. Пелликуламен бірге олар зоиттын қаңқасын құрайды. Зоиттың денесінің алдыңғы жағында екі айрықша органоидтар орналасқан. Олар спираль тәрізді фибрилді коноид және қапшық тәрізді іші сілекей затқа толған саны 2-ден 14-ке дейін роптриялар. Осылар арқылы паразит иесінің жасушаларының ішіне кіреді. Роптриядан шыққан сұйық зат иесінің эпителий жасуша мембранасын ерітеді де, ал коноид арқылы зоит бұранда арқылы жасушаның ішіне кіреді. Кокцидияларда, жасушаларға ортақ бірқатар органоидтар болады митохондриялар, Гольджи аппараты, эндоплазмалық торы, т. б. Кокцидиялардың даму сатысы өте күрделі. Мысал ретінде қояндардың паразиті эймерия (Eimeria) туысының даму сатысын қарастырайық. Эймерия кезектесіп тұратын шизогония, гаметогония және спорогония жолдарымен дамиды. Ооцисталар су және шөп арқылы қоянның ішегіне түсіп, ооцистаның қабырғасы ішек сөлдерінің әсерінен жарылып, ішінен спорозоит шығады. Спорозоиттар ары қарай даму үшін ішектің эпителий жасушасына ену керек. Коноид және роптриялар арқылы спорозоит жасушаға еніп, денесі дөңгеленіп шизонтқа айналады. Шизонттың ядросы бірнеше қайтара бөлінеді. Сол ядролардың бөлінуін шизогония дейді. Бұл жыныссыз көбею кезеңі. Шизого¬ния нәтижесінде пайда болған әрбір ядроның төңірегінде цитоплазма жиналып, олар ұсақ мерозоиттарға айналады. Мерозоиттар эпителий жасушаны әбден зақымдап болғаннан кейін ішек қуысына шығады да, қайтадан жаңа жасушаларға еніп, денесі дөңгеленіп шизонтқа айналады. Шизонттың ядросы көпке бөлініп шизогония арқылы тағы да мерозойттар пайда болады. Шизогония бірнеше рет қайталанып, паразиттердің саны көбейеді. Шизогониядан кейін гаметогония кезеңі басталады. Бұл кезеңде мерозойттар гамонттарға айналады, бұлардан гаметалар пайда болады. Макрогамонттар бөлінбей өсіп айналады, ал ядросы көпке бөлініп, цитоплазмамен қапталынып, екі талшығы бар майда айналады. Микрогаметалар жылжып қосылады. Копуляция нәтижесінде пайда болған зигота сыртынан тығыз қабықпен қапталып ооцистаға айналады. Ооцисталар қоянның нәжістерімен бірге сыртқа шығарылады. Сыртқы ортада ооцистаның ішінде спорогония кезеңі өтеді. Ооцистаның ішіндегі ядро екі рет бөлініп, төрт ядро пайда болады. Оларды цитоплазма қоршап, төрт споробласт деп аталатын жасуша түзіледі. Әрбір споробласт арнайы қабықпен қапталынып, спораға айналады. Әрбір спораның ядросы екіге бөлініп екі спорозоит түзіледі. Сөйтіп ооцистаның ішінде төрт спора пайда болып, олардан сегіз спорозоиттар түзіледі. Осындай ооцисталар сау қоянның ішегіне түскенде, оның қалың қабықшасы ішек сөлдерінің әсерінен жарылып, ішіндегі спорозоиттар шығады да, иесінің ішек жасушаларында даму циклын бастайды. Эймерия (Eimeria) туыстарының толып жатқан түрлері адамды, жануарларды кокцидиоз деген ауруға шалдықтырады. Солардың ішінде Е. magna, Е. intestinalis қояндардың кокцидиозын қоздырушылар, Е. tenella тауық, үйректердің, Е. zurni, E. smithi ірі қара малдардың, Е. faurei, E. arloingi қой мен ешкілердің, E. carpelli балықтардың кокцидиозын қоздырушылар. Адамда да кокцидиялар кездеседі. Олар Isospora belli және I. hominis. Кокцидиоз ішек ауруына душар етеді. == Дереккөздер == Дәуітбаева К. Ә.Омыртқасыздар зоологиясы. Оқулық. Алматы: 2004. ISBN 9965-749-11-6 
'''NGC 641''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6081, ESO 244-42, MCG -7-4-26, AM 0136-424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 646-2''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 646-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6014, ESO 80-2, VV 443, AM 0135-650. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 646-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 643A''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 643A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC44, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 643A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 643B''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 643B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6117, ESO 29-53, IRAS01384-7515. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 643B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 648''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6083, IC 146, ESO 543-6, MCG -3-5-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 646-1''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 646-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6010, ESO 80-2, VV 443, AM 0135-650, IRAS01357-6508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 646-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 649''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6169, MCG -2-5-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 644''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6097, ESO 244-43, MCG -7-4-27, FAIR 706, AM 0136-425, IRAS01367-4250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 653''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 29 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6290, UGC 1193, MCG 6-4-58, ZWG 521.70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 647''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6155, MCG -2-5-33, NPM1G -09.0072. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
желім және ''еnсһуtа'' құйылған) ұзындығына тартылған тұйық немесе шабылған ұштары бар жасушалардан тұратын, тірі механикалық талшық. Паренхима секілді тірі жасушалардан тұрады, бірақ бұл жасушалар оның функциясына сәйкес өзгертіліп, өсімдік денесін тірек пен механикалық беріктіктен тұрады. Жасуша қабықшалары бірқалыпсыз жуанданған. Бұрыштық колленхима бұрыштары жуан қабықшалар, бұрыштары көршілес үш-бес жасушалар өзара үш-бес бұрыштарды қалыптастыра отыра қосылады. Қопсытылған колленхима қосылған учаскелері арасында жасуша аралықтардың болуымен сипатталады. Колленхима жас ағзалардың беріктігін қамтамасыз етеді және өзі қоршаған талшықтардың созылуы мөлшеріне байланысты созыла алады. Колленхима құрамында ұзындығы мм хлоропласт болады, ол сабаққа, жапыраққа беріктік қасиет береді. Колленхима паренхималы не ұзынша келген жасушалардан тұрады. Олар қабығының қалыңдығына қарай колленхиманы үш түрге бөледі. Бұрышты колленхимада бір клетка мен екінші жасушаның түйіскен бұрышы қалыңдайды (мысалы, алабота, бегония, картоп, тағы басқа), тақташа түрінде жасуша қабықшаларының эпидермиске параллель жатқан қабырғалары ғана қалыңдайды (мысалы, астранция, тайтұяқ, тағы басқа), борпылдақ түрінде жасуша қабықшасы қалыңдағанмен, жасуша араларында қуыс қалады (мысалы, жертаған адыраспанының жас сабағы). Колленхима негізінде қос жарнақты өсімдіктердің өсіп келе жатқан сабағының алғашқы қабығында болады. Колленхима жасушалары өсу қабілетін жоймайды, тургорға өте берік келеді және қабырғасы көбінесе целлюлоза не целлюлоза мен пектиннен тұрады. Шөптесін өсімдіктердің жуандау келген сабағында Колленхима көбіне қор жинау немесе ассимиляциялық қызмет атқарады. == Дереккөздер == Санат:Өсімдік ұлпалары 
'''NGC 656''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6293, UGC 1194, MCG 4-5-2, ZWG 482.4, KARA 61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 655''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6262, MCG -2-5-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 652''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6208, UGC 1184, MCG 1-5-17, ZWG 412.14, NPM1G +07.0048, IRAS01380+0743. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 658''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 658 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6275, UGC 1192, MCG 2-5-9, ZWG 437.9, IRAS01394+1220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 657''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 337, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 662''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6393, UGC 1220, MCG 6-4-60, ZWG 521.73, 5ZW 98, near SAO 54944, IRAS01416+3726, KUG 0141+374, KARA 62, ARAK 55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 664''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6359, UGC 1210, MCG 1-5-29, ZWG 412.23, IRAS01411+0358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 665''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6415, UGC 1223, MCG 2-5-19, ZWG 437.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 666''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 22 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 666 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6483, UGC 1236, MCG 6-5-2, ZWG 521.79, ARAK 56, 6ZW 26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 660''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa/PRG типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6318, UGC 1201, MCG 2-5-13, ZWG 437.12, IRAS01403+1323, PRC C-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
жұмыр құрттар типінің бір класы. Жер шарында кең тараған. Көбінесе тұщы суларда тіршілік етеді. 1500-дей түрлері белгілі. Қазақстандағы барлық тұщы суларда кездесетін 220-дай түрі белгілі. Коловратка өте ұсақ (0,04 мм) көп клеткалы жануарлар. Олардың денесінің бас жағында орналасқан, күрделі кірпікшелер жинағынан құралған, ерекше айналмалы аппараты болады. Егер Коловратка суда қалқып жүрсе, айналмалы аппараты бұранда сияқты бұралып жүзу мүшелерінің міндетін атқарады, ал қозғалмай бір орында тұрса, жәндіктің суда қозғалуын және суда толқын туғызып ұсақ жәндіктерді аузына әкелуіне қызмет етеді. Дене пішіні, көбінесе, созылыңқы, көлденең қимасы не дөңгелек, не жалпақ пішінді. Әдетте, Коловратканың денесі үш бөлікке бөлінеді: кірпікшелі бас, кеуде (онда барлық ішкі органдары орналасқан) және аяқ (дененің бұлшық етті өсіндісі). Аяғы болмауы да мүмкін. Коловратканың аяғы буынды қабықшамен қапталған жылжымалы екі бармақтан тұрады. Бармақтарында жабысқақ заттар шығаратын бездері болады. Соның көмегімен Коловраткалар уақытша, кейде тұрақты бекініп тұрады. Коловраткаларда нағыз кутикула және тері-бұлшық ет қапшығы болмайды. Тері жамылғысы қалың эпителий, оның үстін сауыт жауып тұрады. Тері-бұлшық еттері тұтас қабат жасамай, денеде топтасып орналасады да оның қозғалуын қамтамасыз етеді. Ішкі мүшелері алғашқы қуыстың (схизоцель) ішінде орналасқан. Ас қорыту жүйесі айналмалы аппаратының ортасында кірпікшелер арасында орналасқан ауыз тесігінен басталып жұтқыншаққа және кеңейген бұлшық етті жұтқыншақтың шайнағыш мастакс (mastax) деп аталатын бөліміне жалғасады. Мастакстың ішкі бетін хитин жапқан және осыдан қатты хитинді пластинкалар балғашық пен төс түзіледі. Жұтқыншақтан тар өңеш, одан соң көлемдірек келген қарын орналасады. Оған жұп ас қорыту бездерінің өзектері ашылады. Қарынның ішіндегі қорытылмаған заттар денеге тарап, қалдықтары артқы ішекке өтеді. Оның артқы ұшы кеңейіп клоакаға айналады. Кейбір түрлерінде артқы ішегі мен аналь тесігі болмайды (Asplanchna, Ascomorpha), қорытылмаған қалдықтар ауыз тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Зәр шығару жүйесі Ұштарында кірпікшелер шоғыры бар, дененің бүйірі арқылы өтетін екі негізгі каналдардың артқы ұшы қуыққа айналып, ол клоакаға ашылады. Тыныс алу және қан айналу жүйесі болмайды. Жүйке жүйесі жұтқыншақ үсті ганглийдан және одан жан-жағына тараған жүйке талшықтарынан тұрады. Соның ішінде екі бүйір жүйке талшығы ғана дененің аяқ бөліміне дейін жетеді. Сезім мүшелеріне қарапайым көздері және қармалауыштары жатады. Көздерінде қызыл не қара пигмент дақтар болады. Коловраткадың көбісінде бас бөлімінің екі жағында бір-бірден көзі болады. Коловраткалар дара жыныстылар, сондай-ақ жынысты диформизм байқалады. Аналықтары ірі, аталықтары өте ұсақ болады. Даму циклінде ұрпақтық алмасу немесе гетерогония байқалады, яғни партеногенезді және қос жынысты ұрпақтары алмасып отырады. Қыстап шыққан жұмыртқадан көктемде партеногенезді аналықтары шығып амиктикалық (хромосомы диплоидты) жұмыртқа салады. Бұл жұмыртқалар тек партеногенезді әдіспен ғана өсіп жетіледі және одан тек аналықтары дамиды. Күзге қарай жыныстық жолмен көбею кезеңі басталады, яғни амиктикалық жұмыртқадан шыққан аналығы бұрынғыдан есе кіші миктикалық (хромосомдары гаплоидты) жұмыртқалар салады. Олардан өте майда аталықтары дамиды да аналықтарымен шағылысқаннан кейін өліп қалады. Ұрықтанған аналықтары енді тыныштық күйдегі жұмыртқаларды салып, өздері де тіршілігін жояды. Бұл жұмыртқалар ірі, қабықтары қатты болады, қыстап шыққаннан кейін партеногенезді аналықтардың бірінші ұрпағын береді. Осылайша даму циклі қайтадан басталады. Дамуы метаморфозсыз, яғни мүшелер құрамындағы клеткалар саны тұрақты. Коловратка балдырлармен, бактериялармен және детритдетритпен (өлексемен) қоректенеді, арасында жыртқыштары да бар. Коловраткалар планктонды тіршілік етуіне байланысты суды тазартып отырады және басқа организмдерге, әсіресе, балықтарға қорек ретінде маңызы зор. == Дереккөздер == 
'''NGC 654''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 663''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 667''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6418, ESO 477-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 668''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6502, UGC 1238, MCG 6-5-3, ZWG 521.80, ZWG 522.1, IRAS01434+3612. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 670''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6570, UGC 1250, MCG 5-5-12, ZWG 503.24, KUG 0144+276, IRAS01446+2738. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 659''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 27 қыркүйекте Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 669''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 28 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6560, UGC 1248, MCG 6-5-4, ZWG 522.4, IRAS01443+3519. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 661''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6376, UGC 1215, MCG 5-5-5, ZWG 503.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 671''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6546, UGC 1247, MCG 2-5-29, ZWG 437.27, IRAS01443+1252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 675''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6665, UGC 1273, MCG 2-5-41, ZWG 437.37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Колпаковский қызғалдағы''' () лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Солтүстік Тянь-Шаньдағы Іле Алатауында, Жетісу (Жоңғар) Алатауында, Кетпен (Ұзынқара) жотасында кездеседі. Таудың тасты, қиыршықтасты беткейлерінде, жарықтарында, құздарында өседі. Биіктігі 15 35 см, жуашығының пішіні жұмыртқа тәрізді, қалыңдығы см-дей, сыртын қара қоңыр қабық жапқан. Сабақтары жіңішке. Жапырақтарының саны үшеу, төменгілері қандауыр, жоғарғылары таспа сияқты. Дара гүлі сары түсті, сабағының ұшында жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қауашақ, ұзындығы см, ені 1,5 см-дей. Колпаковский қызғалдағы сәндік өсімдік, жылдан-жылға таралу аймағы қысқаруда. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сипаттама== Биіктігі 15-35 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1,5-2 см, қара қоңыр, терілі, ішкі жағының ұшы жатаған қалың түкті қабықты. Сабағы жалаңаш; жапырақ саны 3-5, шамалы алшақ орналасқан, кірпікшелі, әдетте гүлден биік, төменгісі таспа тәрізді, ені 1- см. Гүлі біреу гүл шанағында бүтілген, гүл серігі сары, ұзындығы 2,5-6 см, сүйір, сыртқыларының жотасы көбіне күлгін реңді, кері сопақша, ішкілерікері сопақша таспа тәрізді; аталықтары гүл серігінен 2-3 есе қысқа, тозаңдықтары сары, жіпшелерімен тең; түйіні аталықтардын шамалы қысқа, аналық аузы орнықты дерлік == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 672''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6595, UGC 1256, MCG 4-5-11, ZWG 482.16, KCPG 40B, IRAS01450+2710, VV 338. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 677''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6673, UGC 1275, MCG 2-5-42, ZWG 437.39, NPM1G +12.0057, IRAS01464+1249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 678''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6690, UGC 1280, MCG 4-5-14, ZWG 482.18, 0147+21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 674''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6848, NGC 697, UGC 1317, MCG 4-5-22, ZWG 482.27, IRAS01485+2206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 673''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6624, UGC 1259, MCG 2-5-33, ZWG 437.30, IRAS01457+1116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 686''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6655, ESO 477-6, MCG -4-5-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 676''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6656, UGC 1270, MCG 1-5-34, ZWG 412.28, ARAK 57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 679''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6711, UGC 1283, MCG 6-5-12, ZWG 522.15, 5ZW 114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 681''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6671, MCG -2-5-52, == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 683''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 17 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6718, UGC 1288, MCG 2-5-47, ZWG 437.43, NPM1G +11.0070, IRAS01471+1127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
Колумбия өзені атымен аталған) күрделі оксидтер класының минералы. Химиялық формуласы (Fe, Mn) (Nb, Ta)2 O6. Ромбылық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары призма, жұқа пластинка немесе жапырақ тәрізді болады. Түсі қара, қоңырқай қара, қаттылығы 6,5; меншікті салмағы 5,2 6,4 г/см3. К. пегматиттердегі гранитоидтардың метасоматикалық өзгеруінің нәтижесінде түзіледі. Ол ниобий кентасының негізгі минералдарының бірі. Колумбиттің ірі кен орындары Нигерияда орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Темір минералдары Санат:Марганец минералдары Санат:Ниобаттар Санат:Ниобий минералдары 
'''NGC 682''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6663, MCG -3-5-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 685''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6581, ESO 152-24, AM 0145-530, IRAS01458-5300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 680''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6719, UGC 1286, MCG 4-5-15, ZWG 482.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 688''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 16 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6799, UGC 1302, MCG 6-5-15, MK 1009, KUG 0147+350, IRAS01478+3502, ZWG 522.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 689''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6724, ESO 414-5, MCG-5-5-19, AM 0147-274, IRAS01475-2742. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 690''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6587, MCG -3-5-21, 0145-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 687''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6782, UGC 1298, MCG 6-5-14, ZWG 522.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 691''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 13 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6793, UGC 1305, MCG 4-5-19, ZWG 482.23, ZWG 460.31, IRAS01479+2130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 697''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6848, NGC 674, UGC 1317, MCG 4-5-22, ZWG 482.27, IRAS01485+2206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 692''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6642, ESO 197-3, FAIR 712, IRAS01467-4853. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 2''' Григориан күнтізбесінде жылдың 245-ші күні (кібісе жылдарда 246-шы). Жылдың аяғына 120 күн қалады. Киану Ривз ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні Екінші дүниежүзілік соғысының аяқталуы ==== Оқиғалар ==== 1789 АҚШ Қаржы министрлігінің негізделуі. 1919 АҚШ-та темір жолшылардың ереуіл жасауына тыйым салынды. 1971 Бiрiккен араб Республикасы өзінің тарихи Мысыр атауын қайтарды 1991 АҚШ Латвия, Литва және Эстония мемлекеттердің тәуелсіздігін мойындады. 1996 Украинада гривна жаңа валютасы енгiзiлді ==== Дүниеге келгендер ==== 1814 Эрнст Курциус (:en:Ernst Curtius) (1896), неміс археологы 1852 Поль Бурже (1935), француз жазушысы 1877 Фредерик Содди (1956), ағылшын физигі, химигі, радиоактивтік ыдырау теориясының авторы 1913 Билл Шенкли (1981), «Ливерпуль» футбол клубының әйгілі бапкері. 1964 Киану Ривз, америкалық киноактер ==== Қайтыс болғандар ==== 1910 Анри Руссо, француз суретшісі 1929 Пауль Лени (:en:Paul Leni) (1885), неміс суретшісі және режиссер. 1969 Хо Ши Мин (1890), Вьетнам президенті (1951—1969 жж.) 1973 Джон Рональд Руэл Толкин, ағылшын жазушысы, филолог. == Сыртқы сілтемелер == Санат:2 қыркүйек 
'''Колчедан''', колчедан кентастары (грек. Сhalkedon Халкедон, Кіші Азиядағы көне грек колониясы) сульфидтер мен арсенидтер тобындағы темір, мыс, никель және қалайы құрамдас минералдар. Колчедандар бірнеше түрге ажыратылады: магнитті Колчедандар немесе пирротин (Fe1–nS); күкіртті немесе темірлі Колчедандар пирит (FeS2); мысты Колчедандар немесе халькопирит (CuFeS2); темір-никельді Колчедан немесе пентландит (Fe, Nі)9S8; никельді Колчедандар немесе никелин (NіAs); қалайылы Колчедан немесе станнин (Cu2FeSnS4). Темір және мыс құрамды Колчедан жанартаулық базальтты жыныстар кешенінде ірі колчеданды кен орындарын түзеді (Кенді Алтай, Шыңғыстау Тарбағатай). Мұндай кен орындарындағы кен денелері қабат, линза, шток, желі пішінді болады. Магнитті, никельді және мысты Колчедандар ликвациялық магмалық кен орындарында ірі сульфидті мыс-никельді кен шоғырларын түзеді (Орталық Қазақстандағы Қамқор кені, Жарма–Сауыр кенді белдеміндегі Мақсұт кені, Көкшетаудағы Златогорск кені). Колчедандың барлық түрі де скарндық кен орындарымен байланысты. Мысалы, Саяқ, Солтүстік Балқаш, Ешкіөлмес кендері. Магнитті және темірлі Колчедандан түзілген кен шоғырлары күкірт қышқылын өндірудегі негізгі шикізат көзі ретінде пайдаланылады. Мысты, темір-никельді және никельді Колчедан кентасынан мыс пен никель алынады. Қалайылы Колчедан өте сирек кездеседі және айтарлықтай үлкен кен орындарын түзбейді. == Дереккөздер == Санат:Сульфид минералдар Санат:Мыс минералдары Санат:Темір минералдары Санат:Күшән минералдары 
'''NGC 701''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6826, MCG -2-5-60, IRAS01485-0957. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 684''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6759, IC 165, UGC 1292, MCG 4-5-17, ZWG 482.22, IRAS01474+2724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 698''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6710, ESO 353-51, MCG -6-5-5, AM 0147-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 694''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6816, UGC 1310, MCG 4-5-20, MK 363, 5ZW 122, IRAS01481+2144, ZWG 482.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 699''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6798, MCG -2-5-59, IRAS01482-1217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 700''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 12 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6928, ZWG 522.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 696''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6695, ESO 353-50, MCG -6-5-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 693''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6778, UGC 1304, MCG 1-5-35, ZWG 412.33, IRAS01479+0553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 695''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 13 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6844, UGC 1315, ZWG 482.26, 5ZW 123, NPM1G +22.0080, IRAS01484+2220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 704-2''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 704-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6945, ZWG 522.33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 704-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Комаров алтын кен орны''' Қостанай облысы Жітіқара ауданы, Жітіқара қаласынан 10–15 км жерде орналасқан. 1969 жылы ашылды. Іздеу және бағалау жұмыстары 1986–1993 жылдары тереңдігі 200–300 м-лік ұңғымаларда штректік тікқазбада 40 м-лік горизонтта індетпе жүргізу арқылы анықталған. == Геологиялық құрылымы == Геологиялық құрылымы Шығыс Орал сырты көтеріліміндегі Комаров антиклиналінің солтүстік бөлігінде жоғарғы протерозойдан тас көмірге дейінгі метаморфты құрылымдардан түзілген. Кейбір тұстарында палеозойдың интрузиялары және ультранегізден қышқыл құрамға дейінгі сығылмалары кездеседі. == Жатыс сипаты == Белдеш шегінде кен денесі меридиандық бағытқа таяу ені 250–300 м, ұзындығы км-ге жуық, құлау бұрышы 30–50° болып созылып жатыр. Кендену сипаты бірдей емес. Алтынның т-дағы мөлшері 0,3-тен 20 г-ға дейін және одан да көп, орташа мөлшері 6–7 г. Кен денесінің нақты қалыңдығы 1,0–1,5 м, орташа қалыңдығы 2–3 м. Кентастағы алтын жұқа дисперсті (0,1 мм), ондағы еркін алтынның мөлшері 30%-ға дейін жетеді. Зиянды қоспалары жоқ. Кентасты тікелей циандау кезінде 95–97%, ал флотациялық тәсілмен 75–80% алтынды алуға болады. 250 м-лік тереңдікке дейінгі (1 т. кентастағы алтынның орташа мөлшері 6,3 г-ға тең) алтынның қоры 35-40 деп бағаланып отыр. Кен орнын одан әрі барлап, нобайын анықтаған жағдайда алтынның қорын 1,5 есеге дейін ұлғайтуға болады. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''NGC 705''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 705 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6958, UGC 1345, MCG 6-5-30, ZWG 522.36, 6ZW 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 707-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 13 қарашада Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 707-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6861, MCG -2-5-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 707-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 702''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6852, MCG -1-5-43, ARP 75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 712''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18,7 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6988, UGC 1352, MCG 6-5-35, ZWG 522.43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 707-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 13 қарашада астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 707-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -2-5-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 707-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 709''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 18 қарашада Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6969, ZWG 522.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 710''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 12 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6972, UGC 1349, MCG 6-5-33, ZWG 522.41, KUG 0149+358B, IRAS01499+3548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 715''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6991, MCG -2-5-69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 708''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 708 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6962, UGC 1348, MCG 6-5-31, ZWG 522.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 714''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7009, UGC 1358, MCG 6-5-37, ZWG 522.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
‎‎‎ '''Комсомол бөгені''' Үлкен Құндызды өзені бойында, Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы Комсомольское ауылынан солтүстікке қарай км жерде салынған. 1959 жылы пайдалануға берілді. == Гидрологиялық сипаты == Аумағы 0,4 км². Ұзындығы 900 м, ені 550 м-ге дейін, тереңдігі 10 м-ге жетеді. Топырақ бөгетінің ұзындығы 323 м, ең биік жері 12 м. Бөгеннің көлемі 1,1 млн. м3, жалпы су ағымы 38 м³/с. Қараша айында суы қатып, сәуір айында ериді. Комсомольское ауылының жерін суландыруға пайдаланады. Суында шортан, алабұға, шабақ, тағы басқа кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы Санат:Су қоймалары 
'''NGC 717''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 16 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7033, UGC 1363, MCG 6-5-41, ZWG 522.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 716''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6982, IC 1743, UGC 1351, MCG 2-5-54, ZWG 437.49, IRAS01503+1227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 721''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7097, UGC 1376, MCG 6-5-43, ZWG 522.56, IRAS01517+3908. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 718''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6993, UGC 1356, MCG 1-5-41, ZWG 412.39, KARA 68, IRAS01506+0357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 317-2''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 317-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3445, NGC 317B, UGC 594, MCG 7-3-10, ZWG 536.13, IRAS00548+4331, KCPG 19B, 5ZW 42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 317-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 719''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 24 қарашада астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7019, IC 1744, UGC 1360, MCG 3-5-26, ZWG 460.40, NPM1G +19.0077. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 703''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6957, UGC 1346, MCG 6-5-29, ZWG 522.37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 704-1''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 704-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6953, UGC 1343, MCG 6-5-28, ZWG 522.34, 5ZW 134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 704-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 706''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6897, UGC 1334, MCG 1-5-40, ZWG 412.37, IRAS01492+0602. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 711''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6940, UGC 1342, MCG 3-5-24, ZWG 460.38, NPM1G +17.0073. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Комсомол мұнай кен орны''' Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан. Кен орны 1984 жылы ашылған. == Тығыздығы, құрамы == Шөгінділердің жоғарғы қалыңдығы 4458 м. Коллекторлары түрліше түйірлі құмтастардан құралған, кеуектігі 15 17%, өткізгіштігі 0,002 0,038 мкм2. Мұнайы өте жеңіл, тығыздығы 791 кг/м, құрамында 0,35% күкірт, 9,7% парафин, 3%-дай шайырлар, 0,33% асфальтендерар. Мұнайда еріген газдар құрамы жағынан ауыр, олардағы ауыр мөлшері метан 57%, азот 4,9%, көмір қышқыл газы 1,5%. Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары Санат:Маңғыстау ауданы географиясы Санат:1984 жылы пайда болғандар 
'''NGC 727''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7027, NGC 729, ESO 354-10, MCG -6-5-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 713''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7161, MCG -2-5-75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 725''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6950, MCG -3-5-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 720''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 720 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6983, MCG -2-5-68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 720 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 730''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 730 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 732''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7270, UGC 1406, MCG 6-5-57, MK 1011, ZWG 522.76, IRAS01535+3633, ARAK 64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 722''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7098, UGC 1379, MCG 3-5-32, ZWG 460.46, near Beta Ari. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 726''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7182, MCG -2-6-3, KUG 0153-110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 735''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7282, UGC 1411, MCG 6-5-58, ZWG 522.78, 5ZW 146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 723''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7024, NGC 724, ESO 477-13, MCG -4-5-16, IRAS01514-2400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''Конвекция''' ''(— әкелу, жеткізу)''- атмосферада жер бетіндегі неғұрлым жылыған (тығыздығы кем) ауа массасының немесе ағынының жекелеген бөліктерінің жоғары көтеріліп, онымен бір мезгілде неғұрлым салқын (тығыздау) ауа массасының төмен түсуі. Әдетте, ауаның көтерілу жылдамдығы бірнеше м/с болады (кейде 20—30 м/с-ке дейін барады). Конвекцияның нәтижесінде конвекциялық бұлттар мен конвекциялық жауын-шашындар түзіледі; мұхиттағы конвекция— температура немесе тұздылықтың өзгеруі нәтижесінде судың тығыздығы өзгеруінен туындайтын вертикаль қозғалысы. Конвекция нәтижесінде су араласып, оның вертикаль бойынша физикалық және химиялық сипаттары теңеседі, төменгі қабаттары оттекпен және жоғары қабаттары қоректік заттармен молығады. қатты денелерде және вакуумда конвекция болмайды. ==Еркін конвекция== Тұрмыста және техникада кеңінен қолданылатын табиғи конвекция жеткіліксіз болғанда, еріксіз конвенцияны немесе газдың жылдам және біркелкі жылуы үшін оларды сорғымен немесе араластырғышпен жағдайында табиғи конвекция мүмкін емес.Сондықтан ғарышқа ұшу барысында еріксіз конвекцияның көмегінсіз жасанды серіктің корпусы салқындамайды, шам жанбайды.Онда шырпыны, газ жанарғысын пайдалануға болмайды, өйткені жану өнімдері жалыннан алыстатылмайды және ол оттектің өшіп қалады. Конвекция– атмосферада жер бетіндегі неғұрлым жылыған ауа массасының немесе ағынының жекелеген бөліктерінің жоғары көтеріліп, онымен бір мезгілде неғұрлым салқын ауа массасының төмен түсуі. Әдетте, ауаның көтерілу жылдамдығы бірнеше м/с болады (кейде 20 30 м/с-қа дейін барады). Конвекцияның нәтижесінде конвекциялық бұлттар мен жауын-шашындар түзіледі. ==Конвекциялық ағым== Cұйық немесе газ бөлшектерінің айырмашылықтар әсерінен туындайтын, сол бөлшектердің жоғары-төмен қозғалуымен сипатталатын ағым. ==Дереккөздер== 
'''NGC 737''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: line of 736. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 724''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7024, NGC 723, ESO 477-13, MCG -4-5-16, IRAS01514-2400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 729''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7027, NGC 727, ESO 354-10, MCG -6-5-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 733''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 733 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 731''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7118, NGC 757, MCG -2-5-73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 734''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 740''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7316, UGC 1421, MCG 5-5-31, ZWG 503.58, KUG 0154+327A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 736''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7289, UGC 1414, MCG 5-5-28, ZWG 503.55, 6ZW 111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 744''' Персей шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 28 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 739''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы қаңтарда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7312, MCG 5-5-30, ZWG 503.59, ARAK 67, NPM1G +33.0059, 6ZW 116, PGC 7334. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''Коневский осередок''' Каспий теңізі жағалауындағы ең ірі арал. == Орналасуы == Атырау облысы Құрманғазы ауданы аумағында орналасқан. == Сипаттамасы == Аралдың ұзындығы 36 км, енді жері оңтүстігінде 10 км-дей, аумағы шамамен 28 км²-ге жуық. қарай созылып жатқан аралдың жер бедері тегіс келген. Оның бетін төрттік кезеңнің аллювийлі шөгінділері жапқан. Онда қамыс, құрақ өседі. Елді мекендер, қоныс, қыстаулар жоқ. Соңғы 20 жыл ішінде теңіз деңгейінің біршама көтерілуіне байланысты аралдың біраз бөлігі су астында қалған. Арал жағалаудан 1,5 км алшақ жатыр. Батысында Синее Морцо шығанағы және Үтері (Өтер) теңіз каналы, шығысында балықшылар кемесіне арналған теңіз каналы өтеді. Аралдың орталығын бөлігін (2,5 км-дей) жиі-жиі су басып, арал екіге бөлініп отырады. Қайраң арал болғандықтан теңіз суы таяз (1,5-2 м.), жаз ортасында шалшық суға айналады. Суында балық көп. == Дереккөздер == Санат:Каспий теңізі аралдары Санат:Атырау облысы географиясы 
'''NGC 741''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7252, IC 1751, UGC 1413, MCG 1-6-3, ZWG 413.8, 3ZW 38, VV 175. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 745-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 745-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95386, ESO 152-32, AM 0152-565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 745-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 728''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 728 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 748''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7259, MCG -1-6-4, IRAS01538-0442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 742''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7264, MCG 1-6-4, ZWG 413.9, VV 175, 0153.9+0523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 749''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7191, ESO 414-11, MCG -5-5-23, IRAS01534-3009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 750''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7369, UGC 1430, MCG 5-5-34, ZWG 503.62, 6ZW 123, KCPG 46A, ARP 166, VV 189. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 738''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7303, ZWG 503.57, 6ZW 113, NPM1G +32.0085. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 745-3''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 745-3 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 152-32, AM 0152-565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 745-3 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 745-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 745-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7054, ESO 152-32, AM 0152-565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 745-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Конституция мұздығы''' Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Талғар өзенінің бастауында орналасқан. 1910 жылы С.Е. Дмитриев ашқан. == Аумағы, жер бедері == Мұздық 4520 биіктіктен 3270 биіктікке дейін созылып жатыр. Ұзындығы 6,0 км (оның ішінде ашық бөлігі 5,7 км), жалпы ауданы 6,0 км2, мұз көлемі 0,4 км3. Мұздық тілінің ашық жері 1,9 км2. Мұздық еріп, жылына 15-20 м-дей қысқаруда. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''NGC 751''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7370, UGC 1431, MCG 5-5-35, ZWG 503.62, ARP 166, KCPG 46B, KUG 0154+329, 6ZW 123, VV 189. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 746''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7399, UGC 1438, MCG 7-5-3, ZWG 538.4, IRAS01548+4441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 752''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1654 жылы Hodierna Giovanni Battista астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 363. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 747''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7366, MCG -2-6-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 760''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 19 желтоқсанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 760 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 756''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7078, MCG -3-5-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 757''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7118, NGC 731, MCG -2-5-73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 753''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 16 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7387, UGC 1437, MCG 6-5-66, ZWG 522.86, IRAS01547+3540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 759''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7397, UGC 1440, MCG 6-5-67, ZWG 522.87, IRAS01548+3605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 761''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7395, UGC 1439, MCG 5-5-36, ZWG 503.64, VV 425. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
Есіл алабында. Половинное көлінің тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы Конюхов ауылының орналасқан. Теңіз деңгейінен 129,1 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 7,3 км2, ұзындығы 4,1 км, енді жері 3,8 км, жағалау бойының ұзындығы 13,4 км, ең терең жері 1,75 м, су жиналатын алабы 142 км2. Жағалауы жазық, түбінде тұнба балшығы шөккен. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қарашаның басында қатып, сәуір айында ериді. Жағалауындағы қалың қамыс жергілікті шаруашылық қажетіне, ал көл құс өсіруге пайдаланылады. Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''NGC 754''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7068, ESO 152-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 743''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 758''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7198, NPM1G -03.0103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 767''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7483, MCG -2-6-10, KUG 0156-098, IRAS01563-0949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 755''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7262, NGC 763, MCG -2-6-5, KUG 0153-093, IRAS01538-0918. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 763''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7262, NGC 755, MCG -2-6-5, KUG 0153-093, IRAS01538-0918. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 772''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 29 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7525, UGC 1466, MCG 3-6-11, ZWG 461.18, KARA 80, ARP 78, IRAS01565+1845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 765''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7475, UGC 1455, MCG 4-5-25, ZWG 482.33, IRAS01559+2439. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 762''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 22 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7322, MCG -1-6-6, MK 1012, IRAS01544-0538. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 770''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7517, UGC 1463, MCG 3-6-10, ZWG 461.16, ARP 78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
КООПМАН ӨГЕЙБҰТАСЫ, Euonymus koopmannii '''КООПМАН koopmannii) өгейбұта туысына жататын мәңгі жасыл бұта. Қазақстанда Талас Алатауында, Өгем жотасында кездеседі. Таудың көлеңкелі тастақты беткейлерінде, орманды жерлер мен өзен аңғарларында, сондай-ақ бұталы тоғайлар арасында өседі. Биіктігі м-дей. Сабағы жер астынан жетіледі, өркендері тік, көбінесе жоғары қарай бағытталған. Бұтақтары жіңішке, көп қырлы, қалың жапырақ жауып тұрады. Жапырақтары етжең, пішіндері әр түрлі (таспа, жалпақ қандауыр тәрізді), қысқа сағақтарынан шығады. Гүлі дара немесе 3-тен жиналып, жарты шатырша гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан және вегетативті көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі алмұрт немесе жүрек тәрізді, 4-қалақты қауашақ. Бұлар піскен кезде қызғылт түске айналады. '''Коопман өгейбұтасы''' сәндік өсімдік, тамырының қабығында гуттаперчи (қатты тері тәрізді өнім) болады. Бұл өте сирек кездесетін реликт түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Санат:Қазақстан табиғаты Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 764''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 764 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 774''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7536, UGC 1469, MCG 2-6-8, ZWG 438.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 775''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7451, ESO 477-18, MCG -5-5-24, IRAS01562-2632. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 768''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 768 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7465, UGC 1457, MCG 0-6-16, ZWG 387.18, KCPG 49A, IRAS01561+0017, KUG 0156+002. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 766''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7468, UGC 1458, MCG 1-6-19, ZWG 413.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 776''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7560, UGC 1471, MCG 4-5-28, ZWG 482.37, IRAS01570+2323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 777''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7584, UGC 1476, MCG 5-5-38, ZWG 503.67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 779''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7544, MCG -1-6-16, IRAS01571-0612. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 780''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7616, UGC 1488, MCG 5-5-41, ZWG 503.72, 5ZW 164, NPM1G +27.0080. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''50 Cassiopeiae''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 29 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: 50 Cas. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
геологы П.Кордьенің құрметіне аталған), иолит, дихроит күрделі жататын силикаттар класының минералы. Химиялық формуласы ''(Mg, Fe)2 Aі3AlS5O18''. Ромбылық сингонияда кристалданады. Жеке кристалдары призма, ал агрегаттары бұрыс пішінді шоғырлар, түйірлер пішіндес болады. Кордиерит түссіз, кейде сарғылт, ақшыл көк, күлгін, қоңыр түсті, қаттылығы 7,5, меншікті салмағы 2,6 2,8 г/см3, морт сынғыш. Кордиерит гнейстерде, кристалдық тақтатастарда, жапсарлық метаморфталуға шалынған магмалық жыныстарда кездеседі. Түсі әдемі, мөлдір. Ақаусыз Кордиерит зергерлік өнерде қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Силикат минералдар Санат:Магний минералдары Санат:Алюминий минералдары Санат:Темір минералдары 
'''NGC 787''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 ақпанда Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7632, MCG -2-6-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 782''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7379, ESO 114-15, AM 0155-580, IRAS01559-5801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 773''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 773 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7486, MCG -2-6-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 789''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7760, UGC 1520, MCG 5-5-47, ZWG 503.77, KUG 0159+318, IRAS01595+3149, ARAK 72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 790''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7677, MCG -1-6-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 778''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7597, UGC 1480, MCG 5-5-39, ZWG 503.69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 781''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7577, UGC 1482, MCG 2-6-10, ZWG 438.11, KARA 81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 784''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7671, UGC 1501, MCG 5-5-45, ZWG 503.74, KUG 0158+285, IRAS01584+2836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 769''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7537, UGC 1467, MCG 5-5-37, ZWG 503.66, KUG 0156+306B, IRAS01567+3040, ARAK 70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 796''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 30-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 3''' Григориан күнтізбесінде жылдың 246-шы күні (кібісе жылдарда 247-ші). Жылдың аяғына 119 күн қалады. Ebay ==== Мейрамдар ==== Байрақ күні. Тәуелсіздік күні. Ұлттық әскер күні. ==== Оқиғалар ==== 1783 Версаль бейбіт келiсiм шартына қол қойылды. Ұлыбритания АҚШ–тың тәуелсіздігін мойындады. 1791 Франция тарихындағы бiрiншi Конституция жарияланды. 1939 Ұлыбритания, Франция, Үндістан, Аустралия және Жаңа Зеландия Германияға соғыс жариялады. 1953 Никита Хрущёв КОКП ОК бірінші хатшысы болып сайланды 1995 eBay серіктестігінің негізі қаланды. ==== Туғандар ==== 1710 Абраам Трамбле (:en:Abraham Trembley) (1784), Швейцария суретшісі натуралист 1859 Жан Жорес (1914), француз саяси қайраткері. 1863 Ганс Аанруд (1953), норвег ақыны және драматург. 1869 Фриц Прегль (1930), австриялық химик, 1923 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1899 Фрэнк Макфарлейн Бернет (1985), аустралиялық иммунолог, физиология және медицинадан 1960 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1905 Карл Дэвид Андерсон (1991), швед текті америкалық физик, 1932 жылы позитронды ашқан және 1936 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1820 Бенджамин Латроб (:en:Benjamin Henry Latrobe) (1764), америкалық архитектор (Вашингтондағы Капитолий ғимараты). 1883 Иван Сергеевич Тургенев, орыс жазушысы және драматург. 1987 Виктор Платонович Некрасов (1911), орыс жазушысы. 2004 Андре Стиль (:en:André Stil, 1921), француз жазушысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:3 қыркүйек 
өгізкөзі''' () астралылар тұқымдасы, өгізкөз туысына жататын шала бұта. Қазақстанда солтүстік аймақтарда кездеседі. Таудың бор қабаттары мен әктасты беткейлерінде өседі. Биіктігі 10 30 см. Сабағы қарапайым немесе аз бұтақтанған. Жапырақтары сағақты, екі рет қауырсынды тілімденген. Жас жапырақтарын ақ киіз сияқты түк басып жатады. Жалпақ тілшелі, сары түсті күлтелері гүлдерінің шетінде орналасады. Ортаңғы гүлдері қос жынысты, олардың желектері түтікше тәрізді. Гүлдері себет гүлшоғырына топталған, олар сабағының ұшында дара жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Шілде тамыз айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі төрт қырлы тұқымша. Олардың айдаршасы қысқа болады. Корнух-Троцкий өгізкөзі өте сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Қызыл кітабына енген өсімдіктер Санат:Бұталар Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 786''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7680, UGC 1506, MCG 2-6-12, ZWG 438.13, KCPG 50, IRAS01587+1524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 792''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18,7 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7744, UGC 1517, MCG 2-6-15, ZWG 438.14, IRAS01595+1528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 794''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7763, IC 191, UGC 1528, MCG 3-6-24, ZWG 461.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 797''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7832, UGC 1541, MCG 6-5-78, ZWG 522.105, VV 428, 5ZW 170, NPM1G +37.0077. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 785''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 25 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7694, IC 1766, UGC 1509, MCG 5-5-46, ZWG 503.76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 788''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7656, MCG -1-6-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 798''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 10 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7823, UGC 1539, MCG 5-5-48, ZWG 503.78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 801''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7847, UGC 1550, MCG 6-5-79, ZWG 522.106, IRAS02007+3801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 799''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7741, UGC 1527, MCG 0-6-23, ZWG 387.29, KCPG 52B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 803''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7849, UGC 1554, MCG 3-6-28, ZWG 461.38, IRAS02010+1547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Коробиха''' Бұқтырма өзенінің саласы. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 29 км, су жиналатын алабы 295 км². ==Бастауы == Коробиха ауылы тұсында Бұқтырма өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Өзеннің арнасы өн бойы тік тау шатқалымен ағады. Арнасының беткейлерін қылқан жапырақты орман көмкерген. Қарашаның 1-онкүндігінде суы қатып, мамыр айының 1-онкүндігінде ериді. Санат:Ертіс су алабы ауданы өзендері Санат:Бұқтырма салалары 
'''NGC 804''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7873, IC 1773, UGC 1557, MCG 5-5-49, ZWG 503.79, ZWG 504.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 806-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 806-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3100716, MCG -2-6-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 806-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 791''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7702, UGC 1511, MCG 1-6-31, ZWG 413.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 783''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 22 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7657, IC 1765, UGC 1497, MCG 5-5-42, ZWG 503.73, IRAS01582+3138, KUG 0158+316, MK 1171. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 800''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7740, UGC 1526, MCG 0-6-24, ZWG 387.28, KCPG 52A, IRAS01596-0021, KUG 0159-003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 802''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7505, ESO 52-13, AM 0157-680. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 793''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 793 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 805''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 805 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7899, UGC 1566, MCG 5-5-50, ZWG 503.82, ZWG 504.4, NPM1G +28.0063. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 795''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 795 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7552, ESO 153-8, AM 0158-560. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 806-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 806-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7835, MCG -2-6-21, KUG 0201-101, IRAS02010-1010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 806-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Королев мұнай кен орны''' Атырау облысы Жылыой ауданында, Құлсары қаласынан қарай 20 км жерде орналасқан. Кен орнының құрылымы 1960–1975 жылдары аймақтық жұмыстардың нәтижесінде анықталған. == Геологиялық құрылымы, қанығу сипаты == Өнімді қабаттар тұзүсті және тұзасты кешендерден табылған. Кен шоғырлары қабат, дөңес пішінді, тектоникалық құрылымға сәйкес орналасқан. Қимасы терригендік тау жыныстарынан құралған, коллекторы кеуекті. Ашық кеуектегі 26%, мұнайға қаныққан қабаттың қалыңдығы 8,4 м. == Тығыздығы, құрамы == Мұнайы ауыр, тығыздығы 0,965 г/см3, күкірті 2%, парафині аз (0,52%). Палеозойдың мұнайлы қабаттары төменгі пермь кезеңінің арт ярусының карбонатты түзілімдерімен байланысты. Тереңдігі 3952 м. Өнімді қабаттар әктастан құралған. Коллекторы карбонатты кеуекті, ашық кеуектігі 7,8%. Мұнайы жеңіл, тығыздығы 0,797 0,8 г/см3. Мұнайда еріген газ майлы, этан-пропанды, метан 43,36%, ауыр көмірсутектер 21%. Кен орны барлануда. Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Атырау облысы кен орындары 
'''NGC 807''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7934, UGC 1571, MCG 5-6-1, ZWG 503.84, ZWG 504.6, IRAS02020+2844. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 808''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7865, ESO 478-1, MCG -4-6-3, AM 0201-233, IRAS02015-2333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 809''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7889, MCG -2-6-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 810-2''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E+*? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 11 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 810-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3126708, UGC 1583, MCG 2-6-26, ZWG 438.24, double system ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 810-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 811''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7870, NPM1G -09.0089, KUG 0201-093. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 810-1''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 11 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 810-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7965, UGC 1583, MCG 2-6-26, ZWG 438.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 810-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 813''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7692, ESO 52-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 812''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 11 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8066, UGC 1598, MCG 7-5-14, ZWG 538.19, IRAS02037+4419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 822''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8055, ESO 298-9, MCG -7-5-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 815''' Кит шоқжұлдызында орналасқан C+C типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 815 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 906183, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Корольков бәйшешегі''' () құртқашаштар тұқымдасы, бәйшешек туысына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Оңтүстік Қаратау мен Талас Алатауының сілемдерінде кездеседі. Таудың төменгі белдеулеріндегі ұсақ қиыршықтасты беткейлерінде өседі. Биіктігі 10 20 см, тамыр түйнектері шар тәрізді домалақ болады, сыртын торлы қабық жапқан. Жапырақтары ұзын таспа тәрізді (ұзындығы 15 см, ені мм). Гүлі ашық сары түсті, оның ұзын түтікшесі болады. Тұқымынан кейде вегетативті көбейеді. Наурыз сәуір айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі цилиндр тәрізді қауашақ. '''Корольков бәйшешегі''' сәндік өсімдік. Жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 817''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8109, UGC 1611, MCG 3-6-33, ZWG 461.47, IRAS02048+1657. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 816''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 15 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8152, ZWG 504.16, NPM1G +29.0076, KUG 0205+290. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 821''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8160, UGC 1631, MCG 2-6-34, ZWG 438.33, KARA 89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 818''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8185, UGC 1633, MCG 6-5-86, ZWG 522.116, IRAS02057+3832. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 823''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8093, IC 1782, ESO 478-2, MCG -4-6-5, IRAS02050-2540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 819''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8174, UGC 1632, ZWG 504.17, KUG 0205+289, IRAS02056+2859. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 820''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18,7 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8165, UGC 1629, MCG 2-6-36, ZWG 438.31, IRAS02057+1406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 824''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8068, ESO 354-37, MCG -6-5-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 814''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8319, MCG -3-6-10, IRAS02082-1600. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 825''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 18 қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8173, UGC 1636, MCG 1-6-45, ZWG 413.46, KCPG 56B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Корольков қызғалдағы''' () лалагүлдер тұқымдасы, қызғалдақ туысына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Қызылқұмда және Өзбекстанмен шекаралас жерлерде кездеседі. Аласа таулардың ұсақ қиыршықтасты беткейлері мен құмды жерлерінде өседі. Биіктігі 10 15 см, жуашығы жұмыртқа тәрізді (қалыңдығы см-дей), сыртын қара қоңыр ұзынша қабықтар жапқан. Сабағы жіңішке, онда шеттері иректелген жапырақтары болады. Дара гүлі сабағының ұшында жетіледі, гүл тозаңдары сары, ал гүл жүйкелері қанық қызыл түсті. Тұқымынан көбейеді. Наурыз мамыр айларында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Жемісі қауашақ. Корольков қызғалдағы сәндік өсімдік. Өте сирек кездесетін болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Жалпылама== Биіктігі 10 20 см, пиязшығы жұмыртқа трізді, жуандығы см, қатты терілі, қара, кейде жер бетіне дейін созылғын, жоғарғы жағы түкті жүнді қабықты. Сабағы жалаңаш; жапырақ саны үшеу, қайырылған, едәуір алшақ орналасқан, бұйра, көкшіл, сұр, әдетте гүлден биік, төменгі таспа тәрізді, ені 0,5 см. Гүлі біреу; гүл серігі қызыл, кейде сары немесе ала, ұзындығы см, ішкі жағының түбінде шағын қима дағы бар, әдетте доғал, түкті ұшы қысқа, сыртқыллары кер жұмыртқа тәрізді, ішкілері шамалы жіңішке; аталықтары гүл серігінен 2,5 есе қысқа, олардың жіпшелері қара, көбіне төменгі жағы сары, тозаңдықтары сары, жіптерінен 1,5 есе қысқа, түйнің аналық ауызы орнықты. Наурыз айының соңы мен сәуірде гүлдейді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 830''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8201, MCG -1-6-50, MK 1020. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 826-2''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 18 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 826-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 504.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 826-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 828''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8283, UGC 1655, MCG 6-5-92, ZWG 522.125, 6ZW 177, IRAS02071+3857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 829''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8182, MCG -1-6-49, KUG 0206-080A, IRAS02062-0801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 832''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 832 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 833''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8225, MCG -2-6-30, ARP 318, MCG -2-6-30, HCG 16B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 835''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8228, MCG -2-6-31, MK 1021, ARP 318, KUG 0206-103, IRAS02069-1022, HCG 16A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 831''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8241, ZWG 413.49, KUG 0206+058. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 836''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8304, ESO 544-17, MCG -4-6-12, NPM1G -22.0047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 827''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8196, UGC 1640, MCG 1-6-46, ZWG 413.47, IRAS02062+0744. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
КОРУНД Различные кристаллы корунда '''Корунд'''– оксидтер класының минералы. Химиялық формуласы Al2O3. Тригональдық сингонияда кристалданады. Көбінесе түйірлі агрегаттар күйінде кездеседі. Кристалдары бөшке, баған, кейде дипирамидальдық пішінде болады. Қаттылығы 9; морт сынғыш, меншікті салмағы г/см3; балқу 2020 2050°С; химиялық әсерлерге берік. Түсі көкшіл сұр, сары қоспаларына қарай әр түрлі түске боялады. Корундқа аз мөлшерде титан кіріккен жағдайда көк түске (сапфир), ал хром кіріккен жағдайда қызыл түске (лағыл) боялады. Мөлдір және жартылай мөлдір Корундты льтракүлгін және катод сәулелерімен қызыл түске боялады. Табиғи Корундтың түсі рентген сәулесінің әсерінен де өзгереді. Корунд кремний оксиді өте аз болатын атпа жыныстарда, анортиттік корундты сығылмаларда, аймақтық метаморфталуға шалынған жыныстарда, туынды кварциттерде, тағы басқа жыныстарда кездеседі. Оның түйірлі күңгірт агрегаттары абразивтік және отқа төзімді материалдар ретінде пайдаланылады. Алюминий оксидін оттекті сутек жалынында балқыту арқылы Корундтың жасанды монокристалы алынады. Корундтың кен орындары Қазақстанда (Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы Семізбұғы), Ресейде, Үндістанда, Түркияда, тағы басқа елдерде бар. ==Химиялық құрамы== Аl 53,2%; 46,8%. Қоспалары кварц пен темір тотығы. Осы қоспалар едәуір көбірек болса, онда корунд сапасы нашарлау, наждак деп аталатын минерал түріне айналады. Кейбір элементтердің аздаған қосындылары корундтың түсін өзгертеді: хром қосылса қызыл, темір қосылса қызыл күрең немесе қара қоңыр, марганец қосылса ал қызыл, титан қосылса көк түсті болады. Қызыл корунд рубин (асыл тас), көк корунд сапфир (асыл тас лағыл) деп аталады. Қаттылығы 9, меншікті салмағы 4, жылтырлығы шыны сияқты, көбінесе сарғыш көгілдір келеді, жымдастығы жоқ деуге болады. Сингониясы көбінесе тригондық дитригондық скаленоэдр. Оптикалық солақай, Nm 1,767, Np 1,759. Корунд кристалы ===Кристалдық ішкі құрылысы=== '''Кристалдық ішкі құрылысы''' осы тектес тотықтардың бәріне ортақ яғни оттек иондары ез ара тығыз үйлесіп орналасқан. Оттектің әрбір екі қабаттары аралығындағы октаэдр бұрыштары формалас таралған оттектің аралықтарындағы бос қалған қуыстың үштен екісіне катиондар орналасқан. Демек, әрбір катион анионмен қоршалған. Оттек иондарының әрбір үшеуі көршілес екі октаэдрге ортақ жақ іболып табылады. Сол октаэдрлердің орталығында катион орналасқан, демек, әрбір үш оттек иондары екі катионмен байланысқан. Әрбір жеке оттек ионының айналасын катион қоршайды. Дәл осы айтылған структура химиялық формуласы ұқсас бірнеше минералдарда, мысалы, гематит (Ғе2О3 корунд (Аl2O3 ), ильменит (ҒеТіОз), перовскит (СаТіОз) тағы басқалары бар. Осы тектес ішкі құрылысты корунд типті структура деп атайды. '''Кристалдық бейнесі.''' Қорундтың бейнесі кішкене бочка тәрізді, бағана, пирамида және пластика формалас. Оның жеке кристалдарының мөлшері кейде өте үлкен (көлденеңі 10 сантиметрге дейін) болады. Жиі кездесетін жақ формалары дитригондық призма, дитригондық дипирамида, ромбоэдр, пинакоидалар. Призма, пирамида, пинакоида жақтарында қиғаш сызықтар жиі кездеседі. Әдетте корунд жыныстарда шашыранды және тұтас түйірлі массалар түрінде болады. Корунд кейде глиноземға (алюминий тотығына) бай, кейде кремнеземы (кремий тотығы) аз тереңдік магмалық жыныстарда кездеседі. Сонымен қатар өнеркәсіптік маңызы зор, корундысы бар сиенитті пегматиттер де анықталған. Корундтың контактылық пневматолитті кендері атпа жыныстармен көршілес жатқан кристалдық ізбестерде пайда болады. Корундты жыныстар атпа жыныстармен тікелей байланысты болмай-ақ региондық метаморфизм ңәтижесінде де пайда болуы мүмкін. Корунд өте берік, қатты минерал болғандықтан, ол шашыранды түрінде де өте жиі табылған. Гидротермалық процестерде ертеде пайда болған корунд кейде гидратацияға, яғни сулануға ұшырап, диаспорға (НАlO2 айналады. Корунд станок өнеркәсібінде металдарды өңдеу үшін, сонымен қатар оптикалық шыны өңдеуде, тас кесу ісінде тағы басқа кең түрде қолданылады. Онан неше алуан қайрақ шарық қайрақтары жасалады. Корундтың әдемі мөлдір түрлері рубин, сапфир тағы басқа көркемдікке, сағатқа қолданылатын асыл тастар. Табиғи корунд аз болғандықтан соңғы 15 жылдың ішінде оның жасанды түрлері шыға бастады. Мысалы, бокситтен электрлік қорыту әдісімен электр корунд (алунд) жасайды. Алунд ең алдымен өңдеуіш айналма шарықтарын істеу үшін пайдаланылады. Соңғы уақытта рубиндердің негізгі массалары заводта өңделіп, сағат механизмдерінің тірек тастарына жаратылатын болды. ==Корунд кендері== '''Корунд кендері''' КСРО-да Семізбұғыда (Павлодардың 320 км жерде), Қыштым ауданында (Шығыс Урал), Ильмень тауларында (Миасс қаласы) бар. Шет елдердегі кені Үндістанда, Жоғарғы Бирмада, Сиамда, Грециядағы Наксос аралында, Оңтүстік Африкадағы Трансваальде бар. ==Дереккөздер== Санат:Алюминий минералдары Санат:Оксидтер 
'''NGC 843''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 16 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 843 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 839''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 839 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8254, MCG -2-6-34, ARP 318, HCG 16D, IRAS02072-1025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 841''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 24 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 841 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8372, UGC 1676, MCG 6-5-101, ZWG 522.131, KUG 0208+372, IRAS02082+3715, 5ZW 194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 841 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 842''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 842 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8258, MCG -1-6-55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 842 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 837''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8297, ESO 478-10, MCG -4-6-11, AM 0207-224, IRAS02079-2239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 834''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8352, UGC 1672, MCG 6-5-99, ZWG 522.128, KUG 0208+374, IRAS02080+3725, ARAK 77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 844''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 844 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8291, ZWG 413.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 845''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8438, UGC 1695, MCG 6-5-104, ZWG 522.135, IRAS02093+3714. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 850''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8369, UGC 1679, MCG 0-6-49, ZWG 387.53, NPM1G -01.0077. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 846''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 22 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8430, NGC 847, UGC 1688, MCG 7-5-24, VV 791, IRAS02090+4420, ZWG 538.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Костычев жер асты су кен орны''' Қостанай облысы Федоров ауданындағы Костычевка елді мекені жанында орналасқан. 1979-1980 жылдары темір кентасын барлау экспедициясы ашқан. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Тоғызақ-Тобыл аралығында шөгіп жатқан аллювийлі аңғар орта олигоцен шөгінділеріне шоғырланған. Сумен толығуы негізінен жауын-шашынның жер қыртысына сүзілуі арқылы болады. Кендегі су қорының мөлшері 5500 м3/тәулік. Суы 1979-1987 жылдары пайдаланылды. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Қазақстан гидрографиясы Санат:Федоров ауданы географиясы Санат:1979 жылы пайда болғандар 
'''NGC 848''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8299, MCG -2-6-36, MK 1026, ARP 318, KUG 0207-105, IRAS02078-1033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 852''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8195, ESO 153-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 853''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 853 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8397, MCG -2-6-38, KUG 0209-095, IRAS02092-0932. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 853 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 855''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 855 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8557, UGC 1718, MCG 5-6-16, ZWG 504.35, KUG 0211+276, IRAS02111+2738. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 855 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 849''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8286, ESO 478-9, NPM1G -22.0046. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 854''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8388, ESO 354-47, MCG -6-5-38, AM 0209-360, IRAS02093-3604. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 851''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 30 қарашада Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 851 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8368, UGC 1680, MCG 1-6-54, MK 588, ZWG 413.58, IRAS02086+0332, KCPG 59B, KUG 0208+035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 851 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 838''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8250, MCG -2-6-33, MK 1022, ARP 318, KUG 0207-103, IRAS02071-1023, HCG 16C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 859''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8526, NGC 856, UGC 1713, MCG 0-6-54, ZWG 387.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 840''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8293, UGC 1664, MCG 1-6-49, ZWG 413.53, NPM1G +07.0065. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Котел''' Қалба жотасының оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданы Жарық ауылының 29 км жерде, Шар және Көкпекті өзендерінің аңғарында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1089 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта созылып жатыр. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді келген. Солтүстігінде Сарыжал жотасы, батысында Қаражал таулары, оңтүстігінде Қарғалы тауы, шығысында Жұмағұл тауы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозойдың тақтатасы, құмтас және интрузивті жыныстардан түзілген. == Өсімдігі == Беткейіндегі қызғылт қоңыр, қара топырағында далаға тән өсімдіктер өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы таулары 
'''NGC 857''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8455, ESO 415-6, MCG -5-6-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 856''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8526, NGC 859, UGC 1713, MCG 0-6-54, ZWG 387.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 858-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 858-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8451, ESO 478-13, MCG -4-6-16, AM 0210-224, IRAS02102-2242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 858-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 860''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 18 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 860 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8606, ZWG 504.37, NPM1G +30.0071. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 860 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 861''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 18 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 861 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8652, UGC 1737, MCG 6-6-3, ZWG 523.5, IRAS02128+3540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 861 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 847''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 30 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8430, NGC 846, UGC 1688, MCG 7-5-24, VV 791, IRAS02090+4420, ZWG 538.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 862''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8487, ESO 298-20, MCG -7-5-12, AM 0211-421. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 864''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 25 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8631, UGC 1736, MCG 1-6-61, ZWG 413.66, KARA 96, IRAS02128+0546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 864 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 865''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8678, UGC 1747, MCG 5-6-20, ZWG 504.42, IRAS02133+2822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 858-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 858-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 478-13, MCG -4-6-16, AM 0210-224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 858-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Котляков мұздығы''' Алматы облысы Талғар аудaны Құтырғанбұлақ өзенінің аңғарында орналасқан. Жалпы бағыты аңғар бойынша шығысқа, қарай бағытталған. == Аумағы, жер бедері == Мұздықтың жалпы ұзындығы 2,6 км, ашық бөлігінің ұзындығы 2,2 км. Жалпы аумағы 2,9 км2, ашық бөлігі 2,4 км2. Мұздықтың төменгі шекарасы 3315 м, жоғарғы шекарасы 3880 м, мұзқар (фирн) сызығының биіктігі 3770 м. Мұздықтың көлемі 0,11 км3. Мұздықтан Құтырғанбұлақ өзені бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''Mrk 590''' ('''NGC 863''') Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8586, NGC 863, NGC 866, NGC 885, UGC 1727, MCG 0-6-56, IRAS02120-0059, KUG 0212-009, UM 412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 867''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 21 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8718, NGC 875, UGC 1760, MCG 0-6-60, ZWG 387.65, KCPG 62A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 869''' Персей шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды -130 жыл астроном Hipparchus ашқан болатын және NGC каталогында 869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 350, Per, Double cluster. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 868''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8659, UGC 1748, ZWG 387.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 876''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 22 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8770, UGC 1766, MCG 2-6-57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 870''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 22 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8721, MCG 2-6-52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 871''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 871 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8722, UGC 1759, MCG 2-6-53, ZWG 438.46, IRAS02144+1419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 866''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8586, NGC 863, NGC 885, UGC 1727, MCG 0-6-56, IRAS02120-0059, KUG 0212-009, UM 412, MK 590. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 875''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8718, NGC 867, UGC 1760, MCG 0-6-60, ZWG 387.65, KCPG 62A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 872''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 15 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8629, ESO 544-32, MCG -3-6-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
thumb '''Кофе ағашы'''( кахва) салпыстар тұқымдасына жататын аласа жасыл ағаш не биік ірі бұта. Қолдан өсірілетін түрлерінің биіктігі м. Жапырақтары қалың, түсі қою жасыл, гүлі ақ, хош иісті. Жемісі қызыл не қара көк, үлкендігі шиедей қосарланған дән. Осы дәндері не оның ұнтағы кофе деп аталады. Кофе ағашының Азия мен Африканың тропиктік аймағында, Мадагаскар мен Маскарен аралдарында өсетін 50-ге жуық түрі бар. Дүниежүзілік тауарлық кофе, негізінен, Бразилияда, Эфиопияда (С. arabіca), Колумбияда және Йеменде өндіріледі. Кофе ағашын өсіруге топырағы борпылдақ, жылына 2200 3300 мм жауын-шашын түсетін, орташа ауа температурасы 18°С-тан төмен емес жерлер қолайлы. Оны кокос, май алынатын пальмалармен, банан, цитрус, т.б. өсімдіктермен бірге өсіреді. Кофе ағашы көбінесе дәнінен (бір ағаш кг-ға жуық дән береді) және қалемшеден көбейтіледі. Ол үшін жылдық көшеттерді көлеңке жерде өсіріп, сонан соң плантацияға отырғызады. 4-жылы жеміс бере бастайды. Жыл бойы гүлдейді және жеміс (1 га-дан 20 ц) береді. Кофе дәнінің құрамында 13 14% азотты заттар, 0,65 2,7% кофеин, 3% қант, 10,6% май, т.б. заттар болады. Кофе дәні ішетін кофе және кофеин алуға пайдаланылады. Қазақстанға кофе дәні және оның ұнтағы шет елдерден әкелінеді. Кофе бұршақтары == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Кофе Санат:Рияндар Санат:Кофе Санат:Африка флорасы Санат:Азия флорасы Санат:Салпыстар 
'''NGC 877''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 877 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8775, UGC 1768, MCG 2-6-58, ZWG 438.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 873''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 873 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8692, MCG -2-6-48, IRAS02140-1134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 878''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8771, ESO 478-22, MCG -4-6-21, IRAS02156-2336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 880''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8805. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 879''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 879 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8705, KUG 0214-091. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 874''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 874 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8663, ESO 478-18, MCG -4-6-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 883''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8841, MCG -1-6-90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 889''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8843, ESO 298-27, MCG -7-5-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 890''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8997, UGC 1823, MCG 5-6-30, ZWG 504.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 881''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 881 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8822, MCG -1-6-89, IRAS02160-0650. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 881 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 4''' Григориан күнтізбесінде жылдың 247-ші күні (кібісе жылдарда 248-ші). Жылдың аяғына 118 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Иммигрант күні Құтқарушы күні. ==== Оқиғалар ==== 1791 Людовик XVI Францияның бірінші конституциясына қол қойды. 1888 Джордж Истмен «Kodak» сауда маркасын тіркеді 1939 Жапония Еуропа соғысына араласпау туралы мәлiмдедi 1944 Финляндия КСРО–ға қарсы әскери әрекеттерді тоқтатты 1998 «Google» серіктестігі негізделді. ==== Туғандар ==== 1596 Константин Гюйгенс, нидерландық ақын, ғалым және композитор (1687). 1768 Франсуа Рене де Шатобриан (1848), француз жазушысы және саясаткер. 1887 Карлис Улманис (1942), латвиялық мемлекеттік қайраткер, Латвия президенті (1936-1940 жж.). 1892 Дариюс Мийо (1974), француз композиторы. 1981 Бейонсе, америкалық әнші. ==== Қайтыс болғандар ==== 1750 Хосе Каньисарес (1676), испандық драматург. 1784 Цезарь Франсуа Кассини (1714), француз астрономы және геодезист. 1831 Юзеф Пешка, поляк суретшісі. 1846 Виктор-Жозеф Этьен де Жуи (1764), француз жазушысы және драматург 1965 Альберт Швейцер, неміс дәрігері, 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:4 қыркүйек 
'''Кошевой''' Іле Алатауының орталық бөлігіндегі Талғар Алақыр тау сілеміндегі шың. == Географиялық орны == Қазақстан (Алматы облысы Талғар ауданы) мен Қырғызстанның шекарасында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 4253 м. == Геологиялық құрылымы == Шың протерозой мен палеозойдың граниттерінен түзілген. Кошевойдың солтүстік-шығыс етегінде Дмитриев, Городецкий, оңтүстігінде Сапожников мұздықтары жатыр. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шыңдары шыңдары Санат:Іле Алатауы 
'''NGC 884''' Персей шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды -130 жыл Hipparchus астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 884 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 353, Chi Per, Double cluster. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 884 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 882''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8874, UGC 1789, MCG 3-6-52, ZWG 462.1, ZWG 461.73, NPM1G +15.0088. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 893''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8888, ESO 298-29, MCG -7-5-17, AM 0217-413, IRAS02179-4137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 886''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 30 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 886 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 885''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8586, NGC 863, NGC 866, UGC 1727, MCG 0-6-56, IRAS02120-0059, KUG 0212-009, UM 412, MK 590. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 888''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8743, ESO 115-2, AM 0215-600. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 887''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8868, MCG -3-7-1, IRAS02171-1617. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 892''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8926, ESO 478-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 891''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9031, UGC 1831, MCG 7-5-46, ZWG 538.52, IRAS02195+4209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 900''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9079, UGC 1843, MCG 4-6-20, ZWG 483.23, NPM1G +26.0061. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
Аналық(сол) және Аталық(оң) кошенильдер кокцидтар тобына жататын ұсақ жәндіктердің бірнеше түрінің жалпы атауы. Жиі кездесетін түрі (поляк карминді сымыры, арарат сымыры және мексика сымыры) бар. Соның ішінде түрі поляк карминді сымыры (Porphyrophora polonica) Қазақстанда Алтайдың орманды-далалы алқаптарында таралған. Аналығының түсі күрең қызыл түсті, пішіні сопақша немесе алмұрт тәрізді. Денесі бас, құрсақ болып анық ажыратылмаған. Ауыз аппараты жойылған. Көзі пигментті дақ сияқты. Алдыңғы аяқтары ірі, жер қазатын аяқтарында мықты тырнақтары бар, ортаңғы және артқы аяқтары алдыңғы аяқтарынан қысқа. Аталығы да күрең қызыл түсті, ұзын мұртшалары бар. Олардың жұп қанаттары жақсы дамыған, жұп қанаты жойылған. Денесінің артқы жағында бір уыс ақ түсті балауызды жіп болады. Тіршілігі жер астында өтеді, өте аз қозғалады. Өсімдіктердің тамырымен қоректенеді. Мамыр айынан шілденің ортасына дейін дернәсілдері өсімдік тамырының шырынын сорып, сыртын қатты қабық жабады да, тегіс шар тәрізді цистаға айналады. айдан кейін цистадан ересек жәндіктер шығады. Жұмыртқаларын (саны 300-дей) шілденің ортасы тамыздың аяғында салады. Дернәсілдері жылға дейін жұмыртқа қапшығында жатады. Кошенильден қызыл түске бояйтын кармин алынады. 20 ғасырда жасанды талшық бояйтын өндірістің дамуына байланысты Кошенильдің саны тым азайып кетті. Карминді поляк сымыры, одан басқа тағы түрі (Яковсонның филлоргериусы, Карминді Виктория сымыры, Кармин бояуын өндіруші ақмия сымыры) сандарының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Санат:Жартылай қатты қанаттылар 
'''NGC 897''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8944, ESO 355-7, MCG -6-6-3, AM 0218-335. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 894''' Кит шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 28 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 895. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 899''' Кит шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8990, ESO 545-7, MCG -4-6-30, UGCA 26, IRAS02195-2103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 898''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 898 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9073, UGC 1842, MCG 7-6-4, ZWG 538.58, ZWG 539.4, IRAS02201+4143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 898 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 895''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8974, MCG -1-7-2, IRAS02191-0544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 902''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9021, MCG -3-7-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 904''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 13 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 904 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9112, UGC 1852, MCG 4-6-24, ZWG 483.28, NPM1G +27.0094. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 904 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 903''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 13 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9097, NPM1G +27.0093. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 905''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9038, NPM1G -08.0091. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 906''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9188, UGC 1868, MCG 7-6-12, ZWG 539.14, IRAS02221+4152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Көбейтұз''' Теңіз көлінің шығысындағы тұзды тұйық көл. ==Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданы Ерейментау қаласының 25 км жерде орналасқан. Өлеңті өзені алабында. Теңіз деңгейінен 253 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 6,9 км2, ұзындығы 3,5 км, енді жері 3,1 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Жағалауы құмды, саздақты ойлы жазық. Жағасы күрделі пішінді, су көп жылдары пішінін жиі өзгертіп тұрады. Қараша сәуір айлары аралығында суы қатып жатады. Суы тұзды. Жауын-шашын және жер асты сулары мен толысады. Көл айдынында жыл бойы су болады. Мал суарылады, жағалауы шабындық. == Дереккөздер == ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 901''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 901 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 212967. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 896''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 896 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SG 1.04, Min 2-57, knot in IC 1795. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 914''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9253, UGC 1887, MCG 7-6-17, ZWG 539.23, IRAS02229+4155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 907''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9054, ESO 545-10, MCG -4-6-34, UGCA 28, IRAS02207-2056. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 910''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 910 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9201, UGC 1875, MCG 7-6-14, ZWG 539.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 910 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 911''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9221, UGC 1878, MCG 7-6-16, ZWG 539.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 913''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 913 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 913 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 919''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9267, UGC 1894, MCG 4-6-39, ZWG 483.49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 915''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 915 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9232, MCG 4-6-33, ZWG 483.41, NPM1G +26.0063. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 912''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 912 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9222, MCG 7-6-15, ZWG 539.20, NPM1G +41.0069. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 912 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Көбелей''', Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы өзен. Ұзындығы 55 км, су жиналатын алабы 825 км2. ==Бастауы == Бастауын Мұғалжардың батысындағы Мұзбел тауының солтүстігінен алып, Қаракөл ауылының маңындағы Лаққырған қонысынан 12 км жоғарыда, Көлденеңтемір өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Арнасы тар, жарлы. Жер асты және жауын-шашын суларымен толығады. Сәуір мамыр айларында суы тасып, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жем су алабы Санат:Мұғалжар ауданы өзендері 
'''NGC 909''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 909 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9197, UGC 1872, MCG 7-6-13, ZWG 539.16, NPM1G +41.0066. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 916''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 916 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9245, MCG 4-6-34, ZWG 483.43, NPM1G +27.0095, IRAS02231+2702. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 923''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 30 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9355, UGC 1915, MCG 7-6-22, ZWG 539.30, IRAS02244+4145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 917''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9258, UGC 1890, MCG 5-6-39, ZWG 504.79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 908''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9057, ESO 545-11, MCG -4-6-35, UGCA 29, IRAS02207-2127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 918''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9236, UGC 1888, MCG 3-7-11, ZWG 462.11, KARA 103, IRAS02230+1816. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 924''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 29 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9302, UGC 1912, MCG 3-7-12, ZWG 462.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 920''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9377, UGC 1920, MCG 8-5-11, ZWG 553.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 925''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9332, UGC 1913, MCG 5-6-45, ZWG 504.85, KUG 0224+333, IRAS02243+3321, KARA 105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 931''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9399, UGC 1935, MCG 5-6-49, MK 1040, KUG 0225+310, IRAS02252+3105, ZWG 504.89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''Көбен''', ''Кубан'' Жуанқұм құмындағы төбе. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қазалы ауданы Тасарық ауылының 11 км жерде орналасқан. Қуаңдарияның аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 71 м. Солтүстігінде Қалтөбе артезиан құдығы, шығысында Бұлақ артезиан құдығы, оңтүстігінде Түлкішоқат төбесі орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жер бедері Қуаңдария өзенінің атыраулық аллювийлі шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Құмды, сұр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп және астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 932''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 29 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 932 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9379, UGC 1931, MCG 3-7-14, ZWG 462.14, NPM1G +20.0087, IRAS02251+2006. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 922''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 922 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9172, ESO 478-28, MCG -4-6-37, UGCA 30, AM 0222-250, IRAS02228-2500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 922 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 928''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9368, MCG 4-6-50, ZWG 483.60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 929''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9334, MCG -2-7-9, double system ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 933''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 933 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9465, UGC 1956, MCG 8-5-13, ZWG 553.16, NPM1G +45.0062. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 938''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 30 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9423, UGC 1947, MCG 3-7-17, ZWG 462.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 927''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 18 қаңтарда Palisa Johann астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 927 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9292, UGC 1908, MCG 2-7-9, MK 593, ZWG 439.9, IRAS02239+1155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 921''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9287, MCG -3-7-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 926''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9256, UGC 1901, MCG 0-7-11, ZWG 388.14, IRAS02235-0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 926 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 941''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9414, UGC 1954, MCG 0-7-22, ZWG 388.23, KUG 0225-013, IRAS02259-0122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Көбенқопа''' Тобыл өзені аңғарындғы тұйық көл. Тентексор көлдерінің орналасқан. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қамысты ауданы Қарабатыр ауылының 20 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 250 биіктікте. Аумағы 3,2 км2, ұзындығы 3,3 км, енді жері 1,9 км, жағалау бойының ұзындығы 10,8 км, орташа тереңдігі 0,3 м. Жазық келген жағалауында қамыс, құрақ өскен. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Жазда көл айдыны тартылып, жағалауы батпаққа айналады. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Суы кермек, сілтілі келген. == Дереккөздер == Санат:Қамысты ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 939''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 939 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9271, ESO 246-11, MCG -7-6-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 937''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 12 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9480, UGC 1961, MCG 7-6-24, ZWG 539.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 942''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9458, MCG -2-7-18, VV 217, ARP 309, NPM1G -11.0090. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 930''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 26 қазанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 930 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 944''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 944 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9300, IC 228, MCG -3-7-16, IRAS02242-1444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 944 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 935''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 18 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9388, UGC 1937, MCG 3-7-15, ZWG 462.16, KCPG 68A, ARP 276, VV 238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 945''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9426, MCG -2-7-13, IRAS02261-1045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 936''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9359, UGC 1929, MCG 0-7-17, ZWG 388.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 943''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9459, MCG -2-7-19, VV 217, ARP 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 940''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9478, UGC 1964, MCG 5-6-50, ZWG 504.95, ARAK 85, IRAS02264+3125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
() астралылар тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде кең тараған. Негізінен Батыс және Орта Азияда кездесетін 600-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанның барлық жерінде кездесетін 56 түрі бар. Сабақтары жалаң немесе бұтақты. Шеті иректелген, тұтас жапырақтары кезектесіп орналасқан. Гүлдері қос жынысты, аталық жіпшелері бос жатады, тозаңқаптары түтік тәрізді өседі. Себет гүлдері қалқанша, сыпырғы немесе шашақ гүлшоғырына топталған. Маусым тамыз айларында гүлдеп, шілде қыркүйекте жемістенеді. Тұқымы жұмыртқа тәрізді ұзынша келген. Кейбір түрінің тұқымында айдаршасы болады. 21 түрі Қазақстанда сирек өсетін өсімдіктер. Олардың ішіндегі өте сирек кездесетіні жылдан-жылға таралу аймағының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген түрі ірі жапырақты Көбенқұйрық (C. grandіfolіa). Оның биіктігі м-дей. Сүректенген тамыры болады. Сабағы тік, жоғары жағы бұтақтанып келеді. Ірі жапырағының ұзындығы 40 см, ені 20 см-дей. Сары гүлдері себет гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым шілдеде жемістенеді. Тұқымы ұзынша келген, сырты тегіс, қара қоңыр дақтары болады. Ірі жапырақты Көбенқұйрық Ақсу Жабағылы қорығында қорғалады. ==Түрлері== *''Cousinia grandifolia'' Іріжапырақ көбенқұйрық *''Cousinia karatavica'' Қаратау көбенқұйрығы *''Cousinia Мыңжылқы көбенқұйрығы *''Cousinia rigida'' Қатты көбенқұйрық *''Cousinia vavilovii'' Вавилов көбенқұйрығы == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 949''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 949 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9566, UGC 1983, MCG 6-6-48, ZWG 523.53, KUG 0227+369, IRAS02277+3654, KARA 109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 949 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 953''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 953 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9586, UGC 1991, MCG 5-7-1, ZWG 504.104, ZWG 505.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 953 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 952''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 952 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 952 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 934''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9352, UGC 1926, MCG 0-7-16, ZWG 388.17, NPM1G -00.0092. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 946''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 12 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9556, UGC 1979, MCG 7-6-26, ZWG 539.34, NPM1G +42.0091. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 948''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 948 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9431, MCG -2-7-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 960''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 960 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9621, MCG -2-7-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 960 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 950''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9461, MCG -2-7-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 951''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 951 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9442, ESO 479-8, MCG -4-7-1, AM 0226-223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 951 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 956''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Көбікше''' () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Ресейдің еуропалық бөлігінде, Украинада және Қиыр Шығыста өсетін 15 түрі белгілі. Қазақстанда Батыс Тянь-Шаньда және Қаратауда кездесетін түрі (дала көбікшесі, көбікше) бар. Бұлар тыңайтылған жерлерде, бөгендердің жағалауы мен бақтарда арамшөп ретінде өседі. Биіктігі 30 50 см, тамыры цилиндр тәрізді. Сабағы жіңішке, сыртын қысқа, төмен қарай иілген қылтанақтар жапқан. Жапырақтарының екі жағы да қылтанды, төменгілері жіңішке сағақты, жоғарғылары отырмалы. Тостағанша жапырақшалары өткір қандауыр тәрізді тілімденген, күлтелері ақ немесе қызыл түсті. Гүлдері қос жынысты, гүлдері бірігіп, шатырша гүлшоғырын құрайды. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі домалақ, ұзындығы 3,5 мм. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 955''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9549, UGC 1986, MCG 0-7-27A, ZWG 388.29, IRAS02279-0119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 957''' Персей шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 957 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 362. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 957 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 947''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 10 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9420, ESO 545-21, MCG -3-7-22, IRAS02262-1915. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 961''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10172, NGC 1051, IC 249, MCG -1-7-33, UGCA 40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 954''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9438, ESO 299-4, MCG -7-6-6, IRAS02268-4137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 958''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9560, MCG -1-7-19, IRAS02281-0309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 962''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 13 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9682, UGC 2013, MCG 5-7-4, ZWG 505.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 964''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9582, IC 1814, ESO 355-24, MCG -6-6-10, IRAS02290-3615. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 963''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 963 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9545, IC 1808, MCG -1-7-17, KUG 0228-044. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 965''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 965 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9666, ESO 545-32, MCG -3-7-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 965 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
КӨГАЛ, газон (франц. gazon гүл алаңы) Футбол алаңындағы газон '''Көгал ''', '''газон''' гүл алаңы) біркелкі етіп тегіс жерге өсірілген, шөбі қысқа, шырпылған көп жылдық өсімдіктер алаңы. Көгалдың бірнеше түрі ажыратылады: фонтан мен мүсіндерді көркемдеп, әсемдік үшін отырғызылған, ағаш пен гүл айналасында өсірілетін партерлік көгал, саябақтар мен көше жағалауларында өсірілетін саябақтық көгал, стадиондарда өсірілетін спорттық көгал, астық тұқымдасына жататын және әдемі гүл жаратын бір жылдық өсімдіктерден (гүлкекіре, көкнәр, т.б.) өсірілетін мавритан көгалы түрлері бар. Көгал жасайтын жерді алдын ала тастан, арамшөп тамырынан тазартып тегістейді де, терең етіп (30 см) жыртады. Органикалық және минералдық тыңайтқыштар шашылады. Топырағы сазды жерге құм, құмды жерге саз топырақ қосады, оның бетіне қалыңд. 10 15 см-дей құнарлы топырақ төсейді. Көгалға, әдетте, дәнді және бұршақ тұқымдас шөптер: қоңырбас, бетеге, сиыр жоңышқа, бидайық, беде, тарғақшөп, суоты, райграс, т.б. егіледі. Көгалға арналған шөптердің дайын қоспалары да сатылады. Көгал (мавритан көгалынан басқасы) шөбін ұдайы шауып, шабылған шөпті жинап алады, жақсылап суарып, отап, оған тыңайтқыш сеуіп отыру керек, сондай-ақ қыстың басында көгалға ағаш күлімен араластырылған майлы компост (2 см етіп) жайып тастау қажет, бұл Көгалды мүк басып кетуден сақтайды. == Дереккөздер == Санат:Шөптер Санат:Ландшафты дизайн 
'''NGC 959''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9665, UGC 2002, MCG 6-6-51, ZWG 523.55, KUG 0229+352, IRAS02293+3516. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 974''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9802, UGC 2049, MCG 5-7-12, ZWG 505.15, NPM1G +32.0104, IRAS02314+3243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 970''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 14 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9786, MCG 5-7-9, ZWG 505.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 967''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 10 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9654, ESO 545-31, MCG -3-7-30, NPM1G -17.0096. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 973''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 30 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 973 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9795, UGC 2048, MCG 5-7-13, ZWG 505.14, KUG 0231+322, IRAS02313+3217, FGC 314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 975''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9735, UGC 2030, MCG 1-7-9, ZWG 414.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 966''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9626, ESO 545-30, MCG -3-7-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 971''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 14 қыркүйекте астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 971 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 968''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9779, UGC 2040, MCG 6-6-56, ZWG 523.61, NPM1G +34.0064. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 969''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9781, UGC 2039, MCG 5-7-8, ZWG 505.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 969 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
thumb қала, ауыл, тағы басқа елді мекендерде ауаны тазарту, көлеңкелеу үшін ағаш, бұта, гүл, көгал өсіру. Құрылыс аяқталғаннан кейін жүргізілетін Көгалдандыру жұмыстары мекенжайларға әсем көрініс береді, шудан, күннен, шаңнан, тағы басқа қорғайды, рөл атқарады. Ғылыми деректер бойынша белгілі бір аймақтың 15%-ы шаң-тозаңның мөлшері 20%-ға кемиді, 35%-ға өсімдік өсірілсе, шаң 50%-ға азаяды, ал 65%-ға өсірілсе, шаң 95%-ға кемиді. Жол жағалауларына отырғызылған ағаш пен бұталар, гүлдер мен көгал ауадағы көмір қышқыл газды сіңіріп, ауаны оттегімен байытады, шуды азайтып, мекенжайды желден, күннен және шаңнан қорғайды. га жасыл алқап сағатта ауадан кг көмір қышқыл газын бойына сіңіреді. Кейбір ағаштар өздері айналасына тарататын фитонцидтері арқылы ауадағы зиянды жойып, оны адамның денсаулығына қолайлы иондармен байытады. Мұндай ағаштар қатарына қылқан жапырақты қарағай, шырша, Сібір балқарағайы, тағы басқа жатады. Көгалдандыру жұмыстарын жүргізгенде міндетті түрде алқаптың ауа райы, топырақ құрамы, жер бедері сияқты ерекшеліктері ескеріледі, суаруға қажетті су көздері қарастырылады. Осы факторлар бойынша отырғызылатын өсімдіктер құрамы да анықталады. Орман ағаштары мен бұталар көшеттері, шөптесін өсімдіктердің жас өркендері мен тұқымдары әр аймақта орналасқан питомниктерден алынады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология 
'''NGC 976''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 976 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9776, UGC 2042, MCG 3-7-27, ZWG 462.27, IRAS02311+2045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 976 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 972''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9788, UGC 2045, MCG 5-7-10, ZWG 505.12, KUG 0231+290, IRAS02312+2905. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 977''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9713, MCG -2-7-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 978B''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 978B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9823, MCG 5-7-17, KCPG 71B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 978B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 979''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9614, ESO 246-23, MCG -7-6-14, AM 0229-444, PRC C-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 978A''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 978A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9821, NGC 978, UGC 2057, MCG 5-7-16, ZWG 505.18, KCPG 71A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 978A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 983''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10034, NGC 1002, UGC 2133, MCG 6-6-70, ZWG 523.79, IRAS02358+3424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 978''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9821, NGC 978A, UGC 2057, MCG 5-7-16, ZWG 505.18, KCPG 71A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 982''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 982 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9838, UGC 2066, MCG 7-6-39, ZWG 539.56, IRAS02322+4039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 982 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 981''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 981 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9710, MCG -2-7-30, KUG 0230-111, IRAS02305-1111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 981 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 5''' Григориан күнтізбесінде жылдың 248-ші күні (кібісе жылдарда 249-шы). Жылдың аяғына 117 күн қалады. == Мерекелер == Қазақстан, Қазақстан халқы тілдері күні == Оқиғалар == 1800 Ұлыбритания Мальтаны жаулап алды 1882 Еңбек күніне орай Нью-Йорк қаласында бірінші демонстрация өтті 1905 Портсмут келісім шартына қол қоюмен орыс-жапон соғысы аяқталды. 1939 АҚШ Екінші дүниежүзілік соғыста өзінің бейтараптылығы туралы жариялады. 1944 КСРО Болгарияға қарсы соғыс жариялады. == Туғандар == 1568 Томмазо Кампанелла (1639), италияндық философ. 1733 Кристоф Мартин Виланд (1813), неміс жазушысы. 1750 Роберт Фергюссон (1774), шотланд ақыны. 1929 Андриян Николаев (2004), кеңес ғарышкеры. 1946 Фредди Меркьюри (шын аты Фаррух Булсара) (1991), британдық рок-музыкант, «Queen» тобының жетекшiсi. == Қайтыс болғандар == 1803 Пьер Шодерло Де Лакло (1741), француз жазушысы. 1857 Огюст Конт (1798), француз философы және әлеуметтанушы 1917 Мариан Смолуховский (шын тегі фон (1872), поляк физигі 1992 Фриц Лейбер (1910), америкалық жазушы == Сыртқы сілтемелер == Санат:5 қыркүйек 
'''Көгел''' Батыс Үстірт кемерінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Бейнеу ауылының 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 116 м. Солтүстіктен қарай 20 км-ге созылып жатыр, енді жері 15 км. == Жер бедері == Батыс, оңтүстік-батыс кемері жарқабақты (биіктігі 10 15, кейде солтүстігінде 20 м-ге жетеді). Батыс кемері Өліқолтық сорына ұласып кетеді. Эрозиялық және денудациялық процестердің нәтижесінде пайда болған. Беткі қабаты неогендік әктастан, гипстен түзілген. == Өсімдігі == Сортаң топырағында бұйырғын, жусан, тағы басқа өседі. Оңтүстік етегінен шағын Манашы өзені ағып өтеді. == Дереккөздер == Санат:Бейнеу ауданы таулары 
'''NGC 986''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9747, ESO 299-7, MCG -7-6-15, AM 0231-391, IRAS02315-3915. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 984''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 13 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9819, UGC 2059, MCG 4-7-12, ZWG 484.10, 5ZW 257, NPM1G +23.0074. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 980''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9831, UGC 2063, MCG 7-6-38, ZWG 539.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 987''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9911, UGC 2093, MCG 5-7-21, MK 1180, ZWG 505.23, IRAS02338+3306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 986A''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 986A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9685, MCG -7-6-14A, ESO 299-6A, AM 0230-393, PGC 9686. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 986A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 988''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9843, MCG -2-7-37, UGCA 35, IRAS02330-0934, near SAO 129994. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 985''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Ring/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9817, MCG -2-7-35, MK 1048, VV 285, KUG 0232-090, IRAS02321-0900. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 985 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 989''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9762, MCG -3-7-34, NPM1G -16.0099. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 991''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9846, MCG -1-7-23, IRAS02330-0722, KUG 0233-073. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 991 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 993''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9910, NGC 994, UGC 2095, MCG 0-7-52, ZWG 388.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Көген''' Балқаш көлінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы Ақтоғай кентінен қарай 30 км жерде орналасқан. Бақанас және Аягөз өзендерінің аралығында. Абсолюттік биіктігі 507 м. қарай 17 км-ге, енді жері км-ге созылып жатыр. ==Жер бедері, геологиясы == Беткейі көлбеу келген. Жер қыртысы герцин қатпарлығының андезит, түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, баялыш, терек өседі. Баурайы мал қыстағы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 992''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 992 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9938, UGC 2103, MCG 3-7-35, ZWG 462.35, IRAS02345+2053, 0234+20, ARAK 88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 992 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 990''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9890, UGC 2089, MCG 2-7-18, ZWG 439.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 996''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 996 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10015, UGC 2123, MCG 7-6-45, ZWG 539.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 995''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 995 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10008, UGC 2118, MCG 7-6-44, ZWG 539.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 997''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E+C типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 997 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9932, UGC 2102, MCG 1-7-16, ZWG 414.27, IRAS02345-0705, NPM1G +07.0083. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 999''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10026, UGC 2127, MCG 7-6-47, NPM1G +41.0077, ZWG 539.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 994''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 994 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9910, NGC 993, UGC 2095, MCG 0-7-52, ZWG 388.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 994 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1001''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10050, MCG 7-6-50, ZWG 539,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 998''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 998 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9934, MCG 1-7-15, ZWG 414.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1002''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 13 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1002 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10034, NGC 983, UGC 2133, MCG 6-6-70, ZWG 523.79, IRAS02358+3424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
КӨГЕНТАМЫР, (rhizoma) көп жылдық шөптесін өсімдіктердің, бұталардың жер асты ұзын немесе ұзақ қызмет атқаратын қысқа өркендері. Көгентамырлар өсімдіктерде қоректік заттардың жиналу, вегетативті органдардың пайда болуы және көбеюі үшін қажет. Ол өсімдіктердің нағыз тамырынан қабыршақты жапырақтарының, түскен жапырақтардан қалған тігісінің, бүршігінің және қосымша тамырларының болуымен ерекшеленеді. жыл сайын моноподийлі (қарғакөзде) және симподийлі (қырлышөпте) өсіп, жоғарғы және қолтық бүршіктерінен өсімдіктердің жер үсті өркендерін құрайды. Ұзын Көгентамырлар өсімдіктердің вегетативті көбеюіне; ал қысқа Көгентамырлар қоректік заттардың жиналып, вегетативті органдардың пайда болуына қатысады. Көгентамыр негізінен топырақта өсіп жетіледі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 1004''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1004 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9961, UGC 2112, MCG 0-7-57, ZWG 388,68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1004 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1003''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10052, UGC 2137, MCG 7-6-51, ZWG 539.70, IRAS02360+4039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1000''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1000 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10028, MCG 7-6-48, ZWG 539.67, NPM1G +41.0078. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1005''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10062, MCG 7-6-52, ZWG 539,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1007''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9967, MCG 0-7-59, ZWG 388,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1008''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9970, UGC 2114, MCG 0-7-60, ZWG 388.70, NPM1G +01.0101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1012''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10051, UGC 2141, MCG 5-7-27, ZWG 505.30, KUG 0236+299, IRAS02362+2956. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1015''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1875 жылы 27 желтоқсанда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 1015 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9988, UGC 2124, MCG 0-7-66, ZWG 388,75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1015 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1009''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Swift Edward ашқан болатын және NGC каталогында 1009 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9995, UGC 2129, MCG 0-7-65, ZWG 388.77, FGC 325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1014''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1014 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
КӨГІЛДІР, Fumaria '''Көгілдір''' немесе '''Аран өсімдігі''' () Көкнәр тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Жерорта теңізі аймағында, сондай-ақ Еуразияның қоңыржай аймақтарында кездеседі. 55-ке жуық түрі белгілі. түрі Шығыс Африкада өседі. Бұлардың көпшілік түрінің жапырақтары екі немесе үш рет тілімденіп, басқа өсімдіктердің жапырақ сағақтарына жабысып өседі. Гүлдері бұрыс, тепкісі болады, қызғылт, қара қошқыл, сирек ақ түсті. Жәндіктермен тозаңданады. Қазақстанда тастақты тау беткейлері мен шөлді жерлердегі малтатастар арасында, егістік жерлерде арамшөп ретінде, жол жағаларында өсетін түрі бар. Аран мамыр айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Көбіне бұталардың арасында, егіндіктерде, бақшаларда өседі .Дәріге шөбі пайдаланылады. Гүлдеп тұрған кезінде жиналып кептіріледі. Аранды халық ертеден шипалы санаған Жиі кездесетіні дәрілік көгілдір (F. officinalis). Оның биіктігі 30 см-дей, бұтақтары аса көп емес, жарылған сабақтары болады. Жапырақтары бірнеше рет қандауыр-таспа тәрізді бөліктерге бөлінген. Тостағанша жапырақшалары жұмыртқа немесе қандауыр тәрізді, шеті тілімденген, күлтесінен есе қысқа. Күлтелерінің ұзындығы мм, күлгін қызғылт түсті. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі бір тұқымды жаңғақша. Дәрілік Көгілдір дәрілік өсімдік және оның құрамынан жүнді бояйтын бояу алынады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Көкнәрлер 
'''NGC 1013''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1013 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9966, MCG -2-7-46, NPM1G -11.0097. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1006''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9949, NGC 1010, MCG -2-7-44, IRAS02351-1114, KUG 0235-112A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1016''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9997, UGC 2128, MCG 0-7-67, ZWG 388,76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1018''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9986, MCG -2-7-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1011''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9955, MCG -2-7-45, NPM1G -11.0096. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1010''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9949, NGC 1006, MCG -2-7-44, IRAS02351-1114, KUG 0235-112A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1010 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1021''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10027, ZWG 388,84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1017''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9964, MCG -2-7-47, KUG 0235-112B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1023''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10123, UGC 2154, MCG 6-6-73, ZWG 523.83, ARP 135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1023 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1019''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10006, UGC 2132, MCG 0-7-68, ZWG 388.79, KUG 0235+016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''КӨЖЕКСОР'''– Бозащы түбегінің оңтүстік бөлігіндегі қоныс. Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Шайыр ауылының 38 км жерде орналасқан. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 15 км-ге, енді жері км-ге созылып жатыр. Теңіз деңгейінен 26 төмен орналасқан. Солтүстігінде Сарытақыр, Қайрақты, шығысында Құрмұсасор қоныстары, оңтүстігінде Солтүстік Ақтау жотасы, батысында Ақкетік қонысы жатыр. Қоныстың жайпақ жағасында сораң өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстан қоныстары 
'''NGC 1020''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10018, ZWG 388,81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1022''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10010, MCG -1-7-25, IRAS02360-0653. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1023A''' Персей шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1023A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1023A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1025''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9891, ESO 154-4, IRAS02347-5504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1024''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1024 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10048, UGC 2142, MCG 2-7-20, ZWG 439.22, ARP 333, IRAS02365+1037. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1024 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1026''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1026 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10055, UGC 2145, MCG 1-7-18, ZWG 414.33, NPM1G +06.0110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1029''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10078, UGC 2149, MCG 2-7-24, ZWG 439,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1027''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1027 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 1824, OCL 357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1027 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1028''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1028 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10068, MCG 2-7-23, ZWG 439,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1030''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1030 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10088, UGC 2153, MCG 3-7-39, ZWG 462.39, IRAS02370+1748. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
thumb '''Көзгүл''' () наурызшешек тұқымдасына жататын бір, екі жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанның орталық және оңтүстік аймақтарындағы өзен бойларында, тоғай мен шалғындықтарда, тастақты тау беткейлерінде, бұталар арасында түрі өседі. Кең тараған түрі егістік Көзгүлі (A. arvensіs). Оның биіктігі 30 см, сабақтары тармақталып келген тықыр, төртқырлы, бұтақты болады. Отырыңқы, дөңгелек пішінді жапырақтары қарама-қарсы (кейде үшеуден) орналасқан, ұзындығы 0,8 1,3 (2) см, ені 0,3 см, төменгі жағында қарадақтары болады. Гүлдері ұзынсағақты, жапырақ қолтығына жеке орналасқан. Күлтесі қызғылт, ашық қызыл, кейде қоңыр қызыл түсті. Сәуірден тамыз айына дейін гүлдеп, жемістенеді. Жеміс қорапшасы домалақ, диаметрі 3,5 мм, көптұқымды, тұқымдары домалақ, үшқырлы, бұдырлы, қара қоңыр түсті. Егістік Көзгүлі улы өсімдік. Оның құрамында табиғи органикалық қосылыс сапонин болады. == Дереккөздер == 
'''NGC 1032''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 18 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10060, UGC 2147, MCG 0-7-73, ZWG 388,86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1033''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10108, MCG -2-7-53, NPM1G -08.0109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1031''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1031 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9907, ESO 154-5, AM 0235-550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1031 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1037''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1037 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1035''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10065, MCG -1-7-27, IRAS02370-0820. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1034''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1034 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9991, MCG -3-7-43, IRAS02358-1601. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1034 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1040-2''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1040-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 213068, NGC 1053-2, NPM1G +41.0081. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1040-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1038''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10096, UGC 2158, MCG 0-7-76, ZWG 388,90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1036''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 29 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1036 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10127, IC 1828, UGC 2160, MCG 3-7-41, MK 370, IRAS02376+1904. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1043''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1043 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10155, ZWG 388,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1043 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Көздәрі''' () сұңғыла тұқымдасына жататын бір немесе көп жылдық жартылай паразитті шөптесін өсімдіктер туысы. Жер шарында кең тараған, негізінен, Солтүстік жарты шарда кездесетін 200-дей түрі белгілі. Қазақстанда далалық аймақтарда, құрғақ шалғындар мен субальпілік шалғынды жерлерде, сиретілген ормандар, бұталар арасында, тыңайтылған жерлерде өсетін 11 (оның төртеуі эндем) түрі бар. Биіктігі 45 см, сабағы қарапайым, сирек бұтақты. Жапырақтарының барлығы жасыл түсті, бұл фотосинтез процесі жүруіне қолайлы. Тостағанша жапырақшалары түтікше немесе енсіз қоңырау тәрізді, төрт-төрттен бірігіп кеткен жұптасқан тілшелері болады. Күлтелері енсіз, бірақ біртіндеп кеңейген түтікке айналады. Гүлдері ақшыл, солғын күлгін, көгілдір, сарғыш түсті, олар көп гүлді жоғарғы масақ немесе шашақ гүлшоғырына топталған. Сирек гүлдері дара да жетіледі. Тек тұқымынан көбейеді, бұларда маусымдық диморфизм байқалады. Мамыр шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша келген, екі жағынан қысыңқы қауашақ. Көздәрілер басқа өсімдікке бекініп, өздерінің тамыр сорғыштары (гаустория) арқылы олардан су және минералды заттарды сорады. Халық медицинасында бұл өсімдіктердің құрамынан алынатын дәрілік заттармен көз ауруларын емдейді. Өсімдіктің аты осыған байланысты қойылған. == Дереккөздер == Санат:Сұңғыла тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 1041''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1041 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10125, MCG -1-7-30, NPM1G -05.0115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1041 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1040-1''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1040-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10298, NGC 1053-1, UGC 2187, MCG 7-6-60, ZWG 539,83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1040-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1042''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1042 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10122, MCG -2-7-54, IRAS02379-0838. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1047''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10132, MCG -1-7-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1046''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10185, MCG 1-7-24, ZWG 414.39, NPM1G +08.0090. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1048A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1048A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10137, MCG -2-7-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1048A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1045''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10129, MCG -2-7-59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1045 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1051''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10172, NGC 961, IC 249, MCG -1-7-33, UGCA 40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1048''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1048 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10140, NGC 1048B, MCG -2-7-62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1048 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1052''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1052 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10175, MCG -1-7-34, IRAS02386-0828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1052 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
''Құсжетпес'' Арал теңізінің шығыс бөлігіндегі бұрынғы арал. == Географиялық орны, сипаты == Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде, Жыңғылдытөбе мен Қосарал аралдарының аралығында орналасқан. Теңіз суы тартылғанға дейін ол теңіз жағасынан батысқа қарай 19 км жерде, аумағы км², ұзындығы км, ені 0,8 км, теңіз деңгейінен көтеріңкі болған. Құмайтты топырағында бұта, жағалауында шалғынды сораң өседі. Қазір арал құрлықпен бірігіп кеткен. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Арал теңізі аралдары Санат:Бұрынғы аралдар 
'''NGC 1049''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 356-SC3, GCL no. in Fornax dwarf. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1044''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10174, MCG 1-7-23, ZWG 414.38, NPM1G +08.0088. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1050''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1050 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10257, UGC 2178, MCG 6-6-78, ZWG 523.92, ZWG 524.1, IRAS02395+3433, KUG 0239+345, KARA 116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1050 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1053-1''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1053-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10298, NGC 1040-1, UGC 2187, MCG 7-6-60, ZWG 539,83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1053-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1056''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10272, UGC 2183, MCG 5-7-32, MK 1183, ZWG 505.36, IRAS02398+2821. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1055''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 18 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1055 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10208, UGC 2173, MCG 0-7-81, ZWG 388.95, «Sombrero», IRAS02391+0013. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1055 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1054''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1054 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10242, MCG 3-7-46, ZWG 462.45, IRAS02394+1800. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1054 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1057''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы желтоқсанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1057 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10287, UGC 2184, MCG 5-7-33, ZWG 505.37, NPM1G +32.0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1057 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1060''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10302, UGC 2191, MCG 5-7-35, ZWG 505,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1059''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 25 қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1059 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Көкалақұм''' Үлкен Борсық құмының оңтүстік бөлігіндегі құмды алқап. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Қаңбақты ауылынан км жерде орналасқан. == Жер бедері == қарай 10 км-ге созылған, енді жері 5-6 км. Теңіз деңгейінен шамамен 140 биіктікте жатыр. Жалды шағыл құмдардың шетінде Қызғалдақ, Жиек, т.б. қыстаулар орналасқан. Жер асты суы 1-25 тереңдіктен шығады. == Геологиялық құрылымы == Палеоген тау жыныстарының үгілуінен қалыптасқан. == Өсімдігі == Қоңыр топырағында жусан, шеңгел, жүзгін, изен, сексеуіл, т.б. өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы құмдары 
'''NGC 1061''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы желтоқсанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10303, MCG 5-7-36, ZWG 505.39, KUG 0240+322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1058''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10314, UGC 2193, MCG 6-7-1, ZWG 524.5, KUG 0240+371, IRAS02403+3707, ZWG 523,96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1062''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 11 қазанда астроном Copeland Ralph ашқан болатын және NGC каталогында 1062 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1062 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1064''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1064 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10249, MCG -2-7-71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1064 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1063''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 16 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1063 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10232, MCG -1-7-36, IRAS02396-0546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1065''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10228, MCG -3-7-59, NPM1G -15.0142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1067''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1067 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10339, UGC 2204, MCG 5-7-43, ZWG 505,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1066''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10338, UGC 2203, MCG 5-7-42, ZWG 505.44, NPM1G +32.0112, IRAS02407+3217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1071''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10290, MCG -2-7-77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1070''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10309, UGC 2200, MCG 1-7-26, ZWG 414.45, IRAS02407+0445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Көкбайсор''' Сілетітеңіз көлінің тұзды көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Біржан сал ауданы Бөгенбай ауылының оңтүстігінде 13 км жерде орналасқан. Сілеті өзені алабында. Теңіз деңгейінен 207 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 7,3 км2, ұзындығы 4,6 км, енді жері 2,6 км, жағалау бойының ұзындығы 12,4 км. Жағалауы жазық, түбі тұнба балшықты келген. Жағасы күрделі пішінді, су көп жылдары пішінін жиі өзгертіп тұрады. Орта бөлігінде ұсақ аралдар бар. Қараша сәуір айлары аралығында суы қатып жатады. Солтүстігінен бұлақ суы құяды. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Көл айдынында жыл бойы су болады. Мал суарылады, жағалауы шабындық. Санат:Біржан сал ауданы көлдері Санат:Сілеті су алабы 
'''NGC 1069''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10285, MCG -1-7-38, IRAS02405-0829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1075''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10320, MCG -3-8-2, NPM1G -16.0103, IRAS02412-1624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1074''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10324, MCG -3-8-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1074 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1076''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 29 желтоқсанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10313, MCG -3-8-3, IRAS02411-1457. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1076 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1078''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 1078 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10362, MCG -2-8-1, NPM1G -09.0125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1078 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1072''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 20 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10315, IC 1837, UGC 2208, MCG 0-7-88, KUG 0240+000, IRAS02409+0005, ZWG 388.103, ZWG 389,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1080''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10416, MCG -1-8-3, IRAS02426-0455, KUG 0242-049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1077-1''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 тамызда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1077-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10468, NGC 1077A, UGC 2230, MCG 7-6-69, ZWG 539.95, IRAS02428+3952. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1077-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1077-2''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 тамызда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1077-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10465, NGC 1077B, MCG 7-6-68, ZWG 539,95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1077-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1073''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда оның келесідей атаулары бар: PGC 10329, UGC 2210, MCG 0-8-1, ZWG 389.2, IRAS02411+0109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 6''' Григориан күнтізбесінде жылдың 249-шы күні (кібісе жылдарда 250-ші). Жылдың аяғына 116 күн қалады. Сүлеймен ==== Мейрамдар ==== Қорғаныс күнi Тәуелсіздік күні Ұлттық бiрлiк күнi. ==== Оқиғалар ==== 1716 Бостон қаласында АҚШ–тағы алғашқы шамшырақтың құрылысы аяқталды. 1852 Манчестер қаласында Ұлыбританиядағы бірінші тегін кітапхана ашылды. 1873 Шотландия футбол федерациясы құрылды. 1952 Авторлық құқық туралы Бүкіләлемдік конвенцияға қол қойылды. 1968 Эсватини тәуелсіздігін алды. ==== Туғандар ==== 1892 Эдвард Виктор Эпплтон (:en:Edward Victor Appleton) (1965), британдық физик, 1947 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1906 Луис Федерико Лелуар (:en:Luis Federico Leloir) (1987), француз текті аргентиналық биохимик, химиядан 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1908 Льюис Эссен (:en:Louis Essen) (1997), ағылшын физигі, кварц және атом сағаттарының құрастырушысы 1939 Судзуми Тонегава, жапон молекулярлық биолог және иммунолог, физиология және медицинадан 1987 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1943 Ричард Робертс (:en:Richard John Roberts), америкалық биохимик, физиология және медицинадан 1993 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1566 жыл Заңшы Сұлтан Сүлеймен (еуропалық әдебиетте Тамаша Сүлеймен) Османлы Мемлекетінің сұлтаны (1520–1566) 1962 жыл Давид Мандесси Диоп (:en:David Mandessi Diop) (1927), Сенегал ақыны. 1962 жыл Ганс Эйслер (1898), неміс композиторы 2007 жыл Лучано Паваротти, опералық әнші, тенор. == Сыртқы сілтемелер == Санат:6 қыркүйек 
'''Көкбайтал''' Кеңтарлау аңғарының батыс бөлігіндегі оқшауланған тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы, Нарманбет ауылының 33 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 570 м. == Жер бедері == Шатқал, сайлармен тілімденген, бірнеше ұсақ шоқылар мен жеке тау массивтерінен тұрады. Оңтүстік-шығыс бөлігінде тұщы сулы Киікбай және өзімен аттас құдықтар бар. == Геологиялық құрылымы == Силур жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды сұр және қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, көкпек өседі. Баурайы күзгі, көктемгі жайылым. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 1079''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0-a/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10330, ESO 416-13, MCG -5-7-17, IRAS02415-2913. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1082-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1082-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10447, MCG -1-8-4, NPM1G -08.0117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1082-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1082-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1082-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -1-8-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1082-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1081''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Свифт Льюис ашқан болатын және NGC каталогында 1081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10411, MCG -3-8-10, IRAS02427-1547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1083''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10445, MCG -3-8-15, IRAS02433-1534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1086''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 тамызда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10587, UGC 2258, MCG 7-6-71, ZWG 539.101, IRAS02447+4102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1087''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10496, UGC 2245, MCG 0-8-9, ZWG 389.10, KUG 0243-007, IRAS02438-0042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1084''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1084 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10464, MCG -1-8-7, IRAS02435-0747, KUG 0243-077. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1089''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1089 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10481, MCG -3-8-20, NPM1G -15.0147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1089 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1090''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10507, UGC 2247, MCG 0-8-11, ZWG 389.11, IRAS02440-0027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
көкшешек (Echіum) көкшешек () айлауыктар тұқымдасына жататын бір, екі немесе көп жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанның далалы аймақтарында, жол жағаларында, кейде тасты шатқалды таулардың етегінде кәдімгі Көкбасгүл (E. vulgare) және Италия Көкбасгүлі (E. іtalіcum) өседі. Олардың биіктігі 30 80 см, кейде м-дей болады. Сабағы тік, сыртын тікенекті қылтандар жауып тұрады. Тұтас келген жапырақтары кезектесіп орналасады. Көк, көгілдір немесе күлгін түсті гүлдері сыпыртқы гүлшоғырына топталған, сабағының ұшына орналасады. Тостағанша жапырақшалары бөлікке бөлінген, күлтесі түтік тәрізді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым тамызда жемістенеді. Жемісі төрт жаңғақша. Өте улы өсімдік. Кәдімгі Көкбасгүлдің құрамында сапонин, улы алкалоидтар (циноглоссин, холин, консолидин, консолицин) бар. Өсімдіктен алынған дәрілік препараттар жүйке жүйесін тыныштандыруға пайдаланады. Сондай-ақ қақырық түсіретін және антисептикалық қасиеті бар. Мал жемейді, омарта маңызы бар. == Дереккөздер == Санат:Улы өсімдіктер 
'''NGC 1088''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10536, UGC 2253, MCG 3-8-9, ZWG 463,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1088 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1091''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10424, ESO 546-16, MCG -3-8-13, HCG 21E. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1096''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10336, ESO 115-28, AM 0242-600, IRAS02425-6007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1085''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10498, UGC 2241, MCG 0-8-10, ZWG 389.8, NPM1G +03.0099, IRAS02438+0323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1093''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1093 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10606, UGC 2274, MCG 6-7-11, ZWG 524.22, IRAS02452+3412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1093 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1097''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1097 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10488, ESO 416-20, MCG -5-7-24, UGCA 41, AM 0244-302, IRAS02441-3029, ARP 77. == Галерея == Image:NGC 1097 center Hubble.jpg| Image:NGC1097 ESO eso0438d.jpg| == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1097A''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1097A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10479, ESO 416-19, MCG -5-7-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1097A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1095''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 11 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10566, UGC 2264, MCG 1-8-1, ZWG 415.8, IRAS02450+0425. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1101''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 22 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10613, UGC 2278, MCG 1-8-3, ZWG 415.11, NPM1G +04.0092. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1094''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10559, UGC 2262, MCG 0-8-15, ZWG 389.16, IRAS02449-0029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Көкбұлақ''' Іле Алатауының солтүстік беткейінде орналасқан мұздық. == Географиялық орны == Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Есік өзенінің саласы Көкбұлақ өзенінің бастауында. Мұздықтың оңтүстігінде өзімен аттас тау, Григорьев мұздығы орналасқан. == Аумағы == Көкбұлақтың ұзындығы 1,7 км, көлемі 1,4 км3, ашық жері 1,4 км3. Мұзқар (фирн) сызығы мың биіктікте жатыр, мұздық тілі 3730 биіктікте. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''NGC 1105''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10333, IC 1840, MCG -3-8-4, NPM1G -15.0144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1099''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1099 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10422, ESO 546-15, MCG -3-8-11, HCG 21A, IRAS02429-1754. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1099 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1098''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1098 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10403, ESO 546-14, MCG -3-8-8, HCG 21C, NPM1G -17.0106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1098 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1092''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1092 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10432, ESO 546-17, MCG -3-8-14, HCG 21D, NPM1G -17.0107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1092 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1108''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10633. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1100''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1100 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10438, ESO 546-18, MCG -3-8-16, HCG 21B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1100 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1104''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10634, UGC 2287, MCG 0-8-19, ZWG 389.20, IRAS02461-0028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1112''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10660, IC 1852, UGC 2293, MCG 2-8-11, ZWG 440.15, IRAS02462+1301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1106''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10792, UGC 2322, MCG 7-6-76, ZWG 539.112, IRAS02474+4127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1102''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10545, ESO 546-19, MCG -4-7-40, AM 0245-222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкбұлақ''' Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы, Жамбыл кентінің оңтүстігінде 28 км жерде. Батыстан шығысқа қарай оқшауланған тау массивінің ұзындығы км, ені 2,5 км. Абсолют биіктігі 585 м. == Геологиялық құрылымы == Девон жүйесінің төменгі және орта бөлімінің жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Таудың солтүстік-шығыс етегінде Көкбұлақ көлі, шығысқа қарай км жерде Әлібек құдығы орналасқан. == Өсімдігі == Сортаңдау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, көкпек, бұталар өседі. Ақбөкеннің жазғы жайлауы. == Сыртқы сілтемелер == Қарағанды облысы == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''NGC 1107''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10683, UGC 2307, MCG 1-8-6, ZWG 415,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1115''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10774, MCG 2-8-16, ZWG 440,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1109''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10573, IC 1846, UGC 2265, MCG 2-8-6, ZWG 440,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1103''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 желтоқсанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10597, MCG -2-8-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1111''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1426583, IC 1850. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1114''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10669, MCG -3-8-29, IRAS02467-1712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1118''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10748, MCG -2-8-11, IRAS02475-1222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1116''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10781, UGC 2326, MCG 2-8-17, ZWG 440,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1120''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10664, IC 261, MCG -3-8-28, NPM1G -14.0136. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1110''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10673, MCG -1-8-10, UGCA 43, FGC 346. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''КӨКБҰЛАҚ'''– Арал қарақұмының бұлақ. Мойынқұм құмының шығыс етегінде орналасқан. Қарағанды облысы Ұлытау ауданында. Тастемір тауы, Иткеткен артезиан құдығы, Кішкентай Тастемір қонысы, шығысында Ақсай, оңтүстігінде Мыңбұлақ қоныстары орналасқан. Су көзі теңіз деңгейінен 78 биіктіктен шығып жатыр. Етегін сексеуіл шоғырлары қоршаған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қарағанды облысы Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстан бұлақтары 
'''NGC 1113''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1113 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1124''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10838, ESO 480-7, MCG -4-7-47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1121''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10789, UGC 2332, MCG 0-8-30, ZWG 389.32, ARAK 93. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1117A''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1117A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10822, UGC 2337, MCG 2-8-19, ZWG 440.22, KCPG 80A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1117A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1127''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10889, UGC 2356, MCG 2-8-24, ZWG 440.24, NPM1G +13.0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1123''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1123 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10890, NGC 1122, UGC 2353, MCG 7-6-83, ZWG 539.117, IRAS02496+4200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1122''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1122 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10890, NGC 1123, UGC 2353, MCG 7-6-83, ZWG 539.117, IRAS02496+4200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1117-1''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1117-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10821, UGC 2337, MCG 2-8-20, ZWG 440.22, KCPG 80B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1117-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1119''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10607, ESO 546-24, IRAS02459-1811. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1129''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10959, UGC 2373, MCG 7-7-4, ZWG 539.124, VV 85, ZWG 540,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Көкбұлақ''' Маңғыстау тауларының батысындағы бұлақ. == Орналасқан жері == Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы Таушық ауылының 28 км жерде орналасқан. == Сипаттамасы == Теңіз деңгейінен 170 180 шамасында. Тауаралық аңғарлардағы терең жарқабақты жыралардың бойымен ағады. Солтүстігін Сарытас шығанағы, шығысын жер асты Шақпақ ата мешіті, оңтүстігін Үдек құдығы, батысын үлкен аумақты Түпқараған түбегі алып жатыр. == Сыртқы сілтемелер == Маңғыстау облысы Санат:Қазақстан бұлақтары Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''NGC 1126''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10868, MCG 0-8-38, ZWG 389,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1125''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10851, MCG -3-8-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1130''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы желтоқсанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10951, MCG 7-7-2, ZWG 539.122, ZWG 540,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1117-2''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1117-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200207, UGC 2337, ZWG 440,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1117-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1135''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10800, ESO 154-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1128-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E0 (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1128-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11189, MCG 1-8-27, ZWG 415.41, DRCG 9-43, KCPG 84A, 0255+05, 3ZW 52, 3C 75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1128-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1134''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10928, UGC 2365, MCG 2-8-27, ZWG 440.27, ARP 200, IRAS02509+1248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1136''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10807, ESO 154-19, FAIR 732, AM 0249-551, IRAS02493-5510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1140''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 22 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10966, MCG -2-8-19, MK 1063, VV 482, IRAS02521-1013. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1132''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10891, UGC 2359, MCG 0-8-40, ZWG 389,40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
thumb '''Көкбұта''' () Көкбұталар тұқымдасының Көкбұта тегіне жататын мәңгі жасыл бұта. == Таралуы == Еуропада, Азияның қоңыржай аймақтарында, Солтүстік Американың Атлант мұхиты жағалауында, Гренландияда, Солтүстік Африка мен Азор аралдарында кездеседі. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар), Күнгей Алатауларында бар. Негізінен ылғалы көбірек, мүк, қына басқан батпақтар, қылқан жапырақты ормандардың арасы, бұлақ жағаларында жиірек кездеседі. == Сипаттамасы == Биіктігі 25 100 см. Жіңішке қабыршақты төртқырлы жапырақтары болады. Көкбұтаның жапырақтары ауа райының өзгеруін алдын ала болжайды. Құрғақшылық болған жағдайда оның жапырағы дереу қусырылып бүктеліп (ширатылып) қалады, соның нәтижесінде судың булануы азайып, өсімдік қурамай, тіршілігін сақтап қалады. Гүлдері ұсақ, өте көп, олар сабақ ұшында, жапырақ қолтығында жеке немесе топталып орналасады. Топталған ұсақ гүлдері шашақ, шатыр, сыпыртқы тәрізді гүлшоғырларын құрайды. Жеке гүлінде тостағанша жапырақша, күлте, 10 аталық, жатыны ұялы аналығы болады. Аталықтарының жіпшесі аналықтың түбіндегі жалпақ табақшаға бекініп тұрады. Аналық жатынында тұқым бүршігі көп болатындықтан, жемісі көптұқымды қауашақ, тұқымбүршігі аздау болса, аз тұқымды сүйектіжеміс деп те аталады. Көкбұта негізінен жәндіктермен (кейде өздігінен де) тозаңданатын өсімдіктер. Көбінесе батпақты жерлерде өсетіндіктен, азоты жеткіліксіз ортаға бейімделу үшін селбесіп тіршілік етеді. Көкбұта балды өсімдіктерге жатады. Тұқымының шетінде болатын бұртиған өсіндісімен құмырсқалар, жидектерімен құстар мен сүтқоректілер қоректенеді. Гүлдері әдемі болғандықтан бақтарда, оранжереяларда сәндік үшін де өсіріледі. == Химиялық құрамы == Көк бұтаның құрамында арбутас, арбутин, кверцитин, крахмал, камедь, аздаған катехин танин, сапониндер бар. Дәрілік шикізат ретінде көк бұтаның майда, жас бұтақшаларын, жапырағы мен гүлін теріп алып, көлеңке жерде қуратпай, кептіріп алады. Дәрілік шикізат өсімдік гүлдеген кезде жиналады. == Қолданылуы == Мал дәрігерлігі практикасында көк бұтаны кәріқыз тамырымен, ақ қайын жапырағымен қосып бүйрек және зәр шығару органдары ауруларын емдейді. Бұл үш шөптін әрқайсысының 28 грамы алынады да, бір литр ыстық суға салынып, 4-5 сағат бойы тұндырылады. Сөйтіп 10-15 минут, бүлкілдетіп қайнатылады да, суытылып, дәкемен сүзіледі. Дайын тұнба жылқы мен ірі қараға 150 250 мл, бұзау мен құлынға 50 100 мл, қойға 30 70 мл мөлшерінде күніне үш рет ішкізіледі == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Еуразия флорасы Санат:Солтүстік Америка флорасы 
'''NGC 1141''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11007, NGC 1143, UGC 2388, MCG 0-8-47, KCPG 83A, ZWG 389.46, VV 331, ARP 118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1137''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10942, UGC 2374, MCG 0-8-43, ZWG 389.42, IRAS02514+0245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1133''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1133 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10885, MCG -2-8-15, IRAS02502-0900. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1131''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы желтоқсанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10964, MCG 7-7-5, ZWG 539.125, ZWG 540.7, 5ZW 286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1128-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1128-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11188, MCG 1-8-27, ZWG 415.41, DRCG 9-42, KCPG 84B, 0255+05, 3ZW 52, 3C 75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1128-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1138''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11118, UGC 2408, MCG 7-7-12, ZWG 540,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1147''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1147 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1144''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11012, NGC 1142, UGC 2389, MCG 0-8-48, ZWG 398.46, IRAS02526-0023, VV 331, ARP 118, KCPG 83B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1145''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10965, ESO 546-29, MCG -3-8-42, UGCA 45, FGC 360, IRAS02522-1850. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1139''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10888, MCG -3-8-38, NPM1G -14.0139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкдомбақ''' Үлкен Күйкентай тауының батысындағы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 807 м. Шағын таудың ұзындығы мен ені 2-2,5 км. == Жер бедері, өсімдігі == Беткейлері көлбеу, жатық келген. Олар біртіндеп далаға ұласып кетеді. Етегінде жусан аралас қараған, бетеге, теріскен, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 1143''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1143 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11007, NGC 1141, UGC 2388, MCG 0-8-47, KCPG 83A, ZWG 389.46, VV 331, ARP 118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1148''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11148, MCG -1-8-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1149''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11170, MCG 0-8-58, ZWG 389.54, NPM1G -00.0116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1146''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қаңтарда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1146 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1154''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 15 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11221, MCG -2-8-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1150''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11144, MCG -3-8-48, NPM1G -15.0156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1153''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11230, UGC 2439, MCG 0-8-59, ZWG 389,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1155''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 15 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11233, MCG -2-8-35, MK 1064, IRAS02557-1033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1159''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11383, UGC 2467, ZWG 540.23, IRAS02575+4257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1151''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11147, NPM1G -15.0157. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкдомбақ''' Қосқамбай тауының шоқылы тау. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Мұса Шорманов ауылының 17 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 584 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге, енді жері 2,5 км-ге созылып жатыр. == Жер бедері == тіктеу, қалған бөліктері беткейі көлбеу шоқылардан тұрады. Батысында Бегедай, Өлеңқұдық жайлаулары бар. == Геологиясы == Силур жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, селеу, бетеге аралас астық тұқымдас өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
'''NGC 1160''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1160 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11403, UGC 2475, MCG 7-7-14, ZWG 540.27, KCPG 86A, IRAS02579+4445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1162''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11274, MCG -2-8-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1166''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11372, UGC 2471, MCG 2-8-46, ZWG 440.41, KCPG 85A, IRAS02579+1138. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1164''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11441, UGC 2490, MCG 7-7-16, MK 1067, NPM1G +42.0105, IRAS02587+4223, ZWG 540,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1157''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1161''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11404, UGC 2474, MCG 7-7-15, ZWG 540.26, KCPG 86B, IRAS02579+4442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1152''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11182, MCG -1-8-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1171''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11552, UGC 2510, MCG 7-7-18, ZWG 540.31, IRAS03006+4312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1165''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11270, ESO 417-8, MCG -5-8-9, AM 0256-321, IRAS02567-3217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1158''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1158 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11157, MCG -3-8-49, NPM1G -14.0147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкдомбақ''' Жақсыкөң және Жаманкөң өзендерінің аралығындағы оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Баршын ауылының 40 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 549 м. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейі көлбеу, пішіні бес жұлдыз тәрізді келген. Девон және тас көмірдің тау жыныстарынан түзілген. Оңтүстік бөлігінде Алтуайт, Әжіке қыстаулары бар. == Өсімдігі == Беткейіндегі бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, селеу, жусан, бұталар өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 1163''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11359, MCG -3-8-56, FGC 373, IRAS02580-1720. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1156''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 13 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11329, UGC 2455, MCG 4-8-6, ZWG 485.6, KARA 121, VV 531, IRAS02567+2502. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1172''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11420, MCG -3-8-59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1170''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 31 желтоқсанда астроном Чарлз Сандерс Пирс ашқан болатын және NGC каталогында 1170 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1167''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11425, UGC 2487, MCG 6-7-33, ZWG 524,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1176''' Персей шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 желтоқсанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1176 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1173''' Персей шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 желтоқсанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1173 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1177''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 29 қарашада астроном Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс ашқан болатын және NGC каталогында 1177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11581, IC 281, MCG 7-7-20, ZWG 540,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1174''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 31 тамызда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11617, NGC 1186, UGC 2521, MCG 7-7-21, ZWG 540.34, IRAS03022+4238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1169''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 11 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11521, UGC 2503, MCG 8-6-25, ZWG 554,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 7''' Григориан күнтізбесінде жылдың 250-ші күні (кібісе жылдарда 251-ші). Жылдың аяғына 115 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Еңбек күні Тәуелсіздік күні Жеңіс күні ==== Оқиғалар ==== 1654 Жаңа Амстердамға (қазіргі Нью-Йорк) Бразилиядан қуылған еврейлер келе бастады. 1822 Бразилия Португалиядан тәуелсіз екенін жариялады. 1939 Германияда "герман халқының қорғану қуатына қауіп төндіргені" үшін өлім жазасы енгізілді 1945 Берлин қаласында әскери одақтың жеңіс шеруі өттi. ==== Дүниеге келгендер ==== 1726 Франсуа Андре Филидор (1795), француз композиторы 1829 Фридрих Август Кекуле (1896), неміс химигі. 1915 Кийоси Ито, жапон математигі. 1908 Майкл Эллис Дебейки (2008), америкалық хирург, хирургия төңiрегiндегi атақты маман. 1917 Джон Уоркап Корнфорт, австралиялық химик, 1975 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1907 Франсуа Арман Сюлли-Прюдом (1839), француз ақыны, әдебиеттен 1901 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1951 Джон Слоан (1871), америкалық суретші. 1956 Отто Юльевич Шмидт (1891), математик, астроном, геофизик, 1991 Эдвин Метисон Макмиллан (1907), америкалық физик, 1951 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:7 қыркүйек 
'''Көкдомбақ''' Теңіз көлінің оңтүстігіндегі ұсақ шоқылы оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Ақтүбек ауылының 35 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 427 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейі жайпақ, пішіні доға тәрізді келген. Протерозой және девон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, жусан, т.б. дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 1175''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11578, UGC 2515, MCG 7-7-19, ZWG 540,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1180''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11435, NPM1G -15.0162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1168''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11378, UGC 2476, MCG 2-8-47, ZWG 440.42, KCPG 85B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1185''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11488, MCG -2-8-41, IRAS03005-0919. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) Санат:Ғарыш 
'''NGC 1187''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11479, ESO 480-23, MCG -4-8-16, UGCA 49, AM 0300-230, IRAS03003-2303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1181''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1191''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11514, MCG -3-8-64, HCG 22D, NPM1G -15.0164. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1179''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11480, ESO 547-1, MCG -3-8-60, UGCA 48, IRAS03003-1905. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1183''' Персей шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 желтоқсанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1183 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1190''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11508, MCG -3-8-62, HCG 22B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкдомбақ''' Балқаш көлінің солтүстігіндегі шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Балқаш қалaсының 33 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 542 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, пішіні сопақша келген. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Маңында Қызыладыр, Шеңгелбай, т.б. көптеген шоқылар бар. == Өсімдігі == Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, баялыш, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 1192''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11519, MCG -3-8-65, HCG 22E, NPM1G -15.0165. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1178''' Персей шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 желтоқсанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1178 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1188''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11533, MCG -3-8-68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1186''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1186 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11617, NGC 1174, UGC 2521, MCG 7-7-21, ZWG 540.34, IRAS03022+4238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1196''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11522, MCG -2-8-42B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1194''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 23 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11537, UGC 2514, MCG 0-8-78, ZWG 389.68, IRAS03012-0117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1184''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12174, UGC 2583, MCG 13-3-2, ZWG 346.2, IRAS03088+8035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1189''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11503, MCG -3-8-61, HCG 22C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1199''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11527, MCG -3-8-67, HCG 22A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1182''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11511, NGC 1205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкдомбақ''' Арқарлы тауларының батысындағы төбе. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы Арқарлы ауылының 40 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 575 м. оңүстік-батысқа қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Жайпақ келген беткейлері далаға ұласады. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың құмдақты тақтатасынан және әктасынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаң түсті қоңыр топырағында жусан, бұйырғын, қараған, т.б. өседі. Мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 1198''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11648, IC 282, UGC 2533, MCG 7-7-24, ZWG 540,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1193''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 390. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1200''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11545, MCG -2-8-43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1201''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E/S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11559, ESO 480-28, MCG -4-8-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1197''' Персей шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1197 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1205''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11511, NGC 1182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1205 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1195''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы қаңтарда астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 1195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11517, MCG -2-8-42A, NPM1G -12.0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1203-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1203-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11603, MCG -3-8-70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1203-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1210''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 қарашада астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1210 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11666, ESO 480-31, AM 0304-255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1207''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11737, UGC 2548, MCG 6-7-43, ZWG 524.55, KCPG 87, IRAS03050+3811. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Көкдомбақ''' Сарықұм құмының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Көкдомбақ темір жол бекетінің 10 км жерде орналасқан. Балқаш көлінің алабында. Теңіз деңгейінен 419 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 3,4 км2, ұзындығы км, енді жері 1,3 км, жағалау бойының ұзындығы 8,9 км. Айдыны көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысып, жазда тартылып, сор батпаққа айналады. == Дереккөздер == Санат:Палодар облысы көлдері Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) көлдері Санат:Балқаш көлі 
'''NGC 1203-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1203-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11599, MCG -3-8-71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1203-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1206''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11644, NPM1G -09.0143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1204''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11583, MCG -2-8-45, IRAS03022-1232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1211''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11670, UGC 2545, MCG 0-8-93, ZWG 389.81, IRAS03043-0059. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1209''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11638, MCG -3-8-73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1213''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11789, IC 1881, UGC 2557, MCG 6-7-45, ZWG 524,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1208''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11647, MCG -2-8-47, IRAS03037-0943. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1202''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11593, KUG 0302-066. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1215''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11687, MCG -2-8-55, HCG 23B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1217-1''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1217-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11641, ESO 300-10, MCG -7-7-3, AM 0304-391, IRAS03041-3913. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1217-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
==Географиялық орны == '''Көке''' Ақмола облысы Жарқайың ауданы Державинск қонысының жонды қырқалардан бастау алатын өзен. Ұзындығы 65 км, су жиналатын алабы 817 км2. ==Бастауы == Бастауын Есіл және Мойылды өзендерінің суайрығынан алып, Пятигорское ауылы тұсында Есіл өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғарының ені жоғарғы ағысында км-ден төменгі ағысында 2,5 км-ге дейін тарылады. Жылдық орташа су ағымы 0,4 м3/с. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Өзен жайылымдарды суландыруға және малға суат есебінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жарқайың ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''NGC 1218''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1218 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11749, UGC 2555, MCG 1-9-1, ZWG 416.2, 3C 78, NPM1G +03.0124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1214''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11675, MCG -2-8-51, HCG 23A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1216''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11693, MCG -2-8-56, HCG 23C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1212''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11815, IC 1883, UGC 2560. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1221''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11739, MCG -1-9-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1220''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1225''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11766, MCG -1-9-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1219''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11752, UGC 2556, MCG 0-9-6, ZWG 390.6, KUG 0305+019, IRAS03058+0154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1224''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 тамызда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1224 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11886, UGC 2578, MCG 7-7-34, ZWG 540,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1223''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан cD типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11742, MCG -1-9-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
() құстар класының бір отряды. Бұлар бір-бірінен айырмашылығы айқын байқалатын екі отряд тармағына бөлінеді. Әрбір отряд тармағында бір-бірден тұқымдасы (көкек және банан жегіш көкек) бар. Көкек тұқымдасына жататындардың тұмсықтарының жиегі біртегіс. Денесінің ұзындығы 15 70 см. Ағаш басында тіршілік ететін аяғы қысқа, ал құрлықта (жер бетінде) таралғандарының аяқтары ұзын әрі жүгіруге бейімделген. 39 туысқа жататан 130-ға тарта түрі белгілі. Көкектәрізділер Жер шарында кеңінен таралған, тек һполюстік белдеуде кездеспейді. Тропиктік аймақтарда, Африкада, Сахараның оңтүстігінен бастап далалық жерлерде, саваннада, орманды-ағашты жерлерде, негізінен, банан жегіш көкектер (Musophagіdae) тіршілік етеді. Олардың туысы 18 түрі белгілі. Дене тұрқы 36 71 см, тұмсығы мықты, шеті иректеліп келген. Құйрығы ұзын, қанаты жалпақ, жақсы ұша алмайды. Басында шашты қауырсыннан тұратын айдаршасы болады. Бұлар моногамды, ағаш басына ұялап, жұмыртқа салып, оны аптадан аса аталығы мен аналығы кезектесіп басады. Негізінен жеміс-жидек, ағаш, бұтаның жас өркені, бүршігімен қоректенеді. Банан жегіш көкек деп аталғанмен, олар банан жемейді. Бұл тұқымдастың өкілі Қазақстанда кездеспейді. ==Дереккөздер== == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап 
'''NGC 1222''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11774, MCG -1-9-5, MK 603, KUG 0306-031, IRAS03064-0308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1230''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11743, ESO 480-34, MCG -4-8-27, ARP 332, VV 337, AM 0306-231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1227''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 қаңтарда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11880, UGC 2577, ZWG 525.3, ZWG 524,62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1231''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11658, MCG -3-8-74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1229''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11734, ESO 480-33, MCG -4-8-25, UGCA 53, ARP 332, IRAS03059-2309, VV 260, VV 337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1234''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11813, MCG -1-9-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1217-2''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1217-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11642, ESO 300-10, MCG -7-7-2, AM 0304-391. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1217-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1228''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11735, ESO 480-32, MCG -4-8-26, UGCA 54, ARP 332, VV 260, VV 337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1232''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11819, ESO 547-14, MCG -4-8-32, ARP 41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1232A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1232A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11834, ESO 547-16, MCG -4-8-32, ARP 41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1232A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
thumb '''Көкектер''' () көкектәрізділер отрядының бір тұқымдасы. Қазба қалдықтары жоғарғы эоценнен белгілі. Жер шарында кең тараған 39 туысы, 129 түрі белгілі. Дене тұрқы 15 70 см. Көкектердің көпшілік түрі моногамды. Қазақстанның барлық облыстарында кездесетін кәдімгі көкектер (Cuculus canorus) және Оңтүстік Алтайда ғана мекендейтін меңіреу көкектер (Cuculus saturatus) бар. Дене тұрқы 25 40 см. Қауырсыны айқын түсті емес, аяқтары бармақты (екі-екіден қарама-қарсы біткен), ағаш басында жүруге бейім. Көкектертер тіршілігін, негізінен, ағаш, бұта басында өткізеді. Олардың Қазақстанда кездесетін түрлері ұя салмайды (басқа құстардың ұясын пайдаланады), балапан баспайды. Көкектер балапаны жұмыртқадан шығысымен-ақ ұядағы басқа балапандарды немесе жұмыртқаларды ұядан бір-бірлеп құлата бастайды. Бұған оны итермелеуші табиғи түйсігі (инстинкт). Көкектер балапанының арқасына өте сезімтал бүртік пайда болады. Осы бүртікке басқа зат жанасса-ақ балапан оны лақтырып тастауға бейімделе қалады. Көкектер негізінен зиянкес түкті қоректенеді. Сондай-ақ олар орманның зиянды жәндіктерін жеп пайда да келтіреді. Көкектерді халқымыз аты жоқ құс деп те атайды, өйткені ол өз атын өзі шақырады. Көкектер жыл құсы. Олар жылы жақтан біздің республикамызға сәуір айында ұшып келеді. Бұл айда қар кетіп, күн жылынып, Көкектер шақыра бастайды. Қазақтың дәстүрлі күнтізбесіндегі сәуір айының көне атауының көкек деп те аталуы осыған байланысты. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап 
'''NGC 1236''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11898, ZWG 441.3, NPM1G +10.0108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1236 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1226''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11879, UGC 2575, MCG 6-8-1, ZWG 525.2, ZWG 524,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1238''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11868, MCG -2-9-10, NPM1G -10.0126. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1237''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1237 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1233''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 10 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11955, NGC 1235, UGC 2586, MCG 6-8-3, ZWG 524.65, IRAS03093+3907, ZWG 525,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1243''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1243 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1245''' Персей шоқжұлдызында орналасқан III1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 11 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1247''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 10 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11931, MCG -2-9-14, UGCA 58, FGC 396, IRAS03098-1040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1244''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11659, ESO 82-8, AM 0305-665, IRAS03058-6657. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1246''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11680, ESO 82-9, FAIR 229. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Көкекшөп''' () сүйсіндер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуразия мен Солтүстік Американың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 10 түрі белгілі. Қазақстанда Ертіс өзенінің бойында, Алтай аймақтарында өседі. Шалғынды жерлерде, орманды алаңдарда, ағаш, бұта, жыңғылдардың арасында өсетін түрі масалы көкекшөп (G. conopsea) бар. Оның биіктігі 25 65 см, өсімдік түйіні саусақ салалы қалақша тәрізді болады. Сабағы бұдыр, 7-ден топталған жапырақтары кезектесе орналасқан. Гүлшоғыры қалың, көп гүлді масақ, оның ұзындығы 15 см, ені см. Гүлжарнағы ұзынша, үшкір, төменгі бөлігі гүлінен ұзындау немесе соған тең, ал жоғарғысы қысқалау, гүлдері қызғылт, қызғылт көк түсті. Гүлсерігінің сыртқы жапырақшалары ұзынша домалақ, мұқыл, үш жүйелі келеді. Гүлтепкісі имек орақша. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Қалампыр, ванилдің исі шығатын хош иісті гүлдері ұсақ жәндіктерді өзіне тартады. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Санат:Сүйсіндер 
'''NGC 1235''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11955, NGC 1233, UGC 2586, MCG 6-8-3, ZWG 524.65, IRAS03093+3907, ZWG 525,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1248''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11970, MCG -1-9-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1241''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11887, MCG -2-9-11, VV 334, ARP 304, IRAS03088-0906. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1239''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11869, MCG -1-9-12, NPM1G -02.0104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1252''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 116-?11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1249''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11836, ESO 155-6, IRAS03085-5331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1250''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12098, UGC 2613, MCG 7-7-40, ZWG 540,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1256''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12032, ESO 547-23, MCG -4-8-52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1253''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1253 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12041, MCG -1-9-18, UGCA 62, ARP 279, KUG 0311-030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1254''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1254 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12052, MCG 0-9-33, ZWG 390,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1254 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Көкен''' () өзімен аттас тұқымдасқа жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Жерорта теңізі жағалауларында тараған 20-ға жуық түрі бар. Қазақстанда тасты, тастақты, құмды, балшықты жерлерде, сортаңды шалғындықтарда, егістіктерде өсетін түрі кәдімгі көкен (T. passerina) бар. Биіктігі 12 110 см, сабағы жіңішке, жапырақтары ұзын, үшкір (5 15 см). Гүлдері ұсақ (1,5 мм), жеке немесе екеуден жапырақ қолтығына орналасқан. Гүл сағағы өте қысқа, шоғырлана орналасқан ақ түктері бар. Гүлсерігі құмыра тәрізді, жасыл сары, сырты қалың түкті. Аталығы 6, кейде 8. Маусым қыркүйекте гүлдейді. Жемісі алмұрт пішінді жаңғақша. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызыл кітап Санат:Көкендер 
'''NGC 1242''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 15 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11892, MCG -2-9-12, VV 334, ARP 304. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1251''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы 25 қаңтарда астроном Coolidge Phillip Sydney ашқан болатын және NGC каталогында 1251 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1258''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 19 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12034, ESO 547-24, MCG -4-8-53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1240''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1240 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1255''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 30 тамызда астроном Эдвард Эмерсон Барнард ашқан болатын және NGC каталогында 1255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12007, ESO 481-13, MCG -4-8-50, UGCA 60, AM 0311-255, IRAS03113-2554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1253A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1253A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12053, MCG -1-9-19, DDO 31, VV 587, ARP 279, IRAS03118-0259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1253A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1261''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан II типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 5, ESO 155-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1265''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12287, UGC 2651, MCG 7-7-52, ZWG 540.88, 3C 83,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1260''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 19 қазанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1260 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12219, UGC 2634, MCG 7-7-47, ZWG 540.81, IRAS03141+4113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1262''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12107, MCG -3-9-14, IRAS03132-1604. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкенжон''' Балқаш көлі мен Лепсі өзені аралығындағы қырқалы үстірт. == Георгафиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданында. == Жер бедері == Батыстан шығысқа қарай 40 45 км-ге созылып жатыр, ені 17 20 км. Орташа биіктігі 350 420 м, абсолюттік биіктігі 467 м. Шығысында Белсексеуіл, оңтүстігінде Лепсі өзені арқылы Күшікжал құмды алқабымен шектелген. Орта тұсында сор батпақ кездеседі. == Геологиялық құрылымы == Үстірт палеоген кезеңінің құмтас, туф және туфтектес тақтатастарынан түзілген. == Өсімдігі == Шөлдің қоңыр сұр топырағында бұйырғын, еркек шөп, теріскен, көкпек, баялыш, жусан өседі. == Дереккөздер == Санат:Сарқан ауданы таулары 
'''NGC 1259''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 21 қазанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12208, MCG 7-7-46, ARP 310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1267''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12331, UGC 2657, MCG 7-7-55, ZWG 540,92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1270''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12350, UGC 2660, MCG 7-7-57, ZWG 540,95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1263''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12114, MCG -3-9-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1268''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12332, UGC 2658, MCG 7-7-56, ZWG 540,93. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1264''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 19 қазанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12270, UGC 2643, MCG 7-7-50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1266''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12131, MCG -1-9-23, IRAS03134-0236. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1272''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12384, UGC 2662, MCG 7-7-58, ZWG 540,98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1271''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12367, ZWG 540,96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1276''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 12 желтоқсанда астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 1276 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 8''' Григориан күнтізбесінде жылдың 251-ші күні (кібісе жылдарда 252-ші). Жылдың аяғына 114 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:8 қыркүйек мерекелері'' == Оқиғалар == == Туғандар == == Қайтыс болғандар == 2014 Жазушы, Халықаралық әдеби "Алаш" сыйлығының лауреаты Адам Мекебаев (1940 ж.т.) қайтыс болды. == Сыртқы сілтемелер == Санат:8 қыркүйек 
'''Көкеспе''' Желтау тауларының төбе. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай ауылының 77 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолютiк биіктігі 472 м. Солтүстігінде өзімен аттас құрғақ өзен арнасы, шығысында Жақынжол тауы, оңтүстігінде Жамбасшы құдығы бар. == Өсімдігі == Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, эфедра, тасбұйырғын өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары Санат:Төбелер‎ 
'''NGC 1257''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 19 қазанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1257 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1273''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12396, MCG 7-7-59, ZWG 540,99. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1275''' Персей шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12429, UGC 2669, MCG 7-7-63, ZWG 540.103, 3C 84, Perseus A, IRAS03164+4119. ==Gallery== File:NGC 1275 composite.tif| File:NGC 1275 Hubble WikiSky.jpg| == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1278''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12438, IC 1907, UGC 2670, MCG 7-7-65, ZWG 540.105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1274''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1875 жылы желтоқсанда астроном Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс ашқан болатын және NGC каталогында 1274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12413, MCG 7-7-62, ZWG 540.102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1280''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1280 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12262, UGC 2652, MCG 0-9-50, ZWG 390.51, IRAS03154-0021. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1280 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1282''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 қазанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12471, UGC 2675, MCG 7-7-68, ZWG 540.109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1281''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 12 желтоқсанда астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 1281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12458, MCG 7-7-67, ZWG 540.108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1284''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 10 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1284 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаныі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12247, MCG -2-9-22, NPM1G -10.0134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1283''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 қазанда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12478, UGC 2676, MCG 7-7-69, ZWG 540.110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Көкжал''' Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы Лбищенское ауылының 27 км жердегі жайлау. Жайық өзені аңғарында, Тайпақ каналының бойында орналасқан. Солтүстігінде Тентек, Мыңбай қыстаулары, шығысында Антошкин, Ащықұдық қыстаулары, оңтүстігінде Ащықұдық құдығы бар. Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, тарақ бидайық, еркек шөп, теріскен, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Көктемгі-күзгі мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Жайлаулар Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы 
'''NGC 1285''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 28 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12259, MCG -1-9-26, IRAS03154-0728. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1277''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1875 жылы желтоқсанда астроном Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс ашқан болатын және NGC каталогында 1277 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12434, MCG 7-7-64, ZWG 540.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1269 (NGC 1291)''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12209, NGC 1291, ESO 301-2, MCG -7-7-8, AM 0315-411, IRAS03154-4117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1288''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12204, ESO 357-13, MCG -5-8-25, AM 0315-324, IRAS03152-3245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1286''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12250, MCG -1-9-25, NPM1G -07.0122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1289''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12342, IC 314, UGC 2666, MCG 0-9-54, ZWG 390,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1293''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12597, MCG 7-7-75, ZWG 540.116, NPM1G +41.0114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1279''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 12 желтоқсанда астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 1279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12448, PGC 12449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1287''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12310, KUG 0316-029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1296''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12341, MCG -2-9-25, IRAS03164-1314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
''көкбасшөп'' () ерінгүлділер тұқымдасына жататын бір не көп жылдық өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде кең тараған, әсіресе, Иранда және Батыс Гималай таулы аймағында кездеседі. 250-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанның барлық өңірінде кездесетін 16 түрі бар. Ең көп тарағаны мысық көкжалбызы (N. catarіa). Ол шалғынды тау беткейлерінде, сортаң және тастақты жерлердегі бұталар арасында өседі. Оның биіктігі 27 32 см, тік өскен, бұтақты қалың жапырақ басқан сабағы бар. Жапырақтары жүрек не жұмыртқа пішіндес, бозғылт түк басқан, сағақты келеді. Күлтесінің ұзындығы 10 мм, жоғарғы ерні күлгін ақ түсті, төменгі ерні қызыл көк. Гүлдері шатырша немесе сыпыртқы тәрізді, қос жынысты. Маусым шілдеде гүлдеп, тамыз айында жемістенеді. Жемісі сырты тегіс, қоңыр түсті жаңғақша. Өсімдік құрамында парфюмерия өндірісінде қолданылатын эфир майы бар (0,3%). Шірнелі өсімдік ретінде қолдан да өсіріледі. Көкжалбыз дәрілік өсімдік, оның шөбінің қайнатпасын суық тигенде, іш ауырғанда және қан азайғанда дәрі ретінде пайдаланады. Тамырындағы заттардың жүйке жүйесін қоздыратын қасиеті бар. Жапырағының иісі лимонның иісіне ұқсас болғандықтан шай, сусындарға қосып бас ауырғанда ішеді. ==Тағы қараңыз== *Көкгүл *Көкнәр ==Дереккөздер== Санат:Дәрілік өсімдіктер 
'''NGC 1295''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1295 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12465, MCG -2-9-30, NPM1G -14.0162, IRAS03177-1410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1290''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12395, NPM1G -14.0161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1294''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12600, UGC 2694, MCG 7-7-76, ZWG 540.117, IRAS03184+4111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1297''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12373, ESO 547-30, MCG -3-9-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1299''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12466, MCG -1-9-28, KUG 0317-064, IRAS03176-0626. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1301''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12521, ESO 547-32, MCG -3-9-22, IRAS03183-1853. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1300''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12412, ESO 547-31, MCG -3-9-18, UGCA 66, IRAS03174-1935. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1305''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қаңтарда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12582, UGC 2697, MCG 0-9-69, ZWG 390,72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1303''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 28 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12527, MCG -1-9-29, NPM1G -07.0123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1307''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12575, NGC 1304, MCG -1-9-30, NPM1G -04.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкжар''' Іле өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Райымбек ауданы және Қырғызстан жеріндегі өзен. Ұзындығы 47 км. ==Бастауы == Бастауын Теріскей Алатауының 4000 биіктікте орналасқан мұздықтарынан алып, Қарақұдық асуының тұсында Қарқара өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Өзен Қақпақ асуы мен Аюсай тауының аралығында, аңғары тар, терең шатқалды келеді. Суы тұщы. == Дереккөздер == Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 1308''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12643, MCG -1-9-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1292''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12285, ESO 418-1, MCG -5-8-26, IRAS03161-2747. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1304''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12575, NGC 1307, MCG -1-9-30, NPM1G -04.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1298''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қаңтарда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12473, UGC 2683, MCG 0-9-62, ZWG 390.63, NPM1G -02.0115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1310''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1310 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12569, ESO 357-19, MCG -6-8-4, IRAS03191-3716, FCC 13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1309''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12626, MCG -3-9-28, IRAS03197-1534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1306''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12559, ESO 481-23, IRAS03188-2541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1312''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 16 желтоқсанда астроном Coolidge Phillip Sydney ашқан болатын және NGC каталогында 1312 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1313A''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1313A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12457, ESO 83-1, IRAS03195-6652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1313A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1315''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда оның келесідей атаулары бар: PGC 12671, ESO 548-3, MCG -4-9-2, NPM1G -21.0118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкжиде мұнай кен орны''' Ақтөбе облысы Жем қаласынан қарай 120 км және Ақтөбе қаласынан қарай 230 км жерде орналасқан. Солтүстік жағында Кеңқияқ мұнай-газ кен орны бар. Құрылым 1973 жылы барланып, анықталды. == Геологиялық құрылымы == Төменгі триас шөгінділерінен үш мұнай шоғырлары ашылды. Орта юраның 300 375 тереңдігінде екі шоғыр бар. == Қанығу, тығыздығы, құрамы == Табиғи сыйымдылық түрінің сипаты бойынша тұнбалар жалғасып, қосылып жатқан қабатты қалыңдығы 20 м-ден астам сазды қақпақтар жапқан. Мұнайдың өнімді қабаты 6-27 м, 6-18,7 м, мұнай қанықтылығының коэффиценті 0,7-0,8. Юра қабаттарындағы мұнай тығыздығы орташа және ауыр (884 950 кг/м2), күкірттілігі (0,29 1,9%) және парафинділігі (0,6 2,43%) аз. Кен орны барлануда. Санат:Ақтөбе облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''NGC 1314''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 18 қаңтарда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12650, MCG -1-9-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1316B''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1316B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95472, MCG -6-8-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1316B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1313''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12286, ESO 82-11, VV 436, AM 0317-664, IRAS03176-6640. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1317''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12653, NGC 1318, ESO 357-23, MCG -6-8-6, FCC 22, IRAS03208-3716. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1319''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12708, ESO 548-6, MCG -4-9-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1302''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12431, ESO 481-20, MCG -4-8-58, IRAS03177-2614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1311''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 24 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12460, ESO 200-7, IRAS03186-5222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1316A''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1316A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12688, MCG -6-8-8, FCC 192, IRAS03217-3704. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1316A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1323''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12764, NPM1G -02.0119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1326''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12709, ESO 357-26, MCG -6-8-11, IRAS03220-3638, FCC 29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''Көкжиде су құбыры''' Алматы облысы Сарқан ауданында 1985 жылы іске қосылған су жүйесі. Бастауын Лепсі өзенінен алады. Ұзындығы 85 км. Құбыр Балқаш көлінің оңтүстік жағалауындағы 40,3 мың га шабындықты суландыруға байланысты салынған. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Алматы облысы Санат:Қазақстан су құбырлары Санат:Сарқан ауданы географиясы Санат:1985 жылы соғылған ғимараттар мен құрылыстар 
'''NGC 1321''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12755, MCG -1-9-35, MK 608, KUG 0322-031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1327''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12795, ESO 481-26, MCG -4-9-8, IRAS03232-2551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1316''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1316 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12651, ESO 357-22, MCG -6-8-8, ARP 154, Fornax A, FCC 21, IRAS03208-3723, AM 0320-372. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1328''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12805, NPM1G -04.0149. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1322''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12761, MCG -1-9-37, NPM1G -03.0155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1325A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1325A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12754, ESO 548-10, MCG -4-9-6, Holmberg VI. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1325A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1326B''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1326B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12788, ESO 357-29, MCG -6-8-14, AM 0323-363, FCC 39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1326B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1325''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12737, ESO 548-7, MCG -4-9-4, UGCA 70, IRAS03221-2143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1326A''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1326A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12783, ESO 357-28, MCG -6-8-13, AM 0323-363, FCC 37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1326A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1324''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12772, MCG -1-9-38, IRAS03225-0555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкжиек ''' Баршақұм құмды алқабының орталық бөлігіндегі төбе. Қызылорда облысы Арал ауданы Сазды ауылының 32 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 112 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 1,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 0,5 км. Солтүстігінде Ақтабанқұм құмы, шығысында Баласораң қонысы, оңтүстігінде Кесеқұм (Кесекқұм) төбесі мен Түкпірши, Ескене қыстаулары, батысында Берді құдығы мен Қотырқора қыстауы орналасқан. Жер бедері сайлы-жыралы, бірен-саран шағылдар кездеседі. Құмның сортаңды сұр топырағында жусан мен бұта аралас эфемерлі өсімдіктер өседі. Жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызылорда облысы Санат:Төбелер Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''NGC 1333''' Персей шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 31 желтоқсанда астроном Schnfeld Eduard ашқан болатын және NGC каталогында 1333 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1329''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12826, ESO 548-15, MCG -3-9-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1320''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12756, MCG -1-9-36, MK 607, KUG 0322-032, IRAS03222-0313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1332''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12838, ESO 548-18, MCG -4-9-11, UGCA 72, IRAS03240-2130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1316C''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1316C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12769, ESO 357-27, MCG -6-8-12, FCC 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1316C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1331''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12846, IC 324, ESO 548-19, MCG -4-9-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1335''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 14 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13015, UGC 2762, MCG 7-8-19, ZWG 541,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1334''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13001, UGC 2759, MCG 7-8-18, ZWG 541.17, IRAS03266+4139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1337''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12916, MCG -2-9-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1338''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12956, MCG -2-9-44, IRAS03265-1219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкжон фосфорит кен орны''' Жамбыл облысы Сарысу ауданы Жаңатас қаласының 12 км жерде орналасқан. Кен орны 1939 жылы ашылған. Барлау жұмыстары 1969-1971 жылдары жүргізілді. Кен алаңы телімнен (Аралтөбе, Қыштас, Қисықтөбе, Атқұм) тұрады. == Геологиялық құрылымы == Кен ортаңғы кембрий кезеңі шөгінділерімен (Шолақтау шоғыры) жапсарласқан. Төсеніш жыныстар төменгі кембрийдің малтатас, тақтатас, құмайт және аргиллиттерінен тұрады. == Жатыс сипаты == Фосфорит қабатының орташа қалыңдығы Қыштаста 15 м, Аралтөбеде 10 м. Фосфорит қабатында қалыңдығы 2-2,5 жыныстары кездеседі. Қыштаста 400-600 м, Аралтөбеде 300 тереңдікте де фосфорит қабаты бар екені анықталды. Фосфорит құрылымы кристалды, жабық кристалды, түйіршікті, оолитті; оның түйіршіктері карбонатты, кремнийлі, фосфатты заттармен тұтасқан; құрамындағы Р2О5 мөлшері 22,8%-дан 36%-ға дейін. Көкжон фосфорит кен орны Қаратау фосфорит алабындағы ірі кендер қатарына жатады. == Тағы қараңыз == Жаңатас фосфорит кен орны == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы кен орындары 
'''NGC 1336''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12848, ESO 358-2, MCG -6-8-16, FCC 47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1342''' Персей шоқжұлдызында орналасқан III3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 28 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 401. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1341''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12911, ESO 358-8, MCG -6-8-20, IRAS03260-3719, FCC 62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1347-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1347-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 816443, ESO 548-27, MCG -4-9-17, VV 23, ARP 39, AM 0327-222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1347-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1348''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 391. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1330''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 14 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1330 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1343''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13384, UGC 2792, MCG 12-4-1, ZWG 327.5, 7ZW 8, IRAS03324+7224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1345''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12979, ESO 548-26, MCG -3-9-46, UGCA 74, VV 690, HARO 21, IRAS03272-1756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1347-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1347-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12989, ESO 548-27, MCG -4-9-17, VV 23, AM 0327-222, IRAS03275-2226, ARP 39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1347-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1340''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12923, NGC 1344, ESO 418-5, MCG -5-9-5, AM 0326-311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''Көкжота''' Жетісу Алатауының шығыс бөлігіндегі тау сілемі. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы Үшбұлақ ауылының оңтүстігінде 45 км жерде орналасқан. Орта Тентек өзенінің сол саласы Аттапқан өзенінің суайрығында. Ең биік жері 3500 3600 шамасында. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 18 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы төменгі палеозой қабаттары кристалдық тақтатас, кварцит, гнейс, әктас, мәрмәр жыныстарынан құралған. Таудың биік көтеріңкі жерлерінде палеозой граниттері кездеседі. == Өсімдігі == Биік таулы белдеуде Тянь-Шань шыршасы мен самырсын ағаштары және шалғынды субальпілік ландшафтармен сипатталады. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 1352''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13091, ESO 548-30, MCG -3-10-2, NPM1G -19.0148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1350''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13059, ESO 358-13, MCG -6-8-23, AM 0329-334, FCC 88, IRAS03291-3347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1351A''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1351A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12952, ESO 358-9, MCG -6-8-21, FCC 67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1351A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1354''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13130, MCG -3-10-4, IRAS03301-1523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1357''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13166, MCG -2-10-1, IRAS03309-1349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1339''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12917, ESO 418-4, MCG -5-9-4, FCC 63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1359''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13190, ESO 548-39, MCG -3-10-7, IRAS03315-1939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1346''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 15 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13009, MCG -1-9-42, KUG 0327-057, IRAS03277-0542. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1361''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13218, MCG -1-10-5, NPM1G -06.0141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1355''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13169, MCG -1-10-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкирек'''– Тобылғылы құмды алабы мен Азат тауының аралығындағы құдық. Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы жерінде орналасқан. Тереңдігі м, су шығымы 100 л/сағ. Теңіз деңгейінен 350 биіктікте. Солтүстігінде Мереке тауы мен Бекей құдығы, оңтүстігінде Бозқұдық құдығы, Шалқаршөл қонысы жатыр. Маңында сексеуіл, жусан өседі. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қарағанды облысы Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''NGC 1358''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13182, MCG -1-10-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1353''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13108, ESO 548-31, MCG -4-9-22, UGCA 76, IRAS03298-2059. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1349''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 желтоқсанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1349 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13088, UGC 2774, MCG 1-9-6, ZWG 416.13, KARA 128, NPM1G +04.0118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1363''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13245, IRAS03324-1000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1365''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13179, ESO 358-17, MCG -6-8-26, VV 825, FCC 121, IRAS03317-3618. == Gallery == Image:NGC 1365.jpg| Image:The Great Barred Spiral Galaxy.jpg| Image:NGC 1365 ESO.jpg| == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1351''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13028, ESO 358-12, MCG -6-8-22, FCC 83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1364''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1360''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1868 жылы қаңтарда астроном Winnecke Friedrich August Theodor ашқан болатын және NGC каталогында 1360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 220-53.1, ESO 482-PN7, AM 0331-260, CS=11.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1369''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13330, ESO 358-34, MCG -6-9-4, FCC 176. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1367''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13255, NGC 1371, ESO 482-10, MCG -4-9-29, AM 0332-250, IRAS03327-2505, UGCA 79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''Асқабақ''' асқабақтар тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Асқабақтың отаны Солтүстік және Оңтүстік Америка. Ол жерлерде Асқабақ б.з.б. мың жыл бұрын егіле бастаған. Асқабақтың 20 түрі белгілі. Қазақстанда Асқабақтың кәдімгі Асқабақ (С. реро), мускатты (С. moschata) және ірі Асқабақ (С. maxіma) деген түрлері мен «Волгалық сұр-92», сорттары өсіріледі. Кәдімгі Асқабақтың қатарына кәді мен патиссон жатады. Асқабақ сабағының ұзындығы 10 м, жұмыр, түкті, бұтақты, жайыла өседі. Жапырағы ірі, ұзынша қалемшелі, бүйрек пішіндес. Гүлі қос жынысты, ірі, сарғыш түсті. Тарамдалған мұртшалары жанындағы өсімдіктерге оралады. Жемісі жалған жидек, ірі, пішіні дөңгелек, сопақша, түсі әр түрлі болады. Шырыны жұмсақ дәмді. Ірі жемісті Асқабақтың салмағы 40 50 кг-ға дейін тартады. Асқабақ жемісінің құрамында 15 18% құрғақ заттар, 10% сахароза, аскорбин қышқылы, каротин, тиамин, рибофлавин, т.б. болады. Дәнінде 20 40% май бар. Асқабақтың асханалық сорттарын піскен, қуырылған күйінде тамаққа пайдаланады. Мал азықтық түрінен сүрлем дайындалады. солға ==Дереккөздер== 
'''Қыркүйектің 9''' Григориан күнтізбесінде жылдың 252-ші күні (кібісе жылдарда 253-ші). Жылдың аяғына 113 күн қалады. «Штутгарт» футбол клубы ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні Бүкіләлемдік сұлулық күні ==== Оқиғалар ==== 1570 Түріктер Кипрді жаулап алды. 1850 Калифорния АҚШ-тың 31-ші штаты болды. 1893 Германияда «Штутгарт» футбол клубының негізі қаланды. 1926 Эн-би-си (NBC) америкалық негізі қаланды. 1945 Жапон-қытай соғысының аяқталуы (1937—1945). 1991 Тәжікстан өз тәуелсіздігін жариялады ==== Туғандар ==== 1737 Луиджи Гальвани (1798), италиян физигі және физиологы 1769 Иван Петрович Котляревский (1838), украин жазушысы, ақын драматург, қазіргі украин әдебиетінің негіздеушісі. 1828 Лев Николаевич Толстой (1910), орыс жазушысы және философ. 1922 Ханс Георг Демельт, неміс текті америкалық физик, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1923 Дэниэл Карлтон Гайдузек, америкалық педиатр және вирусолог, 1976 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1891 Жюль Греви (1807), француз мемлекеттік қайраткері, Франция президенті (1879—1887 жж.). 1941 Ханс Шпеманн (:en:Hans Spemann) (1869), неміс эмбриологы, физиология және медицинадан 1935 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1976 Мао Цзэдун, Қытайдың мемлекет қайраткері. 1981 Жак Лакан (1901), француз психиатры. == Сыртқы сілтемелер == Санат:9 қыркүйек 
'''Көкиірім''' Алқамерген көлінің солтүстігіндегі тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Май ауданы Жұмыскер ауылының батысында 82 км жерде орналасқан. Ертіс өзені алабында. Теңіз деңгейінен 151,8 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 5,7 км², ұзындығы км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 14,6 км. Жағалауы негізінен жайпақ, пішіні доға тәрізді. Көктемгі қар, жауын-шашын суларымен толысады. Қарашаның алғашқы жартысында суы қатып, сәуірдің басында ериді. Жағалауы мал жайылымына пайдаланылады. Санат:Май ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 1368''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13247, MCG -3-10-12, NPM1G -15.0194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1366''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13197, ESO 418-10, MCG -5-9-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1370''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13265, ESO 548-48, MCG -3-10-13, IRAS03330-2032. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1373''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13252, ESO 358-21, MCG -6-8-28, FCC 143, 1ZW 13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1376''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13352, MCG -1-10-11, IRAS03346-0512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1375''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13266, ESO 358-24, MCG -6-8-30, AM 0333-352, FCC 148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1356''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 23 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13035, ESO 200-31, AM 0329-502, IRAS03291-5028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1378''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 358-**30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1377''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13324, ESO 548-51, MCG -4-9-33, IRAS03344-2103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1374''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13267, ESO 358-23, MCG -6-8-29, AM 0333-352, FCC 147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''Көккезең''' Оңтүстік Алтай жотасының тау массиві. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданы Жамбыл ауылының орналасқан. Бұқтырма өзені аңғарында. Абсолюттік биіктігі 2367 м. Солтүстіктен қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Таудың жер қыртысы гранит, тақтатас, құмтастардан түзілген. Оңтүстік-батыс беткейінен Черновая, Тихая өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Беткейлерін қылқан және жалпақ жапырақты орман алқаптары алып жатыр. Оңтүстік баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''NGC 1380''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13318, ESO 358-28, MCG -6-9-2, AM 0334-350, FCC 167, IRAS03345-3508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1362''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13196, ESO 548-41, MCG -3-10-8, NPM1G -20.0135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1379''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 25 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13299, ESO 358-27, MCG -6-9-1, FCC 161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1381''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13321, ESO 358-29, MCG -6-9-3, FCC 170. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1382''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1382 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13354, NGC 1380B, ESO 358-37, MCG -6-9-9, FCC 190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1371''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13255, NGC 1367, ESO 482-10, MCG -4-9-29, AM 0332-250, IRAS03327-2505, UGCA 79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1380B''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1380B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13354, NGC 1382, ESO 358-37, MCG -6-9-9, FCC 190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1380B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1380A''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1380A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13335, ESO 358-33, MCG -6-9-6, FCC 177. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1380A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1384''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 20 қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13448, MCG 3-10-3, ZWG 465,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1383''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13377, ESO 548-53, MCG -3-10-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көккөл''' Аққұм ауылдық округі аумағындағы көл. == Географиялық орны == Түркістан облысы Отырар ауданы Аққұм ауылының қарай км жерде, Сырдария өзенінің сол жағасында орналасқан. Пішіні таға тәрізді. == Гидрографикасы == Көккөлге сыр суы көтерілген кезде жоғарғы арнасынан құйылады. Көл толғаннан соң артық сулар төменгі арнамен қайтадан дарияға құйылады. Көлдің ені 250-300 м, ұзындығы 3,5 км, тереңдігі метрге дейін жетеді. == Жағалау сипаты == Көл ортасындағы аралда қалың тоғай өседі. Көл суы шаруашылыққа пайдаланылады. Шәмші Қалдаяқовтың "Көккөл кештері" атты әні осы көл жағасында дүниеге келген. == Дереккөздер == Санат:Отырар ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 1372''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13346, NPM1G -16.0142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1390''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1390 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13386, ESO 548-54, MCG -3-10-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1391''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13436, ESO 548-59, MCG -3-10-20, NPM1G -18.0142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1394''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13444, ESO 548-60, MCG -3-10-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1393''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13425, ESO 548-58, MCG -3-10-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1392''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 13 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1392 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1385''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13368, ESO 482-16, MCG -4-9-36, AM 0335-244, IRAS03353-2439. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1395''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13419, ESO 482-19, MCG -4-9-39, AM 0336-231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1388''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1388 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13402, NPM1G -16.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1386''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13333, ESO 358-35, MCG -6-9-5, IRAS03348-3609, FCC 179. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкқабақ''' Баршақұм құмының қыстау. Қызылорда облысы Арал ауданы Абай ауылының 10 км жерде орналасқан. Солтүстігінде Керішқұдық, оңтүстігінде Жаураған құдығы мен төбесі, шығысында Жыланды төбесі, батысында Қылыш қыстауы бар. Ұялы құм төбешіктер етегінде жусан, сексеуіл, ебелек, ажырық өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Сыртқы сілтемелер == Қызылорда облысы == Дереккөздер == Санат:Арал ауданы қыстаулары 
'''NGC 1396''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13398, FCC 202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1397''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13485, MCG -1-10-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1399''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13418, ESO 358-45, MCG -6-9-12, AM 0336-353, FCC 213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1387''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 25 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13344, ESO 358-36, MCG -6-9-7, IRAS03350-3540, FCC 184. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1389''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13360, ESO 358-38, MCG -6-9-10, FCC 193. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1403''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13445, ESO 482-25, MCG -4-9-41, NPM1G -22.0085. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1398''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1868 жылы 17 желтоқсанда астроном Winnecke Friedrich August Theodor ашқан болатын және NGC каталогында 1398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13434, ESO 482-22, MCG -4-9-40, AM 0336-263, IRAS03367-2629. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1404''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13433, ESO 358-46, MCG -6-9-13, FCC 219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1400''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13470, ESO 548-62, MCG -3-10-22, IRAS03372-1850. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1407''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13505, ESO 548-67, MCG -3-10-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкқамыс суғару жүйесі''' Жетісу облысы Ақсу ауданында 1968 жылы іске қосылды. Суды Ақсу өзенінің бойына салынған бас тоған арқылы алады. 1033 га жерді суғарады. Жүйедегі су тораптарының ұзындығы 15 км, бойында гидротехникалық қондырғы бар. == Сыртқы сілтемелер == Алматы облысы == Дереккөздер == Санат:Қазақстан суару жүйелері Санат:Ақсу ауданы географиясы Санат:1968 жылы пайда болғандар 
'''NGC 1408''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1408 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 358-?48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1409''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13553, UGC 2821, MCG 0-10-11, ZWG 391.28, NPM1G -01.0133, KCPG 93A, VV 729, 3ZW 55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1402''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1402 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13467, ESO 548-61, MCG -3-10-23, IRAS03372-1841. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1402 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1405''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1405 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13512, MCG -3-10-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1405 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1401''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1401 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13457, ESO 482-26, MCG -4-9-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1412''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1412 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13520, IC 1981, ESO 482-29, MCG -5-9-21, AM 0338-270. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1411''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13429, IC 1943, MCG -7-8-4, ESO 249-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1406''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1406 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13458, ESO 418-15, MCG -5-9-20, UGCA 83, AM 0337-312, IRAS03373-3129. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1406 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1410''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 17 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1410 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13556, UGC 2821, MCG 0-10-12, ZWG 391.28, KCPG 93B, VV 729, 3ZW 55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1415''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13544, IC 1983, ESO 482-33, MCG -4-9-47, IRAS03387-2243, AM 0338-224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
''Coracias garrulus'' '''Көкқарға''' () отрядының бір түрі. Қазақстанның оңтүстігіндегі шөлейт аумақты мекендейді, сондай-ақ Жайық өзенімен оның тармақтарындағы аңғарларда, Ертіс өзені маңында кездеседі. Дене мөлшері кептерден сәл кішірек, қанатының ұзындығы 18 20 см, салмағы 180 200 г. Көкқарғаны басқа құстардан жабын қанатының жасылдау көгілдір реңі бойынша және өте жылдам ұшатынына байланысты оңай ажыратуға болады. Жерде қолапайсыз жүретіндіктен, көбінесе Көк қарға ағаш бұтағына қонақтайды. Көкқарға әдетте, жұп құрады және ұяны бір жұбынан екінші жұбы едәуір алшақ салады. Көкқарға жыл құсы. Қазақстандағы орманды-далалы аймақтарға, жалғыз ағаш өскен ашық далаға, шөлейтті жерлерге мамырда ұшып келіп, өзен жарқабақтарынан ін қазып не ағаш қуысына, түрлі құрылыстардың бұғат, саңылауларына ұя салады. Ұядағы ақ реңді жұмыртқаны аталығы мен аналығы кезектесіп басады. 18 19 күнде жұмыртқадан қызылшақа балапан шығады. Балапандары 26 28 күнде қанаттанады. Қыркүйекте қыстау үшін жылы жаққа (Африкаға) ұшып кетеді. Көкқарға бұзаубас, шегіртке, шекшек, қоңыздармен қоректенеді. Кейде кесірткелерді, бақаларды, тіпті ұсақ кемірушілерді де жейді. Көкқарға әр түрлі зиянды жәндіктерді жеп, пайда да келтіреді. == Дереккөздер == 
'''NGC 1421''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1421 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13620, MCG -2-10-8, IRAS03401-1338. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1416''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13548, ESO 482-34, MCG -4-9-48, NPM1G -22.0087. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1420''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 28 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1420 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1414''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 19 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13543, ESO 548-71, MCG -4-9-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1424''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы желтоқсанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13664, MCG -1-10-26, IRAS03407-0453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1413''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1413 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13504, NPM1G -15.0199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1418''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13606, MCG -1-10-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1419''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13534, ESO 301-23, MCG -6-9-17, AM 0338-374, FCC 249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1425''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13602, ESO 419-4, MCG -5-9-23, UGCA 84, IRAS03401-3002. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1422''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 19 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13569, ESO 548-77, MCG -4-9-51, IRAS03393-2150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
==Сипаттамасы== отряды- басы үлкен, дене бітімі тығыз, шағын және орташа денелі (10-500г) құстар отряды. отрядына жататын құстардың жабын қвуырсындары қатқыл, денесіне тығыз жабысады. Тұмсығы түзу немесе сәл төмен иіледі. Реңі негізінде көрікті аталықтары мен аналықтарының өңі бірдей. Моногамиялы, балапандары жұмыртқадан жарып шыққанда соқыр және жалаңаш болып келеді, мамықсыз қауырсынданады. Негізінде тропик және субтропикте қоныстанада. отрядында тұқымдас: зымыран, тоди, кербезқұс, курол, момот, көкқарға және бәбісек тұқымдастар бар. Қазақстанда туыстан- зымырандар, кербезқұстар, көкқарғалар және бәбісек туыстылардан бес түр кездеседі. () құстардың бір отряды. Бұл отрядқа бір-бірінен ерекшеленетін құстардың арнайы тобы жатады. Филогенетикалық дамуы жағынан көкектәрізділер мен жақын. Негізінен тропиктік және субтропиктік аймақтарда тараған. Сирек қоңыржай белдеулерде де кездеседі. 10 тұқымдасы, 49 туысы, 194 түрі белгілі. Қазақстанда тұқымдасы, туысы, түрі бар. Қауырсындары қатты, ашық түсті, көбіне металл түстес болады. барлығы да жыл құстары. Моногамды. Көктемде ұшып келіп, ағаштардың қуысына, құздардың жарықтарына, кейде қазылған індерге ұя салады. Кейбір түрлері шоғыр (колония) құрып тіршілік етеді. Жұмыртқадан шыққан балапандары жалаңаш, соқыр болады, өте баяу өседі. Балапандарын аналығы мен аталығы бірігіп қанаттандырады. Негізінен жануарлармен қоректенеді. Көкқарғалар тұқымдасы- туысқа біріккен 13 түрден құралған тұқымдас құстар. Көкқарға тұқымдас құстардың дене мөлшері орташа (100-200 г) дене бітімі тығыз, негізінен жасыл және көгілдір реңкті болып келеді. Тұмсығы- күшті, аздап төмен иілген, аяғы қысқа, күшті тырнақтары бар. Қазақстанда тек қана бір түрі көкқарға кездесді. Көкқарғалар туысы- туысы бар отрядына жататын құстардың негізгі туысы. Көкқарға туыстылардың біреуі көкқарға Қазақстанда өмір сүреді. ==Дереккөздер== мектеп энциклопедиясы "Құстар", Қазақстан жануардар сериясы, А. Ф. Ковшарь, В. А. Ковшарь 
'''NGC 1428''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 қаңтарда астроном Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт ашқан болатын және NGC каталогында 1428 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13611, ESO 358-53, MCG -6-9-22, FCC 277. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1417''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13584, MCG -1-10-21, IRAS03394-0451. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1423''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13628, MCG -1-10-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1427A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1427A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13500, ESO 358-49, MCG -6-9-16, AM 0338-354, FCC 235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1427A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1429''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1429 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1431''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13732, UGC 2845, MCG 0-10-17, ZWG 391.33, NPM1G +02.0129. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1430''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1430 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1433''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13586, ESO 249-14, AM 0340-472, IRAS03404-4722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1436''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13687, NGC 1437, ESO 358-58, MCG -6-9-25, IRAS03417-3600, FCC 290, AM 0341-360. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1435''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 19 қазанда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 1435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 19I, Pleiades nebula (Merope). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Көкқатын''', ''Жуан Садырбай'' Сырдарияның солтүстік аңғарлық жайылмасында орналасқан көл. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қазалы ауданының орталығы Әйтеке би кентінен оңтүстікке қарай 12 км жерде. == Гидрографикасы, сипаты == Көлдің аумағы 3,9 км2, ұзындығы км, ені 1,1 км, көлемі 3,2 млн. м3. Ол қарай созылып жатыр. Жуан Садырбай жайылмасы осы көл арқылы суландырылады. Су деңгейі көтерілгенде оның тереңдігі 3–4 м-ге дейін жетеді, ал күзге қарай сабасына түсіп 1,5 2,0 м-дей ғана болады. Көл жағалауын қамыс, қоға басқан. Жайылмасы шабындыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 1432''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 қарашада астроном Henry Paul-Pierre ашқан болатын және NGC каталогында 1432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 772, Pleiades nebula (Maia). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1426''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13638, ESO 549-1, MCG -4-9-54, AM 0340-221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1437''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13687, NGC 1436, ESO 358-58, MCG -6-9-25, IRAS03417-3600, FCC 290, AM 0341-360. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1437 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1437A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1437A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13655, ESO 358-54, MCG -6-9-24, FCC 285. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1437A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1438''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13760, ESO 482-41, MCG -4-9-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1437B''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1437B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13794, ESO 358-61, MCG -6-9-29, IRAS03440-3630, FCC 308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1437B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1434''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13804. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1439''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13738, ESO 549-9, MCG -4-9-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1440''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13752, NGC 1442, ESO 549-10, MCG -3-10-43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1447''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1447 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13786, NPM1G -09.0165. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкқия''' Қоңыртау тауындағы Көкқия жотасының орталық бөлігіндегі асу. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ақсу ауданы Арасан ауылының 15 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1554 м. Жылдың барлық мезгілінде асудан көлікпен салт атты адам өте алады. Беткейлік шайылумен бірге бойлық эрозия әрекеттері күшті дамыған. Шығысындағы Бүйен өзені Қаракүнгей тауларының аралығындағы суайрығы. Жатық беткейлі кең өзен аңғарлары мен жайпақ жоталар жоғары қарай біртіндеп, қырлы жоталар мен үшкір шыңдарға ұласады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 1448''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13727, NGC 1457, ESO 249-16, MCG -7-8-5, AM 0342-444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1442''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13752, NGC 1440, ESO 549-10, MCG -3-10-43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1427''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13609, ESO 358-52, MCG -6-9-21, FCC 276. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1446''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы қаңтарда астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 1446 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1444''' Персей шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 18 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 394. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1443''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1443 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1450-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1450-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13775. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1450-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1449''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13798, MCG -1-10-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1441''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13782, MCG -1-10-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1450-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1450-2 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1450-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
''Төрқора'', ''Итқырылған'' Сырдария алабындағы өзен. Қаратау жотасының оңтүстік-шығыс беткейінде. == Географиялық орны == Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігіне қарасты аумақпен ағады. Ұзындығы 68 км, су жиналатын алабы 274 км2, су ағымы Ойық ауылы тұсында 0,4 м3/с. == Бастауы == Бастауын Тұрлан асуының оңтүстігінен алып, Арыс-Түркістан каналына құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында тауаралық шатқалмен ағады, төменгі ағысы жаз айларында тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. Көктемде мал суаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Кентау қалалық әкімдігі өзендері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 1451''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13801, MCG -1-10-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1452''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13765, NGC 1455, ESO 549-12, MCG -3-10-44, IRAS03430-1847. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1456''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1456 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1453''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13814, MCG -1-10-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1461''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13881, MCG -3-10-47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1445''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13742. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1460''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13805, ESO 358-62, MCG -6-9-31, AM 0344-365, FCC 310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1458''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1458 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1465''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14039, UGC 2891, MCG 5-10-3, ZWG 508,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1457''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 қазанда астроном Джон Фредерик Вильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13727, NGC 1448, ESO 249-16, MCG -7-8-5, AM 0342-444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 10''' Григориан күнтізбесінде жылдың 253-ші күні (кібісе жылдарда 254-ші). Жылдың аяғына 112 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:10 қыркүйек мерекелері'' Әлімдік суидцидке қарсы тұру күні Ұстаз күні Ұлттық күн == Оқиғалар == 1925 Қызылорда қаласында тұңғыш кәсіби ұлттық театр ұйымдастырылды 1939 Канада Германияға қарсы соғыс жариялады. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:10 қыркүйек 
'''Көкқорым '''– Матай тауларының шығысындағы тау. == Географиялық орны == Жетісу облысы Кербұлақ ауданы Шанханай ауылының 22 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 2352 м. қарай 12 км-ге созылып жатыр. == Жер бедері == Солтүстік-батыс беткейі тік шатқалды, оңтүстік-шығыс, оңтүстік беткейлері тіктеу келген. Ол біртіндеп жазыққа ұласады. Беткейлері мен етегінде қорымды тастар көп кездеседі. Көкқорымның батыс және шығыс етегінен шағын өзендер бастау алады. Шығысында Алтынемел асуы орналасқан (1711 м). == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозой дәуірінің герцин қатпарлығынан пайда болған. == Өсімдігі == Тау баурайындағы бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас жусан, изен, бетеге, селеу өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 1462''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 13 қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13945, MCG 1-10-10, ZWG 417,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1459''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13832, ESO 482-43, MCG -4-10-1, IRAS03448-2540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1455''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13765, NGC 1452, ESO 549-12, MCG -3-10-44, IRAS03430-1847. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1464''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1464 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13976, NGC 1471, IRAS03491-1533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1469''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14261, UGC 2909, MCG 11-5-4, ZWG 305,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1471''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1471 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13976, NGC 1464, IRAS03491-1533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) Санат:Ғарыш 
'''NGC 1475''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1475 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1475 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1466''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 54-SC16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1472''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1472 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14050, NPM1G -08.0152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1479''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1479 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
Бас сүйек ''Ardea cinerea'' ескекаяқты құстар отряды, құтан тұқымдасына жататын құс. Еуропа, Азия және Африкада тараған. Қазақстанда Сырдария алабында, Шу-Іле тауларында, Балқаш Алакөл Зайсан көлінде, Қара Ертіс өзенінде, Каспийдің солтүстігінде, негізінен, далалық жерлерде кездеседі. Тұрқы м-дей, денесі бүйірінен қысыңқы тұмсығы ұзын (13 см-дей), түзу, өткір. Аяқтары ұзын. Желкесінде қауырсында қара айдары бар. Арқасы, бүйірі сұр, бауыры, мойны, басы ақ, бірақ мойнында қара дағы болады. Қанаты қара жолақты. Өсімдігі мол өзен, көл, батпақ жиектерін мекендейді. Ағаш басына не жерге ұялайды. 10 жасыл жұмыртқа салып, 26 27 күнде әлсіз балапандары шығады. Аталығы мен аналығы 1,5 ай, тіпті ұядан шыққаннан кейін де асырайды. Көкқұтан ұялаған жерінде айдай болады, кейде Қазақстанның оңтүстігінде қыстап та қалады. Бақа, балық, жәндіктер, бауырымен жорғалаушылар, кемірушілермен қоректенеді. Көкқұтан кейде балық шаруашылығына зиян келтіреді. == Дереккөздер == құстар 
'''NGC 1474''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14080, IC 2002, UGC 2898, MCG 2-10-3, ZWG 442.5, KARA 135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1480''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1480 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1463''' Тор шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13807, ESO 117-9, IRAS03453-5957. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1454''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1454 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1470''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14002, MCG -2-10-16, IRAS03497-0908. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1468''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14004, MCG -1-10-45, NPM1G -06.0151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1477''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14060, NPM1G -08.0154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1481''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14079, ESO 549-32, MCG -3-10-53, NPM1G -20.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1473''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1473 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13853, ESO 54-19, AM 0347-682, IRAS03472-6822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1467''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 1467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13991, MCG -2-10-15, NPM1G -08.0150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
''Porphyrio porphyrio'' '''Көкмаңдай''' () тырнатәрізділер отряды, сутартарлар тұқымдасына жататын құс. Африка, Оңтүстік Азия, Аустралия, Полинезия, Малайзия топаралының тропиктік және субтропиктік аймақтарында мекендейді. Қазақстанда Жайық өзенінің аңғарында жұбы ғана анықталған. Тұрқы 45 см-дей, қанатын жайғанда ұзындығы 83 см, қанатының ұзындығы 24, құйрығының ұзындығы 10 см. Қауырсыны көк күлгін түсті. Маңдайында үлкен қалқаны бар, тұмсығы және аяқтары қызыл. Моногамды құс. Ұяларын қамыс, құрақ өскен жерлерге немесе судағы төмпешіктерге салады. жұмыртқа салып, 22 25 күндей шайқайды. Негізінен өсімдіктердің тұқымымен, бұтағымен және тамырларымен, сондай-ақ ұсақ жәндіктермен, бақалармен, кейде тышқандармен қоректенеді. Көкмаңдайдың жылдан-жылға саны азаюда, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қауіптен тыс түрлер Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары Санат:Аустралия құстары Санат:Жаңа Зеландия құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 1476''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14001, ESO 249-24, MCG -7-9-1, AM 0350-444, IRAS03504-4440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1482''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14084, ESO 549-33, MCG -3-10-54, IRAS03524-2038. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1485''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14432, UGC 2933, MCG 12-4-10, ZWG 327.14, IRAS03598+7051. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1487''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 қазанда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14117, ESO 249-31, MCG -7-9-2, VV 78, AM 0354-423, IRAS03540-4230, PGC 14118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1478''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14062, NPM1G -08.0155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1486''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1486 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14132, ESO 549-37, MCG -4-10-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1483''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14022, ESO 201-7, IRAS03512-4737. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1493''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14163, ESO 249-33, AM 0355-462, IRAS03558-4621. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1489''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14165, ESO 549-42, MCG -3-11-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1492''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14186, ESO 359-12, IRAS03563-3535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкмойын''' Алакөл көлінің алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 40 км. ==Бастауы == Өзен бастауын Тастау тауларының шығыс беткейінен алып, Орта Тентек өзенінің оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы және орта ағыстарындағы арнасы тар, тік жарлы, төменгі ағысында арнасы кеңейеді. Мұздықтармен, жауын-шашын суларымен толығады. Желтоқсанның ортасында суы қатып, наурыз сәуірде еріп, тасиды. Суы тұщы. Төменгі ағысы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''NGC 1491''' Персей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 704, in Sh2-206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1496''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 396. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1484''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14071, ESO 359-6, MCG -6-9-36, AM 0352-370, IRAS03524-3706. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1499''' Персей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада астроном Эдвард Эмерсон Барнард ашқан болатын және NGC каталогында 1499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 756, California nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1495''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14190, ESO 249-34, MCG -7-9-4, AM 0356-443, IRAS03567-4436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1488''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 24 қарашада астроном Эвард Джошуа Купер ашқан болатын және NGC каталогында 1488 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1494''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1494 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14169, ESO 201-12, IRAS03562-4902. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1490''' Тор шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14040, ESO 83-11, AM 0353-661. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1501''' Керік шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 144+6.1, CS=14.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1500''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 24 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14187, ESO 201-13, AM 0356-522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
Мойынқұм құмының төбе. == Географиялық орны == Түркістан облысы Созақ ауданы Жуантөбе ауылының 60 км жерде орналасқан. Шу өзені аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 165 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Солтүстігінде Асқазансор соры, шығысында Қоңырсай қонысы, оңтүстігінде Қырғызөлген, т.б. артезиан құдықтары, батысында Ақжайқын көлі орналасқан. == Өсімдігі == Сор, сортаңды топырақ жамылғысында сексеуіл, жусан, жүзгін, еркек шөп, теріскен, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Созақ ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 1498''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1498 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1497''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 11 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14331, UGC 2929, MCG 4-10-8, ZWG 487.9, NPM1G +22.0134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1502''' Керік шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 383. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1503''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14137, ESO 83-13, IRAS03561-6611. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1510''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14375, ESO 250-3, MCG -7-9-6, IRAS04019-4332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1513''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 398. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1505''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14339, MCG -2-11-9, NPM1G -09.0181. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1512''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 қазанда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14391, ESO 250-4, MCG -7-9-7, AM 0402-433, IRAS04022-4329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1506''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 23 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14256, ESO 156-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1504''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14336, MCG -2-11-8, NPM1G -09.0180. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкнәр тұқымдасы''' () қос жарнақтылар класының өсімдіктері. Көбіне шөптесін өсімдіктер, кейде бұта немесе аласа ағаштар. Көкнәр тұқымдасы 26 туыс, 250 түрді біріктіреді. Тұқымдастың өкілдері Солтүстік жартышардың қоңыржай және субтропиктік белдеулерінде, сондай-ақ оңтүстік және тропиктік Африкада, Шығыс Австралияда, Арктикада кездеседі. Қазақстанда туысы, 40 түрі кездеседі. Басым түрде бір- және көпжылдық шөптесін өсімдіктер. Құрамында ақ, сары, тоқ сары түсті латекс (млечный сок-өзек шырыны) болады. Жапырақтары кезекті, кейде супротивті, жай, аздап немесе көптеп тілімделген, бөбе жапырақсыз. Гүлдері әртүрлі типті жалғыздан немесе жоғарғы гүл шоғырында, жиі ірі және ашық түсті, актиноморфты, кейде дұрыс емес, қосжынысты, гүл қоршауы қосарлы, тостағаншасы екі мүшелі, гүл жарғанда түседі, күлтесі 4, кейде күлте жапырақты екі шеңберде орналасқан, аталығы көп, гинецейі паракарпты, 2-16 аналық аузы отырықты. Көкнәрлер негіщ\зінен насекомдармен тозаңданады. Жемісі паракарпты қорпша, жақтаулары немесе жоғарғы бөлігіндегі саңылаулары арқылы ашылады. Тұқымдары сансыз көптеген, ұсақ, кішкентай ұрығы және өте майлы эндоспермді. Өкілдері: көкнәр-мак, сүйелшөп, боккония, маклея. Көкнәрлердің құрамында алколоидтар болады. Олардың ішінде тамақтық, дәрілік және әсемдік өсімдіктері бар. Көкнәр, мүйіз көкнәр және Мексика аргемонының тұқымынан техникалық май алынады. Көкнәрлер тұқымдасының көптеген түрлері гүлдері әдемі болғандықтан сәндік үшін де өсіріледі. Қазақстанның Қызыл кітабына жұқа көкнәр (Papaver tenellum) сирек түр, эндемді, тек Шығыс және бөліктерінде ғана кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Көкнәрлер 
'''NGC 1514''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 13 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 165-15.1, CS=9.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1511A''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1511A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14255, ESO 55-5, IRAS04001-6756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1511A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1511B''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1511B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14279, ESO 55-6, FGCE 368. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1511B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1511''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14236, ESO 55-4, AM 0359-674, IRAS03594-6746. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1507''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14409, UGC 2947, MCG 0-11-9, MK 1080, ZWG 392.2, IRAS04019-0219, KARA 139, KCPG 97A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1516-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1516-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14515, NGC 1524, NGC 1516A, MCG -2-11-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1516-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1515''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14397, ESO 156-36, AM 0402-541, IRAS04028-5414. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1509''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14393, IC 2026, MCG -2-11-13, MK 1079, NPM1G -11.0150, IRAS04015-1118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1517''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14564, UGC 2970, ZWG 418.13, IRAS04064+0831. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1515A''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1515A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14388, ESO 156-34, FAIR 397. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1515A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көкөзек-2''' Мыржық жотасының солтүстігіндегі қыстау. Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Айрық ауылының 25 км жерде орналасқан. Түндік өзені аңғарында. Жонды-белесті келген қыстаудың маңында ұсақ тұзды көлдер, солтүстігінде Балтабек көлі мен Сарықияқ жайлауы, шығысында Айғыркөмген тауы, оңтүстігінде Сарықасқа көлі, батысында Үшқара тауы мен Айрық аңғары орналасқан. Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, селеу аралас дала өсімдіктері өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы қыстаулары 
'''NGC 1508''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 15 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14454, MCG 4-10-21, ZWG 487.21, NPM1G +25.0119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1518''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14475, ESO 550-7, MCG -4-10-13, IRAS04046-2118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1521''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14520, ESO 550-11, MCG -4-10-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1524''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14515, NGC 1516A, NGC 1516-1, MCG -2-11-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1519''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қаңтарда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 1519 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14514, ESO 550-9, MCG -3-11-13, IRAS04058-1719. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1516-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1516-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14516, NGC 1525, NGC 1516B, MCG -2-11-18, IRAS04057-0857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1516-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1526''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1526 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14437, ESO 84-3, IRAS04048-6558. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1526 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1527''' Horologium шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14526, ESO 201-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1525''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1525 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14516, NGC 1516B, NGC 1516-2, MCG -2-11-18, IRAS04057-0857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1530''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15018, UGC 3013, MCG 13-4-4, ZWG 327.17, ZWG 347.4, IRAS04170+7510, KUG 0417+751, 7ZW 12, KARA 147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
''Көкөніс түрлері''. '''Көкөніс дақылдары''' көкөніс (шырынды өнімдер, жапырақты өсімдіктер, тамыр-жемісті өсімдіктер, баданалар) алу үшін өсірілетін өсімдіктер. Олардың 80 тұқымдасының 600-ден астам түрі бар. Жемісұрықтылар (қызанақ, қияр, бұрыш), жапырақтылар (капуста, салат), бадана (пияз және сарымсақ), тамыр-жемісті өсімдіктер (сәбіз, қызылша, ақжелкен) Қазақстанның суармалы егіншілікпен айналысатын аудандарында өсіріледі. '''Көкөніс шаруашылығы''' көкөніс алу мақсатында оларды өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының бір саласы. Көкөніс шаруашылығының басқа өсімдік шаруашылығынан ерекшелігі мұнда көкөніс дақылдары ашық және қорғалған жерлерде өсіріледі. Көкөніс шаруашылығы өсіру тәсілдері бойынша: танаптық көкөніс шаруашылығы, ашық танаптағы көкөніс шаруашылығы және қорғалған жердегі көкөніс шаруашылығы болып бөлінеді. Қорғалған жердегі көкөніс шаруашылығының ең жетілген түрінде (мысалы, осы заманғы жылыжайларда) өсімдіктің өсіп-дамуына қажетті барлық жағдайлар жасалады және жылдың кез келген мезгілінде (қыста, ерте көктемде және қара күзде) көкөніс алуға мүмкіндік береді. Ашық танаптағы көкөніс шаруашылығы көкөністі танаптық жағдайларда өсіреді. Көкөніс шаруашылығында өсімдікті ерте көктету, өсіріп жетілдіру (мысалы, түсті капусталар), көшеттерді тығыз (мысалы, кеш пісетін капусталар аралықтарына ерте пісетін капусталар отырғызылады) және қайта егу (мысалы, ерте алынатын шалғам орнына аскөк отырғызылады) мен отырғызу әдісі кеңінен қолданылады. Деректерге сүйенсек, біздің заманымыздан бұрынғы мыңыншы жылдары-ақ көкөніс өсірумен Ежелгі Қытайда, Мысырда, Ежелгі Грекияда және Ежелгі Римде айналысқан. ''Көкөніс шаруашылығы'' көкөніс дақылдарының биологиясын, көкөніс өнімділігін жоғарылату мен сапасын жақсартудың озық технологиясын, еңбек шығыны мен өзіндік құнын төмендетуге бағытталған прогрессивті тәсілдерді зерттейтін ғылым. Көкөніс өсіруші ғалымдар көкөніс дақылдарының жаңа, жетілген сорттарын шығарумен де шұғылданады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 1535''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 206-40.1, CS=12.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1522''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14462, ESO 156-38, FAIR 301, AM 0404-524, IRAS04048-5248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1537''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14695, ESO 420-12, MCG -5-11-5, AM 0411-314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1531''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1531 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14635, ESO 359-26, MCG -5-11-1, AM 0410-325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1528''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 397. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1539-2''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1539-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 488.1, 5ZW 373. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1539-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1538''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 941480, IC 2047, NPM1G -13.0171. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1534''' Тор шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14547, ESO 84-6, AM 0408-625, DRCG 46-23, IRAS04081-6255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1520''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 32-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1529''' Тор шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14495, ESO 84-4, DRCG 46-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
Қай заманда болсын, адам ағзасына өсімдік өнімдерінің тағамдық жағына қоса емдік, шипалық қасиеттеріне де назар аударған. Қазіргі кезде топыраққа (жерге) айрықша көңіл аударылып, жерді экономикалық тиімді пайдалана отырып, «денсаулықтың қайнар көзі», және «тағамның музыкасы» атанған көкөніс дақылдарын көптеп өндіру басты мақсаттардың бірі. '''Көкөніс шаруашылығы'''– ашық және қорғаулы топырақтарда көкөністерді өндірумен айналысатын ауыл шаруашылығының бір саласы, сонымен қатар көкөніс дақылдарының биологиясы мен олардың өнімділігін арттыру мен сапасын жақсартуға бағытталған прогрессивті өсіру еңбек шығыны мен өнімнің өзіндік құнын төмендетуді зерттеумен айналысатын ғылым. Көкөнісші ғалымдар сонымен қатар жаңа көкөніс дақылдарының жақсартылған сорттары мен оларды көбейтудің жаңа әдістемелерін, басқа да сала өкілдерімен бірлесе отырып, көкөніс шаруашылығының экономикасына, ұйымдастыру жұмыстарына және механизациясына жаңалықтар енгізумен айналысады. Көкөніс шаруашылығы ауыл шаруашылығының саласы ретінде өзіндік ерекшеліктерге ие; солардың ең бастылары: Көкөністерді егістік жағдайында өсіру (ашық топырақтағы көкөніс шаруашылығы) және жасанды микроклимат жағдайында өсіру (қорғалған топырақтағы көкөніс шаруашылығы); Көшетпен өсіру әдісі кеңінен қолданылады, өсімдіктер алдын ала оңтайлы қоректік алаңда (аз көлемдегі) өсіріліп, кейіннен көшеттерліп отырғызылады, сондай-ақ көктету, тежеу, өсіру және дозалау жұмыстары жүргізіледі; Көкөністерді егу қалалар мен өндірістік орталықтар маңайындағы онша үлкен емес жерлерде сонымен қатар жерді тиімді пайдаланумен қатар, арасында қайталап және тығыздап егу жөнінен өндіріс егістік жұмыстарына қарағанда жоғары өнімді болып келеді. Адамзаттың тағамына пайдалану үшін өсірілетін екпе өсімдіктердің жалпы түрлері 200-дің шамасында. Осының ішінде 100 ден астамы көкөніс дақылдары. ТМД елдерінде көкөніс дакылдарының 70-тен астамы, ал Қазақстанда 50-ге жуығы өсіріледі. ҚР Тағамтану Академиясының мәліметтеріне сай, әр адам жылына орта есеппен 126 кг түрлі көкөніс дақылдарын пайдалану қажет екен. Қазақстандағы көкөніс дақылдарының жыл сайынғы егістік көлемі 110-115 мың га шамасында, оның 20-22 мың га оңтүстік облыстардың еншісінде. Көкөністердің барлық түрлерінен алынатын жалпы түсім 2,2-2,5 млн.тоннаға дейін. Көкөніс дақылдарының орташа өнімділігі 17-20 т/га аралығында, бұл көрсеткіш олардың өсіру аймақтарына, түріне, сорттық ерекшеліктері мен байланысты 10-12-ден 30-35 т/га дейінгі аралықта ауытқиды. == Дереккөздер == Санат:Ауыл шаруашылығы 
'''NGC 1523''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 156-**39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1539-1''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1539-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14852, ZWG 488.1, 5ZW 373. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1539-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1536''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14620, ESO 157-5, AM 0409-563, IRAS04099-5636. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1532''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 қазанда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14638, ESO 359-27, MCG -5-11-2, AM 0410-330, AM 0410-325, IRAS04102-3259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1540''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14734, ESO 420-14, AM 0413-283, IRAS04131-2836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1533''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14582, ESO 157-3, AM 0408-561, IRAS04088-5614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1542''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 18 қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14800, UGC 3003, MCG 1-11-16, ZWG 418.17, KARA 145, IRAS04145+0439. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1550''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14880, NGC 1551, UGC 3012, MCG 0-11-55, ZWG 393,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1546''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14723, ESO 157-12, AM 0413-561, IRAS04134-5611. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1540A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1540A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14733, ESO 420-14A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1540A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкөсім''', Көгесім Қарынжарық ойпатының оқшауланған төбе. Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Абсолют биіктігі 262 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Батыс Үстірт кемерінің орталық бөлігінде, құрғақ өзен арналары мен жыраларының тілімденген бөлігінде жатыр. Беткі қабаты неогендік әктастан, гипстен түзілген. Беткейлерінің әр түрлі пішіндері эрозиялық және денудациялық процестерден түзілген. Сортаң, сор топырақ жамылғысында бұйырғын, көкбуын, баялыш, жусан өседі. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Төбелер 
'''NGC 1545''' Персей шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 399. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1552''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1552 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14907, UGC 3015, MCG 0-12-7, ZWG 393,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1541''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14792, UGC 3001, MCG 0-11-40, ZWG 392,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1551''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14880, NGC 1550, UGC 3012, MCG 0-11-55, ZWG 393,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1549''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14757, ESO 157-16, AM 0414-554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1544''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16608, UGC 3160, MCG 14-3-6, ZWG 361.11, ZWG 362.4, ZWG 370.1A, KARA 143, NPM1G +86.0007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1543''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14659, ESO 118-10, AM 0411-575, IRAS04117-5751. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1553''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14765, ESO 157-17, AM 0415-555, IRAS04150-5554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1562''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14956, NPM1G -15.0224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1555''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 11 қазанда астроном Hind John Russell ашқан болатын және NGC каталогында 1555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: DG 31, CED 32B, vdB 28, Hind. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 11''' Григориан күнтізбесінде жылдың 254-ші күні (кібісе жылдарда 255-ші). Жылдың аяғына 111 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:11 қыркүйек мерекелері'' == Оқиғалар == 2001 Америка Құрама Штаттарында өзара келісілген жанкешті шабуылдар тізбегі орын алды. == Туғандар == == Қайтыс болғандар == == Сыртқы сілтемелер == Санат:11 қыркүйек 
Абай облысы Абай ауданындағы Ащысу өзенінің ескі аңғары. == Жер бедері == Бойлық бағытта 40 км-ге созылып жатыр, ені жалпақ жерінде 10 км. Аңғардың орта және жоғарғы бөлігі антропогендік малтатас, қиыршықтас, құм, саз, т.б. өзен шөгінділерінен түзілген. Беткейлері Сарыарқаның ұсақ шоқылы аласа тауларына ұласады. Табанындағы жер асты сулары жер бетіне таяу (1 м), кейбір жерінен бұлақтар шығып жатады. Сұр топырағында жусан, сораң шөп өседі. == Дереккөздер == Санат:Абай облысы географиясы Санат:Қазақстан аңғарлары 
'''NGC 1557''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 55-**15, around SAO 256073 (7.1). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1559''' Тор шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14814, ESO 84-10, AM 0417-625. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1556''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14818, ESO 202-4, AM 0416-501, IRAS04163-5017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1547''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14794, ESO 550-18, MCG -3-11-20, PGC 14794, IRAS04149-1758. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1554''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1868 жылы 14 наурызда астроном Отто Васильевич Струве ашқан болатын және NGC каталогында 1554 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 817, CED 32A, Struve. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1561''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15005, MCG -3-12-6, NPM1G -15.0227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1564''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15004, NPM1G -15.0226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1565''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15015, MCG -3-12-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1558''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14906, ESO 250-17, AM 0418-450, IRAS04187-4508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1566''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14897, ESO 157-20, IRAS04189-5503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көкпекті''' Сам құмды алқабының төбе. Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Бейнеу ауылынан қарай 37 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 119 м. Пішіні дөңгелек тәрізді келген. Солтүстігін Сайқұдық құдығы мен сор алқабы алып жатыр, шығысында Аманқұл төбесі, оңтүстігінде Ұялы құмы мен Тасқұдық, Борқұдық құдықтары, батысында Ашықтайпақ соры орналасқан. Төбенің баурайын сексеуіл шоғырлары мен қалың бұталар қоршаған. == Дереккөздер == Санат:Төбелер Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''NGC 1568-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1568-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15042, UGC 3032, MCG 0-12-27, ZWG 393.16, VV 809, 2ZW 10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1568-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1560''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 1560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15488, UGC 3060, MCG 12-5-5, ZWG 328.6, FGC 71A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1563''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15000, MCG -3-12-5, NPM1G -15-0225, IRAS04204-1546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1573A''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы тамызда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 1573A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16052, UGC 3150, MCG 12-5-20, ZWG 328.21, IRAS04423+7322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1573A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1571''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14971, NGC 1570, ESO 250-19, MCG -7-10-1, AM 0420-434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1567''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14934, ESO 202-10, AM 0419-482. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1568-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1568-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15034, UGC 3031, MCG 0-12-26, ZWG 393.16, VV 809, 2ZW 10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1568-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1569''' Керік шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15345, UGC 3056, MCG 11-6-1, ZWG 306.1, ARP 210, 7ZW 16, IRAS04260+6444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1548''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1548 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Gxy at 21.5 +36 57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1548 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1577''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15090, NGC 1575, MCG -2-12-14, IRAS04239-1012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкпекті''' Жаркөл көлінің тұзды тұйық көл. Тобыл өзені алабында. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қостанай ауданы Майкөл ауылының 13 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 188,7 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 4,5 км2, ұзындығы 4,7 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 21 км. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен толығып, жазда тартылып батпаққа айналады. == Жағалау сипаты == Жағалауы жайпақ, пішіні доға тәрізді келген. Жағасында қамыс, құрақ, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Қостанай ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 1573''' Керік шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы тамызда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 1573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15570, UGC 3077, MCG 12-5-8, ZWG 328.9, 7ZW 18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1575''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15090, NGC 1577, MCG -2-12-14, IRAS04239-1012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1570''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14971, NGC 1571, ESO 250-19, MCG -7-10-1, AM 0420-434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1578''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1578 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15025, ESO 202-14, FAIR 771, AM 0422-514, IRAS04224-5142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1572''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14993, ESO 303-14, MCG -7-10-3, AM 0421-404, IRAS04210-4042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1576''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15089, MCG -1-12-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1582''' Персей шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1582 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1580''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 18 қаңтарда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15189, MCG -1-12-11, IRAS04258-0517. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1581''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15055, ESO 157-26, IRAS04236-5503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1574''' Тор шоқжұлдызында орналасқан E/S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14965, ESO 157-22, AM 0421-570. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тор (шоқжұлдыз) 
'''Көкпекті''' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысының Көкпекті ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 206 км, су жиналатын алабы 9030 км2. == Бастауы == Бастауын Тарбағатайдың солтүстік-батыс бөлігіндегі Сарытау, Қайрақты тауларынан алып, Зайсан көлінің батысына құяды. == Гидрологиясы == Аңғары кең (0,3 0,6 км). Су жайылмасы орта ағысында 80 м-ден 400 м-ге, төменгі ағысында км-ге дейін жетеді. Жағалауы құмды-сазды, тіктеу жарқабақты (2 м), кейбір тұсы гранитті тік жарлы. Көкпектінің жалпы ұзындығы 126 км болатын 50-ден астам саласы бар. Ірілері: Кіндікті, Қарасу, Тамды, Шігілік, т.б. Өзен жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Көкпекті ауылы тұсында 4,31 м3./с. Шабақ, аққайран, сазан, қарабалық, т.б. балықтар бар. Суы егін суғаруға пайдаланылады. Жайылмасы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы Санат:Көкпекті ауданы өзендері 
'''NGC 1590''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 28 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15368, UGC 3071, MCG 1-12-8, ZWG 419.14, KUG 0428+075, IRAS04284+0731, 2ZW 13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1579''' Персей шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 766, Sh2-222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1588''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15340, UGC 3064, MCG 0-12-37, ZWG 393.29, NPM1G +00.0155, KCPG 99B, MK 616, 2ZW 12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1587''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15332, UGC 3063, MCG 0-12-35, ZWG 393.28, KCPG 99A, 2ZW 12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1585''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15150, ESO 303-18, MCG -7-10-6, IRAS04259-4216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1591''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15276, ESO 484-25, MCG -4-11-15, IRAS04274-2649. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1586''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 30 желтоқсанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1586 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15331, UGC 3062, MCG 0-12-36, ZWG 393,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1593''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15447, NGC 1608, IC 2077, UGC 3082, NPM1G +00.0156, MCG 0-12-44, ZWG 393,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1592''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 14 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15292, ESO 421-2, MCG -5-11-11, VV 647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1584''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15180, ESO 551-6, NPM1G -17.0161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкпекті''' Жем өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысының Мұғалжар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 56 км, су жиналатын алабы 1750 км². ==Бастауы == Бастауын Мұғалжар тауының оңтүстік сілемдеріндегі (390 м) бұлақтардан алып, Ескімола тауынан қарай 10 км жерде Атжақсы өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Арнасы тар, көктемде тасиды. Саралжындысай, Ақшолақ, Байсарысай салалары бар. Суымен мал суарылады. Жайылмасы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Жем су алабы Санат:Мұғалжар ауданы өзендері 
'''NGC 1597''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15374, MCG -2-12-32, NPM1G -11.0163, IRAS04287-1124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1583''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 17 қазанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15193, ESO 551-8, MCG -3-12-10, NPM1G -17.0162, PGC 15191. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1595''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15195, ESO 202-25, AM 0426-475, Carafe group. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1594''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15348, IC 2075, MCG -1-12-14, NPM1G -05.0197, IRAS04284-0554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1598''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15204, ESO 202-26, AM 0427-475, IRAS04271-4753, Carafe group. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1589''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15342, UGC 3065, MCG 0-12-38, ZWG 393,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1601''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 14 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15413, MCG -1-12-18, NPM1G -05.0198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1606''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 14 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15443, MCG -1-12-22, NPM1G -05.0202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1600''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15406, MCG -1-12-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1608''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы қаңтарда астроном Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс ашқан болатын және NGC каталогында 1608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15447, NGC 1593, IC 2077, UGC 3082, NPM1G +00.0156, MCG 0-12-44, ZWG 393,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Көкпекті ''' Есіл алабындағы өзен, Терісаққан өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Ақмола, Қарағанды облыстары жерімен ағады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 54 км, су жиналатын алабы 781 км2. Аңғары тар, арнасы гранитті, тастақты, құм-саздақты. Қар суымен толығады. Жазда қарасуларға бөлініп қалады. Алабының бедері жазық. == Өсімдігі == Қоңыр сортаңды жағалауында бұталы, жусанды, қылқан селеулі өсімдіктер өседі. Суы жайылымдарды суландыруға, мал суаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жақсы ауданы өзендері Санат:Нұра ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''NGC 1607''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 14 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1607 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15442, MCG -1-12-23, IRAS04295-0433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1599''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 14 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15403, MCG -1-12-16, IRAS04292-0441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1605''' Персей шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 11 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1604''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 желтоқсанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15433, MCG -1-12-20, NPM1G -05.0201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1596''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15153, ESO 157-31, AM 0426-550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1603''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 14 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15424, MCG -1-12-19, NPM1G -05.0199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1612''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15507, MCG -1-12-30, NPM1G -04.0200, IRAS04307-0416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1609''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15480, MCG -1-12-25, NPM1G -04.0199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1610''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1599 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1611''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1611 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15501, MCG -1-12-29, IRAS04306-0424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкпөкті'''– Жусандала жазығының орт. бөлігіндегі құдық. Жамбыл облысы Шу ауданы Хантау кентінен солт.-шығысқа қарай 36 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 540 биіктікте. Тереңд. м, су шығымы 250 л/сағ. Солт-нде Шеңгелді құдығы, шығысында Ақсүйек өз., оңт-нде Тасбастау тауы, батысында Қарақұдық құдығы бар. Шығысымен Транссібір т. ж. өтеді. Суы мал суаруға пайдаланылады. 
'''NGC 1614''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 29 желтоқсанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15538, MCG -1-12-32, MK 617, 2ZW 15, ARP 186, IRAS04315-0840. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1602''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15168, ESO 157-32, AM 0426-550, IRAS04267-5510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1617''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15405, ESO 157-41, AM 0430-544, IRAS04305-5442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1613''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1613 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15518, MCG -1-12-31, NPM1G -04.0201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1626''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15626, NGC 1621, MCG -1-12-35, NPM1G -05.0207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1624''' Персей шоқжұлдызында орналасқан I2pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 403, LBN 722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1627''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 желтоқсанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15675, MCG -1-12-40, IRAS04351-0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1615''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15608, UGC 3096, MCG 3-12-5, ZWG 467,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1616''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15479, ESO 251-10, MCG -7-10-13, AM 0431-434, IRAS04311-4349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1623''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 1623 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15591, DRCG 10-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1623 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көкпекті''' Байсары тауының оңтүстігіндегі қыстау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Кемерши ауылының солтүстігінде 22 км жерде орналасқан. Сағыз өзенінің аңғарында. == Қыстаулары мен бұлақ жазықтары == Маңында Бұлақ, Ақсай, Қызылшоқы, Қосағаш қыстаулары мен Егіндібұлақ бұлағы бар. Қырқалы жазықтағы сортаң топырақ жамылғысында жусан, жантақ, өлеңшөп өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы қыстаулары 
'''NGC 1618''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15611, MCG -1-12-34, IRAS04336-0314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1621''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 желтоқсанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15626, NGC 1626, MCG -1-12-35, NPM1G -05.0207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1628''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 желтоқсанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15674, MCG -1-12-39, IRAS04351-0448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1619''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 желтоқсанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1619 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1620''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15638, UGC 3103, MCG 0-12-52, ZWG 393.46, IRAS04340-0014. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1625''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15654, MCG -1-12-38, IRAS04346-0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1631''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15705, ESO 551-21, MCG -3-12-17, IRAS04362-2045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1636''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15800, MCG -1-12-42, IRAS04382-0842. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1622''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 16 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15635, MCG -1-12-36, NPM1G -03.0201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1630-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1630-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15659, ESO 551-19, NPM1G -19.0190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1630-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
‎‎ '''Көкпекті бөгені''' Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданының жерінде орналасқан. Көкпекті өзенінің ағысын реттеп отырады. 1959 жылы пайдалануға берілген. == Гидрологиялық сипаты == Су айдынының аумағы 37,5 га, ұзындығы 2,1 км, енді жері км-ге жуық. Ең терең жері м, суының көлемі 1,5 млн. м³. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Шаруашылық мақсатында суаруға және ауыз суына пайдаланылады. Бөгенде табан, алабұға, шабақ, таутан кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы 
'''NGC 1632''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15769, IC 386, NPM1G -09.0208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1635''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15773, UGC 3126, MCG 0-12-63, ZWG 393.60, IRAS04375-0038. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1630-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1630-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 862277. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1630-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1639''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 10 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1639 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1640''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15850, ESO 551-27, MCG -3-12-18, IRAS04400-2031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1633''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15774, UGC 3125, MCG 1-12-14, ZWG 419.23, KCPG 101A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1634''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15775, MCG 1-12-15, ZWG 419.22, ARAK 109, KCPG 101B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1641''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 84-SC24, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1645''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15903, MCG -1-13-2, NPM1G -05.0213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1642''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15867, UGC 3140, MCG 0-12-72, ZWG 393.73, IRAS04403+0031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Көксала''' Абай облысы Аягөз ауданы, Айғыз ауылдық округі құрамындағы ауыл. ==Географиялық орны == Аудан орталығы Аягөз қаласынан батысқа қарай 111 км-дей жерде, Көксала өзенінің оң жақ аңғарында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындар саны 310 адамды (158 ер адам және 152 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы елді мекендері 
'''NGC 1646-3''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1646-3 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3084954, 2ZW 22, near 56 Eri. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1646-3 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1643''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15891, MCG -1-13-1, IRAS04412-0524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1650''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15931, MCG -3-13-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1646-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1646-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: 2ZW 22, near 56 Eri. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1646-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1652''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1649, ESO 55-SC32, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1644''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 84-SC30, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1637''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15821, MCG 0-12-68, UGCA 93, ZWG 393.66, IRAS04389-0257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1655''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1655 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1651''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1651 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 55-SC30, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1651 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1654''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15943, UGC 3154, ZWG 394.3, IRAS04433-0210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 12''' Григориан күнтізбесінде жылдың 255-ші күні (кібісе жылдарда 256-шы). Жылдың аяғына 110 күн қалады. Сәрсенбайұлы ==== Мейрамдар ==== Ұлттық күн Бағдарламашы күні ==== Оқиғалар ==== 1858 Канадада алтын табылды. 1890 Ағылшындармен Солсбери қаласы (қазіргі Хараре, Зимбабве астанасы) негізі қаланды. ==== Туғандар ==== 1764 Виктор-Жозеф Этьен де Жуи (1846), француз жазушысы және драматург 1818 Теодор Куллак (1882), неміс пианисті және композиторы 1838 Артур Ауверс (1915), неміс астрономы 1897 Ирен Жолио-Кюри (1956), француз физигі, 1935 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1962 Алтынбек Сәрсенбайұлы (2006) Қазақстанның қоғам, мемлекет, саяси қайраткері. ==== Қайтыс болғандар ==== 1684 Иоганн Розенмюллер (1619), неміс музыканты және композитор. 1816 Фёдор Фёдорович Иванов (1777), орыс ақыны және драматург. 1874 Франсуа Пьер Гийом Гизо (1787), француз тарихшысы және саяси қайраткер. 1981 Эудженио Монтале (1896), италияндық ақын, 1975 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == 
'''Көксарай''' Сырдария алабындағы өзен. == Географиялық орны == Түркістан облысы жерінде. Ұзындығы 46 км, су жиналатын алабы 228 км2. ==Бастауы == Қаратау жотасынан Ақалтын өзені болып басталып, қарай Кентау қалалық әкімдігі аумағының жерімен ағып, Арыс-Түркістан каналына құяды. == Гидрологиясы == Үлгілі ауылы тұсында бойына бөген салынған. Орта ағысында аты Жаңақорған өзені деп аталады. Жоғарғы ағысында аңғары тар, тік жарлы. Қар, жер асты суларымен толығады. Суы жайылымдарды суландыруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Кентау қалалық әкімдігі өзендері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 1646-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1646-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15914, MCG -1-13-3, 2ZW 22, near 56 Eri. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1646-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1629''' Hydrus шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 55-SC24, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Hydrus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1648''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 29 желтоқсанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15920, MCG -1-13-4, 0441.2-0834, NPM1G -08.0183, PGC 15886. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1638''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15824, UGC 3133, MCG 0-12-69, ZWG 393,68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1647''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 457. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1653''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15942, UGC 3153, MCG 0-13-3, ZWG 394,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1657''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15958, UGC 3156, MCG 0-13-4, ZWG 394,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1649''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1652, ESO 55-SC32, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1660''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15908, ESO 304-18, MCG -7-10-21, AM 0442-413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1659''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15977, NGC 1677, MCG -1-13-6, IRAS04440-0452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көксеңгір''' Шыңғыстау жотасының батысындағы оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Абай облысы Абай ауданы Байқошқар ауылының 52 км жерде орналасқан. Шаған өзенінің төменгі ағысында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1013 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері км. Таудың солтүстік беткейі тіктеу, жартасты, оңтүстік, оңтүстік-шығыс беткейлері көлбеуленіп жазыққа айналады. Оңтүстік беткейіндегі бұлақтардан Құрбақанас өзенінің салалары бастау алады. Солтүстігінде Қарақашық қонысы орналасқан. == Геологиялық ұрылымы == Жер қыртысы палеозойдың кварцит, құмтас, әктас, конгломерат, эффузивті жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Баурайындағы қоңыр топырақ жамылғысында далалық өсімдіктер, бұта өседі. Мал жайылымына қолайды. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары 
'''NGC 1671''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16095, IC 395, UGC 3178, MCG 0-13-15, ZWG 394,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1658''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1658 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15899, ESO 304-16, MCG -7-10-20, AM 0442-413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1656''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15949, MCG -1-13-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1674''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1674 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1662''' Орион шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 470. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1661''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16000, UGC 3166, MCG 0-13-8, ZWG 394,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1663''' Орион шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 461. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1675''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1675 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1668''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15957, ESO 251-30, MCG -7-10-23, AM 0444-444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1676''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 55-SC36, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көксеңгір''' Жақсы Айыртау тауының оңтүстігіндегі оқшауланған шоқылы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Жыланды ауылының солтүстігінде 27 км жерде орналасқан. Сарысу өзені аңғарында. Абсолюттiк биіктігі 438 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Сарыапан тауы, шығысында Қабыршақты көлі, Күйіс (Койус) тауы орналасқан. Оңтүстігінен Жезқазған Қарағанды темір жолы өтеді. == Геологиялық құрылымы == Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Аласа таудың сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан, көкпек, бұйырғын, т.б. өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''NGC 1673''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 55-SC34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1669''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15871, ESO 84-38, IRAS04428-6553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1665''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16044, MCG -1-13-9, NPM1G -05.0218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1664''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1666''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1666 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16057, MCG -1-13-10, NPM1G -06.0173. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1679''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16120, ESO 422-1, MCG -5-12-4, UGCA 96, AM 0448-320, IRAS04480-3203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1670''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16107, MCG 0-13-16, ZWG 394,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1680''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16058, ESO 203-4, IRAS04471-4754. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1672''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15941, ESO 118-43, VV 826, AM 0444-592, IRAS04449-5920. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1684''' Орион шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16219, MCG -1-13-31, IRAS04500-0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көксеңгір''' Қызылқұм құмының солтүстігіндегі төбе. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Сырдария ауданы Айдарлы ауылының 55 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 171 м. Батыстан шығысқа қарай 4,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі көлбеу, пішіні күрделі. Құмды жалдардың орта бөлігіндегі төбенің солтүстігінде Іңкәрдария құрғақ арнасы мен Тектұрмас төбесі, шығысында өзімен аттас артезиан құдығы, оңтүстігінде Масақұдық, батысында Шалғынбай, т.б. көптеген артезиан құдықтары орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Төбе төрттік кезеңінің жаңа түзілімдерінен тұрады. == Өсімдігі == Құмды сұр топырағында шөл өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 1687''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16166, ESO 361-13, MCG -6-11-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1678''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16179, MCG 0-13-19, ZWG 394,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1681''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16195, MCG -1-13-26, IRAS04493-0553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1685''' Орион шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16222, MCG -1-13-32, IRAS04500-0301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1677''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15977, NGC 1659, MCG -1-13-6, IRAS04440-0452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1689''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16062, NGC 1667, MCG -1-13-13, IRAS04461-0624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1682''' Орион шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16211, MCG -1-13-28, NPM1G -03.0219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1692''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16336, ESO 552-21, MCG -3-13-29, NPM1G -20.0184, 0453-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1686''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 желтоқсанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16239, MCG -3-13-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1694''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16335, MCG -1-13-35A, NPM1G -04.0215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Көксеңгір''' Матайқұм құмының оқшауланған төбе. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданында орналасқан. Үстірт жазығының оңтүстік бөлігіндегі аласа дөң жондарының бірі. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 127 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері км. Солтүстігінде Атақұдық қонысы, оңтүстігінде шекарасы, батыс, шығыс бөліктерінде зираттар орналасқан. == Өсімдігі == Сұр бозғылт қоңыр топырағында бұта аралас жусан, бұйырғын, сораң өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Төбелер Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''NGC 1683''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16209, NPM1G -03.0218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1693''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC2, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1696''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC4, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1697''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC5, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1698''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC6, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1688''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16050, ESO 119-6, AM 0447-595, IRAS04476-5953. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1690''' Орион шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 13 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16290, UGC 3198, MCG 0-13-27, ZWG 394,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1695''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC3, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1691''' Орион шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 15 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16300, UGC 3201, MCG 1-13-9, MK 1088, ZWG 420.19, IRAS04520+0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1705''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1705 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16282, ESO 158-13, AM 0453-532, IRAS04531-5326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
Есіл алабындағы тұзды көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы Баянбай ауылының шығысына қарай км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 158,8 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 46,3 км (су көп жылдары 63,0 км 2-ге дейін ұлғаяды), ұзындығы 12,4 км, енді жері 7,2 км, жағалау бойының ұзындығы 45,1 км, орташа тереңдігі 0,7 м. Көлдің шығыс жағалауы тік құламалы келген. Саға және Қарасу өзендері құяды. Ортасы мен оңтүстік-батыс бөлігінде ұзындығы 0,4 0,7 км болатын үш арал орналасқан. Шаруашылық мәні зор. == Дереккөздер == Санат:Уәлиханов ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''NGC 1699''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы 13 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16390, MCG -1-13-39, IRAS04545-0449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1704''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC9, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1702''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC8, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1700''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16386, MCG -1-13-38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1707''' Орион шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1707 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1709''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16462, NGC 1717, MCG 0-13-54, ZWG 394.58, NPM1G -00.0168. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1703''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16234, ESO 119-19, AM 0452-594, IRAS04521-5949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1712''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC11, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1706''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 25 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16220, ESO 85-7, FAIR 240, AM 0452-630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1713''' Орион шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16471, UGC 3222, MCG 0-13-56, ZWG 394,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көксерке''' () алабұға тұқымдасына жататын жыртқыш балық. Бұлар табиғи жағдайда Балтық, Қара, Азов, Каспий, Арал теңіздерінің су алаптары және Эгей теңізіне құятын Марица өзенінде кездеседі. Қазақстанда Жайық Каспий, Сырдария Арал, Сарысу, Балқаш Алакөл, Талас, Ертіс, Нұра су алаптарында тіршілік етеді. Ұзындығы 35 45 (91) см, салмағы 400 900 (11,3 кг) г. 10 12 (16) жыл тіршілік етеді. Ұзынша денесі екі бүйірінен сәл қысыңқы. Жақтары мен таңдайында шошақ тістері бар. Майда қабыршағы құйрық қанатының түбіне шейін, басында желбезек қақпағына дейін жауып жатады. Бүйірінде 14 қоңыр көлденең жолақтары бар, майдаларында анық көрінеді. Жақын орналасқан екі арқа қанатының біріншісі тек тікенекті талшықтардан тұрады. Кеуде, құрсақ және аналь қанаттары ақ немесе солғын сары түсті болады. Арқа және құйрық қанаттары көптеген майда қоңыр дақтардан шұбар болып көрінеді. Жыныстық жағынан көпшілік жағдайда жасында жетіледі. Әрбір аналық уылдырығын (54,6 мыңнан 170 180 мыңға дейін) су температурасы 12 15°С болғанда (наурыздың аяғы сәуірдің басынан мамырдың аяғына, кейде маусымға дейін), суы таза, майда тасты, өсімдік қалдығы бар тұнба-топырақты жерлерге шашады. Оны аталықтары қорғайды, бұл мезгілде олар қоректенбейді. Өте майда шабақтары зоопланктонмен, сәл ересектері зообентоспен (мизидалар, креветкалар, бүйірімен жүзушілер, хирономидтердің дернәсілі, т.б.) қоректенеді. Мөлшері см-ге жеткенде балықпен қоректенеді. Басқа жыртқыш балықтар сияқты бұларға каннибализм тән. Көксеркенің еті дәмді, қылтанақсыз, кәсіптік маңызы бар балық. Сондай-ақ олар сулардың тиімді биомелиораторы болып саналады. == Дереккөздер == 
'''NGC 1711''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC10, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1701''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16352, ESO 422-11, MCG -5-12-10, IRAS04539-2957. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1717''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 15 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16462, NGC 1709, MCG 0-13-54, ZWG 394.58, NPM1G -00.0168. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1714''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1710''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16396, IC 2108, MCG -3-13-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1718''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC10, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1708''' Керік шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1708 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1716''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16434, ESO 552-34, MCG -3-13-38, IRAS04560-2026. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1721''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16484, MCG -2-13-27, VV 699, IRAS04569-1111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1715''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көксор''' Көкшетау қыратының солтүстік бөлігіндегі тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Біржан сал ауданы Аңдықожа батыр ауылының 25 км жерде орналасқан. Көксеңгірсор көлі алабында. Теңіз деңгейінен 222 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 6,2 км2, ұзындығы 3,4 км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы 12,2 км. Орташа тереңдігі 0,5 м. Жағалауы түйетайлы, қоға аралас қамыс өседі. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен толысады. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуірде ериді. Жазда су айдыны тартылып қалады. Санат:Біржан сал ауданы көлдері 
'''NGC 1724''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде астроном Rmker George Friedrich Wilhelm ашқан болатын және NGC каталогында 1724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 405, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1720''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 30 желтоқсанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1720 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16485, MCG -1-13-41, IRAS04569-0756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1720 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1722''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC12, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1723''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 12 қаңтарда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16493, MCG -2-13-29, IRAS04571-1103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1730''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16499, IC 2113, MCG -3-13-43, IRAS04573-1553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1728''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1728 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16495, MCG -2-13-30, VV 699. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1727''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC14, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1735''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC15, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1734''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC18, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1719''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16501, UGC 3226, MCG 0-13-60, ZWG 394,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көксу''' Балқаш алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Жетісу облысының Ескелді, Көксу аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 205 км, су жиналатын алабы 4670 км2. ==Бастауы == Бастауын Жетісу Алатауындағы Басқан мұздығының оңтүстігінен алып, Көксу темір жол станциясында тұсында Қаратал өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Қараарық пен Қазан бастауларының қосылған жерінен Көксу аталады. Жоғарғы бөлігінде тар шатқал арасымен өтеді. Арнасының жағасы тік, биіктігі м-ге жетеді. Су жайылмасының ені 10 м-ден аспайды. Ағысы қатты, суы мол. Жылдық орташа су ағымы Көксу а. тұсында 37 м3/с. Өзен суы шабындықтарды суландыруға, егін, бау-бақша суғаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ескелді ауданы өзендері Санат:Көксу ауданы өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''NGC 1725''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қарашада Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16488, MCG -2-13-28, VV 699. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1731''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1737''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN20, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1733''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC13, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1736''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN16, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1757''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 20 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1757 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1753''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16610, MCG -1-13-48, IRAS05000-0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1754''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC25, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1744''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16517, ESO 486-5, MCG -4-12-29, IRAS04579-2605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1750''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1746 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Көксу''' Алтай тау жүйелерінің батысындағы таулы жота. == Географиялық орны == Ресей Федерациясы құрамындағы Алтай Республикасы мен Қазақстан шекарасында орналасқан. Үбі және Ертіс өзендерінің суайрығы саналады. == Жер бедері == қарай 70 км-ге созылып жатыр. Абсолюттiк биіктігі 2599 м. == Геологиялық құрылымы == Орта девон кезеңінің эффузивті жыныстарынан, саздақты тақтатас, граниттен түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінде самырсын, шырша, майқарағай, өзен аңғарларында көк терек, қайың, ал 2200 2500 биіктікте альпілік шалғын өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Қазақстан таулары Санат:Ресей таулары 
'''NGC 1755''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қазанда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC28, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1759''' Кескіш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16547, ESO 305-1, MCG -6-12-2, AM 0459-384. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1760''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1760 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1758''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1746''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қарашада Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 452, no cluster. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1747''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1743''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN21, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1745''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1745 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC22, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1745 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жаңа жалпы каталог нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) тұмандықтар 
'''NGC 1765''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16444, ESO 119-24, AM 0457-620. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1761''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC18, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 13''' Григориан күнтізбесінде жылдың 256-шы күні (кібісе жылдарда 257-ші). Жылдың аяғына 109 күн қалады. == Мерекелер == ''Тағы қараңыз: :Санат:13 қыркүйек мерекелері'' right ==== Оқиғалар ==== 1788 Нью-Йорк қаласы АҚШ-тың астанасы болып жарияланды. 1501 Микеланджело өзінің "Давид" мүсінін жасауды бастады ==== Туғандар ==== 1863 Артур Хендерсон (:en:Arthur Henderson) (1935), ағылшын саясаткері, 1934 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1876 Шервуд Андерсон (:en:Sherwood Anderson) (1941), америкалық жазушы. 1886 Роберт Робинсон (:en:Robert Robinson) (1975), ағылшын химигі, 1947 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1887 Леопольд Ружичка (:en:Leopold (Lavoslav) Stjepan Ružička) (1976), Швейцария физигі, радиохимик, 1939 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1506 Андреа Мантенья, италияндық суретші. 1598 Филипп II Габсбург (:en:Felipe II de Espanha) (1527), Испания королі (1556—1598 жж.) және Португалия королі (1580—1598 жж.). 1859 Фаддей Венедиктович Булгарин (1789), орыс жазушысы. 1872 Людвиг Фейербах (:en:Ludwig Andreas Feuerbach) (1804), неміс философы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:13 қыркүйек 
'''Көксу''' Көксу жотасының оңтүстік бөлігіндегі асу. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігіне қарасты аумағы мен Ресей шекарасында орналасқан. Ең биік жері 2000 шамасында. Асудан сәуір қазан айлары аралығында салт атты адам өте алады. Беткейлерін қылқан және жалпақ жапырақты орман ағаштары басқан.‎ == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы асулары Санат:Ресей асулары Санат:Алтай таулары 
'''NGC 1748''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2114, ESO 56-EN24, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1752''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 30 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16600, MCG -1-13-47, IRAS04597-0818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1751''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC23, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1749''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC26, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1756''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC27, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1766''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC29, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1762''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16654, UGC 3238, MCG 0-13-67, ZWG 394.73, IRAS05010+0130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1763''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN20, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1767''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC31, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1775''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC34, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Көксуат''' Алакөл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Тастау жотасының 3300 3500 биіктіктегі мұздықтарынан бастау алып, Ырғайты өзеніне құяды. Ұзындығы 41 км. Ұзынды-қысқалы 11 саласы бар. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында аңғары мен арнасы тар шатқалды. Еріген қар, мұз суларымен толығады. Наурыз сәуір айларында тасиды. Суы тұщы. Ауыз су ретінде пайдалануға қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Алакөл су алабы Санат:Алакөл ауданы өзендері 
'''NGC 1774''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC26, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1768''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1768 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC32, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1764''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC30, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1776''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC28, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1771''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 25 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16472, ESO 85-27, IRAS04585-6322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1773''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1773 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1769''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1777''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 33-SC1, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1780''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16743, ESO 553-1, ESO 552-71, MCG -3-13-70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1782''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC36, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көксу ауданы''' Жетісу облысының орталық бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан орталығы Балпық би. == Жер бедері == Ауданның шығыс, оңтүстік-шығыс бөлігі таулы-қыратты. Шаған тауы, шығысында Албасу (Лабасы), Қызылауыз, Сарыбастау, Жуантөбе, оңтүстігінде Ашудасты, Достар, Ақшоқы таулары, батыс бөлігінде Көкшиелі жотасы орналасқан. Батысын Мойынқұм, Аралқұм, Жетіжал құмдары алып жатыр. Ауданның ең биік жері Шаған тауларында (2551 м). Кен байлықтарынан Желдіқара кен орнында алтын және күміс кендерінің қоры барланған, сондай-ақ құрылыс материалдарының қоры бар. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Көксу ауданының климаты тым континенттік, қысы біршама суық, жазы ыстық. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы –9 11°С, қыс айларының кейбір күндерінде ауа температурасы –35°С-қа дейін төмендейді. Шілде айының жылдық орташа температурасы 22 24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері жазық өңірлерде 150 250 мм, шығысындағы таулы өңірлерде 400 550 мм. Аудан жерімен Көксу, Быжы, Қарасу, Мұқыр өзендері ағып өтеді. Батысының топырағы сұр, құмдақты сұр, сортаң, орталық бөлігінде қоңыр, қызғылт қоңыр, тау өңірлерінде қара қоңыр, қара топырақтар таралған. Жазық және құмды өңірде эфемерлі өсімдіктер, жусан, ши, ақ сексеуіл, теріскен, сүттіген, бұйырғын, баялыш, жүзгін, тау бөктерлері мен өзен аңғарында итмұрын, тобылғы, долана, тал, жабайы алма, тау шатқалдарында терек, шырша, қарағаш, т.б. өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, елік, жабайы шошқа, шиебөрі, суыр, сарышұнақ, қосаяқ, құстардан кекілік, бұлдырық, бүркіт, қырғауыл, дуадақ, шіл, бозторғай, бөдене, т.б. кездеседі. == Шаруашылығы == Аудандағы ірі өнеркәсіп кәсіпорны «Көксу-Шекер» АҚ қант зауыты. Ауыл шаруашылығына жарамды жерінің жалпы аумағы 638,2 мың га (2008), оның ішінде жыртылған жері 29,8 мың га, шабындығы 9,3 мың га, жайылымдары 600 мың га. Өсімдік шаруашылығында астық дақылдары басым (13,3 мың га). == Халқы == Аудан халқының саны 41 578 адам (2019), ұлттық құрамы: қазақтар (82,18%), орыстар (10,65%), ұйғырлар (0,49%), әзірбайжандар (3,22%), татарлар (0,91%), шешендер (0,38%), немістер (0,44%), корейлер (0,95%), басқалары (0,78%). == Ауылдық округтер == Аудандағы 34 елді мекен 10 ауылдық округке біріктірілген: Айнабұлақ ауылдық округі Алғабас ауылдық округі Балпық ауылдық округі Еңбекші ауылдық округі Жарлыөзек ауылдық округі Қабылиса ауылдық округі Лабасы ауылдық округі Мұқаншы ауылдық округі Мұқыры ауылдық округі Мұсабек ауылдық округі == Дереккөздер == Санат:Көксу ауданы 
'''NGC 1779''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16713, MCG -2-13-41, IRAS05029-0912. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1770''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC35, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1781''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16788, NGC 1794, ESO 553-7, MCG -3-14-2, IRAS05057-1815. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1772''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC33, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1783''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC29, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1785''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-**38, chain of 5-10 stars. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1786''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан II типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC39, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1789''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 15 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC37, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1778''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1790''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1790 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''Көксу бұлақтары'''– Алматы облысында, Көксу өзенінің аңғарында, Текелі қаласынан қарай 40 км жерде орналасқан. Олар шығыс (2800 биіктікте) және батыс (2200 биіктікте) бұлақтар деп бөлінеді. «Кремнийлі жылы су» минералды тұмалар қатарына жатады. Кей жерлерде аллювийлі шөгінділердің жұқа қабаты жапқан гранит жарықшаларынан шығады. Жиынтық шығымы тәулігіне 210 м3. Суы мөлдір, температурасы 25,5°С, минералдылығы 0,25 0,30 г/л, құрамы жағынан гидрокарбонатты сәл сілтілі (рН 8,2), әлсіз радиоактивті, радонының мөлшері 17,6 эман (Е), кремний қышқылы 57 мг/л. Газының құрамында азот басымырақ (98,5%). Бальнеол. мақсатта пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан бұлақтары Санат:Текелі қалалық әкімдігі географиясы 
'''NGC 1791''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC41, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1784''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16716, MCG -2-13-42, IRAS05030-1156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1793''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1793 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC43, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1796B-2''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1796B-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16789, ESO 119-37A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1796B-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1787''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC31, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1788''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 916. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1795''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1795 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC44, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1796B-1''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1796B-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16787, ESO 119-37, IRAS05073-6115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1796B-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1798''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1796A''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1796A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16698, ESO 119-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1796A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көксу полиметалл кен орны''' Жетісу облысы Талдықорған қаласынан қарай 100 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Кен алаңы Текелі-Боратала синклинорийі мен Оңтүстік Жоңғар аралығында. Кен солтүстік және шығыс бағыттарда созылған жарылымдармен блоктарға бөлініп күрделенген. Геологиялық қиманың төменгі қабатында әктас пен доломиттер, одан жоғарғы төменгі палеозойдың құмтастары мен тақтатастары солтүстік-батыс бағытта созылған Көксу синклиналінің ядросын құрайды. == Жатыс сипаты, минералдары == Кен денесі линза пішіндес. Кен құраушы минералдары: галенит, сфалерит, пирит, пирротин, халькопирит, аз мөлшерде буланжерит, джемсонит, бурнонит, арсенопирит бар. Кеннің тотығу белдемі 130 тереңдікке дейін тараған. == Құрамы == Кентас құрамындағы қорғасынның мөлшері 2,98%, мырыш 0,97%, мыс 0,54% және акцессор элементтерден сүрме, күшәла, никель, кадмий, ванадий, т.б. бар. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы кен орындары кендері 
'''NGC 1792''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қазанда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16709, ESO 305-6, MCG -6-12-4, AM 0503-380, IRAS05035-3802. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1797''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 13 ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16781, MCG -1-14-2, MK 1093, IRAS05053-0805. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1800''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16745, ESO 422-30, MCG -5-13-4, AM 0504-320, IRAS05045-3201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1796''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16617, ESO 119-30, AM 0507-611, IRAS05021-6112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1794''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16788, NGC 1781, ESO 553-7, MCG -3-14-2, IRAS05057-1815. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1801''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC45, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1806''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC47, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1803''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16715, ESO 203-18, IRAS05041-4938. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1808''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 10 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16779, ESO 305-8, MCG -6-12-5, AM 0505-373, IRAS05059-3734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1805''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1805 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC32, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көксу суғару жүйесі'''– Алматы облысы Көксу, Қаратал, Ескелді аудандары жерімен өтетін арна. 1939 40 жылдары салынып, 1959 жылы бірнеше гидротехникалық құрылыстармен ұлғайтылды. Көксу өзенінің бойындағы Көксу темір жол бекетінің тұсынан басталады. Жалпы ұзындығы 103 км, негізгі магистралі 42 км, одан тарайтын 10 тармақтың ұзындығы 61 км. Канал табанының ені 10 м, беті 15, тереңдігі 1,2 м. Орташа су ағымы 25 м2/с. Қаратал, Ескелді аудандары тұрғындарының 23 мың га-дай егістік пен бау-бақша алқаптарын суландырады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан суару жүйелері Санат:Көксу ауданы географиясы Санат:Қаратал ауданы географиясы Санат:Ескелді ауданы географиясы Санат:1959 жылы пайда болғандар 
'''NGC 1807''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 25 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 462, group?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1799''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 13 ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16783, MCG -1-14-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1802''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1810''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC35, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1804''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC46, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1815''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1815 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC49, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1809''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16599, ESO 56-48, IRAS05023-6937. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1812''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16819, ESO 422-39, MCG -5-13-9, AM 0506-291, IRAS05068-2918. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1821''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 желтоқсанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16898, MCG -3-14-7, IRAS05095-1511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1818''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC40, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көксу-Текелі кенді ауданы''' Алматы облысының шығысында, Жетісу металлогения аймағында шоғырланған кен орындары тобы. == Геологиялық құрылымы == Бұл аудан каледон қатпарлығы және герцин қатпарлығы кезінде қалыптасқан, геологиялық дамуы тұрақсыз және әр түрлі тектоникалық қозғалыстары бір-біріне қарама-қайшы аймақтардың шектескен орны. Көксу-Текелі кенді ауданы бір шеті Оңтүстік Жоңғар Солдатсай бойындағы жарылымның қиылысқан жерінде, екінші шеті Алтынемел жарылымдарының бойымен созылып жатыр. Төменгі палеозойдың карбонатты жыныстары араласқан құмтастар мен тақтатастардың қабаттары Текелі және Суықтөбе шоғырларының ішінде орналасқан. Каледон кешеніне жататын тау жыныстары қатты метаморфталуға шалынып, күрделі қатпарлар құраған. Кен денелері кен алаңының құрылымымен бағыттас. == Кен орындары == Алаңдағы басты кен орындары: Текелі, Көксу, Үсек, т.б. Кентас негізінен және кешендерден құралған, сондай-ақ скарндық және түрлері де кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы кен орындары 
'''NGC 1819''' Орион шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16899, UGC 3265, MCG 1-14-2, MK 1194, ZWG 421.4, IRAS05091+0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1813''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC50, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1817''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 463. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1822''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC42, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1814''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC36, in 1820. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1820''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC39, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1816''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC37, in 1820. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1823''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC51, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1826''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1826 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC43, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1826 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1824''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16761, ESO 119-36, AM 0506-594, IRAS05061-5947. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктал''' Қаратал өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ескелді ауданы мен Талдықорған қалалық әкімдігі аумағына қарасты өзен. == Бастауы == Мыңшұңқыр (Жетісу Алатауы) жотасының солтүстік-батыс беткейінен бастау алатын Балықты және Теректі өзендерінің қосылуынан түзіліп, Алмалы өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 67 км, су жиналатын алабы 1030 км2. Жоғарғы ағысында тар шатқалмен ағып, төменгі ағысында алабы мен аңғары ұлғаяды. Көктемде еріген қар суымен арнасынан тасиды. Егін және мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қаратал су алабы Санат:Ескелді ауданы өзендері қалалық әкімдігі өзендері 
'''NGC 1829''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC57, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1825''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC53, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1811''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16811, ESO 422-37, MCG -5-13-8, AM 0506-292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1831''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC44, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1834''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC60, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1832''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16906, MCG -3-14-10, IRAS05098-1544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1833''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC55, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1836''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC61, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1827''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16849, ESO 362-6, MCG -6-12-8, AM 0508-370, IRAS05083-3701. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1835''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC58, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктал''', ''Сатылы'' Қаратал алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 63 км, су жиналатын алабы 1550 км2. == Бастауы == Жетісу (Жоңғар) Алатауының сілемі Тоқсанбай жотасынан басталып, Рудничный кенті тұсында Көксу өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары тар шатқалды. Ағысы қатты. Ұзындығы 10 км-дей 81 саласы бар. Жылдық орташа су ағымы Аралтөбе ауылы тұсында 6,61 м3/с. Суымен бау-бақша суғарылады. == Дереккөздер == Санат:Қаратал су алабы Санат:Панфилов ауданы өзендері 
'''NGC 1839''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1839 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC63, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1828''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC54, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1838''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC64, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1830''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC56, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1842''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1842 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC46, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1842 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1843''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 17 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1843 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16949, MCG -2-14-8, UGCA 107, IRAS05117-1041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1848''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC68, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1841''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 19 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1841 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 8, ESO 4-SC15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1841 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1849''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC49, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1851''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан II типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 10 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1851 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 9, ESO 305-SC16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1851 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''Көктал''' Жамбыл облысы, Талас өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Талас ауданы жерімен ағып өтеді. == Гидрологиясы == Ұзындығы 61 км, су жинау алаңы 482 км². Ұшы Қаратаудың солтүстік баурайында басталды. кетеді. Ол Ащикөлге құяды. Арна тар, банктер бөлшектелген. Орташа тұтыну 1,2 м³/с. Ортаңғы курста демалыс орындары (диспансер, жазғы лагерлер) бар. == Бастауы == Қаратаудың солтүстік беткейінен басталып Ащыкөлге құяды. == Дереккөздер == == Әдебиет == Национальная энциклопедия. Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. Т. III. ISBN 9965-9746-4-0. Санат:Талас ауданы өзендері Санат:Талас су алабы 
'''NGC 1844''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1844 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC48, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1837''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC59, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1840''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC62, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1846''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (кулясте скупчення) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC67, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1850''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC70, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1857''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 428. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1861''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1861 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC76, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1861 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1853''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1853 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16911, ESO 158-22, AM 0511-572, IRAS05114-5727. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1853 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1856''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC73, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1845''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC65, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 14''' Григориан күнтізбесінде жылдың 257-шы күні (кібісе жылдарда 258-ші). Жылдың аяғына 108 күн қалады. Дмитрий Медведев ==== Мейрамдар ==== Сан-Хасинто күні. Сан-Хасинто күні. ==== Оқиғалар ==== 1853 Түркия Ресейге қарсы соғыс ашты. Қырым соғысының басталуы. 1867 Карл Маркстың «Капиталының» бірінші томы жарыққа шықты. 1959 «Ай-2» ғарыштық аппарат тұңғыш рет айдың бетіне жетті. ==== Туғандар ==== 1769 Александр фон Гумбольдт (1859), неміс географы, өсімдіктер географиясын негіздеушісі. 1920 Марио жазушысы. 1920 Лоуренс Роберт Клейн, америкалық экономист, 1980 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1936 Ферид Мурад, америкалық дәрігер, физиология және медицинадан 1998 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1965 Дмитрий Медведев, Ресей президенті. ==== Қайтыс болғандар ==== 1901 Уильям Мак-Кинли, АҚШ–тың 25-ші президенті. 1916 Хосе (:en:Jose Echegaray Eizaguirre) (1832), испан жазушысы 1904 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1978 Зенон Косидовский (1898), поляк жазушысы. 1982 Джон Гарднер (1933), америкалық жазушы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:14 қыркүйек 
'''Көктал''' Нұра алабындағы өзен, Жарлы өзенінің бір саласы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы Қарақуыс және Үлкен Қарақуыс таулары арасымен ағып өтеді. Жарлы ауылының тұсында Жарлы өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 50 км-ден астам. Арнасы ирелең, жағалары құламалы, жайпақ, кей жерінде тал өскен. Қарашаның басында суы қатып, сәуірде ериді. Көктемгі қар суымен толығады. Суы тұщы, таза, елді мекендерді ауыз сумен жабдықтауға және мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Нұра су алабы Санат:Қарқаралы ауданы өзендері 
'''NGC 1854''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1855, ESO 56-SC72, in LMC, core of GCL. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1860''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1860 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC75, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1860 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1852''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC71, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1866''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC52, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1847''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 15 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC66, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1862''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC51, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1858''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1858 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC74, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1858 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1865''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC78, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1868''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC56, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1859''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC50, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктал''' Ащымиір алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 34 км. == Бастауы == Ұлытау тауларының оңтүстік-батыс беткейінен ағатын бұлақтардың қосылуынан құралып, Ащымиір өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұсақ саласы бар. Аңғарының ені км-дей, жайылмасы екі жақты. Өзен көбінесе ирелеңдеп ағады. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасиды, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Өзен алабында жайылымдар мен қыстаулар бар. Суы мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы 
'''NGC 1864''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC79, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1864 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1863''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC77, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1869''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1874''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1874 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN84, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1873''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1873 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1875''' Орион шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17171, MCG 1-14-31, ZWG 421.39, ARP 327, VV 169, HCG 34A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1870''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC81, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1872''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC83, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1879''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1879 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17113, ESO 423-6, MCG -5-13-16, UGCA 110, AM 0517-321, IRAS05178-3211, DDO 232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1876''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''КӨКТАЛ'''– Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Кіші Қамқалы а-ның солт-нде 80 км жерде орналасқан тұщы құдық. Теңіз деңгейінен шамамен 400 биіктікте жатыр. Батысында Ұзынтау төбесі мен Қылышқыр құдығы, солт-нде Үлкен Сарықамыс, Кішіқыр, Белқұдық құдықтары, шығысында Түлкіқаран (Түлкіқараны), оңт-нде Сарықамыс құдығы орналасқан. К. арқылы Кіші Қамқалы Шалқия Атасу автомобиль жолы өтеді.‎ Санат:Құдықтар 
'''NGC 1877''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1838 жылы 17 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1877 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1880''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN82, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1871''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1871 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC85, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1881''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1838 жылы 17 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1881 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC86, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1881 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1883''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 11 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 417. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1878''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC80, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1882''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC57, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1867''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC53, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1887''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC59, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1888''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17195, MCG -2-14-13, ARP 123, IRAS05202-1132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''Көктал боксит кен орны''' Қостанай облысының Әулиекөл ауданы және Наурызым ауданы аралығында жатыр. Торғай иін ойысының орта тұсында орналасқан кен 1960 жылы ашылған. Кен орны Көктал және Наурызым атты екі телімнен тұрады. == Жатыс сипаты == Іздестіру жұмыстары нәтижесінде Көктал телімінде 44 кен денесі анықталды, оның ішінде 10 кен денесі ірі саналады және оның қоры С2 категориясына жатқызылады. Кен денелерінің пішіні: ұзындығы км-ге жуық, ені 0,4-тен 1,2 км аралығында. Бокситті кен денелерінің орташа қалыңдығы 4,0-11,3 аралығында. Олар 151,3-тен 165,5 тереңдікте жатыр. Кен денесінің пішіні линза тәрізді тақташа түрге ие. Наурызым телімінде 40 кен денесі анықталған, оның екеуінің өнеркәсіптік маңызы бар. Бұл кен денелері пішімі 750 және 2500 м, ені 500 м. Орташа қалыңдығы 5,0 және 5,7 м. Кен денесі 153,1 және 183,6 тереңдікте. Бокситтің есептелген қорының мөлшері 13,8 млн. т. Екі телімдегі кен денелерінің жиынтық қоры 91,3 млн. т-ны, болжамдық қоры 310 млн. т-ны құрайды. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''NGC 1884''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1884 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1884 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1893''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 410, OCL 439, LBN 807. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1890''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC87, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1886''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 1886 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17174, ESO 487-2, MCG -4-13-13, FGCE 485, AM 0519-235, IRAS05197-2351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1894''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC89, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1898''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1898 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC90, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1898 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1902''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC66, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1896''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1896 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1885''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC88, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1891''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 362-?20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''Елді мекендер:''' Көктас Жамбыл облысы Жуалы ауданына қарасты ауыл. Көктас Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты ауыл. Көктас Баткен облысы Баткен ауданындағы ауыл. Көктас Баткен облысы Лейлек ауданындағы ауыл. Көктас Жалалабат облысы Алабұқа ауданындағы ауыл. Көктас Жалалабат облысы Наукен ауданындағы ауыл. Көктас Жалалабат облысы Майлысу қаласына қарасты кент. Көктас Талас облысы Бақайата ауданындағы ауыл. '''Таулар:''' Көктас Қарағанды облысы Абай ауданындағы тау. Көктас Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы тау. '''Өзен:''' Көктас Сарысу алабындағы өзен. Санат:Айрық беттер 
'''NGC 1889''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 29 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17196, MCG -2-14-14, ARP 123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1897''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC92, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1899''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN94, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1903''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC93, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1895''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1901''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1901 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC91, OCL 791, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1906''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17243, MCG -3-14-15, IRAS05224-1559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1892''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17042, ESO 85-61, IRAS05169-6500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1905''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC67, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1900''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC68, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктас''' Нұра және Сарысу өзендерінің аңғарындағы шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Абай ауданы Есенгелді ауылының оңтүстігінде 32 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 564 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. == Жер бедері == Тіктеу келген беткейлері етегіне қарай жайпақталып жазыққа ұласады. Солтүстігінде Балықты көлі мен Кеңсай қыстауы, батысында Ақтасты шоқысы, оңтүстігінде Ақшоқы шоқысы орналасқан. Шығысынан Ертіс-Қарағанды каналы өтеді. == Геологиялық құрылымы == Силур жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Тауалдының қоңыр топырағында боз, селеу, бетеге, жусан, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 1911''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1920, ESO 85-EN71, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1907''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан II1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1916''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1916 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC98, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1914''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC95, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1909''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1909 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2118, LBN 959, CED 41, Witch Head nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1918''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SNR типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SNR101, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1915''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1915 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1908''' Орион шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1908 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1919''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC73, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1921''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC102, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктас''' Нарын жотасының шығыс бөлігіндегі асу. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы Балғын ауылының оңтүстігінде 11 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Ең биік жері 1900 шамасында. Маусым қараша айларында салт атты адам өте алады. Асу бойынан Балғын өзенінің саласы бастау алады. Көлбеу беткейлі кең өзен аңғарлары мен жартас жоталар жоғары қарай біртіндеп тар аңғар, құлама беткейлі шатқалдар, қырлы жоталар мен үшкір шыңдарға ұласады. == Өсімдігі == Жоғарғы белдеуінде қайың, көктерек, шырша, самырсын өседі. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы асулары Санат:Алтай таулары 
'''NGC 1917''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 25 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC100, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1927''' Орион шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1927 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1922''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1922 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC103, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1922 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1923''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1924''' Орион шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17319, MCG -1-14-11, NPM1G -05.0244, IRAS05255-0521. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1913''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1913 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC97, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1913 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1910''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1910 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC99, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1910 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1920''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1911, ESO 85-EN71, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1928''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC106, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1935''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2126, ESO 56-EN110, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктас''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысындағы Жаңаарқа ауданының оңтүстігінде, шығыстан батысқа қарай ағады. Ұзындығы 142 км, су жиналатын алабы 6560 км². ==Бастауы == Бастауын Желдітау, Қу тауларынан алып, Жетіқоңыр құмының солтүстігінде тартылып қалады. == Гидрологиясы == Оң жағынан Ақтассу (10 км), Еспенбек (20 км), сол жағынан Сарыбие (31 км), Қарасай (73 км), Сағынтай (38 км), т.б. салалар келіп құяды. Жоғарғы және орта ағыстарының аңғары тар, тастақты. Негізінен қар, жер асты суларымен толығады. Жазда қарасуларға бөлініп қалады. Шөл далада орналасуына байланысты бұл өзеннің мал суаруда, жайылымдарды суландыруда маңызы зор. == Дереккөздер == Санат:Сарысу су алабы Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері 
'''NGC 1931''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 441, LBN 810. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1932''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1932 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1929''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN107, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1926''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC105, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1926 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1930''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1930 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17276, ESO 253-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1934''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC109, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1936''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2127, ESO 56-EN111, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1925''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC76, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1937''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC112, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1939''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1939 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Көктасжал мыс кен орны''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында орналасқан. Кен орны 1953-1958 жылдары барланған. == Геологиялық құрылымы == Спасск шығыс шетіндегі Көктасжал жаншылу аймағына жатады. интрузивтері қиып өтетін тас көмірдің жыныстарынан тұрады. Кентасталуы ұсақталу және кварцтену белдеміне байланысты. Кенге хлориттану, эпидоттану, кварцтену тән болып келеді. Кентасы Қышқылдану белдемінің тереңдігі 20 50 м. == Минералдары, құрамы == Минералдары: сульфидтік кентаста халькопирит, борнит, пирит, молибден, гематит, күңгірт кентас қышқылданған кентаста малахит, азурит, хризоколла. Негізгі пайдалы компоненттері: мыс, алтын, қосымша компоненттер күміс, молибден, селен, теллур. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 1942''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC81, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1945''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1938''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC108, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1941''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-EN79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1948''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1948 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1947''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17296, ESO 85-87, AM 0526-634, IRAS05264-6347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1949''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1949 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN117, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1949 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1944''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1944 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 33-SC17, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1944 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1933''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1933 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC77, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1943''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC114, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Көктау''' Қалба жотасының солтүстік бөлігіндегі тау массиві. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Бозанбай ауылының шығысында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1449 м. қарай 24 км-ге созылып жатыр, енді жері 18 км. Солтүстік, солтүстік-батыс беткейі көлбеу келген, оңтүстік беткейі тік жарқабақты. Сибинка (Себе) және Ұраңқай өзендерінің суайрығында. Таудан осы өзендердің бірнеше салалары бастау алады. Медведка тауы, оңтүстігінде Шалқар көлі орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың тақтатас, құмтас және интрузивті жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Баурайындағы қызғылт қоңыр, қара топырақ жамылғысында дала өсімдіктері, шатқалдарында қарағай, терек, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлан ауданы таулары 
'''NGC 1946''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC84, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1951''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1951 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC86, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1951 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1954''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 14 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17422, MCG -2-15-3, NPM1G -14.0248, IRAS05305-1405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1940''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC78, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1950''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC116, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1953''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1953 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC118, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1953 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1955''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC121, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1958''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC119, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1959''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC120, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1956''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17102, ESO 16-2, AM 0522-774. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 15''' Григориан күнтізбесінде жылдың 258-ші күні (кібісе жылдарда 259-шы). Жылдың аяғына 107 күн қалады. Уильям Тафт ==== Мейрамдар ==== Халықаралық демократия күні ==== Оқиғалар ==== 1805 Ресей Наполеонға қарсы соғыс жариялады. 1821 Гватемала, Гондурас, Коста-Рика және Сальвадор өз жариялады. 1847 Америкалық әскерлер Мексика астанасы Мехиконы басып алды. 1917 Форбс журналының бірінші номері шықты. 2000 Сидней қаласында XXVII Жазғы олимпиялық ойындардың ресми ашылуы өтті. ==== Туғандар ==== 1789 Джеймс Фенимор Купер (1851), америкалық жазушы. 1828 Александр Михайлович Бутлеров, орыс химигі, органикалық химияның негіздеушісі (1886). 1857 Уильям Тафт (1930), АҚШ-тың 27-ші президенті. 1890 Агата Кристи, ағылшын жазушы-әйел (1976). ==== Қайтыс болғандар ==== 1938 Томас Вулф (1900), америкалық жазушы. 1971 Джон Десмонд Бернал (1901), ағылшын физигі және қоғам қайраткері. 1989 Роберт Пенн Уоррен (1905), америкалық жазушы және ақын. == Сыртқы сілтемелер == Санат:15 қыркүйек 
'''Көктау''' Жалпы Сырт қыратының қырқалы тау массиві. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданы Амангелді ауылының 33 км жерде, Ресеймен шекаралас орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 227 м. Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді келген. қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі сай-жыралармен тілімденген. Жер бедеріне күмбез пішінді денудациялық тау жұрнақтары тән. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы мезо-кайнозой кезеңінің бор-мергельді жыныстарынан түзілген. Кейбір жерін палеогеннің құмды-саздақты шөгінділері жапқан. == Өсімдігі == Аласа таудың қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, бетеге аралас дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Батыс Қазақстан облысы Санат:Тасқала ауданы таулары Санат:Ресей таулары 
'''NGC 1963''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1963 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 363-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1965''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1965 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC123, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1965 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1966''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC125, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1964''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17436, ESO 554-10, MCG -4-14-3, IRAS05312-2158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1969''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC124, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1969 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1970''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC127, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1957''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1957 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17427, NPM1G -14.0249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1957 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1973''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 16 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1973 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 55B, Part of 1977. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1961''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17625, IC 2133, UGC 3334, MCG 12-6-7, ARP 184, IRAS05365+6921, ZWG 329,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1967''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC126, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктау''' Теңіз көлінің оңтүстігіндегі оқшауланған аласа шоқылы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Талдысай ауылының солтүстігінде 47 км жерде орналасқан. Көң өзені аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 409 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 7,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді келген. Шығысында Қособа тауы, оңтүстігінде Қияқты соры, батысында Сарытау тауы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Пермь кезеңінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, селеу, жусан, ажырық, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 1971''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC128, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1962''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC122, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы 1962 ағылшынша және 1962 французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1978''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC90, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1972''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC129, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1977''' Орион шоқжұлдызында орналасқан OCL (розсіяне скупчення) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 525.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1974''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1991, ESO 85-SC89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1979''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17452, ESO 487-24, MCG -4-14-4, AM 0531-232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1975''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 55C, частина NGC 1977. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1980''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 529, LBN 977, around Iota Ori. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1981''' Орион шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1981 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 525. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1981 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көктау''' Жетісу Алатауының орталық бөлігіндегі асу. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы және Қытайдың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының шекарасында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3067 м. Беткейлік шайылумен бірге бойлық эрозия әрекеттері қатты дамыған. Тентек, оңтүстік беткейінен Боратала өзендерінің салалары таудың биік жоталарындағы мұздықтардан бастау алады. Жатық беткейлі кең өзен аңғарлары мен жайпақ жоталар жоғары қарай біртіндеп тар аңғар, құлама беткейлі шатқалдар, қырлы жоталар мен үшкір шыңдарға ұласады. Асудан мамыр қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Қытай асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 1988''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 19 қазанда Chacornac Jean астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: near Zeta Tau. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1989''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17464, ESO 423-21, MCG -5-14-4, AM 0532-304. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1986''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC134, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1968''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC130, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1991''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1974, ESO 85-SC89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1991 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1987''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC131, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1990''' Орион шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1992''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 19 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1992 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17466, ESO 423-23, MCG -5-14-7, AM 0532-305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1992 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1983''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC133, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1984''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC132, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктау''' Ақдала қонысының төбе. Қарағанды облысы Шет ауданында орналасқан. қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Жер бедері биік төбелі қырқалардан етегіне қарай бірте-бірте аласа жазыққа ұласады. Солтүстігінде Сусызтау тауы, шығысында Айбат тауы, Күзек төбесі (503 м) мен Ағашжайлау тауы, батысында Бесбақыр, Балшық, Көр (430 м) төбелерімен Көкбұлақ бұлағы орналасқан. Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлімі жыныстарынан түзілген. Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, көкпек, бұталар өседі. Қарақұйрық пен ақ бөкеннің жазғы жайылымы. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қарағанды облысы Санат:Төбелер Санат:Қарағанды облысы географиясы Санат:Шет ауданы 
'''NGC 1993''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17487, ESO 554-14, MCG -3-15-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1997''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1997 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC1, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2002''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2002 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC3, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1994''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1994 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC136, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1994 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1998''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1998 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17434, ESO 204-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1996''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1996 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1985''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 13 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 176+0.1, CS=13.6, not PN. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1985 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1995''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1995 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2005''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC138, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2004''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2004 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC4, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2004 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
thumb әнші торғай тәрізді құстардың бір тұқымдасы. Көктекенің туысқа жататын 25 түрі Солтүстік Американың, Еуразияның, Солтүстік-батыс Африканың, Жаңа Гвинея мен Австралияның орманды алқаптарында, жартасты тау жоталарында кездеседі. Олардың көпшілігі отырықшы құстар. Денесінің ұзындығы 9,5 19 см. Дене бітімі шағын әрі жұмыр, құйрығы қысқа. Аяқтары қысқа, тұтқыр тырнақтары арқылы ағаш діңінің бойымен, тік жартастарда жоғары және төмен қарай өте жылдам өрмелеп жүре береді. Тұмсығы тік әрі өткір. Тұмсығымен қатты ағаш тұқымдары мен жаңғақтарын өте оңай ұсақтай алады. Ұяларын ағаш діңінің, жартастардың қуыстарына салады да, ұясының аузын балшықпен көмкеріп тарылтады. Ұясында көбінесе жұмыртқа болады. Жұмыртқасын мекиендері шайқайды. Ұсақ жәндіктермен, өрмекшілермен, ұлулармен және өсімдіктердің жемістерімен, тұқымдарымен қоректенеді. Қазақстанда Көктекенің түрі: орман Көктекесі және жартас Көктекесі бар. Орман көктекесі (Sіtta europaea) Ертіс өзенінің аңғарында, Алтай тауының орманды жерлерінде кездеседі, ол қыста Қазақстанның батыс өңіріне қоныс аударады. Арқасы көкшіл сұрғылт, бауыры ақшыл, тұмсығы, басының екі жағы қара жолақты. Жартас көктекесі (Sіtta tephronota) Тянь-Шаньда, әсіресе, Талас Алатауында, Піскем, Өгем, Қазығұрт, Боралдай, Қаратаудың оңтүстігінде, Іле Алатауының батыс бөлігінде, Шу-Іле тауларының шатқалдарында ұя салады. Түрлі жәндіктерді, әсіресе, қоңыз және өсімдік қандалаларын, өрмекшілерді жейді. Олар шәмшат жаңғақтарын, үйеңкі, жөке, қарағаш тұқымдарын ағаш қабығының қуыстарына тығып қойып та қоректенеді. Көктеке орман шаруашылығына өте пайдалы құс. == Дереккөздер== 
'''NGC 2008''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17480, ESO 204-20, AM 0533-505, IRAS05338-5059. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2006''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC8, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2003''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC6, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1999''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 979. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2009''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2009 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC140, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2011''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC144, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2010''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC139, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2010 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2000''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2000 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC135, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2001''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 25 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC137, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2015''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2015 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC147, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2015 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''«Көктем»''' таза ауамен және шипалы сумен емдейтін санаторий. Алматы қаласынан оңтүстікке қарай км жерде, Іле Алатауының етегінде, теңіз деңгейінен 1100 биіктікте орналасқан. Бір мезгілде 350-ден астам адам емделеді. 1981 жылға дейін «Көктем» санаторийі «Ремизовка» демалыс үйі болып аталып келген. Таудың таза ауасы мен сұлу табиғаты, табиғи шипалы минералды суы санаторийге келушілердің жақсы емделуі мен демалуын қамтамасыз етеді. Қаңтар айының орташа температурасы –3,8°С, ал шілдеде 20,7°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 780 мм-ге жетеді. 1990 жылы санаторий аумағынан минералдылығы аз, гипертермальды (42 44°С) құрамы азотты-сілтілі және натрийлі, кремний қышқылы мен фторға қаныққан табиғи шипалы жер асты ыстық су көзі табылған. Бұл судың құрамы мен температурасы «Сарыағаш» суына ұқсас болғанымен құрамы одан да күрделі, сондықтан табылған шипалы судың адам организміне тиімді әсері жоғары. Шипалы суды ішу арқылы ас қорыту жүйесінің ауруларын (созылмалы гастрит, асқазаннан бөлінетін сөлдің қышқылдығының жоғары не төмен болуы), асқазан ішек жараларын, бауыр және өт, несеп жолдарының ауруларын, бүйрекке тас байлану, созылмалы цистит және простатитті емдейді. Сондай-ақ асқазанға және өт жолдарына жасалған операциядан кейін осы шипалы суды ішу организмге өте пайдалы екені анықталған. Санаторийдің осы заманғы құралдармен жабдықталған емдеу ғимараттарында шипалы су толтырылған камералы ванналар, су асты массаж жасау, омыртқа жотасын су астында тік бағытта созып емдеу, шипалы су құйылған бассейнде арнайы емдік жаттығулар жасау жолға қойылған. Санаторийде функционалдық диагностика қою, физиотерапия, инемен емдеу, микротолқындық терапия, лазермен емдеу, су-джок терапия, сүлік қою, массаж (қолмен нүктелік, вакуумдық) жасайтын, емдік дене шынықтыру және стоматол. кабинеттер бар. Жаз кезінде күнмен емдеу (гелиотерапия) жолға қойылған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шипажайлары Санат:Алматы көрікті орындары 
'''NGC 2012''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 22 қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17194, ESO 16-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2018''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC141, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2007''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17478, ESO 204-19, AM 0533-505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2019''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 2019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC145, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2017''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 11 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 554-**22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2014''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC146, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2020''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SNR? типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда астроном Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-?148, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2016''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC142, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2022''' Орион шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 196-10.1, CS=15.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2021''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC150, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
орамжапырақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Торғайда, Тянь-Шань тауларының солтүстігі мен батысында және Қаратауда сәуір Көктемшөпі (E. verna) кездеседі. Ол құмдақ далалы жерлерде, жол бойларында, ластанған жерлерде өседі. Биіктігі 10 см, сабағы тік жапырақсыз болады. Жапырақтары тамырын орай шоқталған, ұзындығы 10 мм. Ені 1,5 мм, пішіні ұзынша, үшкірленген, кейде мұқыл, жоғары жағын түк басқан. Гүлдері аз, қысқа гүлшоғырына топталған. Тостаған жапырақшалары ұзынша, түкті, желегі ақ түсті болады. Сәуір шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша келген жұмыр бұршаққын. Тұқымы өте ұсақ, көп болады. Сәуір Көктемшөпнің құрамында глюкозидтер (кверцетин, кемпферол) және қыша майы болады. Дәрілік мақсатта өсімдіктің сабағын, жапырағын және гүлін пайдаланады. Халық медицинасында сәуір Көктемшөпінің жапырағын күбірткеге басады == Дереккөздер== Қазақ Энциклопедиясы, 11 том 
'''NGC 2024''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық зірки. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2024 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 55P, Flame nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2024 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2013''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2013 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2026''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2026 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2028''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2028 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC152, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2025''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC149, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2023''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 954. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2023 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2031''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2031 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC153, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2031 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2034''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2034 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC14, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2034 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2029''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN156, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2038''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC158, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Көктерек''' Алтынемел жотасының оңтүстік беткейіндегі өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 856 км2. == Бастауы == Бастауын Алтынемел жотасындағы Қатутау жотасының оңтүстік беткейінен алып, Іле аңғарындағы Айдарлы ауылы маңындағы құмға сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Өзен жағалауы жайпақ, тек орта ағысындағы Атыжек тауында жағалауы тік жартасты келген. Көктеректің бірнеше шағын салалары бар. Олардың басым бөлігі жаз айларында құрғап, қарасуларға бөлініп қалады. Аңғары мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Панфилов ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 2032''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN160, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2030''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2030 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2027''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2027 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC13, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2027 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2037''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2037 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC159, in 2033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2039''' Орион шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2039 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2039 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2033''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC157, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2036''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2036 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC155, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2043''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 желтоқсанда астроном Пьетро Баракка ашқан болатын және NGC каталогында 2043 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC168, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2043 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2048''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+* типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2048 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-*N166, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2048 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2040''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2040 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN164, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2040 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
thumb '''Көк терек aurantiacum) базидиомицеттер класы, болет тұқымдасына жататын саңырауқұлақ. Қалпағының диаметрі 20 (сирек жағдайда 30) см, түсі сарғыш, сарғыш қызғылт, қоңыр қызыл түсті (кейде қалпағы ақ түстілері де кездеседі). Пішіні жартылай шар тәрізді, құрғақ, төмен қарай иіліп, гименофорға (гимений орналасқан саңырауқұлақ жемісті денесінің үстіңгі беті) бекиді. Аяғының ұзындығы 20 см, қалыңдығы 3,5 см, төмен қарай жуандап, сыртын әуелі ақ саңырауқұлақ піскенде қоңыр түске айналатын қабыршақтар жауып жатады. Жемісті денесінің түсі ақ, тығыз болады. Жемісті денесін сындырғанда ақ түсі көк түске өзгереді. Бұл саңырауқұлақтар негізінен көктеректі, қайыңды, сирек еменді, қарағайлы және шыршалы ормандарда маусымнан қыркүйек айына дейін өседі. Жеуге жарамды. == Дереккөздер == 
'''NGC 2042''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2042 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC163, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2041''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2041 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC16, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2041 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2046''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC162, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2035''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 2035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN161, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2056''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC172, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2045''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 94827. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2045 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2055''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2055 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC171, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2055 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2053''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2053 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC17, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2053 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2049''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17657, ESO 424-11, MCG -5-14-11, AM 0541-300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2051''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC169, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Көктөбе''' Қарқаралы тау жүйесінің оңтүстік-батыс сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында. Жатаған тау тізбектерінен тұрады. қарай км-ге созылып жатыр, ені км. Абсолюттік биіктігі 1254 м. == Геологиялық құрылымы == Соңғы тас көмір және пермь кезеңінің түзілген. == Өсімдігі == Толық жетілмеген қызғылт қоңыр және қиыршықтасты топырақ жамылғысы бұта мен шалғын аралас орманмен көмкерілген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қарағанды облысы Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 2054''' Орион шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қазанда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2054 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2054 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2044''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC165, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2047''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC167, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2058''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC173, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2059''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2059 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC175, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2052''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2052 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-EN176, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2052 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2060''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SNR типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN1 LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2050''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2050 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC170, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2050 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2064''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2064 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 1627, Part of M78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2064 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2070''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN6, Tarantula nebula (30 Dor). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 16''' Григориан күнтізбесінде жылдың 259-шы күні (кібісе жылдарда 260-шы). Жылдың аяғына 106 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні. Тәуелсіздік күні. ==== Оқиғалар ==== 1810 Мексика Испаниядан тәуелсіз екенін жариялады. 1859 Ағылшын зерттеушiсi Давид Ливингстон Африкадағы Ньяса көлін ашты. 1908 Уильям Дюранм «General Motors» серiктестiгiн құрды 1963 Малайзия мемлекеті құрылды 1975 Папуа Жаңа Гвинея Аустралиядан тәуелсіз екенін жариялады. ==== Туғандар ==== 1462 Пьетро Помпонацци (1525), италияндық философ. 1853 Альбрехт Коссель (1927), неміс физиологы және биохимигі, 1910 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1888 Франс Эмиль Силланпяя (1964), фин жазушысы, 1939 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1893 Альберт Сент-Дьёрди (:en:Albert Szent-Györgyi) (1986), венгер текті америкалық биохимик, физиология және медицинадан 1937 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1736 Габриель Даниель Фаренгейт (:en:Gabriel Daniel Fahrenheit) (1686), термометрге алғашқы рет сынапты қолданған неміс физигі. Фаренгейт шкаласының құрастырушысы. 1847 Грейс Агиляр (1816), ағылшын жазушысы. 1932 Рональд Росс (1857), британ бактериологы, 1902 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1946 Джеймс Джинс (:en:James Hopwood Jeans) (1877), ағылшын астрономы және физигі == Сыртқы сілтемелер == Санат:16 қыркүйек 
Қаладан көрiнiсі '''Көктөбе''' Іле Алатауының бөктеріндегі көрікті жерде орналасқан төбе. Алматы қаласының Абсолют биіктігі 1070 м, салыстырмалы биіктігі 370 м-дей. == Сипаттамасы мен тарихы == Көктөбедегi Битлз тобына арналган ескерткiш, 2007Беткейлері тіктеу келген. Оларда бұта, жусан аралас таудың әр түрлі астық тұқымдас шөптесіндері өскен. Көктөбеде биіктігі 372 болатын телевизиялық мұнара, қала тұрғындарының демалыс аймақтары, т.б. орналасқан. Көктөбе Алматы қаласына панорамалық шолу жасайтын орын саналады. 1967 жылы Көктөбе мен "Қазақстан" қонақ үйінің арасына аспалы жол салынды. Ұзындығы 1272 метр, екі аралықты минутта жүріп өтеді. 2004 жылы күшті жауын-шашын салдарынан біраз жері жарылып, суға ақты.Содан кейін қалалық әкімдік таудың бөктеріне бетон төсеп, реставрация жасады. 2006 жылы Төбеде "Көктөбе" саябағы ашылды. 2007 жылы "Битлз" ескеркіші салынды. == Дереккөздер == Санат:Алматы Санат:Таулар 
'''NGC 2065''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2069''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN7, part of 2070. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2063''' Орион шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 26 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2063 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2071''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 938. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2067''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2067 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: DG 79, Part of 78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2061''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 363-**16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2062''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2062 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC20, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2062 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2074''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN8, in LMC, part of 2070. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2074 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2066''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2078''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2078 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN10, in 2079 group. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2078 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктөбе''' Тарбағатай жотасының төбе. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы Таскескен ауылының батысында 45 км жерде орналасқан. Ай өзенінің аңғарында. Абсолюттік биіктігі 578 м. оңтүстікке қарай ұзындығы 18 км-ге созылып жатыр, ені 11 км. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді келген. Солтүстігінде Кенжебай, Ащықұдық көлдері, шығысында Шұбарқұдық қонысы мен Қараоба төбесі, оңтүстігінде Ақөзек құдығы мен Құттыбике бұлағы, батысында Байтілеу төбесі мен Көктөбебастау бұлағы орналасқан. == Өсімдігі == Құмды, сұр қоңыр топырағында еркек шөп, жусан, теріскен, баялыш, бұталар өседі. Мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы географиясы Санат:Төбелер 
'''NGC 2075''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2077''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2077 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN9, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2077 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2072''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 желтоқсанда Пьетро Баракка астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2057''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2057 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC174, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2057 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2073''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17772, ESO 554-31, MCG -4-14-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2076''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17804, MCG -3-15-12, IRAS05445-1648. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2076 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2079''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2093''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2093 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC23, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2093 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2089''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2089 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17860, ESO 554-36, MCG -3-15-16, IRAS05456-1738. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2089 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2092''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2092 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC22, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2092 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктөбе''' Шолақ және Көктөбе өзендерінің аңғарындағы төбе. Ақтөбе облысы Алға ауданы Алға қонысынан қарай 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 377 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді келген. Денудациялық жазықтағы бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу өседі. Төбенің батысымен Ақтөбе Қандыағаш темір жолы өтеді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Ақтөбе облысы Санат:Алға ауданы географиясы Санат:Төбелер 
'''NGC 2090''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 қазанда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 2090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17819, ESO 363-23, MCG -6-13-9, AM 0545-341, IRAS05452-3416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2088''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC20, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2088 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2081''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2091''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC21, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2080''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2083''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN14, in 2079 group. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2084''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2084 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN15, in 2079 group. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2096''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC27, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2087''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17684, ESO 159-26, IRAS05433-5533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2085''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көктөбе''' Ұлытау тауларының төбе. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қарсақпай кентінің оңтүстігінде 112 км жерде орналасқан. Сарысу өзені аңғарында. Абсолютiк биіктігі 372 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі жайпақ, пішіні доға тәрізді. Солтүстігінде Жыландытөбе төбесі мен Рахметқора құдығы, шығысында Қызылқақ қонысы, оңтүстігінде Қисықсай, Еспесай құрғақ өзен арналары, батысында Байжаннұра қонысы мен Түлкібай, Қарақұдық құдықтары орналасқан. Сұр және сортаң топырақ жамылғысында қара жусан, боз жусан, теріскен, жүзгін, сораң өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы төбелері 
'''NGC 2082''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2082 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17609, ESO 86-21, IRAS05415-6419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2082 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2086''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2094''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC26, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2095''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC24, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2101''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17793, ESO 205-1, AM 0545-520, IRAS05451-5206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2097''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2097 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC28, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2103''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2098''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2098 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC28, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2098 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2102''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC29, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2107''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''Көктөбе''' Балқаш көлінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі түбек. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданында орналасқан. == Сипаты == Абсолютiк биіктігі 375 м. Жер бедеріне пермь және тас көмір кезеңдерінің ойпатты аккумуляциялық жазығы тән. Жер бедері солтүстікке қарай еңістейді, батыста Жалаңаш сорына ұласады. Батыстан шығысқа қарай км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр. == Өсімдігі == Сұр қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, баялыш, күйреуік, бұйырғын өседі. Көл жағалауы қамысты. == Дереккөздер == Санат:Балқаш көлі түбектері Санат:Жетісу облысы географиясы 
'''NGC 2100''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 25 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2100 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC25, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2100 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2112''' Орион шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 509. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2111''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2108''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC33, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2109''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC34, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2106''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17975, ESO 555-3, MCG -4-14-40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2105''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC29, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2110''' Орион шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18030, MCG -1-15-4, IRAS05497-0728. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2115A''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2115A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18002, ESO 205-6A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2115A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2104''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17822, ESO 205-2, AM 0545-513, IRAS05459-5133. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
Қаратау таулары мен Маңғыстау үстірті аралығындағы сайлы-жыралы келген жазықтағы тау. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 271 м. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Шағын төрткілді келген таудың беткейі көлбеуленіп, төңіректегі жазықпен ұласып кетеді. Неогеннің әктас, бор жыныстарынан түзілген. Куэстер жиі кездеседі. Бекі ауылы мен құдығы (тереңдігі 12 м, су шығымы 800 л/сағ) орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары 
'''NGC 2113''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2118''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 25 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC39, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2123''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2123 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC36, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2114''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 2114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC37, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2125''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC44, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2115''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18001, ESO 205-6, AM 0550-503, IRAS05501-5036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2116''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC38, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2122''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2122 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2124''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18147, ESO 555-16, MCG -3-16-3, IRAS05557-2005. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2131''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18172, ESO 488-50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''Көктұма''', ''Бақты'' Алакөл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерінде. Ұзындығы 65 км, су жиналатын алабы 1360 км². ==Бастауы == Тарбағатай тауының оңтүстік беткейіндегі бұлақтардан басталып, Бақты ауылының тұсында Еміл өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары кең, арнасы тік жарлы. Жалпы ұзындығы 28 км болатын саласы бар. Жайылмасында құрақ, қамыс өседі. Сағасы батпақты. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''NGC 2120''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC34, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2121''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2132''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 120-?22, around SAO 234207 (8.0). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2119''' Орион шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18136, UGC 3380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2130''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC37, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2129''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан III3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 467. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2117''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC33, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2127''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC45, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2134''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2126''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 418. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''Көктырнақ''' Кіші Арал теңізінің түбек. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Арал ауданында орналасқан. == Сипаты == Солтүстіктен оңтүстікке қарай 30 км-ге созылып, теңізге сұғына еніп жатыр. Батыстан шығысқа қарай 37 км-ге созылған. Теңіз деңгейінен ең биік жері 188 м. Жер бедеріне төрттік кезеңнің ойпатты аккумуляттік жазығы тән. Ол түбектің орта бөлігіне қарай еңістеніп, батысында Бутаков шығанағына, шығысында Үлкен Сарышығанақ қонысына ұласады. Түбекте Үшшоқы, Бұлтық төбелері мен Кенжембай, Аққұдық, Кержығылған құдықтары бар. Түбектің теңізге сұғынған оңтүстік жағалауы 10 70 аралығындағы жыралармен тілімденген. Аймақ мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Арал теңізі түбектері 
'''NGC 2136''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC48, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2135''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC39, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2133''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2133 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2141''' Орион шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 487. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2128''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 желтоқсанда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18374, UGC 3392, MCG 10-9-10, ZWG 284.6, IRAS06002+5737. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2140''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC51, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2139''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18258, IC 2154, ESO 488-54, MCG -4-15-5, AM 0559-234, IRAS05590-2340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2138''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC40, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2143''' Орион шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2143 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''3 Monocerotis''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Mon. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''Көктікен''' () астық тұқымдасына жататын шөптесін өсімдіктер туысы. Тропиктік және қоңыржай белдеулерде тараған түрі белгілі. Қазақстанда Маңғыстаудың құмды жерлері мен жол бойларында өсетін жалғыз түрі шашақты Көктікен (T. racemosus) кездеседі. Бұл бір және екі жылдық өсімдік. Шоғырлана бұталанған көп сабақтарының биіктігі 10 30 см, буындарынан тамырланады. Жапырақтарының ұзындығы см, ені мм, шет жағы бұдырлы, қынабы жалпақ, тілшесі қысқа, кірпікшелі келеді. Сары түсті гүлдері сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Шілде қыркүйекте гүлдейді. Масағы 4-тен шоғырланған, жемісі піскенде тобымен түсіп қалады. Көктікен– дәрілік өсімдік. Оның тамырының несеп жүргізетін, тер шығаратын, жүйкені тыныштандыратын қасиеті бар. Көктікеннен жасалған препарат жыланның уын қайтарады. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 2149''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 17 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: VDB 66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2145''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2137''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC49, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2146''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18797, UGC 3429, MCG 13-5-22, ZWG 348.17, KCPG 110A, IRAS06106+7822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2144''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 17 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17592, ESO 16-10, AM 0546-820, IRAS05464-8208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2153''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC43, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2148''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18171, ESO 120-24, IRAS05581-5907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2152''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18249, ESO 205-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2151''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC57, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2156''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 2156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC59, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
Сарысу алабындағы ағынды көл. == Географиялық орны == Қарағанды облысының Шет ауданында. Жаңаарқа кентінен (Жаңаарқа ауданы) қарай 50 км жерде, теңіз деңгейінен 540 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 12 км2, суы мол жылдары 13,2 км2-ге дейін жетеді. Су жиналатын алабы 2584 км2. Орташа тереңдігі 1,1 м, ең терең жері 2,5 м. Суының көлемі 13 млн. м3. Суы тұздылау, кермек татиды. Жалпы минералдылығы 4,2 г/л. Көлге Жаман Сарысу өзені келіп құяды да, солтүстігінен ағып шығады. Сондықтан көлдің деңгейі осы өзен суының молдығына қарай жылына 1,5 м-ге ауытқып тұрады. Сәуірдің аяғы мен мамырдың басында көлдің деңгейі жоғары, ақпанда өте төмен болады. Жаздың 2-жартысында өзен қарасуларға бөлініп қалады. == Жер бедері == Батыс жағасы тік жарлы, биіктігі м-ге жетеді, саздақ аралас сұр құмтастан тұрады. Қалған жағалары жайпақ тегіс, саздақты. Солтүстік, солтүстік-шығыс жағаларында көл суын реттейтін топырақтан бөгет салынған. == Өсімдігі == Жағаларында қамыс, өлең, шалаң, қараған, жусан, т.б. түрлі шөптесіндер өседі. == Балықтары == Күміс мөңке, алабұға, торта балық, шортан, т.б. балықтар кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы көлдері Санат:Сарысу су алабы Санат:Жаңаарқа ауданы көлдері 
'''NGC 2150''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18097, ESO 57-55, IRAS05562-6933. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2146A''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2146A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18960, UGC 3439, MCG 13-5-25, ZWG 348.19, KCPG 110B, IRAS06155+7833, KUG 0615+785. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2146A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2154''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC42, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2157''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC58, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2155''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC45, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2158''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2158 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 468. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2163''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 62, DG 87, LBN 855, bipolar. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2161''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 33-SC31, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2147''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC54, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2159''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC60, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 17''' Григориан күнтізбесінде жылдың 260-шы күні (кібісе жылдарда 261-ші). Жылдың аяғына 105 күн қалады. Мимас ==== Мейрамдар ==== Қаһармандар күні. Азаматтық күні. ==== Оқиғалар ==== 1630 Бостон қаласы өзінің ресми атауын алды. 1789 Ағылшын астрономы Уильям Гершель Қоңырқай ғаламшарының Мимас серігін ашты. 1918 Испанияда Валенсия футбол клубы құрылды. 1922 Берлин қаласында әлемдегі бірінші дыбыстық фильмнің ашық көрсетілу өтті. 1988 Сеул қаласында XXIV жазғы олимпиялық ойындар басталды. 1991 Латвия, Литва, Эстония, Солтүстік және Оңтүстік Корея БҰҰ құрамына кірді. ==== Туғандар ==== 1826 Георг Бернхард Риман, әйгілі неміс математигі, қазiргi математикалық анализдің негіздеушісі 1866). 1867 Масаока Сики (1902), жапон ақыны. 1908 Джон Кризи (:en:John Creasey) (1973), америкалық жазушы. 1918 Хаим Герцог (1997), Израиль мемлекетінің 6-шы президенті (1983—1993 жж.). 1922 Агостиньо Нето (1979), Ангола ақыны және бірінші президенті (1975—1979 жж.). ==== Қайтыс болғандар ==== 1948 Рут Бенедикт (1887), америкалық философ, және әлеуметтанушы. 1958 Фридрих Адольф Панет (1887), неміс химигі. 1994 Карл Поппер (1902), ағылшын философы. 1997 Ред Скелтон (:en:Richard «Red» Bernard Skelton) (1913), ағылшын композиторы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:17 қыркүйек 
'''Көктіңкөлі молибден кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданы Ақсу-Аюлы ауылынан қарай 80 км жерде орналасқан. Кен орны 1956 жылы ашылған. Барлау жұмыстары 1958 жылы жүргізілді. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Геолиялық құрылымы ортаңғы және жоғарғы девон кезеңінің фран ярусының эффузивті қабатынан және фамен ярусының шөгінділерінен түзілген. Кентас гранит интрузиясы үстіндегі мүйізтасқа айналған эффузивті жыныстар мен граниттер арасында шоғырланған. Тотығу белдемі баяу дамыған. Бұл аймақта 15-35 тереңдікке дейінгі минералдардың 25-50%-ы повеллиттен тұрады. ==Құрамы, минералдары == Кентас құрамын негізінен молибден құрайды, одан басқа вольфрам, мыс, висмут кездеседі. Кентас минералдары молибденит, пирит, вольфрамит, тотығу белдемінде повеллит, ярозит. Кен ашық әдіспен өндіруге қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 2162''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC47, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2166''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC64, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2164''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC62, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2167''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 132848. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2172''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC65, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2165''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 12 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2165 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2160''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 30 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2160 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC61, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2174''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 67A, Knot in 2175. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2171''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан *Cloud типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2169''' Орион шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 481. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көкқұйық''' Дариялық тақыр жазығының төбе. Қызылорда облысы Байқоңыр қонысынан қарай 50 км жерде орналасқан. Сырдария өзені алабында. Абсолюттік биіктігі 159 м. Шығыстан батысқа қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді. Батысында Суық (тереңдігі 15 м, су шығымы 1000 л/сағ), т.б. құдықтар орналасқан. Төрттік кезеңінің жаңа түзілімдерінен құралған. Құмды сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, теріскен, жүзгін, ебелек өседі. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қызылорда облысы Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Төбелер 
'''NGC 2175''' Орион шоқжұлдызында орналасқан IV3pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы Bruhns Carl Christian астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 476, LBN 854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2170''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2170 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 994. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2173''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 33-SC34, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2175S''' Орион шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы Bruhns Carl Christian астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2175S деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Lund 1182, near 2175. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2175S нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2181''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC54, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2178''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18322, ESO 86-53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2177''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 13 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC66, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2179''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18453, ESO 555-38, MCG -4-15-11, IRAS06059-2144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2176''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2176 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC50, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2180''' Орион шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2180 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көкүйдің көлі''' Қосқұдық орманды алқабының қоныс. Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Сарыөзек ауылының оңтүстігінде 15 км жерде орналасқан. Шу өзенінің жайылмасында. Теңіз деңгейінен 290 биіктікте. Көктем айында Шу өзенінің жайылмасымен қосылып, ұсақ көлшіктер құрайды. Жазда суы тартылып, сор батпаққа айналады. Шеттерінде сексеуіл, т.б. бұта шоғырлары өседі. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Жамбыл облысы Санат:Жамбыл облысы қоныстары Санат:Мойынқұм ауданы 
'''NGC 2185''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 997, Part of 2185. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2183''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 996. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2186''' Орион шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2186 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 498. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2184''' Орион шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2184 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2188''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18536, ESO 364-37, MCG -6-14-8, AM 0608-340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2187''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18354, ESO 57-68, AM 0604-693, IRAS06041-6934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2192''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 437. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2195''' Орион шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2195 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2187A''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2187A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18355, ESO 57-68A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2187A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2182''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 998. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''Көкшағыр жусан''' () астралылар тұқымдасының жусан туысының бір түрі. Қазақстанда Тобыл Есіл, Ертіс, Жем өзендері, Каспий, Арал маңында, Көкшетауда, Мұғалжарда, Сарыарқаның шығысы мен батысында, Қарқаралыда, Бетпақдала, Балқаш Алакөл аймағында, Алтайда, Тарбағатайда, Қызылорда облысында далалы, шөлейт, құмды жерлердегі өзен аңғарларында, тың жерлерде, тастақ беткейлі төбелерде өседі. Биіктігі 30 80 см-дей шала бұта. Өсімдік түгелдей тықыр, жасыл не сұрғылт жасыл, тамыры жуан, сүректенген. Жеміс бермейтін бұтақтарының жапырағы сопақша келген, ұзындығы 8, ені см, қара жасыл. Шілде тамыз айларында гүлдейді. Көкшағыр жусанды жаз бойы қой мен түйе жақсы жейді, сиыр мен жылқы онша жемейді. == Дереккөздер == Санат:Жусандар 
'''NGC 2190''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 33-SC36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2191''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18464, ESO 160-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2197''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC58, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2194''' Орион шоқжұлдызында орналасқан III1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 495. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2201''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18658, ESO 254-40, MCG -7-13-7, AM 0611-433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2193''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC57, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2189''' Орион шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 наурызда Safford Truman Henry астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2189 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2196''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18602, ESO 556-4, MCG -4-15-14, UGCA 121, IRAS06100-2147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2199''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18379, ESO 34-3, FAIR 247, IRAS06060-7323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2198''' Орион шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 наурызда Safford Truman Henry астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2198 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көкше''' Көкшетаудың ең биік жері. == Географиялық орны == Көкшетау қыратының солтүстігінде орналасқан. Батысында оны Кіші Шабақты, солтүстігінде Үлкен Шабақты, шығысында Бурабай көлдері қоршап жатыр. Абсолюттік биіктігі 947 м, төңірегіндегі жазықтан салыстырмалы биіктігі 600 700 м. == Жер бедері мен геологиясы == Гранитті интрузивті жыныстардан түзілген. Жақпарлы беткейлері тектоникa және әрекеттерге көп ұшыраған. Солардың салдарынан ғажайып пішінді сан алуан тас мүсіндер, үңгірлер пайда болған. == Өсімдігі == Беткейлерінде қарағай, қайың, түрлі бұталы орман, етегінде әр түрлі шалғынды шөп өседі. Туристерге тау басына шығып, төңірегіндегі көркем табиғатты тамашалауға өте қолайлы биіктігі Оңтүстіктен етегінде Оқжетпес санаторийі орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Бурабай ауданы таулары 
'''NGC 2205''' Суретші шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18551, ESO 86-63, AM 0610-623. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2205 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2208''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18911, UGC 3452, MCG 9-11-10, ZWG 260.7, NPM1G +51.0053. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2209''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 34-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2204''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан III3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 572, ESO 556-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2213''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2200''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18652, ESO 254-39, MCG -7-13-6, AM 0611-433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2214''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC74, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2215''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2207''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18749, ESO 556-8, MCG -4-15-20, UGCA 124, IRAS06142-2121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2202''' Орион шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2202 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''Көкше''' Алтай тау жүйесі, Колывань жотасындағы тау басы. == Жер бедері == Абсолютiк биіктігі 1206 м. Солтүстік-шығыс беткейі тік, оңтүстігі көлбеу, өзен аңғарларымен тілімденген. Көкше жалаңаш, тасты келеді. == Геологиялық құрылымы == Интрузивті гранодиорит, гранит жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінде 1300-1400 биіктікке дейін самырсын, майқарағай өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Ресей таулары 
'''NGC 2203''' Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 34-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2206''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18736, ESO 489-26, MCG -4-15-19, UGCA 123, AM 0614-264, IRAS06140-2644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2219''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2219 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2211''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18794, ESO 556-13, MCG -3-16-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2217''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18883, ESO 489-42, MCG -5-15-10, AM 0619-271, IRAS06196-2712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2222''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18835, ESO 121-25, AM 0619-573. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2218''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы 13 қаңтарда Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2218 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2212''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18796, ESO 556-14, MCG -3-16-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2226''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: core of 2225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2216''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18877, ESO 556-17, MCG -4-15-27, IRAS06194-2203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''Көкшегүл''' () өзімен аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде кең тараған. Еуразияның, Солтүстік және Оңтүстік Американың салқын және қоңыржай белдеулерінде тараған 50-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда орманды, жерлерде, бұталар арасында және өзен жағалауларында өсетін түрі: Кавказ көкшегүлі, көкшіл көкшегүл және әсем көкшегүл бар. Бұларға жататын өсімдіктің сабағы мен жапырақтарын қалың жабысқақ түктер басқан. Өсімдік түрлеріне қарай сабағының түбіне жақын орналасқан жапырақтары қынапты әрі сабаққа қарама-қарсы орналасады. Сабақ ұшына жақындаған сайын сабаққа кезектесе орналасады. Көк, көгілдір түсті гүлдері сабақ ұшында жеке немесе 3-тен топталып сыпыртқы гүлшоғырына жиналған. Жеке гүлі бірікпеген тостағаншадан, түбі ұзын түтікке айналып біріккен күлтеден, аталықтан, аузы тілімді, жатыны ұялы аналықтан құралған. Күлте түтігіне аталықтары орналасады. Маусым тамыз айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі жақтаулы қауашақ. Тұқымдары піскенде жемісі жақтауының тігісінен (жігінен) қақырап ашылып тұқымдары жерге шашылады. Көкшегүлдің арасында құрамында сапонин, шайыр, органик. қышқыл және эфир майы бар (көкшегүл) және әдемі гүлдері сәндік үшін өсірілетін түрлері (флокс, кобея) кездеседі. == Дереккөздер == 
'''NGC 2221''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18833, ESO 121-24, AM 0619-573, IRAS06194-5733. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2210''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2210 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC71, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2220''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 255-**4, around SAO 217873 (7.6). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2227''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19030, ESO 556-23, MCG -4-16-4, IRAS06238-2158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2223''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18978, ESO 489-49, MCG -4-16-2, UGCA 129, AM 0622-224, IRAS06224-2248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2229''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18867, ESO 87-8, AM 0621-645, DRCG 50-55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2231''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 87-SC6, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2225''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2225 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2224''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2224 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2228''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18862, ESO 87-7, FAIR 249, DRCG 50-89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Көкшегүлдер тұқымдасы''' () қос жарнақты бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдік. Ол негізінен Солтүстік Американың батысы мен оңтүстігінде, Еуразияда (көкшегүл мен флокс) кездеседі. Көкшегүлдер тұқымдасы әр түрлі геогр. ендіктерде: арктикалық тундра мен биік таулы аймақтардан ылғалы мол тропиктік ормандар мен шөлейтті жерлерге дейін таралған. Көкшегүлдер тұқымдасының дүние жүзінде 18 туысы 330 түрі бар. Қазақстанда тек туысы көкшегүл кездеседі. == Дереккөздер == 
'''NGC 2233''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан және NGC каталогында 2233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18882, ESO 87-11, AM 0621-645, DRCG 50-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2234''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2234 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2232''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2238''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 ақпанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 2238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 948, knot in Rosette nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2240''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2240 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2236''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2236 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2243''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан I2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 644, ESO 426-SC16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2230''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18873, ESO 87-9, AM 0621-645, DRCG 50-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2241''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC79, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2237''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: part of Rosette nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''Көкшекөл''' Қамыстыбас көлінің қоныс. Қызылорда облысы Арал ауданы Қамыстыбас ауылының 11 км жерде орналасқан. Сырдария аңғарында. қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Жер бедері жазық келген. Басықара (Алтай) каналының суайрығында жатқан қоныс алқабына күріш егіледі. Көктемгі күзгі мал жайылымы. Шығысынан Шалқар Қазалы автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан қоныстары Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''NGC 2242''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 204.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2251''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 26 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 499. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2247''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 14 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 901. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2246''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 948, Part of Rosette nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2250''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 20 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 547, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2249''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC82, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2244 (NGC 2239)''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1690 жылы 17 ақпанда Flamsteed John астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2239, OCL 515, in Rosette nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2259''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 492. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2245''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 904. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2253''' Керік шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2253 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
Жақсықылыш көлінің оңтүстігіндегі құдық. Қызылорда облысы Арал ауданы Сапақ темір жолы станциясының км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 60 70 биіктікте. Тереңдігі м, су шығымы 500 л/сағ. Шығысында Мойнақ құдығы, оңтүстігінде Нұрлыбай төбесі, батысында Түйеқұдық құдығы, т.б. орналасқан. Құдық қырқалы төбешіктер мен құм шағылдарының ортасында. Мал суару үшін пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''NGC 2248''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы 23 желтоқсанда Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2248 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2235''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18906, ESO 87-13, AM 0621-645, DRCG 50-52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2255''' Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19260, ESO 365-31, MCG -6-15-10, IRAS06321-3446. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Көгершін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2252''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2257''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 87-SC24, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2256''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19602, UGC 3519, MCG 12-7-15, ZWG 330,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2254''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2254 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2254 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2261''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 26 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 920, Hubble. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2269''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2267''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19417, ESO 426-29, MCG -5-16-15, AM 0638-322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 19''' Григориан күнтізбесінде жылдың 262-ші күні (кібісе жылдарда 263-ші). Жылдың аяғына 103 күн қалады. == Мерекелер == === Ұлттық === Тәуелсіздік күні (1983, Алғашқы словакиялық ұлттық кеңесті еске алу күні. Әскер күні. === Әзіл === 25px Халықаралық қарақшылар күні == Оқиғалар == 1864 АҚШ-та автокөліктердің шалқималы орындықтары патенттелді. 1888 Бельгияда Спа шипажайында әлемдегі алғашқы сұлулық жарысы өтті. 1985 Мехикода күші 8,1 баллдық жер сілкініп, 9000-нан астам адам мерт болып, 30 000 жараланып, 95 000 баспанасыз қалған. 2006 Таиландта мемлекеттік төңкеріс орын алды. == Туғандар == 1911 Уильям Джералд Голдинг (1993 жылы қ.б.), ағылшын жазушысы, 1983 жыл Нобель сыйлығы лауреаты («Шыбындар билеушісі», «Шпиль», «Көрінетін қараңғы»). == Қайтыс болғандар == 1995 Рудольф Пейелс (1907 жылы т.), ағылшын физигі, америкалық атом бомбысын жасаушы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:19 қыркүйек 
'''Көкшетау''' Қарағанды облысы Қарқаралы және Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы таулар. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 1135 м. Таулардың пішіні күрделі. қарай 45 км-ге созылған, енді жері оңтүстігінде 25 км. Беткейлері құлама жартасты. Көтеріңкі келген оңтүстік шатқалдарынан Құрөзек, Дағанделі, шығыс беткейінен Түлкібас, солтүстігінен Қызылащы өзендері бастау алады. Бірнеше жеке таулардан (Үлкен Айғыржал, Сораң, Суырлы, т.б.) тұрады. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы девон жүйесі тас көмір кезеңінің эффузивті кварцит, туф, порфирит жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қиыршықтасты бозғылт қоңыр, қоңыр топырағында бетеге, сұлыбас, айрауық, қоңырбас, қараған, т.б. шөптесін өсімдіктер өскен. Сай-жыралар мен тау шатқалдарына бұта аралас қайың, терек, т.б. өседі. Өзендердің барлығы дерлік жаз айларында құрғап, қарасуларға бөлініп қалады.‎ == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 2266''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 471. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2258''' Керік шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19622, UGC 3523, MCG 12-7-16, ZWG 330,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2263''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19355, ESO 490-19, MCG -4-16-14, IRAS06364-2448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2262''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2271''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19476, ESO 490-34, MCG -4-16-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2265''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2265 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2264''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV3pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 495, LBN 911, Christmas Tree/Conus neb. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2260''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2260 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2268''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы астроном Borrelly Alphonse Louis Nicholas ашқан болатын және NGC каталогында 2268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20458, UGC 3653, MCG 14-4-22, ZWG 362.36, ZWG 363.20, IRAS07006+8427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2272''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19466, ESO 490-33, MCG -5-16-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''Көкшетау''' Ақкөл көлінің төбе. Шу өзенінің аңғарында. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Сарысу және Түркістан облысы Созақ аудандарының шекарасында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 325 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 6,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Беткейлері көлбеуленіп тақырға ұласады. Солтүстігінде Соқыртөбе төбесі, шығысында Баймұрын құдығы, оңтүстігінде Саржан тұмасы, батысында Қырыққұдық, Сәулебай құдықтары орналасқан. == Өсімдігі == Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, тасбұйырғын, баялыш, тағы басқа өседі. == Дереккөздер == Санат:Созақ ауданы төбелері Санат:Сарысу ауданы төбелері 
'''NGC 2275''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19605, UGC 3542, MCG 6-15-7, ZWG 175.16, KCPG 118B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2277''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2277 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2273''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 15 қыркүйекте Duner Nils Christoffer астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19688, UGC 3546, MCG 10-10-15, MK 620, ZWG 285.6, IRAS06456+6054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2276''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 26 маусымда Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21039, UGC 3740, MCG 14-4-28, ZWG 362.42, 7ZW 134, near SAO 1148, IRAS07101+8550, KCPG 127A, ZWG 363.27, ARP 25, ARP 114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2270''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2270 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2274''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19603, UGC 3541, MCG 6-15-8, ZWG 175.15, KCPG 118A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2281''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 446. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2284''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2284 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2285''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2285 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2273A''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 15 қыркүйекте Duner Nils Christoffer астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2273A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19397, UGC 3504, MCG 10-10-9, ZWG 285.3, IRAS06356+6007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2273A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көкшетау Көкшетаудан Қырғызстанға дейін созылып жатқан Ортa Қазақстанның сыртқы (үлкен) қатпарлы доғасының солтүстік бөлігін алып жатқан аймақ. Оның аумағы әрбір кезеңде пайда болған үш түрлі құрылым кешендерінен тұрады: 1) рифейге дейінгі қатпарлы кешендер; 2) жоғары каледонидтік құрылым бөлігі; 3) каледонидтік, герциндік құрылымдар. Рифейге дейінгі жыныстардан (метаморфизмге шалынған эффузивті бурабай және кварциттік Көкшетау сериялары) құралады. Батыс және шығыс бағыттарға созылған қабаттар кешендерінен тұрады. Бұл кешендердің орта тұсынан палеозой граниттері жарып шыққан. Рифейге дейінгі күйреулер қатарына Шағалалы және Үлкенкөл жарылымдары жатады. Жоғары каледонидтік құрылым кешенді үш ауданда: Новомихайлов мульдасының шығыс қанатында, Есілдің бойында және Жақсы Жалғызтау көлінің кездеседі. Бірінші ауданда силур шөгінділері, қалған екеуінде төм. девонның жанартаудан пайда болған жыныстары жатады. Силурдың шөгінді жыныстары Новомихайлов мульдасының шығысында, ені км, ұзындығы 40 км жолақ болады да, құлама бұрышы бағытталып, 10 12°-тан аспайды. Төм. девонның жанартаудан пайда болған жыныстары Жақсы Жалғызтау көлінің оңтүстік-шығыс жағындағы синклинальды қатпар жасайды, ұзындығы 60 км, ені 10 км, бағытталған. Аққанбұрлық бойындағы девон жыныстары да бірталай алаңды алып жатыр. Герцин құрылымдары рифейге дейінгі және каледонид кезеңіндегі жыныстардың үстіне орналасып, орта және жоғары девонның кесек жыныстары шөгінділерінен, жанартаулы жыныстардан, қызғылт түсті Жақсыкөң сериясынан және тас көмір кезеңіндегі шөгінділерден құралған. Бұлар Новомихайлов және Аққанбұрлық мульдасын құрайды. Новомихайлов мульдасы қарай созылып жатыр. Ұзындығы 100 км, ені 10 12 км, Аққанбұрлық мульдасының ұзындығы 45 км, ені 10 12 км, Жақсыкөң сериясына жататын жыныстардан тұрады. == Дереккөздер == Санат:Орталық Қазақстан 
'''NGC 2280''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2280 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19531, ESO 427-2, MCG -5-16-20, UGCA 131, AM 0642-273, IRAS06428-2735. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2280 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2278''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2278 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2273B''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 15 қыркүйекте Duner Nils Christoffer астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2273B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19579, UGC 3530, MCG 10-10-13, ZWG 285.5, IRAS06421+6023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2273B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2286''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2288''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 22 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19714, MCG 6-15-11, ZWG 175,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2283''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19562, ESO 557-13, MCG -3-18-2, IRAS06436-1809, CGMW 1-369. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2290''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19718, UGC 3562, MCG 6-15-12, ZWG 175,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2282''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы наурызда Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2172, CED 87, assoc. OCL 535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2289''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19716, UGC 3560, MCG 6-15-10, ZWG 175.18, NPM1G +33.0089. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2293''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19619, ESO 490-49, MCG -4-16-23, VV 178, AM 0645-264, CGMW 2-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''Көкшоқы''' Хантау тауының тау. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Шу ауданы Хантау кентінің 38 км жерде орналасқан. Шу өзені аңғарында. Абсолюттік биіктігі 824 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Батысынан Үлкен Жиделі өзенінің саласы бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Тау тау түзілу процесінде қалыптасқан. Палеозойдың гнейстерінен, кристалды тақтатастан, каледондық граниттен түзілген. == Өсімдігі == Таудың саздақты бозғылт топырағында жусан бітік өседі. Кейбір жерлерінде ши шоғырлары кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Шу ауданы таулары 
'''NGC 2298''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 11, ESO 366-SC22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2294''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 22 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19729, MCG 6-15-14, ZWG 175.21, IRAS06478+3335. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2296''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 11 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19643, IC 452, MCG -3-18-3, IRAS06464-1650, CGMW 1-397, Molecular cloud. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2297''' Pictor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19524, ESO 87-40, FAIR 256, IRAS06440-6339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2299''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2302, OCL 554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2295''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2295 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19607, ESO 490-47, MCG -4-16-21, VV 178, CGMW 2-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2302''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2299, OCL 554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2291''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2291 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19719, ZWG 175.20, MCG 6-15-13, NPM1G +33.0090. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2303''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19891, UGC 3603, MCG 8-13-31, ZWG 234.30, NPM1G +45.0083. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2279''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қаңтарда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2279 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
Шежін (Шыжың) жайлмасының көлтабанды жайылма. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы Талдықұдық ауылының шығысында 27 км жерде орналасқан. == Жер бедері == қарай 20 км-ге, енді жері км-ге созылып жатыр. Көшім өзені аңғарында. Теңіз деңгейінен биіктікте. Саз балшықты теңіз шөгінділерінен түзілген. Жер бедері тегіс жазық келген. Маңындағы Балықты көлі көктемде қар және жауын-шашын суларымен көтеріліп, жайылмаға таралады. Жайылмада шалғын, еркек шөп, қамыс, құрақ, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жазықтары Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы 
'''NGC 2306''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: cloud?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2305''' Volans шоқжұлдызында орналасқан E2/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19641, ESO 87-44, AM 0648-641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2309''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 557. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2307''' Volans шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19648, ESO 87-45, AM 0648-641, IRAS06485-6416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2311''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2292''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19617, ESO 490-48, MCG -4-16-22, VV 178, AM 0645-264, CGMW 2-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2315''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20045, UGC 3633, MCG 8-13-45, ZWG 234,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2314''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20305, UGC 3677, MCG 13-6-3, ZWG 348,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2313''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан DN (темна туманність) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LDN 1653. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2312''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2312 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''Көкшіл шиқылдақ''' () құртқашаштар тұқымдасы, шиқылдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Қаратау мен Талас Алатауындағы тасты, қиыршықтасты және балшықты беткейлер мен таудың төмeнгі белдеулерінде кездеседі. Биіктігі 15–25 см, тамыры жіп тәрізді шырматылып жатады. Жуашығы жуан, қалыңдығы см-дей. Сабағы қысқа. Орақ сияқты иіліп келген жапырақтары сабаққа екі қатар болып орналасады. Гүлдерінің саны 2–6, кейде дара жетіледі, иіссіз, көкшіл түсті, олар жапырақ қолтығынан шығады. Гүлсерігінің сыртқы бөліктерінің ұзындығы см-дей, ішкілерінің ұзындығы см, қандауыр тәрізді. Тұқымынан көбейеді. Сәуір–мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Көкшіл шиқылдақтың гүлі әдемі және ұзақ гүлдеп тұрады, сондықтан сәндік үшін өсіріледі. Бұл өте сирек кездесетін эндемик түр. Жылдан-жылға таралу аймағының азаюына орай қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 2304''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 484. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2308''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 13 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19949, UGC 3618, MCG 8-13-37, ZWG 234.37, NPM1G +45.0086. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2301''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2310''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2310 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19811, ESO 309-7, MCG -7-15-1, AM 0652-405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2316''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN+EN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2316 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2317, LBN 1021, part of one neb. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2319''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 18 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2319 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2300''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Borrelly Alphonse Louis Nicholas астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21231, UGC 3798, MCG 14-4-31, ZWG 362.43, KCPG 127B, ZWG 363.29, ARP 114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2318''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2318 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2318 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2325''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20047, ESO 427-28, MCG -5-17-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2320''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20136, UGC 3659, MCG 8-13-51, ZWG 234,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Ақадыр шоқысының солтүстігіндегі бұлақтардан бастау алады. Жоғарғы ағысында аңғары тар жонды қырқалармен ағып, төменгі ағысында Бозой үстіртіндегі Тасқатын каналына жетпей құмға сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Ұзындығы 41 км. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын суларымен толығады. Жазда суы тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 2327''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 89B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2317''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN+EN типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 2317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2316, LBN 1021, part of one neb. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2322''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20142, UGC 3662, MCG 8-13-54, ZWG 234,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2321''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 18 желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20141, UGC 3663, MCG 8-13-53, ZWG 234.51, NPM1G +50.0072. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2328''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20046, ESO 309-16, MCG -7-15-2, IRAS07010-4159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2324''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 542. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2331''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2333''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2333 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20223, UGC 3689, MCG 6-16-20, ZWG 176.18, IRAS07050+3515. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2332''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20276, UGC 3699, MCG 8-13-79, ZWG 234,75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2330''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20272, IC 457, MCG 8-13-78, ZWG 234.74, NPM1G +50.0075. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көлденең жолақты қарашұбар жылан''' () қарашұбар жыландар туысына жататын түр. Қазақстанда Каспий және Арал теңіздерінің аралығы, сондай-ақ Қызылқұм мен Мойынқұмда кездеседі. Дене тұрқы 70 см-дей, құйрығы 20 25 см. Жылдың айында белсенді. Ыстық кезде жемін кешке қарай немесе түнде, қалған кезде күндіз аулайды. Майда кемірушілерді, балапандарды, сирек ұсақ кеміргіштерді қорек етеді. Жемін денесімен буындырып немесе жаншып өлтіреді. Жылына рет жұмыртқа салады. Көлденең жолақты қарашұбар жылан усыз жылан, бірақ шаққан жері ауырады. == Дереккөздер == Санат:Сарыбас 
'''NGC 2338''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2336''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21033, UGC 3809, MCG 13-6-6, ZWG 348.34, KCPG 132A, IRAS07184+8016, ZWG 349,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2329''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20254, UGC 3695, MCG 8-13-73, ZWG 234,70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2334''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20357, IC 465, MCG 8-13-98, ZWG 234.95, NPM1G +50.0078. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2339''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20222, UGC 3693, MCG 3-19-2, ZWG 85.40, ZWG 86.5, IRAS07054+1851. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2326''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20218, UGC 3681, MCG 8-13-62, ZWG 234.60, IRAS07043+5045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2336A''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2336A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22238, UGC 4066, MCG 13-6-12, ZWG 349,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2336A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2343''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан III3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2342''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20265, UGC 3709, MCG 3-19-4, ZWG 86.7, KCPG 125B, IRAS07063+2043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2326A''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2326A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20237, UGC 3687, MCG 8-13-67, ZWG 234,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2326A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
Арқат тауларынан оңтүстікке қарай 15 км жерде орналасқан тау. == Географиялық орны == Абай облысы Абай ауданындағы оқшауланған тау. == Геологиялық құрылымы, жер бедері == Тау тас көмір кезеңінің жыныстарынан түзілген. Оның бетін төрттік кезеңнің шөгінділері жапқан. Абсолюттік биіктігі 676 м. Дөңгелек пішінді шағын таудың ұзындығы мен ені 1,5 км. Беткейлері көлбеу, сәл тілімденген. Таудың солтүстік етегінен Ащыайрық, оңтүстігінен Қараайрық өзендері ағып өтеді. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырағында бұта аралас бетеге, қау, теріскен, қараған, т.б. шөптесіндер өскен. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары 
'''NGC 2341''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20259, UGC 3708, MCG 3-19-3, ZWG 86.6, KCPG 125A, IRAS07062+2041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2335''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан III3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2345''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 14 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 575. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2348''' Volans шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 88-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2344''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20395, UGC 3734, MCG 8-13-103, ZWG 234.100, KARA 180, NPM1G +47.0086. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2337''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 17 қаңтарда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20298, UGC 3711, MCG 7-15-10, ZWG 205.23, KUG 0706+445, IRAS07066+4432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2347''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20539, UGC 3759, MCG 11-9-39, ZWG 309.26, near SAO 14129, IRAS07112+6447, KCPG 128B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2349''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы наурызда Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2349 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2346''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 215+3.1, CS=11.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2340''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20338, UGC 3720, MCG 8-13-96, ZWG 234,91. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көлдену''', Көлденең Алакөл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Тарбағатай жотасындағы Бастау тауының оңтүстік беткейінен алып, Жантезек өзенінің оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 28 км, су жиналатын алабы 131 км2. Жоғарғы ағысындағы арнасы тар, жартасты, төменгі ағысы сайлы-жыралы келген. Өзен аңғары мал жайылымына пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы 
'''NGC 2350''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 18 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20416, UGC 3747, MCG 2-19-1, ZWG 57.5, IRAS07104+1221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2354''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 639, ESO 492-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2357''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20592, UGC 3782, MCG 4-17-14, ZWG 116.46, FGC 619, IRAS07146+2326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2353''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 567. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2351''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2351 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2352''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 492-**5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2362''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1654 жылы астроном Hodierna Giovanni Battista ашқан болатын және NGC каталогында 2362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 633, ESO 492-SC9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2358''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2358 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2355''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2356, OCL 496. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2363''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Irr типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93088, UGC 3847, MCG 12-7-39, KCPG 133A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''Қасым хан''' (1445—1521) қазақтың ұлы хандарының бірі, Қазақ хандығының негізін қалаушылардың бірі Әз-Жәнібек ханның ортаншы баласы және Шайбанидтер мемлекетінің ханы Мұхаммед Шайбани ханның бөлесі. Шешесі Жаған-бегім Ханым Шайбани әулетінің атақты ханы Мұхаммед Шайбанидің інісі Махмұд сұлтанның шешесінің туған сіңілісі. == Өмірбаяны == Қасым хан (1445 1521 жылдары) Қазақ хандығының ханы (1511 1521), Әз-Жәнібек ханның ұлы. Тарихта Қасым ханның есімі Қазақ хандығының күшеюі және нығаюымен тікелей байланысты. Жазба деректерде Қасым хан 15 ғасырдың 70 90 жылдары Қазақ хандығының Сыр бойындағы қалалар мен өңірлер үшін жүргізген күрестерге белсене қатысады, басшылық етеді. Бұл кезде қазақ ханы Керейдің ұлы Бұрындық, қазақ әскерінің қолбасшысы Қасым хан болды. Осы кезеңдегі оқиғаларды баяндайтын деректер Қасым ханды «белгілі сұлтан және атақты баһадүр» деп атайды. Ширек ғасырға созылған Сыр бойы үшін күресте Қасым хан және Әз-Жәнібек ханның басқа да ұлдары Сығанақ, Сауран, Отырар, Сайрам түбінде бірнеше рет Шайбани хан әскерін тас-талқан етіп жеңеді. 15 ғасырдың 90-жылдары жасалған бейбіт келісім бойынша Қазақ хандығына Сығанақ пен Сауран өтеді. Бұл қалаларда Жәнібек хан ұлдары билік жүргізеді. 15 ғасыр басында Мәуереннахрды бағындырып, үлкен күшке ие болған Мұхаммед Шайбани хан 1506 10 жылдары үздіксіз төрт рет қазақтарға жорық ұйымдастырады. Бұрындық хан Шайбани ханның алғашқы үш жорығына тойтарыс ұйымдастыра алмайды. Оның беделі төмендейді. Ал жазба деректерде «бұл кезде Қасым хандық билікте болмаса да, оның беделі ханнан күшті болды» және «өзін дербес ұстау үшін Бұрындық ханнан алыста көшіп-қонып жүрді» делінеді. 1510 жылы Шайбани ханның соңғы, төртінші жорығы Ұлытау өңіріндегі Қасым ханның ұлысына бағытталады. Қасым хан әскері Шайбани хан әскерін тас-талқан етеді де, жауды Сыр бойынан қуып шығады. Осы жеңістен соң, ешкім де Бұрындық хан туралы ойламай, Қасым хан билігін мойындайды. Бұрындық болса Самарқан жаққа кетуге мәжбүр болады. 1511 13 жылдары Қасым хан Шайбанилер ісімен айналысады. 1512 13 жылы ерте көктемде Қараталдағы Қасым ханға Сайрам қаласының әкімі Қаттабектен адам келіп, Қасым хан билігін алуын сұрайды. Қасым хан Қаттабектің ұсынысын қабыл алып, ол жаққа бір әмірін жібереді де, өзі Тараз жаққа бағыт ұстайды. Қаттабектің ұсынысымен Қасым хан Ташкентке жорық жасайды. Бірақ жорық сәтсіз болып, Қасым хан Сайрам маңына қайта оралады. 1513 жылы жазында Шу бойындағы Қасым хан Ордасына Әндіжаннан моғол ханы Сұлтан Сайд хан елшілікпен келеді. Оның мақсаты Ташкенттегі Сүйініш ханға, жалпы Мәуереннахрдағы шайбанилар әулетіне қарсы бірігіп күрес ұйымдастыру еді. Қасым хан бұл ұсынысқа дипломатикалық жолмен жауап береді. Сұлтан Сайд хан мақсатына жетпесе де, Қасым ханның көрсеткен құрметіне өте риза боп қайтады. 1517 21 жылдары Қасым хан Қазақ хандығының батысында белсенді саясат жүргізеді. Ноғайлардың бір бөлігі қазақтарға қосылып, шекара Еділге дейін жетеді. Орыс деректері бойынша Қасым хан 1521 жылы қыста қайтыс болады. Денесі Сарайшықта жерленеді. Қасым хан тұсында қазақ атты әскерінің саны 300 мың, халқының саны млн-ға жетеді. Шекара батыста Еділге, оңтүстікте Ташкентке дейінгі жерлерді қамтыды. Қасым хан өз тұсында берік және адал хандардың бірі болды. == Ұрпақтары == Қасым ханның тарихта үш ұлының аты қалған. Олар: Мамаш, Хақназар хандар және Әбілқайыр сұлтан. Мамаш хан Қазақ хандығының тарихындағы аласапыран кезеңде билік етіп, қақтығыс кезінде қаза тапқан. Ал Хақназар хан қазақ халқының тарихында ұлы билеуші ретінде қалғаны белгілі. Әбілқайыр сұлтан Әзірбайджан шахы Исмаилмен болған шайқаста 1511 жылы қаза болған. Ал Қасымның немерелеріне келсек, Мамаш ханның ұрпақтары туралы белгісіз. Әбілқайырдың ұрпағы жоқ. Хақназардың үш ұлы бар олар:Мыңғатай, Дінмұхаммед (Тыным) және Бозғыл. Мыңғатай мен Бозғыл сұлтандар 1579 жылы Ташкент әміршісі Баба сұлтанның қолынан қаза болды.Тыным сұлтан Ташкент уәлаятының әміршісі және Ұлы жүздің ханы болған. Кейбір деректерде Тұрсын Мұхаммед хан сол Дінмұхаммедтің ұрпағы деп айтылады. == Хандықты басқаруы == Бұрындық хан Самарқанға кетуге мәжбүр болып, жат елде қаза болған соң, Қасым хан билікті өз қолына алды. 1511 жылы Қасым хан билікке қол жеткізгеннен кейін, Қазақ хандығы Қасым хандығы деп атала бастады. Қасым хан тұсында Қазақ хандығы саяси ықпалын күшейтіп, ірі және қуатты хандыққа айналды. Қасым хандығының аумағы батыста Сырдарияның оңтүстік жағалауларына дейін, Түркістан қалаларына дейін, Жетісудың солтүстік бөлігінің таулары мен таулы бөктерлеріне дейін созылып жатты. Кейбір мәліметтер бойынша, Қасым хан тұсында Қазақ хандығының шекарасы Ұлытау қыраттары мен Балқаш өзенінің жағалауына дейін, ал Жайық өзеніне дейін жететін. Қасым тұсында Қазақ хандығы халқының саны бір миллионнан асты. == Қасым хан жайында == Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан кезінде былай деп жазыпты: ''Қасым хан бүкіл қазақ халқын біріктіру арқылы үлкен әскери күшке ие болды. Қарауындағы халықтың бақытына орай, ол өзінің саясатымен халықтың махаббатына бөленді. Осы Қасым хан халықтар арасында ерекше әйгілі болды.'' Қасым хан өлгеннен кейін, өзара қырқысулардың өрши түсуіне байланысты, Қазақ хандығы біраз әлсіреді, ал моғолдар мен қазақтардың арақатынасы өзгерді." == Қасым ханның қасқа жолы == «Қасқа жол» деп аталатын заң, қазақ арасында бұрыннан қалыптасқан әдет-ғұрып ережелері негізінде Қасым хан тұсында жасалған. Оның жасалуына себеп болған жағдайлар мыналар: *Қасым ханның билігі тұсында Керей, Жәнібек және Бұрындық хандар кезіндегі қазақ қоғамы анағұрлым жоғары сатыға көтерілді; *Қазақ халқының этникалық территориясы толығымен біріктірілді; *Хандық билік этникалық территорияға толық тарап, рөлі артты; *Қазақ хандығының жаңа қалыптасқан жағдайына бұрынғы әдет-ғұрып заңы сай келмейді. Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюы ішкі феодалдық қырқыстар мен аяқтатты, үнемі ер өліп, өріс бұзылып отыратын тайпалық тыйым салды. Ел ішінде бейбіт береке орнады. Мұның өзі көшпелі шаруалардың бұрыннан қалыптасқан дағдылы дәстүрге бай мал жайылыстарынан мерзім бойынша тиімді пайдалануын, кезінде өріс-қоныс, көшіп-қонуын, бейбіт өмір өткізіп, өндіріспен шұғылдануын қамтамасыз етті. Сөйтіп, әлеуметтік өндіргіш күштерді өсірді. == Қосымша == Бізге белгілі, «''Қaсым ханның қасқа жолы''», «''Есім ханның ескі жолы''» және Тәуке ханның «''жеті жарғы|жеті жарғысы''» осы хан кеңесінің шешімі арқылы жарыққа шығып, елге таралған. Жәңгір ханның ұлы Қасым «Қасым ханның қасқа жолын», «Есім ханның ескі жолын» өз дәуіріне сай етіп, сондағы ережелердің жеті түріне күрделі өзгеріс енгізгендіктен, ол өзгерістер «''Тәуке ханның Жеті жарғысы''» («''Жеті жарлығы''») аталып кеткен делінеді. *Бірінші жарлығы: «''Халықтың ханы, сұлтаны, пірі-әзіреті қастан өлтірілсе, олардың әрқайсысы үшін жеті кісінің құны мөлшерінде құн төленсін''». *Екінші жарлығы: «''Төрелер мен қожалардың жай қатардағы біреуі өлтірілсе, олардың әрқайсысына (ақсүйектің, пірдің тұқымы деп) екі кісінің құны төленуі тиіс''». *Үшінші жарлығы: «''Сырттан келген адам үйге кірерде мініп келген атын босағаға байлағандықтан біреуді теуіп өлтірсе «бүтін құн», үйдің жапсарына байлаған ат теуіп өлтірсе «жарты құн», ал үйдің артына байлаған ат теуіп өлтірсе тек «ат-тон» айып тартады''». *Төртінші жарлығы: «''Ата-анасын туған баласы ренжітіп, қарсы келіп қол жұмсаса, онда ол баланы ата-анасы өлтіремін десе де ерікті, сұраусыз болады''». *Бесінші жарлығы: «''Кәмелетке жеткен баласы туған ата-анасына тіл тигізіп сөккені үшін (қол тигізбесе) қара сиырға немесе қара есекке теріс мінгізіп, мойнына құрым іліп, бүкіл ауылды айналдыру керек''». *Алтыншы жарлығы: «''Құда түсіп, құйрық-бауыр жегеннен соң ақ баталы жесір басқаға кетсе, оған берілген қалың мал жесір иесіне түгел қайтарылып, оның үстіне қалыңсыз қыз немесе бір қыздың қалың малы төленсін'''». *Жетінші жарлығы: «''Ұрыдан айыр түйеге нар, атқа аруана, тайлаққа атан, тайға ат, қойға тана төлетеді. Оның үстіне үш тоғыз айып төлейді''». ''Н.Өсерұлы «Жеті жарғы» Алматы «Жеті жарғы» 1995 жыл'' == Қасым хан жазба деректерде == Тегерандағы Қажы Хусейн Малек кітапханасынан табылған қолжазбалардың бірі «Тарих-и Сафавие» (Сефевидтер әулетінің тарихы) деп аталады. Бұл қолжазбаның авторы Исмаил Хусейни Мараши Табризи. Ол өз ортасына Мир Мулайим Бек деген атпен танылған. Сондай-ақ оның «Да‘ва» деген лақап аты да белгілі. Аталмыш қолжазба Сефевидтер әулетінің (XVI-XVIII ғасыр) та­рихы мен осы әулеттің көршілес елдермен арадағы қарым-қатынасы туралы сыр шертеді. Бұл қолжазба 372 парақтан тұратын қомақты еңбек. Беттер саны түгел емес, басында және соңында беттері түсіп қалған. Жазуы «наста‘лиқ» үлгісінде таңбаланған. Қолжазбаның алғашқы бөлімдерінде Сефевидтер әулетінің билікке келу тарихы мен билік құруы туралы әңгіме болады. Ал қолжазбаның соңғы бөлімінде осы әулеттің Орталық Азия хандарымен қарым-қатынасы, олардың бір-бірімен арадағы өзара дипломатиялық қатынасы әңгіме болады. «Тарих-и Сафавие» қолжазбасының авторы осы еңбекті жазу үшін бірнеше тарихи еңбекке («''Раузат ас-сафа''», «''Тарих-и алам арайи Аббаси''», «''Хабиб ас-Сийар''») сүйенгендігін және сондай-ақ шығарманы жазу барысында ауызша жеткен деректер мен әңгімелерді тілге тиек етеді. «''Тарих-и Сафавие''» қолжазбасының бірнеше жерінде Қасым ханның аты аталады. Шығарманың авторы Қасым ханды Дешті Қыпшақтың «ханы» кейде «патшасы» деп, бірнеше жерде атап көрсеткен. Аталмыш қолжазбадағы деректерге сүйенсек, Иран шахтары мен Орталық Азия хандарының арасындағы шиеленіске толы оқиғалар әңгіме болады. Қазақ хандығына қатысты дерек Қасым ханның атымен тығыз байланысты. Автор Дешті Қыпшақ ханы Қасым хан мен Шахи бектің арасындағы тартысты баяндайды. Шахи бек Бұқара ханы Абдолланың немере інісі болып табылады. Оқиға Иран шахы Исмаилдің Дешті Қыпшақ ханы Қасым ханға хат жазуынан басталады. Ол Қасым ханға жолдаған хатында Шахи бектің өзінің атына арнайы теңге соқтырғанын хабарлап, оған қарсы әрекет қолданбаса, мәселенің бетін алу қиынға соғатынын ескертеді. Қасым хан Иран шахына жазған жауап хатында Шахи бектің атын өшіріп, оның орнына өзінің атын жаздыртып, теңге соқтыруға бұйрық бергендігін хабарлайды. Хаттардағы мәліметтерге қарап, Иран шахтарының Қасым ханмен қатты санасып, мәмілеге жүгініп отырғанын байқаймыз. Мұның барлығы Қасым ханның ресми хан көтерілгеніне дейін болған оқиғалар екендігін ескергеніміз абзал. Қасым ханның есімі таққа отырғанға дейін де танымал болғандығын және саяси сахнада беделі жоғары болғандығын осы қолжазбадағы деректер дәлелдеп береді. Осы уақытқа дейін бұл қолжазба туралы Ч.Стори «Персидская литература» каталогында атап көрсеткен, бірақ ол аталмыш қолжазба туралы атап қана өткен. Жалпы, «Тарих-и Сафавие» деген атпен сақталған қолжазбалар көп, бірақ солардың ішінде аталған нұсқа Орталық Азия елдерінің тарихын зерттеуде құнды дереккөз болып табылады. Қазақ тарихына қатысты қолжазбалардың бірі Тегерандағы Қажы Хусейн Малек атындағы ұлттық кітапханадан табылды. Мұхаммад Тахир Вахид Қазвини жинақтаған Аббас шахтың көрші елдердің патшалары мен хандарына жазған дипломатиялық хаттарының көшірмелері «''Муншаат''» жинағында Иран шахтары мен өзбек хандығы арасында жазысқан хаттардың қазақ тарихын зерттеуге қосар үлесі орасан мол. Себебі сол кездегі өзбек хандарының Иран патшаларымен арадағы дипломатиялық хат алмасуларында Хорасан, Самарқанд, Бұқара, Дешті Қыпшақ және Ташкент аймағында орын алған тарихи оқиғалар әңгіме болған. Дәлірек айтқанда, күш алып, қанатын кеңге жайып келе жатқан Қазақ хандығы туралы өзбек хандары Иран шахтарына жазған хаттарында баяндап отырған. Мысалы, Абдулмумин ханның Аббас шахқа жазған хатында «Дешті Қыпшақты мекендеген қазақтардың саны күннен-күнге артып, күшейіп келе жатыр, осы жайды ескеру керек» деп жазады. == Жерленуі == Мұхаммед Хайдар Дулатидың жазбаларына қарағанда, Қасым хан 1518 жылы қайтыс болған. Ал Тахир Мұхаммед өзінің «Раузат-ат Тарихирин» атты еңбегінде Қасым ханның өлген уақыты 1521 жыл деп көрсетеді. Қадырғали Жалайырдың сөзі бойынша, Қасым хан Сарайшық қаласында қаза болған. Тарихшы А. П. Чулошников Қасым ханның Сарайшықтағы мазарының 17 ғасыр басында кұламай аман тұрғанын жазады. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қасым хан туралы жаңадан табылған дерек Қасым ханның “Қосқа жолы" Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары Санат:Төрелер 
'''Қыркүйектің 20''' Григориан күнтізбесінде жылдың 263-ші күні (кібісе жылдарда 264-ші). Жылдың аяғына 102 күн қалады. Фернан Магеллан ==== Мейрамдар ==== Ауа күні Мұнайшы күні Жастар күні ==== Оқиғалар ==== 1519 Магелланның экспедициясының басталуы. 1792 Францияда ажырасуға рұқсат берілді. 1862 Петербург қаласында Ресейдегі бiрiншi консерватория негiзделді. 1870 Италияның бiрiктiрілуi аяқталды ==== Туғандар ==== 1833 Эрнесто Теодоро Монета (1918), италяндық журналист, 1907 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1845 Йозеф Карабацек, австриялық шығыстанушы (1918). 1869 Юозас (1933), Литва жазушысы және қоғам қайраткері. 1878 Эптон Билл Синклер (1968), америкалық жазушы. ==== Қайтыс болғандар ==== 1898 Теодор Фонтане (1819), неміс жазушысы. 1957 Ян Сибелиус, фин композиторы. 1971 Георгос Сеферис, грек ақыны, 1963 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1975 Сен-Жон Перс (шын аты Алексис Сен-Леже) (1887), француз ақыны, 1960 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:20 қыркүйек 
'''КӨЛДЕТІП СУҒАРУ'''– көктемде қар суын, өзеннің тасқын суын, т.б. ағынды суды пайдаланып, топырақты қанықтыра бір рет суғару. К. с. екпе шөп пен шабындықтардың, шөп түсімі нашар табиғи шалғындардың, жемге пайдаланылатын жүгері, т.б. екпе жемшөп өнімін арттыру, топырақ эрозиясын азайту үшін қолданылатын шаралар жүйесі. Бұл тәсіл ауа райы өте құбылмалы, жауын-шашыны аз болатын Қазақстанның батыс, солт. және орт. бөліктерінде кең өріс алған. К. с-ды судың тереңдігіне қарай тайыз көлдету (25 35 см) және терең көлдету (1,5 м-ге дейін) деп бөледі, ал суландыру мөлшері топырақ қабатындағы жер асты (грунт) суы деңгейіне байланысты. Мыс., грунт суы терең жатса, топырақтың қабатын суландыру мөлш. мың м3/га, жақын болса 3,5 мың м3/га. К. с-да суғарылатын жердің өсімдік құрамы да ескеріледі. Егер шөп арасында бидайық басым болса, көлдетілген суды 20 25 тәулік, ал еркек шөп өскен жерде суды 15 күнге дейін ұстауға болады.‎ 
'''NGC 2359''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 1041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2366''' Керік шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21102, UGC 3851, MCG 12-7-40, DDO 42, KCPG 133B, IRAS07233+6917, ZWG 330.38, MK 71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2360''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 26 ақпанда Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 589. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2369''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20556, ESO 122-18, AM 0716-621, IRAS07160-6215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2368''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2364''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2364 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2367''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 621, ESO 559-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2370''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20955, UGC 3835, MCG 4-18-15, ZWG 117.36, IRAS07220+2352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2365''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20838, UGC 3821, MCG 4-18-8, ZWG 117,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2379''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21036, UGC 3857, MCG 6-17-6, ZWG 177.18, NPM1G +33.0107, ARAK 132, ZWG 177.18, ARAK 132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''Көлдіш''' Қиыл және Үлкен Қобда өзендерінің аңғарындағы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Қобда ауданы Қобда ауылының 24 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 275 м. Беткейі көлбеу, пішіні үшбұрыш тәрізді келген. Баурайында көптеген ірілі-ұсақты шоқылар бар. == Өсімдігі == Шалғынды қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан аралас бетеге, қызғылт қау, боз, т.б. ксерофитті шөптесіндер өседі. Етегі мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қобда ауданы таулары 
'''NGC 2376''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21015, MCG 4-18-17, ZWG 117.39, IRAS07235+2310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2371''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2372, PK 189+19.1, CS=15.5, part of one PN. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2372''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2371, PK 189+19.1, CS=15.5, part of one PN. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2369A''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2369A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20640, ESO 88-8, AM 0718-625, IRAS07182-6250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2369A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2377''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 19 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20948, UGCA 132, 3C 178, IRAS07225-0933, CGMW 1-839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2356''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан II2p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2355, OCL 496. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2375''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21035, UGC 3854, MCG 6-17-5, ZWG 177.17, NPM1G +33.0106, IRAS07238+3356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2369B''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2369B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20717, ESO 123-5, IRAS07199-6157. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2369B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2373''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21016, UGC 3848, MCG 6-17-4, ZWG 177.14, NPM1G +33.0105, IRAS07233+3355, KUG 0723+339, ARAK 131. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2374''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 585. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''Көлеңкі''', Көлеңке Зайсан көлінің шығысындағы қыстау. Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Біржан а-ның шығысында 16 км жерде орналасқан. Қара Ертіс өз. аңғарында. Солт-нде Сарыкөл көлі мен Қайнар бұлағы, шығысында Ақжан құмы мен Емке жайлауы, оңт-нде Қабырғатал қыстауы мен Бозайғырқұм құмы, батысында Қызылағаш, Шеген қыстаулары орналасқан. Эолды жазықтағы құмды сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп, қозықұлақ, т.б. өседі. Қыстау мал жайылымы ретінде пайдаланылады.‎ Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы Санат:Қыстаулар 
'''NGC 2382''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2382 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20916, NGC 2380, ESO 492-12, MCG -5-18-5, CGMW 2-842. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2381''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20694, ESO 88-10, FAIR 266, AM 0719-625, IRAS07194-6258. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2361''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 ақпанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 2359. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2383''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 616, ESO 559-SC8, near 2384. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2387''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21105, ZWG 177,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2384''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 618, ESO 559-SC9, near 2383. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2378''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2378 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2389''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21109, UGC 3872, MCG 6-17-11, ZWG 177.24, KUG 0725+339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2380''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20916, NGC 2382, ESO 492-12, MCG -5-18-5, CGMW 2-842. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2390''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 10 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2390 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''Көлқайнар''' Айғыржал жотасының 14 км жерде орналасқан тау. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданындағы оқшауланған тау. == Жер бедері, өсімдігі == Абсолюттiк биіктігі 928 м, ұзындығы мен ені 2-2,5 км. Беткейлері көлбеу келген, сәл тілімденген. Таудың қиыршықтасты бозғылт қоңыр топырағында далаға тән шөптесіндер өскен. Оңтүстігінен км жерде Батырбек өзені бастау алады. Тау етегінде бірнеше бұлақтар бар.‎ == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы таулары 
'''NGC 2393''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21154, UGC 3884, MCG 6-17-14, ZWG 177.27, KUG 0726+341, IRAS07267+3407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2388''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2388 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21099, UGC 3870, MCG 6-17-10, ZWG 177.22, IRAS07256+3355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2394''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2394 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2397B''' Volans шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2397B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20813, ESO 58-31, AM 0722-684. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2397B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2392''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 197+17.1, CS=10.5, Eskimo nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2397A''' Volans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2397A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20754, ESO 58-29, AM 0721-685, IRAS07212-6901. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2397A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2386''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы қаңтарда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2386 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2385''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21080, MCG 6-17-8, ZWG 177,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2396''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 579. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2391''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 10 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2391 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''Көлқамыс''' Қаратал өзенің алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Кербұлақ ауданы жерімен ағып өтеді. == Гидрологиясы == Матай тауларынан бастау алатын Майтөбе өзенінің оң саласы. Ұзындығы 55 км, су жиналатын алабы 863 км2. Өзеннің иірілімділігі орташа, аңғары мен жайылмасы кеңдеу келген. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Суы желтоқсанда қатып, наурыз айында ериді. Егін және мал суаруға пайдаланылады. Өзен аңғарында терек, бұталар өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы өзендері Санат:Қаратал су алабы 
'''NGC 2398-1''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2398-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21165, MCG 4-18-23, ZWG 117,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2398-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2401''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2401 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 588. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2399''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы 26 ақпанда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2399 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2400''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы 26 ақпанда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2400 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2402-1''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2402-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21176, UGC 3891, MCG 2-19-4, ZWG 57,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2402-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2397''' Volans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20766, ESO 58-30, IRAS07214-6854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2403''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21396, UGC 3918, MCG 11-10-7, ZWG 309.40, ZWG 310.3, IRAS07321+6543, KARA 197. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2405-2''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2405-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 4-18-26, ZWG 117.51, VV 643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2405-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2402-2''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2402-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200236, UGC 3891, MCG 2-19-4, ZWG 57,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2402-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2404''' Керік шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII/Association in 2403. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
Арал теңізінің солтүстік бөлігіндегі тау (төбе). == Географиялық орны == Қызылорда облысы Арал ауданы Құланды ауылының 35 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 239 м. Батыстан қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі көлбеу, пішіні үшбұрыш тәрізді келген. Солтүстігінде Ақбауыр төбесі, шығысында Тасқұдық құдығы, оңтүстігінде Жарлыпес бұлағы, батысында Қаратөбелі құдығы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жер бедері төрттік кезеңінің жаңа шөгінділерінен құралған. == Өсімдігі == Құмды, сортаңды қоңыр топырағында бұйырғын, тасбұйырғын, қара жусан, т.б. өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Арал ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 2395''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 502. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2407''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21220, UGC 3896, MCG 3-20-1, ZWG 86.42, ZWG 87.3, NPM1G +18.0162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2410''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2410 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21336, UGC 3917, MCG 5-18-23, ZWG 147.43, ZWG 177.35, IRAS07318+3255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2406''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2406 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21218, MCG 3-19-21, ZWG 86.41, ZWG 87.2, NPM1G +18.0161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2406 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2409''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Bochum 4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2398-2''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2398-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21157, MCG 4-18-22, ZWG 117,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2398-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2405-1''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2405-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21224, MCG 4-18-26, ZWG 117.51, VV 643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2405-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2415''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21399, UGC 3930, MCG 6-17-21, ZWG 177.38, ARAK 136, HARO 1, IRAS07336+3521. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2414''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 598. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2408''' Керік шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2408 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''Көлқұдық''' Түркістан облысы Отырар ауданы, Балтакөл ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Аудан орталығы Шәуілдір ауылынан қарай 51 км-дей жерде, Сырдарияның сол жағалық аңғарында, әр түрлі астық тұқымдас шөптесін өскен сұр, шалғынды, құмдақты топырақ қалыптасқан аллювийлі жазықта орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 925 адам (464 ер адам және 461 әйел адам) болса, 2009 жылы 982 адамды (486 ер адам және 496 әйел адам) құрады. == Тарихы == Ауыл 1964-1996 жылы қаракөл қойын өсіретін "Балтакөл" кеңшарының бөлімшесі болған. Кеңшар негізінде Көлқұдықта шаруа қожалықтары жұмыс істеді. Көлқұдықтың шығысында, Сырдарияның жағалауында бірнеше шағын көлдер жатыр. Көлқұдық Арқылы автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Отырар ауданы елді мекендері 
'''NGC 2412''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2412 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2416''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21358, UGC 3925, MCG 2-20-2, ZWG 58.8, IRAS07329+1143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2411''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21315, UGC 3914, MCG 3-20-5, ZWG 87,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2420''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан I2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 488. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2418''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 23 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21382, UGC 3931, MCG 3-20-8, ZWG 87.17, ARP 165. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2413''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2413 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2417''' Carina шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21155, ESO 123-15, AM 0729-620, IRAS07295-6208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2424''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21558, UGC 3959, MCG 7-16-9, ZWG 206.15, FGC 649, IRAS07372+3920. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2427''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21375, ESO 208-27, IRAS07350-4731. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2419''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан II типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 12, Intergalactic Wanderer. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көлсай''' Кетпен (Ұзынқара) жотасының солтүстік беткейіндегі өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Ұйғыр ауданындағы Қалжат ауылының батысынан ағады. == Гидрологиясы, бастауы == Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 134 км2. Бастауын Кетпен жотасының баурайынан алып, Іле өзеніне 10 км жетпей жерге сіңіп кетеді. Көктем айларында суы тасиды. Суы егін шаруашылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 2421''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2421 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 626, ESO 560-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2426''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21648, UGC 3977, MCG 9-13-38, ZWG 262.22, VV 284. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2428''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2428 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2429A''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 10 наурызда астроном Copeland Ralph ашқан болатын және NGC каталогында 2429A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21664, NGC 2429, UGC 3983, MCG 9-13-39, KCPG 138B, ZWG 262.23, VV 284. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2429A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2433''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2433 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2429''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 10 наурызда астроном Copeland Ralph ашқан болатын және NGC каталогында 2429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21664, NGC 2429A, UGC 3983, MCG 9-13-39, KCPG 138B, ZWG 262.23, VV 284. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2435''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21676, UGC 3996, MCG 5-19-2, ZWG 147.62, ZWG 148,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2429B''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 10 наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2429B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21663, MCG 9-13-40, VV 284, KCPG 138A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2429B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2432''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 620, ESO 560-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2434''' Volans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21325, ESO 59-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''КӨЛТАЙ'''– Жайық және Қалдығайты өзендерінің аралығындағы сор. Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы Базартөбе а-ның оңт.-шығысында 35 км жерде орналасқан. Солт-тен оңт-ке қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Сордың беті тегіс келген. Солт-нде Жиенбайсор соры, Қырықжылдық қыстауы, шығысында Батабай, Бабатай қыстаулары, оңт-нде Көне және Жаңа Көлтай қыстаулары, батысында Шүмен, Сарыдала қыстаулары орналасқан. Сордың беткі тұз қабаты 
'''NGC 2423''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан IV2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 592. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2430''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2430 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2439''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 688, ESO 429-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2431''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21711, NGC 2436, UGC 3999, MCG 9-13-42, ZWG 262.24, NPM1G +53.0043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2442 (NGC 2443)''' Volans шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2443, HIPASS J0736-69, NGC 2442, AM 0736-692, IRAS F07365-6924, PMN J0736-6931, 6dFGS IRAS 07365-6924, PSCz P07365-6924, ESO-LV 59-0080, LEDA 21373, SGC 073633-6925.0, ESO 59-8, 2MASX ''NGC 2442 LINER-type Active Galaxy Nucleus''. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2444''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 18 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21774, UGC 4016, MCG 7-16-16, ZWG 206.24, ARP 143, VV 117, NPM1G +39.0140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2446''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21860, UGC 4027, MCG 9-13-58, ZWG 262.30, IRAS07446+5444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2449''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 18 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21802, UGC 4026, MCG 5-19-7, ZWG 148,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2436''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21711, NGC 2431, UGC 3999, MCG 9-13-42, ZWG 262.24, NPM1G +53.0043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2448''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2448 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''КӨМІРЛІ АУДАНДАРДЫҢ ЖЕР АСТЫ СУЛАРЫ'''– көмір кен орында-рындағы борпылдақ балшық, құм топырақ шөгінділерінің кеуектері мен жарықтарына сіңген сулар. Мұндай сулы қабаттар көмірлі қабаттардың астында арасында, үстінде болады. Алғашқы екеуіндегі сулар көбінесе арын күші зор, ұңғыма мен шахта қазғанда шапшымалы келеді. Сулы және сусыз қабаттар кезектесе немесе алмаса жататындықтан, көмірлі қабаттардың астындағы, арасындағы, үстіндегі сулар көп жерлерде бір-бірімен жалғасып, ұласып жатады. Мұның өзі кей жерлерде, әсіресе, тектоник. құрылымы күрделі аудандарда шахталар мен штольняларды ұзарту үстінде су құйылымының кенеттен молаюына себепкер болады. Көмірлі аудандардың физ.-геогр. жағдайларымен қалыптасқан шөгінділердің геол. құрамына қарай жер асты суларының су өнімі әр түрлі болады. Шөл, шөлейт жазық далаларда орналасқан балшықты, уақ құмтасты шөгінділерден құралған көмір кен орындарындағы шахталарға су құйылымы тәулігіне 1000 2000 м3-дей. Ал ылғалды, таулы, қыратты, әсіресе, суы топыраққа тез сіңетін өзен, көл жақын орналасқан аудандарда, қиыршықтасты не тасты шөгінділерден құралған көмір кен орындарындағы шахталарда тәуліктік су құйылымы 10 15 мың м3-ге, тіпті 20 25 мың м3-ге жетеді.‎ 
'''NGC 2441''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22031, UGC 4036, MCG 12-8-15, ZWG 331.17, IRAS07460+7308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2440''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 234+2.1, ESO 560-PN9, CS=14.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2450''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2450 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21807, MCG 5-19-8, ZWG 148,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2425''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 599. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2451''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 716, ESO 311-SC8, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2454''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 19 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2454 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21963, UGC 4053, MCG 3-20-15, ZWG 87.44, ARAK 143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2455''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 636, ESO 560-SC15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2445''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 18 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21776, UGC 4017, MCG 7-16-17, ZWG 206.24, ARP 143, VV 117, IRAS07435+3908. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2438''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 231+4.2, CS=17.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2453''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 670, ESO 493-SC12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 21''' Григориан күнтізбесінде жылдың 264-ші күні (кібісе жылдарда 265-ші). Жылдың аяғына 101 күн қалады. Бернардо Альберто Усай ==== Мейрамдар ==== Халықаралық бейбітшілік күні студенттер күні Тәуелсіздік күні Тәуелсіздік күні. ==== Оқиғалар ==== 1964 Мальта Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. 1981 Белиздің тәуелсіздік күні 1972 Филиппиндер президенті Фердинанд Маркос елде төтенше жағдай жариялап, Конституцияның күшін жояды. 2004 Орыс тіліндегі Викидәйексөздің негізі қаланды ==== Туғандар ==== 1708 Антиох Дмитриевич Кантемир (1744), орыстың атақты ақын-сықақшы 1801 Борис Семёнович Якоби (1874), неміс текті орыс физигі. 1853 Хейке Камерлинг-Оннес (1926), голланд физигі, 1913 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1866 Шарль Николь (1936), француз микробиологы, 1928 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1866 Герберт Уэллс (1946), ағылшын жазушысы. ==== Қайтыс болғандар ==== 1576 Джироламо Кардано (1501), италияндық математик, механик, дәрігер, философ. 1832 Вальтер Скотт (1771), шотланд жазушысы. 1957 Хокон VII (1872), Норвегия королі (1905—1957 жж.). 1971 Бернардо Альберто Усай (1887), Аргентина физиологы, физиология және медицинадан 1947 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:21 қыркүйек 
'''КӨНЕЛІ'''– Бәле тауларының солт.-батысында оқшауланған тау массиві. Қарағанды облысы Шет ауданы Киік а-ның шығысында км жерде орналасқан. Абсолютiк биіктігі 939 м. Солт.-шығыстан оңт.-батысқа қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Беткейі жарқабақты, аз тілімденген, пішіні доға тәрізді келген. Солт-нде Арқалық тауы, шығысында Жыланды тауы, оңт-нде Арқарлы тауы, батысында Қапал тауы орналасқан. жазықтарындағы сұр қоңыр топырақ жамылғысында тұран жусаны, баялыш, т.б. өсімдіктер өседі.‎ 
'''NGC 2459''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2459 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2462''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22259, MCG 10-12-24, ZWG 287,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2458''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22220, MCG 10-12-16, ZWG 287,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2457''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 10 наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22161, MCG 9-13-86, ZWG 262.46, NPM1G +55.0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2456''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22129, UGC 4073, MCG 9-13-82, ZWG 262,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2460''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22270, UGC 4097, MCG 10-12-21, ZWG 287.10, IRAS07525+6028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2452''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 243-1.1, ESO 493-PN11, CS=19.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2466''' Volans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21714, ESO 59-18, IRAS07456-7117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2467''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 668, ESO 493-SC25, LBN 1065. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2461''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2461 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көңсары''' Қалба жотасының тау сілемі. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданы Суықбұлақ ауылының 16 км жерде орналасқан. Шар өзені аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 586 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың тақтатас, құмтас және интрузивті жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейіндегі қызғылт қоңыр, қара топырағында далаға тән өсімдіктер мен терек, бұталар өседі. Етегінде өзімен аттас қыстау бар. Мал жайылымына қолайлы.‎ == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы таулары 
'''NGC 2469''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22327, UGC 4111, MCG 10-12-35, ZWG 287.17, ARAK 147, IRAS07540+5648. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2463''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22291, MCG 10-12-31, ZWG 287.13, ARAK 145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2468''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22325, UGC 4110, MCG 9-13-95, ZWG 287,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2472''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2472 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22364, MCG 10-12-39, ZWG 287,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2473''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2473 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2465''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2465 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2470''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22137, UGC 4091, MCG 1-20-9, ZWG 30.29, IRAS07517+0435. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2475''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2475 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22321, UGC 4114, MCG 9-13-96, ZWG 262.52, KCPG 147A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2475 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2464''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2464 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2477''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 720, ESO 311-SC17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''Көпен''', аметистея () ерінгүлділер тұқымдасына жататын шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Азия құрлығында тараған. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар) Алатауындағы тастақты тау беткейлері мен шөгінді жерлерде, өзен жағалауларында, елді мекендердің маңында арамшөп ретінде өсетін түрі '''көгілдір көпен''' (А. сoerulea) бар. Оның биікт. 10 70 см. Сабағы тік, бұтақты, төртқырлы, сыртын қысқа және безді қылтандар жауып жатады. Жапырақтарының төм. бөлігі сына тәрізді қысқа сағаққа топталған, ал жоғарғылары 5-ке тілімденіп, қандауыр тәрізді, шеттері тісті болады. Тостағанша жапырақшалары дөңгеленген қоңырау тәрізді, олардың біркелкі бізді өткір тістері бар. Күлтесі көгілдір түсті, бес қалақты. Жартылай шатыршаға ұқсас ұсақ гүлдері сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Шілде айында гүлдеп, тамызда жемісі піседі. Жемісі қатпарлы жаңғақша. Көгілдір К-нің қаракөк түсті жемісін флористер өте қатты бағалайды. Себебі, жемісі пайда болысымен-ақ сабағын кесіп алып, әдемі гүлшоғын жасайды. Ал күзде өсімдіктің өркенін кептіріп, қысқы гүлшоғын жасауға пайдаланады. 
'''NGC 2471''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2471 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2474''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22322, UGC 4114, MCG 9-13-97, ZWG 262.52, KCPG 147B, NPM1G +52.0051. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2479''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 623, ESO 561-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2480''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22289, UGC 4116, MCG 4-19-9, ZWG 118.26, KCPG 148A, IRAS07541+2354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2483''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 430-SC2, OCL 677. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2478''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III2m типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1771 жылы 19 ақпанда Messier Charles-Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: 47, NGC 2422, OCL 596. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2476''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22260, UGC 4106, MCG 7-17-3, ZWG 207,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2485''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22266, UGC 4112, MCG 1-21-1, ZWG 31.3, IRAS07541+0736. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2488''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22520, UGC 4161, MCG 9-13-109, ZWG 287,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2481''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22292, UGC 4118, MCG 4-19-10, ZWG 118.27, KCPG 148B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''Көптісті жертесер''' () отряды, жертесерлер тұқымдасына жататын кішкентай аң. Оңтүстік Еуропада, Арабия түбегінде, Орталық Азияда, Үндістанда, Малай архипелагында, Шығыс және Оңтүстік Африкада тараған. Қазақстанда Үстіртте және Арал теңізінің солтүстігінде кездеседі. Дене тұрқы 3,5 4,5 см (басы мен құйрығын қосып есептегенде). Бас сүйегінің ұзындығы 10 13 мм, салмағы орта есеппен 1,5 г-дай. Негізінен тіршілігі түнде белсенді. Әр түрлі (жәндіктермен, олардың дернәсілімен, жауын құртымен, т.б.), сондай-ақ ұсақ омыртқалылармен (бақалармен, кесірткелермен, тышқандармен) қоректенеді. Тәуліктік қорегінің мөлшері өз салмағынан 1,5 есеге артық болады. Арнайы ін қазбайды, басқа кемірушілердің бос інін пайдаланады. Оңт. аймақтарда жыл бойына бірнеше рет көбейеді. Әр жолы 5-тен балалайды, алғашқы кезде балалары әлсіз, соқыр болады. Бірақ тез өседі, аптада балалары ересек аңға айналады. К. ж-дің жылдан-жылға таралу аймағының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Статусы == III-шы санат. Сирек кездесетін, зерттелмеген түр; Қазақстан оның таралуының шет аймағы. == Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы == Жер бетінде белгілі ішіндегі ең кішісі. Қазақстандағы туысының жалғыз өкілі. == Таралуы == Оңтүстік Еуропа, Аравия, Закавказье, Иран, Орта Азия, Үндістан, Шри-Ланка, Тайвань, Малай архипелагі, Филиппин, Шығыс және Оңтүстік Африка. Қазақстанда бұл жертесердің сүйегі жыртқыш құстардың қиынан ғана екі жерден табылған: Үстірттің солтүстік биік шыңынан және Арал теңізінің солтүстік жағалауынан. == Мекендейтін жерлері == Таулы жерлердің төменгі етегінде және төменгі белдеуінде мекендейді. Өзендермен көлдер жағаларындағы тоғайларда, бау-бақшалар, егістік жерлердің етегінде кездеседі. Басқа жертесерлер сияқты ін қазуға нашар бейімделген; табиғатта өздерінің ұяларын әртүрлі табиғи қуыстарда, ескі індерде салады. Көбіне ылғалды жерлерді мекендеуді ұнатады. == Саны == Белгісіз, сирек кездесетін аң. == Негізгі шектеуші факторлар == Зерттелмеген. Адамның шаруашылық қызметтерінің әсерінен мекендейтін жерлерінің бұзылуы, құрғақшылық жылдары азықтарының аздығынан өлім-жітімге ұшырауы, жұт жылдары көп қырылуы оның санының азаюына әсер ететін факторлар. == Биологиялық ерекшеліктері == Тіршілігі түнде өтеді. Әртүрлі омыртқасыз жәндіктермен (насекомдар, олардың дернәсілдері, жаңбыр құрттары және т.б.) қоректенеді. Сондай-ақ азықтарында ұсақ омыртқалы жануарларда (бақалар, кесірткелер, кеміргіштердің балалары) кездесіп қалады. Азығының тәуліктік қоры аңның өз салмағынан 1.5-2 есе көп болады. Таралуының оңтүстік бөлігінде бүкіл жыл бойы көбеюі мүмкін. Әр аналық 2-5-тен өсім береді. Әлсіз, соқыр туған балалары тез өсіп, 3-4 жетіде өзінше тіршілік етуге көшеді. == Қабылданған қорғау шаралары == Үстірт қорығында қорғалады. == Қорғауды керек ететін шаралар == Жергілікті жұртшылық арасында бұл аңды қорғау жөнінде үгіт насихат жұмыстарын жүргізу қажет. == Зерттеу жөніндегі ұсыныстар == Қазақстанда бұл аңның таралуын және санын анықтап, экологиясын зерттеу керек. == Дереккөздер == Санат:Еуразия сүтқоректілері Санат:Африка сүтқоректілері Санат:1822 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 2486''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2486 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22317, UGC 4123, MCG 4-19-11, ZWG 118.29, KCPG 150A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2484''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 21 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22350, UGC 4125, MCG 6-18-4, ZWG 178.11, ARAK 148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2490''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 14 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22382, MCG 5-19-27, ZWG 148,78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2487''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22343, UGC 4126, MCG 4-19-12, ZWG 118.30, KCPG 150B, IRAS07553+2517. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2493''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22447, UGC 4150, MCG 7-17-7, ZWG 207,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2489''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 690, ESO 430-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2497''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22547, UGC 4168, MCG 10-12-61, ZWG 287,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2491''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22353, ZWG 31.7, NPM1G +08.0123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2494''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2494 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22377, IC 487, UGC 4141, MCG 0-21-1, ZWG 3.2, IRAS07565-0030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2492''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22397, UGC 4138, MCG 5-19-28, ZWG 148,80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''КӨП ҮЙЛІ ӨСІМДІКТЕР''', полигамиялы өсімдіктер қос жынысты гүлдерімен қатар дара жынысты гүлдері де болатын өсімдіктер. Мұндай өсімдіктердің гүл құрамы әр түрлі болады. Бір өсімдікте қос жынысты гүл және жеке аталық гүл (томардәрі, т.б.), қос жынысты гүлден басқа дара аналық гүл тұқымдасы), қос жынысты гүлдермен қатар дара аталық және аналық гүлдері (аткаштан, т.б.) де болады. Мұнымен қатар бір өсімдікте қос жынысты гүл, екіншісінде аналық гүл (ботакөзде, еріндігүлділер тұқымдасының көбінде), қос жынысты және аталық, аналық гүлдері жеке өсімдіктерде де кездеседі (шетен, жүзім, т.б.). Өсімдіктердің көп үйлі болуы олардың айқас тозаңдануына мүмкіндік береді. 
'''NGC 2495''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 14 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22457, MCG 7-17-8, MK 383, ZWG 207.16, KUG 0757+399. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2500''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22525, UGC 4165, MCG 9-13-110, ZWG 262.62, KARA 224, IRAS07581+5052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2499''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22366, MCG 1-21-3, ZWG 31,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2504''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22414, UGC 4152, MCG 1-21-4, ZWG 31.15, IRAS07572+0544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2496''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22359, UGC 4127, MCG 1-21-2, ZWG 31,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2503''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22453, UGC 4158, MCG 4-19-19, ZWG 118.41, KARA 222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2505''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22644, UGC 4193, MCG 9-13-115, ZWG 262.66, NPM1G +53.0048, IRAS08001+5341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2482''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 653, ESO 494-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2502''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22210, ESO 209-8, AM 0754-521. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2507''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22510, UGC 4172, MCG 3-21-10, ZWG 88.20, IRAS07587+1550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Көпшоқы''' Табақкеңтатыр аңғарының оңтүстігіндегі шоқылы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, Ақжайдақ темір жол стансасының 16 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 513 м. Батыстан шығысқа қарай 2,5 км созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық құрылымы == Силур жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. == Өсімдігі == Сұр қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, баялыш, күйреуік, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 2501''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 14 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22354, MCG -2-21-2, IRAS07561-1413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2513''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22555, UGC 4184, MCG 2-21-9, ZWG 59,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2515''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы қыркүйекте Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2515 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2512''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 10 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22596, UGC 4191, MCG 4-19-21, MK 384, ZWG 118.52, IRAS08001+2331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2506''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан I2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 593. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2498''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2498 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22403, UGC 4142, MCG 4-19-15, ZWG 118.34, IRAS07566+2507. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2518''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22800, UGC 4221, MCG 9-14-6, ZWG 263.9, NPM1G +51.0099. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2510''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 31 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22541, UGC 4178, MCG 2-21-7, ZWG 59,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2520''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III1p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2527, OCL 685, ESO 430-SC15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2509''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 630, ESO 561-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
нобай ТМД шекарасындағы таралу аймағы шектеулі, сирек кездесетін түр. Қарқынды түр өзгергіш туысының зерттеулер үшін қызықты нысана. Қазақстан жерінде C. і. coronatus Morton, 1916 (кей авторлар мұны жеке түр деп есептейді) тіршілік етеді. Түр Күнгей Кавказда,Орта және Алдыңғы Азия тауларында таза сулы тау өзендері мен жылғаларында дамиды. Дамуы 2–3 жылға созылады. Ересектерінің ұшуы маусым басынан тамыз соңына дейін белгісіз, тауда теңіз деңгейінен 2700 биіктікке көтеріледі.Су қоймаларының ластануынан түр саны қорығында тіршілік етеді.Қатаң тәртібі бар қорғалатын жерде сақталады деген үміт бар. Бұл ірі де ашық түсті инелікті ұстауды мүлдем тоқтату керек. Сурет:Көрнекті шоқпарқарынды ==Дереккөздер== Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас. Санат:Инеліктер 
'''NGC 2516''' Carina шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 776, ESO 124-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2514''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22581, UGC 4189, MCG 3-21-11, ZWG 88.22, IRAS08000+1556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2508''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22528, UGC 4174, MCG 2-21-4, ZWG 59,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2523''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте астроном Swift Edward ашқан болатын және NGC каталогында 2523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23128, UGC 4271, MCG 12-8-31, ZWG 331.32, ARP 9, IRAS08092+7343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2511''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 31 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22549, MCG 2-21-8, MK 1207, ZWG 59,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2521''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22866, UGC 4235, MCG 10-12-77, ZWG 287.42, VV 632, 7ZW 212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2526''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2526 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22778, UGC 4231, MCG 1-21-12, ZWG 31.47, KCPG 154A, IRAS08042+0808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2526 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2523B''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2523B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23025, UGC 4259, MCG 12-8-30, ZWG 331.30, IRAS08072+7342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2523B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2523C''' Керік шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2523C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23247, UGC 4290, MCG 12-8-32, ZWG 331.33, NPM1G +73.0036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2523C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2528''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 22 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22805, UGC 4227, MCG 7-17-15, ZWG 207.32, KUG 0804+393, IRAS08040+3920. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көріксіз таусағыз''' () астралылар тұқымдасы, таусағыз туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Ақтөбе, Шығыс Қазақстан облыстарында, Жетісу (Жоңғар), Іле Алатауларында, Қаратауда, Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Өсімдік тастақты, қиыршықтасты тау баурайлары мен құрғақ далалық алқаптарда өседі. Биікт. 10 30 см, тамыры тігінен дамиды, оны қоңыр немесе сабан сияқты сары түсті тамыр түбінен шығатын жапырақтар орап жатады. Сабағы жалаң емес бұтақты, бұтақтары иіліп келген. Тамыр түбіндегі жапырақтары қатты, жалпақ қандауыр тәрізді, ал сабақ бойындағылары отырыңқы, жіңішке, шеттері иректелген, сабаққа кезектесіп орналасады. Себет гүлшоғырының гүл орамы цилиндр тәрізді (ені см-дей). Гүл күлтесі сары түсті, тілімденген, олар гүл орамынан екі есе ұзын. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі қатпарлы тұқымша, оның шашыранды түктерден тұратын ақ айдаршасы болады. К. т-дың тамырында каучук бар, өсімдікті жайылымда жабайы және үй жануарлары сүйсініп жейді.‎ 
'''NGC 2522''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22749, UGC 4218, MCG 3-21-14, ZWG 88,31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2529''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 29 қаңтарда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2529 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2524''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 22 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22838, UGC 4234, MCG 7-17-16, ZWG 207,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2517''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22578, MCG -2-21-3, NPM1G -12.0217, CGMW 1-2065. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2531''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 29 қаңтарда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2531 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2519''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2519 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2527''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2520, OCL 685, ESO 430-SC15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2523A''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2523A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22649, UGC 4166, MCG 12-8-24, ZWG 331.26, KUG 0758+741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2523A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2537A''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2537A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23057, MCG 8-15-51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2537A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2532''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22922, UGC 4256, MCG 6-18-13, ZWG 178.32, KUG 0807+341, IRAS08070+3406, KARA 232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көсе''' Арқалық тауларының оқшауланған тау массиві. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Ақжал кентінің батысында 45 км жерде орналасқан. Абсолютiк биіктігі 1014 м. қарай 13 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Оңтүстік-шығыс беткейі тіктеу, қалғаны көлбеулеу, беті тегістелген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік-шығыс баурайында таудың қорым тастары жер бетіне шығып жатыр. == Геологиялық құрылымы == Девон жүйесінің тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Шала дамыған қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. Етегі жазғы жайылымға пайдаланылады, мал қыстаулары бар.‎ == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 2539''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 611. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2537''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23040, UGC 4274, MCG 8-15-50, MK 86, Bear claw/paw galaxy, KUG 0809+461, ZWG 236.35, KARA 235, VV 138, ARP 6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2525''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2525 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22721, MCG -2-21-4, UGCA 135, IRAS08032-1117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2535''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 22 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22957, UGC 4264, MCG 4-20-4, ZWG 119.8, KUG 0808+253A, IRAS08082+2521, KCPG 156A, VV 9, ARP 82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2536''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 22 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22958, MCG 4-20-5, ZWG 119.9, VV 9, KUG 0808+253B, KCPG 156B, ARP 82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2533''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 695, ESO 430-SC19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2530''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22827, UGC 4237, MCG 3-21-20, ZWG 88.38, IRAS08050+1757, ZWG 88,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2534''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23024, UGC 4268, MCG 9-14-14, MK 85, ZWG 263,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2540''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23017, UGC 4275, MCG 5-20-4, ZWG 149.4, KUG 0809+265, IRAS08097+2630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2541''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23110, UGC 4284, MCG 8-15-54, ZWG 236,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Көсе жыланбас''' (сақалсыз жыланбас ерінгүлділер тұқымдасы, жыланбас туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Алтайдан Батыс Тянь-Шаньға дейінгі аралықтағы биік тау баурайларында өседі. Биікт. 10 30 см, төселмелі тамыр сабағынан бірнеше (кейде ондаған) гүлді өркен өсіп жетіледі. Тамырынан шығатын жапырақтарының сағақтары ұзын және олар жер бетіндегі өсімдік бүріне топталған, ал сабақ бойындағылары (3 жұптан орналасады) жоғарылаған сайын сағақтары қысқара береді. Жапырақ тақталары сопақша, бүйрек тәрізді (ені см), шеттері ірі доғал тісшелерге тілімденген. Гүлдері тығыз жұмыртқа тәрізді гүлшоғырына жиналған. тостағаншадан қысқа, жоғары жағында үшкір қалаққа бөлінген. Тостағаншасы қандауырша тісшелі, қос ерінді екені анық көрінбейді. Күлтесі ірі (ұзындығы см), жіңішке түтікті және қайырылған қос ерінді болып келеді. Күлтесі қанық көк түсті, кейде ақшыл түстері де кездеседі. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамызда жемісі пісіп жетіледі. Жемісі жұмыртқа тәрізді қара жаңғақша. Жапырағы мен гүлінде 0,5% эфир майы бар. Көсе жыланбас сәндік өсімдік.‎ Санат:Сәндік өсімдіктер 
'''NGC 2538''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22962, UGC 4266, MCG 1-21-19, ZWG 31.67, IRAS08087+0347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2546''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 726, ESO 369-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''19 Puppis''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: 19 Pup. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2552''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2552 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23340, UGC 4325, MCG 8-15-62, ZWG 236.42, IRAS08156+5009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2543''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23028, IC 2232, UGC 4273, MCG 6-18-14, ZWG 178.35, IRAS08096+3624, KCPG 157, KUG 0809+364B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2550''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23604, UGC 4359, MCG 12-8-37, ZWG 331.39, IRAS08188+7410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2549''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23313, UGC 4313, MCG 10-12-124, ZWG 287,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2550A''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 2550A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23781, UGC 4397, MCG 12-8-43, ZWG 331.43, KUG 0823+739, IRAS08230+7354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2550A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2555''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23259, UGC 4319, MCG 0-21-12, ZWG 3.28, IRAS08153+0054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2557''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23329, UGC 4330, MCG 4-20-21, ZWG 119,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 22''' Григориан күнтізбесінде жылдың 265-ші күні (кібісе жылдарда 266-шы). Жылдың аяғына 100 күн қалады. ==== Мейрамдар ==== Тәуелсіздік күні. Тәуелсіздік күні. халықтарының тілдер мерекесі. ==== Оқиғалар ==== 1862 АҚШ президенті Авраам Линкольн негр құлдарды босату туралы жариялады. 1955 Ұлыбританияда коммерциялық телехабар басталды. 1960 Мали Франциядан тәуелсіздік алды. 1980 Иран мен Ирактың арасындағы соғыстың басталуы. 1989 Қазақ тілі Қазақстанның мемлекеттік тiлi болып жарияланды. ==== Туғандар ==== 1791 Майкл Фарадей (1867), ағылшын физигі және химигі, индукцияны ашқан және генератор құрастырушысы. 1901 Чарльз Хаггинс (:en: Charles Brenton Huggins) (1997), америкалық хирург, онколог, гормонотерапия негіздуешісі, физиология және медицинадан 1966 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1903 Андрей Андреевич Марков (1979), Кеңес математигі. 1931 Филипп Григорьевич Рутберг, орыс электрофизигі. КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982). ==== Қайтыс болғандар ==== 1833 Нильс Трешов (1751), Норвегия философы және жазушысы, Осло Университетінің негіздеушісі. 1861 Эрнст Фридрих Цвирнер (1802), неміс архитекторы. 1921 Иван Вазов (1850), Болгария ақыны 1956 Фредерик Содди (1877), ағылшын физигі және химигі. == Сыртқы сілтемелер == Санат:22 қыркүйек 
'''Көтбас''' Қараүңгір тауларының тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз және Алматы облысы Алакөл аудандарының аралығында орналасқан. == Жер бедері == Абсолютiк биіктігі 846 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км. Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. == Геологиялық құрылымы == Девон және тас көмір кезеңдерінің тау жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Аласа таудың сортаң түсті қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Жазғы жайылымға пайдаланылады, мал қыстаулары бар.‎ == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 2556''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23325, ZWG 119.45, NPM1G +21.0177. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2553''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23240, MCG 4-20-14, ZWG 119,31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2545''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23086, UGC 4287, MCG 4-20-7, ZWG 119.16, IRAS08113+2130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2547''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 753, ESO 209-SC18, AM 0808-490. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2558''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 13 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23337, UGC 4331, MCG 4-20-22, ZWG 119.50, NPM1G +20.0168. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2544''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23453, UGC 4327, MCG 12-8-34, MK 87, ZWG 331.36, IRAS08159+7409, KCPG 160A, KUG 0815+741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2554''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2554 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23256, UGC 4312, MCG 4-20-15, ZWG 119.33, IRAS08149+2337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2551''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23608, UGC 4362, MCG 12-8-38, ZWG 331.40, ARAK 162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2560''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 17 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23367, UGC 4337, MCG 4-20-27, ZWG 119,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2559''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23222, ESO 494-41, MCG -4-20-3, UGCA 136, AM 0815-271, IRAS08150-2718, CGMW 2-3078, VV 475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''КӨШЕҒҰЛ'''– Дүйсембай және Қумола өзендерінің аңғарындағы қыстау. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Шолақ а-ның солт.-шығысында 12 км жерде орналасқан. Солт-нде Ұлытау таулары, шығысында Қызылқақ, оңт-нде Алтуатнұра, батысында Қараадыр қоныстары жатыр. Сұр және сортаң топырақ жамылғысында қара жусан, тұран жусаны, бұйырғын, теріскен, жүзгін, сораң өседі. Қыстау жазғы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.‎ Санат:Қыстаулар 
'''NGC 2563''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 13 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23404, UGC 4347, MCG 4-20-33, ZWG 119,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2565''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23362, UGC 4334, MCG 4-20-26, MK 386, KUG 0816+221B, IRAS08168+2211, ZWG 119,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2572''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23441, UGC 4355, MCG 3-22-4, ZWG 89.7, ARAK 161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2564''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23290, ESO 562-1, NPM1G -21.0210, CGMW 2-3167. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2562''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 13 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23395, UGC 4345, MCG 4-20-31, ZWG 119.63, ARAK 159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2566''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23303, ESO 495-3, MCG -4-20-8, UGCA 138, CGMW 2-3181, IRAS08166-2520, AM 0804-252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2561''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда оның келесідей атаулары бар: PGC 23351, UGC 4336, MCG 1-22-1, ZWG 31.81, ZWG 32.1, IRAS08169+0448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2574''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23418, MCG -1-22-3, IRAS08183-0845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2571''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 701, ESO 431-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2570''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 ақпанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23443, UGC 4354, MCG 4-20-36, ZWG 119,68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Көшен''' Қызылсораң және Шөладыр тауларының аралығындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қошқар ауылының солтүстігінде 38 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 981 м. оңтүстікке қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Беткейі көлбеу, ұсақ шоқылардан тұрады. Батысында Балабосаға, шығысында Ақбиік (868 м) таулары орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Төменгі тас көмір, ортаңғы және жоғарғы девон жыныстарынан, шөгінділерден түзілген. == Өсімдігі == Тауалдының қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында мысыққұйрық, боз, селеу, т.б. шөптесіндермен бірге қараған, тобылғы бұталары өседі. Шөбі шүйгін мал жайылымы.‎ == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 2573''' Octans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6249, ESO 1-1, IRAS02425-8934, Polarissima australis. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2575''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23501, UGC 4368, MCG 4-20-40, ZWG 119.75, KUG 0819+244, IRAS08198+2427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2576''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23512, UGC 4371, MCG 4-20-41, ZWG 119,76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2569''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 19 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23442, MCG 4-20-35, ZWG 119.67, NPM1G +21.0178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2568''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 727, ESO 370-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2567''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 708, ESO 431-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2580''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 709, ESO 431-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2578''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2578 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23440, MCG -2-22-2, IRAS08191-1310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2582''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2582 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23630, IC 2359, UGC 4391, MCG 4-20-50, ZWG 89.22, ZWG 119,91. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2573A''' Octans шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2573A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70680, ESO 1-9, AM 2247-892, IRAS22443-8923. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2573A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''КӨШЕТ''' ашық не қалқаланған жерге көшіріп отырғызу үшін өсірілетін жас өсімдік. К. жылыжайда, парникте өсіріледі. К-терді күзде немесе көктемде алу қажет. Егер екпе К-тер күзде дайындалып, көктемде отырғызу көзделсе, оларды қыс бойы тереңд. 50 60 см, ені 40 50 см шұңқырға оңт-ке қарай еңкейте көміп тастаған жөн. Сонан соң тамырын дымқыл топырақпен 0,5 м-ге жауып, жақсылап су себеді. Алма ағашы мен алмұртты күзде де (жапырақтар түскеннен кейін), сондай-ақ көктемде де (бүршіктемес бұрын) отырғыза береді. Шие мен қара өрікті көктемде отырғызған дұрыс. Отырғызуға арналған екі жылдық жеміс К-інің кемінде бұтағы болуы және мынадай талаптар ескерілуі керек: тамырының ұзындығы 35 40 см; жақсы өскен екпе алма ағашының діңінің биікт. 50 60 см; жуанд. 2,0 2,5 см, бұтақтарының ұзындығы 50 60 см; шие мен қара өрік К-інің биікт. 40 60 см, жуанд. 2,0 2,5 см, бұтақтарының ұзындығы 40 60 см болуы керек. К. тамырларының сабағынан тарамданған жері шұңқырдың түбінен см биікте болатындай етіп орналастырған жөн. Шымтезек қарашірікті топырақта өсірген К-тің сапасы жақсы болады. К-тен өсірілген көкөністер (капуста, қияр, бұрыш, т.б.) тұқымынан өсіргенге қарағанда 1,5 ай ерте піседі және өнімі мол болады. К. өсіру көкөніс, бақ, жеміс, темекі ш-тарында, тех., дәрілік және эфир майлы дақылдар өсіруде кеңінен қолданылады.‎ 
'''NGC 2585''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23537, MCG -1-22-10, IRAS08209-0445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2581''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы наурызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23599, UGC 4388, MCG 3-22-10, ZWG 89.19, IRAS08216+1845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2573B''' Octans шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2573B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70533, ESO 1-8, AM 2240-892. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2573B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2584''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23523, MCG -1-22-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2577''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23498, UGC 4367, MCG 4-20-42, ZWG 119,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2583''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23516, MCG -1-22-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2590''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23616, IC 507, UGC 4392, MCG 0-22-10, ZWG 4.20, IRAS08224-0025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2586''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2586 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2587''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 706, ESO 431-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2579''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 724, ESO 370-*N8, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
thumb '''Көшкін''' таудың құлама беткейімен төмен қарай орасан жылдамдықпен сырғитын қар немесе мұз массасы. Қар көшкіні қалың қар жаууының, қардың қарқынды еруінің, жаңбыр жауудың, тереңдік қылаудың борпылдақ түзілімі бар қар қабатының қайта кристалдануының әсерінен беткейдегі қар беріктігі бұзылғанда пайда болады. Жылжу сипаты бойынша оны жылжыма, науалық және секірмелі көшкіндер деп бөледі. Құрғақ қардан көшкін жүрген кезде, оның алдыңғы жағында жан-жаққа тарап үлгеретін ауа толқыны пайда болады. Қар көшкіндері өзінің бұрынғы тапталған жолы бойынша жүреді, көл. млн. м3-ге дейін, ал күшінің соққысы 60 100 т/м3-ге дейін барады. Көшкін жиі болатын тауларда (Іле, Жетісу Алатаулары, т.б.) көшкіннен қорғау жүйелері (қардан қорғайтын қалқандар, қауіпті беткейлерді артиллериямен атқылау және т.б.) құрылады, орманды кесуге тыйым салынады. Көшкін қауіпті беткейлерге ағаш отырғызылады. Мұз көшкіндері, тік аспалы мұздықтардың опырылып, төмен қарай жылжуынан пайда болады. ==Дереккөздер== Санат:Оқиғалар 
'''NGC 2592''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23701, UGC 4411, MCG 4-20-55, ZWG 119.102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2589''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 13 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 2589 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2595''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23725, UGC 4422, MCG 4-20-62, ZWG 119.109, NPM1G +21.0182, IRAS08247+2138, 3ZW 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2594''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23704, MCG 4-20-56, ZWG 119.106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2593''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23692, UGC 4408, MCG 3-22-12, ZWG 89,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2596''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23714, UGC 4419, MCG 3-22-13, ZWG 89.30, IRAS08245+1726. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2599''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23941, UGC 4458, MCG 4-20-67, MK 389, KUG 0829+227A, IRAS08292+2243, ZWG 119.122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2598''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23855, UGC 4443, MCG 4-20-65, ZWG 119.116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2597''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2597 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2602''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24099, MCG 9-14-69, ZWG 263-56, ARAK 169. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
қар көшкінінің құрылысын, қалыптасу механизмі мен жүрісін зерттейтін қартану ғылымының саласы. К. беткейдегі қар жамылғысының тұрақсыздығын, көшкін қаупінің факторларын және көшкіннің пайда болу себептерін, қар көшкіндерінің қоршаған ортаға әсерін зерттейді. Қазіргі кезде көшкіндерді зерттеу үшін физ., матем., геофиз. әдістер қолданылады. Көшкін қауіптілігін аудандау және әр түрлі масштабта көшкіндерді картаға түсіру қағидалары әзірленеді. Көшкіндерден қорғау үшін көптеген әдістер, яғни әр түрлі көшкіндерге қарсы инженерлік имараттар мен көшкіндерді қолдан түсіру әдістері ұсынылады. Қазақстанда көшкіндерді Білім және ғылым мин-нің География ин-ты зерттейді.‎ Санат:Табиғат апаттары 
'''NGC 2600''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы наурызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24082, UGC 4475, MCG 9-14-68, ZWG 263,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2605''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2424112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2604A''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2604A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23998, NGC 2604, UGC 4469, MCG 5-20-22, ZWG 149.48, KUG 0830+297, IRAS08303+2942. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2604A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2588''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 715, ESO 370-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2604''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23998, NGC 2604A, UGC 4469, MCG 5-20-22, ZWG 149.48, KUG 0830+297, IRAS08303+2942. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2591''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 12 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24231, UGC 4472, MCG 13-7-1, ZWG 349.29, ZWG 350.1, IRAS08307+7811. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2607''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2607 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24038, UGC 4473, MCG 5-20-25, ZWG 149.51, KUG 0830+271, NPM1G +27.0202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2610''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 239+13.1, CS=15.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2608''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24111, UGC 4484, MCG 5-20-27, ZWG 149.55, KUG 0832+286, IRAS08322+2838, ARP 12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2601''' Volans шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23637, ESO 60-5, IRAS08251-6757. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''Көшім жылқысы''' ет-сүт бағытындағы, мініп-жегуге арналған жылқы тұқымы. Қазақ жылқысы биелерін орлов, орыс желісті және таза қанды салт мініс дон жылқысы айғырларымен шағылыстырып, олардың буданын «өзара» сұрыптау арқылы Батыс Қазақстанның жылқы зауыттарында шығарылған. Жеке тұқым ретінде 1976 жылы қабылданған. Көшім жылқысы қазақ жылқысынан едәуір ірі, бітімі шымыр, басы ірі, мойны тым ұзын емес, шоқтығы биік, әдемі, кеудесі кең, қабырғасы шеңберленіп біткен, жаялы, белді, кейде қайқы бел келетіндері де бар, сүйегі берік, жұмысқа төзімді, тебіндетіп бағуға жақсы бейімделген. Орташа өлшемдері (см): ** тұрқы 160,9; ** айғырының шоқтығына дейінгі биіктігі 158,2; ** кеуде орамы 192,2; ** жіліншік орамы 21,9; ** биесінің өлшемі осыған сәйкес: 157,2; 154,1; 186,5; 20,6; ** Айғырының орташа салм. 540 кг, ** ал биесінің орташа салм. 492 кг. Түсі қоңыр, торы, жирен және күрең. Биелері сүтті болады. Әр жүз биеден 70 80 құлын алынады. Биелердің сүт өнімд. 1800 2200 л. Құнандары орта есеппен 188,4 кг, дөнендері 214,7 кг ет тартады. Сойыс шығымы 52,4 54%. Көшім жылқысының асыл тұқымды таңдаулы үйірлері Батыс Қазақстан облысының «Көшім» ЖШС-нде және Серғазиев атынд. шаруа қожалығында, Ақтөбе облысының «Мұғалжар-99» ЖШС-нде және Пацаев атынд. АҚ-нда өсіріледі. == Дереккөздер== Санат:Жылқы тұқымдары 
'''NGC 2606''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24117, MCG 9-14-72, ZWG 263,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2613''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2613 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23997, ESO 495-18, MCG -4-21-3, UGCA 141, CGMW 2-3822, IRAS08311-2248, AM 0831-224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2611''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2611 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24121, ZWG 119.127. Галактика өз тобындағы ең үлкен және жұлдыздардың пайда болуын бастан кешіруде. Оның спектрінде Si III IV, IV, V, VI сияқты көбейтілген иондалған элементтер сызықтары бар. Quasar PG 0832 251 іс жүзінде бірдей көру сызығында орналасқан 2,5 доғалық минут бірақ галактикадан әлдеқайда алыс. Бұл элемент Жаңа ортақ каталогтың түпнұсқалық басылымында бірі. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2609''' Carina шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 124-SC17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2617''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24136, MCG -1-22-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2604B''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2604B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24004, MCG 5-20-23, ZWG 149.49, KUG 0830+296. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2604B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2622''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24269, MCG 4-21-8, MK 1218, ZWG 120,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2615''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы ақпанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24071, UGC 4481, MCG 0-22-19, ZWG 4.59, IRAS08320-0222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2614''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24473, UGC 4523, MCG 12-9-5, ZWG 331.58, ZWG 332.5, IRAS08373+7309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2603''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3133653. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Красное''' Есіл алабындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Жаңажол ауылының 11 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 148 биіктікте. == Аумағы 5,01 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 10,2 км. Жағалауы түйетайлы, пішіні дөңгелек тәрізді келген. Негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірдің 1-жартысында ериді. Жағалауы жайылым ретінде пайдаланылады, мал суарылады. Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''NGC 2621''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24241, MCG 4-21-3, ZWG 120.7, NPM1G +25.0172. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2616''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24129, UGC 4489, MCG 0-22-21, ZWG 4,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2612''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 14 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24028, MCG -2-22-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2624''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24264, UGC 4506, MCG 3-22-19, ZWG 89.55, ARAK 172, NPM1G +19.0183, in M44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2627''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 714, ESO 431-SC20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2619''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24235, UGC 4503, MCG 5-21-2, ZWG 150.8, IRAS08345+2852. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2626''' Vela шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 313-N*4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2625''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24285, MK 625, ZWG 89.57, in 44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2623''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2623 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24288, UGC 4509, MCG 4-21-9, ZWG 120.15, ARP 243, VV 79, IRAS08354+2555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2623 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2620''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы мамырда Lassell William астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24233, UGC 4501, MCG 4-21-1, ZWG 120,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
боксит кен орны''' Қостанай облысы Қамысты ауданында, Арқа елді мекенінің маңында орналасқан. Кен орны 1956 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Краснооктябрь боксит кен орны Торғай қолатының батыс қанатында, мезозой, кайнозой дәуірлерінің құмды-сазды түзілімдері мен төменгі тас көмір кезеңінің тау жыныстарында (әктас, андезитті порфир және олардың туфтары) орналасқан. == Жатыс сипаты == Бокситті шөгінділер төменгі кен асты және жоғарғы бокситті болып екі қабатқа бөлінеді. Жоғарғы бокситті қабаттың қалыңдығы бірнеше м-ден 120 м-ге дейін. Кен орнында «Солтүстік» және «Оңтүстік» телімдерде шоғырланған 26 кен денелері анықталған. Кен латеритті үгілу қабаттарының қайта шөгуі нәтижесінде пайда болған. == Минералдары, құрамы == Негізгі кен құраушы минералдары: гиббсит, гидрогематит, гематит және каолинит; қайталамалы минералдары: сидерит, кальцит, кейде хлорит, пирит. Бокситтің химиялық құрамы: Al2O3 41,8 49,8%, SіO2 5,2 14,0%, Fe2O3 7,2 24,2%. Бокситтің құрамында басқа да құнды қоспа элементтер кездеседі. Кен орны ашық әдіспен өндіріліп, Павлодар алюминий зауытында өңделеді. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Қазақстан боксит кен орындары Санат:Қамысты ауданы географиясы 
'''NGC 2633''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24723, UGC 4574, MCG 12-9-13, VV 519, ARP 80, KCPG 169, IRAS08425+7416, ZWG 331.63, ZWG 332.10, ZWG 350,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2618''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24156, UGC 4492, MCG 0-22-23, ZWG 4.74, NPM1G +00.0220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2631''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11,0 шілдеде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2631 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2635''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 728, ESO 371-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2629''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24682, UGC 4569, MCG 12-9-10, ZWG 331.62, ZWG 332,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2628''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24381, UGC 4519, MCG 4-21-12, ZWG 120.20, IRAS08374+2342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2638''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 21 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24453, UGC 4534, MCG 6-19-16, ZWG 179,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2634''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24749, UGC 4581, MCG 12-9-15, ZWG 331.66, ZWG 332,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2637''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 89.65 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2636''' Керік шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 27 шілдеде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24747, UGC 4583, ZWG 331.67, ZWG 332.14, ARP 82, NPM1G +73.0043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''КРАСНОЯР ТАБИҒАТ ЕСКЕРТКІШІ''', Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы Краснояр а. маңында орналасқан. Есіл аңғарының оң жағалаулық жыраларымен тілімденген. Облыстағы құрып кету жағдайында тұрған орхидейлік (сүйсіндік) өсімдіктер өсетін жалғыз жер. Бұған шолпаншаш кебісгүлінің үш түрі: ірігүлді, нағыз және теңбілдісі жатады. Олар Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Сирек кездесетін басқа өсімдіктерден бұйра лалагүл, екі үйлі мысықтабан, қырыққұмақты қыран от, лалагүлді қоңырауша, дөңгелек жапырақты алмұртша, шұбар инек, жұмсақ балқурай, орман аюбалдырғаны, құлмақ, т.б. анықталды. Жер бедерін едәуір дәрежеде делювиймен жабылған неогеннің кешенді тау жыныстары шөгінділері қалыптасқан. Ескерткіш 1982 жылдан облыстық мәндегі ботаникалық қорықша саналады.‎ 
'''NGC 2640''' Carina шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24229, ESO 165-2, IRAS08360-5456. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2639''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24506, UGC 4544, MCG 8-16-24, ZWG 237.14, IRAS08400+5023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2634A''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 тамызда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 2634A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24760, UGC 4585, MCG 12-9-16, ZWG 331.68, ZWG 332.15, IRAS08433+7406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2634A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2646''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 27 шілдеде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2646 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24838, UGC 4604, MCG 12-9-19, ZWG 332.19, ARAK 180, ZWG 331,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2646 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2641''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24722, UGC 4577, MCG 12-9-12, ZWG 331.65, ZWG 332.12, NPM1G +73.0042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2645''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 754, ESO 259-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2643''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2390 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2644''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24425, UGC 4533, MCG 1-22-16, ZWG 32.52, KARA 279, IRAS08389+0509. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2649''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24531, UGC 4555, MCG 6-19-18, ZWG 179.22, KUG 0840+348, IRAS08409+3453, KARA 281. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2654''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24784, UGC 4605, MCG 10-13-17, ZWG 288.6, KARA 285, IRAS08451+6024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 23''' Григориан күнтізбесінде жылдың 266-шы күні (кібісе жылдарда 267-ші). Жылдың аяғына 99 күн қалады. Арман Ипполит Луи Физо ==== Мейрамдар ==== Мемлекеттік тіл күні ====Оқиғалар ==== ==== Туғандар ==== 1819 Арман Ипполит Луи Физо (1896), француз физигі. 1880 Джон Бойд-Орр (:en:John Boyd-Orr, 1. Baron of Brechin Mears) (1971), ағылшын биологы, 1949 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1901 Ярослав Сейферт (1986), Чехия ақыны, жазушысы және журналист, 1984 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1915 Клиффорд Гленвуд Шалл (2001), америкалық физик, 1994 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 2000 Жеңісқызы Нобель сыйлығы лауреаты, әнші, ==== Қайтыс болғандар ==== 1870 Проспер Мериме (1803), француз жазушысы. 1877 Урбен Жан Жозеф Леверье (1811), француз математигі және астрономы. 1929 Рихард Адольф Зигмонди (1865), австриялық химик, 1925 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1973 Пабло Неруда (шын аты Рикардо Элизер Нефтали Рейес Басуальто) (1904), Чили ақыны, 1971 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:23 қыркүйек 
'''Кривое''' Есіл алабындағы көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы Дубровное ауылының км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 133 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 3,8 км2, ұзындығы 4,7 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 13,8 км. Жағалауы жайпақ, пішіні дөңгелек тәрізді келген. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қарашаның аяғында қатып, сәуірдің 1-жартысында ериді. Жағалауының шөбі шүйгін, мал жайылымына қолайлы.‎ Санат:Қызылжар ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''NGC 2630''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 шілдеде астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 2630 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2650''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24817, UGC 4603, MCG 12-9-20, ZWG 332,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2651''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2651 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24521, ZWG 61.1, KARA 282. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2651 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2655''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25069, UGC 4637, MCG 13-7-10, ZWG 349.33, ARP 225, IRAS08491+7824, ZWG 350,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2656''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24707, MCG 9-15-25, ZWG 264.15, VV 703. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2647''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24463, ZWG 89.68, NPM1G +19.0188, in 44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2648''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24464, UGC 4541, MCG 2-22-5, ZWG 60.35, ARP 89, KCPG 168A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2652''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2652 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2657''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24595, UGC 4573, MCG 2-23-2, ZWG 61.6, IRAS08425+0949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2653''' Керік шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2653 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
112x112 нүкте '''Криптон''' (ежелгі грек. ''κρυπτός''; лат. ''kryptos'' "жасырын"; '''Kr''') элементтердің периодтық жүйесінің VІІІ тобындағы хим. элемент; инертті газ, ат. н. 36, ат. м. 83,3. Тұрақты изотопы (78 86), жасанды жолмен алынған 18 радиоактивті изотопы бар. К-ды 1898 ж. ағылш. химиктері У.Рамзай мен М.Траверс сұйық ауаны буландырғаннан қалған бөлігінен тапқан. К. түссіз, иіссіз газ, балқу –157,1C, қайнау –153,2C. Молекуласы бір атомнан тұрады. К. табиғатта атмосферада (салмақ бойынша 0,0003%) кездеседі. Сыртқы электрондық қабатының электроны тұрақты болғандықтан хим. реакцияға өте баяу түседі. К. молекулааралық күштер әсерінен қосылыстар түзеді. К. газ ажыратқыш түтіктерде, лазерлерде, криптонды шамдарда, т.б. қолданылады. == Табиғатта кездесуі == Атмосфералық ауаның құрамы көлемі бойынша 1,14⋅10-4%, атмосферадағы жалпы қоры 5,3⋅1012м³. м³ ауада шамамен см³ криптон бар. Ауадан криптон алу энергияны қажет ететін процесс. Сұйытылған ауаны ректификациялау арқылы криптонның бірлік көлемін алу үшін миллионнан астам ауа көлемін өңдеу қажет. Жердің литосферасында криптонның тұрақты изотоптары (тұрақсыз нуклидтердің ыдырау тізбегі арқылы) ұзақ өмір сүретін радиоактивті элементтердің (торий, уран) өздігінен ядролық ыдырауы кезінде түзіледі, бұл процесс атмосфераны осы газбен байытады. Құрамында уран бар минералдардың газдарының құрамында 2,5-3,0% криптон (салмағы бойынша). Әлемнің қалған бөлігінде криптон литий, галлий және скандиймен салыстыруға болатын жоғары пропорцияда кездеседі. Әлемдегі криптонның сутегіге қатынасы негізінен тұрақты. Бұдан жұлдыз аралық материя криптонға бай деген қорытынды жасауға болады. Криптон ақ ергежейлі RE 0503-289 да табылған. Өлшенген мөлшер күннен 450 есе көп болды, бірақ криптонның мұндай көп болуының себебі әлі белгісіз. Сэр Уиллиам Рамсэй, криптонды ашушы Санат:Химиялық элементтер Санат:Асыл газдар 
'''NGC 2659''' Vela шоқжұлдызында орналасқан III3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 752, ESO 260-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2642''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24395, MCG -1-22-33, IRAS08382-0356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2660''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 759, ESO 260-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2664''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 20 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2664 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2658''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2658 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 723, ESO 432-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2663''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24590, ESO 371-14, MCG -6-20-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2665''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24634, ESO 563-19, MCG -3-23-4, UGCA 144, IRAS08437-1907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2668''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24791, UGC 4616, MCG 6-20-7, ZWG 180.13, NPM1G +36.0155, IRAS08460+3654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2670''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 18 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 764, ESO 210-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2669''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 768, ESO 165-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''Крошка''' Іле Алатауындағы Ақтау тауының солтүстік-батыс беткейіндегі мұздық. == Географиялық орны == Алматы облысы Талғар ауданында. Мұздықтан Орта Талғар өзені бастау алады. == Аумағы == Аумағы 2,4 км2, жалпы ұзындығы 3,7 км, ашық жерінің ұзындығы 3,6 км, аумағы 2,2 км2, мұздықтардың көлемі 0,1 км3. Үстіңгі беті бедерлі, жарықшақты болып келеді. Фирн межесі 3860 биіктікте. Мұздықтың үстіңгі ұшы 4200 шамасында.‎ == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''NGC 2667B''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 18 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2667B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24755, IC 2411, MCG 3-23-9, ZWG 90.18, ARP 7, VV 28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2667B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2667''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 18 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24741, NGC 2667A, IC 2410, MCG 3-23-7, ZWG 90,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2673''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 19 желтоқсанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24792, UGC 4620, MCG 3-23-11, ZWG 90.19, NPM1G +19.0193, KCPG 175B, ARP 167. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2674''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24785, NPM1G -14.0280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2675''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24909, UGC 4629, MCG 9-15-37, ZWG 264,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2661''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24632, UGC 4584, MCG 2-23-4, ZWG 61.8, IRAS08432+1248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2677''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24821, MCG 3-23-12, ZWG 90.21, NPM1G +19.0194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2667A''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 18 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2667A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24741, NGC 2667, IC 2410, MCG 3-23-7, ZWG 90,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2667A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2662''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24612, MCG -2-23-2, NPM1G -14.0271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2666''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2666 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: around SAO 42564. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Круглая''' Иванов жотасының оңтүстік-батыс бөлігіндегі тау массиві. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданында орналасқан. Үлбі өзені аңғарында. == Жер бедері == Абсолютiк биіктігі 1610 м. Ұзындығы км-ге ені км-ге дейін созылып жатыр. Беткейі тік жарқабақты, пішіні дөңгелек тәрізді келген. Оңтүстік беткейінен Кіші Үлбі өзенінің салалары, шығысынан Сержиха өзенінің салалары бастау алады. Беткейін қылқан және жалпақ жапырақты орман алқабы алып жатыр. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы таскөмір кезеңінің гранитоидты жыныстарынан түзілген. == Дереккөздер == Санат:Глубокое ауданы таулары 
'''NGC 2672''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24790, UGC 4619, MCG 3-23-10, ZWG 90.19, ARP 167, KCPG 175A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2679''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24884, UGC 4632, MCG 5-21-14, ZWG 150.41, KCPG 176A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2671''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 745, ESO 313-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2681''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24961, UGC 4645, MCG 9-15-41, ZWG 264.26, ARAK 185, IRAS08500+5130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2676''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24881, UGC 4627, MCG 8-16-32, ZWG 237.22, NPM1G +47.0123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2685''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25065, UGC 4666, MCG 10-13-39, ZWG 288.12, Helix, Pancake, Spindle galaxy, ARP 336, IRAS08517+5855, PRC A-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2690''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 10 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24926, UGC 4647, MCG 0-23-8, ZWG 5,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2683''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24930, UGC 4641, MCG 6-20-11, ZWG 180.17, KUG 0849+336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2678''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2678 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2688''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 2688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25048, MCG 8-16-40, NPM1G +49.0113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Домалақ''' Оңтүстік Алтай жотасының оңтүстік бөлігіндегі тау сілемі. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Төсқайың ауылының шығысында 6,5 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 1503 м. Қарақаба және Арасанқаба өзендерінің суайрығында. қарай км-ге, енді жері км-ге созылып жатыр. Беткейі тік жарқабақты. == Геологиялық құрылымы == Ордовик және кембрий кезеңдерінің тау жыныстарынан құралған. == Өсімдігі == Орманды таудың сұрғылт топырағында қарағай, самырсын ағаштары кездеседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы таулары 
'''NGC 2691''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25020, UGC 4664, MCG 7-18-64, MK 391, KUG 0851+397, IRAS08515+3943, ZWG 208.68, ZWG 209,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2689''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2333935. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2687-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2687-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25030, NGC 2687B, MCG 8-16-39, VV 765. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2687-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2684''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25024, UGC 4662, MCG 8-16-35, ZWG 237.24, IRAS08514+4921. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2693''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25144, UGC 4674, MCG 9-15-55, ZWG 264,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2686-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2686-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25025, NGC 2686B, MCG 8-16-37, VV 765. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2686-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2696''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24851, MCG -1-23-4, NPM1G -04.0271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2700''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2700 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2695''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25003, MCG 0-23-10, ZWG 5,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2686-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2686-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25026, NGC 2686A, MCG 8-16-36, VV 765. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2686-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Крутая''' Жайық алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 54 км, су жиналатын алабы 90 км2. ==Бастауы == Бастауын Жалпы Сырттың оңтүстігіндегі Кожевников ауылы маңындағы көлден алып, Орал қаласына 50 км жетпей Шаған өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары тар, арнасы тік жарлы, көктемде ғана тасиды. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 0,98 м3/с. Егін, мал суарылады. Аңғары жайылым. == Дереккөздер == Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері Санат:Бәйтерек ауданы өзендері 
'''NGC 2680''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 26 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 4632, MCG 5-21-14, ZWG 150.41, KCPG 176B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2697''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 24 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 2697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25029, MCG 0-23-11, ZWG 5.27, IRAS08524-0247. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2692''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25142, UGC 4675, MCG 9-15-57, ZWG 264.36, KCPG 179B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2694''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25143, MCG 9-15-56, ZWG 264.34, NPM1G +51.0121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2699''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25075, MCG 0-23-14, ZWG 5.33, ARAK 187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2687-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 2687-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25031, NGC 2687A, MCG 8-16-38, VV 765. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2687-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2698''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25067, MCG 0-23-12, ZWG 5,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2704''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25134, IC 2424, UGC 4678, MCG 7-19-5, ZWG 209,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2708''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2708 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25097, NGC 2727, MCG 0-23-15, ZWG 5.34, IRAS08535-0309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2710''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25258, UGC 4705, MCG 9-15-66, ZWG 264.46, IRAS08560+5554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Құрғақ сасыр''', ксероморфты сасыр () шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда тек Алатауда (Ақтөбе облысы Байғанин ауданы) кездеседі. Таудың қиыршықты және ұсақ тасты беткейлерінде өседі. Биіктігі 70 см-дей, жуан тамырлы, оның сыртын бұрынғы болған жапырақтары жауып жатады. Сабағы орта шенінен бұтақтанады, бұтағы жоғарылаған сайын қысқара береді. Жапырақтары қалың, етжең, ұзақ уақыт солмайды. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары ромб сияқты, оның үш рет тілімденген жапырақ тақталары болады. Гүлдері сары түсті, олар шатырша гүлшоғырына топтасады. Шатыршасы 10 гүлден тұрады. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі эллипс тәрізді (ұзындығы 10 мм, ені мм), бізге ұқсас қырлары болады. К. с. өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == 
'''NGC 2703''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2703 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2706''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 2706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25102, UGC 4680, MCG 0-23-17, ZWG 5.36, IRAS08536-0222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2702''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 2702 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2701''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25237, UGC 4695, MCG 9-15-63, ZWG 264.43, IRAS08554+5357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2713''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25161, UGC 4691, MCG 1-23-6, ZWG 33.28, IRAS08547+0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2718''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25225, UGC 4707, MCG 1-23-15, MK 703, ZWG 33.34, IRAS08561+0629. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2705''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2705 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2707''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2707 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2707 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2717''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25146, ESO 496-21, MCG -4-21-15, AM 0854-242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2716''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25172, UGC 4692, MCG 1-23-7, ZWG 33,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Кузнецов жерсағызы''' () астралылар тұқымдасы, жерсағыз туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Жамбыл облысы Мойынқұм құмында кездеседі. Малтатасты және үйілген құмдарда өседі. Биікт. м-дей, сабағы бұтақтысыртын қылтандар жапқан. Төм. жапырақтарының ұзындығы см, ені см-дей, жоғарғыларының мөлшері ұсақ, қандауыр немесе таспа тәрізді. Гүлдері сары түсті, 11-ден бірігіп, себет гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Маусым айынан қыркүйекке дейін гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы (ұзындығы мм), алдыңғы жағында екі қатарлы аздап тілімденген қабыршақтары болады. Каучук түзетін өсімдік. К. ж. сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.‎ 
'''NGC 2712''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25248, UGC 4708, MCG 8-17-3, ZWG 238.1, KUG 0856+451, IRAS08561+4506, KARA 292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2719''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25281, UGC 4718, MCG 6-20-17, ZWG 180.25, KUG 0857+359A, KCPG 181A, ARP 202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2715''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Borrelly Alphonse Louis Nicholas астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25676, UGC 4759, MCG 13-7-15, ZWG 350.12, IRAS09018+7817. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2724''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25331, UGC 4726, MCG 6-20-19, ZWG 180.27, KUG 0857+359C, IRAS08579+3557. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2720''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2720 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25238, UGC 4710, MCG 2-23-16, ZWG 61.34, NPM1G +11.0182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2720 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2721''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25231, MCG -1-23-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2711''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25164, UGC 4688, MCG 3-23-20, ZWG 90.42, IRAS08545+1728. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2723''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25280, UGC 4723, MCG 1-23-17, ZWG 33.39, NPM1G +03.0195. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2709''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 27 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25103, MCG 0-23-16, ZWG 5.35, NPM1G -03.0280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2714''' Carina шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24959, ESO 125-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''КУЛЬТИАСОВ kultiassovii) шатыршагүлділер тұқымдасы, ащытамыр туысына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қаратау жотасы мен Талас Алатауында кездеседі. Таудың шалғынды беткейлерінде, қиыршық және ұсақ тасты жерлер мен бұталар арасында өседі. Биікт. 15 30 см, шалғынды жерлерде м-ге дейін жетеді. Тамырын қалың солып қалған сағақтар талшықтары жауып жатады. Сабағы дара, түзу өседі, жоғ. жағы бұтақтанған. Жапырақтары жұқа, тамыр түбінен шығатындары ұзын сағақты, екі рет тілімденген жапырақ тақташалары болады, сабақ бойындағылары ұсақ. Гүлдері ақ түсті, 13-тен бірігіп, шатырша гүлшоғырын құрайды. Шатыршалары 10 сәулелі. Тұқымынан көбейеді. Шілде айында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Жемісі жіңішке эллипс тәрізді, ұзындығы 10 мм, ені мм-дей. К. а. өте сирек кездесетін эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.‎ 
'''NGC 2725''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25332, UGC 4732, MCG 2-23-18, ZWG 61,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2719A''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2719A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25284, MCG 6-20-18, ARP 202, KCPG 181B, KUG 0857+359B, IRAS08571+3555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2719A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2727''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 12 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25097, NGC 2708, MCG 0-23-15, ZWG 5.34, IRAS08535-0309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2726''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25498, UGC 4750, MCG 10-13-54, ZWG 288.18, IRAS09010+6007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2737''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 23 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25453, UGC 4751, MCG 4-22-5, ZWG 121,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2722''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25221, NGC 2733, MCG -1-23-14, IRAS08562-0330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2734''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25413, NPM1G +17.0238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2735A''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2735A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25402, MCG 4-22-3, ZWG 121.3, VV 40, ARP 287, NPM1G +26.0168. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2735A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2733''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 12 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25221, NGC 2722, MCG -1-23-14, IRAS08562-0330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2738''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 23 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25454, UGC 4752, MCG 4-22-6, ZWG 121.10, VV 481, IRAS09011+2210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Куприт''' Сu2O Минералдың аты латынның купрум мыс деген сөзінен алынған. (Кейде оның темір тотығымен араласқан түрін кірпіш тәрізді мыс рудасы деп атайды). Химиялық құрамы: Cu 88,8%, 11,2%. Механикалық қоспа түрінде жеке мыс металымен бірге жиірек кездеседі, майда не- месе жасырын кристалды түрлеріндегі қоспалары: Ғе2О3 SO2, Н2О. Қаттылығы 3,5—4, меншікті салмағы 5,85—6,15 (орташа 6). Жымдастығы октаэдр бойынша нашар білінеді. Түрі қызыл, майда және жасырын кристалды түрлері сұрғылт. Сызық дағы қызыл күрең (шынымен екінші рет үйкегенде сарғаяды). Кристалының сынған жері алмазша жалтырайды. Куприттің жұқалары шала мөлдір келеді. 2,85. Сингодиясы куб; '''Кристалдық ішкі құрылысы''' мынадай: оттек иондары кубтың бұрыштары мен орталығына орналасқан (орталықты куб); мыс иондары кубтың диагональдары бойындағы екі оттектің араларына орналасқан. Демек, олар кіші кубтың диагоналы бойында, орталық оттектің айналасында тетраэдр күрайды. Осы айтылған құрылыс бірнеше заттарда болады. Оларды куприт типтес құрылысты деп атайды. Кристалдарының сырт бейнесі көбінесе майда октаэдр түрінде, кейде куб немесе додекаэдр болады. Кристалының жіңішке талшық түрлері де сирек кездеседі. Ол кеп жерлерде түтас түйіршікті немесе топырақ ұрылысты болады, мұндай жағдайларда басқа заттармен де аралас келеді. Куприт көбінесе мысты сульфидтердің тотығуында экзогендік жағдайда пайда болады. Әсіресе ол халькозин тотық қанда түзіледі. Оның схемасы мынадай: Cu2S 2О2 2О 2О H2SО4 Куприт кебінесе мыстың басқа түрлі тотыққан минералдарымен (малахит, азурит, мыс т. б.) бірге кездеседі. Куприт мыс кенінің ең жақсы руда минералы болып табылады. Бірақ оның қоры қазір азайған. '''Куприт кендері''' КСРО-да Уралдың ескі кендерінде (Гумешевск, Меднорудянск, Турьинск т. б.), Алтай мен Орталық Қазақстанда жиі кездеседі. Францияда Шесси (Лион маңында) кенінде оның өте ірі кристалдары (2—3 см) кездескен. ==Дереккөздер== Санат:Мыс минералдары 
'''NGC 2730''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25384, UGC 4743, MCG 3-23-28, ZWG 90.57, IRAS08594+1702. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2731''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25376, UGC 4741, MCG 2-23-21, ZWG 33.48, ZWG 61.45, IRAS08594+0829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2739''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 18 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25530, MCG 9-15-85, ZWG 264.59, KCPG 185A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2732''' Керік шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25999, UGC 4818, MCG 13-7-16, ZWG 350,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2729''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25352, UGC 4737, MCG 1-23-18, ZWG 33.46, ARAK 191, NPM1G +03.0196. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2741''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25425, MK 1221, IRAS09004+1827. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2742''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25640, NGC 2816, UGC 4779, MCG 10-13-57, ZWG 288.19, IRAS09036+6040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2736''' Vela шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 260-N14, Herschel. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2728''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2728 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25360, UGC 4738, MCG 2-23-20, ZWG 61.42, NPM1G +11.0183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2740''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25531, MCG 9-15-86, ZWG 264.60, KCPG 185B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 24''' Григориан күнтізбесінде жылдың 267-ші күні (кібісе жылдарда 268-ші). Жылдың аяғына 98 күн қалады. Honda ==== Мейрамдар ==== Республика күні Конституция күні ==== Оқиғалар ==== 1948 «Honda» серіктестігі негізделді. 1960 АҚШ–та алғашқы «Энтерпрайз» суға түсірілді. 1968 Эсватини мемлекеті БҰҰ құрамына қабылданды. 1970 «Луна-16» ғаламшараралық станциясы Жерге ай бетінің топырағын жеткізді 1998 Лионда Франция алғаш рет адам қол ауыстыру операциясы жасалды 1999 Бейкер-стритте Шерлок Холмсқа ескерткіш ашылды. ==== Туғандар ==== 1821 Циприан Камиль Норвид (1883), поляк ақыны, суретшісі және мүсіншісі. 1895 Андре Фредерик Курнан (1988), француз текті америкалық физиолог, физиология және медицинадан 1956 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1898 Ховард Уолтер Флори (:en:Howard Walter Florey) (1968), Аустралия патологы, 1945 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1905 Северо Очоа (:en:Severo Ochoa) (1993), Испания және АҚШ биохимигі, физиология және медицинадан 1959 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1802 Александр Николаевич Радищев (1749), орыс жазушысы. 1945 Ханс Гейгер (:en:Johannes "Hans" Wilhelm Geiger) (1882), неміс физигі. 1972 Адриан Фоккер (:en:Adriaan Daniël Fokker) (1887), голланд физигі. == Сыртқы сілтемелер == Санат:24 қыркүйек 
'''КУРЧАВАЯ''', Бұйратты Ақмола облысы Сандықтау ауданының қиыр батысында орналасқан шоқы. Батыстан шығысқа қарай км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Абсолютiк биіктігі 533 м. Беткейлері аз тілімденген, батысы тіктеу, шығысы көлбеу келген. Жер қыртысы девонның орта бөліктік тау жыныстарынан түзілген. Оның бетін шөгінділер жауып жатыр. Карбонатты қара топырағында қызыл қау аралас әр түрлі шөптесіндер өскен. Кейбір жерлерінде Коржинский селеуі, сәбізшөп, т.б. кездеседі.‎ 
'''NGC 2735''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 ақпанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25399, UGC 4744, MCG 4-22-2, ZWG 121.3, ARP 287, VV 40, IRAS08597+2608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2742A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2742A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25836, UGC 4803, MCG 10-13-60, ZWG 288.22, ZWG 311.30, IRAS09059+6227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2742A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2744''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25480, UGC 4757, MCG 3-23-31, ZWG 90.65, VV 612, IRAS09018+1839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2743''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25496, UGC 4760, MCG 4-22-9, ZWG 121.13, IRAS09019+2512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2748''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26018, UGC 4825, MCG 13-7-19, ZWG 350.14, IRAS09080+7640, PRC C-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2749''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25508, UGC 4763, MCG 3-23-36, ZWG 90,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2747''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25507, ZWG 90.70, NPM1G +18.0220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2746''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25533, UGC 4770, MCG 6-20-23, ZWG 180.32, KARA 298, IRAS09028+3535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2745''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2745 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25478, ZWG 90.64, NPM1G +18.0219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2745 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2753-1''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2753-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25603, MCG 4-22-15, ZWG 121.20, KCPG 187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2753-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Кушакевич шиқылдағы''' () құртқашаштар тұқымдасы, шиқылдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Шу-Іле тауларында, Қаратауда кездеседі. Таудың тастақты беткейлері мен қызыл түсті балшықты жерлерінде өседі. Биікт. 15 см, жуашығы жұмыртқа тәрізді, қалыңд. 1,5 см. Сабағы қысқа, оны жапырақтары жауып тұратындықтан көрінбейді. Жапырақтары доға сияқты иіліп келген, шеттерінде ақ жолағы болады. Гүлі ақшыл күлгін түсті, дара жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Наурыз сәуір айларында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Гүлдері әдемі болғандықтан сәндік үшін өсіріледі. К. ш. сирек кездесетін эндемик түр. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. 15 см, жуашығы жұмыртқа тәрізді, қалыңд. 1,5 см. Сабағы қысқа, оны жапырақтары жауып тұратындықтан көрінбейді. Жапырақтары доға сияқты иіліп келген, шеттерінде ақ жолағы болады. Гүлі ақшыл күлгін түсті, дара жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Наурыз сәуір айларында гүлдеп, мамыр маусымда жемістенеді. Гүлдері әдемі болғандықтан сәндік үшін өсіріледі. К. ш. сирек кездесетін эндемик түр. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.‎ Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 2754''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25504, ESO 564-16, NPM1G -18.0294. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2752''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25523, UGC 4772, MCG 3-23-38, ZWG 90.72, IRAS09028+1832. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2751''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25517, MCG 3-23-37, ZWG 90,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2744A''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2744A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200248, VV 612. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2744A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2750''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25525, UGC 4769, MCG 4-22-12, ZWG 121.17, KCPG 186B, IRAS09028+2538, VV 541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2753-2''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2753-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 4-22-15, ZWG 121,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2753-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2762''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 26 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25828, MCG 8-17-45, ZWG 264,72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2757''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 564-**18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2756''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25757, UGC 4796, MCG 9-15-98, ZWG 264.67, IRAS09054+5402. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2763''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25570, MCG -2-23-10, IRAS09044-1517. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
отрядына жататын құс. Қазақстанда Жайық өзенінің орта бойындағы далада, ал түлеу кезінде Маңғыстау тауларында, Сырдария, Сарысу, Шу өзендерінің төменгі жағында, Балқаш Алакөл, Зайсан кездеседі. Дене тұрқы 25 см-дей. Арқасы сарғылт, қара қоңыр, төсі сұр, бауыры ақ. Аяғы жазғытұрым сары не сарғылт, күзде қоңыр түсті. Күжіркейдің қораздарының мойнында жазғытұрым қара, ақ, сарғыш реңді жаға тәрізді ұзын қауырсындары болады. Жыл құсы. Полигам. Өзен, көл маңындағы шөпті, ылғалды жерлерге маусымда ұялап, жұмыртқа басады. Негізгі қорегі жәндіктер мен олардың дернәсілдері, сондай-ақ бидай мен арпаның дәндерін де жейді. Күжіркейдің еті дәмді, бірақ кәсіптік маңызы жоқ. Әуесқойлықпен көп ауланады. Мекиен ''Calidris pugnax pugnax'' ==Дереккөздер== 
'''NGC 2760''' Керік шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 26 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2760 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2755''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25670, UGC 4789, MCG 7-19-34, ZWG 209.30, IRAS09047+4154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2761''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25638, MCG 3-23-41, ZWG 91.1, ZWG 90.77, KARA 302, IRAS09047+1838. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2758''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25515, ESO 564-20, MCG -3-23-19, IRAS09032-1850. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2769''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25870, UGC 4816, MCG 8-17-50, ZWG 264.76, KCPG 190A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2766''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25735, UGC 4801, MCG 5-22-9, ZWG 151,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2759''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25718, UGC 4795, MCG 6-20-33, ZWG 180,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2768''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2768 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25915, UGC 4821, MCG 10-13-65, ZWG 288,26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2765''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25646, UGC 4791, MCG 1-24-1, ZWG 33.61, KARA 303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2764''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25690, UGC 4794, MCG 4-22-17, ZWG 121.24, IRAS09054+2138. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Күздік көбелек''' (Agrotіs segetum) күздік дақылдар, мақта, қант қызылшасы, күнбағыс, жүгері, т.б. өсімдіктер көгінің аса қауіпті зиянкесі. Еуразия мен Африкада кеңінен таралған. Қазақстанның оңт., оңт.-шығысында және Шығыс Қазақстан облысында кездеседі. Қанаттарының өрісі 35 45 мм, денесінің ұзындығы 18 22 мм; алдыңғы қанаттары қоңыр немесе қара түстес, артқы қанаттары ашық сұр. Жұлдызқұрттары жұмыртқадан шығар кезде ақшыл, бас бөлімі қоңырлау, ұзындығы 52 мм-ге жетеді. Олар рет түлейді. Қазақстанда К. к-тер оңт-те жылына рет, оңт.-шығыста рет, ал шығыста рет жұмыртқалап көбейеді. Ұрғашылары арамшөптердің түбіне 400 500 жұмыртқа салады. Ересек жұлдызқұрттар тереңд. 10 25 см топырақта қыстайды. Көктемде өсімдіктер көктей бастағанда, отамалы дақылдар көшеттеріне қауіп төндіреді. Жас даму кезеңі мақта, қант қызылшасы, жүгері, бұршақ, темекі, бау-бақша, т.б. өсімдіктердің көктеген және көшеттер отырғызылған кездеріне сәйкес келеді. екінші, үшінші ұрпақтары жүгеріні, жоңышқаны, картопты, жазғы егістіктерді, түйнек және тамыр жемістілерді зияндайды. == Күрес шаралары == жоғары деңгейлі агротехника, ауыспалы егістіктерді игеру, өсіп-өну кезінде ылғалды ұстай отырып суғару, арамшөптермен күресу, хим., биол. препараттар мен биоагенттер қолдану.‎ == Дереккөздер == Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:1775 жыл 
'''NGC 2772''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25654, ESO 497-14, MCG -4-22-2, AM 0905-232, IRAS09054-2325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2774''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25879, MCG 3-24-4, ZWG 91,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2770''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25806, UGC 4806, MCG 6-20-38, ZWG 180.47, KUG 0906+333B, IRAS09065+3319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2767''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25852, UGC 4813, MCG 8-17-46, ZWG 264.75, NPM1G +50.0134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2773''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2773 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25825, UGC 4815, MCG 1-24-4, ZWG 34.5, NPM1G +07.0175, IRAS09070+0722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2770A''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S+S типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2770A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 82318, MCG 6-20-36, KUG 0906+333A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2770A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2779''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25958, MCG 6-20-44, ZWG 180,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2777''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25876, UGC 4823, MCG 1-24-6, ZWG 34.8, NPM1G +07.0176, IRAS09080+0724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2771''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25875, UGC 4817, MCG 8-17-51, ZWG 264.77, KCPG 190B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2775''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25861, UGC 4820, MCG 1-24-5, ZWG 34.6, KARA 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Күзек шегені''' Қарақұм мал жайылымының Жалағаш ауданы аумағында орналасқан құдық. Бұл жер 19 ғасырдың орта шенінде Керейт руының Ойық аталығында мың жылқы біткен Күзек байдың жазғы қонысы болған. Қарақұмның бұл аймағында әдетте тереңдікте мол судың көзі ашылады, бірақ топырағы ыспа құм болғандықтан қазылған құдықтар құлап қала береді. 1860 жылдары Күзек бай 30 түйе сексеуіл түсіріп, үлкен шеген салдырған. Сол шеген-құдық қазірге дейін малшы қауымының қажетін өтеп келеді. Құдық суы отар қойды суғаруға жетеді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''NGC 2778''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25955, UGC 4840, MCG 6-20-43, ZWG 180,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2781''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25907, MCG -2-24-2, IRAS09091-1436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2783A''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2783A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26013, NGC 2783, UGC 4859, MCG 5-22-19, ZWG 151.27, HCG 37A, KCPG 192B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2783A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2784''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25950, ESO 497-23, MCG -4-22-5, UGCA 152, AM 0910-235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2783''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26013, NGC 2783A, UGC 4859, MCG 5-22-19, ZWG 151.27, HCG 37A, KCPG 192B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2785''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26100, UGC 4876, MCG 7-19-42, ZWG 209.35, IRAS09120+4107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2780''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25967, UGC 4843, MCG 6-20-47, ZWG 180.57, KUG 0909+351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2782''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26034, UGC 4862, MCG 7-19-36, ZWG 209.31, KUG 0910+403, IRAS09108+4019, ARP 215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2783B''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2783B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26012, UGC 4856, MCG 5-22-17, ZWG 151.26, HCG 37B, FGC 857, KCPG 192A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2783B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2788B''' Volans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2788B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25443, ESO 60-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2788B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''Күзендер''' () сусар тұқымдасының бір туысы. Қазақстанда орманды далалар мен шөлейт аймақтарды, әсіресе, жусанды және астық тұқымдас өсімдіктер өскен жерлерді мекендейтін түрі бар: сарғыш күзен аққалақ ақкіс сары күзен еуропа қара күзені сасықкүзен су күзені. Бұлар көбінесе қосаяқтардың, аламандардың індерін пайдаланады. Өздері ін қазбайды. Тұрқы 13 53 см, салмағы. 0,1 2,2 кг. Денесі ұзынша келген. Жүні үлпілдек, жұмсақ, түсі алуан түрлі. Қорегін іңірде, түнде аулайды. Ақпанда ұйығып, мамыр айында 12-ден (кейде 19 20-дан) балалайды. Күзендердің ішінде ең ірісі дала күзені (Mustela eversmannі), оның тұрқы 29 52 см. Бұлар өздеріне қауіп төнгенде аналық безінен жағымсыз иіс шығарады, сондықтан оларды сасық күзен деп те атайды. Күзен терісі бағалы, кәсіптік маңызы бар аң. Сондай-ақ олар зиянкес кемірушілерді жеп пайда келтіреді. ==Түрлері== ''Африка күзені'' () ''Сарғыш күзен'' () Ақкіс ('''') Сасық күзен (сусар тұқымдасы) ('''') ''Колумбия күзені'' () ''Ұзынқұйрықты күзен'' () ''Итатси'' () ''Сарыжолақты күзен'' () Еуропа қара күзені ('''') ''Ява күзені'' () ''Америка күзені немесе қарааяқты күзен'' () Аққалақ ('''') ''Малай күзені'' () ''Орман күзені'' () Сары күзен ('''') ''Ақжолақты күзен'' () ''Мысыр күзені'' () == Дереккөздер == Санат:Күзендер Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 2788''' Carina шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25761, ESO 61-2, AM 0908-674, IRAS09083-6743. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2776''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25946, UGC 4838, MCG 8-17-56, ZWG 238.20, KUG 0908+451, IRAS09089+4509, KARA 314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2787''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26341, UGC 4914, MCG 12-9-39, ZWG 332.41, IRAS09148+6924. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2789''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 13 наурызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26089, UGC 4875, MCG 5-22-26, ZWG 151.35, IRAS09120+2956. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2788A''' Volans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2788A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25400, ESO 60-24, IRAS09020-6801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2788A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Volans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2796''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26178, UGC 4893, MCG 5-22-29, ZWG 151.42, NPM1G +31.0156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2791''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 2791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26088, ZWG 91.33, NPM1G +17.0249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2798''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26232, UGC 4905, MCG 7-19-55, ZWG 209.45, ARP 283, IRAS09141+4212, KCPG 195A, KUG 0914+422A, VV 50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2793''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2793 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26189, UGC 4894, MCG 6-21-2, ZWG 181.6, KUG 0913+346B, IRAS09137+3438, LT 6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2799''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26238, UGC 4909, MCG 7-19-56, ZWG 209.46, KUG 0914+422B, KCPG 195B, ARP 283, VV 50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Күзеуадыр''' Түнқатар тауының шығыс сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы қаласынан қарай 20 км, Жарлы ауылынан батысқа қарай км жерде орналасқан. Ұзындығы қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Абсолюттiк биіктігі 920 м. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір кезеңі мен пермьнің түзілген. Беткейлері көлбеу, аз тілімденген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында жусан, боз, селеу, сұлыбас, көде және тобылғы өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 2786''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26008, UGC 4861, MCG 2-24-2, ZWG 62.8, ARAK 197, IRAS09108+1238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2795''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 желтоқсанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2795 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26143, UGC 4887, MCG 3-24-20, ZWG 91,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2797''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26160, UGC 4891, MCG 3-24-23, ZWG 91.42, IRAS09135+1756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2794''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26140, UGC 4885, MCG 3-24-18, ZWG 91,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2790''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26092, MCG 3-24-16, MK 1228, ZWG 91.34, NPM1G +19.0206, IRAS09122+1954, ARAK 198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2803''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26181, UGC 4898, MCG 3-24-27, ZWG 91.44, KCPG 194B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2807A''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2807A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26212, MCG 3-24-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2807A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2801''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26183, UGC 4899, MCG 3-24-25, ZWG 91,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2802''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26177, UGC 4897, MCG 3-24-26, ZWG 91.44, KCPG 194B, NPM1G +19.0207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2807''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26213, MCG 3-24-31, ZWG 91,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Жасқайрат''' Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданыдағы ауыл, Күйгенкөл ауылдық округі орталығы. Бұрынғы атауы "Күйгенкөл". == Географиялық орны == Аудан орталығы Жәнібек ауылынан қарай 60 км-дей жерде, өзімен аттас көлдің жағалауында, ақжусан, еркекшөп, көкпек, қаражусан өскен бозғылт-қоңыр, сортаңдау қоңыр топырақты қуаң шөлейт белдемде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 912 адам (448 ер адам және 464 әйел адам) болса, 2009 жылы 754 адамды (358 ер адам және 396 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1963 жылы Тайыр Жароков атындағы қой өсіру кеңшарын ұйымдастыруға байланысты қаланды. Оның негізінде 1997 жылдан Күйгенкөлде және округтегі Қолтабан, Құрсай, Өнеге ауылдарында өндірістік кооператив, 62 шаруа қожалығы жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Ө.Сақыпов атындағы орта мектеп және ауылдарда бастауыш мектептер, мәдениет үйі, дәрігерлік амбулатория мен пункт бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Жәнібек ауданы елді мекендері 
'''NGC 2806''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 22 наурызда Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2806 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2809''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26220, UGC 4910, MCG 3-24-33, ZWG 91,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2800''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26302, UGC 4920, MCG 9-15-117, ZWG 264,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2792''' Vela шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 265+4.1, ESO 314-PN6, AM 0910-421, CS=13.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2810''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26514, NGC 2810A, UGC 4954, MCG 12-9-42, ZWG 332,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2810B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2810B деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2810B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2810A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2810A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26514, NGC 2810, UGC 4954, MCG 12-9-42, ZWG 332,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2810A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2808''' Carina шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 13, ESO 91-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2812''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26242, ZWG 91,60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2805''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2805 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26410, UGC 4936, MCG 11-12-3, ZWG 312,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
''Горельник'' Кіші Алматы өзенінің саласы. == Бастауы == Бастауын Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі 3000 биіктіктен алады (Титова мұздығынан) Кіші Алматы өзенінің су көзі. Горельник өзені Кіші Алматы өзеніне құяды және оның сол саласы болып табылады. 1932-1973 жылдар аралығында Қазақстан аумағында алғаш рет Горельник саяхат алаңы орнатылды. Революция кезінде өзен "Тухлый бұлағы" деп аталды, кейін күкіртсутегінің ерекше иісі болғандықтан «Шіріген ағын» деп аталды. 30-жылдардың басында, кесірінен шекара мектебінің курсанттары өртеп жіберді, содан кейін шатқалға '''«Горельник» (Күйгенсай)''' атауы берілді. Горельник өзенінде судың температурасы 27 С-қа жетеді. == Гидрологиясы == Ұзындығы км-ге жуық, су жиналатын алабы 12 км2. Жалпы ұзындығы км болатын шағын екі саласы бар. Өзеннің бастауында мореналық көл жатыр. Арнасының ені 1,8 2,0 м, тереңдігі 0,15 0,2 м. Жылдық орташа су ағымы 0,24 м3/с, су жыл бойы болады. Күйгенсай сел жүретін қауіпті өзендерге жатады. Өзен аңғары Алматы қаласы тұрғындарының демалыс аймағына жатады.‎ == Дереккөздер == Санат:Іле су алабы Санат:Алматы өзендері 
'''NGC 2811''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26151, MCG -3-24-3, UGCA 155, IRAS09138-1606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2804''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26196, IC 2455, UGC 4901, MCG 3-24-28, ZWG 91,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2814''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26469, UGC 4952, MCG 11-12-4, ZWG 312.3, IRAS09170+6428. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2819''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 желтоқсанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26274, UGC 4924, MCG 3-24-40, ZWG 91,62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2818''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан OCL+PN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCl 743, PK 261+8.1, ESO 372-PN13, AM 0914-362, PN: 11.6m, 1, 4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2813''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26252, UGC 4916, MCG 3-24-37, ZWG 91.61, NPM1G +20.0206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2823''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26340, UGC 4935, MCG 6-21-8, ZWG 181,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2820A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2820A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26485, IC 2458, MK 108, MCG 11-12-5, UGCA 159, ZWG 312.4, 7ZW 276. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2820A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2815''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2815 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26157, ESO 497-32, MCG -4-22-6, UGCA 156, AM 0914-232, IRAS09140-2325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2816''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25640, NGC 2742, UGC 4779, MCG 10-13-57, ZWG 288.19, IRAS09036+6040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Қырғыз Алатауындағы Боқтікен тау сілемінің асу. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Меркі ауданы Меркі ауылының 29 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Ең биік жері 2870 м. Мамыр қазан айларында салт атты адам өте алады. Беткейлік шайылу әрекеттері дамыған. Асудың батысынан Меркі, шығысынан Аспара өзендерінің салалары таудың биік жоталарынан бастау алады. Беткейлері жатық кең өзен аңғарлары жоғары қарай біртіндеп құламалы тік шатқалдарға ұласады. Солтүстігінде Үшемшек, оңтүстігінде Тұйықтөр, батысында Қызылқия асулары орналасқан.‎ == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы асулары Санат:Қырғыз Алатауы 
'''NGC 2822''' Carina шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26026, ESO 61-4, IRAS09132-6926, Beta Car (1.7) 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2821''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26192, ESO 497-34, MCG -4-22-7, IRAS09145-2636. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2825''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26345, MCG 6-21-10, ZWG 181,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2824''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26330, UGC 4933, MCG 4-22-31, MK 394, near SAO 80757, IRAS09160+2628, ZWG 121,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2828''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26365, ZWG 181.21, NPM1G +34.0154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2817''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 26 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26223, MCG -1-24-6, IRAS09146-0432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2826''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2826 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26346, UGC 4939, MCG 6-21-11, ZWG 181,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2826 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2829''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2036350, NPM1G +33.0151, double system ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2833''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26389, ZWG 181,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2820''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26498, UGC 4961, MCG 11-12-6, ZWG 312.5, MK 108, FGC 877, IRAS09177+6428. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 25''' Григориан күнтізбесінде жылдың 268-ші күні (кібісе жылдарда 269-шы). Жылдың аяғына 97 күн қалады. Франческо Борромини ==== Мейрамдар ==== Қарулы күштер күні ==== Оқиғалар ==== ==== Туғандар ==== 1599 Франческо Борромини (1667), итальян сәулетшісі. 1866 Томас Хант Морган (ум. 1945), америкалық биолог, генетик, АҚШ-тың ғылымдар Академиясының президенті, 1933 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1897 Уильям Фолкнер (1962), америкалық жазушы, 1949 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1777 Иоганн Генрих Ламберт (1728), неміс астрономы, математигі, физигі, философы. 1970 Эрих Мария Ремарк, неміс жазушысы(1898). 1986 Николай Николаевич Семёнов, орыс химигі және физигі, 1956 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1896). == Сыртқы сілтемелер == Санат:25 қыркүйек 
Желдіадыр тауларының оңтүстігіндегі қыстау. Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Бетбұлақ ауылының оңтүстігінде 21 км жерде орналасқан. Сарыкеңгір өзені аңғарында. Солтүстігінде Жайықтау тауы, шығысында Ақтөбе шоқысы, оңтүстігінде Есілбай тауы, батысында Бұзау, Ақсай қыстаулары бар. Шоқылы-белесті тау етегінің карбонатты қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан, тұран жусаны, селеу, қозықұлақ, тағы басқа шөптер мен бұталар өседі. ==Дереккөздер== Санат:Ұлытау ауданы қыстаулары 
'''NGC 2834''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26400, MCG 6-21-21, ZWG 181,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2831''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26376, UGC 4942, MCG 6-21-13, ZWG 181.24, ARP 315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2838''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26434, MCG 7-19-61, ZWG 209.55, NPM1G +39.0203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2836''' Carina шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26017, ESO 61-3, IRAS09131-6907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2830''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 2830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26371, UGC 4941, MCG 6-21-14, ZWG 181.23, ARP 315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2832''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26377, UGC 4942, MCG 6-21-15, ZWG 181.24, ARP 315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2841''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2841 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26512, UGC 4966, MCG 9-16-5, ZWG 265.6, KARA 324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2841 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2839''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2839 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26425, MCG 6-21-23, ZWG 181,31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2837''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2837 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2842''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2842 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26114, ESO 91-4, FAIR 282, IRAS09144-6251. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2842 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
(Cucubalus) қалампырлар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Ақтөбе облысында, Тобыл Есіл өзендері аңғарларында кездеседі. Көлеңкелі жерлер мен өзен, көл жағалауларында өсетін түрі жидекжемісті К. (С. baccіfer) бар. Биікт. 50 200 см, сабағы жоғарылаған сайын бұтақтана беретін немесе жерге төселіп өсетін өсімдік. Жапырақтары жұмыртқа не қандауыр тәрізді, үшкір, сағағына жақындағанда қысқарады (ұзындығы см, ені см). Дара гүлдері қос жынысты, ірі. Аталығы 10, аналығы үшеу. Тостағанша жапырақшалары қоңырау тәрізді, жасыл ақшыл түсті, күлтелері жіңішке. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жылтыр, қара түсті, құрғақ жеміс. Олар құстар арқылы таралады.‎ 
'''NGC 2827''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26342, IC 2460, MCG 6-21-9, ZWG 181,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2844''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2844 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26501, UGC 4971, MCG 7-19-64, ZWG 209.57, IRAS09186+4021. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2840''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26445, UGC 4960, MCG 6-21-25, ZWG 181.32, IRAS09178+3534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2835''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26259, ESO 564-35, MCG -4-22-8, UGCA 157, AM 0915-220, IRAS09156-2208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2847''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 2848. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2843''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2843 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26414. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2846''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2846 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2845''' Vela шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26306, ESO 314-10, MCG -6-21-2, IRAS09166-3747. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2854''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26631, UGC 4995, MCG 8-17-92, ZWG 238.46, KUG 0920+494A, IRAS09206+4925, ARP 285. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2849''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1838 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 756, ESO 314-SC13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''Күйелі''' Қызылсу өзенінің оң жағалық саласы. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма және Шығыс Қазақстан облысы Ұлан аудандары аумағында. Ұзындығы 29 км, су жиналатын алабы 434 км2. == Бастауы == Бастауын Ұлан ауданындағы Қойсары тауының баурайынан алып, Мортас қыстауынан төменде (15 км жерде) Қызылсу өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Шағын саласы бар. Жоғарғы және орта ағысы төбелі-жонды өңірмен ағады. Төменде өзен арнасы кеңейеді, саға тұсында жайылма түзейді. Аңғардың басым бөлігі жыртылған. Ондағы қызғылт қоңыр топырағында жусан аралас айрауық, қоңырбас, бетеге, сұлыбас, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы өзендері Санат:Ұлан ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 2852''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26571, UGC 4986, MCG 7-19-65, ZWG 209.59, KCPG 199A, NPM1G +40.0185. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2851''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2851 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26422, MCG -3-24-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2851 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2858''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2858 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26556, UGC 4989, MCG 1-24-17, ZWG 34.40, NPM1G +03.0212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2858 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2859''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26649, UGC 5001, MCG 6-21-30, ZWG 181,40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2857''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26666, UGC 5000, MCG 8-17-95, ZWG 238.49, ARP 1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2856''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26648, UGC 4997, MCG 8-17-93, ZWG 238.47, KUG 0920+494B, IRAS09208+4927, ARP 285. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2853''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2853 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26580, UGC 4987, MCG 7-19-66, ZWG 209.60, KCPG 199B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2853 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2848''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26404, MCG -3-24-7, UGCA 160, IRAS09178-1618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2855''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2855 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26483, MCG -2-24-15, UGCA 161, IRAS09190-1141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2855 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2850''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 22 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26452, NPM1G -04.0292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күйелі Қаратау''' Айтау тауларының солтүстігіндегі тау массиві. Хантау тауларының солтүстік-шығыс сілемі. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Шу ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 804 м. қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Батысында Хантау, солтүстігінде Қызылбастау тауларымен шектеседі. Солтүстік беткейі көлбеу, оңтүстігі қырқалы төбе болып келеді. Етегінен Күйеліқара, Ботабөрім өзендерінің салалары бастау алады.‎ == Географиялық құрылымы == тау жаралу процесінде қалыптасқан. Палеозойдың гнейстерінен, кристалды тақтатасынан, каледондық граниттен түзілген. == Өсімдігі == Тау етегінің саздақты бозғылт топырағында жусан бітік өседі. == Дереккөздер == Санат:Шу ауданы таулары 
'''NGC 2861''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2861 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26607, UGC 4999, MCG 0-24-10, ZWG 6.38, IRAS09210+0220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2861 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2868''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 2868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26598, NPM1G -10.0299. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2864''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26644, MCG 1-24-20, ZWG 34.44, IRAS09216+0609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2864 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2862''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 2862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26690, UGC 5010, MCG 5-22-45, ZWG 151.76, KARA 329, IRAS09219+2659. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2870''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26856, UGC 5034, MCG 10-14-13, ZWG 289.8, KARA 335, IRAS09241+5735. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2865''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26601, ESO 498-1, MCG -4-22-11, AM 0921-225, PRC C-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2863''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26609, NGC 2869, MCG -2-24-18, IRAS09211-1012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2871''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы наурызда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2871 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2869''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26609, NGC 2863, MCG -2-24-18, IRAS09211-1012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2875''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы наурызда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: part of 2874. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
''Falco tinnunculus'' '''Кәдімгі күйкентай''' () отрядына жататын жыртқыш құс. Қазақстанда кең тараған. Орманды далада, дала және шөлейтті аудандарда мекендейді. Шәулісінің қанатының ұзындығы 23 26 см, салм. 160 200 г, ал ұябасарында 24 28 см және 190 280 г. Күйкентайдың аталығының басы, арқасы, құйрығының үсті сұр, көкшіл, ал бауыры тамшы тәрізді теңбілі бар бурыл реңді. Ұябасарының басы, арқасы және құйрық үсті теңбілді қызғылт сары, бауырында тамшы тәрізді теңбілі ұзына бойына орналасқан. Жас күйкентайлардың реңі ұябасарларына ұқсас, бірақ бауыры тұтас қара теңбілді келеді. Күйкентайлар жыл құсы. Наурызда ұшып келеді. Топталып ағаш басына ұялайды. Сәуірдің 2-жартысында ұяда (көбіне 5) бурыл дақты сарғылт жұмыртқа салады. Оларды ұябасары 30 күндей шайқайды, балапандары бір айдан соң ұядан ұшады. Қорегі майда кеміргіштер, құстар, кесірткелер мен жәндіктер. Тамыздың аяғы қазанның басында жылы жаққа ұша бастайды. Кейбіреулері Қазақстанның орталығы (Наурызым қорығында) мен Орта Азияда, ал басым бөлігі Оңтүстік Азия мен Африкада қыстайды. Ауыл шаруашылығы зиянкестерін жеп пайда келтіреді. == Дереккөздер == Санат:Сұңқарлар Санат:Африка құстары Санат:Еуразия құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 2873''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 22 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2873 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26742, MCG 2-24-9, NPM1G +11.0198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2866''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 774, ESO 212-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2878''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26739, UGC 5022, MCG 0-24-14, ZWG 6.42, NPM1G +02.0216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2867''' Carina шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 278-5.1, ESO 126-PN8, CS=13.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2860''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2860 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26685, UGC 5007, MCG 7-20-3, ZWG 209.65, ZWG 210.5, IRAS09216+4116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2860 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2872''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26733, UGC 5018, MCG 2-24-8, ZWG 62.33, ARP 307, KCPG 202A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2879''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2879 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2885''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26811, IC 538, UGC 5037, MCG 4-22-58, ZWG 121,98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2874''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2874 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26740, UGC 5021, MCG 2-24-10, KCPG 202B, KCPG 202B, IRAS09230+1138, ZWG 62,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2881-1''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2881-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26747, MCG -2-24-21, VV 293, ARP 275. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2881-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күймесгүл''' (Dіctamnus) руталар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Дүние жүзінде Жерорта т. жағалауларынан Қиыр Шығысқа дейінгі аралықта кездесетін түрі белгілі. Қазақстанның далалы бұталардың арасында және тау етектерінің бұталы беткейлерінде өседі. Орманның ашық алаңы мен таудың ортаңғы белдеулерінде көбірек кездеседі. Балқаш Алакөл қазаншұңқыры, Мойынқұм өңірінде (Жамбыл облысы), Жетісу (Жоңғар), Күнгей Алатауларында, Шу-Іле тауларында шашыранды таралған түрі таспажапырақ К-і (D. angustіfolіus) бар. Оның биікт. 50 100 см. Сабағы бұтақты, қалың, ұзын түкті. Сабағының түп жағындағы жапырақтарының тақтасы салаланбаған бүтін, сабақ ұшына жақындаған сайын тақ қауырсынды жапырақшалардан тұрады. Гүлі қос жынысты, тостағаншасы күлгін қызғылт түсті, күлтесі, 10 аталық, ұялы бір аналығы болады. Мамырдан шілдеге дейін гүлдеп, шілде тамыз айларында жемістенеді. Жемісі бес ұялы қауашақ. Әр ұясында 3-тен қара, жылтыр тұқымы бар. К. өте улы өсімдік, жағымсыз иісті болғандықтан мал да жемейді. Егер жаңбырлы күндері гүлін бұтағымен жұлып алса, денеге тиген жерін (өсімдіктің ұлпасынан бөлінетін диктамнотоксин заты) күйдіріп жібереді. Жазылған күнде де орны қара дақ болып көпке дейін сақталады. Өсімдіктің құрамында эфир майы өте көп. Егер өсімдік отқа жағылса жалын өшкеннен кейін өсімдік сабағының өртенбегенін байқауға болады. Себебі, жалын беретін тек қана эфир майы. Осы ерекшелігіне қарай күймесгүл аталған.‎ == Дереккөздер == Санат:Руталар 
'''NGC 2884''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2884 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26773, MCG -2-24-22, IRAS09239-1120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2884 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2876''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26710, MCG -1-24-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2887''' Carina шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26592, ESO 91-9, AM 0922-633. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2882''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26781, UGC 5030, MCG 1-24-21, ZWG 34.46, IRAS09239+0810. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2886''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2886 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2881-2''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 2881-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -2-24-21, VV 293, ARP 275, IRAS09234-1146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2881-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2889''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26806, MCG -2-24-26, IRAS09247-1125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2888''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26768, ESO 434-2, MCG -5-23-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2883''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26713, ESO 372-24, MCG -6-21-5, VV 768, AM 0923-335, IRAS09232-3353. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2880''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26939, UGC 5051, MCG 10-14-15, ZWG 312,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Күйметас''' Арқат тауларының шығысында орналасқан тау. == Географиялық орны == Абай облысы Абай ауданы жерінде. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 914 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылған, енді жері км. Оңтүстік және шығыс беткейлері тік жартасты, солтүстік бөлігі көлбеуленіп далаға ұласады. Шығысы мен солтүстігінде Үлкен көлі, шағын өзен және бірнеше қыстаулар (Қопа, Қаратөбе, т.б.) орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозой жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Күйметастан шығысқа қарай км жерде бұта, тал, теректерден тұратын шағын орман алқабы бар. Тау баурайы мал жайылымына және шабындыққа пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары 
'''NGC 2877''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2877 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26738, MCG 0-24-15, ZWG 6.43, ARAK 201, IRAS09231+0226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2891''' Pyxis шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26794, ESO 498-8, MCG -4-23-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2892''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27111, UGC 5073, MCG 11-12-15, ZWG 312,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2898''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2898 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26950, MCG 0-24-18, ZWG 6.48, NPM1G +02.0221, IRAS09271+0217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2898 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2901''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 2901 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 5070, 5074 or 5087 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2897''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26949, NPM1G +02.0220, near SAO 117736. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2890''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 11 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26778, MCG -2-24-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2895''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27092, MCG 10-14-18, ZWG 289,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2893''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26979, UGC 5060, MCG 5-23-5, MK 401, KUG 0927+297, IRAS09273+2945, ZWG 152,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2899''' Vela шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 277-3.1, ESO 166-PN13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''КҮЙІККӨЛ'''– Өлкейек өз-нің орта ағысының оң аңғарындағы сор. Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы Тұмабұлақ а-нан 67 км жерде орналасқан. Ұзындығы км, енді жері км. Солт-нен көктем айларында Қарақой өз. құяды. Теңіз деңгейінен шамамен 125 биіктікте жатыр. Солт. жағалауы құрғақ өзен арналарымен тілімденген. Оңт.-шығыс бетінде сирек бұталы ағаштар өскен. Сор айдыны құмды-саздақты шөгінділермен Санат:Сорлар 
'''NGC 2904''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2904 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26981, ESO 434-6, MCG -5-23-3, AM 0928-300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2904 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2903''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27077, UGC 5079, MCG 4-23-9, KARA 347, ZWG 122,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2896''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2896 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26985, MCG 4-23-7, ZWG 122.9, NPM1G +23.0198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2905''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 2903. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2900''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 10 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26974, UGC 5065, MCG 1-24-26, ZWG 34.55, KARA 343, IRAS09276+0421. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2902''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27004, MCG -2-24-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2894''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26932, UGC 5056, MCG 1-24-24, ZWG 34.51, IRAS09268+0756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2907''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27048, MCG -3-25-2, IRAS09292-1630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2910''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2910 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 781, ESO 166-SC17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2910 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2915''' Хамелеон шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 31 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2915 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26761, ESO 37-3, AM 0926-762, IRAS09265-7624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Хамелеон (шоқжұлдыз) 
'''Күкірт айналымы'''– табиғатта күкірттің үздіксіз айналу құбылысы. Күкірт өзінің оксидтері SО3 пен SО2, күкіртсутек Н2S және бос күкірт күйінде жанартаулардың атқылауы кезінде сыртқы ортаға шығарылады. Сонымен қатар табиғатта К. а-на көп мөлшерде темір, қорғасын, мырыш, т.б. металдардың сульфидтері қатысады. Сульфидтер құрамындағы күкірт биосферада көптеген әсерінен сульфаттық күкіртке дейін тотығып топырақ пен судың құрамында болады. Топырақтағы сульфаттарды өсімдіктер бойына сіңіреді. Адам мен жануарлардың организмінде күкірт аминқышқылдары мен белоктың құрамында болады, ал өсімдіктерде эфир майларының, т.б. құрамына кіреді. Топырақта және теңіз лайларында өлі организмдер қалдықтарының ыдырауы кезінде күкірттің өте күрделі өзгерістері байқалады. әсерінен белоктың ыдырауы нәтижесінде пайда болған күкіртсутек әрі қарай бос күкіртке не сульфаттарға дейін тотығады. Бұл процесте түрлі қатысуы нәтижесінде күкірттің көптеген аралық қосылыстары түзіледі. Топырақтағы күкіртсутектен түрлі сульфидтік кендер, ал сульфаттардан гипс кендері түзіледі. Сульфидтер мен гипстің ыдырауы нәтижесінде бөлініп шыққан күкірт қайтадан К. а-на түседі. ==Дереккөздер== қосылыстар 
'''NGC 2916''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2916 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27244, UGC 5103, MCG 4-23-11, ZWG 122.21, IRAS09321+2155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2908''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27831, UGC 5152, MCG 13-7-34, ZWG 350.29, IRAS09375+7955. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2914''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27185, UGC 5096, MCG 2-25-6, ZWG 63.10, ARP 137, NPM1G +10.0186. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2917''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27207, UGC 5098, MCG 0-25-2, ZWG 7,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2911''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27159, UGC 5092, MCG 2-25-3, ZWG 63.7, ARP 232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2909''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 12 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2909 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2920''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27197, ESO 565-15, IRAS09318-2038. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2906''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27074, UGC 5081, MCG 2-25-1, ZWG 63.1, IRAS09294+0839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2912''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы сәуірде астроном Schultz Per Magnus Herman ашқан болатын және NGC каталогында 2912 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2912 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2918''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27282, UGC 5112, MCG 5-23-19, ZWG 152,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''КҮКІРТ КЕНТАСТАРЫ'''– құрамынан күкірт ажыратып алынатын минералдық шикізаттар. К. к-нан бос күкірт, күкірт қышқылы, әр түрлі өндіріс салаларында қолданылатын күкіртті қосылыстар алынады. К. к-ның минералдарына саф күкірт, мыс, полиметалл, колчедан, алтын және сирек металл кентастарында (S 13 55%) кездесетін сульфидтер мен шөгінді жыныстарда шоғырланатын сульфаттар (SО3 24,4 58,8%) жатады. Бұлардың ішіндегі ең маңыздылары саф күкірт, пирит пен марказит (S 53,4%), пирротин (S 31,5 41,8%); ангидрит (SО3 58,8%), гипс (SО3 46,6%). Күкірт мөлшеріне қарай К. к. бай (S 25%-дан жоғары), орташа (S 18 25%), кедей (S 18%) болып бөлінеді. Түзілу тегіне қарай шөгінді және жанартаулық болып бөлінеді. Кен құрамы жағынан опалиттік, болып ажыратылады. Тұздылығы жоғары алаптардың тұнбаларымен байланысты болып келетін шөгінді кендер тұз күмбездік, қабаттық, линзалық немесе ұялық болып жіктеледі де, минерал.-литол. құрамы жөнінен әктасты, сазды, мергельді, гипсті, құмтасты болып бөлінеді. Дүние жүзіндегі күкірттің басым бөлігі шөгінді кендерден өндіріледі. К. к. ашық және жер асты әдістерімен өндіріледі. Кентасты байыту әдістері күкірттің балқу темп-расына (112,8°С), физ., хим. қасиеттеріне негізделген. Қазақстанда бос күкірт Каспий маңы ойпатындағы тұз күмбездерінің бетінде кездеседі. Күкірт қышқылын полиметалл, мыс, көмір кендеріндегі пириттен, басқа кендердегі алунит, гипс, ангидриттен түсті металлургия з-ттары мен кокс пештерінің күкіртті газдарынан өндіреді. Қазір Теңіз кені мұнайының құрамындағы күкіртті тиімді пайдалану жолдары қарастырылуда. Атап айтқанда, оны жол төсеуге пайдалануға болатындығы анықталды.‎ 
'''NGC 2922''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2922 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27361, UGC 5118, MCG 6-21-57, ZWG 181.66, KUG 0933+379, IRAS09337+3755, KARA 355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2922 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2927''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2927 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27385, UGC 5122, MCG 4-23-16, ZWG 122,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2928''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27380, MCG 3-25-5, ZWG 92.11, IRAS09343+1712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2924''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27253, MCG -3-25-8, VV 808, NPM1G -16.0288. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2913''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2913 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27184, UGC 5095, MCG 2-25-5, ZWG 63,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2913 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2919''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27232, UGC 5102, MCG 2-25-7, ZWG 63.13, IRAS09321+1030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2926''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 наурызда Palisa Johann астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27400, UGC 5125, MCG 6-21-60, ZWG 181.71, KUG 0934+330, IRAS09345+3304. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2926 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2925''' Vela шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 783, ESO 166-SC22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2930''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 2930 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27404, MCG 4-23-18, ZWG 122.35, WAS 1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2931''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27415, MCG 4-23-19, ZWG 122,36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 26''' Григориан күнтізбесінде жылдың 269-шы күні (кібісе жылдарда 270-ші). Жылдың аяғына 96 күн қалады. Иван Петрович Павлов ==== Оқиғалар ==== Көтеріліс күні. *2011 Мәдениет телеарнасы тұсауын кесті. ==== Туғандар ==== 1849 Иван Петрович Павлов (1936), орыс физиологы, 1904 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1888 Томас Стернз Элиот (1965), америкалық ақын, 1948 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. ==== Қайтыс болғандар ==== 1976 Леопольд Ружичка (1887), хорват текті Швейцария физигі, радиохимигі, 1939 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1868 Август Фердинанд Мёбиус, неміс математигі және астрономы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:26 қыркүйек 
'''Күкірт қышқылы''' күкірттің маңызды қосылыстарының бірі. Ол екі негізді күшті қышқыл, орта және қышқыл тұздар түзеді. == Физикалық қасиеттері == Концентрациялы күкірт қышқылы түссіз, ұшпайтын, май тәріздес, суда жақсы еритін, сұйық зат. Тығыздығы 1,84 г/см3, массалық үлесі 98%. Ол 280°С-та қайнайды, ал 10,4°С-та кристалданады. thumb thumb thumb ''Күкірт қышқылы суда ерігенде көп жылу бөле отырып, онымен химиялық реакцияға түсіп, құрамы әр түрлі гидраттар түзеді. Олар: H2SO4*2O, H2SO4*2H2O, H2SO4*4H2O. Сондықтан да қышқылды суда еріткенде мынадай қауіпсіздік ережесін мұқият сақтау қажет: ауыр сұйықтықты (қышқыл) жеңіл сұйықтыққа (суға) шыны таяқшамен араластыра отырып, жайлап құю қажет. Сонда ауырлау күкірт қышқылы судың астыңғы қабатына дейін жетіп, бөлінген жылу біркелкі тарайды, ал керісінше суды қышқылға құйса, су қышқылдан жеңіл болғандықтан бөлінген мол жылу суды қайнау температурасына дейін жеткізіп, қышқыл жан-жаққа шашырауы мүмкін.'' Күкірт қышқылы күшті су тартқыш зат. Егер концентрациялы қышқыл толтырылған стақанды біраз уакыт ашық калдырса, ауадағы су буын бойына тартып сіңіреді де, қышқыл ыдыстан асып төгіледі. Осы қасиетіне бола күкірт қышқылын түрлі газдарды ылғалдан құрғату үшін пайдаланады. Концентрациялы күкірт қышқылы адам терісіне, матаға, ағашқа тисе, оны қарайтып күйдіреді. Сол себепті, күкірт қышқылымен жұмыс істегенде өте сақ болу керек. Теріге немесе матаға тиген күкірт қышқылын тездетіп сумен жуып, содан соң ас содасы ерітіндісімен шаю қажет. ==Химиялық қасиеттері== Концентрациялы күкірт қышқылына күшті тотықтырғыштың қасиеті тән. Сұйылтылған күкірт қышқылы басқа күшті қышқылдарға тән қасиеттерді көрсетеді. Екі негізді күкірт қышқылы сатылы индикаторға әсер етеді: Бірінші сатысында H2SO4 түгелдей дерлік Ал екіншісінде азырақ Күкірт қышқылы сілтілермен және ерімейтін негіздермен әрекеттесіп тұз түзеді немесе қысқартылған теңдеуі: Сұйылтылған күкірт қышқылы металдардың кернеу қатарындағы сутектің сол жағында орналасқан металдармен әрекеттескенде, тотықтырғыш қасиет көрсетеді, нәтижесінде сутек газы бөлінеді: Қалыпты температурада өте концентрациялы 80—90%-тік күкірт қышқылы көптеген металдармен: мысалы, темір, алюминий, хроммен әрекеттеспейді. Оның себебі, металл бетінде енжар қабат пайда болады. күкірт қышқылы H2SO4 металдардың кернеу қатарында сутектің оң жағында орналасқан металдармен де әрекеттеседі. Бұл жағдайда сутек бөлінбейді. Күкірттің тотығу дәрежесі +6 болатын сульфат-ионы SO4 есебінен тотықтырғыш болады, нәтижесінде SO2 түзіледі. Концентрациялы күкірт қышқылының мыспен әрекеттесуін қарастырайық.'' Барийдің ерімтал тұздары күкірт қышқылына және оның тұздары сульфаттарға анықтағыш реактив болады. Екі сынауыққа аздап күкірт қышқылы және натрий сульфаты ерітіндісінен құйып, үстіне барий хлоридінен тамызса, ақ тұнба түзіледі. Реакция теңдеулері немесе екі реакциядан қысқартылған теңдеу: BaSO4 тұнбасы суда да, азот қышқылында да күкірт қышқылын және оның тұздарын сипаттайтын реактив ретінде ерімтал барий тұздары пайдаланылады. күкірт қышқылына батырылған ағаш және қағаз қарайып, көмірге айналады. Қантқа әсер еткенде, күкірт қышқылы одан сутек пен оттекті бөліп алады, ал көміртек кеуекті көмір түрінде бөлініп шығады. Мысалы, оған тәжірибе жасап көз жеткізуге болады. Шамамен 30 ұнтақ қантты 100 мл-лік стақанға салып, шыны таяқшамен араластыра отырып, 26 мл концентрациялы H2SO4 қосу қажет. Қышқыл қосқан соң көп жылу бөліне отырып, гидраттану тез жүреді де қант қарайып, кеуекті көмірге айналып, стақаннан асып төгіле бастайды ''. == Қолданылуы == Күкірт қышқылы химиялық өндірістің көбінде қолданылатын негізгі өнім. Басқа қышқылдармен салыстырғанда, химия өнеркәсібінде кең көлемде қолданылуына сәйкес күкірт қышқылы бірінші орында тұр. Ол басқа бейорганикалық қышқылдарды HCL, HN03, Н3Р04 және минералдық тыңайтқыштарды алуда кеңінен пайдаланылады. Металлургияда түсті металдар алу үшін мұнай еңдеуде түрлі өнімдерді тазартуға, қопарылғыш заттар, жасанды талшықтар, бояулар, дәрі-дәрмектер парфюмерия өндіруде, тері илеуде және пластмасса синтездеуде алатын орны ерекше. == Күкірт қышқылының тұздары == Күкірт қышқылының тұздары типті болады: орта және қышқыл тұздар. Орта тұздар сульфаттар, қышқыл тұздар Көпшілік сульфаттар суда жақсы ериді, ал ерімейтіндерге және аз еритіндерге BaSO4, SrSO4 жатады. Kөп қолданылатын тұздары: натрий сульфатының кристал-гидраты Na2SO4*10H2O, оның минералын мирабилит деп атайды. Осы тұз медицинада дәрі ретінде "глаубер тұзы" деген атаумен қолданылады. Натрий сульфатының негізгі қоры Арал, Балқаш көлдерінің маңында кездеседі. Кальций сульфаты CaSO4 табиғатта минерал CaSO4*2Н2O түрінде таралған. Оны қыздырып алебастр алып, құрылыста байланыстырғыш зат ретінде пайдаланады. Тотияйын, яғни мыс кристалгидраты CuSO4*5H2O жасанды жібек, талшық алуға, өсімдік зиянкестерімен күресуге қажет. Темір (II) сульфатының кристалгидраты FeSO4*7H2O ауыл шаруашылық зиянкестерімен күресуде, мата бояуда, фотографияда қолданылады. == Дереккөздер == қышқылдар Санат:Күкірт қосылыстары Санат:Тағам қоспалары Санат:Жоғарғы қауіпті заттар 
'''NGC 2929''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27398, UGC 5126, MCG 4-23-17, ZWG 122.34, IRAS09346+2323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2923''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27306, ZWG 92.8, NPM1G +16.0191. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2934''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1523531, NPM1G +17.0268. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2935''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27351, ESO 565-23, MCG -3-25-11, UGCA 169, IRAS09344-2054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2921''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27214, ESO 565-17, MCG -3-25-6, IRAS09321-2041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2936''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27422, UGC 5130, MCG 1-25-5, ZWG 35.15, ARP 142, VV 316. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2933''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2933 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27436, UGC 5132, MCG 3-25-8, ZWG 92.15, VV 808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2942''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27527, UGC 5140, MCG 6-21-65, ZWG 181.76, KUG 0936+342, IRAS09361+3413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2932''' Vela шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2932 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 261-**10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2938''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылу тарихы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында ол 2938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда оның келесідей атаулары бар: PGC 27473, UGC 5115, MCG 13-7-32, ZWG 350,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''КҮКІРТТІ БАКТЕРИЯЛАР''', күкірт қосылыстарын белсенді түрде тотықтандыратын тион бактериялары. К. б-на көптеген фотоавтрофты қара қошқыл және жасыл бактериялар жатады. Сондай-ақ түссіз хемотрофты К. б. да болады. Бұларға Thіobacіllus, Thіomіcrospіra, Sulfolobus туысына жататын түрлер кіреді. К. б. табиғаттағы зат алмасу процесіне қатысады. Мыс., топырақ арасына түскен ақуыз шірігенде, күкіртті сутек пайда болады. Бұны К. б. күкірт қышқылына дейін толықтырады, десульфаттайтын бактериялар күкірт қышқылы тұздарын күкірт сутекке дейін К. б. табиғатта күкіртті бұлақтарда, ағынсыз суда, топырақ арасында таралған. Күкіртті тотықтандыратын бактериялар мыс, т.б. бірнеше металдарды басқа тау жыныстарынан бөліп алу үшін қолданылады.‎ 
'''NGC 2937''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27423, UGC 5131, MCG 1-25-6, ZWG 35.15, ARP 142, VV 316, NPM1G +02.0225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2941''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27470, MCG 3-25-9, ZWG 92,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2943''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27482, UGC 5136, MCG 3-25-11, ZWG 92,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2939''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2939 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27451, UGC 5134, MCG 2-25-11, ZWG 63.22, IRAS09354+0945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2947''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27309, IC 547, IC 2494, MCG -2-25-4, IRAS09336-1212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2940''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27448, MCG 2-25-12, ZWG 63.23, NPM1G +09.0192. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2946''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27521, UGC 5143, MCG 3-25-13, ZWG 92.20, IRAS09362+1715. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2945''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27418, ESO 565-28, MCG -4-23-10, IRAS09354-2148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2944-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 наурызда Palisa Johann астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2944-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27534, UGC 5144, MCG 6-21-67, ZWG 181.78, VV 82, IRAS09363+3232, KUG 0936+325B, 0936+3233, ARP 63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2944-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2951-1''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2951-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1148459, MCG 0-25-6, ZWG 7,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2951-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
thumb left thumb '''Күл'''– түрлі отындардың толық жануы кезінде олардың құрамындағы минералдық қосылыстардан түзілетін жанбайтын қалдық. Химикалық құрамы жағынан күл SіО2, Al2О3, CaO, MgO, Fе2О3, т.б. оксидтерден тұрады. Тас көмір мен қоңыр көмірдің 45%-ы, жанғыш тақтатастың 50 80%-ы, шымтезектің 30%-ы, ағаш отынның 1% мөлшері күлге айналады. К. қазандық агрегаттардың оттығында, т.б. бөліктерінде қож (шлак) түрінде тұтылып, ластайды да қыздыру беттерінің жылу беруін нашарлатады әрі қазандықтың аэродинамикалық кедергісін арттырады. Ұшпа күлдер қазандық түтіктері мен түтін тартқыш құбырларын үйкелеп мүжиді және түтінмен бірге сыртқа шығып, қоршаған ортаны ластайды. Күл құрылыс материалдары өндірісінде бетонның кейбір түрлерін дайындауға, а. ш-нда тыңайтқыш ретінде пайдаланылады. Көмір Күлінен сирек кездесетін элементтер (галлий, германий) алынады. == Дереккөздер == Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау 
'''NGC 2950''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27765, UGC 5176, MCG 10-14-32, ZWG 289,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2949-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2949-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27579, ZWG 92,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2949-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2951-2''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2951-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27562, MCG 0-25-6, ZWG 7.17, NPM1G -00.0252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2951-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2952''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2952 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2952 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2954''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27600, UGC 5155, MCG 3-25-19, ZWG 92.26, KARA 358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2953''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2953 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2953 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2944-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 наурызда астроном Palisa Johann ашқан болатын және NGC каталогында 2944-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27533, UGC 5144, MCG 6-21-67, ZWG 181.78, VV 82, IRAS09363+3232, KUG 0936+325A, 0936.4+3233, ARP 63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2944-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2956''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 2956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27531, ESO 565-34, IRAS09369-1852. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2949-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2949-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27579, ZWG 92,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2949-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2948''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2948 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27518, UGC 5141, MCG 1-25-7, ZWG 35.20, IRAS09363+0710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Жетіқоңыр құмының шығысындағы қыстау. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Сарысу ауылдық округі аумағындағы Тас-Оба ауылының солт.-шығысында 10 км жерде орналасқан. Солт-нде "Тұрай", "Победа" құдықтары, шығысында "Мұзқазған" қонысы, оңт-нде "Жаман Айбат" тауы, батысында "Шаянбай" қонысы мен өзімен аттас бұлақ бар. Қоңыр сортаң түсті құмды топырақ жамылғысында жусан, эфедра, жүзгін, т.б. өседі.‎ == Дереккөздер == Санат:Қыстаулар Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''NGC 2959''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27939, UGC 5202, MCG 12-9-62, ZWG 332.61, KCPG 211A, IRAS09409+6849. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2955''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27666, UGC 5166, MCG 6-21-73, ZWG 181.82, KARA 361, IRAS09382+3606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2958''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы наурызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27620, UGC 5160, MCG 2-25-15, ZWG 63.33, IRAS09379+1206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2957B''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2957B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28119, MCG 12-10-2, ZWG 332.64, ZWG 333,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2957B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2957A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2957A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28113, MCG 12-10-1, MK 121, NPM1G +73.0057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2957A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2963''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2963 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28155, UGC 5222, MCG 12-10-3, MK 122, ZWG 332.65, IRAS09431+7311, ZWG 333,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2966''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27734, UGC 5181, MCG 1-25-13, MK 708, NPM1G +04.0213, IRAS09395+0454, ZWG 35,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2964''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27777, UGC 5183, MCG 5-23-27, ZWG 152.56, KCPG 210A, IRAS09399+3204, KUG 0939+320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2961''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 26 желтоқсанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27958, NGC 2959A, MCG 12-9-63, ZWG 332.63, KCPG 211B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2962''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 желтоқсанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 2962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27635, UGC 5167, MCG 1-25-11, ZWG 35,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күмәнді долана''' (Crataegus ambіgua) раушангүл тұқымдасы, долана туысына жататын бұта. Қазақстанда Маңғыстау түбегінде кездеседі. Жыралардың түбінде, гипсті және борлы қабатты сайларда, ылғалды жерлерде өседі. Биіктігі м-дей, өркендері негізінен тікенсіз (сирек тікенді) болады. Жапырақтары ашық жасыл түсті жұмыртқа тәрізді, ұзындығы см, ені см-дей, қалақты. Тостағанша жапырақшалары жұмыртқа тәрізді, ұштары үшкір, шетері қылтанды. Күлтелерінің диаметрі 15 мм-дей. 20 шақты гүлдері бірігіп, қалың қалқанша гүлшоғырын құрайды. Мамыр айында гүлдеп, шілде тамызда жеміс салады. Жемісі эллипс тәрізді жидек, қара қошқыл түсті үстінде ақшыл нүктелері болады. Күмәнді долана гүлдеген кезде бал түзеді. ==Дереккөздер== 
'''NGC 2960''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2960 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27619, UGC 5159, MCG 1-25-9, MK 1419, ZWG 35.26, IRAS09380+0348, KARA 359. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2960 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2967''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27723, UGC 5180, MCG 0-25-7, ZWG 7.20, IRAS09394+0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2965''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2965 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27813, UGC 5191, MCG 6-22-3, ZWG 181.86, ZWG 182,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2965 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2968''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27800, UGC 5190, MCG 5-23-29, ZWG 152.58, KCPG 210B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2969''' Секстант шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27714, MCG -1-25-21, MK 1235, IRAS09394-0822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2969 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Секстант (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2972''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2999, OCL 778, ESO 212-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2970''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27827, MCG 5-23-30, MK 405, ZWG 152.59, KUG 0940+322, NPM1G +32.0218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2974''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27762, MCG 0-25-8, UGCA 172, ZWG 7.22, IRAS09400-0328. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2959A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2959A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27958, NGC 2961, MCG 12-9-63, ZWG 332.63, KCPG 211B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2959A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2976''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2976 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28120, UGC 5221, MCG 11-12-25, ZWG 312.23, KUG 0943+681. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2976 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Күмбез. Ахмет Иасауи кесенесінің күмбезі '''Күмбез''' жалпы жобасы шеңберленіп келген (кейде көп қырлы, эллипске ұқсас, т.б.) ғимараттар мен құрылыстардың төбесін жабула қолданатын конструкциялық элементтердің бір түрі. Күмбез ғимарат төбесін құрсаулай бүріп тұрумен бірге үстіңгі салмақтық қабырғаға біркелкі түсуін қамтамасыз етеді. Күмбез жасау б.з.б. ғасырдан белгілі. Ең алғашқыда солқылдақ шыбықтарды иіл, балшықтан салынған күрке тәрізді етіп жасалды. Ежелгі дәуірлерде күмбездің тастан немесе қызыл кірпіштен салынған түрлері пайда болды. Ғимараттар мен құрылыстарды қос қабат күмбезбен жабу әсіресе, Орта Азия сәулет өнерінде өркен жайды. 19 ғасырдың 2-жартысынан күмбез тұрғызу ісіне темір-бетонның кең қолданылуын байланысты 20 ғасырда сан алуан пошымдағы (сақиналы, қобылы, т.б.) алып күмбездер салу ісі дамыды. Төбесі күмбезбен жабылған мазарларды да қазақтар күмбез деп атайды (мысалы, Алаша хан күмбезі, т.б.).70 80 ж. Алматы қаласында төбесі күмбезді ғимараттар ("Арасан" емдеу-сауықтыру кешені, Оқушылар сарайы, Қазақстан Орталық мұражайы, т.б. ғимараттары) саны өсуде. == Дереккөздер == Санат:Құрылыс элементтері мен құрастырмалары Санат:Храмдық сәулет өнері 
'''NGC 2975''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 2975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27664, NPM1G -16.0291. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2973''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2973 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2984''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27838, IC 556, UGC 5200, MCG 2-25-25, ZWG 63,53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2983''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27840, ESO 566-3, MCG -3-25-17, UGCA 176. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2985''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28316, UGC 5253, MCG 12-10-6, ZWG 333.4, ZWG 332.67, IRAS09459+7230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2985 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2971''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 26 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27843, UGC 5197, MCG 6-22-5, ZWG 181.87, ZWG 182,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2979''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27795, NGC 3050, MCG -2-25-12, IRAS09407-1009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2986''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27885, ESO 566-5, MCG -3-25-19, UGCA 178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2982''' Vela шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 24 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2982 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 770, ESO 262-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2982 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2980''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27799, MCG -1-25-28, IRAS09407-0923. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
Ақшатау жотасының оңтүстігіндегі оқшауланған шоқылы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы Айғыз ауылының 15 км жерде орналасқан. Бақанас және Аягөз өзендерінің аңғарында. Абсолюттiк биіктігі 746 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Солтүстік беткейі тіктеу, қалған бөліктері көлбеу келген. Пішіні доға тәрізді. Солтүстігінде Аққұдық бұлағы, шығысында Қожа, Омар қыстаулары, оңтүстігінде Жуантөбе бұлағы мен Қарашоқы шоқысы, батысында Алтынқазық тауы орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Палеозой дәуірінің кварцит, құмтас, әктас, конгломерат, эффузивті жыныстарынан құралған. == Өсімдігі == Баурайындағы қоңыр топырақ жамылғысында қараған, тобылғы, тасжарған, т.б. бұталар, тал өседі. Мал жайылымына қолайлы.‎ == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 2978''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 10 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27808, MCG -1-25-29, IRAS09408-0931. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2989''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27962, ESO 566-9, MCG -3-25-20, IRAS09430-1808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2988''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 19 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28078, ZWG 122.78, KCPG 214A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2996''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2996 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28049, ESO 566-12, MCG -3-25-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2981''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 наурызда астроном Oppenheim Samuel ашқан болатын және NGC каталогында 2981 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27925, UGC 5208, MCG 5-23-32, ZWG 152,62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2981 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2977''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27845, UGC 5175, MCG 13-7-35, ZWG 350.30, KARA 393, IRAS09388+7505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2987''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 25 наурызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27981, UGC 5220, MCG 1-25-17, ZWG 35.47, IRAS09430+0510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2998''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 15 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2998 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28196, UGC 5250, MCG 7-20-51, ZWG 210.36, KUG 0945+443, IRAS09455+4418. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2992''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2992 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27982, MCG -2-25-14, ARP 245, IRAS09432-1405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2992 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2997''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2997 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27978, ESO 434-35, MCG -5-23-12, UGCA 181, AM 0943-305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Күміс қосылыстары'''– күміс элементін түзетін қосылыстар. Күміс өзінің барлық қосылыстарында бір валентті. Оның активтігі кем болғандықтан сұйытылған күкірт пен тұз қышқылдарынан сутекті ығыстыра алмайды, бірақ қыздырғанда олармен әрекеттеседі. Күміс ионы кешенді қосылыстар түзуге өте бейім болғандықтан, циан қышқылы тұздарының ерітінділерінде оттек газы немесе сутек пероксиді арқылы оңай тотығады. Күмістің Ag2O, AgO, Ag2O3 оксидтері белгілі. Күміс азот қышқылында (НNO3) еріп күміс нитратын түзеді. Күміс нитраты, AgNO3 айна жасауда, күміспен әр түрлі бұйымдарды қаптау үшін гальваник. техникада және күмістің басқа қосылыстарын алу үшін қолданылады. Күміс галогендермен әрекеттесіп AgBr, AgCl, AgJ, AgF, т.б. қосылыстарын түзеді. Күміс бромиді (бромды күміс), AgBr ақшыл сары түсті кристалды зат, тығызд. 6,47 г/см3, балқу 430°С. Күміс бромиді аммиак, натрий тиосульфаты және калий цианидімен әрекеттесіп, суда еритін кешенді қосылыстар түзеді. Күміс бромиді жарық әсерінен ыдырайды. Табиғатта ол күміс хлоридімен бірге кездеседі. Оны калий бромиді (KBr) мен күміс нитратының (AgNO3) ерітінділерін әрекеттестіру арқылы алады. Күміс иодиді (иодты күміс), AgJ ақшыл сары түсті кристалл, тығызд. 5,67 г/см3, балқу 552°С. Суда ерімейді, тиосульфаттарда ериді. Ол калий цианидімен әрекеттесіп, суда ерімтал кешенді қосылыс түзеді. Күміс иодидін күміс нитраттарының ерітіндісіне йодсутек қышқылымен немесе оның тұздарымен әсер ету арқылы алады. Күміс хлориді (хлорлы күміс), AgCl ақ түсті кристалды зат, тығызд. 5,56 г/см3, балқу 457,5°С, қайнау 1431°С. Ол аммиак, натрий тиосульфаты және калий цианидімен әрекеттесіп, суда ерімтал кешенді қосылыстар түзеді әрі жоғарыда аталған заттардың судағы ерітінділерінде жақсы ериді. Күміс хлориді жарық әсерінен ыдырап, қара түсті күміс бөлініп шығады. Табиғатта кен түрінде кездеседі. Таза күйінде оны күміс нитратының (AgNO3) ерітіндісіне хлорлы натрий ерітіндісімен әсер етіп алады. AgBr, AgCl, AgJ-тері жарық сәулесін сіңірудің нәтижесінде күміске және галогендерге айналу қасиетін фотоматериалдар жасауда қолданады. Санат:Күміс қосылыстары 
'''NGC 2993''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27991, MCG -2-25-15, ARP 245, IRAS09434-1408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2995''' Vela шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2995 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 167-?4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2994''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2994 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28122, UGC 5239, MCG 4-23-35, ZWG 122.82, IRAS09444+2219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2994 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2999''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I1p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 2972, OCL 778, ESO 212-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2990''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28026, UGC 5229, MCG 1-25-21, ZWG 35.51, ARAK 214, IRAS09436+0556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3003''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28186, UGC 5251, MCG 6-22-13, ZWG 182.21, KUG 0945+336, IRAS09456+3339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3001''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28027, ESO 434-38, MCG -5-23-14, UGCA 183, AM 0944-301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3000''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3000 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 2991''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28079, UGC 5233, MCG 4-23-33, ZWG 122.78, KCPG 214B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 2991 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3006''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28235, MCG 7-20-55, ZWG 210.37, NPM1G +44.0144, KUG 0946+442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Есіл алабындағы ағынсыз көл. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданында, Терісаққан өзенінің саласы Бала Терісаққанның жоғарғы ағысының оң жағалауында, Қоскөл ауылынан солтүстікке қарай км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Ауданы 10,5 км2, су жиналатын алабы 130 км2. Ұзындығы 4,7 км, енді жері км-ге жетеді, орташа тереңдігі 0,6 м. Қар, жер асты суларымен толығады. Суы жаздың ыстық айларында кермек татиды. Жағасында қамыс, құрақ өседі. Мал суаруға, жайылымдарды суландыруға қолайлы.‎ == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''NGC 3004''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3004 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3004 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3002''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3002 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3008''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28252, MCG 7-20-59, ZWG 210,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3007''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28150, MCG -1-25-38, IRAS09452-0612. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3011''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28259, UGC 5259, MCG 5-23-38, MK 409, NPM1G +32.0219, KUG 0946+324, ZWG 152,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3009''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3009 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28303, UGC 5264, MCG 7-20-62, ZWG 239.33, KUG 0947+445A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3010A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3010A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28335, UGC 5273, MCG 7-20-66, ZWG 239.35, NPM1G +44.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3010A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3012''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 30 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28270, UGC 5262, MCG 6-22-17, ZWG 182.23, NPM1G +34.0176. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3014''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28222, MCG -1-25-43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3010B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3010B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28330, UGC 5273, MCG 7-30-65, ZWG 239,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3010B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Күнгей жотасы''' Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік шығыс сілеміндегі жотасы. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы жерінде. Батыстан шығысқа, қарай 55-60 км-ге созылып жатыр, ені 15-20 км. Ең биік жері 3014 м. == Геологиялық құрылымы == Күнгей жотасы төменінде тас көмірдің саздақты тақтатас, құмтас жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Оңтүстік беткейі тік. Жотаны өзен аңғарлары қатты тілімдеп шатқал жасаған. Көксуат өзінің аңғары оңтүстіктегі Тастау жотасынан бөліп тұрады. Солтүстігінде Жүнжүрек, Арқалық және Жабық таулары орналасқан. Алакөл көліне қарайтын солтүстік беткейлерінен Көкмойын, Жаманты, Қызылтал, Қаратал өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Аңғарларында қайың, тал, терек, орта белдеуінде қылқан жапырақты орман, жоғары жағында тау шалғыны, арша өседі. Етегі жазғы жайлау. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы Санат:Қазақстан жоталары 
'''NGC 3017''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28220, MCG 0-25-19, ZWG 7.40, NPM1G -02.0240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3005''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28232, MCG 7-20-54, IRAS09461+4421. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3013''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 18 наурызда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3013 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28300, MCG 6-22-18, ZWG 182.24, NPM1G +33.0174, near SAO 61706. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3015''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3015 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28240, UGC 5261, MCG 0-25-20, ZWG 7.41, ARAK 218, IRAS09468+0122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3015 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3019''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 21 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28295, MCG 2-25-44, ZWG 63,81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3020''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28296, UGC 5271, MCG 2-25-45, ZWG 63.82, IRAS09474+1302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3022''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28257, MCG -1-25-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3018''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28258, UGC 5265, MCG 0-25-21, ZWG 7.42, VV 620, KCPG 216A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3024''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3024 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28324, UGC 5275, MCG 2-25-46, ZWG 63.84, IRAS09477+1259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3024 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3016''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 21 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28269, UGC 5266, MCG 2-25-40, ZWG 63.77, IRAS09471+1255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 27''' Григориан күнтізбесінде жылдың 270-ші күні (кібісе жылдарда 271-ші). Жылдың аяғына 95 күн қалады. Бенджамин Гулд ==== Мейрамдар ==== туризм күні ==== Оқиғалар ==== 1821 Мексика Испаниядан тәуелсіздік алды 1941 Сирия тәуелсіз мемлекет екенін жариялады. ==== Туғандар ==== 1824 Бенджамин Гулд (:en:Benjamin Apthorp Gould) (1896), америкалық астроном, метеоролог. 1871 Грация Деледда (1936), италияндық жазушы, 1926 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1918 Мартин Райл (1984), ағылшын радиоастрономы, физикадан 1974 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (Энтони Хьюишпен бірге). 1954 Ларри Уолл, америкалық бағдарламашы, Перл бағдарламау тілінің құрастырушысы. ==== Қайтыс болғандар ==== 1917 Эдгар Дега (шын аты де Га) (1834), француз суретшісі және мүсіншісі. 1921 Энгельберт Гумпердинк (1854), неміс композиторы. 1959 Ганс Гримм, неміс жазушысы. 1983 Михайло Стельмах (1912), украин жазушысы. == Сыртқы сілтемелер == Санат:27 қыркүйек 
'''Күнгей қауы''' () астық тұқымдасының қау туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Күнгей Алатау жотасы Саты өзінің жағалауындағы құрғақ беткейлерде өседі. Биіктігі 60 см-дей, қалың шым түзетін өсімдік. Сабағының бойына иіле орналасқан бұдыр жапырақтары қылтанды болады. Гүлшоғыры қысыңқы, көп масақты. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Күнгей қауы құнарлы мал азығы. Өте сирек кездесетін эндемик өсімдік. Қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы 
'''NGC 3026''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3026 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28351, UGC 5279, MCG 5-23-43, ZWG 152.74, KUG 0948+287, IRAS09480+2847, KARA 377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3029''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28206, MCG -1-25-47, 0946-07. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3027''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3027 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28636, UGC 5316, MCG 12-10-9, ZWG 332.68, KUG 0951+724, IRAS09513+7226, ZWG 333.6, VV 358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3027 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3032''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28424, UGC 5292, MCG 5-23-46, ZWG 152.77, NPM1G +29.0177, IRAS09492+2928. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3021''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28357, UGC 5280, MCG 6-22-19, ZWG 182.25, KUG 0947+337, IRAS09479+3347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3023-1''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3023-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28272, UGC 5269, MCG 0-25-22, ZWG 7.43, KCPG 216B, IRAS09472+0051, VV 620. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3023-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3030''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3030 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28302, MCG -2-25-21, NPM1G -11.0251. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3010C''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3010C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28340, UGC 5273, MCG 7-20-67, ZWG 239.35, KUG 0947+445B, MK 1237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3010C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3025''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28249, ESO 566-15, MCG -4-23-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3033''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 796, ESO 167-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
(Trollіus) сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Сол-түстік жарты шардың қоңыржай және салқын аймақтарында кездесетін 30-дан астам түрі белгілі. Қазақстанда қылқан және жалпақ жапырақты ормандарда, аласа таулардан бастап альпі белдеулеріне дейінгі шалғындықтарда өсетін түрі бар, жиірек кездесетіні Алтай Күнгелдісі (T. altaіcus). Оның биікт. 15 10 см, сабағы тік өседі. Ашық жасыл түсті жапырақтары саусақ салалы тілімденіп келген. Гүлдері дара, ірі (ені см-дей), екіден кейде үштен біріккен, қызғылт сары түсті. Гүлдері екі қатарда орналасқан, тостағанша саны 10 20, пішіні жалпақ, жұмыртқа тәрізді. Әр желектің астыңғы жағында шірне бөлетін шұңқыр болады. Аталықтары мен аналықтарының саны көп. Аталықтарының бағаналарының түсі қошқыл, гүлдің ортасында әдейі тамызып қойған дақ секілді нүктесі бар. Маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі көп жапырақша. Алтай Күнгелдісін гүлі әдемі болғандықтан сәндік үшін өсіреді және дәрілік өсімдік. Халық медицинасында өсімдіктің гүлінен алынған тұнбаны бауыр ауырғанда ішеді. Алтай Күнгелдісі =Жасыл күнгелді= Сырт көрінісі алдыңғы түрге жақын, сабақ жапырақ гүлдерінің барынша ұсақ мөлшерімен ерекшеленеді. Басты ерекшелігі гүлдерінің нәзік бозғылт күлгін немесе көгілдірлеу түсті. Бұл түр тек Альпі белдеуінің ылғалданған көгал жерлерінде, биік Алтай тауынан Батыс Тянь-Шань ға (Шығыс Қазақстан, Алматы, Оңтүстік Қазақстан облысы дейін өседі. Гүлденген күйінде өте тартымды, альпинистердің сүйікті гүлі, олар оны "альпі раушаны" деп атайды. ==Дереккөздер== Қазақстан энциклопедиясы Қазақстан жануарлар сериясы тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 3035''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28415, MCG -1-25-52, IRAS09494-0635. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3036''' Carina шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3036 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 126-SC27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3028''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3028 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28276, ESO 566-16, IRAS09475-1856. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3039''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3039 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28452, UGC 5297, MCG 0-25-27, ZWG 7,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3039 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3041''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3041 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28485, UGC 5303, MCG 3-25-39, ZWG 92.68, IRAS09503+1654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3041 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3038''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28376, ESO 374-2, MCG -5-24-1, AM 0949-323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3045''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28492, ESO 566-22, MCG -3-25-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3045 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3040B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 25 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3040B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200252, UGC 5300, MCG 3-25-37, ZWG 92,67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3040B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3023-2''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3023-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28275, MK 1236, NPM1G +00.0273. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3023-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3042''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3042 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28498, UGC 5307, MCG 0-25-30, ZWG 7,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
Күндешік '''Күндешік''' (Elatіne) күндешіктер тұқымдасына жататын бір, екі жылдық су немесе су жағалық ұсақ өсімдіктер. Негізінен қоңыржай және тропиктік аймақтарда кездесетін 25 түрі белгілі. Қазақстанда түрі (дымқыл күндешік, имекдәнді күндешік, саздақ күндешігі, үш аталық күндешігі, мадьяр күндешігі) кездеседі. Олар суда 30–40 см тереңдікте, құмда, батпақты жерлерде өседі. Сабағы 0,7–40 см, жатаған, бұтақтанған, сабақ буындары тамырланып келеді. Шыршаға ұқсас жапырақтары қарама-қарсы немесе шоғырлана орналасқан, жапырақ шеті тегіс болады. Гүлдері ұсақ, ұзынша гүлсидамы жеке, кейде шоғырлана жапырақ қолтығына орналасқан. Тостағанша жапырақшалары төрт бөлікке бөлінген. Күлтесінің саны 4, ақ және қызғылт түсті. Аналық мойны және қорапша ұясы 2–4. Аталық саны да осындай, кейде екі есе көп болады. Маусымнан қыркүйек айларына дейін гүлдеп, жемістенеді. Жемісі домалақ қорапша, оның жоғарғы бөлігі қысыңқы. Тұқымы көп, ұзынша, сегіз қырлы, қоңыр түсті, көлденеңінен қатпарланған. Тұқымы ағын сумен не құстар арқылы таралады. == Дереккөздер == тұқымдасы 
'''NGC 3046''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: 3051?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3040A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 25 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3040A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28479, UGC 5300, MCG 3-25-37, ZWG 92.67, NPM1G +19.0221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3040A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3047''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 24 сәуірде Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28577, UGC 5323, MCG 0-25-33, ZWG 7.59, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3047A''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 24 сәуірде Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3047A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28572, UGC 5323, MCG 0-25-32, ZWG 7.59, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3047A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3048-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3048-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28595, ZWG 92,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3048-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3055''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3055 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28617, UGC 5328, MCG 1-25-34, ZWG 35.87, IRAS09526+0430. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3055 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3054''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы сәуірде Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3054 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28571, ESO 499-18, MCG -4-24-5, UGCA 187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3054 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3050''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3050 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27795, NGC 2979, MCG -2-25-12, IRAS09407-1009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3050 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3037''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3037 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28381, ESO 499-10, MCG -4-24-2, AM 0949-264. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3043''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3043 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28672, UGC 5327, MCG 10-14-52, ZWG 289.23, KARA 385, IRAS09527+5932. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3043 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Elatіnaceae '''КҮНДЕШІКТЕР ТҰҚЫМДАСЫ''', елатиналар тұқымдасы (Elatіnaceae) қос жарнақты бір, екі және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Кейде бұта түрінде де кездеседі. Қоңыржай аймақтардан тропиктік белдеулерге дейін тараған, туысы күндешік және бергия (Bergіa) (18 ғасырда өмір сүрген швед П.Бергиустың құрметіне аталған). 40 түрі бар. Негізінен суда және су жағасында өседі. Гүлдері қос жынысты, ұсақ, отырыңқы немесе гүлсағақты, кейде гүлжапырақты келеді. Олар жапырақ қолтығына орналасқан, жеке немесе шатырша гүлшоғырына топталған. Тостағаншасы бөлікті, тостағанша жапырақтары не 3, күлтесі 2–5 ақ немесе қызғылт түсті желектен тұрады. Аталығы 2–5 (10), аналығы біреу, жемісі 2–5 ұялы қорапша, бұлар қақпақшалары (2–5) арқылы ашылады, тұқымы көп, өте ұсақ, сырты тегіс болады. Қазақстанда бір туысы күндешік кездеседі. ==Дереккөздер== “Қазақ 9-том тұқымдасы 
'''NGC 3044''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28517, UGC 5311, MCG 0-25-31, ZWG 7.56, FGC 965, IRAS09511+0148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3056''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28576, ESO 435-7, MCG -5-24-3, AM 0952-280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3051''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28536, ESO 499-16, MCG -4-24-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3048-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S+S типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 сәуірде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 3048-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1509261, ZWG 92.71, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3048-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3062''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3062 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28699, ZWG 8.2, NPM1G +01.0256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3062 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3060''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28680, UGC 5338, MCG 3-26-2, ZWG 93.3, IRAS09535+1704. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3061''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28670, UGC 5319, MCG 13-7-40, ZWG 350.36, KARA 382, IRAS09513+7606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3059''' Carina шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3059 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28298, ESO 37-7, IRAS09496-7341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3066''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29059, UGC 5379, MCG 12-10-15, MK 133, ZWG 333.11, IRAS09578+7222, KUG 0957+723, 0957.9+7222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3058''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28513, IC 573, MCG -2-25-26, VV 741, IRAS09511-1214. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күнжіттер тұқымдасы''' () шөп, кейде бұта түрінде кездесетін қос жарнақты өсімдіктер. Ең маңызды түрі күнжіт. Негізінен Оңтүстік Африкада, Мадагаскар, Сокотра аралдарында, Оңтүстік-Шығыс Азия, Жаңа Гвинея және Солтүстік Австралияның тропиктік, субтропиктік белдемдерінде кездеседі. Жапырақтары қалақша тәрізді, қарама-қарсы не кезекті (жоғарғылары) орналасқан. Жапырағы мен сабағындағы түгі шырышты зат түзеді. Гүлі қос жынысты. Жемісі қорапша, жануарлар түгіне жабысып таралуға бейімделген. Күнжіт тұқымның дүние жүзінде 12 туысы, 90-ға жуық түрі, ал Қазақстанда туысы күнжіт бар. == Дереккөздер == Санат:Күнжіттер 
'''NGC 3053''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3053 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28631, UGC 5329, MCG 3-25-40, ZWG 92.74, ZWG 93.1, IRAS09528+1640. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3053 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3049''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28590, UGC 5325, MCG 2-25-55, MK 710, ZWG 63.103, IRAS09521+0930, KARA 383. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3063''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3063 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3052''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3052 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28570, ESO 566-26, MCG -3-25-30, IRAS09521-1824. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3052 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3068''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3068 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28815, NGC 3068A, UGC 5353, MCG 5-24-6, ARP 174, ZWG 153.6, NPM1G +29.0180. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3068 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3068A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3068A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28815, NGC 3068, UGC 5353, MCG 5-24-6, ARP 174, ZWG 153.6, NPM1G +29.0180. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3068A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3069''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 15 наурызда Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28788, IC 580, MCG 2-26-5, ZWG 64,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3057''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3057 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29296, UGC 5404, MCG 14-5-10, DDO 67, ZWG 364.15, IRAS09596+8032. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3057 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3070''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28796, UGC 5350, MCG 2-26-6, ZWG 64,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3068B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3068B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 87670, NPM1G +29.0179, ARP 174, stellar. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3068B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Күнзе''', кориандр () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Жерорта т. маңында кездесетін түрі белгілі. Қазақстанда қолдан өсірілетін түрі мәдени күнзе (С. satіvum) бар. Оның биіктігі 30 70 см, тамыры жіңішке, жіпше иретіліп жатады. Сабағы қатпарланған. Төменгі жапырақтары тұтас немесе үшке бөлінген, ал жоғарғылары қауырсынды тілімденген. Тостағанша жапырақшалары үш бұрышты тісті, күлтелері ақ түсті, екі қалақты. Гүлдері дара жынысты, 10 15 гүлі бірігіп, шатырша гүлшоғырын құрайды. Шатыршалары сәулелі. Маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жеміс салады. Жемісі шар тәрізді домалақ. Жас бұтағын дәм-татымдық ретінде (кинза) тағамға қосады. Күнзенің жемісінің құрамында 1,18% эфир майы бар. Жемісін қайнатқаннан кейін эфир майының құрамында 18%-дай жоғары сапалы май пайда болады, оны сабын қайнатуда пайдаланылады. Майын бөліп алғаннан кейінгі күнжарасы құнарлы мал азығы ретінде малға беріледі. ==Дереккөздер== 
'''NGC 3065''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29046, UGC 5375, MCG 12-10-14, ZWG 333.10, 7ZW 303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3067''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3067 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28805, UGC 5351, MCG 6-22-46, ZWG 182.51, IRAS09554+3236, 0955+32, KUG 0955+326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3058A''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3058A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -2-25-26, VV 741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3058A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3071''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 10 наурызда Palisa Johann астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28825, ZWG 153.8, NPM1G +31.0173. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3064''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3064 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28638, MCG -1-26-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3064 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3076''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28766, ESO 566-34, MCG -3-26-2, PGC 28769. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3076 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3074''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28888, UGC 5366, MCG 6-22-47, ZWG 182.54, NPM1G +35.0178, IRAS09567+3537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3074 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3072''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28749, ESO 566-33, MCG -3-26-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3081''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28876, IC 2529, ESO 499-31, MCG -4-24-12, NPM1G -22.0176, AM 0957-223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3083''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28900, MCG 0-26-2, ZWG 8,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Күн радиациясы ''', күннің сәуле шығаруы Күннің электрмагниттік және корпускулалық сәуле шығаруы. Электрмагниттік радиация (күннің сәулелік энергиясы) электрмагниттік толқындар түрінде, 300000 км/с жылдамдықпен тарап, жер атмосферасына енеді. Жер бетіне дейін тура (жерге бұлтсыз ашық жағдайда атмосферадан көктей өтіп жететін Күн сәулелері) және шашыранды (атмосферадағы шаң-тозаңнан, бұлттан шашыраған Күн сәулесі) радиация түрінде жетеді. Олардың 48%-ы спектрдің көрінетін бөлігінде (0,38 0,76 мкм), 45%-ы инфрақызыл сәуле (0,76 мкм), 7%-ы ультракүлгін сәуле (0,38 мкм) спектрінде жатады. Корпускулалық радиация негізінен 300 1500 км/с жылдамдықпен қозғалатын әрі түгелімен жер тұтылып қалатын протондардан тұрады (концентрациясы 80 ион/см3, ал күн активтілігі артқанда, ол да артады). Күн радияциясы Жер бетінде және атмосферада болып жатқан экзогендік процестер үшін бірден-бір энергия көзі болып табылады; әдетте оны жылулық әсері бойынша өлшейді. Оның жер бетіне келетін мөлшері уақыт бірлігінде см жерге түсетін калориямен өрнектеледі. Жер әр минут сайын Күннен 2,4·1018 кал сәулелік энергия алады. ==Дереккөздер== Санат:Күн қуаты 
'''NGC 3075''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28833, UGC 5360, MCG 3-26-9, ZWG 93.12, IRAS09562+1439. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3079''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29050, UGC 5387, MCG 9-17-10, ZWG 266.8, IRAS09585+5555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3077''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан I0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3077 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29146, UGC 5398, MCG 12-10-17, ZWG 333.13, near SAO 15054, IRAS09592+6858. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3077 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3073''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28974, UGC 5374, MCG 9-17-7, MK 131, ZWG 265.54, ZWG 266,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3080''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28910, UGC 5372, MCG 2-26-15, MK 1243, ZWG 64,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3086''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28924, MCG 0-26-3, ZWG 8,12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3087''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28845, ESO 374-15, MCG -6-22-5, AM 0956-335. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3082''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3082 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28829, ESO 435-18, MCG -5-24-11, AM 0956-300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3082 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3078''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3078 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28806, ESO 499-27, MCG -4-24-9, AM 0956-264. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3078 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3088B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3088B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28998, UGC 5384, MCG 4-24-11, ZWG 123,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3088B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Күрден''' Қаратау жотасының қиыр асу. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Жаңақорған және Түркістан облысы Созақ аудандарының шекарасында орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 810 биіктікте. Сәуір қараша айларында асудан салт атты адам өте алады. Беткейіндегі бұлақтардан Жиделі, Құрымсақ өзендерінің салалары бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы асулары Санат:Түркістан облысы асулары Санат:Тәңір тауы 
'''NGC 3088''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28997, NGC 3088A, UGC 5384, MCG 4-24-10, NPM1G +22.0266, IRAS09583+2238, ZWG 123,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3088 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3089''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3089 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28882, ESO 435-24, MCG -5-24-14, AM 0957-280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3089 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3084''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3084 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28841, IC 2528, ESO 499-29, MCG -4-24-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3090''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28945, MCG 0-26-5, ZWG 8.16, IRAS09579-0243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3088A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3088A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28997, NGC 3088, UGC 5384, MCG 4-24-10, NPM1G +22.0266, IRAS09583+2238, ZWG 123,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3088A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3092''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3092 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28967, MCG 0-26-8, ZWG 8,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3092 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3095''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28919, ESO 435-26, MCG -5-24-16, UGCA 192, AM 0957-311, IRAS09578-3118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3093''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3093 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28977, MCG 0-26-7, ZWG 8.21, NPM1G -02.0249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3093 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3091''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28927, ESO 566-41, MCG -3-26-7, HCG 42A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3096''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28950, ESO 566-42, MCG -3-26-8, HCG 42B, NPM1G -19.0312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күрең''', кляусия () орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда құм топырақты далалық шалғындарда, қарағайлы ормандардың шетінде, қыраттар мен биік төбелердің тастақты және қиыршықтасты беткейлерінде өсетін түрі (Күнгей күреңі, қазақ күреңі) бар. Олардың биіктігі 3–35 см, сабағы бірнешеу, сыртын қатты безді қылтандар жауып жатады. Жапырақтары ұзынша немесе қандауыр тәрізді (ұзындығы 1–8 см, ені 3–16 мм). Тостағанша жапырақшалары қапшық сияқты, күлтелері ірі күлгін қошқыл немесе ақ түсті. Гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Мамыр шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі төрт қырлы бұршаққын. Тұқымы бір қатарда жатады, жалпақ, эллипс тәрізді, шеттерінде қара қоңыр түсті жолағы болады. ==Дереккөздер== Қазақ энциклопедиясы 
'''NGC 3094''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда астроном Palisa Johann ашқан болатын және NGC каталогында 3094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29009, UGC 5390, MCG 3-26-15, ZWG 93.23, IRAS09586+1600. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3085''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28875, ESO 566-38, MCG -3-26-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3099A''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E+C типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3099A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29087, MCG 6-22-59, ZWG 182.64, NPM1G +32.0227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3099A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3097''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 24 мамырда Austin Edward P. астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3097 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3099B''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан C+C типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3099B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29088, MCG 6-22-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3099B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3102''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29220, UGC 5418, MCG 10-15-7, ZWG 289.30, KARA 396, ZWG 290,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3098''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 19 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3098 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29067, UGC 5397, MCG 4-24-12, ZWG 123.14, KARA 389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3098 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3111''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29338, UGC 5441, MCG 8-19-2, ZWG 240.7, NPM1G +47.0156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3101''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29025, MCG 0-26-11, ZWG 8,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3108''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29076, ESO 435-32, MCG -5-24-19, AM 1000-312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Күреңот''' () өзімен аттас тұқымдасқа жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдік немесе шала бұта. Биіктігі 50 180 см, тамыры жуан. Сабағы тік. Өсімдіктің сыртын түк жапқан. Шеті иректелген жапырақтары қандауыр пішіндес, кезектесіп орналасқан. Дара гүлдері қызғылт, қара қошқыл түсті, жапырақ қойнауында орналасқан. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қорапша. Тұқымы бүртікті қоңыр, дөңгелек. Күреңоттың тамыры жеуге жарамды, оның құрамында крахмал, қант көп. Балауса жапырақтары сабағының ұшында жетіледі, оны кептіріп шай орнына ішуге болады. Сабағын, жапырақтары мен гүлдерін емдік мақсатта пайдаланады. Күреңот шөбінің тұнбасын бас ауырғанда, ұйқы қашқанда және жатыр ауруларын емдегенде ішеді. Сондай-ақ Күреңот шірнелі мал азықтық өсімдік. == Табиғатта таралуы == Қоңыржай және салқын аймақтарда кездесетін 50-ге жуық түрі белгілі. Әсіресе Күреңоттар Жаңа Зеландияда өте көп өседі. Қазақстанның барлық аймақтарындағы қылқан жапырақты және аралас ормандарда, тоғайда, сулы, ылғалы мол жерлерде көп кездеседі. Құрғақ, құмды жерлерде, орман шеттерінде, жолдар мен арна бойында өседі. Күреңоттың 14 түрі бар. Ең жиі тарағаны түкті Күреңот (E. таудың күнгей беткейлеріндегі шабындықты, орман арасындағы алаңдарда, кесілген ағаш орындарында өседі. Айталық, Шығыс Қазақстан облысының кейбір жерлерінде күреңот биік болып өседі. Тіпті олардың арасынан атты кісі көрінбей кетеді. == Химиялық құрамы. == Оның құрамында илік заттар, витамині, херофиллин деп аталатын алкаллоид бар. Күреңоттан жасалған дәрілік препараттардың нерв жүйесін түрлі қабынуларға қарсы әсер ететін қасиеттері бар. Дәрілік шикізат ретінде жапырағын шілде тамыз айларында жинап, көленке жерге кептіреді де, ағаш жәшіктерге немесе қағаз қаптарға салып сақтайды. == Мал дәрігерлігінде қолданылуы. == Халық емшілері бұл өсімдіктің тұнбасымен малдың асқазан ішек ауруларын емдеген, ал адамның асқазанына, ішегіне жара түскенде, бас ауырғанда күреңоттың жапырағын шай секілді демдеп ішкізген. Оның тұнбасын жасау үшін қайнатылған 0,5 литр суға 30 грамм кептірілген жапырақ салып, 20 минут тұндырады. Бұзауларға, құлындарға 50 100 грамнан күніне үш рет ішкізіледі. ==Дереккөздер== 
'''NGC 3103''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 ақпанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 3103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28960, NGC 3100, ESO 435-30, MCG -5-24-18, AM 0958-312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3112''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29189, ESO 567-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3104''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29186, UGC 5414, MCG 7-21-7, ZWG 211.6, ARP 264, VV 119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3110''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29192, NGC 3122, NGC 3518, MCG -1-26-14, IRAS10015-0614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3106''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29196, UGC 5419, MCG 5-24-9, ZWG 153.13, NPM1G +31.0177. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3105''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 798, ESO 167-SC14, AM 0958-543. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3109''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29128, ESO 499-36, MCG -4-24-13, UGCA 194, DDO 236, AM 1000-255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3107''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы 22 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29209, UGC 5425, MCG 2-26-22, ZWG 64.48, near SAO 98932, 1001+13, ARAK 229, KARA 397. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3114''' Carina шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 802, ESO 127-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3117''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 15 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29340, UGC 5445, MCG 1-26-14, ZWG 36.38, NPM1G +03.0242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 28''' Григориан күнтізбесінде жылдың 271-ші күні (кібісе жылдарда 272-ші). Жылдың аяғына 94 күн қалады. Омарханұлы Әуезов == Мейрамдар == Атом саласы қызметкерлері күні Референдум күні Ұстаз күні Әскер күні == Оқиғалар == 1618 Брюссель қаласында әлемдегі бірінші ломбард ашылды. 1821 Мексиканың тәуелсіздігі жарияланды. 1937 Екінші дүниежүзілік соғыс: Варшава капитуляциясы. 1958 Францияда референдум нәтижесінде Бесінші Республика Конституциясы қабылданды. == Туғандар == 1841 Жорж Клемансо (1929), француз мемлекеттік қайраткері, Франция 1803 Проспер Мериме (1870), француз жазушысы. 1852 Анри Муассан (1907), француз химигі, 1906 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1897 Мұхтар Омарханұлы Әуезов, қазақ жазушысы, қоғам қайраткері, ғұлама ғалым 1910 Диосдадо Макапагал (1997), Филиппиндер мемлекеттік қайраткері, Филиппиндер президенті. == Қайтыс болғандар == 1859 Карл Риттер (1779), неміс ағартушысы, қазіргі географияның негізін салушы. 1891 Герман Мелвилл (1819), америкалық жазушы. 1927 Виллем Эйнтховен (1860), голланд физиологы, 1924 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1989 Фердинанд Маркос (1917), Филиппиндер президенті. 1927 Уильям Боинг (1881), америкалық == Сыртқы сілтемелер == Санат:28 қыркүйек 
'''Күреңоттар тұқымдасы''' () қос жарнақты, бір не көп жылдық шөптесін, кейде шала бұта, бірақ бұта, ағаш түрінде сирек кездесетін өсімдіктер. Күреңоттар тұқымдасының қоңыржай және субтропиктік аймақтарда өсетін 20 туысы, 650-дей түрі бар. Қазақстанда күреңот, иваншай, есекшөп және цирцея туысына жататын 21 түрі өседі. Гүлдері қос жынысты, дара не масақ, шашақ не сыпыртқы тәрізді гүлшоғырына топталған. Аралармен, көбелектермен, т.б. ұсақ жәндіктермен тозаңданады. Тостағаншасы түбіне дейін бөлікке бөлінген, кейін гүлтұғыры түсіп қалады. Күлтесі немесе желекті. Аталығы тостағаншаның түбіне орналасқан. Жемісі қорапша не жаңғақ тәрізді, кейде жеміс түрінде де кездеседі. Күреңоттар тұқымдасының кейбір түрлерінде (мыс., Америкада өсетін Ludwіgіa repens) тіршілік ету жағдайына қарай тамыры: қоректенетін, жүзетін және тыныс алатын болып бөлінеді. Күреңоттар тұқымдасының көптеген түрлері (мыс., жіңішке жапырақты иваншай) шірнелі өсімдіктер, олардың жапырағын медицинада дәрі-дәрмек жасау үшін пайдаланады және кептіріп шай орнына да ішеді. Құрамы май, каротин және ротеинге бай, сондықтан құнарлы мал азығы болып саналады. Ал екі жылдық есекшөпті хош иісті гүлдері үшін саябақтарда өсіреді, етжең тамырының құрамында 28%-ға дейін май болғандықтан құрылыста пайдаланатын олифа майы алынады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 3115''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29265, MCG -1-26-18, UGCA 199, Spindle galaxy. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3120''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1838 жылы 22 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29278, ESO 374-29, MCG -6-22-17, IRAS10031-3358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3119''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 желтоқсанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29381, ZWG 93.45, NPM1G +14.220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3122''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3122 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29192, NGC 3110, NGC 3518, MCG -1-26-14, IRAS10015-0614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3121''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1848 жылы 31 наурызда Lassell William астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29387, UGC 5450, MCG 3-26-27, ZWG 93.46, KCPG 224A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3116''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 10 наурызда Palisa Johann астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29383, MCG 5-24-12, ZWG 153.17, ARAK 230, NPM1G +31.0178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3123''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 31 наурызда Coolidge Phillip Sydney астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3123 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3113''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29216, ESO 435-35, MCG -5-24-21, UGCA 198, AM 1002-281, IRAS10021-2812. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3124''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29377, ESO 567-17, MCG -3-26-24, UGCA 202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3127''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29357, MCG -3-26-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күреңөгіз''' Оңтүстік Алтайдағы асу. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданында орналасқан. == Жер бедері == Биіктігі 2790 м. Асу арқылы Күреңөгіз тауының оңтүстік беткейіндегі Аққаба өзенінің бастауына соқпақ жол өтеді. Асудан маусым қыркүйек айлары аралығында ғана өтуге болады. Күреңөгізді жергілікті тұрғындар ертеден пайдаланған. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы асулары Санат:Алтай таулары 
'''NGC 3126''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29484, UGC 5466, MCG 5-24-19, ZWG 153.23, KARA 400, IRAS10054+3206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3125''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29366, ESO 435-41, MCG -5-24-22, AM 1004-294, TOL 3, IRAS10042-2941. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3130''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29475, UGC 5468, MCG 2-26-26, ZWG 64.72, near 31 Leo. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3128''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29330, MCG -3-26-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3118''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29415, UGC 5452, MCG 6-22-74, ZWG 182.75, KUG 1004+332, IRAS10042+3316, FGC 118A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3132''' Vela шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 272+12.1, ESO 316-PN27, AM 1004-401, CS=10.1, Eight-burst Pl.. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3131''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29499, UGC 5471, MCG 3-26-33, ZWG 93.60, IRAS10058+1828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3129''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3129 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3138''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29532, MCG -2-26-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3133''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3133 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29417. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Күркелі''' Баянауыл тауларының оңтүстігіндегі шоқылы тау. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданы Жаңатілек ауылының 38 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 775 м. қарай 10 км-ге, енді жері 4,5 км-ге созылып жатыр. == Жер бедері == Көлбеу келген беткейлері бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы силур мен девон кезеңдерінің кристалды гранит, тақтатас жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, бетеге, т.б. дала өсімдіктері мен бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
'''NGC 3135''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29646, UGC 5486, MCG 8-19-7, ZWG 240.15, KUG 1007+461. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3134''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы ақпанда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29722, MCG 2-26-31, ZWG 64.88, Todd 21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3137''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29530, ESO 435-47, MCG -5-24-24, UGCA 203, AM 1006-284, IRAS10068-2849. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3142''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29586, MCG -1-26-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3141''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29544, NPM1G -16.0304. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3143''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3143 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29579, MCG -2-26-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3140''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29548, MCG -3-26-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3139''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29583, MCG -2-26-34, NPM1G -11.0259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3136''' Carina шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29311, ESO 92-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3148''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 27566. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
''Meleagris gallopavo'' () тауықтәрізділер отрядының бір тегісі. Дене тұрқы 85 100 см. Басы және мойнының біраз жері тықыр. Аталығы тоқылдағында мойнында етті қатпарлар пайда болып, құйрықтарын тік ұстап, желпуіш сияқты желпиді. Қауырсындары қара металл түсті жылтыр. Жақсы жүгіріп, жерде жақсы жүреді. Бірақ ұшқанды ұнатпайды. түрі белгілі. Соның ішінде арғы тегі Солтүстік Америкада кеңінен таралған кәдімгі күркетауық (Meleagris gallopavo). Күркетауық үй құстары ішіндегі ең ірісі. Қоразының тірі салмағы 9–35 килограмм, мекиені 4,5–11 килограмм. Жаңа шыққан балапанының салмағы 50–55 грамм, 120 күннен соң 4–5 килограмм. Ұрғашы балапан айлығында, еркегі айлығында өсуін тоқтатады да, одан әрі ет алып, май жинайды. 3–4 ай бордақыланып етке өткізіледі. Еті дәмді, құрамында жеңіл қорытылатын протеин көп (28%-ға дейін). Әр күркетауықтан орта есеппен жылына 90–100 жұмыртқа алынады, балапанын 28 күнде шығарады. Оны негізінен ет алу мақсатында асырайды. Күркетауықтың еті өте дәмді және диеталық мақсатта пайдаланылады. Себебі, етінің құрамында организмге тез сіңетін протеин (28%) болады. == Дереккөздер == Санат:Солтүстік Америка құстары 
'''NGC 3147''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30019, UGC 5532, MCG 12-10-25, ZWG 333.22, IRAS10126+7339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3136B''' Carina шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3136B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29597, ESO 92-13, AM 1007-664. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3136B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3136A''' Carina шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3136A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29160, ESO 92-7, FGCE 794, AM 1002-671. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3136A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3151''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29796, MCG 7-21-18, ZWG 211,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3155''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30064, NGC 3194, UGC 5538, MCG 12-10-26, ZWG 351.12, IRAS10133+7436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3146''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29663, ESO 567-23, MCG -3-26-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3160''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3160 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29830, UGC 5513, MCG 7-21-23, ZWG 211,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3145''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29591, MCG -2-26-36, near Lambda Hya. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3154''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 12 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29759, UGC 5507, MCG 3-26-40, ZWG 93.71, IRAS10103+1716. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3159''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29825, MCG 7-21-21, ZWG 211.23, NPM1G +38.0190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Күркілдек''' Нұра алабындағы ағынсыз көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданының шығысында, Алакөл көлінің оңтүстігінде км жерде. == Гидрографикасы == Аумағы 6,8 км аумағы 5,3 км2 болатын Күркілдек шығанағын есептемегенде). Теңіз деңгейінен 354 биіктікте. Ұзындығы 3,4 км, енді жері 2,3 км жағалау бойының ұзындығы 10,2 км. Суды 166 км2 аумақтан жинайды. Жағалауы жазық, түбі лайлы. Жағалауында қамыс пен құрақ шоғырлары өскен. Еріген қар суымен толысады. Қуаңшылық жылдары құрғап қалады. Суы тұщы, мал суаруға пайдаланылады. Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''NGC 3152''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29805, MCG 7-21-18A, ZWG 211,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3144''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29949, NGC 3174, UGC 5519, MCG 12-10-23, ZWG 333.20, ZWG 351,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3156''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29730, UGC 5503, MCG 1-26-19, ZWG 36,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3161''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29837, MCG 7-21-22, ZWG 211.25, ARAK 234, NPM1G +38.0191. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3162''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29800, NGC 3575, UGC 5510, MCG 4-24-19, ZWG 123.26, IRAS10107+2259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3164''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29928, UGC 5527, MCG 10-15-36, ZWG 290,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3163''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29846, UGC 5517, MCG 7-21-26, ZWG 211,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3167''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы мамырда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 3167 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3158''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3158 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29822, UGC 5511, MCG 7-21-20, ZWG 211,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3168''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 25 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30001, UGC 5536, MCG 10-15-52, ZWG 290,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Ырғыз өзенің аңғарындағы бұлақ. Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Құрылыс ауылының 42 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 250 биіктікте. Жер бедері жонды-белесті, сай-жыралармен тілімденген. Жанында Қоянбұлақ, Қарабұлақ, Майбұлақ және т.б. көптеген бұлақтар орналасқан. Батысынан Шалқар Ырғыз автомобиль жолы өтеді. Бұлақ суын ауыз су және мал суаруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан бұлақтары Санат:Ырғыз ауданы географиясы 
'''NGC 3149''' Хамелеон шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29171, ESO 19-1, IRAS10043-8010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Хамелеон (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3153''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29747, UGC 5505, MCG 2-26-32, ZWG 64.90, IRAS10101+1254, Todd 20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3173''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29883, ESO 500-16, MCG -4-24-22, AM 1012-272, IRAS10122-2726. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3169''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29855, UGC 5525, MCG 1-26-26, ZWG 36.66, KCPG 228B, IRAS10116+0342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3165''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 30 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29798, UGC 5512, MCG 1-26-23, ZWG 36,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3170''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3170 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3150''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы ақпанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29789, MCG 7-21-17, ZWG 211,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3157''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29691, IC 2555, ESO 435-51, MCG -5-24-26, IRAS10094-3123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3176''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3176 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3175''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29892, ESO 436-3, MCG -5-24-28, UGCA 207, AM 1012-283, IRAS10124-2837, VV 796. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Күрмек''' () астық тұқымдасы, қонақ туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қызылорда, Түркістан қалалары маңында, Қаратау жотасында, Алматы облысының кейбір жерлерінде өседі. Биікт. 50 150 см. Сабағы тік, түбінен бастап бұтақтанған. Ашық көк түсті, жылтыр. Жапырағы жалпақ, таспа пішіндес (ені 1,5 см), жалаң, кейде түкті, жиектері бұдырлы келеді. Гүлшоғыры масақ, жалғыз гүлден тұрады, шілде қыркүйекте гүлдейді. Жемісі дәнек, піскен соң үзіліп түседі. Тұқымын ұн және спирт алуға пайдаланады. Көбінесе күріш егістігінде арамшөп түрінде кездеседі. Малға жемшөп, ал оңтүстік облыстарда дәнін құс тағамы ретінде пайдаланады. Күрмекті сүрлеуге де болады. ==Дереккөздер== Санат:Астық тұқымдасы 
'''NGC 3172''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36847, MCG 15-1-11, ZWG 370.8B, ZWG 370.2A, Polarissima borealis, NPM1G +89.0003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3174''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29949, NGC 3144, UGC 5519, MCG 12-10-23, ZWG 333.20, ZWG 351,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3180''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII in 3184. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3177''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30010, UGC 5544, MCG 4-24-23, ZWG 123.32, IRAS10138+2122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3184''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30087, UGC 5557, MCG 7-21-37, ZWG 211.38, KUG 1015+416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3183''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 28 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30323, NGC 3218, UGC 5582, MCG 12-10-28, ZWG 351.18, IRAS10176+7425, ZWG 333,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3178''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29980, MCG -3-26-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3179''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30078, UGC 5555, MCG 7-21-36, ZWG 211.37, NPM1G +41.0230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3171''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29950, ESO 567-31, MCG -3-26-32, NPM1G -20.0289. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3185''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30059, UGC 5554, MCG 4-24-24, ZWG 123.34, HCG 44C, IRAS10148+2156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Күрметі''', ''Таушілік'' Күнгей Алатау жотасының шығыс бөлігіндегі (Таушілік тауы) асу. == Географиялық орны == Қазақстан мен Қырғызстан шекарасы аралығында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3552 м. Асудан мамыр қыркүйек айлары аралығында өтуге болады. Жолаушы асудың сол түстігіндегі Шілік өзенінің оң саласы Күрметі өзенін бойлай жоғары жүре алады. Асудан өткеннен кейін Қырғыз аумағындағы Күрменті өзенінің бастауына шығады. Одан төменде жол Ақбұлақ және Күрменті ауылына алып барады. Асудың Қазақстан бөлігінде Күрметінің етегіне шағын көл орналасқан. Асудың солтүстік беткейі тік, қорымтасты. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары асулары Санат:Күнгей Алатау 
'''NGC 3187''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30068, UGC 5556, MCG 4-24-25, ZWG 123.36, HCG 44D, IRAS10150+2207, ARP 316, VV 307. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3181''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 3184. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3166''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 19 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29814, UGC 5516, MCG 1-26-24, ZWG 36.64, KCPG 228A, IRAS10111+0340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3186-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3186-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1310913. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3186-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3182''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30176, UGC 5568, MCG 10-15-62, ZWG 290,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3189''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 3190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3186-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3186-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29963, MCG 1-26-28, ZWG 36.74, NPM1G +07.0216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3186-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3188A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3188A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30179, MCG 10-15-64, MK 30, KUG 1016+576A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3188A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3190''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30083, UGC 5559, MCG 4-24-26, ARP 316, HCG 44A, IRAS10153+2204, ZWG 123.37, VV 307. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3191''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30136, NGC 3192, UGC 5565, MCG 8-19-18, ZWG 240.26, IRAS10160+4642, KUG 1016+467. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Camel '''КҮРТ'''– нар маяны үлек бурамен (сыңар өркеш түрікмен түйесі) будандастыру арқылы алынатын түйе буданы. Дене бітісі аруана тәрізді, сыңар өркешті Аруанамен салыстырғанда күрттің тізе шудасы қалың, жүні көп, сүті аз, ал түйеден жүн түсімі аз, сүті көп, орташа биіктігі 174,7 см, тұрқы 154 см, көкірек орамы 202,6 см, жіліншік орамы 17,8 см. '''Күрт''' суыққа шыдамды, жүні қалың, сүті майлы. Қазақстанның түйе өсіру шарушылығында күрт өсірудің маңызы зор, өйткені ол Қазақстанның климаттық жағдайына төзімді келеді. Күрт Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарында көп өсіріледі. == Дереккөздер== *Қазақ энциклопедиясы Санат:Түйелер‎ 
'''NGC 3195''' Хамелеон шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 296-20.1, ESO 19-PN2, AM 1009-803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Хамелеон (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3197''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29870, UGC 5500, MCG 13-8-9, ZWG 351.10, ZWG 350,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3200''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 10 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30108, ESO 567-45, MCG -3-26-37, UGCA 210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3188''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30183, UGC 5569, MCG 10-15-65, MK 31, ZWG 290.28, KUG 1016+576B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3198''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 15 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30197, UGC 5572, MCG 8-19-20, ZWG 240,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3199''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 127-EN14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3203''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30177, ESO 500-24, MCG -4-25-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3204''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30214, UGC 5580, MCG 5-25-1, ZWG 154,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3194''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30064, NGC 3155, UGC 5538, MCG 12-10-26, ZWG 351.12, IRAS10133+7436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3205''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30254, UGC 5585, MCG 7-21-42, ZWG 211,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3205 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Күрті''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысының Қарасай және Жамбыл аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 123 км, су жиналатын алабы 12500 км2. == Бастауы == ''Ұзынқарғалы, Қопа'' өзендерінің қосылған жерінен бастап Күрті аталады. Ақтоғай ауылынан 20 км-дей жоғары Іле өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жылдық орташа су ағымы Күрті ауыл тұсында 2,20 м3/с. Арнасы кең, жағасы тік жарлы. Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Өзеннің арнасына Күрті бөгені салынған. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері Санат:Қарасай ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 3206''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30322, UGC 5589, MCG 10-15-69, ZWG 290.30, KUG 1018+571, IRAS10184+5710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3207''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30267, UGC 5587, MCG 7-21-43, ZWG 211.47, NPM1G +43.0161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3196''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30121, ZWG 153.35, ZWG 154.1, NPM1G +27.0264. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3192''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30136, NGC 3191, UGC 5565, MCG 8-19-18, ZWG 240.26, IRAS10160+4642, KUG 1016+467. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3209''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30242, UGC 5584, MCG 4-25-2, ZWG 124,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3210''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3210 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3212''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30813, UGC 5643, MCG 13-8-21, ZWG 350.54, ZWG 351.23, NPM1G +80.0059, IRAS10232+8004, KCPG 237A, VV 319, ARP 181. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3208''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30180, ESO 500-25, MCG -4-25-3, AM 1017-253, IRAS10173-2533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3215''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30840, UGC 5659, MCG 13-8-22, ZWG 351.24, ZWG 350.55, ARP 181, VV 319, KCPG 237B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3202''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30236, UGC 5581, MCG 7-21-41, ZWG 211.44, AM 1017-262. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қыркүйектің 29''' Григориан күнтізбесінде жылдың 272-ші күні (кібісе жылдарда 273-ші). Жылдың аяғына 93 күн қалады. 150px ==== Мейрамдар ==== Конституция күні ==== Оқиғалар ==== 1515 Швейцария Франциямен мәңгілік бейбітшілік келісім шартына қол койды. 1793 Ағылшын спорт журналында алғаш рет теннис ойыны туралы айтылды. 1887 «Гамбург» футбол клубы құрылды. 1988 Нобель сыйлығы БҰҰ–ның бітімгерлік күштеріне табыс етілді. 1990 Қазақстанда орыс тілді аймақтарға қазақ тілін ресми түрде 2000 жылға дейін біртіндеп енгізуге рұқсат етілді. ==== Туғандар ==== 1901 Энрико Ферми, италияндық физик, 1938 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1954). 1920 Митчелл, Питер, ағылшын биохимигі, 1978 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1992). 1931 Джеймс Уотсон Кронин, америкалық физик, 1980 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1943 Лех Валенса, поляк саяси қайраткері, 1983 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты, Польша президенті (1990—1995 жж.). 1976 Андрей Шевченко, украин футболшысы, шабуылшы. ==== Қайтыс болғандар ==== 1494 Анджело Полициано (1454), италияндық ақын. 1902 Эмиль Золя (1840), француз жазушысы. 1909 Владимир Видрич (:en:Vladimir Vidrić) (1875), хорват ақыны. 1981 Билл Шенкли (1913), аты аңызға айналған Ливерпуль футбол клубының бапкері. == Сыртқы сілтемелер == Санат:29 қыркүйек 
'''Күрті бөгені''' Алматы облысының Қарасай және Жамбыл аудандары жеріндегі су бөгені. == Гидрологиялық режімі, сипаты == Күрті өзені аңғарында орналасқан. 1967 жылы іске қосылған. Ауданы 8,3 км², ұзындығы 25 км, ең енді тұсы 0,8 км, жағалауының ұзындығы 64 км, орташа тереңдігі 14,5 м, ең терең жері 38,5 м, су сыйымдылығы 120 млн. м3, бөгеннің су жиналатын алабы 10,4 мың км². Арнадағы тосқауылдың ұзындығы 232 м, биіктігі 42 м, ені 7,5 м. Күрті бөгені орташа есеппен жылына 102 млн. м3 су береді; 23 мың га жер суғарылады, шамамен 100 мың га жайылымды суландырады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы гидрографиясы Санат:Су қоймалары 
'''NGC 3211''' Carina шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 286-4.1, ESO 127-PN15, AM 1016-622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3213''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 13 наурызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 3213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30283, UGC 5590, MCG 3-27-4, ZWG 94,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3214''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30419, MCG 10-15-71, ZWG 290,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3217''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы наурызда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30448, IC 606, MCG 2-27-6, MK 721, Todd 29, IRAS10208+1112, ZWG 65.17, 8ZW 74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3220''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30462, IC 604, UGC 5614, MCG 10-15-73, ZWG 290,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3218''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3218 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30323, NGC 3183, UGC 5582, MCG 12-10-28, ZWG 351.18, IRAS10176+7425, ZWG 333,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3221''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30358, UGC 5601, MCG 4-25-13, ZWG 124.17, IRAS10195+2149. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3219''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30383, MCG 7-21-51, ZWG 211.49, NPM1G +38.0194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3222''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 9,6 наурызда Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30377, UGC 5610, MCG 3-27-11, ZWG 94,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3225''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30569, UGC 5631, MCG 10-15-77, ZWG 290.37, IRAS10218+5824. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Күршім жотасы''' Алтай тауларының оңтүстік-батыс сілеміндегі жота. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерінде. Нарын, Сарымсақты және Оңтүстік Алтай жоталарының оңтүстігінде, қарай 130 135 км-ге созылып жатыр, ені 25 30 км. Ең биік жері 3305 (Ақсубас тауы). Шығыс бөлігінің оңтүстігінде Марқакөл көлі жатыр. == Геологиялық құрылымы == Жота девонның туфынан және эффузивті жыныстарынан, палеозойдың құмтастарынан түзілген. Гранит интрузивтері де кездеседі. == Жер бедері == Жотаның сол түстігінде беткейі тік құлама. Күршім жотасы Салқыншоқы (2084 м), Сарытау (2646 м), Ұлтабар (2722 м), т.б. жеке таулар мен тау сілемдерінен тұрады. Тау беткейлерінен Күршім өзенінің сол салалары: Қыстау Күршім, Қойшілік, Сорная, сонымен бірге Марқакөл көлінен ағып шығатын Қалжыр және оның салалары Шұқырқалжыр, Қараағаш, Березовка, т.б. өзендер бастау алады. == Өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Тар және терең шатқалдардың сол түстік беткейлерінде қылқан жапырақты, тау шатқалдары мен етегінде жалпақ жапырақты орман қалыптасқан. Тау етегінде жусан, боз, бұта және жапырақты орман өседі. Тауларда (2000 м-ден жоғары) альпілік шалғын шөптер, астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Жануарлардан қоңыр аю, таутеке, қасқыр, түлкі, борсық, суыр, тиін кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы таулары 
'''NGC 3223''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30308, IC 2571, ESO 375-12, MCG -6-23-23, IRAS10193-3400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3231''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3231 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3228''' Vela шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 800, ESO 214-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3226''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E2 pec типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30440, UGC 5617, MCG 3-27-15, ZWG 94.26, KCPG 234A, ARP 94, VV 209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3224''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3224 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30314, ESO 375-13, MCG -6-23-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3233''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30336, ESO 568-1, MCG -4-25-4, AM 1019-220, IRAS10195-2200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3193''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30099, UGC 5562, MCG 4-24-27, ZWG 123.38, ARP 316, VV 307, HCG 44B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3232''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30508, MCG 5-25-4, ZWG 154,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3235''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30553, NGC 3234, UGC 5635, MCG 5-25-7, ZWG 154,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3237''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30610, UGC 5640, MCG 7-22-3, ZWG 212,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Күрішбас''' (Pіptatherum) астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Солт. жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында кездесетін 50-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда тау баурайында, жартастар және тасты шатқалдарда өсетін 10 түрі бар. Биікт. 25 80 (кейде 130) см. Жайылып өсетін қысқа тамырлары шырмалып шым түзеді. Сабағы тік, тегіс, жіңішке әрі сынғыш келеді. Жапырақтары жіңішке, ұзын. Дара гүлді, қос қабыршақты масағы сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Гүл қабығы да, аталығы да үшеу. Мамырдан шілде айына дейін гүлдеп, жемістенеді. Жемісі бір тұқымды дәнек. Жоңғар күрішбасы (P. songorіcum) және айыл күрішбасы (P. latіfolіum) жақсы жайылымдық өсімдіктер. Қаратау күрішбасы (P. karаtavіense) тек Қаратауда өсетін эндемик түр. Ал бұқарша күрішбасын (P. holcіforme) үй құстары сүйсініп жейді. == Дереккөздер== Санат:Астық тұқымдасы 
'''NGC 3201''' Vela шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 15, ESO 263-SC26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3234''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30553, NGC 3235, UGC 5635, MCG 5-25-7, ZWG 154,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3216''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30312, UGC 5593, MCG 4-25-7, ZWG 124,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3227''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30445, UGC 5620, MCG 3-27-16, ZWG 94.28, KCPG 234B, IRAS10207+2007, ARP 94, VV 209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3242''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 261+32.1, ESO 568-PN5, CS=12.0, Ghost of Jupiter. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3229''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 31 наурызда Coolidge Phillip Sydney астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3229 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3239''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30560, UGC 5637, MCG 3-27-25, ZWG 94.38, KCPG 236A, IRAS10224+1724, ARP 263, VV 95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3241''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30498, ESO 436-16, MCG -5-25-2, IRAS10220-3213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3230''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30463, UGC 5624, MCG 2-27-7, ZWG 65,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3238''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30686, UGC 5649, MCG 10-15-80, ZWG 290,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Күш''' Маңғыстау тауларының орта бөлігіндегі шоқылы тау массиві. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Шетпе ауылының 14 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 322 м. Солтүстіктен қарай км-ге созылған, енді жері 500 600 шамасында. Оңтүстік беткейі тік жарқабақты, қалған бөліктері көлбеу, пішіні доға тәрізді созылып жатыр. Беткейлері аз тілімденген. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысын юра мен бордың құмды-сазды жыныстары жапқан. == Өсімдігі == Етегінде жусан, тасбұйырғын басым өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары 
'''NGC 3243''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30655, UGC 5652, MCG 0-27-12, ZWG 9,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3240''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3240 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30515, ESO 568-3, MCG -4-25-7, IRAS10221-2132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3246''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30684, UGC 5661, MCG 1-27-9, ZWG 37.37, IRAS10240+0407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3236''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 25 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30711, MCG 10-15-81, ZWG 290.40, NPM1G +61.0079. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3236 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3247''' Carina шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 809, ESO 127-SC19, Westerlund 2, in EN. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3250A''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3250A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30790, ESO 317-30, IRAS10257-3949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3250A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3250''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30671, ESO 317-26, MCG -7-22-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3250D''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3250D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30792, ESO 317-31, MCG -7-22-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3250D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3250B''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3250B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30775, ESO 317-29, MCG -7-22-9, AM 1025-401, IRAS10255-4010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3250B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3248''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30776, UGC 5669, MCG 4-25-20, ZWG 124,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Күшәла кентастары''', күшән кентастары құрамында бөліп алуға тұрарлықтай күшәла және оның қосылыстары шоғырланған табиғи минералдық шикізат. 120-дан астам күшәла минералдарының ішінде өндірістік маңызы барлары: арсенопирит ҒеАsS (Аs 46%), леллингит ҒеАs2 (72,8%), реальгар АsS (70,1%), аурипигмент Аs2S3 (61,0%), энаргит СuАsS4 (19,1%), теннатит Сu12Аs4S13 (17%). Күшәла кентастары негізінен түрлі түсті металл кендерінде және бағалы металдар кешенінде кездеседі. Күшәланың өз кендері арсенопириттік, ал кешендік кендері мыс-күшәлалық, типтерге бөлінеді. Бұлар қышқыл, орта құрамды интрузивтердің постмагмалық процестерімен байланысты. Жалпы күшәла өндірісінің 10%-ын беретін кентас денелері, желі, қабат, бұтақты иірімдер түріндегі арсенопириттік кендер әр түрлі шөгінді, атпа жыныстарда орналасқан. Күшәланың есептелген қорының 30%-ын, өндірісінің 60%-ын беретін кендердің кентастары сульфидті, сульфотұзды, кварц желілері түрінде кездеседі. Кешенді кентастар саналатын түрлі пішінді иірімдер, кварцтық және гидротермальдық желілер түрінде кездесетін мыс-күшәлалы, кендерден күшәлаға қоса едәуір мөлшерде алтын, күміс, мырыш, қорғасын, мыс, кобальт, сынап, сүрме, қалайы, вольфрам өндіріледі. Өндіру үшін Күшәла кентастарындағы күшәла мөлшері 2%-дан, кешенді кентастарда 0,1 0,5%-дан кем болмауы керек. Күләша кентастары гравитациялық, флотациялық әдістермен байытылады. Қазақстанда күшәла Алтай, полиметалл кендерінен алынады. ==Сілтемелер== 
'''NGC 3252''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31278, UGC 5732, MCG 12-10-49, ZWG 333.39, near SAO 7161, IRAS10303+7401. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3249''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30657, ESO 375-24, MCG -6-23-28, IRAS10240-3442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3256''' Vela шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30785, ESO 263-38, MCG -7-22-10, VV 65, AM 1025-433, IRAS10257-4338. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3250C''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3250C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30774, ESO 317-28, MCG -7-22-8, IRAS10255-3944. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3250C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3245''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30744, UGC 5663, MCG 5-25-13, ZWG 154.17, IRAS10245+2845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3250E''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3250E деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30865, ESO 317-34, MCG -7-22-13, IRAS10268-3949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3250E нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3251''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 19 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30892, IC 2579, UGC 5684, MCG 4-25-23, ZWG 124.29, IRAS10264+2621. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3245A''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3245A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30714, UGC 5662, MCG 5-25-12, ZWG 154.16, FGC 1069. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3245A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3255''' Carina шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 817, ESO 127-SC20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3256C''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3256C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30873, ESO 263-41, MCG -7-22-16, FAIR 431, AM 1026-433, IRAS10269-4335. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3256C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''Күшәла қосылыстары''', күшән қосылыстары күшәла элементі түзетін химиялық қосылыстар. Күшәла қосылыстарында +5, +3 және –3 тотығу дәрежелерін көрсетеді. Күшәланың оттекпен қосылыстары As2O3 және As2O5. Күшәла (ІІІ) оксиді (күшәлалы ангидрид) As2O3 ақ түсті кристалл, суда нашар ериді, өте улы зат. Ол негіздермен әрекеттесіп күшәлалы қышқылдың тұздары арсениттер түзеді. Кальций және магний арсениттері (улы зат) а. ш-нда өсімдіктер зиянкестерімен күресуде қолданылады. Күшәла (V) оксиді (күшәла ангидриті) As2O5 түссіз, кристалл немесе шыны тәріздес зат. Суда жақсы ериді. Оны күшәла қышқылынан (Н3AsO4) 200°С шамасында қыздыру арқылы алады. Оның сумен әрекеттесуінен күшәла қышқылы, негіздермен әрекеттесуінен күшәла қышқылының тұздары арсенаттар түзіледі. Күшәла (V) оксиді а. ш-нда өсімдіктер зиянкестеріне қарсы, шыны өндірісінде, т.б. қолданылады. Күшәланың металдармен химия қосылысы арсенидтер деп аталады. Күшәла органика қосылыстарды күшәла галогенидтеріне металл органика қосылыстармен немесе күшәлалылау қышқылдың тұзына алкилдеуші заттармен әсер ету арқылы, т.б. әдістермен алады. Олар медицинада, сондай-ақ әр түрлі органикалық синтез реакцияларында, т.б. қолданылады. ==Сілтемелер== Санат:Күшән қосылыстары 
'''NGC 3254''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3254 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30895, UGC 5685, MCG 5-25-18, ZWG 154.20, IRAS10265+2944. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3254 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3244''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30594, ESO 317-24, MCG -7-22-5, IRAS10232-3934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3256B''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3256B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30867, ESO 263-39, MCG -7-22-14, IRAS10268-4408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3256B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3258''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30859, ESO 375-37, MCG -6-23-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3257''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30849, ESO 375-36, MCG -6-23-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3253''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3253 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30829, UGC 5674, MCG 2-27-21, ZWG 65.43, IRAS10257+1257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3258D''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3258D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31094, ESO 375-58, MCG -6-23-51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3258D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3261''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30868, ESO 263-40, MCG -7-22-15, AM 1026-442, IRAS10268-4423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3258B''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3258B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3258B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3260''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3260 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30875, ESO 375-40, MCG -6-23-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Күшік''' Бұғылы және Жақсы Тағылы тауларының аралығындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Айғыржал аулының солтүстік шығысында 21 км жерде орналасқан. Күшік пен Қарақамыс өзендерінің суайрығында. Салыстырмалы биіктігі 70 м. Ең биік жері шамамен 800–820 биіктікте. қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейі тіктеу, жер бедері бірнеше ұсақ қырқалы шоқылардан тұрады. Девонның альбитофир, порфирит, гранит жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың қызғылт қоңыр топырағында бетеге аралас боз өседі. Беткейлері жайылымдық ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 3256A''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3256A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30626, ESO 263-34, AM 1023-432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3256A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3258E''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3258E деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31131, ESO 375-60, MCG -6-23-51B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3258E нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3258A''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3258A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30815, ESO 375-32, MCG -6-23-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3258A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3262''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30876, ESO 263-42, MCG -7-22-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3259''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31145, UGC 5717, MCG 11-13-27, ZWG 313.21, IRAS10291+6517. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3265''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31029, UGC 5705, MCG 5-25-19, ZWG 154.23, WAS 12, IRAS10282+2903. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3264''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31125, UGC 5719, MCG 9-17-69, ZWG 266.54, IRAS10291+5620. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3270''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31059, UGC 5711, MCG 4-25-29, ZWG 124.34, KARA 423, IRAS10287+2507. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3269''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30945, ESO 375-44, MCG -6-23-40, AM 1027-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3275A''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3275A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30952, ESO 375-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3275A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Күшікбай''' Мұғалжар тауларының ортаңғы бөлігіндегі шоқылы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Жем (Ембі) қаласының солтүстік шығысында 36 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 552 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері км. Солтүстік беткейі тіктеу келген. == Геологиялық құрылымы == Силур, төменгі девон кезеңдерінің (лава, туф, тақтатас) жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың қоңыр топырағында бетеге, боз, жусан, бұта аралас қараған, тобылғы, т.б. өседі. Тау баурайындағы бұлақтардан Ащысай өзенінің салалары бастау алады. Етегі көктемгі-күзгі мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
'''NGC 3271''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30988, IC 2585, ESO 375-48, MCG -6-23-44, AM 1027-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3274''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31122, UGC 5721, MCG 5-25-20, ZWG 154.24, WAS 13, IRAS10294+2755. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3275''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31014, ESO 375-50, MCG -6-23-46, AM 1028-362, IRAS10286-3628. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3266''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31198, UGC 5725, MCG 11-13-30, ZWG 313,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3267''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30934, ESO 375-42, MCG -6-23-36, AM 1027-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3272''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы наурызда Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3272 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3276''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31031, ESO 317-40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3268''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30949, ESO 375-45, MCG -6-23-41, AM 1027-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3258C''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3258C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31053, ESO 375-53, MCG -6-23-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3258C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3263''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30887, ESO 263-43, MCG -7-22-18, AM 1027-435, IRAS10270-4351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
Қалдығайты өзенінің төменгі ағысында орналасқан көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданының оңтүстік батысында, Үшана ауылынан оңтүстік батысқа қарай 15 км жерде. == Гидрографикасы == Аумағы 4,9 км2, ұзындығы 4,2 км, енді жері 2,3 км, жағалауының ұзындығы 19,6 км. Негізінен жауын-шашын, көктемде Қалдығайты өзенінің суымен толысады. Суы қарашада қатып, сәуірдің 1-жартысында ериді. Жағалауы шабындық және жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қаратөбе ауданы көлдері 
'''NGC 3279''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы наурызда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31302, IC 622, UGC 5741, MCG 2-27-27, Todd 30, IRAS10320+1127, ZWG 65.59, FGC 1100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3277''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3277 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31166, UGC 5731, MCG 5-25-22, ZWG 154.26, IRAS10301+2846. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3273''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30992, ESO 375-49, MCG -6-23-45, AM 1027-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3278''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31068, ESO 317-43, MCG -7-22-21, IRAS10293-3941. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3280C''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3280C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31158, NGC 3295C, MCG -2-27-8, NPM1G -12.0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3280C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3281A''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3281A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31103, ESO 375-59, MCG -6-23-49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3281A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3280A''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3280A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31153, NGC 3295A, IC 617, MCG -2-27-6, NPM1G -12.0321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3280A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3280B''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3280B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31156, NGC 3295B, MCG -2-27-7, NPM1G -12.0323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3280B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3282''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31129, ESO 568-16, MCG -4-25-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3281C''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3281C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31173, ESO 375-63, MCG -6-23-53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3281C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Күшікжал''' Балқаш көлінің шығысындағы құмды алқап. == Географиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданы жерінде, Лепсі мен Ақсу өзендерінің төменгі ағысы аралығында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 420 м. Аумағы 800 км2. қарай ұзындығы 56 60 км, ені 10 45 км. Қырқалы төбешіктердің биіктігі 20 м. Грунт сулары 30 тереңдікте. == Өсімдігі == Күшікжал құмы жусан, еркек шөп, теріскен, т.б. өсімдіктермен бекіген. Өзен жайылмасына таяу қамыс, құрақ, сортаң жерлерде сораң өсімдіктер өседі. Көктемде, қыста жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы құмдары 
'''NGC 3281D''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3281D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31273, ESO 375-68, MCG -6-23-55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3281D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3285B''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3285B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31293, ESO 501-18, MCG -4-25-22, AM 1032-272, IRAS10322-2723. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3285B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3281B''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3281B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3281B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3285A''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3285A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31161, ESO 501-8, MCG -4-25-15, AM 1030-271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3285A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3285''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31217, ESO 501-15, MCG -4-25-19, AM 1031-271, IRAS10312-2711. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3288''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31446, UGC 5752, MCG 10-15-114, ZWG 290.57, KCPG 239B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3286''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31433, NGC 3284, MCG 10-15-112, ZWG 290.56, KCPG 239A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3287''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы қаңтарда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31311, UGC 5742, MCG 4-25-32, ZWG 124.38, IRAS10320+2154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3289''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31253, ESO 375-65, MCG -6-23-54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3283''' Vela шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31035, ESO 263-48, IRAS10290-4559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''Мұхаммед Хайдар Хұсайынұлы Дулати''' (1499 жыл 1551 жыл) әйгілі тарихшы, әдебиетші, Моғолстан мен оған іргелес елдердің тарихы жөнінде аса құнды деректер беретін «Тарихи Рашиди» кітабы мен «Жаһаннама» дастанының авторы, Жетісу жеріндегі ежелгі Дулат тайпасы әмірлерінің ұрпағы. Оның толық аты-жөні Мырза Мұхаммед Хайдар Хұсайынұлы Дулати. Мұндағы «Мұхаммед Хайдар» өз аты, «Мұхаммед Хұсайын» әкесінің аты, «мырза» текті әулеттің тұқымы екенін білдіретін атау (хан балаларының ханзада, сұлтан аталатыны секілді), «дулат» шыққан тайпасының аты. ==Өмірбаяны== Мұхаммед Хайдардың ата бабалары кезінде Моғолстан мемлекетінің құрамына енген қазіргі Оңтүстік-Шығыс Қазақстан, Қырғызстан және Шығыс Түркістан жерлерінде ұлысбегі, тархан қызметтерін атқарған, өздерінің мұрагерлік иеліктері Маңлай-Сүбені дербес басқарған. Өз әкесі Мұхаммед Хұсайын Моғолстанның Жүніс ханының күйеу баласы, Ташкентті билеген. Оны кейін Әмір Темірдің немересі Мұхаммед Шайбани хан өлтірген. Анасы Хуб-Нигар ханым Жүніс ханның қызы. Бұл ретте Мұхаммед Хайдар Моғолстанның Сұлтан Саид ханмен және Үндістандағы баласы Ұлы Моғолдар әулетінің негізін қалаушы Захираддин Мұхаммед Бабырмен бөле. Әкесі өлгеннен кейін Мұхаммед Хайдар біраз уақыт осы Бабырдың қолында тұрады. Содан кейін Бабырдың рұқсатымен Сұлтан Саид ханға келіп, оның Қашқардағы сарайында тұрып, сарай қызметін басқарады. Саид ханның Әбубәкірге қарсы соғыстарына қатысады. Жан-жақты білімді, сарай қызметін жетік білетін адам ретінде ханның мұрагер баласы Әбу ар-Рашид сұлтанның тәрбиешісі болады. Сұлтан Саид өлгеннен кейін таққа отырған Рашид дулат тайпасының басшыларынан қауіптеніп, оларды қуғындай бастайды. Мұхаммед Хайдардың немере ағасы Саид Мұхаммедті өлтіреді. Осыдан кейін өз басына қауіп бұлты үйіріліп келе жатқанын сезген Мұхаммед Хайдар Үндістанға қашады. Ол мұнда ұлы Моғолдар сарайында әскербасы болып, Кашмирді жаулап алу соғысына қатысады. Жаулап алғаннан кейін Ұлы Моғолдар атынан біраз уақыт Кашмирді билеп тұрады. Ол осында өзінің атақты еңбегі «Тарихи Рашидиді» жазуға кіріседі. ==Тарихи Рашиди== "Тарихи Рашиди" атты еңбекте қазақ хандығының қалыптасуы туралы, мұнан кейінгі Жетісу мен Шығыс Дешті-Қыпшақта болған оқиғалар, Моғолстанның құлауы, феодалдық соғыстар, қазақтар, қырғыздар және өзбектердің сыртқы жауға қарсы күресте өзара одақтасуы туралы көптеген мәліметтер бар. Сонымен бірге бұл еңбекте ХV-ХVI ғасырлардағы Оңтүстік жөне Шығыс Қазақстанның жағдайы, орта ғасырлық Қазақстандағы Жетісудың тарихи жағрапиясы, қалалық және егіншілік мәдениеті туралы құнды мәліметтер бар. 1533 жылы хандық таққа қайта отырған Абу-ар-Рашид, өз тайпаларынан қауіп тоне ме деген оймен, оларды қуғындай бастады. Мұхаммед Хайдар Дулатидің немере ағасы Сайд Мүхаммед мырза Дулатты өлтірді. Мүхаммед Хайдар Дулати Үндістанға қашып кетті. Онда ол Ұлы Моғолдар сарайында әскерлерді басқарды. Ол сол кездегі саяси оқиғалар мен оған қатысқан қайраткерлерді, сондай-ақ Моғолстан мемлекетінің, Қазақ хандығының өткен тарихын жақсы білген. Оның тікелей өзі куә болған жайлары да көп еді. Содан да болар ол орта ғасырдағы қазақтарға, әсіресе дулат тайпасының тарихына қатысты өте құнды материалдар береді. Қазақ хандығының құрылуы мен қалыптасуы, одан кейінгі кезеңдері, олардың қырғыздармен, өзбектермен қарым қатынасы жайында кеңінен сөз болады. Мұхаммед Хайдар Дулати құрметіне аты Тараз мемлекеттік университетіне берілген. ==Мұхаммед Хайдар Дулати Фильм== 2007 «Мұхаммед Хайдар Дулати» режиссері: Қалила Омаров :Жанр: “Деректі фильм” Өндіріс: “Қазақфильм” Шәкен Айманов атындағы ==Сілтемелер== Ұлы Моғолдар Тарих-и Рашиди Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті ==Дереккөздер== Санат:Моғолстан тарихшылары Санат:Ташкентте туғандар Санат:1499 жылы туғандар Санат:1551 жылы қайтыс болғандар 
'''Қыркүйектің 30''' Григориан күнтізбесінде жылдың 273-ші күні (кібісе жылдарда 274-ші). Жылдың аяғына 92 күн қалады. == Мейрамдар == Әділет органдары қызметкерлері күні Тәуелсіздік күні. Халықаралық аудармашы күні. == Оқиғалар == 1902 Жасанды жібек (лат. viscosus) патенттелді 1928 Ағылшын микробиологы Александр Флеминг пенициллинді ойлап тапқаны туралы жариялады. 1980 Ethernet туралы бірінші сипаттама жарияланды. 1980 Шекель Израиль жаңа валютасы енгізілді. == Туғандар == 1870 Жан Батист Перрен (:en:Jean Baptiste Perrin) (1942), француз физигі, 1926 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1905 Невилл Фрэнсис Мотт (:en:Nevill Francis Mott) (1996), ағылшын физигі, 1977 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты 1928 Эли Визель (:en:Elie Wiesel), америкалық жазушы және ұстаз, 1986 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1939 Жан Мари Лен (:en:Jean-Marie Lehn), француз химигі, 1987 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1943 Иоганн Дайзенхофер (:en:Johann Deisenhofer), неміс биофизигі, 1988 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Қайтыс болғандар == 1755 Франческо Дюранте (1684), италияндық композитор 1922 Антонио Фаваро (:en:Antonio Favaro) (1847), италияндық математик, ғылым тарихшысы. 1990 Патрик Виктор Мартиндейл Уайт (:en:Patrick Victor Martindale White) (1912), Аустралия жазушысы. 1994 Андре Львов (:en:Andre Michael Lwoff) (1902), француз микробиологы, 1965 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. == Сыртқы сілтемелер == Санат:30 қыркүйек 
'''КҮШІК ФЛОРАСЫ'''– қазба өсімдіктер. Қостанай облысы Амангелді ауданындағы Күшік қыстауынан 1,5 км төмен, өзен бойынан табылған. Алғашында бұл жерден миоцен кезеңінің басында тіршілік еткен жануарлар сүйектері анықталды. Кейінірек сүйектер табылған шөгінді қабаттардан сол уақыттарда өскен өсімдіктердің тозаңдары, дәндері және шөгінді қатпарларында сақталып қалған жапырақтарының таңбалары табылды. Күшік флорасында тозаңды өсімдіктердің 20 түрі анықталды. Оның ішінде көпшілігі қырық жапырақ, қарағай және самырсын өсімдіктері. Гүлді өсімдіктерден емен, грек жаңғағы, қайың, қандыағаш, үйеңкі, шегіршін, шаған, т.б. барлық Жапырақтарының таңбаларынан өсімдіктердің 46 түрі анықталды. Оның 11 түрі (Quercus kuschukensіs, Quercus amangeldіrіsіs, Quercus popovіl, Quercus kustanaіca, Sorbarіa Cercіs Myrtophyllum kuschukensіs, Cornus aralensіs, Vaccіnіum palaeoretusum, Perіploca Trapa vassіljevіі) ғылымда жаңадан анықталған түр болып табылады. Ертедегі жануарлар мен өсімдіктер қалдықтарының бір жерден табылуының палеонтол. зерттеулер үшін маңызы зор. Күшік флорасы миоценнің бас кезіндегі Торғай өңірінде емен, қайың, жаңғақ, шаған, қырықжапырақ ағаштарынан тұратын аралас орман болғанын көрсетеді. Олардың көпшілігі қазір Жерорта тенізнің шығысында, ал кейбір түрлері Шығыс Азия мен Солтүстік Америкада өсетін өсімдіктерге ұқсас келген. Күшік флорасының топырақтың шөгінді қабаттарының геологиялық жасын анықтауда, олардағы жануарлар мен өсімдіктердің қазба қалдықтарының таралуын зерттеуде алатын орны ерекше. ==Сілтемелер== Санат:Қостанай облысы 
'''NGC 3281''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31090, ESO 375-55, MCG -6-23-50, AM 1029-343, IRAS10295-3435. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3290''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31346, MCG -3-27-20, ARP 53, PGC 31347, IRAS10328-1701. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3291''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы сәуірде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3291 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3293''' Carina шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 816, ESO 128-SC5, Gem cluster. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3292-2''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 16 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3292-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31364, MCG -1-27-22, NPM1G -05.0370. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3292-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3295C''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3295C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31158, NGC 3280C, MCG -2-27-8, NPM1G -12.0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3295C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3296''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31155, IC 618, NPM1G -12.0322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3294''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31428, UGC 5753, MCG 6-23-21, ZWG 183.30, KUG 1033+375, IRAS10333+3734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3299''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31442, UGC 5761, MCG 2-27-29, ZWG 65,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3295B''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3295B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31156, NGC 3280B, MCG -2-27-7, NPM1G -12.0323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3295B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
ежелгі қоныс орны. Қызылорда облысы Сырдария ауданы Қызылжарма ауылының (№11 т. ж. айырмасы) орналасқан. Романовтар патшалығының 300 жылдығына байланысты Перовский шаңырағы қонаққа шақырған патша әулеті қоңыраулы күймемен саяхаттап келе жатып, осы Кілемжайған жеріне тоқтаған. Жергілікті болыс, билер көл жағасына 300 кілем жайып қатар ақ үй тігіп патша әулетін қонақ еткен. Сол жер кейін Кілемжайған аталған. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы қоныстары Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) географиясы 
'''NGC 3304''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31572, UGC 5777, MCG 6-23-26, ZWG 183.32, ZWG 184.1, NPM1G +37.0276. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3298''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31529, MCG 8-19-43, ZWG 241.1, ZWG 240,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3302''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31391, ESO 437-7, MCG -5-25-20, AM 1033-320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3300''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31472, UGC 5766, MCG 2-27-30, ZWG 65,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3307''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31430, ESO 501-31, MCG -4-25-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3305''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31421, ESO 501-30, MCG -4-25-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3297''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31189, NPM1G -12.0326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3303''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31508, UGC 5773, MCG 3-27-66, ZWG 94.96, KCPG 240A, ARP 192, VV 71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3292-1''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 16 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3292-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31370, MCG -1-27-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3292-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3309''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31466, ESO 501-36, MCG -4-25-34, AM 1034-271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Кіндік''' Ханшыңғыс жотасының солтүстік бөлігіндегі шоқылы тау массиві. == Географиялық орны == Абай облысы Абай ауданы Сарыжал ауылының оңтүстігінде 20 км жерде орналасқан. Шаған өзенінің аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 549 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Солтүстік беткейі тіктеу, қалған бөліктері көлбеу келген. == Геологиялық құрылымы == Кіндік тас көмірдің граниті мен түзілген. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, тобылғы, қараған, селеу өседі. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары 
'''NGC 3295A''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3295A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31153, NGC 3280A, IC 617, MCG -2-27-6, NPM1G -12.0321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3295A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3313''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31551, ESO 501-50, MCG -4-25-44, UGCA 213, AM 1035-250, IRAS10350-2503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3308''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31438, ESO 501-34, MCG -4-25-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3306''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31528, UGC 5774, MCG 2-27-32, ZWG 65.68, IRAS10345+1254. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3316-1''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3316-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31571, ESO 501-54, MCG -4-25-46, AM 1035-271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3316-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3310''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3310 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31650, UGC 5786, MCG 9-18-8, ZWG 267.4, ARP 217, IRAS10356+5345, VV 356, VV 406, PRC D-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3318''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3318 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31533, ESO 317-52, MCG -7-22-26, AM 1035-412, IRAS10350-4122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3318 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3311''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31478, ESO 501-38, MCG -4-25-36, AM 1034-271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3318B''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3318B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31565, ESO 317-53, MCG -7-22-27, AM 1035-411, IRAS10353-4112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3318B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3312''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31513, IC 629, ESO 501-43, MCG -4-25-39, AM 1034-271, IRAS10346-2718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Кіндіктас''' Шу-Іле тауларының орта тұсындағы тау сілемі. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Шу және Қордай аудандары аралығында. Қопа аңғары мен Шу өзені аралығындағы суайрық. Абсолюттік биіктігі 1519 метр. қарай 80 км шамасында созылып жатыр, ені 15 20 км. == Геологиялық құрылымы == Таудың оңтүстік-шығыс бөлігі палеозой гранитінен, тас көмір және кембрий шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Беткейі жусан, боз, бұта және эфемер өсімдіктеріне бай. Оңтүстік-батыс беткейінен Шоқпар, Кербұлақ, Теректі, Шатыркөл, т.б. өзендер бастау алады. Баурайы жайылымға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қордай ауданы таулары Санат:Шу ауданы таулары 
'''NGC 3317''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 24 мамырда Austin Edward P. астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 501-**55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3314A''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3314A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31531, ESO 501-46, MCG -4-25-41, AM 1034-272, IRAS10348-2725, PRC D-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3314A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3301''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31497, NGC 3760, UGC 5767, MCG 4-25-35, ZWG 124.45, IRAS10341+2208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3316-2''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3316-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 501-54, MCG -4-25-46, AM 1035-271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3316-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3314B''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3314B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 87327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3314B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3321''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31653, NGC 3322, MCG -2-27-10, UGCA 214, IRAS10363-1123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3323''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 15 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31712, UGC 5800, MCG 4-25-36, ZWG 124.49, IRAS10368+2535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3318A''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3318A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31373, ESO 317-50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3318A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3325''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 19 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31689, UGC 5795, MCG 0-27-36, ZWG 9.93, NPM1G +00.0308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3315''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 24 мамырда Austin Edward P. астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31540, ESO 501-48, MCG -4-25-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Кіндікті''' Сыпсыңағаш қолатындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қамысты ауданы Орқаш ауылының км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 244 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 42,2 км², ұзындығы 10 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 40,8 км, тереңдігі 3,5 м. Суы мол жылдары жағалауына жақын жатқан ұсақ көлдерге қосылып аумағы ұлғаяды. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын суларымен толысады. Жазда айдыны тартылып, сор батпаққа айналады. Аумағын қамыс, құрақ, т.б. өсімдіктер басқан. == Дереккөздер == Санат:Қамысты ауданы көлдері 
'''NGC 3328''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 наурызда Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3328 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3324''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 128-EN6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3330''' Vela шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 806, ESO 168-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3319''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31671, UGC 5789, MCG 7-22-36, ZWG 212.33, KARA 429, KUG 1036+419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3331''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31743, ESO 501-72, MCG -4-25-56, AM 1037-233, IRAS10377-2333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3326''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31701, UGC 5799, MCG 1-27-25, MK 1260, ARAK 251, ZWG 37.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3335''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31706, ESO 501-71, MCG -4-25-55, AM 1037-233. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3327''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31729, UGC 5803, MCG 4-25-38, ZWG 124,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3329''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32059, NGC 3397, UGC 5837, MCG 13-8-33, ZWG 351.34, IRAS10405+7704. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3337''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31860, ZWG 37.119, NPM1G +05.0267. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Кіндікті''' Теріскен құмының сол қоныс. Ақтөбе облысы Байғанин ауданында орналасқан. Жем өзені аңғарында. қарай созылып жатыр. Сол түстігінде Қайрақты қыстауы мен Жыңғылдыкөл құдығы, шығысында Алтындіңшек қыстауы мен Кемпір артезиан құдығы, оңтүстігінде Қоңырорпа қыстауы бар. Батысынан Дияр Оймауыт ауылдарының аралығында қара жол өтеді. Қоныс жері шөбі шүйгін мал жайылымы. ==Сілтемелер== Санат:Ақтөбе облысы қоныстары Санат:Байғанин ауданы географиясы 
'''NGC 3339''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 30 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3339 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3336''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31754, ESO 437-36, MCG -5-25-36, AM 1037-273, IRAS10379-2730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3322''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31653, NGC 3321, MCG -2-27-10, UGCA 214, IRAS10363-1123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3320''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31708, UGC 5794, MCG 8-20-10, ZWG 241.5, IRAS10366+4739. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3332''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1796 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31768, NGC 3342, UGC 5807, MCG 2-27-38, ZWG 65.80, Todd 24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3334''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31845, UGC 5817, MCG 6-24-4, ZWG 184,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3343''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32143, UGC 5863, MCG 12-10-73, ZWG 333,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3333''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3333 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31723, ESO 376-2, MCG -6-24-1, IRAS10375-3546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3338''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31883, UGC 5826, MCG 2-27-41, ZWG 65,87. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3346''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31982, UGC 5842, MCG 3-28-1, ZWG 94.116, ZWG 95.3, IRAS10410+1507, KARA 436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіндікті''' Нұра алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Шолақшалқар көлінің солтүстігінде км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 8,6 км2 (қуаңшылық жылдары аумағы 4,1 км2-ге дейін кішірейеді). Теңіз деңгейінен 317 биіктікте. Ұзындығы 3,4 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 10,2 км. Кіндікті суды 47,9 км2 жерден жинайды. Жағалауы жайпақ, аз тілімденген. Оң шағын түбек екі шығанақты құрайды, сол түстігінде кішірек келген арал бар. Түбі лайлы. Еріген қар суымен толысады. Жазда құрғап қалады. Суы тұзды және кермекті, ішуге жарамсыз. == Дереккөздер == Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''NGC 3347A''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3347A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31761, ESO 376-4, MCG -6-24-2, AM 1038-360, IRAS10380-3609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3347A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3347C''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3347C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31797, ESO 376-5, MCG -6-24-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3347C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3356''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32021, UGC 5852, MCG 1-28-4, ZWG 38.5, VV 529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3349-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3349-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800964, MCG 1-28-2, ZWG 38.2, VV 514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3349-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3359''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32183, UGC 5873, MCG 11-13-37, ZWG 313.33, KARA 442, IRAS10433+6329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3348''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32216, UGC 5875, MCG 12-10-77, ZWG 333,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3350''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32035, ZWG 155.2, ZWG 154.44, NPM1G +30.0198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3355''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 12 сәуірде Langley Samuel Pierpont астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31919, ESO 501-80, MCG -4-26-1, IRAS10402-2340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3352''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 19 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32025, UGC 5851, MCG 4-25-48, ZWG 124,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3354''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31941, ESO 376-14, MCG -6-24-8, AM 1040-360, IRAS10407-3606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''Кіндікті''' Шідерті өзені алабындағы көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы тұзды тұйық көл. Шідерті кентінің шығысында 17 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 204 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 4,9 км2, ұзындығы 3,1 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 14,8 км. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын суларымен толысады. Жазда жағалауы тартылып, батпаққа айналады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Жағалауында қамыс, құрақ өседі. == Дереккөздер == Санат:Екібастұз көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 3357''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32032, UGC 5206, UGC 5854A, MCG 2-28-2, ZWG 66,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3353''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32103, UGC 5860, MCG 9-18-22, MK 35, HARO 3, IRAS10422+5613, ZWG 267,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3360''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32026, MCG -2-28-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3347B''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3347B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31875, ESO 376-10, MCG -6-24-5, IRAS10397-3640. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3347B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3361''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32044, MCG -2-28-4, IRAS10419-1056. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3358''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31974, ESO 376-17, MCG -6-24-9, IRAS10412-3609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3364''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32314, UGC 5890, MCG 12-10-82, ZWG 333.56, IRAS10448+7241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3362''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32078, UGC 5857, MCG 1-28-5, ZWG 38,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3347''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31926, ESO 376-13, MCG -6-24-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3365''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32153, UGC 5878, MCG 0-28-6, ZWG 10.8, FGC 1131. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
''' Кіндікті''' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз, Көкпекті, Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай аудандарының жерімен ағады. Ұзындығы 91 км, су жиналатын алабы 1220 км². ==Бастауы == Бастауын Тарбағатай жотасы ның солтүстік бөлігіндегі Қосмұрын, Сарымсақты, Сылдырама, тауларынан алып, Биғаш ауылынан шығысқа қарай 14 км жерде Көкпекті өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жағалауы құмды-сазды, кейбір жері гранитті тік жарлы. Өзен жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Суы егін суғаруға пайдаланылады. Жайылмасы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы өзендері Санат:Көкпекті ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы ауданы өзендері 
'''NGC 3349-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3349-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31989, MCG 1-28-2, ZWG 38.2, VV 514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3349-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3363''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 22 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32089, UGC 5866, MCG 4-26-2, ZWG 125.3, IRAS10424+2220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3367''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32178, UGC 5880, MCG 2-28-5, ZWG 66.11, IRAS10439+1400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3366''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31335, IC 2592, ESO 264-7, MCG -7-22-24, SAO 222170 (6.2) 1.5, IRAS10329-4325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3373''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32306, NGC 3389, UGC 5914, MCG 2-28-13, ZWG 66,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3376''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32231, UGC 5891, MCG 1-28-7, ZWG 38.13, KARA 443, NPM1G +06.0259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3369''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32191, ESO 501-95, MCG -4-26-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3370''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32207, UGC 5887, MCG 3-28-8, ZWG 95.19, IRAS10444+1732. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3377''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32249, UGC 5899, MCG 2-28-9, ZWG 66,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3374''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32266, UGC 5901, MCG 7-22-66, ZWG 212.57, IRAS10451+4327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Сырдария алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 40 км. == Бастауы == Қаратау жотасының оңтүстік сілемдері бойындағы бұлақтардан бастау алады. == Гидрологиясы == Төменгі ағысы Аққұм темір жол стансасының тұсында Сырдария өзеніне км жерде сіңіп кетеді. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын суларымен толығады. Жазда тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. Арнасына құмды-саздақты шөгінділер шөккен. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 3380''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32287, UGC 5906, MCG 5-26-12, ZWG 155.15, IRAS10454+2851. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3382''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3382 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3381''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32302, UGC 5909, MCG 6-24-15, ZWG 184.16, KUG 1045+349, IRAS10456+3458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3378''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32189, ESO 318-12, MCG -7-22-29, IRAS10444-3945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3377A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3377A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32226, UGC 5889, MCG 2-28-7, DDO 88, ZWG 66,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3377A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3383''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32224, ESO 501-97, MCG -4-26-10, AM 1044-241, IRAS10449-2410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3385''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32285, UGC 5908, MCG 1-28-9, ZWG 38.15, NPM1G +05.0270. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3384''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32292, NGC 3371, UGC 5911, MCG 2-28-12, ZWG 66.21, PRC C-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3386''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32284, MCG 1-28-10, ZWG 38.16, NPM1G +05.0271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3392''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32512, MCG 11-13-42, ZWG 313,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Сурет:Issyk Golden Cataphract көсемінің катафракт сауыт-сайманына бейнелі алтын қабырышақпен оқаланған тері сауыты, Есік обасы. '''Есік обасы''' сақ дәуірінен сақталған ескерткіш. (б.з.б. ғасырлар) Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының орталығы Есік қаласының маңында, Есік өзенінің жағалауында орналасқан. 1969 70 жылдары Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі К.Ақышев, мүшелері А.Г. Максимовалар) зерттеген. Бұл маңдағы сақ дәуірінен сақталған обалар бірнеше топқа бөлінеді. Мұның ішінде ең көрнектісі үлкен Есік қорымы. Қорым құрамында солтүстіктен оңтүстікке созыла км² жерді алып жатқан 45 топырақ (диаметрі 30 90 м, биіктігі 15 м) оба бар. Арасынан алты үлкен оба қазылды, бұлардың қатты тоналған үшеуінен заттай дерек кездеспеген. Төртіншісінен үлкен төртбұрышты қабір ішіне басын батысқа қарата бірге жерленген екі адамның мүрдесі, темір түйреуіш, көптеген алтын жапсырмалар табылды. Есік обасы біздің заманымыздан бұрын V-IV ғасырларда өмір сүрген сақ тайпаларының тарихы мен мәдениетінен хабар беретін аса көрнекті ескерткіш. Обадан табылған мыңнан астам бұйымдардың көбі алтыннан жасалған. left Ал алтыншы оба әлемдік маңызы бар “Алтын адамның” табылуы себепті ғылым мен мәдениетке “Есік обасы” деген атпен енді. Сақ ханзадасы диаметрі 60 м, биіктігі обаның астындағы шырша бөренелерден жасалған ағаш қабірге қойылған. Мұның өзі бүйірдегі қосымша қабір, ал негізгі қабір толығынан тоналып кеткені анықталды. Ханзада мың алтын әшекей тағылған киімімен, қару-жарақ, ыдыс-аяғымен жерленген. Күміс тостағанға түсірілген 26 таңбалы жазу қазір “Есік жазба ескерткіші” деген атпен белгілі және мұның әліпбилік жазу екендігіне күмән келтірілмейді. Бұдан таман орналасқан тағы бір обаның диаметрі 58 м, биіктігі 4,5 м. Қазу барысында обаның бірнеше рет кезектесіп қаланған тас және топырақ қабаттарынан тұратыны, сондай-ақ, тоналғандығы да анықталды. Үлкен қабірдің аумағы 5,1х2,3 м, тереңдігі 1,8 м. Тонау кезінде біршама бүлінген қабір ішінен кішірек жұқа алтын жапсырмалар, күміс сырға, қыш ыдыстар және қоладан құйылған ғұрыптық ыдыс табылды. Сирек кездесетін мұндай ыдыс Жетісуда тұңғыш рет кездесті, ол конус пішіндес аласа тұғыр мен жайпақ тостағаннан тұрады. Ғұрыптық жораларды өткізу кезінде сақтар осындай ыдысқа хош иіс шығаратын заттарды жағып түтіндетіп қоятын болған. Есік обасы сақ кезеңінің деңгейін көрсететін ерекше ескерткіштерге жатады. Есік обасындағы қабір құрылысы, былайша тұрғызылған болса керек: әуелі ұзына бойы батыстан шығысқа бағытталған тікбұрышты қабір шұңқырын қазған. Оның түбіне бөрене қима лақат жасалған. Оның құрылымы өте қарапайым: ұзындықтары бірдей бөренелерді көлденеңінен лақаттың қабырғасы болатындай етіп соққан. Бұрыштарында бөренелер өзара байланбаған, тек түйісіп қана тұр, лакаттың ұзын және көлденең бөренелердің ұштары қабірдің опырылып түспеуі үшін кезек-кезек ұмсындырылып шығарылған. Лақаттың қабырғаларына бөренелер бес қатар етіп салынып, ол үстінен де ұзын қабырғаларына көлденеңінен қойылған беренелермен жабылған. Түбіне жақсылап өнделген он тақтайдан бір-біріне жақсы қиюластырып еден төселген. Еденге өлік пен неше түрлі нәрселер койылған. Шамасы, еденнің өлік жатқызылған тұсына ұсақ алтын қаптырмалары мен әшекейлеп тігілген мата төсеніш төселген болуы керек. Төсеніш үстіне тамаша сәнді киімі кигізіліп, бес қаруы түгел асылған өлік қойылған. Қалыптасқан салт бойынша, өлік аяқ-қолы созылып, басын батыска, бетін жоғары қаратып шалқасынан жатқызылған, оң қолының саусақтары кіндігінен темен қойылып, сол қолы бір жағына созылып жатыр. Оң жағында бел тұсына темір семсер қойылған. Қару ілетін аспалы белдікке алтын қаптырмалар мен жолбарыс басының бедерлі бейнесі бар өткерме шегелеген. Белдіктің сол жағына шауып бара жатқан бұлан мен ат пішінінде жасалған екі алтын тілігі жапсырылған, қайыспен қапталған ағаш қыны бар темір ақинақ ілінген. Оның әшекейлері арасынан белдіктің аспалары үшін жасалған, бүктетілген қасқырдын бедерлі бейнесі салынған цилиндр формалы екі қаптырма-тоға ерекше көз тартады. Сол қолының қарында алтын ұшты символды жебе, одан жоғарырақ сабы жалпақ алтын таспамен бұнақтала оралған қамшы, одан жоғарырақ ішіне қола айна мен қызыл бояу салынған шағын жібек қоржын жатты. Лақаттың еденіне өлік тамағы салынған және ыдыстар қойылған. Жазуы бар күміс тостаған мен алшақ тұрған алтынмен қапталған қола тегененің де соларға жататыны анық. Оның ішінде жыртқыш құстың тұмсығы мен тырнақтары түрінде жасалған бірнеше мүсіндік алтын тіліктер жатыр. Ыдыстарды орналастыруда белгілі бір тәртіп сақталған. Қыш және ағаш ыдыстар белек қойылған. Онтүстік қабырғаға жақын ағаш ыдыстар, арт жағында екі қатарда төрт табақша, алдыңғы жағында тегенелер мен ожау түр. Екінші қабырға жанына қыш құмыралар бір-біріне түйістіріліп, бір қатарға тізіліп қойылған, олардың алдында тегенелер орналасқан, тегенелердің арасында екі күміс тостаған мен қасық бірге қойылған. Қола аяк бөлек, каңқаның бас жағында тұр. Лақаттың шығыс кабырғасы жағындағы еден бөлігі заттардан бос. Сірә, лақаттың есігі (Бесшатыр обаларындағы сияқты) оның шығыс жағында болса керек. Жерлеу ғұрпы жасалып, дене қойылған соң лақат қысқа бөренелермен жабылып, шұңқыр топырақпен көмілген де. анықтауынша, Есік обасына жерленген адам 17—18 жасар, бет бітіміне қарағанда ол сақтарға жатады. Ол алтынмен мол тігілген сәнді киім киінген. Басына түгелдей түрі де, көлемі де әр түрлі алтын аптырмалармен сәнделген, төбесі шошақ, биік (65—70 сантиметрге дейін) бас киім киген. Бас киім жылқы, барыс, таутеке, құс бейнеленген 150-дей алтын қаптырмалармен және тоғалармен сәнделген. Есік жауынгернің мойнында үшы жолбарыстың басы іспеттес алтын алқа, сол жақ сырғаларында перузадан жасалған салпыншақтары бар, көз салған алтын сырға болған. Үстіне мата көйлек кигізілген, оның өңірі мен жендері неше түрлі алтын қаптырмалар мен тізбелер араластырып, әшекейлеп, кестеленген; көйлектің сыртынан киілген қызыл бояумен боялған былғары бешпенттің өн бойы жолбарыстың басы бейнеленген алтын тоғалармен және үш сала жапырақ формасындағы кішкене тоғалармен қапталған. Бешпенттің сыртынан зооморфтық стильде жасалған, көздін жауын алатын он алты көлемді қаптырмамен қапталған құрама белдік тағылған. Белдіктің оң жағына қызыл қынға салынған ұзын темір семсер, сол жағына бұлан мен жылқы бейнеленген алтын қаптырмалар шегеленген қыны бар темір ақинақ ілінген. Шалбар тігіс-тігісі бойымен ұсак алтын шеттіктермен әдіптелген және балақтары бешпенттегідей алтын қаптырмалар шегеленген саптама етікке сұғындырылған. Сақ жауынгері саусағына екі алтын жүзік таққан, олардың біреуі сәнді бас киім киіп қырын қарап тұрған адамның бас бейнесі бар алтын (жүзік-мөр). Есік обасындағы қабірдің мерзімі б. з. б. IV ғасырдың алды III г. деп белгіленіп отыр. ==Тағы қараңыз== *Есік Алтын адамы ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан обалары Санат:Қазақстан тарихы Санат:Тарих 
''Күретұмсық'' Көкиірім және Еспе өзендерінің аңғарындағы шоқылы тау. == Географиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданы Көкөзек ауылының шығысында км жерде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 553 м. == Жер бедері == Солтүстік беткейі тіктеу, батыс бөлігі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Жер бедері төбелі-қырқалы келген. == Өсімдігі == шөгінділер жапқан сұр, сортаңды топырақ жамылғысында жусан, ажырық, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Сарқан ауданы таулары 
'''NGC 3391''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32347, UGC 5920, MCG 2-28-14, ZWG 66.27, IRAS10462+1429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3389''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32306, NGC 3373, UGC 5914, MCG 2-28-13, ZWG 66,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3393''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32300, ESO 501-100, MCG -4-26-11, AM 1045-245, IRAS10459-2453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3390''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3390 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32271, ESO 437-62, MCG -5-26-7, IRAS10457-3116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3394''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32495, UGC 5937, MCG 11-13-41, ZWG 313.36, IRAS10473+6559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3397''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32059, NGC 3329, UGC 5837, MCG 13-8-33, ZWG 351.34, IRAS10405+7704. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3387''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3387 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3400''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32499, UGC 5949, MCG 5-26-20, ZWG 155,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3395''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32424, IC 2613, UGC 5931, MCG 6-24-17, ZWG 184.18, ARP 270, VV 246, ARAK 257, KCPG 249A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3403''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32719, UGC 5997, MCG 12-10-89, ZWG 333.62, ZWG 334.4, IRAS10502+7357, KARA 449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Кірпібас''' () қоғалар тұқымдасына немесе өзімен аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық су өсімдіктері. Қазақстанда өзен жағалауында, су басқан шалғында өсетін түрі бар. Әсіресе жабайы кірпібастың (S. sіmplex) айрықша маңызы бар. Биіктігі 10 100 см. Сабағы бұтақтанып біткен. Жапырағы қос қатарлы, кезектесіп орналасқан, таспа пішіндес, түбінде қынабы бар. Гүлі дара жынысты, ұсақ, жұмыр гүлі қою, шар пішіндес, оның аталық гүлі жоғары, ал аналығы төмен орналасқан. Маусым тамыз айларында гүлдеп, шілде қыркүйекте жемістенеді. Жемісі жаңғақ. Дәнімен су құстары қоректенеді; олар түлегенде қалың өскен Кірпікбас арасына жасырынады. ==Сілтемелер== ==Сыртқы Сілтемелер== Ежеголовник Санат:Қоғалар 
'''NGC 3375''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 21 ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32205, MCG -2-28-8, MCG -1-28-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3402''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3402 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32479, NGC 3411, MCG -2-28-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3402 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3399''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32395, MCG 3-28-12, ZWG 95,31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3388''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3388 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32555, NGC 3425, UGC 5967, MCG 2-28-21, ZWG 66,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3401''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3401 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3406-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3406-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93106, UGC 5970, MCG 9-18-40, ZWG 267.20, KCPG 253B, PRC D-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3406-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3407''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32626, UGC 5978, MCG 10-16-17, ZWG 291,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3406-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3406-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32580, UGC 5970, MCG 9-18-40, ZWG 267.20, KCPG 253A, PRC D-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3406-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3405-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3405-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32418, UGC 5933, MCG 3-28-15, ZWG 95.33, KCPG 250B, NPM1G +16.0238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3405-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3398''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32564, IC 644, UGC 5954, MCG 9-18-38, ZWG 267,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Sparganium simplex nf '''Кірпібас тұқымдасы''' (Sparganіaceae) суда және батпақта өсетін көп жылдық өсімдіктер. Негізінен субарктикалық, қоңыржай және субтропиктік аймақтарда таралған. туысы, 20 түрі бар. Облыстың барлық аумағында өсетін жалғыз туысы кірпібас (Sparganіum), оның түрі өзен жағалауында, су басқан шалғында өседі. Әсіресе жабайы кірпібастың (Sparganіum sіmplex) айрықша маңызы бар. Биіктігі 10 100 см. Сабағы бұтақтанып біткен. Жапырағы қос қатарлы, кезектесіп орналасқан, таспа пішіндес, түбінде қынабы бар. Гүлі дара жынысты, ұсақ, жұмыр гүлі қою, шар пішіндес, оның аталық гүлі жоғары, ал аналығы төмен орналасқан. Маусым тамыз айларында гүлдеп, шілде қыркүйекте жемістенеді. Жемісі жаңғақ. Дәнімен су құстары қоректенеді; олар түлегенде қалың өскен кірпібас арасына жасырынады. == Дереккөздер == ==Сыртқы Сілтемелер== Sparganiaceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). '' The families of flowering plants descriptions, illustrations, identification, information retrieval.'' Version: 27 сәуір 2006. NCBI Taxonomy Browser links at CSDL Санат:Қоғалар 
'''NGC 3411''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32479, NGC 3402, MCG -2-28-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3408''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3408 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32616, UGC 5977, MCG 10-16-16, ZWG 291.6, IRAS10490+5842. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3413''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3413 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32543, UGC 5960, MCG 6-24-24, ZWG 184.27, KUG 1048+330, IRAS10485+3301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3396''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32434, UGC 5935, MCG 6-24-18, ZWG 184.19, KCPG 249B, ARP 270, VV 246. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3404''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32466, IC 2609, MCG -2-28-11, IRAS10477-1150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3414''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32533, UGC 5959, MCG 5-26-21, ZWG 155.29, ARP 162, PRC C-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3405-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3405-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32414, UGC 5933, MCG 3-28-14, ZWG 95.33, NPM1G +16.0236. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3405-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3417''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32520, ZWG 66,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3410''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3410 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32594, MCG 9-18-42, ZWG 267.21, ARAK 261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3409''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32470, MCG -3-28-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Кірпішөп''' (Echіnarіa) астық тұқымдасына жататын шөптесін өсімдік. Жерорта теңіз аймағында кездесетін монотипті түр. Қазақстанда Батыс Тянь-Шаньның (Жылға мен Ақжар станцияның аралығында) құрғақ, тастақты тау беткейлерінде өсетін жалғыз түрі басты Кірпішөп (E. capіtata) бар. Оның биіктігі 25 см, сабағы түбінен бұтақтанған, тықыр және тегіс болады. Жапырақ қынабы тықыр, тілшесі ұзынша келеді. Жапырақ тақташасының көлд. мм, бұдыр. Гүлшоғыры домалақбас; масақ қабыршағы жұқа, тықыр домалақ болады. Оның жоғарғы жағы ойма және үшкір келсе, төменгі гүлқабыршағы кері қарай иілген тісшеден тұрады. Олардың ұзындығы мм, жоғарғы бөлігінің үшкірі бар. Тұқымы және тамыр сабағы арқылы көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жидек. Сабағын сиыр мен ешкі сүйсініп жейді. ==Сілтемелер== 
'''NGC 3416''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 30 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32588, MCG 7-22-73, ZWG 213.2, ZWG 212.63, NPM1G +44.0174, KUG 1048+440, ARAK 260. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3412''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3412 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32508, UGC 5952, MCG 2-28-16, ZWG 66,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3418''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32549, UGC 5963, MCG 5-26-23, ZWG 155,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3420''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 3420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32453, MCG -3-28-11, NPM1G -16.0322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3424''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32584, UGC 5972, MCG 6-24-25, ZWG 184.28, KUG 1048+331, IRAS10489+3309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3430''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32614, UGC 5982, MCG 6-24-26, ZWG 184.29, KUG 1049+332, IRAS 10494+3312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3421''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3421 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32514, IC 652, MCG -2-28-13, NPM1G -12.0339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3419''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32535, UGC 5964, MCG 2-28-18, ZWG 66.41, ARAK 259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3428''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3428 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32552, NGC 3429, UGC 5968, MCG 2-28-22, ZWG 66,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3431''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32531, MCG -3-28-14, IRAS10487-1644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
тахиналар (Tachіnіdae) қосқанаттылар отрядына жататын қысқа мұртты шыбындар тұқымдасы. Жер шарында кең тараған (5000-дай түрі белгілі). Қазақстанның барлық жерінде кездеседі. Ұзындығы 20 мм. Мұртшалары қысқа, үш бунақты. Дернәсілдері басқа жәндіктер мен көпаяқтылардың ішкі паразиттері. Кірпіщыбындың кейбір түрінің аналықтары жұмыртқаларын өз иесінің денесіне (Exorіsta, Phryxe, т.б.), кейбіреулері (Dexіa, Taсhіna, т.б.) иелеріне жақын жерлерге салады. Дернәсілдері иелерін тез тауып алады немесе дернәсілдің иесі жұмыртқаны қорегімен бірге жеп қояды. дернәсілдері тәуліктен аптаға дейін, ал піллә ішінде жататын қуыршақтары тәуліктен аптаға дейін дамиды. Ересек жәндік қуыршақ қабын түзу тігіс бойымен жарып немесе қуыршақ қабының үстіңгі жағынан дөңгелек қақпақша арқылы сыртқа шығады. көпшілік түрлері алғашқы жәндік паразиті ретінде зиянды жәндіктерді (мыс., астықтың аса қауіпті зиянкестері: бақашық, бізтұмсық, қандалалар) жойып пайда келтіреді, бірақ орман және ауыл зиянкестері болып табылатын түрлері де көп. ==Дереккөздер== 
'''NGC 3423''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1782 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32529, UGC 5962, MCG 1-28-12, ZWG 38,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3425''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32555, NGC 3388, UGC 5967, MCG 2-28-21, ZWG 66,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3429''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32552, NGC 3428, UGC 5968, MCG 2-28-22, ZWG 66,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3419A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 3419A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32540, UGC 5965, MCG 2-28-19, ZWG 66.42, FGC 1141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3419A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3426''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32577, UGC 5975, MCG 3-28-20, ZWG 95.46, ARAK 262. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3427''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32559, UGC 5966, MCG 2-28-20, ZWG 66.43, Todd 4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3422''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32534, MCG -2-28-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3432''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32643, UGC 5986, MCG 6-24-28, ZWG 184.30, ARP 206, VV 11, KUG 1049+368. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3433''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32605, UGC 5981, MCG 2-28-23, ZWG 66,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3434''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32595, UGC 5980, MCG 1-28-15, ZWG 38,36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кішкене Аралтөбе''' Алакөл көлінің орташа бөлігіндегі арал. == Географиялық орны == Абай (Үржар ауданы) және Жетісу (Алакөл ауданы) облыстарының шекарасында орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 501 биіктікте. қарай 2,1 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Оңтүстік беткейі тіктеу, пішіні үшбұрыш тәрізді келген. Арал көлге м-лік террасалар арқылы ұласады. Палеозойдың орта девон және жоғары тас көмірдің түпкі жыныстарының бетін борпылдақ делювийлі шөгінділер жапқан. Топырағында жусан, т.б. сортаңды өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Абай облысы географиясы Санат:Жетісу облысы географиясы Санат:Алакөл аралдары 
'''NGC 3435''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32786, UGC 6025, MCG 10-16-22, ZWG 291.12, IRAS10517+6132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3415''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 15 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32579, UGC 5969, MCG 7-22-72, ZWG 212.62, ZWG 213.1, IRAS10488+4358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3436''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 30 қарашада Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32633, MCG 1-28-16, ZWG 38.39, MK 1266, Todd 6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3438''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32638, UGC 5988, MCG 2-28-25, ZWG 66,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3440''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32714, UGC 6009, MCG 10-16-19, ZWG 291.9, IRAS10508+5722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3441''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32642, UGC 5993, MCG 1-28-17, ZWG 38.40, ARAK 263. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3445''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32772, UGC 6021, MCG 10-16-23, ZWG 291.11, KCPG 256A, IRAS10515+5715, VV 14, ARP 24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3448''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32774, UGC 6024, MCG 9-18-55, ZWG 267.27, ARP 205, IRAS10516+5434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3446''' Vela шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 264-SC45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3439''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32634, ZWG 66,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кішкене Бұғаз''' Зайсан көлінің алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Ақсуат ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 65 км, су жиналатын алабы 1020 км2. ==Бастауы == Тарбағатай жотасының солтүстік беткейіндегі Желдіқара, Доланқара тауларынан бастау алып, Бұғаз өзеніне оң жағалауынан құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысының аңғары тар, тік жарқабақтармен тілімденген. Құяр сағасы құмды-сазды, тастақты келеді. Өзен жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Суы егін және мал суаруға пайдаланылады. Жайылмасы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Ақсуат ауданы өзендері Санат:Зайсан су алабы 
'''NGC 3442''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 25 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32679, UGC 6001, MK 418, ZWG 184.34, KUG 1050+341, IRAS10503+3410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3450''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3450 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32270, ESO 569-6, MCG -3-28-4, UGCA 218, IRAS10456-2034, KARA 467. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3444''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32670, UGC 6004, ZWG 66.55, FGC 1148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3453''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32707, ESO 569-17, MCG -4-26-13, IRAS10512-2131. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3451''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32754, UGC 6023, MCG 5-26-28, ZWG 155.35, IRAS10516+2730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3447A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3447A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32700, UGC 6007, MCG 3-28-28, VV 252, KCPG 255B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3447A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3443''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32671, UGC 6000, MCG 3-28-25, ZWG 95,56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3437''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32648, UGC 5995, MCG 4-26-16, ZWG 125.13, KARA 448, IRAS10498+2312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3437 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3454''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3454 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32763, UGC 6026, MCG 3-28-30, ZWG 95.60, FGC 1155, KCPG 257A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3455''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32767, UGC 6028, MCG 3-28-31, ZWG 95.62, KCPG 257B, IRAS10518+1733. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кішкене Жыланды''' Қараүңгір тауларының 17-19 км жердегі төбе. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 651 м, ұзындығы мен ені 3,0–3,5 км. == Жер бедері == Ендік бағытта созылып жатқан Кішкене Жыланды төбесінің көлбеу беткейлері нашар тілімденген. км жерде Жыланды тауы (760 м) орналасқан. == Өсімдігі == Етегінде жусан аралас көкпек, бетеге, қараған, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 3457''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 25 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32787, NGC 3460, UGC 6030, MCG 3-28-32, ZWG 95,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3447''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBdm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3447 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32694, UGC 6006, MCG 3-28-27, ZWG 95.58, KCPG 255A, IRAS10507+1702, VV 252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3452''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32742, MCG -2-28-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3458''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32854, UGC 6037, MCG 10-16-26, ZWG 291,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3449''' Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32666, ESO 376-25, MCG -5-26-10, IRAS10505-3240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3456''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32730, MCG -3-28-18, IRAS10515-1545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3466''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32872, UGC 6042, MCG 2-28-28, ZWG 66,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3459''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32782, MCG -3-28-22, IRAS10522-1646. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3461''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32793. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3470''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33040, UGC 6060, MCG 10-16-38, ZWG 291.16, KCPG 259A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кішкене Көгілдір''' Үлкен Көгілдір тауының оңтүстігінде 10 км жердегі тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданында орналасқан. == Жер бедері == Салыстырмалы биіктігі 690 болатын аласа таудың беткейлері көлбеуленіп жазыққа ұласады. Пішіні күрделі. Ұзындығы мен ені 3–4 км шамасында. Кішкене Көгілдірдің өңірінде Егінбұлақ қыстауы мен Шонайбұлақ бұлағы орналасқан. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында жусан, ши аралас бетеге, сұлыбас, еркек шөп, т.б. өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 3462''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32822, UGC 6034, MCG 1-28-19, ZWG 38.49, Todd 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3463''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32813, ESO 502-2, MCG -4-26-14, IRAS10528-2552. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3465''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33099, UGC 6056, MCG 13-8-48, ZWG 351.50, IRAS10557+7527. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3469''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32912, MCG -2-28-24, NPM1G -14.0358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3467''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32903, UGC 6045, MCG 2-28-30, ZWG 66,67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3474''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32989, MCG 3-28-42, ZWG 95.81, NPM1G +17.0329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3468''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32940, UGC 6048, MCG 7-23-6, ZWG 213,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3475''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3475 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33012, UGC 6058, MCG 4-26-22, ZWG 125.17, 1055+24, IRAS10556+2427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3475 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3460''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32787, NGC 3457, UGC 6030, MCG 3-28-32, ZWG 95,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3471''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3471 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33074, UGC 6064, MCG 10-16-39, MK 158, ZWG 291.18, IRAS10560+6147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кішкене Күйкентай''' Үлкен Күйкентай тауының 30 км жердегі тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 683 м. == Жер бедері == Беткейлері көлбеулеу келген. Олар біртіндеп далаға ұласып кетеді. Ендік бағытта созылып жатқан таудың ұзындығы км-ге жуық, енді жері км. Нашар тілімденген. Шығысында км жерден Бақанас өзені ағып өтеді. == Өсімдігі == Көлбеу беткейлерінің қоңыр топырағында бұта шоғырлары аралас бетеге, селеу, қараған, еркек шөп, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 3478''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33101, UGC 6069, MCG 8-20-59, ZWG 241.51, IRAS10565+4623. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3464''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 14 қаңтарда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3464 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32778, ESO 569-22, MCG -3-28-21, UGCA 222, IRAS10521-2047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3482''' Vela шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33025, ESO 264-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3483''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33060, ESO 438-1, MCG -5-26-16, AM 1056-281. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3472''' Crater шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3472 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3473''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3473 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32978, UGC 6052, MCG 3-28-41, ZWG 95,79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3486''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3486 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33166, UGC 6079, MCG 5-26-32, ZWG 155,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3477''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32997, ZWG 66,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3479''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33053, NGC 3502, MCG -2-28-27, IRAS10563-1441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3476''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32987, NGC 3480, MCG 2-28-32, ZWG 66,73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Иосиф Виссарионович Сталин''' (шын тегі 6(18) желтоқсан 1878 ж.(ресми түрде 9(21)желтоқсан 1879), Гори, Тифлис губерниясы, Ресей империясы наурыз 1953 ж., Кунцев ауданы, Мәскеу облысы, РКФСР, КСРО) орыстың революциялық, кеңестік саяси, мемлекеттік, әскери және партия жетекшісі, 1922 жылдың сәуірінен 1934 жылдың 10 ақпанына дейін бас хатшы болды, кейін Бүкілодақтық коммунистік большевиктер партиясы Орталық Комитетінің хатшысы (1952 жылдан КОКП), Кеңес Одағының Маршалы, Кеңес Одағының КСРО Қорғаныс халық комиссары (1941 ж. 19 шілдеден), КСРО Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы және КСРО Мемлекеттік қорғаныс комитетінің төрағасы. == Өмірбаяны == === Балалық шағы === Иосиф Виссарионович Джугашвили грузияның Гори қаласында (1801 жылы Ресей қосқан аймақ) 1878 жылы желтоқсанда Юлиан күнтізбесі бойынша дүниеге келді; Ол 1878 жылғы 18 желтоқсанға өзгертілетін қазіргі күнтізбені қолдана отырып, ол өзінің «ресми туған күнін» 1879 жылы 21 желтоқсан деп жариялады. Ол Екатерина Георгиевна Геадзе (Кеке) және Виссарион (Бесо) Джугашвили, төрт баланың үшінші ұлы болды, бірақ ол нәресте кезінен аман қалды.right 1894 жылы Тбилисидегі православиялық діни семинарияға оқуға түскен. Онда оқи жүріп, құпия үйірменің жұмысына ат салысып, “Месамедаси” (үшінші топ) атты грузин социал-демокр. ұйымына мүше болып кірді. === Саясат жолында === 1899 жылы саяси қызметі үшін семинариядан шығарылып, біржола төңкерісшілдік жолға түсті. 1901 жылы РСДЖП-ға мүшелікке өтті. “Коба” деген лақап атты иемденді. Астыртын қызмет барысында бірнеше рет тұтқынға алынып, Шығыс Сібірге жер аударылды. 1912 жылдан РСДЖП-ның ОК-не мүшелікке сайланды. 1906 жылы "Анархизм немесе социализм?" атты мақалалар сериясы жарық көреді. 1912 13 жылы жұмыс істей жүріп, “Звезда” және “Правда” газеттерінің жұмысына белсенді ат салысты. Осы кезде “Марксизм және ұлт мәселесі” деген еңбегін жазды. 1913 жылы ақпанда тағы да тұтқындалып, Турухан өлкесіне жер аударылды. Айдаудан 1917 жылғы Ақпан революциянан кейін оралып, РСДЖП-ның ОК бюросының құрамына және “Правда” газеті редакциясына енді. Қазан төңкерісін әзірлеуге және оны жүзеге асыруға қатысты. Кеңестердің Бүкілресейлік 2-съезінде (8.11. 1917) Ұлт істері халкомы (1917 22) ретінде алғашқы кеңес өкіметінің құрамына сайланды. 1917 жылы Орталық атақарушы комитетке мүше болып сайланады. 1919 22 жылы Мемлекеттік бақылау халкомы міндетін қоса атқарды. Азамат соғысы (1918 20) кезінде Оңт., Батыс және Оңтүстік-Батыс майдандарының революция әскери куаттінің мүшесі болды. 1922 жылы Надежда Аллилуеваға үйленеді. === Билік === 1922 жылы сәуірде РК(б)П ОК Пленумы Сталинді ОК-нің Бас хатшысы етіп сайлады. КСРО-ны құруға белсене қатысты. Алғашқы кезде (бүкіл РКФСР-ге автономия енуі) жобасын ұсынды. Ленин өмірінің соңғы жылдарында бар билікті қолына топтастыруға талпынған Сталиннің жеке басына сенімсіздік танытты. Ол Кеңестердің Бүкілодақтық 1-съезіне (1922 жылы желтоқсан) жолдаған хатында Сталинді орнынан ауыстыру жөнінде ойластыруды ұсынды. Алайда РК(б)П-ның 13-съезі (1924 жылы мамыр) Сталинді Бас хатшы етіп қалдыруды ұйғарды. Сталиннің басшылығымен ауыл шаруашылығын қолға алынып, байлар мен кулактарды тап ретінде жою саясаты жүзеге асырылды (қ. Кәмпескелеу). Бұл халық арасында жасанды ашаршылық пен босқыншылықты туғызып, ауыл шаруашылығын қарсы шаруалар қозғалысының өрістеуіне алып келді. Сталин елде қуғын-сүргін саясатын жүргізіп, тоталитарлық жүйені қалыптастырды. Ұлттық интеллигенция өкілдерін “халық жаулары” ретінде қуғындауды күшейтті. “Халық жаулары” жазасын өтейтін лагерлердің санын арттырды (қ. ГУЛАГ). Одақтас республикалар мен ұлттық автономияларды саяси және экономикалық биліктен айырып, Кремльге тәуелді етті. Ол гитлерлік Германияның КСРО-ға соғыс ашу мерзімін бағалауда қателік жіберді. 2-дүниежүзүлік соғыс жылдарында КСРО Қорғаныс халкомы, КСРО Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Кеңес Одағының басшысы ретінде үш держава КСРО, АҚШ, Ұлыбритания басшыларының Тегеран (1943), Қырым (1945) және Потсдам (1945) қатысты. Соғыстан кейінгі кезеңде жеке басқа табыну қарқыны онан әрі өрістеді. Сыртқы саясат саласында Батыс елдерімен ымыраға келуден бас тартып, қырғи қабақ соғыстың басталуына ықпал етті. Оның жаппай қырып-жою қаруын жасау мақсатының нәтижесінде Семей полигоны дүниеге келді. КОКП-ның 1956 жылы өткен 20-съезі Сталиннің жеке басына табынушылықты сынға алды. Сталин рет Ленин орденімен, рет “Жеңіс” орденімен, Социалистік Еңбек Ері (1939) және Кеңес Одағының Батыры (1945) атағымен марапатталған. Мәскеудегі Қызыл алаңға жерленген. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Такер Р., Сталин, Путь власти, М., 1997; Громов Е., Сталин, Искусство власть, М., 2004; Карпов В., Генералиссимус. Кн. 2., Калининград, 2004; Жуков Ю., Сталин, Тайны власти, М., 2005; Жуков Ю., Иной Сталин, М., 2005. Санат:18 желтоқсанда туғандар Санат:Гориде туғандар Санат:5 наурызда қайтыс болғандар Санат:Мәскеу облысында қайтыс болғандар Санат:КОКП ОК бас хатшылары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин кесенесінде жерленгендер еңбек ерлері Санат:Жеңіс орденінің иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Қызыл Әскерінің XX жылдығы медалінің иегерлері Санат:Мәскеуді қорғағаны үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:Жапонияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:МХР батырлары орденінің (Тува Халық Республикасы) иегерлері орденінің иегерлері Санат:Жапонияны жеңгені үшін медалінің (МХР) иегерлері Санат:Моңғол Халық Республикасына 25 жыл медалінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Ақ арыстан орденінің (ЧССР) иегерлері Санат:Жеңіс үшін Ақ арыстан орденінің иегерлері Санат:1939 Әскери крестінің (Чехословакия) иегерлері Санат:Тайм журналы нұсқасы бойынша Жыл адамдары Санат:Иосиф Сталин Санат:Марксизм теоретиктері Санат:КСРО қорғаныс халық комиссарлары Санат:КСРО қарулы күштері министрлері кеңестердің съезінің (1917) делегаттары кеңестердің съезінің делегаттары Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушы елдер көшбасшылары Санат:Лақап есімімен танымал саясаткерлер Санат:Кремль қабырғасындағы зиратқа жерленгендер Санат:КСРО Ғылым Академиясының құрметті мүшелері Санат:КСРО министрлері кеңесінің төрағалары Санат:КСРО халық комиссарлары кеңесінің төарғалары Санат:Грузия Санат:Ұлы Отан соғысындағы қолбасылары Санат:Ресейдегі Азаматтық соғысқа қатысушылар Санат:РКФСР жұмысшы-шаруа инспекциясы халық комиссарлары Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері Санат:РСДЖП ОК мүшелері Санат:КСРО қорғаныс халық комиссариаты жанындағы Әскери кеңес мүшелері құрылтай жиналысы мүшелері Санат:БОАК мүшелері Санат:БОАК Төралқасы мүшелері Санат:КСРО ОАК мүшелері Санат:КСРО ОАК Төралқасы мүшелері Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:Башқұрт АКСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:Башқұрт АКСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Башқұрт АКСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:Карель АКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:БК(б)П ОК Ұйымдастыру бюросы мүшелері Санат:РКФСР халық комиссарлары Санат:Бұхар КСР Қызыл Жұлдызы орденінің иегерлері жер аударылғандар Санат:Вологдаға жер аударылғандар Санат:Вологда губерниясына жер аударылғандар Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары қайтыс болғандар Санат:Қайта жерленгендер Санат:РСДЖП IV съезінің делегаттары Санат:РСДЖП съезінің делегаттары Санат:РСДЖ(б)П VI съезінің делегаттары Санат:РК(б)П VII съезінің делегаттары Санат:РК(б)П VIII съезінің делегаттары Санат:РК(б)П IX съезінің делегаттары Санат:РК(б)П съезінің делегаттары Санат:РК(б)П XI съезінің делегаттары Санат:РК(б)П XII съезінің делегаттары Санат:РК(б)П XIII съезінің делегаттары Санат:БК(б)П XIV съезінің делегаттары Санат:БК(б)П XV съезінің делегаттары Санат:БК(б)П XVI съезінің делегаттары Санат:БК(б)П XVII съезінің делегаттары Санат:БК(б)П XVIII съезінің делегаттары Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары Санат:Жаза кесілген орыннан қашқандар Санат:Турухан өлкесіне жер аударылғандар Санат:Нарымға жер аударылғандар Санат:Грузин КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Өлім себебі анықталмағандар Санат:Пошта маркаларындағы тұлғалар Санат:Латвия КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Украин КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары 
Шағалалытеңіз көлінің алабындағы тұзды көл. Қамыстысай аңғарында орналасқан. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы Рощинское ауылынан км жерде; теңіз деңгейінен 124 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 7,7 км2, ұзындығы 4,2 км, енді жері 2,5 км, жағалау бойының ұзындығы 10,8 км. Көктемгі еріген қар және жауын-шашын суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. == Жағалау сипаты == Қазаншұңқыры дөңгелек пішінді, жағалауы тік жарлы келген. Оңтүстік жағалауынан көктемде жылға құяды. Су жиналатын алабы төбелі-белесті жазық, 40%-ы жыртылған, қалған бөлігінде бетегелі-боз шөп өскен. Жағалауы мал жайылымдық. Санат:Ертіс су алабы көлдері Санат:Тайынша ауданы көлдері 
'''NGC 3485''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33140, UGC 6077, MCG 3-28-44, ZWG 95,85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3481''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33097, MCG -1-28-16, IRAS10569-0716. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3491''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33180, UGC 6088, MCG 2-28-41, ZWG 66,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3484''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3484 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3493''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33249, UGC 6099, MCG 5-26-36, ZWG 155.44, IRAS10587+2759. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3488''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33242, UGC 6096, MCG 10-16-45, ZWG 291.22, IRAS10583+5756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3487''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33195, UGC 6092, MCG 3-28-47, ZWG 95,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3489''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33160, UGC 6082, MCG 2-28-39, ZWG 66,84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3492-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3492-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33207, UGC 6094, MCG 2-28-45, ZWG 66.93, 8ZW 116, DRCG 22-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3492-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3480''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32987, NGC 3476, MCG 2-28-32, ZWG 66,73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Сілетітеңіз көлінің оңтүстігіндегі тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданы Бестөбе кентінің 14 км жерде орналасқан. Сілеті өзені алабында. Теңіз деңгейінен 173,5 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 4,4 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 1,7 км, жағалау бойының ұзындығы 15 км. Көл қазаншұңқырының жағалауы жарлауытты, келген. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қарашаның 2-жартысында суы қатып, сәуірдің 1-онкүндігінде ериді. Алабы мал жайылымы. ауданы көлдері Санат:Сілеті су алабы 
'''NGC 3494''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3494 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3495''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33234, UGC 6098, MCG 1-28-27, ZWG 38.88, KARA 445, IRAS10586+0353. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3490''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33128, MCG 2-28-36, ZWG 66.80, NPM1G +09.0236. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3496''' Carina шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 836, ESO 128-SC26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3492-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3492-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83429, UGC 6094, MCG 2-28-45, ZWG 66.93, 8ZW 116, DRCG 22-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3492-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3506''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33379, UGC 6120, MCG 2-28-47, ZWG 66.105, ARAK 273. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3502''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33053, NGC 3479, MCG -2-28-27, IRAS10563-1441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3500''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33277, UGC 6090, MCG 13-8-52, ZWG 351.52, IRAS10582+7528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3508''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33362, NGC 3505, IC 2622, MCG -3-28-31, IRAS11005-1601. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3505''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33362, NGC 3508, IC 2622, MCG -3-28-31, IRAS11005-1601. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
Арал қарақұмының қоныс. Ақтөбе облысы Ырғыз ауданында орналасқан. Солтүстігінде Байқұм төбесі, шығысында Кеңшағыл құмы, оңтүстігінде Шәмбет артезиан құдығы, батысында Барғақұм төбесі жатыр. Кішкенесотаң қонысы қарай 13 км-ге созылған, енді жері 2–3 км. Теңіз деңгейінен шамамен 95 биіктікте.Жер бедері құрғақ аңғарларға ұқсас сор немесе көл тізбектерінің ойыстарынан қалыптасқан. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы қоныстары Санат:Ырғыз ауданы географиясы 
'''NGC 3507''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33390, UGC 6123, MCG 3-28-53, ZWG 95.100, KCPG 263B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3504''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33371, UGC 6118, MCG 5-26-39, ZWG 155.49, KUG 1100+282, IRAS11004+2814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3497''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33667, NGC 3525, NGC 3528, IC 2624, MCG -3-28-37, ESO 570-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3499''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33375, UGC 6115, MCG 9-18-80, ZWG 267.37, ZWG 291,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3503''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 833, ESO 128-EN28, AM 1059-593. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3511''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33385, ESO 502-13, MCG -4-26-20, UGCA 223, IRAS11009-2248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3509''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33446, UGC 6134, MCG 1-28-33, ZWG 38.109, KCPG 265A, IRAS11018+0505, ARP 335, VV 75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3512''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33432, UGC 6128, MCG 5-26-41, ZWG 155.51, IRAS11013+2818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3515''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33467, UGC 6139, MCG 5-26-44, ZWG 155.55, IRAS11018+2829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3501''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33343, UGC 6116, MCG 3-28-51, ZWG 95.97, FGC 1187, KCPG 263A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кішкене Табаққалған''' Табақкеңтатыр аңғарының шығысындағы шоқылы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 661 м. қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейі көлбеу, пішіні дөңгелек тәрізді. Силур жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды сұр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, көкпек, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 3510''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33408, UGC 6126, MCG 5-26-40, ZWG 155.50, KUG 1101+291, IRAS11010+2909, HARO 26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3519''' Carina шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3519 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 844, ESO 128-SC30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3518''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29192, NGC 3110, NGC 3122, MCG -1-26-14, IRAS10015-0614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3498''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3498 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3516''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33623, UGC 6153, MCG 12-11-9, ZWG 334.11, IRAS11033+7250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3521''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33550, UGC 6150, MCG 0-28-30, ZWG 10.74, KARA 461. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3524''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33604, UGC 6158, MCG 2-28-50, ZWG 66.112, KCPG 267B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3513''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33410, ESO 502-14, MCG -4-26-21, UGCA 224, IRAS11013-2258. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3517-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3517-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33526, UGC 6144, MCG 10-16-55, ZWG 291.27, KCPG 266A, IRAS11026+5647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3517-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3514''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33430, ESO 570-1, MCG -3-28-35, IRAS11015-1830. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Кішкентай тастемір'''– Қалмаққырылған өзеннің төменгі ағысындағы қоныс. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Тастемір төбесінің бойында орналасқан. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта созылып жатыр. Жер бедері және маңындағы Иткеткен артезиан құдығының жылғаларымен тілімденген. Солтүстігінде Киіктөбе төбесі, шығысында Ақсай қонысы, Көкбұлақ бұлағы, оңтүстік және оңтүстік-батыс бөліктерінде Мойынқұм құмы орналасқан. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан қоныстары Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''NGC 3517-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3517-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33532, MCG 10-16-57, KCPG 266B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3517-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3531''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3531 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33635, NGC 3526, UGC 6167, MCG 1-28-39, ZWG 38.129, IRAS11043+0726, KARA 464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3522''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 26 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33615, UGC 6159, MCG 3-28-60, ZWG 95.113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3523''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33367, UGC 6105, MCG 13-8-53, ZWG 351.54, IRAS10594+7523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3526''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3526 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33635, NGC 3531, UGC 6167, MCG 1-28-39, ZWG 38.129, IRAS11043+0726, KARA 464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3526 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3529''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33671, IC 2625, ESO 570-7, MCG -3-28-38, IRAS11048-1917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3520''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33648, ESO 570-4, quadruple system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3528''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33667, NGC 3497, NGC 3525, IC 2624, MCG -3-28-37, ESO 570-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3533''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33647, NGC 3557A, ESO 377-11, MCG -6-25-2, AM 1104-365, IRAS11047-3654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3525''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3525 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33667, NGC 3497, NGC 3528, IC 2624, MCG -3-28-37, ESO 570-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Кіші айыркөл''' Торғай және Өлкейек өзендерінің суайрығындағы сор алқабы. Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Дүкен ауылының шығысында 17 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 90 биіктікте жатыр. қарай 18 км-ге созылған, енді жері км. Көктем айларында Өлкейек өзенінің сағасындағы ұсақ көлшіктерден жылғалар ағып, кіші айыркөл сорына құяды. Сор алқабының басым бөлігі батпақты. Жазда кеуіп, топырағы тұзды сортаңға айналып, құнарсызданады. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы географиясы Санат:Сорлар 
'''NGC 3532''' Carina шоқжұлдызында орналасқан II1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 839, ESO 128-SC31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3530''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33766, UGC 6188, MCG 10-16-64, ZWG 291.30, ARAK 278. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3537-2''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3537-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33753. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3537-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3535''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33760, UGC 6189, MCG 1-29-4, ZWG 39.10, NPM1G +05.0287, IRAS11059+0505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3538''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3538 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3539''' (''Басқа белгілері'' '''MCG 5-26-65, ZWG 155.77, DRCG 23-38, PGC 3379''') Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан лентикулярлы (S0 типті) галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33799, MCG 5-26-65, ZWG 155.77, DRCG 23-38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3536''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33779, UGC 6191, MCG 5-26-61, ZWG 155.73, DRCG 23-18, NPM1G +28.0186. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3541''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33759, MCG -2-29-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3534B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 18 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3534B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33782, UGC 6193, MCG 5-26-63, ZWG 155,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3534B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3534A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 18 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3534A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33786, UGC 6190, MCG 5-26-62, ZWG 155.72, IRAS11062+2652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3534A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'' Egretta garzetta '' '''Кіші аққұтан''' () ескекаяқты құстар отряды, құтандар тұқымдасына жататын құс. Негізінен Еуропаның оң түстік бөлігін, Солтүстік Кавказды, Еділ өзенінің төменгі сағасын, Азияның оң түстігін мекендейді. Жерорта теңізінде қыстайды. Қазақстанда Каспий теңізінің сол түстігінде Еділ мен Жайық өзендерінің аралығында кездеседі. Дене тұрқы 62 см, қанатының ұзындығы 32 см, қанатын жайғанда ұзындығы 110 см, құйрығының ұзындығы 32 см. Қауырсынының бәрі ақ түсті. Көзі сары, тұмсығы, аяғы қара, аяғындағы буындары жасыл-сарғыш түсті болады. Жыл құсы. Мамыр айында ағаш басына ұя жасап, оған жұмыртқа салады. Балапандары маусымның басында пайда болып, шілденің басында ұядан ұшып шығады. Кіші аққұтандар шоғыр (колония) құрып тіршілік етеді. Негізінен ұсақ балықтармен, кейде моллюскалармен, су жәндіктерімен және ұсақ кеміргіштермен қоректенеді. Бұлардың тіршілігіне қамыс құладыны, сұр қарға көп қауіп төндіреді. Олар Кіші аққұтандың ұясын бұзып, жұмыртқаларын жеп Қазақстанда бар-жоғы 500-дей құс ұялады.Санының төмендеу себептері -басқа қанаттыларға әсер ететін жағдайлар Кіші аққұтанның саны жылдан-жылға азаюда, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Статусы == 3-ші санат. Таралу аймағының шекарасында сирек кездесетін түр. kiwi ak kutan == Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы == Қазақстан фаунасындағы ақ құтандардың екі түрінің бірі. == Таралуы == Европаның оңтүстік бөлігі, Солтүстік Кавказ, Еділ өзенінің төменгі сағасы, Азияның оңтүстігі, Жерорта теңізінде қыстайды. Қазақстанда тек Каспий теңізінің солтүстік жағалауында, Еділ мен Жайық өзендерінің айрықтарында мекендейді. Аса алыс емес өткен жылдарда Қызылорда қаласының маңында Сырдария өзенінде және Арал теңізінде мекендеген. == Мекендейтін жерлері == Қамыс-талдар қалың өскен көлдер, өзен сағалары, теңіз жағалары. == Саны == Өткен жылдары әдеттегідей болған қазіргі кезде саны кәдімгідей азайды. Еділ өзені атырабының қазақстандық бөлігінде (Атырау облысы Теңіз ауданы) 1972-1974 жылдары Қуаңқы шоғырында, өзі аттас аумағы га аралда, 792 ұясы есепке алынған; Старо-Иголкин, аумағы 10 га-ға жуық, шоғырында 400 ұя тіркелген. 1985 жылы Қуаңқы шоғырында барлығы 60 жұп құс ұялаған Атырау қаласынан солтүстікке қарай 60 км Жайық өзенінде 1975 жылы 20-25 жұп мекендеген Еділ өзені атырабының қазақстандық бөлігінде 1985 жылы 13-15 қыркүйекте Ганюшкин, Шаронов және Қамысты каналдарында 200-ге жуық құс байқалған. Солтүстік Каспий өңірінде шамамен 500-дей бас мекендейді. == Негізгі әсер ететін факторлар == Өзен ағындарын реттеуге және суды суландыруға алуға байланысты қоректену биотоптарының ауданы тарылды және мекендейтін орындары тозды; ластануға байланысты құстың өнімталдығы төмендеді және өлім-жітімге ұшырауы артты; ұялау кезінде мазалау факторы; қаскерлік == Биологиялық ерекшеліктері == Жыл құсы. Түркістан қаласының маңындағы Шошқакөлде 1988 жылы 27 наурызда үлкен ақ құтандар тобының арасынан жалғыз кіші ақ құтан байқалған. Басқа құтандар, қалбағайдар және қарабайлармен бірге аралас шоғырланып ағаштарда ұялайды. Мамырдың екінші онкүндігінде 4-6 жұмыртқа салады. Балапандары маусымның басында шығады, шілденің басында ұясын тастайды. Осы кезден бастап құстардың негізгі тобы ұялаған жерлерінен кетеді. Майда балықтармен қоректенеді, аздап та болса қорегінде қосмекенділер, моллюскалар, су насекомдары мен майда кеміргіштер болады. Жаулары саз құладыны және ала қарға, бұлар ұяларын бұзады. == Қолда өсіру == Деректер жоқ. Алматы хайуанаттар паркінде құс бар. == Қабылданған қорғау шаралары == Территориялық жағынан қорғау қамтамасыз етілмеген. == Қажетті қорғау шаралары == Еділ өзенінің атырабындағы шоғырлары бар ауданда маусымдық қорықша ұйымдастыру керек. == Зерттеу жөніндегі ұсыныстар == Қазіргі орналасуы мен санын анықтау, көбею биологиясы мен шектеуші факторларын зерттеу. == Дереккөздер == құстар Санат:Құтандар тұқымдасы Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары Санат:Аустралия құстары Санат:Жаңа Зеландия құстары Санат:1766 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 3527''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33669, UGC 6170, MCG 5-26-59, ZWG 155,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3546''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33846, MCG -2-29-7, NPM1G -13.0315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3537-1''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3537-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33752. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3537-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3545''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 26 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33894, NGC 3545A, MCG 6-25-17, ZWG 185.15, NPM1G +37.0304, KCPG 273B, VV 182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3545B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 26 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3545B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33893, MCG 6-25-16, ZWG 185.15, VV 182, KCPG 273A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3545B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3544''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 3544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34028, NGC 3571, ESO 570-11, MCG -3-29-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3543''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33953, UGC 6213, MCG 10-16-75, ZWG 291,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3540''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33806, NGC 3548, UGC 6196, MCG 6-25-11, ZWG 185.11, NPM1G +36.0243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3542''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 26 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33868, MCG 6-25-13, ZWG 185.13, IRAS11071+3712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3548''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3548 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33806, NGC 3540, UGC 6196, MCG 6-25-11, ZWG 185.11, NPM1G +36.0243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3548 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Алакөл''' Алакөл көлінің шығанақ. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл және Абай облысы Үржар аудандарының жерінде орналасқан. == Сипаты == Құрлыққа 15 км шамасында еніп жатыр. Шығанақтың енді жері км. Оңтүстікнен Ырғайты өзені құяды. Жағалауы төрттік кезеңнің құмды-сазды топырағынан, қиыршықтасты ұсақ құмдарынан тұрады. Бетінде қамыс, қоға, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Абай облысы географиясы Санат:Жетісу облысы географиясы Санат:Алакөл су алабы 
'''NGC 3547''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33866, UGC 6209, MCG 2-29-7, ZWG 67,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3550''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33927, UGC 6214, MCG 5-27-2, ZWG 155.82, KCPG 274A, DRCG 23-39, ZWG 156,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3551''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 24 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33836, UGC 6203, MCG 4-26-35, ZWG 125.33, NPM1G +22.0319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3549''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33964, UGC 6215, MCG 9-18-97, ZWG 267.47, IRAS11080+5339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3553''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 наурызда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 3553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33933, MCG 5-27-4, ZWG 156.6, ZWG 155.85, NPM1G +29.0207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3554''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3554 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33948, MCG 5-27-7, ZWG 155.86, ZWG 156.7, DRCG 23-32, NPM1G +28.0187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3557B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3557B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33824, ESO 377-15, MCG -6-25-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3557B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3555''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 24 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33843, ZWG 125,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3545A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 26 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3545A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33894, NGC 3545, MCG 6-25-17, ZWG 185.15, NPM1G +37.0304, KCPG 273B, VV 182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3545A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3557A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3557A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33647, NGC 3533, ESO 377-11, MCG -6-25-2, AM 1104-365, IRAS11047-3654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3557A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Алматы мұздықтары''' Іле Алатауының солтүстік беткейінде, Кіші Алматы өзені бастауындағы мұздықтар тобы. Алматы қаласының оңтүстігінде 30 км жерде. Ең биік жері Орджоникидзе шыңы (4410 м). Мұздықты 1902 жылы С.Дмитриев ашқан. == Аумағы == Кіші Алматы мұздықтары 12 мұздықтан тұрады; бастылары: Орта Тұйықсу, Игілі Тұйықсу, Молодежный, М.Мәметова, Жалпы ауданы 11,4 км2, оның 3,86 км2-і фирн алаңы, 4,74 км2-і ашық жатқан мұздық тілі, 2,8 км2-і борпылдақ жыныстармен жабылған. Мұздық көлі 0,39 км3. Беткі мұздықтар жауып жатқан мореналық қабат астында қалыңдығы 100 м-ге жететін көп жылғы тоң мұз жатыр, одан көбіне сел тасқыны бастау алады. Селден қорғану мақсатында Кіші Алматы өзені аңғарында (Медеуде) күрделі тосқауыл (плотина) салынды. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''NGC 3557''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33871, ESO 377-16, MCG -6-25-5, AM 1107-371. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3552''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3552 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33932, MCG 5-27-3, ZWG 155.85, ZWG 156.6, DRCG 23-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3561''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33991, NGC 3561A, UGC 6224, MCG 5-27-10, ZWG 155.90, ZWG 156.11, DRCG 23-78, ARP 105, VV 237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3560''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33940, NGC 3559, UGC 6217, MCG 2-29-8, ZWG 67,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3558''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33960, MCG 5-27-8, MK 422, ZWG 155.89, ZWG 156.10, DRCG 23-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3561A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3561A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33991, NGC 3561, UGC 6224, MCG 5-27-10, ZWG 155.90, ZWG 156.11, DRCG 23-78, ARP 105, VV 237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3561A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3563B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 18 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3563B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34012, MCG 5-27-13, NPM1G +27.0305, KCPG 277A, KCPG 277B, ZWG 156,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3563B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3562''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34134, UGC 6242, MCG 12-11-11, ZWG 334,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3566''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3566 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3567-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3567-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34004, UGC 6230, MCG 1-29-11, ZWG 39.51, KCPG 276A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3567-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Арқалы''' Арқалы тауларының қиыр оқшауланған тау. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданында, Емел (Еміл) өзенінің аңғарында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 690 м. Дөңгелек пішінді таудың ұзындығы мен ені 2,5 км. == Жер бедері, өсімдігі == Солттүстік беткейі көлбеуленіп Егізқызыл, Кіші Арқалы қыстаулары маңындағы жазыққа ұласып кетеді. Қалған беткейлері біршама тіктеу, сай-жыралармен сәл тілімденген. Еміл өзеніне қарай төмпешікті құм төбелер кездеседі. Беткейлерінде жусан аралас баялыш, көкпек, бетеге, еркек шөп, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Үржар ауданы таулары 
'''NGC 3564''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33923, ESO 377-18, MCG -6-25-6, AM 1108-371. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3567-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3567-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34013, MCG 1-29-12, ZWG 39.55, NPM1G +06.0280, KCPG 276B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3567-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3559''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33940, NGC 3560, UGC 6217, MCG 2-29-8, ZWG 67,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3563''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 18 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34025, NGC 3563A, UGC 6234, MCG 5-27-14, NPM1G +27.0306, KCPG 277B, ZWG 156,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3568''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33952, ESO 377-20, MCG -6-25-9, IRAS11084-3710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3561B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3561B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33992, UGC 6224, MCG 5-27-11, ZWG 155.90, IRAS11085+2859, DRCG 23-27, ZWG 156.11, VV 237, ARP 105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3561B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3571''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34028, NGC 3544, ESO 570-11, MCG -3-29-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3565''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33701, ESO 570-8, NPM1G -19.0363. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3572''' Carina шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 846, ESO 129-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3573''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34005, ESO 377-22, MCG -6-25-11, AM 1108-363, IRAS11089-3636. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Владимир Ильич Ленин''' (нағыз тегі Ульянов; 22 сәуір 1870 жыл, Симбирск, Ресей империясы 21 қаңтар 1924 жыл, Горки мекені, Суханов болысы, Подольский уезді, Мәскеу губерниясы, РКФСР, КСРО) орыс революционері, марксизмнің ірі теоретикі, шешен, философ, кеңестік саяси және мемлекет қайраткері, Ресей жұмысшы партиясының (большевиктер) негізін қалаушы, Ресейдегі 1917 жылғы Қазан төңкерісінің бас ұйымдастырушысы және жетекшісі, бірінші төрағасы Ресей КФСР Халық Комиссарлары Кеңесінің және КСРО Халық Комиссарлар Кеңесінің, дүниежүзілік тарихтағы тұңғыш социалистік мемлекетті құрушы. Марксист, публицист, идеолог және Үшінші (Коммунистік) Интернационалды құрушы, Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының негізін қалаушы. Негізгі еңбектерінің көлемін материалистік философия, марксизм теориясы, антикапитализм және социалистік революцияны жүзеге асыру, социализм мен коммунизм құру теориясы мен тәжірибесі, социализмнің саяси экономиясы құрайды. Ленин халықаралық коммунистік қозғалысқа елеулі әсер етті, онда ол дүниежүзілік тарихтағы гуманитарлық, халықтық және маңызды революциялық мемлекет қайраткері болып саналады, тарихтағы ең ұлы мемлекетті құрды және адамзатқа орасан зор мұра қалдырды адамзаттың қолынан келетінін дәлелдеген ғылыми теория зұлымдықтан, соғыс пен надандықтан азат болуы, өз тағдырын өзі шеше алатындығы. == Өмірбаяны == === Балалық шақ, білім мен тәрбие === Владимир Ильич Ульянов 1870 жылы Симбирск (қазіргі Ульяновск) қаласында Симбирск губерниясының мемлекеттік мектептерінің инспекторы Илья Николаевич Ульяновтың (1831—1886) отбасында дүниеге келген. Анасы Мария Александровна Ульянова. 1879—1887 жылдары Владимир Ульянов Симбирск гимназиясында оқыды, оны Уақытша үкіметтің болашақ басшысы әкесі Федор Михайлович Керенский басқарды. В. И. Ульянов (В. И. Ленин) төрт жасында, 1874 ж. 1887 жылы гимназияны алтын медальмен бітіріп, Қазан императорлық университетінің заң факультетіне оқуға түседі. Федор Михайлович Керенский Володя Ульяновтың таңдауына қатты көңілі қалды, өйткені ол кіші Ульяновтың латын тілі мен әдебиеті бойынша үлкен табысқа жетуіне байланысты университеттің тарих және әдебиет факультетіне түсуге кеңес берді. 1887 жылға дейін Владимир Ульяновтың революциялық қызметі туралы ештеңе белгілі емес. Ол православие дініне шомылдыру рәсімінен өтті. Ленин діннен 1886 жылы кеткен шығар. Оның гимназиядағы Құдай заңынан алған бағасы барлық дерлік пәндер сияқты өте жақсы болды. 1861 жылғы реформадан кейін ондаған миллион шаруалар құқықсыз өмір сүруді жалғастырды. Олардың жері көп болмады. Шаруалар өздерін тамақтандыру және салық төлеу үшін жер иелерінен жерді жалға алуға немесе олардан қарызға ақша алуға мәжбүр болды. Помещиктер шаруаларды құлдық шартпен қожалардың жерін шаруа жылқыларымен және өңдеуге мәжбүрледі. Жұмысшылардың тұрмысы бұдан да жақсы болған жоқ. Селекционерлер мен өндірушілер жұмысшыларды, ерлерді ғана емес, әйелдер мен балаларды да күніне 13-14 сағат жұмыс істеуге мәжбүр етті. Көбінесе жұмыс күні 17-18 сағатқа созылды. Жұмысшылар мереке күндері де жұмыс істеуге мәжбүр болды. Демалыс болған жоқ. Мұндай ауыр жұмыс үшін тиындар төленді, өйткені аш адамдар массасы зауыттар мен фабрикалардың қақпаларында тұрып, жұмыс беруді сұрады. 1861 жылғы шаруа реформасынан кейін Ресейдің көптеген қалаларында жастардың, негізінен студенттердің революциялық үйірмелері ұйымдастырыла бастады. 1879 жылы «Народная воля» ұйымы пайда болды. 1887 жылы мамырда оның үлкен ағасы Александр император Александр III-тің өміріне қастандық жасау үшін «Народная воля» тобының мүшесі ретінде өлім жазасына кесілді. Ульяновтар отбасы Александрдың революциялық қызметінен бейхабар еді. Университетте Владимир Ленин Лазарь Богораз басқаратын заңсыз студ енттік «Народная воля» үйірмесіне тартылған. Оқуға түскеннен кейін үш айдан кейін ол университеттің жаңа жарғысы, студенттік полицияны енгізу және «сенімсіз» студенттермен күрес науқанынан туындаған студенттік қатысқаны үшін оқудан шығарылды. Шығарғаннан кейін ол тұтқындалып, туған қаласына жіберіледі. Тергеу барысында Улыановтың «бүлікші» студенттермен байланысы бар екендігі анықталды. Ол үшін оны полицияның басшылығына тапсырды. === Революциялық қызметтің басталуы === Владимир Ульянов №3 гимназияны бітірген жылы 1887 ж. 1888 жылдың күзінде Ульяновқа Қазанға оралуға рұқсат етілді. Мұнда ол кейіннен Н. Е. Федосеев ұйымдастырған марксистік үйірмелердің біріне қосылып, онда К. Маркс, Ф. Энгельс және Г. В. Плехановтың еңбектері зерттеліп, талқыланды. 1924 жылы Н. К. Крупская «Правда» газетінде былай деп жазды: «Владимир Ильич Плехановты қатты жақсы көрді. Плеханов Владимир Ильичтің дамуында үлкен рөл атқарды, оған дұрыс революциялық көзқарасты табуға көмектесті, сондықтан Плеханов ұзақ уақыт бойы ол үшін ореолмен қоршалған...» 1889 жылдың күзінде Ульяновтар отбасы Самараға көшті, онда Ленин жергілікті де байланыста болды. 1890 жылы билік көніп, оған заң емтихандары үшін сырттай оқуға рұқсат берді. 1891 жылы қарашада Владимир Ульянов императорлық Петербург университетінің заң факультетіне сырттай емтихан тапсырды. Осыдан кейін ол көптеген экономикалық әдебиеттерді, әсіресе ауыл шаруашылығына арналған Земство статистикалық есептерін зерттеді. Ленин адвокат ретінде он алты қылмыстық істі (оның бесеуінде ол өз толық ақтап алуға қол жеткізді) және төрт азаматтық істі (ол аяқтаған екі істі жеңіп алды) қарауға қатысты. 1893 жылы Ленин Петербургке келіп, Хардиннің ұсынысы бойынша М. Ф. Волкенштейннің көмекшісі болып жұмысқа орналасады. Петербургте ол маркстік саяси экономия мәселелеріне, Ресей азаттық қозғалысының тарихына, Ресейдің реформадан кейінгі ауылы мен өнеркәсібінің капиталистік эволюциясының тарихына арналған еңбектер жазды. Олардың кейбіреулері заңды түрде жарияланды. Осы кезде ол партияның бағдарламасын да әзірледі. В. И. Лениннің публицист және Ресейдегі капитализмнің дамуын зерттеуші ретіндегі қызметі кең статистикалық материалдар негізінде оны мен оппозицияшыл либералдық қайраткерлер арасында, сондай-ақ орыс қоғамының көптеген басқа топтарында танымал етеді. Максим Горькийдің сипаттамасы бойынша: «Ол үшін жұмысшы табы ұста үшін кен сияқты». 1891—1892 жылдардағы Ресейдегі ашаршылыққа қатысты Ленин «аштыққа ұшырағандарға барынша көмек көрсету» қажеттілігіне күмән келтірмеді. 1895 жылы мамырда Ульянов шетелге кетті, онда Швейцарияда Плехановпен, Германияда В. Либкнехтпен, Францияда П. Лафаргпен және халықаралық жұмысшы қозғалысының басқа да жетекшілерімен кездесті, 1895 жылы Петербургке оралған соң Ю. О. Мартов және басқа да жас оның ішінде оның болашақ жары Надежда Крупская «Жұмысшы табын азат ету үшін күрес одағына» әр түрлі марксистік топтарды біріктірді. Плехановтың ықпалымен Ленин патшалық Ресейді «капиталистік» ел деп жариялау, оны «жартылай феодалдық» ел деп жариялау ұстанымынан жартылай шегінді. Ол үшін ең жақын мақсат қазір «либералдық буржуазиямен» одақтас болған самодержавиені құлату. Күрес одағы жұмысшылар арасында белсенділік танытты. 1895 жылы желтоқсанда басқа да одақ мүшелері сияқты Ульяновты да тұтқындап, бір жылдан астам түрмеде ұстады, ал 1897 жылы Енисей губерниясының Минусинск уезінің Шушенское деревнясына жылға жер аударылды. Н. К. Крупскаяның Ленинге ілесуі үшін Ленин 1898 жылы шілдеде Крупскаямен некесін тіркеуі керек болды. Ол кезде Ресейде тек шіркеулік некелер ғана ол кезде бұрынғы атеист болған Ленин өзін ресми түрде православие деп таныстырып, шіркеуде үйленуге мәжбүр болды. Бастапқыда Владимир Ильич те, Надежда Константиновна да некесін шіркеу арқылы рәсімдемек болған жоқ, бірақ өте қысқа уақыттан кейін полиция бастығының бұйрығы келді: не үйленіңіз, не Надежда Константиновна Шушенскоеден кетіп, Уфаға, сол жерге бару керек. жер аударылған. «Маған осы комедияның бәрін жасауға тура келді», деді Крупская кейін. В. И. Ульянов пен Н. К. Крупская алғаш рет үйленді. Ленин айдауда жүргенде жинақталған материалдар негізінде «Ресейдегі капитализмнің дамуы» атты кітап жазды. Қуғын-сүргін кезінде ол 30-дан астам шығарма жазды, Мәскеу, Нижний Новгород, Воронеж және басқа қалалардың байланыс орнатты. Бүркеншік атпен «Қ. Тулин» В. И. Ульянов марксистік ортада даңққа ие болды. Ленин айдауда жүргенде жергілікті шаруаларға құқықтық мәселелер бойынша кеңес беріп, оларға заң құжаттарын әзірледі. === Бірінші эмиграция (1900—1905) === 1898 жылы Минскіде Петербург күрес одағы басшыларының қатысуынсыз өткен РСДРП-ның адамнан тұратын съезі Манифест қабылдап, Ресей еңбек партиясын құрды. Съезде сайланған Орталық Комитеттің барлық мүшелері мен делегаттардың көпшілігі дереу тұтқынға алынды, съезде өкілдік еткен көптеген ұйымдар полицияның қол астында жаншылды. Сібір айдауда жүрген Күрес одағының жетекшілері газеттің көмегімен елге тарыдай шашылған көптеген ұйымдар мен марксистік үйірмелерді біріктіруді ұйғарды. 1900 жылы ақпанда жер аударылу аяқталғаннан кейін Ленин, Мартов және А. Н. Потресов Ресей қалаларын аралап, жергілікті ұйымдармен байланыс орнатты. 1900 жылы 26 ақпанда Ульянов Псковқа келді, оған қуғындаудан кейін тұруға рұқсат берілді. 1900 жылы сәуірде Псков қаласында «Искра» бүкілресейлік жұмысшы газетін құру жөніндегі ұйымдастыру жиналысы өтті, онда В. И. Ульянов-Ленин, С. И. Радченко, П. Б. Струве, М. И. Л. Мартов, А. Н. Потресов, А. М. Стопани. 1900 жылы маусымда Владимир Ульянов анасы М. А. Ульянова және үлкен әпкесі Анна Ульяновамен бірге Уфаға келді. 1900 жылы 29 шілдеде Ленин Швейцарияға аттанады, онда Плехановпен газет пен теориялық журнал шығару туралы келіссөздер жүргізеді. «Искра» газетінің (кейін «Заря» журналы да шықты) редакциясының құрамына «Еңбекті босату» эмиграциялық тобының үш өкілі Плеханов, П.Б.Аксельрод және В.И.Засулич және «Күрестік одақтың» үш өкілі Ленин, Мартов және Потресов кірді. Газеттің орташа таралымы 8000 дана, ал кейбір нөмірлері 10000 данаға дейін шыққан. Газеттің таралуына Ресей империясы аумағында ұйымдар желісінің құрылуы ықпал етті. 1901 жылы желтоқсанда «Заря» журналында «Гг. аграрлық мәселедегі „сын“. Бірінші эссе» Владимир Ульянов бүркеншік атпен қол қойған алғашқы жұмыс «Н. Ленин». 1902 жылы «Не істеу керек? Біздің қозғалыстың ауыр мәселелері» Ленин партияның жауынгерлік ұйымы («жаңа үлгідегі партия») ретінде қарастырған партияның өзіндік тұжырымдамасын жасады. Бұл мақаласында ол: «Бізге революционерлер ұйымын беріңіз, біз Ресейді аударамыз!» деп жазады. Бұл еңбегінде Ленин алғаш рет өзінің «демократиялық централизм» туралы ілімдерін тұжырымдады. Мюнхендегі «Искра» газетінің ізіне патша барлауының шетелдік агенттері шабуыл жасады. Сондықтан 1902 жылы сәуірде газет редакциясы Мюнхеннен Лондонға көшті. Ленинмен және Крупскаямен бірге Мартов пен Засулич Лондонға көшеді. 1902 жылдың сәуірінен 1903 жылдың сәуіріне дейін В. И. Ленин мен Н. К. Крупская Лондонда тұрды. 1903 жылдың сәуір айының соңында Ленин әйелімен Лондоннан Женеваға «Искра» газетінің берілуіне байланысты көшті. Олар 1905 жылға дейін Женевада тұрды. 1903 жылы 17 шілдеден 10 тамызға дейін Лондонда РСДРП II съезі өтті. Ленин съезд дайындауға «Искра» мен «Зарядағы» мақалаларымен ғана емес белсене қатысты; 1901 жылдың жазынан бастап Плехановпен бірге партия бағдарламасының жобасын әзірледі, жарғы жобасын дайындады. Бағдарлама екі бөлімнен тұрды минималды бағдарлама және максималды бағдарлама; біріншісі патшалық билікті құлатып, демократиялық республика құруды, ауылдағы қалдықтарын жоюды, атап айтқанда, крепостнойлық құқықты жою кезінде помещиктер бөліп алған жерлерді шаруаларға қайтаруды қамтыды, сегіз сағаттық жұмыс күнін енгізу, ұлттардың өзін-өзі анықтау құқығын тану және тең құқықты ұлттар құру; максималды бағдарлама партияның түпкі мақсатын социалистік қоғамды құруды және осы мақсатқа жетудің шарттарын социалистік революция мен пролетариат диктатурасын анықтады. Съездiң өзiнде Ленин бюро мүшелiгiне сайланды, бағдарлама, комиссияларында жұмыс iстедi, бiрқатар мәжілістерге төрағалық етіп, күн тәртібіндегі барлық дерлік мәселелер бойынша сөз сөйледі. РСДРП Орталық Комитетіне сайлауда бундистер мен экономистер кеткеннен кейін Ленин тобы көпшілік дауысқа ие болды. Бұл кездейсоқ жағдай, кейінгі оқиғалар көрсеткендей, партияны «большевиктер» және «меньшевиктер» деп мәңгілікке екіге бөлді. «Большевиктер» термині 1904 жылы желтоқсанда «Жолдастарға хат (партиялық көпшілік органының шығуына)», ал «меньшевиктер» «Алға» газетінің 1904 жылғы 22 желтоқсандағы бірінші нөмірінде қолданылған. 1905 жылы 12 сәуірде Лондонда ашылған РСДРП-ның ІІІ съезіне барлық ұйымдар шақырылды, бірақ меньшевиктер оған қатысудан бас тартты, съездерді заңсыз деп танып, Женевада өздерінің конференциясын шақырды партияның бөлшектенуі. === Ресейдегі 1905—1907 жылдардағы революция === Ереуіл қозғалысының күшеюі аясында «большевиктер» мен «меньшевиктер» фракциялары арасында қатар, саяси мәселелерде де анықталды. 1905—1907 жылдардағы революция Ленинді шетелде, Швейцарияда тапты. Алғашқы мүмкіндікте 1905 жылы қарашаның басында Ленин жалған атпен Петербургке келіп, съезд сайлаған большевиктердің Орталық және Санкт-Петербург комитеттерінің жұмысын басқарды; «Новая жизнь» газетінің басшылығына үлкен көңіл бөлді. Лениннің басшылығымен партия қарулы көтеріліс дайындады. Сонымен бірге Ленин «Демократиялық революциядағы екі тактикасы» деген кітабын жазып, онда пролетариат гегемониясы мен қарулы көтерілістің қажеттігін көрсетеді. Шаруаларды өз жағына алу үшін күресте (ол белсенді түрде жүргізілді) Ленин «Ауыл кедейлеріне» атты кітапша жазды. 1905 жылы желтоқсанда Таммерфорста РСДРП-ның 1-конференциясы өтті, онда 1903 жылдан бері бір-бірін сырттай танитын В. И. Ленин мен И. В. Сталин алғаш рет жеке кездесті. 1906 жылдың көктемінде Ленин Финляндияға көшті. Крупскаямен және оның анасымен бірге тұрды. 1907 жылы желтоқсанда Ленин Стокгольмге кемемен келді. Лениннің айтуы бойынша, Желтоқсан қарулы көтерілісі жеңіліске ұшырағанымен, большевиктер барлық революциялық мүмкіндіктерді пайдаланды, олар көтеріліс жолына бірінші болып түсті. === Екінші эмиграция (1908—1917) === 1908 жылы қаңтардың басында Ленин Женеваға оралды. 1905—1907 жылдардағы революцияның жеңілісі оны қолдарын тастауға мәжбүрлемейді, ол революциялық көтерілістің қайталануын сөзсіз деп санады. 1908 жылдың аяғында Ленин, Крупская Зиновьев және Каменевпен бірге Парижге көшті. Ленин мұнда 1912 жылдың маусымына дейін тұрды. 1909 жылы Ленин өзінің негізгі философиялық еңбегін «Материализм және деп жариялады. 1910 жылы қыста өткен РСДРП Орталық Комитетінің Париж пленумында Ленин мен оның жақтастары ауыр жеңіліске ұшырады: жартылай ресми «Большевиктер орталығы» жабылды, ал ай сайынғы «Пролетарий» жабылды. 1911 жылдың көктемінде Ленин Париждің іргесіндегі Лонжумо қаласында большевиктер партия мектебін құрып, онда лекция оқыды. 1912 жылы қаңтарда Прагада большевиктер партиясының конференциясын ұйымдастырды, онда меньшевиктік үзіліс жарияланды. В. И. Ленин. Польша, тамыз 1914 ж. 1910 жылдың желтоқсанынан 1912 жылдың сәуіріне дейін большевиктер Петербургте алғаш апта сайын, кейін аптасына рет шығатын «Звезда» газетін шығарды. 1912 жылы мамырда Петербургте большевиктердің күнделікті «Правда» газетінің бірінші саны шықты. Газеттің редакциясына (Сталин бас редактор болған) қатты наразы болған Ленин Л. Б. Каменевті Петербургке жіберді. Ол «Правдаға» күнде дерлік мақалалар жазып, нұсқау, кеңес беріп, редакциялық қателерді түзететін хаттар жіберіп тұратын. жыл ішінде «Правдада» 270-ке жуық лениндік мақалалар мен жазбалар жарияланды. Сондай-ақ айдауда Ленин IV Мемлекеттік Думадағы большевиктердің қызметіне жетекшілік етті, Екінші РСДРП өкілі болды, партиялық және ұлттық мәселелер бойынша мақалалар жазды, философияны зерттеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Ленин Австрия-Венгрия аумағында Галисиядағы Поронин қаласында тұрды, ол 1912 жылдың аяғында келді. Ресей үкіметіне тыңшылық жасады деген күдікпен Ленинді Австрия жандармдары тұтқындайды. Оны босату үшін Австрия парламентінің социалист депутаты В. Адлердің көмегі қажет болды. 1914 жылы тамызда Ленин түрмеден босатылды. Швейцарияда 17 күн болғаннан кейін Ленин большевик эмигранттары тобының жиналысына қатысып, соғыс туралы тезистерін жариялады. Оның ойынша, соғыс империалистік, екі жаққа да әділетсіз, соғысып жатқан мемлекеттердің еңбекшілерінің мүдделеріне жат болды. С. Ю. Багоцкийдің естеліктерінде жазылғандай, неміс Германия үкіметінің әскери бюджетіне бірауыздан дауыс бергені туралы мәліметті алғаннан кейін Ленин өзінің социал-демократ болудан қалып, коммунистке айналғанын мәлімдеген. 1916 жылы ақпанда Ленин Берннен Цюрихке көшті. Мұнда ол өзінің «Империализм капитализмнің ең жоғарғы сатысы ретінде» жұмысын аяқтады, Швейцария белсенді қызметтес болды, олардың барлық партия жиналыстарына қатысты. Мұнда ол Ресейдегі ақпан төңкерісі туралы газеттерден білді. === 1917 жылғы сәуір маусым. «Сәуір тезистері» === 1917 жылы сәуірде неміс өкіметі Ленинге бірге Швейцариядан Германия арқылы пойызбен жүруге рұқсат берді. 1917 жылы сәуірде Ленин Ресейге келді. Ленин большевиктерге баяндама жасап, оның тезистері «Правдада» жарияланды. Бұл әйгілі «Сәуір тезистері» болды. Ленин: «Уақытша үкіметке қолдау жоқ», «Бүкіл билік Кеңестерге» деген ұрандар жариялады; буржуазиялық революцияның пролетарлық революцияға айналу бағытын жариялады, буржуазияны құлату және билікті Кеңестер мен пролетариатқа беру мақсатын алға тартты, содан кейін армияны, полицияны және бюрократияны жою. Ақырында, ол соғысқа қарсы кең насихатты талап етті, өйткені оның пікірінше, Уақытша үкімет тарапынан соғыс империалистік және «жыртқыштық» сипатқа ие болды. Үш аптаның ішінде Ленин өз партиясын тезистерді қабылдауға қол жеткізді. «Сәуір тезистері» 10 ережені қамтиды: Соғысты сын («соғысты капиталды құлатпай нағыз демократиялық, бейбітшілікпен аяқтау мүмкін емес»); Революцияның кезеңі аяқталды, біз «социалистік» революцияға көшуіміз керек, оның барысында билік пролетариат пен кедей шаруалардың қолына өтуі керек; «Уақытша үкіметті қолдау жоқ»; Бүкіл мемлекеттік билікті жұмысшылар депутаттары Кеңестеріне беру қажеттігі туралы ұранды бір мезгілде алға жылжыта отырып, ұсақ буржуазиялық оппортунистік элементтер блогына қарсы тұру қажеттілігі; Парламенттік республика емес, жоғарыдан төменге дейін бүкіл елдегі жұмысшы, жұмысшы және шаруа депутаттары Кеңестерінің республикасы, полицияны, армияны және бюрократияны жою және тұрақты армияны халықты жалпы қаруландыруға ауыстыру; Барлық шенеуніктердің жалақысы, олардың барлығының сайлануы және кез келген уақытта ауысуы жақсы жұмысшының орташа жалақысынан жоғары емес. Аграрлық реформа жерді жеке меншіктен мемлекет меншігіне көшіру; Банк реформасы жұмысшылар депутаттары Кеңестерінің бақылауындағы елдің барлық банктерін бір жалпыұлттық банкке біріктіру; Кеңестердің қоғамдық өндіріс пен өнімді бөлуді бақылауы; РСДРП(б) «партиялық тапсырмалары» (соның ішінде Коммунистік партия деп өзгерту); жаңарту». Ленин 1917 жылдың сәуір-шілде айлары аралығында 170-тен астам мақалалар, брошюралар, большевиктер конференциялары мен партияның Орталық Комитетіне қарар жобалары, үндеу жазды. === 1917 жылғы маусым қазан === Петроградта 1917 жылы 3–24 маусым аралығында жұмысшы және солдат депутаттары Кеңестерінің Бірінші Бүкілресейлік съезі өтті, онда Ленин сөз сөйледі. Ол маусымда сөйлеген сөзінде, оның пікірінше, сол кезде Кеңестер елдегі барлық билікті бейбіт жолмен алып, оны революцияның негізгі мәселелерін шешуге пайдалана алады: еңбекшілерге тыныштық, нан, жер беру. және экономикалық күйреуді еңсеру. шілдеде Уақытша үкімет Ленинді және бірқатар көрнекті большевиктерді мемлекетке опасыздық жасады және қарулы көтеріліс ұйымдастырды деген айыппен тұтқындауға бұйрық берді. Ленин тағы да жер астына кетті. Петроградта ол 17 пәтерді ауыстыруға мәжбүр болды, содан кейін ол тамызға дейін Зиновьевпен бірге Петроградтан алыс емес жерде Разлив көліндегі саятшылықта жасырылды. Тамызда Н2-293 паровозында ол Финляндияның Ұлы Герцогтігінің аумағына қашып кетті, ол қазан айының басына дейін Ялкала, Хельсингфорс және Выборгта тұрды. Көп ұзамай Лениннің ісіне қатысты тергеу дәлелдердің жоқтығынан тоқтатылды. Финляндияда болған Ленин 1917 жылы тамызда Петроградта жартылай заңды түрде өткен РСДРП(б) VI съезіне қатыса алмады. Съезд оны құрметті төрағаларының бірі етіп сайлау туралы шешімді бекітті. Бұл кезеңде Ленин өзінің іргелі шығармаларының бірі «Мемлекет және революция» кітабын жазды. 10 тамызда фин диетінің мүшесі Карл Вииктің сүйемелдеуімен Ленин Мальм станциясынан Хельсингфорсқа көшті. Мұнда ол фин Густав Ровионың пәтерінде, одан кейін фин жұмысшылары А. Усениус пен Б. Влумквисттің пәтерінде тұрады. Байланыс темір жолда пошташы болып жұмыс істеген жазушы Косси Ахмалу Г. Ровио арқылы өтеді. Д., №293 паровоздың машинисі Уго Ялава, Н. К. Крупская, М. И. Ульянов, А. В. Шотман. Сестрорецк жұмысшысы Агафья Атаманованың куәлігі бойынша Ленинге Н. К. Крупская екі рет келеді. Қыркүйектің екінші жартысында Ленин Выборгқа көшті, содан кейін Выборг маңында журналист Джухо Латуккамен қоныстанды. қазанда Ленин Выборгтан Петроградқа көшті. 25 қазанға қараған түні Ленин Смольныйға барды. === 1917 жылғы Қазан төңкерісі === Қазанның басында Ленин Выборгтан Петроградқа көшті. Ленин сыртқы түрін өзгертеді: сақал-мұртын қырады, ескі пальто мен кепка киеді, бетін орамалмен байлайды. Ленин Сампсониевский даңғылына барады, трамваймен Боткинская көшесіне жетеді, Литейный көпірінен өтіп, Шпалернаяға бұрылады, жолда курсанттарға екі рет тоқтайды, ақыры Смольныйға жетеді. Смольныйға келіп, көтеріліске жетекшілік ете бастайды. Ленин ұйымдасқан түрде, тез әрекет етуді ұсынды, өйткені бұдан әрі күтуге болмайды. Үкіметті тұтқындау, округтер мен полктерді жұмылдыру қажет болды. Қазанның 25-інен 26-сына қараған түні Уақытша үкімет тұтқынға алынды. Кеңестердің Бүкілресейлік екінші съезінің ашылуында бейбітшілік және жер туралы декреттер қабылданып, Кеңес үкіметі құрылды. «Смольниндік кезеңнің» 124 күнінде Ленин 110-нан астам мақалалар, жарлықтар мен қаулылардың жобаларын жазды, 70-тен астам баяндамалар мен баяндамалар жасады, 120-ға жуық хаттар, жеделхаттар мен жазбалар жазды, 40-тан астам мемлекеттік және партиялық құжаттарды өңдеуге қатысты. Халық Комиссарлар Кеңесі төрағасының жұмыс күні 15-18 сағатқа созылды. Бұл кезеңде Ленин Халық Комиссарлар Кеңесінің 77 мәжілісіне төрағалық етті, Орталық Комитеттің 26 мәжілістері мен мәжілістерін басқарды, Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті мен оның Президиумының 17 мәжілісіне қатысты, жұмысшылардың түрлі Бүкілресейлік съезін дайындауға және өткізуге қатысты. Қазан төңкерісінен кейін әлеуметтік өзгерістер болды: 1. Бейбітшілік және жер туралы декреттер қабылданып, Кеңес үкіметі РСФСР, кейін КСРО құрылды. 2. Жалақы реформасы барлық билеушілердің ең жоғарғы жалақысы білікті жұмысшының жалақысынан аспауы керек. 3. Дүние жүзінде алғаш рет сегіз сағаттық жұмыс күні заңды түрде бекітілді. 4. Ресей тарихында бірінші рет барлық жұмысшылар мемлекет кепілдік берген жұмыстан шығу құқығын алды. 5. Ресей тарихында бірінші рет жұмысшылар жасы бойынша зейнетақы алу құқығын алды. 6. Мектеп жасындағы балаларды тегін және бірлесіп оқыту. Ұлттық шығу тегіне және гендерлік қарамастан барлық қызметкерлердің білім алуға тең қолжетімділігін қамтамасыз ету. Оның үстіне екінші және жоғары. Тарихта бірінші рет. 7. Халықтың барлық әлеуметтік топтарына тегін және тең медициналық көмек көрсету. Тегін курорттық емдеу құқығы. Әлемде бірінші рет. 8. Барлық таптық артықшылықтар мен шектеулерді жою. Азаматтардың теңдігі. 9. Кеңестік демократия. Азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуы. 10. Мәдени артта қалуды, халықтың сауатсыздығын жою. Еңбекші халықтың шығармашылық күштерінің дамуына жағдай жасау. 11. Ұлттардың толық теңдігі; ұлттардың өзін-өзі билеу құқығы; барлық ұлттардың еңбекшілерінің бірігуі. 12. Мектепке дейінгі балалар мекемелерін: балабақшаларды, балабақшаларды, пионер лагерьлерін тегін пайдалану құқығы. Тарихта бірінші рет. 13. Тегін тұрғын үйге құқық. Тарихта бірінші рет. 14. Шіркеу мемлекеттен, мектеп шіркеуден бөлінді. 15. Әйелдер тарихта алғаш рет Ресейде және әлемнің көптеген елдерінде сайлау және азаматтық құқықтарға ие болды. 16. Жұмыс күнінің ұзақтығын қысқарту. 17. Жазудың үлкен реформасы. 18. Кеңестік Ресейдің Григориан күнтізбесіне көшуі. Бірінші айда Халық Комиссарлар Кеңесі мен Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті 50 маңызды директива қабылдады. бақылау туралы декрет, Ресей халықтарының құқықтарының декларациясы, Финляндияның тәуелсіздігі туралы декрет. === Ресейдегі азамат соғысы кезінде (1918—1922) === В. И. Ленин бір топ командирлермен Қызыл алаңда Всевобуч әскерлерінің алдынан айналып өтеді. Мәскеу, 25 мамыр 1919 ж. 1918 жылы 15 қаңтарда Ленин Қызыл Армияны құру туралы Халық Комиссарлар Кеңесінің декретіне қол қойды. Бейбітшілік жарлығына сәйкес бірінші дүниежүзілік соғыстан шығу қажет болды. Солшыл коммунистер мен Л. Д. Троцкийдің қарсылығына қарамастан, Ленин 1918 жылы наурызда Германиямен Брест бітім шартын жасасуға қол жеткізді, солшыл Брест бейбітшілік шартына қол қоюға және наразылық ретінде Кеңес құрамынан шықты. Бірінші дүниежүзілік соғыста орыс армиясында жүздеген мың солдаттар мен офицерлер қаза тапты. 1918 жылы 11 наурызда Кеңес үкіметі Мәскеуге көшіп, ол Кеңестік Ресейдің жаңа астанасы болды. 1918 жылдың 11 наурызынан бастап Ленин Мәскеуде тұрып, жұмыс істеді. Лениннің жеке пәтері мен кеңсесі Кремльде, бұрынғы Сенат ғимаратының үшінші қабатында орналасқан. Шетелдік буржуазия Ресейдегі революциялық оттың ұшқындары бүкіл дүние жүзіндегі революцияларды тұтандырып жібереді деп қорықты. Шетелдік капиталистер де революцияға дейін Ресейге орналастырылған астаналарынан Ресейден орасан зор табыс алу мүмкіндігінен айырылып жатқанымен келісе алмады. Орыс помещиктерімен және буржуазиямен одақтаса отырып, Англия, Франция, Жапония үкіметтері Кеңес өкіметіне қарсы азамат соғысын бастады. 1918 жылы көктемде чехословактар ​​Францияның қолдауымен Кеңестік Ресейге қарсы көтеріліске шықты. Антанта кадеттердің, меньшевиктердің және көмегімен Кеңестік Ресейдің әртүрлі қалаларында көтерілістерді көтерді. Буржуазия революция басшыларын өлтіру үшін қарақшыларға пара берді. Большевик Урицкий мен большевик Володарский өлтірілді. 1919 жылы тамызда Ұлыбритания министрі Черчилль 14 мемлекеттің Ресейге қарулы басып кіруін жариялады. Оларға ақ қозғалыс қосылды адмирал Колчак, генерал Деникин, генерал Краснов. Ленин 1919 жылы былай деп жазды: «Бізді шын мәнісінде азамат соғысын тудырған және оның созылуына кінәлі дүниежүзілік империализм...» 1918 жылдың күзінде Мәскеудегі зауыттардың біріндегі митингіден кейін Фанни Каплан В. И. Ленинге қастандық жасамақ болды. Лениннің шақыруы бойынша жұмысшылар ауылдағы артық астықты жинау, кулактармен күресу үшін азық-түлік отрядтарын құрады. Лениннің ұсынысы бойынша ауылдарда кедейлер (комбед) комитеттері ұйымдастырылды. Олар кедейлерге жылқы, мал, нан, күнделікті тұрмыстық заттар, ауылшаруашылық берді. РКФСР Халық Комиссарлары Кеңесінің төрағасы ретінде 1917 жылдың қарашасынан 1920 жылдың желтоқсанына дейін Ленин Кеңес үкіметінің 406 отырысының 375 отырысын өткізді. 1918 жылдың желтоқсанынан 1920 жылдың ақпанына дейін Жұмысшы және шаруалар Кеңесінің 101 отырысының 375 отырысын өткізді. Қорғаныс, тек екеуі төрағалық етпеді. 1919 жылы В. И. Ленин Орталық Комитеттің 14 пленумының және Саяси Бюроның 40 мәжілісінің жұмысына басшылық етті, оларда әскери мәселелер талқыланды. 1917 жылдың қарашасынан 1920 жылдың қарашасына дейін В. И. Ленин Кеңес мемлекетін қорғаудың әртүрлі мәселелері бойынша 600-ден астам хаттар мен телеграммалар жазды, 200-ден астам митингілерде сөз сөйледі. Ол Халық Комиссарлар Кеңесінің Төрағасы болып тұрған кезінде Лениннің қабылдауына мыңдаған, мыңдаған адамдар: жұмысшылар, шаруалар, қызыл әскерлер, кеңес және партия қызметкерлері, ғалымдар, журналистер, саясаткерлер, дипломаттар, инженерлер, дәрігерлер, жазушылар қатысты. 1920 жылы Ресей Коммунистік Жастар Одағының Бүкілресейлік ІІІ съезінде сөйлеген сөзінде Ленин «адамзат жасаған барлық байлық туралы біліммен есте сақтауды байытқанда ғана коммунист бола аласыз» деп мәлімдеді. «Жаңа пролетарлық мәдениетті ойлап табу емес, марксизмнің дүниетанымы тұрғысынан бар мәдениеттің озық үлгілерін, дәстүрлерін, нәтижелерін дамыту» бұл оның пікірінше, алдыңғы қатарда болуы керек мәдени революция (1920). Ленин ел экономикасын дамытуға көп көңіл бөлді. Революциядан кейін көп ұзамай Ленин ғалымдардың алдына өнеркәсіпті қайта құру және Ресейдің экономикалық жандану жоспарын жасау міндетін қойды, сонымен қатар ел ғылымының дамуына үлес қосты. 1919 жылы Лениннің бастамасымен Коммунистік Интернационал құрылды. === Дінге деген көзқарас === Ленин оның қызметі әлеуметтік әділеттілік үшін күрес туралы идеяларына сәйкес келетін діни қызметкерлер туралы жақсы айта алды. Ленин «Социализм және дін» атты мақаласында «діни адамдардан шыққан шыншыл, ақ ниетті адамдарды» олардың бостандық талабын қолдауға шақырды. 1918 жылы 20 қаңтарда Ленин Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы ретінде ар-ождан бостандығы, шіркеу және діни қоғамдар туралы Декретке қол қойды. Бұл декретпен Ресейде болған шіркеу мен діни қоғамдардың барлық мүлкі «қоғамдық меншік» деп жарияланды. Декрет «ар-ождан бостандығын шектейтін немесе шектейтін кез келген жергілікті заңдарды немесе ережелерді шығаруға» тыйым салды және «әр азамат кез келген дінді ұстана алады немесе ешқайсысын ұстана алмайды» деп белгіледі. Азамат соғысы кезінде Ленин сенушілердің мүдделеріне қол сұғу қаупіне назар аударды. Ленин Череповец округінің Ягановский болысының сенушілеріне жергілікті шіркеудің құрылысын аяқтауға үлес қосу үшін қолдау көрсетті. === Сыртқы саясат === Бізге Ресей бөлшектенеді, жеке республикаларға бөлінеді деп айтады, бірақ бізде одан қорқатын ештеңе жоқ. Қанша тәуелсіз республика болса да, біз бұдан қорықпаймыз. Біз үшін маңыздысы мемлекеттік шекараның қай жерде орналасқаны емес, кез келген ұлттың буржуазиясына қарсы күрес үшін барлық ұлттардың еңбекшілері арасындағы одақтың сақталуы керек. Лениннің Әскери-теңіз флотының бірінші бүкілресейлік съезінде сөйлеген сөзіненҚазан төңкерісінен кейін Ленин Финляндияның тәуелсіздігін мойындады. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Кеңестік Ресей Германиямен дипломатиялық қатынас орнатудың арқасында экономикалық блокададан шыға алды. Бірқатар шекаралас мемлекеттермен: Финляндия, Эстония, Грузия, Польша, Түркия, Иран, Моңғолиямен бейбіт келісімдер жасалып, дипломатиялық қатынас орнатылды. === Соңғы жылдары (1921—1924) === Бірінші дүниежүзілік соғыс пен азамат соғысы елді құлдырауға әкелді. Кеңес үкіметі ел экономикасын көтеру үшін бірқатар шаралар қабылдауға шешім қабылдады. Мұндай жоспарды Владимир Ильич 1921 жылы ұсынды. Азамат соғысы жылдарында шаруалар барлық артық астықты өнеркәсіптің, жұмысшылар мен Қызыл Армия берді. Жұмысшылар мен шаруалар помещиктер мен өндірушілерге қарсы әскери одақ құрды. Енді оларға экономиканы қалпына келтіру, социализм құру үшін одақ керек. Шаруалар барлық артығын мемлекетке бермей, нақты белгіленген натуралды салықты төлесін. Олар қалған өнімдерін өз қалаулары бойынша кәдеге жаратуы мүмкін. Ол үшін жеке саудаға рұқсат беру керек. Жеке өнеркәсіпшілер мен көпестерге шағын кәсіпорындар ашуға және сауда жасауға рұқсат етілген. Экономиканы қалпына келтіруді жеделдету үшін Коммунистік партия азамат соғысы жылдарындағыдай коммунистік сенбіліктер өткізді. Оларға барлық жұмысшылар қатысты. Лениннің жоспары өзін ақтады. Ел экономикасы аяғынан нық тұрды: зауыттар мен фабрикалар жұмыс істей бастады, темір жолдағы жағдай жақсарды. Ауыл шаруашылығы да өркендеді. Шаруалар базарларға нан, ет, жұмыртқа әкелді. Олар қызылша, зығыр егіп, мақта дақылдарын көбейте бастады. Елде қант зауыттары мен тоқыма фабрикалары жұмыс істей бастады. Жұмысшылар мен шаруалар нан, қант, тоқыма және басқа да көптеген тауарлар алды. Көптеген мемлекеттік және кооперативтік дүкендер ашылды. Бұл ретте Ленин мемлекеттік үлгідегі кәсіпорындарды дамытуды, электрлендіруді (Лениннің қатысуымен Ресейді электрлендіру жобасын әзірлеу үшін ГОЭЛРО арнайы комиссия құрылды) және ынтымақтастықты дамытуды талап етті. Ленин дүниежүзілік пролетарлық революцияның қарсаңында барлық ірі өнеркәсіпті мемлекеттің қолында ұстай отырып, бір елде социализмді біртіндеп құру қажет деп есептеді. Мұның бәрі, оның ойынша, артта қалған Кеңес елін Еуропаның ең дамыған елдерімен бір деңгейге қоюға көмектесуі мүмкін. Республикаларды біріктіру формалары туралы мәселе партияның Орталық Комитетінде әзірленіп, талқыланды. И. В. Сталин ұсынған автономия құқығы бойынша тәуелсіз кеңестік РСФСР құрамына кіру идеясын Ленин жоққа шығарды. Ленин тәуелсіз республикаларды біріктірудің түбегейлі басқа формасын жасады. Ол жаңа мемлекеттік формация Кеңестік Социалистік Республикалар Одағын құруды ұсынды, оған барлық кеңестік республикалар РСФСР-мен бірге тең шарттарда кіреді. 1922 жылдың аяғында Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы (КСРО) құрылды. 1922 жылы мамырда Ленин қатты науқастанып қалды, бірақ қазан айының басында жұмысқа оралды. 1922 жылы 16 желтоқсанда денсаулығы қайтадан күрт нашарлап, 1923 жылы 15 мамырда сырқатына байланысты Мәскеу түбіндегі Горки иелігіне көшті. 1923 жылдың 12 наурызынан бастап Лениннің денсаулығы туралы бюллетеньдер күн сайын шығарыла бастады. Ленин соңғы рет 1923 жылы 18-19 қазанда Мәскеуде болды. 1924 жылы қаңтарда Лениннің денсаулығы кенет күрт нашарлады. 1924 жылы 21 қаңтарда сағат 18:50-де қайтыс болды. == Тұлға == Ленин туралы Альберт Эйнштейн 1929 жылы былай деп жазды: «Мен Ленинді әлеуметтік әділеттілікті жүзеге асыру үшін өзінің жеке басының жанқиярлығымен бар күш-жігерін жұмсаған адамды құрметтеймін... ол сияқты адамдар ар-ожданның сақшысы және жаңарушысы адамзаттың». Қазан төңкерісі жеңіске жеткеннен кейін Ленин мен оның әйелі Кремльде тұрды. Ленин өмір бойы шахмат ойнады. Владимир Ильич Лениннің көзге көрінетін сөйлеу кемістігі бар еді. Мұны көшбасшының сөйлеген сөзінің сақталған жазбаларынан естуге болады. == == === Негізгі идеялар === капиталистік жүйені құлатып, коммунистік қоғам құру жолындағы күрес заңдылықтары туралы идеология, және философиялық ілім. ==== Капитализмнің тарихософиялық талдауы ==== 1916 жылы Цюрихте жазылған (1917 жылы Петроградта шыққан) «Империализм капитализмнің ең жоғарғы сатысы ретінде» деген еңбегінде Ленин 19 ғасырдың аяғында ең дамыған елдердегі капитализм жаңа «ерекше тарихи кезеңге» өтті деп тұжырымдаған. Оның дамуы оны империализм деп атады. Соңғысы, оның пікірінше, монополистік капитализм («экономикалық мәні бойынша»), паразиттік немесе ыдырайтын, сонымен қатар «өтпелі немесе, дәлірек айтқанда, өліп бара жатқан капитализм». Шығарманың француз және неміс басылымдарына жазған алғысөзінде (1920 ж. шілде) Ленин: «Империализм пролетариаттың социалистік революциясының қарсаңы. Бұл дүниежүзілік масштабта 1917 жылдан бері расталды». ==== Саяси философия ==== Зерттеушілердің пікірінше, философия өзін теория арқылы тану үшін оның саясатты алмастыру, саясатты жалғастыру, саясатты шайнаудан басқа ештеңе емес екенін мойындауы керек және Ленин бірінші болып шықты мынаны айт. Лениннің саяси философиясы барлық езгі мен әлеуметтік теңсіздікті жойып, қоғамды түбегейлі қайта құруға бағытталды. Мұндай қайта құрудың құралы революция болуы керек еді. Алдыңғы революциялардың тәжірибесін қорытындылай келе, Ленин революцияның жетістіктерін қорғау және дамыту құралы ретінде революциялық жағдай мен пролетариат диктатурасы туралы ілімді дамытты. Марксизмнің негізін салушылар сияқты, Ленин революцияны ең алдымен объективті процестердің салдары деп санайды, ол өтініші немесе өтініші бойынша жасалмайды деп көрсетеді. Сонымен бірге Ленин маркстік теорияға социалистік революцияның ең дамыған капиталистік елдерде болуы міндетті емес деген тұжырымды енгізеді; империалистік мемлекеттер тізбегі ондағы көптеген тоғысуына байланысты ең әлсіз буыннан үзілуі мүмкін. Лениннің пайымдауында 1917 жылы Ресей осындай дәнекер болды. Саясат дегенде Ленин, ең алдымен, халықтың қалың бұқарасының әрекетін меңзеген. «...Бұқараның ашық саяси әрекеті болмаған кезде, деп жазды ол, ешқандай төңкеріс оны алмастырмайды және оны жасанды түрде тудырмайды». Басқа саясаткерлерге тән элиталар мен партиялар туралы пікір айтудың орнына, Ленин бұқара мен әлеуметтік топтар туралы айтты. Ол халықтың әртүрлі топтарының өмірін мұқият зерттеп, таптар мен топтардың көңіл-күйінің өзгеруін, олардың күштерінің тепе-теңдігін және т. б. Осының негізінде таптық одақтар туралы, күннің ұрандары және мүмкін болатын практикалық әрекеттер туралы қорытындылар жасалды. Ленин социалистік сана пролетариаттың экономикалық жағдайынан өздігінен туындамайды, оның дамуы үшін кеңірек негіздерге сүйенетін теоретиктердің белсенділігі қажет, бұл сананы жұмысшы табына сырттан әкелу керек деп тұжырымдады. Ленин таптың жетекші бөлігі ретінде партия туралы ілімді дамытып, практикаға енгізді, революциядағы субъективті құрамдас бөліктердің өзі революциялық жағдайдан туындамайтын рөлін көрсетті. Ленин сонымен қатар мемлекетті жоғалту туралы марксистік идеяны дамытатын бірқатар ережелерді жасады, Лениннің пікірінше, оны түбегейлі депутаттар мен лауазымды тұлғаларды сайлау және ауыстыру алдында болуы керек. Депутаттар мен шенеуніктердің жұмысы жұмысшылардың жалақысы деңгейінде төленуі керек. Халық өкілдерінің билікке кеңінен тартылуы, сайып келгенде әркім өз кезегімен билік жүргізіп, басқару артықшылық болудан қалады. ==== Коммунизм, социализм және пролетариат диктатурасы ==== Лениннің айтуынша, әрбір мемлекеттің таптық сипаты болады. В. И. Ленин деген мақаласында: «Мемлекет мәселесінде алдымен „мемлекет“ қай тапқа қызмет ететінін, қандай таптық мүдделерді көздейтінін ажырату керек» деп жазды. В. И. Ленин «Колчакты жеңгені туралы жұмысшылар мен шаруаларға хат» деген брошюрада мемлекеттің таптық сипатын ең шешуші түрде атап көрсетеді: «Не помещиктердің және капиталистердің диктатурасы (яғни темір билігі), немесе жұмысшы табының диктатурасы». В. И. Ленин Коммунистік ІІІ съезінде РКП тактикасы туралы баяндамасының тезистерінде былай деп атап көрсетті: «Пролетариат диктатурасы таптық күрестің аяқталуын емес, оның жаңа формада және оның жалғасуын білдіреді. жаңа құралдар. Таптар сақталып тұрғанда, бір елде құлатылған буржуазия социализмге халықаралық деңгейде шабуылдарын көбейтіп жатқанда, бұл диктатура қажет». Ал 1921 жылы шілдеде Коммунистік 3-съезінде РКП тактикасы туралы баяндамасында атап көрсетілгендей, «социализмнің міндеті таптарды жою». Коммунизм құрылысының алдында аралық кезең пролетариат диктатурасы қажет. Коммунизм екі кезеңге бөлінеді: социализм және коммунизм. Социализм жағдайында адамның адамды қанауы және қоғамның барлық мүшелерінің кез келген қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын материалдық игіліктердің көптігі жоқ. Ленин «адамзат жасаған барлық байлық туралы біліммен есте сақтауды байытқанда ғана коммунист бола аласыз» деп мәлімдеді. == Әлеуметтік өзгерістер == ==== Бейбітшілік, жер, билік туралы декреттер ==== Жұмысшы және солдат депутаттары Кеңестерінің II Бүкілресейлік съезі ашылды. Ленин пролетарлық революцияның алғашқы үш декретін енгізді және бекітті: бейбітшілік, жер және билік туралы. Бейбітшілік туралы декрет барлық соғысушы мемлекеттерге соғысты тоқтату және теңдік негізінде бейбітшілік орнату үшін дереу келіссөздерді бастауды ұсынды. Жер туралы декрет помещик табын жойып, жерге жеке меншікті жойып, оны барлық еңбекші халықтың пайдалануына берді. Шаруалар Кеңес үкіметінің қолынан 150 миллион гектардан астам жер алды. Билік туралы декрет елдегі барлық билікті Кеңестерге берді. Съезде Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлар Кеңесі сайланды. В. И. Ленин Халық Комиссарлар Кеңесінің басшысы болды. ==== Жалақы реформасы ==== 1918 жылғы 27 маусымдағы Халық Комиссарлары Кеңесінің қаулысымен ұсынылатын ең жоғары жалақы (ерекше жағдайларда асып кетуі мүмкін) белгіленді: мамандар үшін 1200 рубль, халық комиссарлары үшін 800 рубль. 1920 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті барлық басқарушылар үшін бірыңғай тарифтік шкаласын белгілейтін қаулы қабылдады, олардың жалақысының ең жоғары мөлшері білікті жұмысшының жалақысынан аспауы керек және жалақының рұқсат етілген жоғарғы және төменгі деңгейлері белгіленді: штаттық минимум және партиялық максимум. Кәсіподақтардың үшінші съезінде (1920 ж. сәуір) жаңа еңбекақы жүйесі бекітілді, оған сәйкес маманның жалақысы біліктілігі жоқ жұмысшының жалақысынан 3,5 еседен аспауы керек, бұл ретте әйелдерді кемсіту жойылды. Кеңестік Ресейде әлемде бірінші рет сегіз сағаттық жұмыс күні заңды түрде бекітілді. 1918 жылғы 14 маусымдағы «Демалыс туралы» Жарлығымен барлық жұмысшылар Ресей тарихында алғаш рет мемлекет кепілдік берген демалыс құқығын алды және т. б. осының бәрі еңбек өнімділігінің артуына және еңбек өнімділігін арттыруға ықпал етті. халықтың басым көпшілігі жаңа үкімет жұмысшылардың тұрмыс жағдайын жақсартуға қамқорлық жасауды басты мақсат етіп қойды. Ресей тарихында бірінші рет жұмысшылар жасы бойынша зейнетақы алу құқығын алды. Қазан төңкерісінен кейін бүкіл әлемде жұмыс күнінің ұзақтығы қысқарды. Коммунистердің билікке келу қаупі бар елдерде 1917 жылы жұмыс аптасы орташа есеппен 65 сағатқа жуық болса, 1919 жылы ол 57 сағатқа дейін төмендеді. Кеңестік жүйе көптеген критерийлер негізінде үнемі дамып отырды, мысалы, оның негізгілерінің бірі азаматтың елдің еңбек және қоғамдық өміріне қосқан нақты үлесін бағалау. ==== Білім алу құқығы ==== В. И. Ленин үшін әлеуметтік теңсіздікті жеңу және жаңа қоғам құрудың ең маңызды элементі білім беруді дамыту, олардың ұлттық тегіне және гендерлік қарамастан барлық еңбекшілерге білім алуға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету болды. 1918 жылы қазанда В. И. Лениннің ұсынысымен мектеп жасындағы балаларды тегін және бірлесіп оқытуды енгізген «РКФСР біртұтас еңбек мектебі туралы ереже» енгізілді. Кеңес Одағының білім беру саласындағы саясаты, оның жұмысшылардың барлық топтарына қолжетімділігін қамтамасыз ету 1959 жылы КСРО-ның саяси қарсыластары кеңестік білім беру жүйесі, әсіресе мамандықтар бойынша ең жақсы орын алады деп санауына негіз болды әлемде. ==== Денсаулық сақтау құқығы ==== Халықтың барлық әлеуметтік топтары үшін тегін және тең медициналық көмекке қол жеткізу принциптеріне негізделген кеңестік денсаулық сақтау саясаты КСРО медицинасының әлемдегі ең үздіктердің бірі болып танылуына ықпал етті. Кеңес мемлекетінде азаматтардың да тегін курорттық емдеуге құқығы болды. ==== Социалистік демократия ==== Демократиялық қоғамның ең маңызды критерийі оның әлеуметтік құрылымының ашықтығы, төменгі әлеуметтік тап өкілдерінің мемлекеттік органдарда жоғарылауы үшін тең мүмкіндіктер жасай алуы болып табылады. Мемлекетті басқаруға қалың еңбекші бұқараның қатысуы революцияның басты міндеттерінің бірі болды. Ленин қол қойған Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлар Кеңесінің (РКФСР) 1917 жылғы 11 қарашадағы «Мүлкілер мен азаматтық шендерді жою туралы» декреті барлық мүліктік артықшылықтар мен шектеулерді жойып, халықтың теңдігін жариялады. Кеңестік демократия принциптері және азаматтардың мемлекеттік басқаруға нақты қатысуы, КСРО-ның қоғамдық құрылымы азаматтардың болашаққа сенімін арттырып, демократиялық және ашықтығымен ерекшеленді. Кеңестік қоғамдық жүйе посткеңестік кезеңмен салыстырғанда ғана емес, оның негізгі геосаяси қарсыласы АҚШ-пен салыстырғанда әлдеқайда демократиялық және ашық болды. ==== Әйелдердің теңдік және әлеуметтік құқықтар күні ==== Қазан төңкерісінен кейін әлемнің көптеген елдерінде әйелдер сайлау және азаматтық құқықтарға ие болды. 1921 жылы Коммунистік әйелдердің шешімімен Халықаралық әйелдер күнін наурызда атап өту туралы шешім қабылданды. Бұл күн алғаш рет Кеңестік Ресейде тойлана бастады. Тарихта алғаш рет әйелдердің: жұмыс орнын сақтай отырып, бала күтіміне байланысты үш жылдық ақылы демалысқа құқығы, бір жылға дейін балаға тегін патронаттық қызмет көрсету құқығы, тегін сүт өнімдерін алу құқығы болды. үш жасқа дейінгі жаңа туған нәрестелерге арналған ас үй, кез келген балалық ауру кезінде тегін емдеу және емдеу құқығы. Әйелдер бұл құқықтарды Кеңестік Ресейде алды. ==== Жұмыс күнінің ұзақтығы ==== Революцияға дейінгі Ресейде 19 ғасырдың соңына дейін жұмыс уақыты заңмен шектелмей, тәулігіне 14—16 сағатқа жетті, көбінесе жұмыс күні 17—18 сағатқа созылды, жұмысшылар мереке күндері де жұмыс істеуге мәжбүр болды, демалыс болған жоқ. Кеңестік Ресейде әлемде бірінші рет сегіз сағаттық жұмыс күні заңды түрде бекітілді. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Халық Комиссарлар Кеңесінің «Сегіз сағаттық жұмыс күні туралы» декреті шықты. Қаулыда жұмыс уақыты тәулігіне жұмыс сағатынан және аптасына 48 сағаттан аспауы керек деп белгіленді. Қазан төңкерісінен кейін бүкіл әлемде жұмыс күнінің ұзақтығы күрт қысқарды. Коммунистердің билікке келу қаупі болмаған жерде (көп елдерде) жұмысшылар 1917 жылы аптасына 70 сағат, 1980 жылдардың аяғында аптасына 50 сағат жұмыс істеді. Коммунистердің билікке келу қаупі төнген елдерде жұмысшылар 1917 жылы аптасына 65 сағат, ал 1919 жылға қарай 57 сағат, ал 80-жылдардың аяғында 46 сағат жұмыс істеді. ==== Мәдени революция ==== Ленин пролетариат мәдениетін адамзат капиталистік қоғамның қамыты астында дамытқан білім қорының табиғи дамуы деп есептеді. В. И. Ленин «Кооперация туралы» мақаласында (1923 ж. қаңтар) мәдени революция Ресейдің өркениеттік артта қалуын жеңіп, толық социалистік елге айналуының қажетті шарты екенін дәлелдеді. Ленин «Мәдени революция бұл бүкіл халық бұқарасының мәдени дамуының тұтас бір сілкінісі, тұтас жолағы» деп есептеді. В. И. Ленин «Күнделік беттерінде» мәдени революцияның басты міндеттерінің бірі халық мұғалімінің беделін арттыру деп есептеді: «Халық мұғалімі біздің елде буржуазиялық қоғамда ешқашан тұрмаған және ешқашан тұрмайтын және тұра алмайтын биіктікке қойылуы керек». ==== Ұлттық мәселе туралы ==== «Ұлттық мәселе туралы сындарлы жазбалар», «Ұлттардың өзін-өзі билеу құқығы туралы», «Ұлы орыстардың ұлттық мақтанышы туралы» мақалаларында Ленин ұлттық мәселені шешудің бағдарламасын толық теңдігі; ұлттардың өзін-өзі билеу құқығы; барлық халықтар еңбекшілерінің қосылуы бұл ұлттық бағдарламаны еңбекшілерге марксизм, бүкіл дүниежүзілік тәжірибе және Ресей тәжірибесі үйретеді. ==Еңбектері== Лениннің еңбектері «Ресейдегі капитализмнің дамуы», «Не істеу керек? Қозғалысымыздың толғағы жеткен мәселелері», «Материализм және «Марксизмнің үш қайнар көзі және үш құрамдас бөлігі», «Орыстардың ұлттық мақтанышы туралы», «Империализм капитализмнің ең жоғарғы сатысы ретінде», «Сәуір тезистері», «Мемлекет және революция», «Ұлы бастама», «Коммунизмдегі „солшылдықтың“ балалық ауруы». Лениннің баспа шығармалары тілінің сөздігінде 37500 сөз бар. Лениннің еңбектері ЮНЕСКО-ның рейтингі бойынша баспа басылымдарының жалпы таралымы бойынша әлемдік көшбасшылар қатарында. 1919—1921 жылдары Ленин грампластинкаға 16 сөйлеген сөзін жазып алған. Қанатты сөздері *Қоғамада өмір сүре отырып қоғамнан тысқары бола алмайсың. *Ештеңе жасамайтын адам ғана қателеспейді. *Коммунизм дегеніміз Кеңес өкіметі және бүкіл елді электрлендіру. *Дін дегеніміз халықтың басын айналдыратын апиын Дін рухани удың бір удың. *Идея бұқара халықтың бойына сіңген кезде ғана күшке айналады. === Сипаттама === Владимир Ильич Ленин Карл Маркс ілімін жалғастырушы. Педагог И.Н. Ульяновтың отбасында туған. Қазан университетінде оқыған (1887), 20 ғ. басында эмиграцияда болған. 1903 ж. Ресей коммунистік партиясының басшыларының бірі болған. 1917 ж. Петроградтағы Қазан төңкерісін басқарған. Кеңестердің Бүкілресейлік 2-сьезінде РКФСР Халық комиссарлар кеңесінің төрағасы болып сайланған. Көзқарасы бойынша кап. құрылымды ауыстыратын, әділетті экон-қоғамды құрылым деп санаған социология теориясының жақтаушысы. Ленин жұмысшыларды ағарту партияның маңызды міндеті деп санаған. Оның басты мақсаттарының ішінде бұрынғы жүйенің (''сословиялық және кластық'') орнына, мемлекет тарапынан жергілікті сайланбалы органдар басқаратын, біркелкі еңбек мектептері қағидасына негізделген, оқу өндірістік еңбекпен біріктірілген халық ағартудың демократиялық жүйесін құруды дұрыс деп атаған. «''Жаттау мектебі''» мен «''үркіту мектебінен''» бас тарту мектептің, соның ішінде шетелде жинақталған педагогика теориясы мен практика жиналған жағымды тәжірибеге сүйеніп іске асырылады деген. === Ата тегі === '''Лениннің шежіре терегі ''' ┌──Григорий Ульянин ┌──Никита Григорьевич Ульянин ┌──Василий Никитович Ульянин ┌──Николай Васильевич Ульянов (Ульянин) └──Анна Симеоновна Ульянина ┌──Илья Николаевич Ульянов (1831—86) ┌──Лукьян Смирнов ┌──Алексей Лукьянович Смирнов └──Анна Алексеевна Смирнова '''Владимир Ильич ┌──Мошка Ицкович Бланк ┌──Александр Дмитриевич (Израиль) Бланк └──Мириам Бланк └──Мария Александровна Бланк (1835—1916) ┌──Юган Готлиб (Иван Фёдорович) Гросшопф └──Анна Ивановна Гроншопф ┌──Карл Рейнгальд Эстедт ┌──Карл Фредерик Эстедт └──Беата Элеонора Ниман └──Анна Беатта (Анна Карловна) Эстедт ┌──Карл Борг └──Анна Кристина Борг ┌──Симон Новелиус └──Анна Бригитта Новелиа └──Екатерина Аренберг == Марапаттары == Лениннің жалғыз ресми мемлекеттік наградасы Хорезм Халық Кеңестік Республикасының Еңбек ордені болды (бұл орден Ленинді осы орденнің бірінші кавалері етеді). Лениннің РСФСР мен КСРО-ның да, шет мемлекеттердің де басқа мемлекеттік наградалары болған жоқ. 1924 жылы 22 қаңтарда Лениннің хатшысы Н. П. Горбунов күртешеден Қызыл Ту орденін алып тастап, онсыз да қайтыс болған Лениннің күртешесіне қадады. Бұл марапат 1943 жылға дейін Лениннің денесінде болды. Ленин табытына тағы бір Қызыл Ту ордені Қызыл Армия Әскери академиясының гүл шоғымен бірге қойылды. == Отбасы және туыстары == Ульяновтар отбасында туған: Илья Николаевич Ульянов (1831—1886) және Мария Александровна Ульянова (1835—1916). Отбасында сегіз бала дүниеге келген (екеуі сәби кезінде қайтыс болған). Лениннің ағалары мен апалары: Анна Ильинична (1864—1935), Александр Ильич Ульянов (1866—1887), Ольга Ильинична Ульянова (1871—1891), Дмитрий Ильич Ульянов (1874—1943), Мария Ильинична Ульянова (1878—1937). Владимир Ильич Ленин 1898 жылдан қайтыс болғанға дейін Надежда Константиновна Крупскаямен (1869—1939) некеде болды. == Шығармалары == Не істеу керек? == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == туғандар Санат:Горкиде қайтыс болғандар Санат:Ленин Санат:Коминтерн Атқару комитеті мүшелері Санат:Ресей Санат:Марксизм теоретиктері Санат:Ленин мавзолейінде қайтыс болғандар Санат:Ресей империясы заңгерлері Санат:КСРО заңгерлері Санат:XIX ғасыр заңгерлері Санат:XX ғасыр заңгерлері Санат:Ресей империясы адвокаттары Санат:КСРО адвокаттары Санат:XIX ғасыр адвокаттары Санат:XX ғасыр адвокаттары Санат:Карл Маркс орденінің иегерлері Санат:Ленинизм Санат:Қазанның құрметті азаматтары Санат:Эмигрант саясаткерлер Санат:Симбирск гимназиясы түлектері Санкт-Петербург университеті түлектері Санат:Лақап есімімен танымал саясаткерлер Санат:Жер аударылған революционерлер Санат:Сібірге жер аударылғандар Санат:КСРО халық комиссарлары кеңесінің төрағалары құрылтай жиналыстың мүшелері Бүкілресейлік съезінің (1917) делегаттары Санат:Хорезм ХСР Еңбек орденінің иегерлері Санат:РСДЖП ОК мүшелері Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері қайтыс болғандар Санат:РКФСР халық комиссарлар кеңесінің төрағалары Санат:Ленин отбасы Санат:XX ғасырдағы Еуропа билеушілері Санат:РСДЖП II съезінің делегаттары Санат:РСДЖП III съезінің делегаттары Санат:РСДЖП IV съезінің делегаттары Санат:РСДЖП съезінің делегаттары Санат:РК(б)П VII съезінің делегаттары Санат:РК(б)П VIII съезінің делегаттары Санат:РК(б)П IX съезінің делегаттары Санат:РК(б)П съезінің делегаттары Санат:РК(б)П XI съезінің делегаттары Санат:XIX ғасыр философтары Санат:XX ғасыр философтары Санат:Ресей империясы философтары Санат:КСРО философтары Санат:XIX ғасыр көсемсөзшілері Санат:XX ғасыр көсемсөзшілері Санат:Ресей империясы көсемсөзшілері Санат:КСРО көсемсөзшілері Санат:Гранат энциклопедиялық сөздігі авторлары Санат:Саяси философтар Санат:Ресей Санат:Мумиялар 
'''Кіші Ачинахкөлсай''' Іле өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Ұйғыр ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Кетпен (Ұзынқара) жотасының солтүстік-шығыс беткейінен бастау алады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 41 км. Жоғарғы ағысында тауаралық тік шатқалдармен ағып, Кіші Диқан ауылының тұсында тармақтарға бөлініп, Іле аңғарындағы құм төбелерге дейін жетеді. Тау басындағы мұз, қарлармен толығады. Жазда төменгі ағысы тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. Негізінен мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 3563A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 18 наурызда астроном Отто Васильевич Струве ашқан болатын және NGC каталогында 3563A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34025, NGC 3563, UGC 6234, MCG 5-27-14, NPM1G +27.0306, KCPG 277B, ZWG 156,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3563A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3575''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29800, NGC 3162, UGC 5510, MCG 4-24-19, ZWG 123.26, IRAS10107+2259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3576''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 129-EN5, with 3579. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3569''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34075, UGC 6238, MCG 6-25-20, ZWG 185,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3579''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 129-EN8, with 3576. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3577''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34195, UGC 6257, MCG 8-21-6, ZWG 242.10, NPM1G +48.0180. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3581''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 129-EN9, AM 1109-610. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3574''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34080, MCG 5-27-22, ZWG 156.20, NPM1G +27.0308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3585''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34160, ESO 502-25, MCG -4-27-4, AM 1110-262. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3586''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3586 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 129-EN13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Әжболат''' Үлкен Әжболат көлі алабындағы ағынды көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Успен ауданы Лозовое ауылының 12 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 93 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 7,7 км2, ұзындығы км, енді жері 2,8 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Суы тұзды. Жазда су айдыны тартылып, жағалауы батпақты келеді. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Жанындағы Құлақсор, Осолодочное көлдерімен тармақтар арқылы жалғасып жатыр. Санат:Успен ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 3588-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 26 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3588-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34219, UGC 6264, MCG 4-27-9, ZWG 126,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3588-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3580''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34159, MCG 1-29-18, ZWG 39,75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3583''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34232, UGC 6263, MCG 8-21-8, ZWG 242.12, IRAS11113+4835. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3588-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 26 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3588-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 6264, MCG 4-27-9, ZWG 126,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3588-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3582''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3582 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 129-EN10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3578''' Crater шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3578 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3584''' Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 129-EN12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3595''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34325, UGC 6280, MCG 8-21-9, ZWG 242.14, near SAO 43659. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3590''' Carina шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 852, ESO 129-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3570''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 15 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34071, UGC 6240, MCG 5-27-19, ZWG 156.18, NPM1G +27.0307. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Басқан''', ''Үлкен Теректі'' Лепсі алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Бастауын Жетісу Алатауының орта тұсындағы Дальний асуынан алып, Үлкен Басқан өзеніне Екіаша ауылы жанында сол жағалық аңғарынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 38 км, су жиналатын алабы 379 км2. Үлкен Басқан өзенімен қосылған кезде Екіаша (Покатиловка) ауылының ауданында өзен Басқан өзенін құрайды, одан әрі Лепсі өзеніне құйылады. Кіші Басқан өзенінің саласы бар. Ол Қараңгүрт және Тереңсей бастаулары қосылғаннан кейін пайда болады. Үлкен Басқанның шатқалында тік беткейлер және шырша орманының шағын аралдары бар. Кіші Басқан өзенінің ең үлкен ағыны Арчевая өзені. Өзен өз бастауын Шумский мұздығының астында теңіз деңгейінен 4442 биіктікте алады. Жергілікті "сәукеле" мұздығы қазақ келінінің бас киімінің атауы деп аталады. Кеңес ғалымы, гляциология кеңестік мектебінің негізін қалаушылардың бірі, Арктика мен Антарктика зерттеушісі, Петр Александрович Шумскийдің құрметіне мұздыққа ғалымның есімі берілді. Мұнда қысы жазы қар. Жазда қарлы шыңның көрінісінен ләззат алуға болады. Жоғарғы және орта ағысындағы жағалау бойы тік жартасты келген. Өзен суы көктем айларында тасиды. Төменгі жағалаулық аңғары шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. === Кіші Басқан шатқалы === Кіші Басқан шатқалы Жоңғар Алатауының (Жетісу) орталық беткейінің солтүстік жотасында орналасқан. Оңтүстіктен солтүстікке бағытталған шатқал жотаның ең биік бөлігінде. Шатқал Жамбыл мұздығынан басталады. Жоңғар Алатауының ең биік үш шыңы Жамбыл мұздығының шығыс бөлігінде орналасқан: шыңы 4622 м, Шумский шыңы 4442 және Абай шыңы 4460 м. Мұздықтың батыс бөлігінде Жамбыл шыңы 4249 м. Жамбыл мұздығының ұзындығы 4,5 км. Мұздықтар 3100-3300 биіктікке дейін барады. Шатқалда Шумский шыңының (4442 м) тау жыныстарының тас сынықтарынан күшті ежелгі жер сілкінісінен пайда болған тас үйінділер. Шатқалдағы орман алқабы 1400-ден 2400 метрге дейін өседі. шыңының ескі атауы Басқан шыңы. Шыңының биіктігі теңіз деңгейінен 4622 м. Шың Қазақстан Республикасы мен ҚХР Мемлекеттік шекарасында орналасқан. Батыста шыңнан Аманбөктер асуы теңіз деңгейінен 3933 м, ол Қазақстаннан Қытайдағы Боро-Тала өзеніне дәліз болып табылады. Жоғарыға алғашқы жорық 1939 жылы в. М. Зиминнің басшылығымен ұйымдастырылды. Шыңды бағындыру мен зерттеудің ресми күні 1959 жылдан 1962 жылға дейінгі күндер болып табылады. Осы кезеңде Б. А. Студениннің, И. И. Ларионовтың және С. С. Абдамбаевтың жетекшілігімен қазақстандық альпинистер экспедиция өткізді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Алматы облысы туризмінің ресми сайты Жоңғар Алатау ұлттық паркінің ресми сайты Жоңғар Алатау Санат:Сарқан ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 3592''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы наурызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 3592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34248, UGC 6267, MCG 3-29-11, ZWG 96,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3591''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34220, MCG -2-29-12, NPM1G -13.0319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3596''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34298, UGC 6277, MCG 3-29-13, ZWG 96.13, KARA 472. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3593''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34257, UGC 6272, MCG 2-29-14, ZWG 67.40, IRAS11119+1305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3594''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34374, UGC 6286, MCG 9-19-22, ZWG 267.58, ZWG 268.11, NPM1G +55.0115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3598''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34306, UGC 6278, MCG 3-29-14, ZWG 96,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3599''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34326, UGC 6281, MCG 3-29-15, ZWG 96,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3603''' Carina шоқжұлдызында орналасқан I1pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 14 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 854, ESO 129-SC16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3589''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34308, UGC 6275, MCG 10-16-96, ZWG 291.46, near SAO 15447 and 15449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3600''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34353, UGC 6283, MCG 7-23-38, MK 1443, KUG 1113+418, IRAS11130+4152, ZWG 213,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Бергіел''', ''Кіші Берел'' Алтайдағы Қатын жотасының оңтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Бұқтырма алабындағы Ақ Берел өзенінің бастауында; 3830 биіктіктен басталады, қарлы жиегі 2810 м-ден өтеді. == Аумағы == Ұзындығы 8,3 км. Жалпы аумағы 6,5 км2, көлемі 0,37 км3. Орташа қалыңдығы 80 м. Мұздық жылдан-жылға қысқаруда. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы мұздықтары Санат:Алтай таулары 
'''NGC 3597''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34266, ESO 503-3, MCG -4-27-5, AM 1112-232, IRAS11122-2327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3602''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34351, MCG 3-29-17, ZWG 96,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3608''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34433, UGC 6299, MCG 3-29-22, ZWG 96.22, KCPG 278B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3607''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3607 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34426, UGC 6297, MCG 3-29-20, ZWG 96,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3610''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34566, UGC 6319, MCG 10-16-107, ZWG 291,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3612''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 16 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34546, UGC 6321, MCG 5-27-51, ZWG 156,56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3614A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3614A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34562, MCG 8-21-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3614A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3605''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34415, UGC 6295, MCG 3-29-19, ZWG 96,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3609''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 18 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34511, UGC 6310, MCG 5-27-43, ZWG 156,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3614''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34561, UGC 6318, MCG 8-21-15, ZWG 242.19, IRAS11155+4601. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Боғда''', Кіші Бөгде Тұздықақ сорының ала орналасқан аласа оқшау қырат. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданында, Шонай темір жол стансасынан қарай 22 км жерде. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Абсолюттік биіктігі 37,5 м, шығысындағы Тұздықақ сорымен салыстырғандағы биіктігі 45 м. Кіші Боғда құмтас, әктас, балшық жыныстарынан түзілген. Карст құбылысының әсерінен пайда болған кішігірім үңгірлер мен ұңғыма тәрізді қуыстар жиі кездеседі. Топырағында жусан және сораң шөптер өседі. == Дереккөздер == Санат:Бөкей ордасы ауданы таулары 
'''NGC 3616''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3616 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3618''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34575, UGC 6327, MCG 4-27-14, MK 1288, ZWG 126,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3604''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34478, NGC 3611, UGC 6305, MCG 1-29-26, IRAS11149+0449, ZWG 39.103, Todd 1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3613''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3613 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34583, UGC 6323, MCG 10-16-109, ZWG 291,49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3606''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34378, ESO 377-32, MCG -5-27-4, AM 1113-333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3620''' Хамелеон шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 31 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34366, ESO 38-10, IRAS11143-7556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Хамелеон (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3615''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34535, UGC 6313, MCG 4-27-12, ZWG 126,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3617''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34513, ESO 503-12, MCG -4-27-8, UGCA 231, AM 1115-255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3611''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3611 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34478, NGC 3604, UGC 6305, MCG 1-29-26, IRAS11149+0449, ZWG 39.103, Todd 1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3619''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34641, UGC 6330, MCG 10-16-115, ZWG 291.54, IRAS11164+5802. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Борсық''' Солтүстік Арал маңындағы құмды алқап. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар және Қызылорда облысының Арал аудандары жерінде. == Жер бедері == Кіші Арал теңізінің солтүстігінде 80 км-ге созылған. Ені 10-25 км. Орташа биіктігі 150-170 м, абсолюттік биіктігі 213 (орта тұсында). Тұран тақтасының синклинальдық иінінде. Әр түрлі бұта және шала бұта басқан құм төбешіктерден, шағыл құмдардан тұрады. Құм шөл белдемінде жатыр. == Геологиялық құрылымы == Құмды алқап бор және палеоген тау жыныстарының жел (эол) әрекетінен үгілу нәтижесінде пайда болған. == Климаты == Климаты тым континенттік, қысы суық (қаңтардың орташа температурасы –12–15°С), жазы ыстық, құрғақ (шілденің орташа температурасы 25–26°С). Жылдық жауын-шашын мөлшері 150 мм, көктемнің соңы мен жаздың басында жауын көп жауады. Грунт суы 2-40 тереңдікте кездеседі, көбінесе тұщы. == Өсімдігі == Құмайт қоңыр топырағында еркек шөп, жусан, бетеге, жүзгін, т.б. өседі. Құмда қыстаулар, тұщы құдықтар көптеп кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы құмдары Санат:Қызылорда облысы құмдары 
'''NGC 3621''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34554, ESO 377-37, MCG -5-27-8, UGCA 232, AM 1115-323, IRAS11159-3235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3601''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34335, UGC 6282, MCG 1-29-24, ZWG 39.91, ARAK 284, IRAS11129+0523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3624''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34599, MCG 1-29-29, ZWG 39.114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3622''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34692, UGC 6339, ZWG 314.20, IRAS11171+6730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3626''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34684, NGC 3632, UGC 6343, MCG 3-29-32, ZWG 96,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3632''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34684, NGC 3626, UGC 6343, MCG 3-29-32, ZWG 96,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3633''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34711, UGC 6351, MCG 1-29-32, ZWG 39.126, IRAS11178+0351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3630''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3630 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34698, NGC 3645, UGC 6349, MCG 1-29-31, ZWG 39.124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3631''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34767, UGC 6360, MCG 9-19-47, ZWG 268.21, ARP 27, VV 363, IRAS11181+5326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3639''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 21 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34819, UGC 6374, MCG 3-29-36, ZWG 96.32, ARAK 289. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Бөкен''' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Көкпекті ауданы жерінде. Ұзындығы 55 км, су жиналатын алабы 320 км2. ==Бастауы == Кіші Бөкен бастауын Қалба жотасының оңтүстігіндегі Жаңасу тауынан алып, Үлкен Бөкен өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары тар, жағасы тік жарлы. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 1,32 м3/с. Суы шаруашылық мақсаттарына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы Санат:Көкпекті ауданы өзендері 
'''NGC 3640''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34778, UGC 6368, MCG 1-29-33, ZWG 39.130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3636''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34709, MCG -2-29-19, near SAO 156618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3629''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34719, UGC 6352, MCG 5-27-58, ZWG 156,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3637''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34731, MCG -2-29-20, near SAO 156618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3638''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34688, MCG -1-29-7, IRAS11176-0749. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3641''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34780, UGC 6370, MCG 1-29-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3625''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34718, UGC 6348, MCG 10-16-120, ZWG 291,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3628''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34697, UGC 6350, MCG 2-29-20, ZWG 67.58, ARP 317, VV 308, IRAS11176+1351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3634''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34714, MCG -1-29-8, VV 724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3635''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34717, MCG -1-29-9, VV 724, NPM1G -08.0342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Бүркітті''' Үлкен Бүркітті тауынан қарай 3,5 км жерде. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Бүркітті ауылынан қарай 22 км жерде орналасқан тау. Ең биік жері 1022 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге созылып жатыр, ені км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Жайпақ төбелі тау тізбектерінен тұрады. Тас көмір жыныстарынан түзілген. Беткейлері сай-сала, жыралармен тілімденген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында селеу, мысыққұйрық, бетеге, көде өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 3642''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34889, UGC 6385, MCG 10-16-128, ZWG 291.62, IRAS11194+5920. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3643''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34802, MCG 1-29-36, ZWG 39.136. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3646''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3646 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34836, UGC 6376, MCG 3-29-37, ZWG 96.34, KCPG 281A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3646 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3645''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34698, NGC 3630, UGC 6349, MCG 1-29-31, ZWG 39.124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3644''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34814, IC 684, UGC 6373, MCG 1-29-37, ZWG 39.139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3652''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34917, UGC 6392, MCG 6-25-55, ZWG 185.49, ARAK 291, IRAS11199+3802. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3654''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35025, UGC 6407, MCG 12-11-22, ZWG 334.29, IRAS11211+6941. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3657''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35002, UGC 6406, MCG 9-19-65, ZWG 268.30, IRAS11212+5310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3647''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34816, ZWG 39.142, Shkh 352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3649''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34883, IC 684, UGC 6386, MCG 3-29-38, ZWG 96.36, KCPG 281B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Емболат''' Жайық алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 50 км, су жиналатын алабы 269 км2. ==Бастауы == Бастауын Жалпы Сырттың оңтүстік беткейінен алып, Балабаново ауылы тұсында Емболат өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары тар, арнасы тік жарлы. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. == Дереккөздер == Санат:Бәйтерек ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері 
'''NGC 3650''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34913, UGC 6391, MCG 4-27-31, ZWG 126,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3653''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34905, MCG 4-27-29, ZWG 126.44, HCG 51C, NPM1G +24.0240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3655''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34935, UGC 6396, MCG 3-29-39, ZWG 96.37, KARA 477, IRAS11202+1651. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3658''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3658 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35003, UGC 6409, MCG 7-24-2, ZWG 214,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3656''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34989, UGC 6403, MCG 9-19-63, ZWG 268.29, KCPG 282B, IRAS11208+5406, ARP 155, VV 22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3663''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35006, MCG -2-29-23, IRAS11214-1200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3661''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34986, IC 689, MCG -2-29-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3648''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34908, UGC 6389, MCG 7-23-43, ZWG 213.43, ZWG 214,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3660''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34980, MCG -1-29-16, UGCA 234, MK 1291, IRAS11210-0823. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3665''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35064, UGC 6426, MCG 7-24-3, ZWG 214.4, IRAS11220+3902. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Жаркөл''' Жарман көлінің көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Науырзым ауданы Шолақсай ауылының 12 км жерде орналасқан. Теректі өзені алабында. Теңіз деңгейінен 116 биіктікте. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 3,7 км2, ұзындығы 3,5, енді жері 1,5 км, жағалау бойының ұзындығы 15,4 км, орташа тереңдігі 0,4 м. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Кей жылдары суы мол болып, жанындағы Үлкен Жаркөл және т.б. ұсақ көлдермен қосылады. Жазда айдыны тартылып, жағасындағы батпақта қамыс, қоғаөседі. Көл Наурызым қорығы аймағындағы көлдер құрамына кіреді. Су көлдерінің мол болуы көктемде жыл құстарының ұшып келуіне, ұя басуына мүмкіндік береді. Санат:Науырзым ауданы көлдері 
'''NGC 3664''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 16 наурызда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 3664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35041, UGC 6419, MCG 1-29-41, DDO 95, KCPG 283B, IRAS11218+0336, 8ZW 146, ZWG 39.170, VV 251, ARP 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3651-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3651-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34898, UGC 6388, MCG 4-27-28, ZWG 126.42, HCG 51A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3651-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3666''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3666 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35043, UGC 6420, MCG 2-29-25, ZWG 67.71, IRAS11218+1137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3664A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 16 наурызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3664A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35042, UGC 6418, ZWG 39.169, KCPG 283A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3664A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3669''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35113, UGC 6431, MCG 10-16-135, ZWG 291.67, IRAS11226+5759. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3668''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35123, UGC 6430, MCG 11-14-23, ZWG 314.26, IRAS11225+6343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3662''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34996, UGC 6408, MCG 0-29-25, ZWG 11.86, IRAS11211-0049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3667B''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3667B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35034, MCG -2-29-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3667B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3671''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35149, ZWG 291.68, NPM1G +60.0100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3667''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35028, NGC 3667A, MCG -2-29-25, NPM1G -13.0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Никита Сергеевич Хрущев''' 11 қыркүйек 1971, Мәскеу) 1953—64 жж. КОКП ОК бірінші хатшы, 1958—64 жж. КСРО Министрлер Кеңесі төрағасы, Кеңес Одағы ері, үш рет Социалистік еңбек ері. == Өмірбаяны == 1908 жылдан Донбастың шахталары мен зауыттарында жұмыс істеген. 1918 20 ж. Азамат соғысына қатысты, кейіннен Донбасс пен Киевте шаруашылық және партия қызметтерінде болды. 1929 31 ж. Мәскеуде Өнеркәсіп академиясында оқыды. 1931 жылдан Мәскеудегі партия қызметінде болып, 1935 1938 ж. БК(б)П Мәскеу облысы және қалалық комитеттерінің 1-хатшысы, 1938 жылдың қаңтарынан 1947 жылдың наурызына дейін Украина К(б)П ОК-нің 1-хатшысы қызметтерін атқарды. Жергілікті партия ұйымының басшысы ретінде Мәскеу мен Украинада жүргізілген жаппай саяси қуғын-сүргінді бірі болды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында бірсыпыра майдан Әскери кеңестерінің мүшесі ретінде әскери басшылыққа партиялық қадағалауды күшейтушілердің бірі ретінде (1943) атағын алды. 1944 47 ж. УКСР ХКК-нің (1946 жылдан Мин. кеңесі) төрағасы, ал 1947 жылдың желтоқсанынан қайтадан Украина К(б)П ОК-нің 1-хатшысы, 1949 жылдың желтоқсанынан БК(б)П ОК-нің хатшысы және БК(б)П Мәскеу комитеттінің 1-хатшысы болды. 1953 ж. наурыздан КОКП ОК-нің хатшысы, қыркүйектен 1-хатшысы, сонымен бірге 1958 64 ж. КСРО Министр кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды. Хрущев билікке келісімен ішкі және сыртқы саясатта “жылымық” басталды, партиялық мемлекеттік жүйені өзгертуге талпыныс жасалды. Осы мақсатта партиялық және мемлекеттік аппараттың айрықша құқықтарына шектеу жасап, біршама ашық қоғам орнады. Хрущев КОКП-ның 20-съезінде (1956) Сталиннің жеке басына табынудың зардаптары жөнінде баяндама жасады. Осыдан соң іле-шала саяси қуғын-сүргін құрбандары ақтала бастады. 1954 64 ж. аралығында КСРО-да Тың игеру жүзеге асырылды. Қудалауға ұшыраған халықтардың саяси және Әлеуметтік құқықтары қалпына келтірілді. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығын дамытуға үлкен көңіл бөлінді. 1954 ж. алғашқы атом электр станциялары салынды, 1957 ж. Жердің жасанды серігі ұшырылды. 1961 ж. тұңғыш кеңестік ғарышкер орбитаға ұшып шықты. Бірақ елде демократияның дамытылуы шектеліп, социализм толық және түпкілікті орнады деген үстірт қорытынды (21-съезд, 1959) шығарылды, ал КОКП-ның 22-съезінде (1961) елде кемелденген социализм орнады деген қорытынды жасалды. Елде тоталитарлық режим сақталды, басқаша ойлаушылық тұншықтырылды, интеллигенцияға қарсы қуғын-сүргін, жұмысшылар күшпен басу (Новочеркасск, 1962, т.б.), басқа елдердің ішкі ісіне араласу (1956 ж. Венгрияға әскер кіргізу), т.б. жол берілді. Батыспен арадағы әскери қақтығыстар (Берлин, 1961, Кариб дағдарысы, 1962, т.б.), ''“Американы қуып жету және басып озу”'' сияқты саяси жалаң ұрандар, 1980 жылға дейін коммунизм орнату уәдесі, осылардың барлығы оның саясатының тиянақсыздығын көрсетті. Сонымен қатар шаруашылықты өркендетуде көптеген кемшіліктер жіберілді, партияның облысы ұйымдары салалық партия ұйымдарына ажыратылды. Саяси қайраткерлерге, әскери басшыларға сенімсіздік көрсетілді. 1957 ж. армия мен халықтың алдындағы беделінен қауіптеніп, қорғаныс министрі Г.К. Жуковты орнынан алды. Тың игеру барысында Қазақстан КП ОК-нің 1-хатшысы Ж.Шаяхметов қызметінен негізсіз босатылып, орнына П.К. Пономаренко қойылды. 1956 ж. Оңтүстік Қазақстанның мақта өсіруші аудандары Өзбекстанға берілді. 1958 ж. тамызда кеңестік жүйеге қарсы Теміртау жұмысшыларының көтерілісі болды. Осылардың барлығы халықтың және партия наразылығын туғызды. 1964 ж. өткен қазан пленумында Хрущев орнынан алынып, 1-хатшылыққа Л.И. Брежнев сайланды. Хрущев естелігі алғаш рет 1981 ж. Нью-Йоркте жарық көрді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:Хомутовка ауданында туғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар зиратында жерленгендер Санат:Кеңес Одағының батырлары еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Кутузов орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Суворов орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Отан соғысы партизанына медалінің иегерлері қорғағаны үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері қара металлургия кәсіпорындарын қалпына келтіргені үшін медалінің иегерлері Санат:Тың жерлерді игергені үшін медалінің иегерлері Санат:КОКП бас хатшылары Санат:Еңбегі үшін орденінің (Ингушетия) иегерлері Санат:Халықтар арасындағы бейбітшілікті нығайтқаны үшін халықаралық Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Тарас Шевченко атындағы Украина Ұлттық сыйлығының иегерлері Санат:Болгария Халық Республикасының батырлары Санат:Георгий Димитров орденінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Ақ арыстан орденінің (ЧССР) иегерлері Санат:Ніл орденінің Үлкен лентасының иегерлері Санат:Румыния Социалистік Республикасының Жұлдызы орденінің иегерлері Санат:Карл Маркс орденінің иегерлері орденінің иегерлері Санат:КСРО Санат:Украина КП ОК бірінші хатшылары Санат:Тайм журналы нұсқасы бойынша Жыл адамдары Санат:КОКП ОК бірінші хатшылары Санат:КОКП ОК мүшелері Санат:Үш дүркін Социалистік еңбек ерлері Санат:Ресейдегі Азаматтық соғысқа қатысушылар Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері Санат:КСРО министрлер кеңесінің төрағалары Санат:КОКП Мәскеу облыстық комитетінің екінші хатшылары Санат:КОКП Мәскеу облыстық комитетінің бірінші хатшылары Санат:Донецк техникалық университеті түлектері өнеркәсіп академиясы түлектері Санат:Никита Хрущёв Санат:Хрущёв жылымығы Санат:КСРО мемуаршылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:1-ші Украина майданы тұлғалары Санат:Ұлы Отан соғысындағы саяси қызметкерлер Санат:Карель АКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Башқұрт АКСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:Украина КСР үкімет басшылары Санат:Украина КСР министрлер кеңесінің төарғалары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:КОКП Мәскеу қалалық комитетінің екінші хатшылары Санат:КОКП Мәскеу қалалық комитетінің бірінші хатшылары Санат:КСРО ІІХК айрықша үштігінің қуғындалмаған мүшелері Санат:Ресей атеистері 
'''Кіші Кетпен''' Кетпен (Ұзынқара) жотасының солтүстік беткейіндегі өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы Ұйғыр ауданы, Кетпен ауылының шығысымен ағады. ==Бастауы == Бастауын таудың солтүстік беткейінен алып, Іле өзеніне 20 км жетпей жерге сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Ұзындығы 42 км, су жиналатын алабы 153 км2. Көктем айларында суы тасиды. Суы негізінен егін шарушылығына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 3679''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34844, MCG -1-29-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3674''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35191, UGC 6444, MCG 10-16-138, ZWG 291,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3676''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35131, MCG -2-29-29, NPM1G -10.0377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3651-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3651-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34899, UGC 6388, MCG 4-27-28, ZWG 126.42, HCG 51F. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3651-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3672''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35088, MCG -2-29-28, UGCA 235, IRAS11225-0931. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3677''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35181, UGC 6441, MCG 8-21-35, ZWG 242.35, KCPG 284A, IRAS11235+4714, NPM1G +47.0198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3667A''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3667A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35028, NGC 3667, MCG -2-29-25, NPM1G -13.0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3667A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3675''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35164, UGC 6439, MCG 7-24-4, ZWG 214,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3678''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35177, UGC 6443, MCG 5-27-71, ZWG 156.75, WAS 21, KUG 1123+281. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3673''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35097, ESO 503-16, MCG -4-27-10, UGCA 236, AM 1122-262, IRAS11227-2627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қалқан тауы''' Жетісу Алатауының оңтүстігіндегі Қалқан тауларының бір бөлігі. Іле өзенінің оң аңғарында. Кіші Қалқан тауы Үлкен Қалқан тауының батысында км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 956 м. Екі тау аралығында шағын құмды алқап жатыр. == Геологиясы, жер бедері == Түзілуі, геологиялық құрылымы және жер бедері жағынан Үлкен Қалқан тауына ұқсас. == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 3680''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 823, ESO 265-SC32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3683A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3683A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35376, UGC 6484, MCG 10-17-6, ZWG 291.75, IRAS11263+5724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3683A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3684''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35224, UGC 6453, MCG 3-29-50, ZWG 96.47, IRAS11245+1718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3685''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 11 желтоқсанда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35305, MCG 1-29-45, ZWG 39.192, KCPG 287B, Todd 9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3670''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35067, UGC 6427, MCG 4-27-33, ZWG 126,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3681''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35193, UGC 6445, MCG 3-29-48, ZWG 96.45, IRAS11238+1708. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3683''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35249, UGC 6458, MCG 10-16-143, ZWG 291.72, IRAS11247+5709. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3659''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34995, UGC 6405, MCG 3-29-40, ZWG 96.38, IRAS11211+1805. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3687''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35285, UGC 6463, MCG 5-27-73, MK 736, ZWG 156.78, KUG 1125+297. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3682''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35266, UGC 6459, MCG 11-14-27, ZWG 314.29, KARA 481, IRAS11247+6651. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қарақуыс''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының оңтүстігінде, Көктал өзенінің сол жағалауындағы тау. == Жер бедері == қарай км-ге созылып жатыр, ені 5,5 км. Ең биік жері 1327 м. Күмбез тәріздес жота тау тізбектерінен тұрады. Солтүстік беткейлері тік, жартасты, оңтүстік мен көлбеулеу келген. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір және пермь түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында селеу, мысыққұйрық, бетеге, көде, тауаралық аңғарларда тал, терек өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 3692''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35314, UGC 6474, MCG 2-29-32, ZWG 67.84, IRAS11258+0940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3691''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35292, UGC 6464, MCG 3-29-53, ZWG 96.50, ARAK 294, IRAS11255+1711. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3688''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35269, MCG -1-29-24, NPM1G -08.0344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3694''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35352, UGC 6480, MCG 6-25-76, ZWG 185.70, ARAK 296, IRAS11262+3541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3693''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35299, MCG -2-29-32, NPM1G -12.0359, IRAS11256-1255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3697''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35347, NGC 3697A, UGC 6479, MCG 4-27-42, ZWG 126.61, HCG 53A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3690A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне кірмейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралым барысында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3690A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35326, UGC 6472, MCG 10-17-2, MK 171, KCPG 288A, IRAS11257+5850, ZWG 291.73, VV 118, ARP 299. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3690A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3695''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 31 наурызда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35389, NGC 3698, UGC 6490, MCG 6-25-78, ZWG 185,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3686''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35268, UGC 6460, MCG 3-29-51, ZWG 96.49, IRAS11251+1729. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3689''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35294, UGC 6467, MCG 4-27-37, ZWG 126,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қараой''' Есіл алабындағы тұзды көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданының солтүстік бөлігінде орналасқан. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 53,6 биіктікте. Аумағы 100,8 км2, ұзындығы 12,7 км, ені 12,1 км, жағалау бойының ұзындығы 73,4 км. Көл қазаншұңқыры дөңгелек пішінді, түбі тегіс, біраз бөлігі тұнбалы. Жағалаулары жайпақ, батпақты. == Өсімдігі == Су жиналатын алабының 80%-ы жыртылған, қалған бөлігінде бетеге, сұлыбас, боз өскен. Жағалауы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Есіл су алабы көлдері Санат:Ақжар ауданы көлдері 
'''NGC 3697A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3697A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35347, NGC 3697, UGC 6479, MCG 4-27-42, ZWG 126.61, HCG 53A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3697A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3699''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 292+1.1, ESO 129-PN21, AM 1125-594. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3697C''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3697C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35360, MCG 4-27-44, ZWG 126.63, HCG 53B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3697C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3696''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3698''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 18 наурызда Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35389, NGC 3695, UGC 6490, MCG 6-25-78, ZWG 185,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3700''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 31 наурызда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35413, UGC 6494, MCG 6-25-79, ZWG 185,73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3697B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3697B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35355, MCG 4-27-45, ZWG 126.64, HCG 53C, MK 1296. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3697B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3702''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35448, MCG -1-29-26, NPM1G -08.0349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3705B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3705B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1361422. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3705B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3705A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3705A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35470, IC 2887, ZWG 67.94, FGC 153A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3705A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші қаратау жер асты су алабы''', Жамбыл облысы Сарысу және Талас аудандарының аумағында орналасқан. Жер асты суын алғашқы зерттеулер 1946 47 ж. басталған. 1947 92 ж. Оң түстік Қазақстан геология басқармасы Кіші Қаратауда фосфор кен орындарының ашылуына байланысты шахталар жүйесіне құйылатын жер асты суының көлемін анықтау және ауыз сумен қамтамасыз ету үшін кең көлемді гидрогеологиялы жұмыстар жүргізді (Т.Айтуаров, М.Жұмағұлов, Р.Ахметов, Р.Айымбетов, т.б.). Жер асты суы кембрий-ордовик кезеңдерінің әктастарында таралған. Сулы қабаттың қалыңдығы 40 300 м. Осы тереңдікке бұрғыланған гидрогеология ұңғымалардан тәулігіне 2,2 86,4 мың м3 су шығады. Жер асты суының мол көзі тектоникалық жарылымдарда қалыптасқан. Өзен аңғарларында және тектоникалық жарылымдарда көптеген қайнар бұлақтар (Жылыбұлақ, т.б.) бар. Олардан тәулігіне 4,3 34 мың м3 су шығады. Жер асты суы тұщы, минералдары 1,0 г/литрлерден аспайды, химиялық құрамы түрге жатады. Алапта 10 кен орны жете зерттелген. Оның ішінде Бүркітті, Көктал, Майтөбе, Тамды су кен көздері Қаратау, Жаңатас қалаларын, т.б. елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуге пайдаланылуда. Жер асты суының пайдалануға болатын тәуліктік жалпы қоры 216 мың м3 көлемдей деп болжанған. ==Дереккөздер== “Қазақ 9-том Санат:Өзендер 
'''NGC 3690B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3690B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35321, UGC 6472, MCG 10-17-3, KCPG 288B, ARP 299, IRAS11257+5850, ZWG 291.73, VV 118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3690B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3701''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35405, UGC 6493, MCG 4-27-48, ZWG 126,68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3704''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35435, MCG -2-29-37, NPM1G -11.0300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3703''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3707''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 ақпанда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 3707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35446, NPM1G -11.0301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3707 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3706''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35417, ESO 378-6, MCG -6-25-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3714''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35556, NGC 3712, UGC 6516, MCG 5-27-85, ZWG 156.95, ARAK 297, KUG 1129+286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3705''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3705 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35440, UGC 6498, MCG 2-29-39, ZWG 67.93, IRAS11275+0933. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3715''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35540, MCG -2-29-41, IRAS11290-1357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3711-2''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3711-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -2-29-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3711-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''КІШІ ҚАРАТАУ КЕНДІ АУДАНЫ'''– өзімен аттас антиклинорий құрылымды қамтитын Тараз қ-нан солт.-батысқа қарай созылған кенді өңір. Негізгі кен байлықтары палеозойдың шөгінді қабаттарымен байланысты. Кенді ауданның атын шығарған төм. кембрий жыныстарымен қабаттасқан әйгілі Қаратау фосфорит алабы 100 км-ге созылып, 45 кен орнын біріктіреді. Ең ірілері: Ақсай фосфорит кені, Көкжон фосфорит кені, Шолақтау фосфорит кені. Олар Қаратау, Тараз және Шымкент қалаларында орналасқан хим. өндірістердің шикізат базасы болып табылады. КІШІ ҚАРАТАУ КЕНДІ АУДАНЫның жалпы қоры млрд. т-дан астам деп болжанған. Ауданда қазір қоры сарқылған Сүлейменсай, Байжансай сияқты гидротермальды қорғасын-мырыш кен орындары бар. КІШІ ҚАРАТАУ КЕНДІ АУДАНЫнда әктас, доломит, гипс (Бурыл), шақпақтас (Шабақты, Қызыләуіт), целестин (Тұзкөл) көп тараған, аздаған тас көмір қоры да (Бурыл) ұшырайды. Көкжон жотасында кварц-желілі формацияға жататын алтын кендері барланған. Кішігірім темір-марганец кендері каледон интрузивтерімен байланысты. ==Дереккөздер== 
'''NGC 3713''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35546, UGC 6511, MCG 5-27-84, ZWG 156,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3710''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35502, UGC 6504, MCG 4-27-52, ZWG 126.78, NPM1G +23.0261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3708''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3708 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3716''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35545, UGC 6513, MCG 1-30-1, ZWG 40.1, KARA 483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3711-1''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3711-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35392, MCG -2-29-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3711-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3712''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35556, NGC 3714, UGC 6516, MCG 5-27-85, ZWG 156.95, ARAK 297, KUG 1129+286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3720''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3720 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35594, UGC 6523, MCG 0-30-6, ZWG 12.10, KCPG 289B, IRAS11297+0104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3720 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3718''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35616, UGC 6524, MCG 9-19-114, ZWG 268.48, KCPG 290A, IRAS11298+5320, ARP 214, PRC D-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3723''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35604, MCG -2-30-2, NPM1G -09.0433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3726''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35676, UGC 6537, MCG 8-21-51, ZWG 242.45, IRAS11306+4718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қаратау қатпарлы белдемі''' Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан облыстарының аумағында. Солтүстік-батыс бағытта Үлкен Қаратау қатпарлы белдеміне қатарласа орналасқан. Ұзындығы 150 200 км, ені 35 40 км. == Геологиялық құрылымы == Кіші Қаратау аймағы ірі асимметриялық Қаратау солтүстік-шығыс қанаты болып қалыптасқан. Қаратау ядросы Көкжота (Көкжон) сериясының метаморфталуға шалдыққан солтүстік-шығыс қанаты Қараой мен Тамды серияларының тау жыныстарынан түзілген. Палеозой дәуірінде белдеулер жедел дамып қатпарлы тау сілемдері бой түзеген. Кіші Қаратау қатпарлары белдемінің пайда болуы, негізінен, каледон тектогенезімен байланысты герцин циклінде қалыптасуы жалғасқан. Каледон тектоникалық түзілімдерінде қарай созылған ерте палеозой қатпарлары түзілген. Көкжота сериясының тау жыныстары енді белдеу құрып, солтүстік-батыс бағытта созылған, қатпарлардың қанаттары бағытталған. Қараой мен Тамды серияларының тау жыныстары Көкжота сериясының жыныстарына қатарласа созылған. Олардың изоклиндік қанаттары қарай бағытталған. Тек Кіші Қаратау қатпарлары белдемінің оңтүстік-шығыс шетінде қанаттары тік қарай төңкерілген. == Негізгі жарылымдары == Каледон және герцин кіші Қаратау қатпарлары белдемінде бірнеше бойлық бағыттағы ірі жарылымдар орын алған. Бұл жарылымдардың негізгілері: Бас Қаратау жарылымы, Үлкен Қараой, Кіші Қараой және Ақтау жарылымдары. Бас Қаратау жарылымы бойының екі жағындағы блоктар бір-бірінен 500-700 м-ге ысырылған. Каледон тектогенезі кезінде жарылымдар бойымен қышқыл магма еніп граниттер қалыптасқан. Герцин тектоникалық циклінде орта палеозой шөгінділері қатпарланған. Осы кезде ірі дизъюнктивтік жарылымдар орын алды. Герциндік тектогенез нәтижесінде Кіші Қаратау сілемі бірнеше ірі блоктарға бөлінді. Мезозой (триас, юра, бор кезеңдері) және альпі қатпарлықтары циклдерінде герциндік жарылымдар қайта жаңғырып, кіші Қаратау қатпарлары беледемі жалпылама жоғары көтерілуге ұшыраған. == Дереккөздер == процестер Санат:Қатпарлар 
'''NGC 3721''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35727, NPM1G -09.0435. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3727''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35697, NPM1G -13.0331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3731''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35731, UGC 6553, MCG 2-30-1, ZWG 68.3, NPM1G +12.0281. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3729''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35711, UGC 6547, MCG 9-19-117, ZWG 268.51, KCPG 290B, IRAS11310+5324, KUG 1131+534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3719''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35581, UGC 6521, MCG 0-30-5, ZWG 12.8, KCPG 289A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3734''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы 19 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35773, MCG -2-30-6, NPM1G -13.0333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3724''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35757, MCG -1-30-7, IRAS11319-0922. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3732''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35734, MCG -2-30-5, IRAS11316-0934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3717''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35539, ESO 439-15, MCG -5-27-15, UGCA 238, AM 1129-300, IRAS11290-3001. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3733''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35797, UGC 6554, MCG 9-19-123, ZWG 268.55, VV 459, near SAO 28064. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қатпаған''' Ұлы Жыланшық алабындағы, Жыланшықтүрме қыратының батыс бөлігіндегі тұзды көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Амангелді ауданы Рахмет ауылының 36 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 193 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 3,2 км2, ұзындығы 2,2 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы км. Жағалауы жарлауытты, аз тілімденген. Оңтүстік жағалауынан көктем айларында бұлақтан бастау алатын ұсақ арна құяды. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуірде ериді. Жағалауында қамыс, құрақ өседі. Санат:Торғай су алабы Санат:Амангелді ауданы көлдері 
'''NGC 3735''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35869, UGC 6567, MCG 12-11-36, ZWG 334.42, IRAS11330+7048. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3737A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3737A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 94195. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3737A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3738''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35856, UGC 6565, MCG 9-19-130, ZWG 268.60, KUG 1133+548, IRAS11330+5448, ARP 234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3736''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35835, UGC 6560, MCG 12-11-35, ZWG 334.41, KARA 488, NPM1G +73.0073. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3722''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35746, MCG -1-30-5, NPM1G -09.0437. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3730''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35743, MCG -1-30-3, NPM1G -09.0436, NGC 3732?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3709''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3709 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3737''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35840, UGC 6563, MCG 9-19-128, ZWG 268,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3739''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 16 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35841, UGC 6564, MCG 4-27-71, ZWG 126.105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3728''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3728 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35669, UGC 6536, MCG 4-27-61, ZWG 126.87, NPM1G +24.0248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қобда''' Жайық алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысының Қобда ауданы және Ресей (Орынбор облысы) жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 116 км, су жиналатын алабы 1240 км². ==Бастауы == Бастауын Ресейдегі Сабындыкөл атырабындағы қыратты бұлақтан алып, Жиренқопа ауылы тұсында Қобда өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ағыны баяу, су деңгейі көктемде 18 20 тәуліктей көтеріледі. Жылдық орташа су ағымы 0,44 м³/с. Суында сазан, шортан, қарабалық бар. Егін суғарылады. Жағалауы жайылым. == Су тізілімінің мәліметтері == Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі Елек. Өзен саласы болмайды, өзен алабы Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі). Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша: Мемлекеттік су тізіліміндегі су нысанының коды Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды 112200916 Су алабының коды 12.01.00.009 ГЗ томының нөмірі 12 ГЗ бойынша шығарылуы == Дереккөздер == Санат:Жайық су алабы өңірі Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Шекаралық өзендер Санат:Қобда ауданы өзендері 
'''NGC 3740''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35883, UGC 6573, MCG 10-17-23, ZWG 292.8, SBS 1133+602. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3725''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35698, UGC 6542, MCG 10-17-15, MK 179, ZWG 292.5, IRAS11308+6209, ZWG 291,78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3742''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35833, ESO 320-6, MCG -6-26-1, AM 1133-374. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3745''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы сәуірде астроном Copeland Ralph ашқан болатын және NGC каталогында 3745 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36001, MCG 4-28-4, VV 282, ARP 320, Copeland Septett, HCG 57G. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3745 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3747''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 90149, IRAS11294+7439, double system?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3743''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 18 наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35855, ZWG 126.106, NPM1G +21.0301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3748''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы сәуірде Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36007, MCG 4-28-7, ZWG 127.7, VV 282, Copeland Septett, ARP 320, HCG 57E. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3741''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35878, UGC 6572, MCG 8-21-68, ZWG 242,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3752''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35608, UGC 6515, MCG 13-8-64, ZWG 351.63, KARA 484, IRAS11293+7454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3746''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы ақпанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35997, UGC 6597, MCG 4-28-5, ZWG 127.6, Copeland Septett, VV 282, ARP 320, HCG 57B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Қоскөл''' Есіл алабындағы көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Антоновка ауылының оңтүстігінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 275 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Оңтүстік жағалауға жақын бөлігі шоқ тоғайлармен көмкерілген, қалған бөлігі ашық, жағасында қамыс, құрақ өседі. Суы тұзды. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Мал суаруға пайдаланылады. Санат:Есіл су алабы көлдері Санат:Айыртау ауданы көлдері 
'''NGC 3756''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35931, UGC 6579, MCG 9-19-134, ZWG 268.63, KUG 1134+545, IRAS11340+5434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3744''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35857, ZWG 126.107, NPM1G +23.0265. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3755''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35913, UGC 6577, MCG 6-26-8, ZWG 186.12, KUG 1133+366B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3750''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы ақпанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36011, MCG 4-28-8, ZWG 127.9, VV 282, Copeland Septett, ARP 320, HCG 57C, NPM1G +22.0340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3754''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы сәуірде Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36018, MCG 4-28-11, ZWG 127.12, VV 282, Copeland Septett, ARP 320, HCG 57D, IRAS11352+2216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3753''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы ақпанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36016, UGC 6602, MCG 4-28-10, ZWG 127.12, Copeland Septett, VV 282, ARP 320, HCG 57A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3751''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы сәуірде Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36017, UGC 6601, MCG 4-28-9, HCG 57F, Copeland Septett. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3757''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35955, UGC 6584, MCG 10-17-26, ZWG 292,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3759A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 19 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3759A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35948, UGC 6582, MCG 9-19-135, ZWG 268.65, IRAS11342+5526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3759A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3759''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 19 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35945, UGC 6581, MCG 9-19-136, ZWG 268,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Леонид Ильич Брежнев''' (19 Днепропетров облысы 10 1964 ж. бастап КОКП ОК Бірінші хатшысы (1966 ж. бастап Бас хатшы) және КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы (1960—64 жж. және 1977—82 жж. Төрт рет Кеңес Одағы ері, Социалистік еңбек ері. == Өмірбаяны == Жұмысшы отбасында дүниеге келген. Курск жерге техникумын (1927), Днепродзержинск металлургия институтын (1935) бітірген. 1931 жылдан СОКП мүшесі. 1947 ж. Днепропетровск облыстық партия комитетінің 1-хатшысы, 1950 жылы Молдавия КП ОК-нің 1-хатшысы болған. 1954 жылы ақпанда Қазақстан КП ОК-нің 2-, 1955 жылы тамызда 1-хатшысы болып сайланды. Қазақстанда отарлық тәртіптің нығаюына, қазақ халқының мәдениеті мен тілінің шеттетілуіне себепкер болған тың және тыңайған жерлерді игеру ісіне басшылық жасады. 1960—64 жылы КСРО Жоғ. Кеңесі Төралқасының төрағасы, СОКП ОК-нің 1-хатшысы (1964), Бас хатшысы (1966) болып сайланған. Брежнев басшылық еткен жылдары “Кеңес империясында кемелденген социалистік құрылыс жеңді” деген негізсіз ресми тұжырым жасалды. Осыған қарамастан КСРО экономикалық және саяси қайшылықтар мен тоқыраудан шыға алмады. Брежнев ішкі саясатта жүйені орнықтырды. Кадрларды іріктеуде және тағайындауда сыбайластыққа, парақорлыққа жол берілді. Ел ішінде армияның, қауіпсіздік органдары мен СОКП-ның бақылаулары үстем болды. 1968 жылы Кеңес Армиясы Чехословакияға, 1979 жылы Ауғанстанға басып кірді. Халықартардың қарым-қатынас мейлінше шиеленісіп кетті. Варшава шартындағы мемлекеттерге зымыран қару-жарақтарын орналастыру, әскери әлуетті күшейту жолындағы бәсекелестік елдің дағдарысқа ұшырауына себеп болды. Брежневті мақтау, орынсыз мадақтау әрекеттеріне кеңінен жол ашылып, ол 220-дай кеңестік және шетелдік ордендермен, медальдармен марапатталды. == Дереккөздер == Санат:Каменскде туғандар Санат:Одинцовск ауданында қайтыс болғандар Санат:КСРО инженерлері Санат:Кеңес Одағының батырлары еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Богдан Хмельницкий орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Одессаны қорғағаны үшін едалінің иегерлері Санат:Кавказды қорғағаны үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:Варшаваны азат еткені үшін меділінің иегерлері Санат:Праганы азат еткені үшін меділінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері ынтымақтастықты нығайтқаны үшін медалінің (КСРО) иегерлері қара металлургия кәсіпорындарын қалпына келтіргені үшін медалінің иегерлері Санат:Тың жерлерді игергені үшін медалінің иегерлері Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Халықтар арасында бейбітшілікті нығайтқаны үшін Халықаралық Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Киевтің құрметті азаматтары Санат:ГДР батырлары Санат:Куба батырлары Санат:ЧССР батырлары Санат:Болгария Халық Республикасының батырлары Санат:МХР батырлары Санат:МХР еңбек ерлері Санат:Еңбек ерлері (Вьетнам) Санат:Ұлттың алтын медалінің иегерлері Санат:Польша Қайта өркендеу орденінің Үлкен крестінің иегерлері Санат:II дәрежелі Грюнвальд кресті орденінің иегерлері Санат:Одра, Ниса және Балтика үшін (Польша) орденінің иегерлері Санат:Перу Күні орденінің Үлкен крестінінң иегерлері Санат:Румыния Социалистік Республикасының Жұлдызы орденінің иегерлері Санат:Клемент Готвальд орденінің иегерлері Санат:1 дәрежелі Ақ арыстан орденінің (ЧССР) иегерлері Санат:ВХР Туы орденінің иегерлері Санат:Финляндия Үлкен раушан орденінің Үлкен крестінің иегерлері Санат:Югославия үлкен жұлдызы орденінің иегерлері Санат:Азаттық орденінің (Югославия) иегерлері Санат:1939 Әскери крестінің (Чехословакия) иегерлері Санат:КХДР Ұлттық туы орденінің иегерлері Санат:Жау алдындағы батылдығы үшін медалінің (Чехословакия) иегерлері Санат:Қару бойынша достықты нығайтқаны үшін медалінің (Чехословакия) иегерлері әскери естелік медалінің иегерлері Ұлттық орденінің иегерлері Санат:Хосе Марти Ұлттық орденінің иегерлері Санат:Карлос Мануэль де Сеспедес Ұлттық орденінің иегерлері Санат:Индонезия Республикасы Жұлдызы орденінің иегерлері Санат:Мая орденінің Үлкен крестінің иегерлері Санат:Алтын Жұлдыз орденінің (Вьетнам) иегерлері Санат:Хо Ши Мин орденінің иегерлері Санат:Польша Республикасы алдындағы еңбегі орденінің Үлкен Крестінің иегерлері Санат:Карл Маркс орденінің иегерлері Санат:Георгий Димитров орденінің иегерлері Санат:Социализм жеңісі орденінің иегерлері орденінің иегерлері Жапонияны жеңгеніне 30 жыл медалінің (Моңғолия) иегерлері Жеңісіне 30 жыл медалінің иегерлері Жеңісіне 40 жыл медалінің иегерлері Санат:Моңғол Халық Республикасына 50 жыл медалінің иегерлері Санат:Моңғол Халық Армиясына 50 жыл медалінің иегерлері осман құлдығынан азат етудің 100 жылдығы медалінің иегерлері Санат:Азаттық Күні орденінің (Ауғанстан) иегерлері Санат:Армия генералдары (КСРО) Санат:Молдавия КП ОК бірінші хатшылары Санат:Қазақстан КП ОК бірінші хатшылары Санат:Украаина КП Запорожье облыстық комитетінің бірінші хатшылары Санат:Украина КП Днепропетровск облыстық комитетінің бірінші хатшылары Санат:Леонид Брежнев Санат:КОКП ОК бас хатшылары Санат:КОКП ОК бірінші хатшылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағалары Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері Санат:Ұлы Отан соғысындағы саяи қызметкерлер Санат:Жеңіс шеруінің қатысушылары Санат:Төрт мәрте Кеңес Одағының батырлары Санат:Карл Маркс атындағы Алтын медалдің иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік гербі алтынмен бейнеленген құрметті қарудың иегерлері Санат:XX ғасырдағы орыс жазушылары Санат:КСРО мемуаршылары құрметті азаматтары Санат:Днепрдің құрметті азаматтары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:РКФСР округтерінен КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:Украина округтерінен КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақстан округтерінен КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:1-ші Украин майданы тұлғалары Санат:Бургастың құрметті азаматтары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары Санат:КОКП XX съезінің делегаттары Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары комиссарлар Санат:РКФСР-ден КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері Санат:Кремль қабырғасындағы зиратқа жерленгендер Санат:Бакудің құрметті азаматтары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары 
'''Кіші Қосқопа''' Сарықопа көлінің алабындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Амангелді ауданы жерінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 111 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 6,8 км 2, ұзындыңы км, енді жері км. Жағалау бойының ұзындығы 11,2 км. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Жазда айдынының көп бөлігі тартылып, шалшықты көлге айналады. Суы желтоқсанда қатып, сәуірде ериді. == Жағалау сипаты == Жағалауында қалың қамыс, құрақ өскен. Көл түбі лайлы. Кейбір бөліктерінде тұз тұнбалары шөккен. Кейбір жылдары айдынында суы тартылып, батпақты сорға айналады. Жағалауы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Амангелді ауданы көлдері Санат:Сарықопа су алабы 
'''NGC 3760''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3760 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31497, NGC 3301, UGC 5767, MCG 4-25-35, ZWG 124.45, IRAS10341+2208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3758''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 18 наурызда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35905, MCG 4-27-73, MK 739, ZWG 126.110, IRAS11338+2152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3762''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35979, UGC 6591, MCG 10-17-27, ZWG 292,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3765''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 28 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35956, MCG 4-28-1, ZWG 127,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3761''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35933, ZWG 127.1, NPM1G +23.0266. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3766''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 860, ESO 129-SC27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3764''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35930, MCG 3-30-20, ZWG 97.25, 2ZW 52, NPM1G +18.0302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3749''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35861, ESO 320-8, MCG -6-26-2, AM 1133-374, IRAS11333-3743. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3772''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36005, UGC 6598, MCG 4-28-6, ZWG 127,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3770''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36025, UGC 6600, MCG 10-17-28, ZWG 292.12, IRAS11352+5953. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші қызылоба''' Көшім алабындағы көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы Бөрік ауылынан солтүстікке қарай км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 3,5 км2, ұзындығы 3,6 км, ені 1,7 км, жағалау бойының ұзындығы 19,7 км. Жағалауы жарлы келген. Суы ащы. Негізінен жауын-шашын, жер асты суларымен толысады. Суы қарашаның 1-жартысында қатып, сәуірдің ортасында ериді. Жазда құрғап қалады. Жағалауы жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жаңақала ауданы көлдері Санат:Жайық су алабы өңірі 
'''NGC 3763''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35907, IC 714, MCG -2-30-9, IRAS11339-0934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3769A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3769A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36008, MCG 8-21-77, ZWG 242.66, ARP 280, KCPG 294B, IRAS11350+4809. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3769A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3771''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3767''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35969, UGC 6590, MCG 3-30-23, ZWG 97.31, NPM1G +17.0361, IRAS11346+1708. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3773''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3773 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36043, UGC 6605, MCG 2-30-5, MK 743, KUG 1135+123, IRAS11356+1223, ZWG 68,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3768''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3768 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35968, UGC 6589, MCG 3-30-24, ZWG 97,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3781''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 28 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36104, MCG 5-28-4, ZWG 157,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3775''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36055, MCG -2-30-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3778''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36051, ESO 216-26, AM 1135-502. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3776''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36048, ZWG 12.45, NPM1G -03.0382. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы күмбез тәрізді тау. Ауданның батысында, Сілеті өзеннің оң жағалауында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 352 м, ұзындығы мен ені 600-800 м. Тіктеу келген батыс беткейі Сілеті өзеніне тіреледі, шығысы көлбеу. == Геологиялық құрылымы == Жоғарғы девонның интрузивті тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын аллювийлі шөгінділер жапқан. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр және шалғынды топырақтарында әр түрлі шөптесінді бетеге, ал кейбір жерлерінде астық тұқымдас шалғынды өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''NGC 3782''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36136, UGC 6618, MCG 8-21-87, ZWG 242.71, IRAS11366+4647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3779''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36084, IC 717, MCG -2-30-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3783''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36101, ESO 378-14, MCG -6-26-4, TOL 55, IRAS11365-3727. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3769''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35999, UGC 6595, MCG 8-21-76, ZWG 242.65, ARP 280, KCPG 294A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3777''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35879, MCG -2-30-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3785''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 28 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36148, UGC 6620, MCG 5-28-7, ZWG 157,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3790''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36167, UGC 6624, MCG 3-30-32, ZWG 97,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3787''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36154, MCG 4-28-15, ZWG 127.17, ARAK 306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3780''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36138, UGC 6615, MCG 9-19-150, ZWG 292.14, IRAS11366+5632. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3786''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36158, UGC 6621, MCG 5-28-8, MK 744, KUG 1137+321, KCPG 295A, ZWG 157.9, VV 228, ARP 294. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Майтөбе''' Қаратал алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Кербұлақ ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 38 км, су жиналатын алабы 261 км2. ==Бастауы == Бастауын Дегерес тауының сол беткейінен алып, Майтөбе стансасынан төменде Дос өзеніне оң жағалауынан құяды. == Гидрологиясы == Өзеннің жоғарғы ағысындағы жағалаулары тік жартасты келген. Төменгі ағысы біршама аласа және ашық. Жаз айларында суы тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. Аңғары мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы өзендері Санат:Қаратал су алабы 
'''NGC 3794''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36238, NGC 3804, UGC 6640, MCG 9-19-153, ZWG 292.19, IRAS11381+5628, ZWG 268,70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3784''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 28 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36147, MCG 5-28-6, ZWG 157,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3793''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3793 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3789''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36036, MCG -1-30-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3774''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36058, MCG -1-30-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3788''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36160, UGC 6623, MCG 5-28-9, ZWG 157.10, KUG 1137+321, KCPG 295B, ARP 294, VV 228. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3792''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3792 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3796''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36215, UGC 6638, MCG 10-17-39, ZWG 292,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3795B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3795B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36037, UGC 6604, MCG 10-17-29, ZWG 292,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3795B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3798''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36199, UGC 6632, MCG 4-28-18, ZWG 127.22, IRAS11376+2458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Оба''' Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл, Кіші Оба ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Глубокое кентінен қарай 57 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 964 адам (478 ер адам және 486 әйел адам) болса, 2009 жылы 982 адамды (476 ер адам және 506 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Глубокое ауданы елді мекендері 
'''NGC 3797''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3797 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3799''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36193, UGC 6630, MCG 3-30-37, ZWG 97.47, KUG 1137+156A, KCPG 296A, ARP 83, VV 350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3801''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36200, UGC 6635, MCG 3-30-40, ZWG 97,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3791''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36156, MCG -1-30-20, NPM1G -09.0447. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3800''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36197, UGC 6634, MCG 3-30-39, ZWG 97.49, KUG 1137+156B, IRAS11376+1537, KCPG 296B, ARP 83, VV 350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3795''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3795 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36192, UGC 6629, MCG 10-17-38, ZWG 292.17, IRAS11373+5853. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3795A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3795A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36137, UGC 6616, MCG 10-17-35, ZWG 292,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3795A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3806''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36231, UGC 6641, MCG 3-30-42, ZWG 97,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3804''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36238, NGC 3794, UGC 6640, MCG 9-19-153, ZWG 292.19, IRAS11381+5628, ZWG 268,70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3802''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36203, UGC 6636, MCG 3-30-41, ZWG 97.52, IRAS11377+1802. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Өсек''', ''Кіші Үсек'' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Бастауын Жетісу Алатауының оңтүстік сілемі Тоқсанбай жотасындағы мұздықтардан алып, Өсек өзеніне сол жағалауынан құяды. Ұзындығы 41 км, су жиналатын алабы 407 км2. == Гидрологиясы == Аңғары жоғарғы және орта бөлігінде таулық сипатта. Көктемде ағыны қатты, суы мол болады. Су иірімділігі орташа. Жылдық орташа су ағымы 15 м3/с. Төменгі алабы мал жайылымы. Өзен суын ауыз су ретінде пайдалануға болады. == Дереккөздер == Санат:Іле су алабы Санат:Панфилов ауданы өзендері 
'''NGC 3810''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36243, UGC 6644, MCG 2-30-10, ZWG 68.24, IRAS11383+1144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3808''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36227, UGC 6643, MCG 4-28-21, ZWG 127.25, KCPG 297A, ARP 87, VV 300, PRC D-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3805''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 25 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3805 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36224, UGC 6642, MCG 4-28-19, ZWG 127,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3812''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36256, UGC 6648, MCG 4-28-23, ZWG 127,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3809''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 20 тамызда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 3809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36263, UGC 6649, MCG 10-17-40, ZWG 292.20, ARAK 310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3808A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3808A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36228, UGC 6643, MCG 4-28-20, ZWG 127.25, VV 300, IRAS11381+2243, ARP 87, VV 300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3808A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3807''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3807 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3803''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3811''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36265, UGC 6650, MCG 8-21-91, MK 185, ZWG 242.74, IRAS11386+4758. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3813''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36266, UGC 6651, MCG 6-26-19, ZWG 186,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Сарыоба''' Есіл алабындағы тұзды көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Аршалы ауданында, Сарыоба ауылының орналасқан. Теңіз деңгейінен 400 биіктікте. == Аумағы == Аумағы 5,2 км2, ұзындығы 3,4 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 8,6 км. Орташа тереңдігі м. == Жер бедері мен гидрографикасы == Көл төбелер қоршаған қазаншұңқырлы ойыста жатыр. Кіші Сарыобаға көктемде кішігірім өзен құяды. Жағасы тік жарлы, биіктікігі м. Көл айдыны ашық, жағасынан 100 150 жерде су асты өсімдіктері кездеседі. Көктемде деңгейі көтеріліп, орта сулы жылдары тереңдігі 0,4 0,5 м-ге, суы мол жылдары 1,0 1,2 м-ге жетеді. Мұзының қалыңдығы 0,7 0,8 м, қыста м-ге дейін жетеді. Суының минералдылығы жоғары. Санат:Есіл су алабы Санат:Аршалы ауданы көлдері 
'''NGC 3819''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36311, MCG 2-30-13, ZWG 68.30, HCG 58D, NPM1G +10.0270. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3816''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36292, UGC 6656, MCG 3-30-46, ZWG 97,60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3820''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36308, MCG 2-30-14, ZWG 68.31, HCG 58E. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3817''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36299, UGC 6657, MCG 2-30-12, ZWG 68.28, HCG 58C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3818''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36304, MCG -1-30-23, UGCA 243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3814''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 25 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36267, MCG 4-28-24, ZWG 127,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3815''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3815 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36288, UGC 6654, MCG 4-28-25, ZWG 127,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3824''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36370, UGC 6676, MCG 9-19-161, ZWG 268.73, IRAS11400+5303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3826''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3826 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36359, NGC 3830, UGC 6671, MCG 5-28-18, ZWG 157,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3826 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3821''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36314, UGC 6663, MCG 4-28-30, ZWG 127,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші сепкілгүл''' () лалагүлдер тұқымдасының сепкілгүл туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанның сол түстік бөлігіндегі (батысынан шығыс шекарасына дейінгі) жазықтық жерлер мен аласа тауларда кездеседі. Жуашығы шар тәрізді, ақ түсті, сыртында құрғақ қабыршақты жабындысы болмайды, ені 1,5 см-дей. Биіктігі 50 см, сабағында жіңішке таспа тәрізді жапырақтары кезектесе орналасады. Гүлі дара (сирек екеу), биіктігі см-дей, қоңыр күлгін түсті, бірақ дақтары онша көрінбейді. Тұқымынан көбейеді. Сәуір май айларында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі ұзынша келген, үш қырлы қорапша. Өсімдіктің гүлі әдемі болмағанмен, көгалдандыру үшін жиі егіледі. == Дереккөздер == 
'''NGC 3822''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36319, NGC 3848, UGC 6661, MCG 2-30-15, ZWG 68.33, IRAS11395+1033, HCG 58A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3823-1''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3823-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36331, MCG -2-30-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3823-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3829''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36439, UGC 6690, MCG 9-19-164, ZWG 268.74, KUG 1140+529, IRAS11407+5259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3823-2''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3823-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3093645, NPM1G -13.0345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3823-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3828''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 наурызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36376, MCG 3-30-57, ZWG 97,75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3831''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36417, MCG -2-30-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3830''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 19 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36359, NGC 3826, UGC 6671, MCG 5-28-18, ZWG 157,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3825''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36348, NGC 3852, UGC 6668, MCG 2-30-18, ZWG 68.36, HCG 58B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3827''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36361, UGC 6673, MCG 3-30-54, ZWG 97.70, IRAS11400+1907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3832''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36446, UGC 6693, MCG 4-28-40, ZWG 127,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші сүйелжазар''' () айлауыктар тұқымдасы, сүйелжазар туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда тек Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Бұғыты тауларында кездеседі. Таудың тастақты және қиыршықтасты беткейлері мен төменгі бөлігіндегі жазықтарда өседі. Биіктігі 10 см-дей, бұтақты, сыртын ақ киіз сияқты мамық басқан аласа өсімдік. Жапырақтары ұсақ (ұзындығы см-дей), дөңгелек жұмыртқа тәрізді. Тостағанша жапырақшалары жіңішке қандауыр тәрізді, жемісі түскеннен кейін де сақталып қалады. Күлтелері ұсақ, жіңішке цилиндр тәрізді түтікшелі, ақ түсті. 10 гүлі бірігіп, шоғырбас гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша жұмыртқа тәрізді, жылтыр жаңғақша. К. с. өте сирек кездесетін эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сілтемелер== 
'''NGC 3838''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36505, UGC 6707, MCG 10-17-56, ZWG 292,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3839''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3839 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36475, UGC 6700, MCG 2-30-24, ZWG 68.48, IRAS11413+1103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3834''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36443, MCG 3-30-65, ZWG 97,84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3842''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3842 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36487, UGC 6704, MCG 3-30-72, ZWG 97,95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3842 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3835''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 14 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36493, UGC 6703, MCG 10-17-55, ZWG 292.21, IRAS11413+6023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3835A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 14 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3835A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36776, UGC 6762, MCG 10-17-68, ZWG 292.29, IRAS11447+6034, SBS 1144+605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3835A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3840''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36477, UGC 6702, MCG 3-30-70, ZWG 97.91, IRAS11413+2021. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3841''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 25 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3841 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36469, MCG 3-30-73, ZWG 97,96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3841 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3833''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36441, UGC 6692, MCG 2-30-20, ZWG 68,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3846''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36539, UGC 6710, MCG 9-19-171, ZWG 268.78, DRCG 24-16, IRAS11417+5556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Сырғанақ''' Тарбағатай жотасының орта бөлігіндегі асу. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданында орналасқан. == Жер бедері == Ең биік жері теңіз деңгейінен 2400 шамасында. Асудың Тебескі, Талдысу өзендерінің салалары бастау алады. Мамыр-қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. Беткейлік шайылумен бірге бойлық эрозия әрекеттері күшті дамыған. == Дереккөздер == Санат:Абай облысы асулары 
'''NGC 3848''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36319, NGC 3822, UGC 6661, MCG 2-30-15, ZWG 68.33, IRAS11395+1033, HCG 58B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3845''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36470, MCG 3-30-74, ZWG 97.100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3846A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3846A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36506, UGC 6706, MCG 9-19-169, ZWG 268.76, VV 320, KUG 1141+553B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3846A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3847''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36504, NGC 3856, UGC 6708, MCG 6-26-23, ZWG 186,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3836''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы 29 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36445, MCG -3-30-10, VV 477, IRAS11409-1631. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3844''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3844 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36481, UGC 6705, MCG 3-30-69, ZWG 97,97. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3837''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36476, UGC 6701, MCG 3-30-68, ZWG 97.89, ARAK 314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3852''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36348, NGC 3825, UGC 6668, MCG 2-30-18, ZWG 68.36, HCG 58B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3849''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 11 ақпанда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36658, IC 730, NPM1G +03.0317, IRAS11430+0330, MCG 1-30-13, ZWG 40.40, Todd 10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3853''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Borrelly Alphonse Louis Nicholas астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3853 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36535, UGC 6712, MCG 3-30-81, ZWG 97.107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3853 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Юрий Владимирович Андропов''' (; 15 маусым 1914 ақпан 1984, Мәскеу) кеңестік мемлекеттік және саяси қайраткері, КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы (1983—1984), КОКП ОК бас хатшысы (1982—1984), КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің төрағасы (1967—1982 ). Әскер генералы (1976), Социалистік еңбек ері (1974). == Өмірбаяны == 1950 жылы БК(б)П ОК жанындағы жоғарғы партия мектебін аяқтады. 1937—1940 БЛКЖО Ярослав обкомы хатшысы, бірінші хатшысы 1949—1944 Карел-Фин КСР-ң БЛКЖО ОК бірінші хатшысы, 1944—1947 Пет­ро­завод­ гор­ко­мының екінші хатшысы, 1947—1951 Карел-Фин КСР КП ОК-ң екінші хатшысы 1951—1954 БК(б)П ОК аппаратында ин­спек­тор, бөлімше меңгерушісі 1954—1957 КСРО-ның Мажарстандағы елшісі 1957—1961 КОКП ОК бөлім меңгерушісі. 1961—1962 КОКП ОК мүшесі 1962—1967 КОКП ОК хатшысы 1967—1940 КОКП ОК По­лит­бю­ро мүшелігіне кандидат. 1967—1982 КСРО МҚК төрағасы 1982 жылдың 12 қарашасынан өліміне дейін КОКП ОК бас хатшысы, сонымен қатар 1983 жылдың 16 маусымынан КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы. == Дереккөз == Хаустов В. Н. АНДРОПОВ // Большая российская энциклопедия. Электронная версия (2018); Дата обращения: 28.01.2022 Санат:15 маусымда туғандар губерниясында туғандар Санат:9 ақпанда қайтыс болғандар Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері Санат:ПетрМУ түлектері еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Отан соғысы партизандары медалінің иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік шекарасын қорғауда көзге түскені үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Болгария Халық Республикасының батырлары Санат:Георгий Димитров орденінің иегерлері осман құлдығынан азат етілгендігіне 100 жыл медалінің иегерлері орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің (Моңғолия) иегерлері Санат:Моңғол Халықтық Революциясына 50 жыл медалінің иегерлері Санат:Азат Күн орденінің (Ауғанстан) иегерлері Санат:Карл Маркс орденінің иегерлері Санат:ВХР Туы орденінің иегерлері Санат:Қару бойынша достықты нығайтқаны үшін орденінің (Чехословакия) иегерлері Санат:КСРО армия генералдары Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО арнайы қызметі тұлғалары Санат:Юрий Андропов Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағалары Санат:КОКП ОК бас хатшылары Санат:КСРО МҚК төрағалары Санат:КОКП ОК бөлім меңгерушілері Санат:КСРО-ның Мажарстандағы елшілері Санат:Кремль қабырғасындағы зиратқа жерленгендер Санат:Бүйрек қайтыс болғандар Санат:Рыбинск тұлғалары Санат:Ярославль тұлғалары тұлғалары КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:РКФСР округтерінен сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:Латвия округтерінен сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:Эстония округтерінен сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары КСР және Карель АКСР округтерінен сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттары КСР КП ОК екінші хатшылары КСР ЛКЖО ОК бірінші хатшылары Санат:БЛКЖО өлкелік, облыстық және округтік комитеттерінің бірінші хатшылары 
'''Кішітақыр''' Шағырай үстіртіндегі қоныс. Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Бегімбет ауылының оң 85 км жерде орналасқан. қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері км. Теңіз деңгейінен шамамен 200 биіктікте. Үстіртті жазықтағы қоныстың бойынан көктемде Шаған өзенінің саласы ағады. Жазда құрғақ арнаға айналады. Шаған өзеніне құятын батыс бөлігіндегі жыралы жарқабақтардың биіктігі м. Қоныстың басым бөлігі тақыр келген. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы қоныстары Санат:Байғанин ауданы географиясы 
'''NGC 3850''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36660, UGC 6733, MCG 9-19-174, ZWG 268,79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3843''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 сәуірде астроном Holden Edward Singleton ашқан болатын және NGC каталогында 3843 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36471, UGC 6699, MCG 1-30-11, ZWG 40,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3855''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3855 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36530, IC 2953, UGC 6709, MCG 6-26-25, ZWG 186,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3855 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3858''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3858 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36621, NGC 3866, MCG -1-30-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3858 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3861B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3861B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36610, MCG 3-30-94, ZWG 97.129, KCPG 299B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3861B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3851''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3851 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36516, MCG 3-30-77, ZWG 97.106, ARAK 316. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3851 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3862''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36606, UGC 6723, MCG 3-30-95, ZWG 97.127, 3C 264. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3859''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36582, UGC 6721, MCG 3-30-91, ZWG 97.122, IRAS11423+1943. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3861A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3861A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36604, UGC 6724, MCG 3-30-93, ZWG 97.129, KCPG 299A, IRAS11424+2015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3861A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3856''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 3856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36504, NGC 3847, UGC 6708, MCG 6-26-23, ZWG 186,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кішітау''' Ұлытау жотасының тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданының орта тұсында, Дулығалы Жыланшық өзенінің бастауында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 793 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 10-12 км-ге созылып жатыр, ені 6- км. == Геологиялық құрылымы == Протерозой жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Тау басы тегіс, көлбеу беткейлері қорымтасты. Кішітаудан батысқа қарай Дулығалы жыланшық, оңтүстікке қарай Қумола, шығысқа қарай Жезді өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Беткейлеріндегі аласатаулық сұр топырағында қара жусан, көкпек өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''NGC 3857''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36548, MCG 3-30-84, ZWG 97.117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3864''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (карликова галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36620, MCG 3-30-97, ZWG 97.130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3864 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3863''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36607, UGC 6722, MCG 2-30-28, ZWG 68.54, IRAS11425+0844. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3854''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36581, NGC 3865, MCG -1-30-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3860A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3860A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36573, UGC 6718, MCG 3-30-88, ZWG 97.120, IRAS11422+2003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3860A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3874''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3874 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3868''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36638, MCG 3-30-104, ZWG 97.135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3875''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36675, UGC 6739, MCG 3-30-105, ZWG 97.139, KCPG 300B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3865''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36581, NGC 3854, MCG -1-30-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3867''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36649, UGC 6731, MCG 3-30-103, ZWG 97.134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Тобылжан''' Ертіс алабындағы тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Успен ауданы Равнополь ауылының шығысында 10 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 92 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 10,9 км2, ұзындығы 7,2 км, енді жері 2,8 км, жағалау бойының ұзындығы 18 км. Жағалауы жайпақ, көбіне сортаңды, оңтүстік батпақты болып келеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуірде ериді. Түбі лайлы. Көлден кәсіптік маңызы бар ас тұзы алынады. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы Санат:Успен ауданы көлдері 
'''NGC 3872''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36678, UGC 6738, MCG 2-30-33, ZWG 68,60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3876''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36644, UGC 6730, MCG 2-30-29, ZWG 68.55, IRAS11428+0926. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3860B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3860B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36565, MCG 3-30-87, ZWG 97.114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3860B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3871''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3871 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36702, IC 2959, UGC 6744, MCG 6-26-31, ZWG 186,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3866''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36621, NGC 3858, MCG -1-30-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3877''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3877 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36699, UGC 6745, MCG 8-22-2, ZWG 243.4, IRAS11434+4746. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3879''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3879 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36743, UGC 6752, MCG 12-11-40, ZWG 334.51, IRAS11441+6939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3869''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 10 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36669, UGC 6737, MCG 2-30-32, ZWG 68,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3882''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36697, ESO 170-11, IRAS11436-5606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3878''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36708, MCG 6-26-32, ZWG 186.42, NPM1G +33.0229. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Тораңғыл''' Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы көл. Есіл су алабына жатады. Новопокровка және Белоглинка ауылдары аралығында орналасқан. Теңіз деңгейінен 179,2 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 25,5 км2, ұзындығы 6,4 км, ені км, жағалау бойының ұзындығы 18,4 км. Суының көлемі 89 млн. м3, су жиналатын аумағы 970 км2. == Жағалау сипаты == Жағалауы құмдақты, тік жарлы келген. Көл түбі негізінен тегіс, тұнбасының қалыңдығы 0,1 0,3 м. Суының минералдылығы 2,5-тен г/л-ге дейін. Балдырларға бай (52 түрі кездеседі), олар түрге (көк жасыл, жасыл, диатомды және эвгленді) бөлінеді. Балықтың 19 түрі кездеседі. Көл облыстағы балық аулайтын негізгі нысандардың бірі. Суы түрлі шаруашылықтарға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шал ақын ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері 
'''NGC 3870''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36686, UGC 6742, MCG 8-22-1, MK 186, ZWG 268.81, IRAS11432+5028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3880''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36712, MCG 6-26-33, ZWG 186.43, NPM1G +33.0230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3892''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36827, MCG -2-30-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3873''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3873 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36670, UGC 6735, MCG 3-30-106, ZWG 97.137, KCPG 300A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3883''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36740, UGC 6754, MCG 4-28-53, ZWG 127.54, NPM1G +20.0286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3884''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3884 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36706, UGC 6746, MCG 4-28-51, ZWG 127,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3884 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3891''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36832, UGC 6772, MCG 5-28-31, ZWG 157,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3881''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3881 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36722, MCG 6-26-34, ZWG 186.46, NPM1G +33.0232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3881 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3888''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36789, UGC 6765, MCG 9-19-189, MK 188, KUG 1144+562, IRAS11449+5614, ZWG 268.85, VV 455. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3889''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36819, MCG 9-19-191, DRCG 24-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Үлбі''' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысының Алтай, Глубокое аудандары жеріндегі өзен. Ұзындығы 119 км, су жиналатын алабы 2300 км2. ==Бастауы == Үлбі жотасының солтүстік-шығыс бөлігінде Жоғарғы Үлбі бөгенінен басталып, Жаңа Үлбі ауылы тұсында Үлбі өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары тар, жағасы тік жарлы. Жаңбыр, қар және жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 6,45 м3/с. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы Санат:Алтай ауданы өзендері Санат:Глубокое ауданы өзендері 
'''NGC 3893''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36875, UGC 6778, MCG 8-22-7, ZWG 243.8, KCPG 302A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3896''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3896 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36897, UGC 6781, MCG 8-22-8, ZWG 243.9, KCPG 302B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3886''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 3886 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36756, UGC 6760, MCG 3-30-111, ZWG 97.147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3885''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36737, ESO 440-7, MCG -5-28-6, AM 1144-273, IRAS11442-2738. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3894''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36889, UGC 6779, MCG 10-17-78, ZWG 292.33, KCPG 303A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3887''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36754, MCG -3-30-12, UGCA 246, IRAS11445-1634. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3899''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36979, NGC 3912, UGC 6801, MCG 5-28-37, ZWG 157.41, IRAS11474+2645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3895''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36907, UGC 6785, MCG 10-17-80, ZWG 292.35, KCPG 303B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3897''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36902, UGC 6784, MCG 6-26-41, ZWG 186,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3900''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36914, UGC 6786, MCG 5-28-34, ZWG 157.38, IRAS11465+2718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
‎‎ '''Кіші Үлбі бөгені''' Шығыс Қазақстан облысы Риддер қаласының оңтүстік-шығыс жағында 35 км жерде орналасқан бөген. 1938 жылы іске қосылған. == Гидрологиялық сипаты == Аумағы 6,5 км², ұзындығы км, енді жері км, жағалауының ұзыындығы 40 км, орташа тереңді 13,4 м, шарасының су сыйымдылғы 87,8 млн. м³. Су жиналатын алабы 40,5 км². Энергетика мақсатта салынған. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы гидрографиясы 
'''NGC 3890''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36925, NGC 3939, UGC 6788, MCG 13-9-3, ZWG 352.8, IRAS11465+7434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3902''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36923, UGC 6790, MCG 4-28-55, ZWG 127.60, IRAS11467+2623. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3901''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3901 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36386, UGC 6675, MCG 13-9-1, ZWG 351.68, ZWG 352.6, KARA 496. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3903''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36906, ESO 378-24, MCG -6-26-8, AM 1146-371, IRAS11465-3714. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3905''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36909, MCG -1-30-35, IRAS11465-0927. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3906''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36953, UGC 6797, MCG 8-22-12, ZWG 243.11, IRAS11469+4842. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3912''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3912 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36979, NGC 3899, UGC 6801, MCG 5-28-37, ZWG 157.41, IRAS11474+2645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3912 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3911''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36981, UGC 6803, MCG 4-28-59, IRAS11475+2511, ZWG 127.64, VV 367, ARAK 327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3914''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37014, UGC 6809, MCG 1-30-17, ZWG 40.50, IRAS11479+0650. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3913''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3913 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37024, IC 740, UGC 6813, MCG 9-20-1, KUG 1148+556, IRAS11480+5537, ZWG 268.92, ZWG 269.4, KUG 1148+556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3913 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Кіші Шабақты''' Ақмола облысының Бурабай ауданындағы ағынсыз тұзды көл. Бурабай ауылының жанында. == Гидрографикасы == Ауданы 21,4 км2, ұзындығы 13,6 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 29,2 км, терең жері 6,6 м. Көлдің тасты, саздақты келген солтүстік және батыс жағалауы түйетайлы, оңтүстік-шығысы ұсақ шоқылы төбеге тіреледі. Суы тұзды (2,7 г/л). Мал суаруға пайдаланылады. Санат:Бурабай ауданы көлдері 
'''NGC 3904''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3904 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36918, ESO 440-13, MCG -5-28-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3904 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3917''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37036, UGC 6815, MCG 9-20-8, ZWG 269.5, ZWG 268.93, IRAS11481+5206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3907A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3907A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36941, NGC 3907, UGC 6796, MCG 0-30-28, ZWG 12.94, KCPG 304B, NPM1G -00.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3907A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3915''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3915 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36933, IC 2963, MCG -1-30-36, IRAS11468-0450, other id: GSC 4937-1145 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3910''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3910 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36971, UGC 6800, MCG 4-28-58, ZWG 127,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3910 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3916''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3916 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37047, UGC 6819, MCG 9-20-5, ZWG 269.6, ZWG 268.94, IRAS11481+5525. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3907B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3907B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36928, UGC 6793, MCG 0-30-26, IRAS11468-0048, ZWG 12.92, KCPG 304A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3907B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3908''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36967, NPM1G +12.0292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3907''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36941, NGC 3907A, UGC 6796, MCG 0-30-28, ZWG 12.94, KCPG 304B, NPM1G -00.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3918''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 294+4.1, ESO 170-PN13, AM 1147-565, CS=10.8, Blue planetary. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қабақ''' асқабақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Ежелден тропиктік, субтропиктік аймақтарда кездеседі. түрі (кейбір деректерде түрі) белгілі. Қазақстанның оңт-нде жемісі үшін және әсемдік өсімдік ретінде қолдан өсірілетін кәдімгі Қабақ немесе ожау Қабақ (L. vulgarіs) бар. Буынды сабағы төселмелі немесе шырмалып өседі, ұзындығы м. Дөңгелек пішінді бұйра жапырақтарының сыртын түкбасқан. Жапырақ қолтығынан дара, түтік тәрізді ақ гүлдері жетіледі. Олар масақ гүлшоғырын құрайды, бір үйлі. Маусым қыркүйек айларында гүлдеп, тамыз қарашада жемістенеді. Піскен жеміс қабы қатаң, су өткізбейді, пішіні құмыра, алмұрт, шар, цилиндр, табақ тәрізді болады. Жеміс қабы ыдыс ретінде пайдаланылады, сондай-ақ одан муз. аспаптар, балалардың ойыншығын жасайды. Ал Орта Азияда ежелден қабақтың жемісін кептіріп, шақша (табакерка) жасайды. Тұқымынан жоғары калориялы тағамға қосатын май алынады, жұмсақ, иілгіш сабағынан кәрзеңке және қалпақ тоқиды. ==Дереккөздер== Санат:Көкөніс 
'''NGC 3919''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37032, UGC 6810, MCG 3-30-119, ZWG 97.161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3909''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3909 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 217-SC8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3922''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3922 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37072, NGC 3924, UGC 6824, MCG 8-22-17, ZWG 243.17, ZWG 269,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3922 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3920''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 28 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36926, UGC 6795, MCG 4-28-56, ZWG 127,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3898''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3898 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36921, UGC 6787, MCG 9-19-204, ZWG 268.88, ZWG 269.2, IRAS11465+5621. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3898 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3917A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3917A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37073, NGC 3931, UGC 6925, MCG 9-20-11, ZWG 268.96, ZWG 269.9, NPM1G +52.0151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3917A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3923''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37061, ESO 440-17, MCG -5-28-12, AM 1148-283. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3926-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3926-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37079, NGC 3926A, UGC 6829, MCG 4-28-74, KCPG 305A, ZWG 127.76, VV 218, NPM1G +22.0349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3926-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3924''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37072, NGC 3922, UGC 6824, MCG 8-22-17, ZWG 243.17, ZWG 269,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3925''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37078, MCG 4-28-71, ZWG 127,75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Бақырлытау тауының солтүстігіндегі төбе. == Географиялық орны == Түркістан облысы Созақ ауданы Бақырлы ауылының солтүстігінде 45 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 185 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Оқшауланған төбенің етегі тегіс, жазық келген. Солтүстік бөлігін Шу сағасындағы көл қазаншұңқырлары мен сор алқаптары алып жатыр. Маңында Бұғыжел құдығы мен қоныс орындары бар. == Дереккөздер == Санат:Созақ ауданы географиясы Санат:Төбелер 
'''NGC 3921''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37063, UGC 6823, MCG 9-20-9, MK 430, ZWG 268.95, ZWG 269.7, IRAS11484+5521, KUG 1148+553, 1ZW 28, VV 31, ARP 224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3929''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 3929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37126, UGC 6832, MCG 4-28-76, ZWG 127.80, NPM1G +21.0315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3926-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3926-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37080, NGC 3926B, UGC 6829, MCG 4-28-73, KCPG 305B, ZWG 127.76, VV 218, NPM1G +22.0350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3926-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3930''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3930 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37132, UGC 6833, MCG 6-26-45, ZWG 186.59, KUG 1149+382. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3932''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3932 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3931''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37073, NGC 3917A, UGC 6925, MCG 9-20-11, ZWG 268.96, ZWG 269.9, NPM1G +52.0151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3927''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3927 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3930A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3930A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 213893. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3930A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3928''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37136, UGC 6834, MCG 8-22-19, MK 190, Miniature Spiral, IRAS11491+4857, ZWG 243,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3933''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Borrelly Alphonse Louis Nicholas астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3933 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37156, UGC 6839, MCG 3-30-122, ZWG 97.170. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Павлодар облысы Шарбақты ауданы Орловка ауылының солтүстігіндегі тұзды көл. Теңіз деңгейінен 125,1 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 3,3 км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері 1,5 км, жағалау бойының ұзындығы 6,8 м. Көлдің су сыйымдылығы 0,8 млн. м3, тереңдігі 0,4 м, су жиналатын алабы 218 км2. == Жағалау сипаты == Сопақ пішінді Қабантақыр көл қазаншұңқырында жатыр. Жағалаулары жайпақ, сортаң басқан. Кейбір жерлерінде қамыс шоғырлары кездеседі. Саздақ және құмдақтардан тұратын су жиналатын алабы сәл белесті жазық. Тұзды суы шаруашылыққа жарамсыз. Санат:Ертіс су алабы Санат:Шарбақты ауданы көлдері 
'''NGC 3936''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37178, ESO 504-20, MCG -4-28-4, UGCA 248, IRAS11497-2637. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3934''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы Borrelly Alphonse Louis Nicholas астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37170, UGC 6841, MCG 3-30-123, ZWG 97.171, IRAS11496+1707, PRC C-38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3935''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37183, UGC 6843, MCG 6-26-49, ZWG 186.61, KUG 1149+326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3939''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3939 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36925, NGC 3890, UGC 6788, MCG 13-9-3, ZWG 352.8, IRAS11465+7434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3942''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 3942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37099, MCG -2-30-35, IRAS11489-1108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3946''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 сәуірде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37268, MCG 4-28-89, ZWG 127,96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3947''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37264, UGC 6863, MCG 4-28-88, ZWG 127.95, IRAS11507+2101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3944''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3944 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37244, UGC 6859, MCG 4-28-85, ZWG 127.91, ZWG 157,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3944 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3948''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 сәуірде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3948 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3950''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1875 жылы 27 сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37294, MCG 8-22-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Халел Мұхаметжанұлы Есенбаев''' (1892, Казталов ауданы, Ағашүй мекені 1938, сәуір, Алматы) кеңестік мемлекеттік, саяси, мәдениет қайраткері. == Өмірбаяны == Бөкей ордасында (''қазіргі Орал облысы, Қазталов ауданы, Ағашүй ауылы'') өмірге келген. Ауылдан хат танып, кейін Орынбордағы Құсайын медресесіне түседі. Сөйтіп мұғалім мамандығын алып шығады. 1919 жылдың 21 ақпанынан РК(б)П мүшесі. Бөкей губаткомының делегаты ретінде Қазақ АССР құрылтай съезіне қатысқан. ''«Киргизская правда», «Дұрыстық жолы»'' газеттері мен ''«Мұғалім»'' журналының алқа мүшесі болған. 1919 жылы Қазақстанда маңызды оқиғалар көп болды. Кеңес өкіметінің В.И.Ленин қол қойған декреті бойынша Қазақ өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет құрылды. Осыған орай Кирревкомның баспасөз органын ашу мәселесі күн тәртібіне қойылды да, 1919 жылғы 17 желтоқсанда өлке астанасы Орынборда ''«Ұшқын»'' газетінің бірінші нөмірі жарыққа шықты. Есенбаев 30-шы жылдары Алматыдағы ағарту комиссариатында жауапты қызметте болған. Одан кейін бірсыпыра облыстық ағарту бөлімін басқарды. ІІ Кеңестер съезінде ҚАССР Орталық Атқару комитетіне мүшелікке кандидат, ал 1936 жылы оның мүшесі болып сайланды. Ағарту комиссариаты басқармасын басқарды. Есенбаев 1938 жылғы саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды. == Архивтегі дерек == ''«Егемен Қазақстанның» («Ұшқын»)'' алғашқы редакторы Халел Есенбаев екенін Орал архивінен алынған құжатта Есенбаевтың өз қолымен толтырылған анкета жауаптары мен 1919 жылдың қазан айында өткен Кирревком мәжілісінен хаттама да бар. Автор жиналыс қаулысынан үзінді келтіре отырып, ''«Ұшқын»'' газетін басқару үшін бес адамнан (''Халел Есенбаев, Ешмұхамед Бегалиев, Тәмимдар Сафиев, Әмірғали Меңешев, Бернияз Күлеев'') алқа мүшесі сайланғанын жазады. Әйтсе де ең басты дәлел Х. Есенбаевтың 1923 жылы өзі толтырған анкета жауаптары болса керек. Онда былай деп жазылған: == Дереккөздер == Санат:1892 жылы туғандар Санат:Казталов ауданында туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары 
Үстірттің оңтүстігінде орналасқан үстіртті жазық. == Географиялық орны == Қазақстан мен Түрікменстан мемлекеттері аралығында, оңтүстікке қарай доғаша иіліп 190 км-ге созылып жатыр. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 305 м, енді жері 45 км-ге жетеді. Қазақстан бөлігіндегі абсолюттік биіктігі 229 (Құлантақыр тауы). Құлантақырдың кемерленіп келген батысын бойлай солтүстіктен оңтүстікке қарай 100 км-ге созылған Гекленқұм (Қарасор) соры жайласқан. Үстірттің жер бедері қиыршықты-сазды келген жазық. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы орта плиоцен дәуірінің әктас, теңіздің сазды-батпақты шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Сұр, сортаң сұр топырағында қара сексеуіл, тетір, баялыш, бұйырғын, тасбұйырғын, т.б. шөлдің сораң өсімдіктері өседі. Шығысында Қабыланқыр қорығы орналасқан 570 мың га). Батыс бөлігінің табанында минералдылығы г/л-ден астам тұзды көлшіктер мен қайнар бұлақтар кездеседі. Қорықта қарақұйрық, қарақал, т.б. жануарлар мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жазықтары Санат:Маңғыстау облысы географиясы географиясы 
'''NGC 3940''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37224, UGC 6852, MCG 4-28-82, ZWG 127,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3938''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37229, UGC 6856, MCG 7-25-1, ZWG 214.34, ZWG 215.2, IRAS11502+4423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3952''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3952 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37285, IC 2972, MCG -1-30-44, IRAS11510-0342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3952 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3945''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37258, UGC 6860, MCG 10-17-96, ZWG 292.42, IRAS11506+6056. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3943''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37237, MCG 4-28-84, ZWG 127,90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3949''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3949 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37290, UGC 6869, MCG 8-22-29, ZWG 243.25, IRAS11510+4808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3949 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3955''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37320, ESO 504-26, MCG -4-28-5, AM 1151-225, IRAS11514-2253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3941''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37235, UGC 6857, MCG 6-26-51, ZWG 186,62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3951''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3951 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37288, UGC 6867, MCG 4-28-90, ZWG 127.99, IRAS11511+2339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3951 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3937''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37219, UGC 6851, MCG 4-28-81, ZWG 127,88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Қабыланқыр кемері''' Үстірттің оңтүстігінде, Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. == Географиялық орны == Қазақстан мен Түрікменстан шекарасы бойымен ендік бағытта 85 км-ге созылып жатыр. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі орта тұсында 310 м-ге жетеді. Миоценнің қатпарлы құрылымдарынан тұрады. Кемер табанында теңіз деңгейінен 28 төмен жатқан Қазақсор, Селдепме сорлары бар. Онда шөлдік белдемнің сораң шөптері өседі. Қабыланқыр кемерінің шеткі бөліктерінде Қазақ, Құмсебшен, т.б. құдықтар орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы географиясы Санат:Қазақстан кемерлері 
'''NGC 3958''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37358, UGC 6880, MCG 10-17-98, ZWG 292,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3960''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3960 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 861, ESO 170-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3960 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3961''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37390, UGC 6885, ZWG 334,55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3956''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37325, ESO 572-13, MCG -3-30-16, UGCA 251, IRAS11514-2017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3965''' Crater шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3965 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3965 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3959''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 мамырда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37363, MCG -1-30-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3968''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37429, UGC 6895, MCG 2-30-45, ZWG 68.92, ZWG 69.4, IRAS11529+1214. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3964''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37375, MCG 5-28-43, ZWG 157,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3957''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3957 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37326, IC 2965, ESO 572-14, MCG -3-30-17, IRAS11515-1917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3957 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3954''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37291, UGC 6866, MCG 4-28-91, ZWG 127.98, ARAK 331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Қабылтау''' Тоқсанбай жотасының тау массиві. == Географиялық орны == Жетісу облысы Кербұлақ ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3900 м. қарай шамамен 10 км-ге созылған, енді жері 5-6 км. Таудың биік шыңдарында мұздықтар сақталған. Беткейлері тіктеу, терең шатқалдары өзен аңғарларымен тілімденген. == Геологиялық құрылымы == Гранит, гранодиорит, әктас және сиениттен түзілген. == Өсімдігі == Таудың қызғылт және альпілік шалғынның шымды күлгін топырағында қылқанды және жалпақ жапырақты орман өскен. == Дереккөздер == Санат:Кербұлақ ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 3963''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3963 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37386, UGC 6884, MCG 10-17-100, ZWG 292.44, IRAS11523+5846. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3967''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 мамырда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37398, MCG -1-30-47, NPM1G -07.0347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3970''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37425, MCG -2-30-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3969''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37396, ESO 572-17, MCG -3-30-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3969 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3953''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3953 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37306, UGC 6870, MCG 9-20-26, ZWG 269,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3953 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3966''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37544, NGC 3986, UGC 6920, MCG 5-28-53, ZWG 157.58, IRAS11541+3217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3971''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37443, NGC 3984, UGC 6899, MCG 5-28-47, ZWG 157,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3976A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3976A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37490, MCG 1-31-1A, ZWG 41.7, ARAK 333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3976A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3962''' Crater шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37366, MCG -2-30-40, UGCA 253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3975''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 21 ақпанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37480, MCG 10-17-103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қабырға''' Торғай алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қостанай облысы Жангелді ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 144 км, су жиналатын алабы 3870 км2. == Бастауы == Тікбұлақ және Ащыбұлақ өзендері құйылысынан басталып, Өлкейек өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары бас жағында тар, төм. бөлігінде кең, жайпақ өзектерге бөлінеді. Су деңгейі көктемде көтеріледі. Жазда суы тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. Жылдық орташа су ағымы сағасында секундына 1,11 м3-ді құрайды. Өзен суы мал суаруға, шабындықты көлтабандатып суландыруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Торғай су алабы Санат:Жангелді ауданы өзендері 
'''NGC 3974''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37452, MCG -2-31-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3983''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37514, UGC 6914, MCG 4-28-98, ZWG 127.108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3976''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде астрономы Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3976 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37483, UGC 6906, MCG 1-31-1, ZWG 41.6, IRAS11533+0701. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3976 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3980''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37497, NGC 3977, UGC 6909, MCG 9-20-34, ZWG 269,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3973''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 15 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3973 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37439, MCG 2-31-1, ZWG 68.93, ZWG 69,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3987''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37591, UGC 6928, MCG 4-28-99, ZWG 127.110, IRAS11547+2528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3984''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37443, NGC 3971, UGC 6899, MCG 5-28-47, ZWG 157,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3977''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37497, NGC 3980, UGC 6909, MCG 9-20-34, ZWG 269,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3972''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37466, UGC 6904, MCG 9-20-32, ZWG 269.16, IRAS11531+5535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3979''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37488, IC 2976, UGC 6907, MCG 0-31-3, ZWG 13,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Қабырғайтау Үлкен Борсық құмының шығысындағы қоныс. Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Алақозы ауылының сол 35 км жерде орналасқан. Сол түстіктен оң түстікке қарай бойлық бағытта 25 км-ге созылған. Енді жері км. Жонды-қырқалы келген жер бедерінің теңіз деңгейінен биіктігі 263 м. Қоныс бойында Сорқұдық, Қараөлең, т.б. қыстаулар орналасқан. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. ==Сілтемелер== 
'''NGC 3981''' Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3981 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37496, ESO 572-20, MCG -3-31-1, UGCA 255, ARP 289, VV 8, IRAS11535-1937. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3981 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3978''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37502, UGC 6910, MCG 10-17-105, ZWG 292.47, IRAS11535+6047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3991''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37613, UGC 6933, MCG 6-26-60, ZWG 186.73, ARP 313, VV 523, IRAS11549+3237, KCPG 311A, HARO 5, KUG 1154+326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3991 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3986''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37544, NGC 3966, UGC 6920, MCG 5-28-53, ZWG 157.58, IRAS11541+3217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3985''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37542, UGC 6921, MCG 8-22-45, ZWG 243.31, KCPG 310B, IRAS11541+4836, ARAK 334. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3985 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3988''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37609, MCG 5-28-57, ZWG 157.61, NPM1G +28.0211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3989''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 27 сәуірде астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 3989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37599, MCG 4-28-100, ZWG 127.111, KUG 1154+255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3990''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37618, UGC 6938, MCG 9-20-43, ZWG 269,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3996''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 23 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3996 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37628, UGC 6941, MCG 3-31-4, ZWG 98.11, IRAS11551+1434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3982''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3982 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37520, UGC 6918, MCG 9-20-36, ZWG 269.19, KUG 1153+554, IRAS11538+5524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3982 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Cercophonius squama '''Қабыршақ''' (''squama'') балықтардың, бауырымен құстардың және кейбір тері қаңқасының метамерлі қатты тақташықтары Қорғаныштық қызмет атқарады. Қабыршақтың пішіні мен құрылысы әр түрлі жүйеленімдік топтарда әр алуан. Қазбадан табылған жақсыздар мен балықтардың Қабыршақты мезодермадан пайда болған сүйекті тін (дентин, сүйек), жануарлар денесінде диагональ орналасады әрі қорғаныштан басқа тірек-қозғалыс қызметін атқарады. Төменгі сатыдағы омыртқалыларда балықтар, қосмекенділер) алғашында плакоидты Қабыршақ (шеміршекті балықтарда) пайда болып, сол қабыршақтан құрылысы күрделі сүйекті балықтардың: ганоидты, космоидты және сүйекті қабыршақтары дамиды. Балық Қабыршақтарының барлық түрі де организмнің дамуына сәйкес циклде өседі, яғни жазда, қорегі мол кезде Қабыршақта тез ұлғаяды, ал қыста қорегінің аздығынан Қабыршақ нашар өседі және жылдық сақина пайда болады. Жылдық сақиналар арқылы балықтың жасын анықтауға болады. Саусаққанатты балықтардың Қабыршақына ұқсас сүйекті қабыршақтар кейбір стегоцефалдар мен қазіргі аяқсыз қосмекенділерде (құртша, балықжылан) кездеседі. Бауырымен құстардың және кейбір мүйізді Қабыршақтары эпидермистің сыртқы қабатынан түзіледі. Мүйізді Қабыршақтар әдетте, түлеу арқылы жаңарып отырады. Бауырымен мүйізді Қабыршақы кейде қайта сүйектенген терімен тұтасып кетеді де денесін түгел жабады (қолтырауын, тасбақа), құстарда тек аяқтарында, сүтқоректілерде (қалталылар, кеміргіштер, т.б.) негізінен құйрығында болады. Құстардың қауырсыны мүйізді Қабыршақтың туындысы деп саналады. филогенезінде мүйізді Қабыршақтың орнында түк пайда болған. Денедегі қалың Қабыршақтың қайталап дамуы сауыттылар (броненосец) мен панголиндерде байқалады. ==Термин аудармасы== Корка( қабыршақ. Жара болған ткань қалпына келе бастағанда пайда болатын морфологиялық түзіліс. Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ==Дереккөздер== Санат:Зоология 
'''NGC 3993''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37619, UGC 6935, MCG 4-28-101, ZWG 127.112, KUG 1155+255A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3994''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3994 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37616, UGC 6936, MCG 6-26-59, ZWG 186.74, KUG 1155+325A, KCPG 311B, ARAK 337, VV 249, ARP 313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3994 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3998''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3998 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37642, UGC 6946, MCG 9-20-46, ZWG 269,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3995''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 3995 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37624, UGC 6944, MCG 6-26-61, ZWG 186.75, KUG 1155+325B, IRAS11550+3234, ARP 313, VV 249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4004''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4004 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37654, NGC 4004A, UGC 6950, MCG 5-28-60, MK 432, IRAS11555+2809, ZWG 157.65, VV 220, KUG 1155+261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4004 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4003''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37646, UGC 6948, MCG 4-28-105, ZWG 127.115, KCPG 312B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4000''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 25 сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4000 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37643, UGC 6949, MCG 4-28-103, ZWG 127.118, IRAS11554+2524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3999''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 25 сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37647, ZWG 127.117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4004B''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4004B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37636, IC 2982, MCG 5-28-59, ZWG 157.63, VV 220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4004B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3997''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3997 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37629, UGC 6942, MCG 4-28-102, ZWG 127.114, KUG 1155+255B, IRAS11552+2532, WAS 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Сарысу өзенінің алабындағы көл. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Қызылжар кентінің км жердегі көл. Теңіз деңгейінен 354 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 5,8 км2, ұзындығы км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 14 км, ең терең жері 1,3 м, су жиналатын алабы 916 км2. Қабыршықты көліне солтүстіктен Сарыөзен өзені құяды. == Жағалау сипаты == Жағалауы жазық, пішіні доғаша келген. Өзен және жауын-шашын суларымен толысады. Суы қарашада қатып, наурызда ериді. Көл жағасында, қамыс, құрақ, сораң өседі. Алабы шабындық пен жайылымға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы көлдері Санат:Сарысу су алабы 
'''NGC 4005''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1869 жылы 16 наурызда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37661, NGC 4007, UGC 6952, MCG 4-28-107, ZWG 127.120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4007''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37661, NGC 4005, UGC 6952, MCG 4-28-107, ZWG 127.120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4002''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4002 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37635, MCG 4-28-104, ZWG 127.116, KCPG 312A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4010''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37697, UGC 6964, MCG 8-22-49, ZWG 243,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4010 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4001''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан dE4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37656, MCG 8-22-47, ZWG 243.33, NPM1G +47.0214. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4013''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4013 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда оның келесідей атаулары бар: PGC 37691, UGC 6963, MCG 7-25-9, ZWG 215.10, IRAS11559+4413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4011''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37674, ZWG 127.121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4015-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 4015-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37702, UGC 6965, MCG 4-28-109, ZWG 127.122, KCPG 314A, ARP 138, VV 216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4015-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4006''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37655, UGC 6951, MCG 0-31-6, ZWG 13,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4014''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37695, NGC 4028, UGC 6961, MCG 3-31-5, ZWG 98.12, IRAS11560+1627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
Шөл игуанасы (''Squamata'') бауырымен жорғалаушылар класының бір отряды. Бұлар жер шарында кең тараған (тек Антарктидада кездеспейді). 6600-дей түрі белгілі, олар отряд тармағына (кесіртке, жылан және амфисбендер) бірігеді. Амфисбендер (Amphisbeania) кесірткелерге жақын жануарлар. Бұлардың 23 туысқа бірігетін 140 түрі бар, негізінен, Оңтүстік және Орта Америкада, Батыс Азияда тіршілік етеді. дене пішіні әр түрлі мүйізді қабыршақтармен және қалқандармен жабылған. Олардың астында сүйек қатпарлары орналасады. Басының самай сүйегі дамымай қалған Үстіңгі жақтың шаршы сүйегі бас сүйек қабымен қозғалмалы түрде байланысқан. Қозғалмалы қабақ кесірткелерге тән, ал жыландардың қабақтары мөлдір, олар бір-бірімен бірігіп кеткен. Аталықтарында көбею мүшелері жұп болады. жұмыртқаларының жұмсақ жарғақ тәрізді қабығы болады. биоценоздағы рөлі зор, а. ш-на зиянды жәндіктер мен ұсақ жануарларды жеп пайда келтіреді, уынан дәрілік препараттар алынады. == Дереккөздер == 
'''NGC 4015-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4015-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37703, UGC 6965, MCG 4-28-110, ZWG 127.122, KCPG 314B, ARP 138, VV 216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4015-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4016''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 30 наурызда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 4016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37687, UGC 6954, MCG 5-28-63, ZWG 157.68, KUG 1155+278. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4009''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4009 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4004A''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4004A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37654, NGC 4004, UGC 6950, MCG 5-28-60, MK 432, IRAS11555+2809, ZWG 157.65, VV 220, KUG 1155+261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4004A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4020''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37723, UGC 6971, MCG 5-28-66, ZWG 157.72, IRAS11563+3041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4008''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37666, UGC 6953, MCG 5-28-61, ZWG 157,66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4019''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 23 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37912, IC 755, UGC 7001, MCG 2-31-14, FGC 1347, IRAS11585+1423, ZWG 69,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4022''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37729, UGC 6975, MCG 4-28-111, ZWG 127.125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4017''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37705, UGC 6967, MCG 5-28-65, ZWG 157.69, KUG 1156+277, IRAS11561+2743, ARP 305, VV 424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4012''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37686, UGC 6960, MCG 2-31-6, ZWG 69,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қабыршөп''' () кендірлер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Жерорта тeңізі жағалауларында кездесетін 12 түрі белгілі. Қазақстанда таудың тастақты және қиыршықтасты беткейлеріндегі бұталар арасында өсетін түрі (кіші Қабыршөп, түзу Қабыршөп) бар. Соның ішінде жиі кездесетіні кіші Қабыршөп (V. mіnor). Оның биікт. 25 30 см, сабағы жалаңаш, бұтақтанған. Гүлдейтін бұтақтары түзу өседі. Жапырақтары эллипс тәрізді (ұзындығы см, ені 1,5 2,5 см), үшкір, қысқа сағақты. Тостағанша жапырақшалары терең бес бөлікке бөлінген, күлтелері түтік тәрізді, ортаңғы бөлігі аздап кеңейіп келеді, бес қалақты, көк түсті. Дара гүлдері жапырақ қолтығынан шығады. Мамыр айында гүлдеп, шілде тамызда жеміс салады. Жемісі бүйіріндегі тігісінен ашылатын қос жапырақша. Тұқымдарының айдаршасы болмайды. Кіші Қабыршөп гүлі әдемі болғандықтан негізінен бақтарда, парктерде мәдени түрде өсіріледі. ==Дереккөздер== Санат:Кендірлер Санат:Үй жануарлары 
'''NGC 4023''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37732, UGC 6977, MCG 4-28-113, ZWG 127.127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4023 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4024''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4024 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37690, ESO 572-31, MCG -3-31-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4024 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4021''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37730, MCG 4-28-112, ZWG 127.124, ARAK 339, NPM1G +25.0271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4026''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4026 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37760, UGC 6985, MCG 9-20-52, ZWG 269,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4018''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37699, UGC 6966, MCG 4-28-108, ZWG 127.123, KUG 1156+255, IRAS11561+2535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4027''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4027 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37773, ESO 572-37, MCG -3-31-8, UGCA 260, IRAS11569-1859, VV 66, ARP 22, 1SZ 109, 8ZW 158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4027 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4027A''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4027A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37772, ESO 572-36, MCG -3-31-7, VV 66, ARP 22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4027A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4034''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4034 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37935, UGC 7006, MCG 12-11-44, ZWG 335.2, ZWG 334,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4034 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4030''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4030 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37845, UGC 6993, MCG 0-31-16, ZWG 13.33, IRAS11578-0049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4039''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4039 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37969, ESO 572-48, MCG -3-31-15, UGCA 265, ARP 244, VV 245, Antennae. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4039 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''Қабыскөл''' Ойыл алабындағы көл. == Географиялық орны == Атырау облысы Қызылқоға ауданы Ақшілік қыстауының 52 км жерде, теңіз деңгейінен 67 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Ендік бағытта жатқан көлдің аумағы 5,3 км2, ұзындығы 3,8 км, енді жері 1,6 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Шаруашылыққа жарамсыз. == Дереккөздер == Санат:Ойыл су алабы көлдері Санат:Қызылқоға ауданы көлдері 
'''NGC 4037''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4037 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37928, UGC 7002, MCG 2-31-15, ZWG 69.27, IRAS11588+1340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4032''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37860, UGC 6995, MCG 3-31-10, ZWG 98.19, KUG 1157+203, IRAS11579+2021, WAS 40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4025''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37738, UGC 6982, MCG 6-26-64, DDO 107, ZWG 186.80, KUG 1156+380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4035''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37853, MCG -3-31-10, 1SZ 122, IRAS11579-1540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4040''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 30 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4040 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37993, UGC 7013, MCG 3-31-18, ZWG 98.28, NPM1G +18.0316. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4040 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4038''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37967, ESO 572-47, MCG -3-31-14, UGCA 264, ARP 244, VV 245, Antennae. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4036''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4036 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37930, UGC 7005, MCG 10-17-125, ZWG 292.59, IRAS11588+6210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4033''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37863, ESO 572-42, MCG -3-31-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4028''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4028 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37695, NGC 4014, UGC 6961, MCG 3-31-5, ZWG 98.12, IRAS11560+1627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4041''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4041 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37999, UGC 7014, MCG 10-17-129, ZWG 292.61, ARAK 342, IRAS11596+6224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4041 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Смағұл Сәдуақасов''' (1900-1933) кеңестік мемлекет, саяси, мәдениет қайраткер. Бұрынғы Көкшетау облысы, Ақжар ауданы, Жарқын ауылында туған. Керей тайпасының Ашамайлы руының Малай-Бақтыбай бөлімінен шыққан. Ол қамшының сабындай қысқа ғұмырын қазақтың азаттығы мен теңдiгiне арнады. Ол 33 жылдық ғұмырын қазақ елiнiң ел болып өркендеуiне арнады. Тiрлiгiнде Алаш жұртының азаттығын аңсаған қайсар ұл қылышынан қан тамған қилы заманға, тоталитарлық жүйеге қарсы тұрды. Жасынан саясаттың өтiнде жүрдi, ұлт азаттығы үшiн отаршылдармен айқасты. Ұлттың теңдiгi үшiн ғұмырын сарп еттi.Қайсар ұлдың азаттық жолында атқарар шаруасы әлi көп едi. Бiрақ Кеңес өкiметiнiң қазаққа жасаған қиянатына қарсы шыққаны үшiн елiнен аластатылды. Жұмбақ жағдайда уланып, Кремль ауруханасында қайтыс болды. Смағұлдың денесi 1933 жылдың 16 желтоқсанында арнайы пеште өртеледi. Содан берi рухы мықты қайсар азаматтың күлi 78 жыл бойы Мәскеудiң Дон қабiрстанында топыраққа көмiлмей, құмыра iшiнде сақталып келген едi.Қаңтардың 21-і күні таңғы сағат 7:15-те «Мәскеу Астана» бағытындағы №874 ұшақпен Алаштың біртуар азаматы, мемлекет және қоғам қайраткері Смағұл Сәдуақасовтың мәйітінің күлі елордаға жеткізілді Он жасына дейін «Ғалия медресесін» бітірген өз әкесі Сәдуақас хазіреттен тәлім-тәрбие алып, одан кейін Әбіл молда мектебінде білімін жалғастырады. 1912-1915 жылдары Павлодардағы екі кластық орыс-қазақ училищесін бітіріп, бір жыл мұғалім болады да, Омбыдағы ауылшаруашылық мектебіне түседі. 1918-1920 жылдары «Центросибирь» кооперативтер бірлестігінде қызмет етеді. 1920 жылы Орынборда Қазақстандағы алғашқы жастар ұйымының хатшысы болып сайланады. Сол жылы жаңа құрылған Қазақ Автономиялы республикасының үкімет басшылығына қызметке алынады. 1925-1926 жылдары «Еңбекшіл қазақ» («Егемен Қазақстан») газетінің жауапты шығарушысы, әрі «Қызыл Қазақстан» («Ақиқат») журналының редакторы, 1925-1927 жылдары Қазақ АССР Халық ағарту комиссары, 1927-1928 жылдары Ташкенттегі қазақ педагогика институтының ректоры қызметтерін атқарды. 1928-1932 жылдары Мәскеу көлік инженерлері институтын оқып бітірген соң Мәскеу-Донбасс темір жол құрылысында болып еңбек етті. Мемлекеттік, қоғамдық қызметпен қоса әдеби-ғылыми шығармашылықпен айналысып, сол кезде шығып тұрған қазақ, орыс тілдеріндегі көптеген саясат, шаруашылық, ел ісі, мәде­ниет, әдебиет, өнер, тарих мәселелерін сөз еткен мақалалары жарияланды. Көркем әңгімелері де жарық көрді. Оның «Жастармен әңгіме» (Орынбор, 1925 жылы), «Ұлт театры туралы» (Қызылорда, 1926 жылы), «Қазақстандағы халық ағарту мәселелері» (Қызылорда, 1927 жылы) деген үлкенді-кішілі кітаптары жарық көрді. Сондай-ақ Қазақстандағы ұл-азаттық көтеріліс пен Қазан төңкерісінен кейінгі ел өмірін арқау еткен «Сәрсенбек» атты романы да бар. «Салмақбай, Сағындық» (1923 ж.), «Күміс қоңырау» (1927 жылы) повестері қазақ әдебиетіндегі проза жанрын дамытуға қосылған үлес болып табылады. С. Сәдуақасов «Еңбекшіл қазақ» («Егемен Қазақстан») басылымды екі рет (1921 жылы қаңтар 1921 жылы ақпан және 1925 жылы қаңтар 1926 жылы сәуір) басқарған кісілердің бірі. Смағұл Сәдуақасовтың бүкіл қайраткерлік, азаматтық болмысы жарқырай танылған кезең 1925-1927 жылдар еді. Бұл кезде ол республика халық ағарту комиссары, әрі өлкелік партия комитетінің бюро мүшесі болды. Бұл кезең сонымен бірге Қазақстан өлкелік партия комитетін басқару кезімен дәлме дәл келеді. С. Сәдуақасов мен Ф.Голощекиннің арасындағы келіспеушілік, қақтығысты тарихшылар төрт түрлі мәселеден сабақтап жүр. Олар ''біріншіден,'' мекемелердегі іс қағаздарын қазақыландыру, ''екіншіден,'' қазақтың оқыған, көзі ашық зиялы қауымына деген көзқарас, ''үшіншіден,'' байлар мен орташаларға деген көзқарас, өнеркәсіпті дамыту. Асыл азамат 33 жыл ғана ғұмыр сүріп, 1933 жылы Мәскеу-Донбасс темір жол құрылысындағы апатта қайтыс болды. ==Дереккөздер== Санат:1900 жылы туғандар Санат:Ақжар ауданында туғандар Санат:16 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1933 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар жерленгендер Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан редакторлары Санат:XX ғасыр редакторлары Санат:Сүзектен қайтыс болғандар Санат:Қазақстан бас редакторлары Санат:Егемен Қазақстан бас редакторлары Санат:Ақиқат журналы бас редакторлары Санат:Қазақ АССР Халық ағарту комиссарлары Санат:Қазақ ұлттық педагогика университетінің ректорлары Санат:Мәскеу көлік инженерлері институты түлектері 
Қағанақ ''' Қағанақ ''' amnion сулы қабық, амнион) эмбриональдық даму кезеңінде ұрықты қаптап жатқан сулы қабық. Қағанақ ұрық денесімен кіндік арқылы байланысып, өзінен сұйық бөлу арқылы ұрықтың айналасында, оның дамуына қолайлы сулы орта түзіп, оны әртүрлі механикалық әсерлерден қорғап, қорғаныс қызметін атқарумен қатар, ұрықты кеуіп кетуден сақтап, оның қоректенуін қамтамасыз етеді. Қағанақ амниоттарда, яғни адам мен қағанақты омыртқалы жануарларда (құстар мен жақсы дамыған ұрық қабығы. Құстардың жұмыртқадағы ішбалапандары эмбриогенездің 16-17 тәуліктерінде қағанақ сұйығын жұтып, қоректік зат ретінде пайдаланады. Қағанақ ұрық денесінің сыртқы жағындағы эктодерма мен мезодерма спланхнотомының қабырғалық (париетальды) жапырағынан дамып, ұрықты сыртынан қоршай қаптап өскен қағанақ қатпарларының қосылуынан пайда болады. Оның ішкі бетін астарлайтын эктодерма жасушалары қағанақ қуысына сұйық бөледі. Ал қағанақтың сыртқы париетальды мезодерма қабаты несепқабықтың сыртқы висцеральды мезодерма қабатымен бірігіп, қан тамырларының торлары жақсы дамып жетілетін алланто-амнион қабатын құрайды. ==Дереккөздер== Амнион Санат:Биология 
'''NGC 4043''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4043 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38010, UGC 7015, MCG 1-31-12, ZWG 41.26, IRAS11597+0437. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4043 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4031''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4031 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37855, MCG 5-28-75, ZWG 157.82, ARAK 341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4031 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4029''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 4029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37816, UGC 6990, MCG 1-31-8, ZWG 41,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4047''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38042, UGC 7025, MCG 8-22-58, ZWG 243.37, IRAS12002+4854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4045''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38031, NGC 4046, UGC 7021, MCG 0-31-22, IRAS12001+0215, ZWG 13.46, Todd 13a. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4045 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4044''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38018, UGC 7018, MCG 0-31-20, ZWG 13,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4042''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 18 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4042 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4048''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4048 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38040, UGC 7023, MCG 3-31-20, ZWG 98.30, KUG 1200+182, IRAS12002+1817, VV 384. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4048 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4050''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4050 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38049, MCG -3-31-16, IRAS12003-1605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4050 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4045A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4045A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38033, MCG 0-31-21, ZWG 13.45, ARAK 343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4045A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
анамниялар (Anamnіa) ұрығының дамуы кезінде арнайы ұрық қабықтары болмайтын төм. сатыдағы омыртқалы жануарлардың жеке тобы. Қағанақсыздарға шеміршекті балықтар және сүйекті балықтар, қосмекенділер жатады. Қағанақсыздарға жататын омыртқалы жануарлардың көпшілік түрлерінің тіршілігі тікелей сулы ортада өтеді. көпшілік түрлері сырттай ұрықтанады, кейде іштей ұрықтанатын түрлері де кездеседі. ұрықтанған жұмыртқа клеткалары сулы ортада (кейде ылғалы мол жерлерде) дамиды. Олардың жұмыртқаларында жеткілікті мөлшерде сары уызы болады. Жұмыртқасы біркелкі бөлшектенбей дамиды. Жұмыртқадан сулы ортада тіршілік етуге бейімделген дернәсіл пайда болады. кейбір түрлерінің (балықтардың) дернәсілдері ересектеріне біршама ұқсас келеді. Ал кейбір түрлерінің (құйрықсыз дернәсілдері күрделі түрленіп барып, ересектеріне айналады. кей түрлерінде үстіңгі және астыңғы жақ сүйектері болмайды. Ал балықтар мен қосмекенділерде жақ сүйектері жақсы дамыған. барлық түрі омыртқалы жануарлардың салқынқандылар тобына жатады. Санат:Биология ==Сілтемелер== 
'''NGC 4051''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38068, UGC 7030, MCG 8-22-59, ZWG 243.38, IRAS12005+4448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4053''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4053 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38069, UGC 7029, MCG 3-31-24, ZWG 98,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4053 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4046''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38031, NGC 4045, UGC 7021, MCG 0-31-22, IRAS12001+0215, ZWG 13.46, Todd 13a. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4055''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4055 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38146, NGC 4061, UGC 7044, MCG 4-29-6, ZWG 98.40, VV 49, VV 179, ZWG 128,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4055 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4054-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4054-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38078, MCG 10-17-131, ZWG 292.62, VV 136. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4054-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4049''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38050, UGC 7027, MCG 3-31-21, ZWG 98.31, KUG 1200+190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4054-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4054-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 10-17-131, ZWG 292.62, VV 136. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4054-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4052''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4052 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 870, ESO 94-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4052 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4056''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 18 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4062''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4062 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38150, UGC 7045, MCG 5-29-4, ZWG 158.8, KUG 1201+321, IRAS12015+3210, KARA 518. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4062 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қағыл''' Желдіадыр тауларының шоқылы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Жанбөбек ауылының 25 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 570 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта шамамен 10 км-ге созылған, енді жері км. Беткейлері көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстігінде Қашырлы таулары, шығысында Сарыоба, оңтүстігінде Ақтасты, батысында Жидебек таулары орналасқан. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында дала өсімдіктері өседі. Етегі мал жайылымы, шабындық ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 4063''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қаңтарда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4063 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38154, UGC 7042, MCG 0-31-26, ZWG 13.55, Todd 12b. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4061''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38146, NGC 4055, UGC 7044, MCG 4-29-6, ZWG 98.40, VV 49, VV 179, ZWG 128,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4068''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4068 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38148, IC 757, UGC 7047, MCG 9-20-79, ZWG 269,31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4068 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4060''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 18 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38151, ZWG 128,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4065''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38156, NGC 4057, UGC 7050, MCG 4-29-7, ZWG 98.42, ZWG 128.7, VV 179. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4058''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1868 жылы 24 наурызда Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38124, UGC 7036, MCG 1-31-17, ZWG 41,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4069''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4059''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4059 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38169, NGC 4070, UGC 7052, MCG 4-29-9, ZWG 128,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4066''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38161, UGC 7051, MCG 4-29-8, ZWG 128,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4073''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38201, UGC 7060, MCG 0-31-29, ZWG 13.59, Todd 12a. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қадырбай''' Ертіс алабындағы тұзды көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Аққулы ауданыдағы Жабағылы ауылының оңтүстігінде км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 94 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 3,7 км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы км. == Жағалау сипаты == Ендік бағытта созылып жатқан көлдің жағалауы жайпақ, онда қамыс, құрақ шоғырлары кездеседі. Алабы шабындыққа пайдаланылады. км жерде шоқ орманы орналасқан. Санат:Аққулы ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 4072''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы сәуірде Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38176, ZWG 98.45, ZWG 128,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4071''' Шыбын шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 298-4.1, ESO 94-PN12, AM 1201-670. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шыбын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4075''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 14 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38216, MCG 0-31-32, ZWG 13.64, Todd 11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4078''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 4078 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38238, NGC 4107, UGC 7066, MCG 2-31-23, ZWG 69,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4078 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4067''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4067 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38168, UGC 7048, MCG 2-31-19, ZWG 69.36, IRAS12016+1107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4064''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 желтоқсанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4064 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38167, UGC 7054, MCG 3-31-33, ZWG 98.44, IRAS12016+1843. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4064 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4070''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38169, NGC 4059, UGC 7052, MCG 4-29-9, ZWG 128,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4077''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4077 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38218, NGC 4140, UGC 7063, MCG 0-31-31, ZWG 13.63, Todd 14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4077 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4079''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38240, UGC 7067, MCG 0-31-34, ZWG 13.67, IRAS12022-0206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4081''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38212, UGC 7062, MCG 11-15-15, ZWG 315.10, IRAS12020+6442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты''', В.Р. Вильямс атындағы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің қарамағында; егіншілік және өсімдік шаруашылығы бойынша аймақтық мәселелермен айналысатын жетекші үйлестіруші орталық. Қазақ КСР-і Халық комиссарлары кеңесінің қаулысымен 1934 ж. құрылған. 2002 ж. ҚР Үкіметінің қаулысымен «Егіншілік және өсімдік шаруашылығы» орталығы республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны. Алматы облысы Қарасай ауданы Алмалыбалық кентінде орналасқан. Құрамында 19 бөлім мен зертхана бар (2008). 1961 жылдан аспирантура жұмыс істейді. == Институтың негізгі ғылым бағыттары == аймақтық топырақ және су, т.б. ресурс қорларын сақтай отырып, кез келген шаруашылық құрылым жағдайына лайықтап, экологиялық таза әрі жоғары өнімді агроландшафтық егіншілік жүйесін құру; астық, бұршақ тұқымдастарының техникалық дақылдар мен жармалық дақылдарының, дәрілік өсімдіктердің құрғақшылыққа, өсімдік аурулары мен зиянкестеріне төзімді жаңа мол өнімді сорттары мен будандарын шығару, сондай-ақ оларды тұқымынан өсіру тиімділігін арттыру; әлемдік ғылыми жетістіктер мен озат тәжірибені өндіріске енгізу. Институт суғарылмалы, суғарылмайтын және тәлімі жерлер үшін аймақтық егіншілік жүйелерін, негізгі танаптық дақылдарды өндіруде топырақ құнарлылығын сақтауға, шикізаттық және энергет. қорларды тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін тиімді әдістерді жасады; минералдық және органика тыңайтқыштарды қолдану, суғару мерзімі және қолдан суғарудың әдістері мен технологиясы, республиканың оңтүстік-шығыс аймағын гидромодульді аудандастыру жұмыстары жүргізіліп, оның қорытындылары республиканың облысында өндіріске енгізілді. Қазақстанның батыс, шығыс және оңтүстік-шығыс аймақтарында аумағы 0,4 млн. га жерге биоклиматтық ресурстармен және егіншілік жүйелерді нәтижесінде астық тұқымдас дақылдарды агроэкология аудандастыру іске асырылды. Институт ауыл шаруашылығы дақылдарының 250-ден астам сорттары мен буданын шығарып, оның 88-ін аудандастырды. Ғылыми жаңалықтары мен өнертабыстары үшін институт 24 патент алған (2008). == Дереккөздер == Санат:1934 жылы пайда болғандар Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары Санат:Алматы облысы мекемелері Санат:Қарасай ауданы 
'''NGC 4076''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38209, UGC 7061, MCG 3-31-34, ZWG 98.46, ZWG 128.12, IRAS12019+2029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4076 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4082''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4082 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38274, MCG 2-31-26, ZWG 69,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4082 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4074''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38207, MCG 4-29-11, ZWG 128.13, ARAK 347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4074 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4080''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38244, UGC 7068, MCG 5-29-6, ZWG 158.12, KUG 1202+272, IRAS12023+2715. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4090''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38288, UGC 7077, MCG 4-29-15, ZWG 128.19, IRAS12028+2035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4083''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38275, MCG 2-31-24, ZWG 69.44, NPM1G +10.0286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4084''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4084 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38272, MCG 4-29-14, ZWG 128,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4088''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38302, UGC 7081, MCG 9-20-89, ZWG 269.33, ARP 18, VV 357, IRAS12030+5049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4088 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4085''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38283, UGC 7075, MCG 9-20-86, ZWG 269.32, IRAS12028+5037. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4087''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38303, ESO 505-10, MCG -4-29-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ ешкісі''' ет, сүт, түбіт өнімдерін мол беретін ешкі тұқымдарының бірі. Бірнеше ешкі тұқымдарын будандастыру арқылы, олардың өнімділігі арттырылып, жергілікті табиғат жағдайларына Бұл ешкілер ыстық пен суыққа төзімді, етті әрі ірі келеді. Сақа ешкілер орта есеппен 20 40 кг салмақ тартады. Тәулігіне 250 1000 мл сүт береді (сүтінің құрамы ана сүтінің құрамына жақын). Егіз тууға бейім (әрбір 100 аналықтан 120 200 төл алынады). Терісі өте құнды, одан сафиян, шегірен сияқты сапалы былғары түрлері алынады. Қазақстанның оңтүстік-батыс және солтүстік облыстарында өнімділігі мен өсімділігін арттыру мақсатында қазақ ешкісі ангор ешкісімен, дон ешкісімен және заанен ешкісімен (19 ғ-дан Швейцарияның Заане өз-нің бойында өсіріледі) бірге бағылады. Қазақ ешкісін асылдандыру жұмысын Қазақ қой шаруашылығы ғылыми-зерттеу технологиялық институтының ғалымдары жүргізеді. == Дереккөздер == Санат:Үй жануарлары Санат:Ешкілер Ешкі Ешкі Ешкі 
'''NGC 4093''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4093 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38323, MCG 4-29-21, ZWG 128.24, NPM1G +20.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4093 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4094''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38346, MCG -2-31-16, UGCA 269, IRAS12033-1414. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4086''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38290, UGC 7076, MCG 4-29-16, ZWG 128.18, NPM1G +20.0305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4092''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4092 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38338, UGC 7087, MCG 4-29-20, ZWG 128.23, IRAS12032+2045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4092 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4091''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38308, UGC 7083, MCG 4-29-19, ZWG 128,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4089''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4089 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38298, MCG 4-29-17, ZWG 128,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4089 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4099-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4099-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4098-2, UGC 7091, MCG 4-29-24, ZWG 128.26, VV 61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4099-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4098-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4098-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4099-2, UGC 7091, MCG 4-29-24, ZWG 128.26, VV 61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4098-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4098-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4098-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38365, NGC 4099-1, UGC 7091, MCG 4-29-23, ZWG 128.26, VV 61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4098-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4096''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38361, UGC 7090, MCG 8-22-67, ZWG 243.43, IRAS12034+4745. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ күріш ғылыми-зерттеу институты''', Арал өңірі агроэкология және ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты мекеме. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің қарамағында. 1933 жылы Бүкілодақтық Күріш тәжірибе станциясының (Краснодар қаласы) қарамағындағы Қызылорда күріш тәжірибе егістігі болып құрылған. 1950 жылы Бүкілодақтық ауыл шаруашылық ғылымдары академиясының (кейіннен оның Шығыс бөлімшесі) Қазақ бөлімшесінің Қазақ егіншілік институтының құрамына енді. 1956 жылы 21 тамызда Қызылорда мемлекеттік ауыл шаруашылық тәжірибе станциясы болып құрылды. 1964 жылы 25 тамызда КСРО Мелиорация және шаруашылық минстрлігінің қарамағына берілді. 1972 жылы 25 ақпанда Қазақ күріш ғылыми-зерттеу институты, ал 1991 жылы бұл институт Қазақ ауыл шаруашылық ғылымдары академиясының құзырындағы Қызылорда ауыл шаруашылық ғылыми-зерттеу институты болып қайта құрылды. 1995 жылы Арал өңірі агроэкология және ауыл шаруашылық ғылыми-зерттеу институты деп аталды. Ал 2003 жылдан Оңтүстік-Батыс ауыл шаруашылық орталығының еншілес мемлекеттік кәсіпорны. Институтта: күріш селекциясы, тұқым шаруашылығы, егіншілік, көкөніс шаруашылығы және бақша өсіру, топырақ құнарлығы, ғылыми-зерттеу жұмыстарын сараптау және патенттеу, мал шаруашылығы, ғылымды өндірістік және техникалық қамтамасыз ету бөлімдері және Консалтинг орталығы бар; тәжірибе шаруашылығында күріш, бидай және көп жылдық шөптердің сорттарының элиталық және өнімділігі жоғары тұқымы өндіріледі. Институтта күріш дәнінің қызаруының генетикалық табиғаты зерттеліп, онымен күресу жолдары анықталды; Қазақстан бойынша күріш сорттарының теориялық үлгілері жасалып, жоғары өнімді сорттарды шығарудың негіздері зерттелді; химиялық мутагенез рөлі зерделеніп, соның нәтижесінде күріштің «Маржан» сорты шығарылды; мың селекциялық үлгілер бағаланды; ауыспалы егістің жаңа танапты және қысқа ротациялы үлгілері әзірленді; ауыспалы егістіктерде егілетін дақылдың түріне, алғы дақылына және танаптардың арамшөптермен ластану дәрежесіне қарай топырақ өңдеу жүйесі белгіленді; күріш ауыспалы егісінде егілетін дәнді (күздік және жаздық бидай, арпа, сұлы) және техника (мақсары, қант қызылшасы) дақылдар өсіру технологиясының параметрлері зерттелді; күріш ауыспалы егісіне бейім сорттарын анықтау үшін сорттарды экологиялық сынау жұмыстары жүргізілді. Институтта күріш өсімдігі тұқымдарының ұлттық қоры жиналған. Арал өңірінің қолайсыз жағдайына бейім таза тұқымды бактриан түйелердің сүт өнімділігі жоғары топтарын іріктеу жұмыстары жүргізілді; сүтті және етті-жүнді бағыттағы малдарды іріктеу әдістері зерттелді; сұр түсті қаракөл қойларының зауыттық типін шығару жұмыстары жүргізілді. Күріштің сорты, көп жылдық шөптің және қауынның сорты, жүгерінің сорты шығарылып Институт ғылыми жаңалықтары мен 20 өнертабысына патенттер мен авторлық куәліктер алған (2008). Институт ғылыми жұмыстар жинағын, 75 ұсыныс пен әдістемелік нұсқауларды, 12 кітап пен монографияларды жарыққа шығарды. Сондай-ақ, ЮНЕСКО, БҰҰ жобаларын қолдау қоры, Ғаламдық экол. қор, Дүниежүз. банк, т.б. ұйымдар мен бірге Арал өңірінің экологиясын сауықтандыру жөніндегі бағдарламаларды дайындауға қатысады. Ин-тта техника проф. Т.Қарлыханов, Қ.Бәкірұлы, А.Н. Подольских, Х.Жамантіков жұмыс істейді. ==Дереккөздер== Қазақ энциклопедиясы Санат:Ғылыми институттар 
'''NGC 4103''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 сәуірде астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 4103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 871, ESO 130-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4102''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38392, UGC 7096, MCG 9-20-94, ZWG 269.36, IRAS12038+5259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4105''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38411, ESO 440-54, MCG -5-29-13, AM 1204-292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4095''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38324, MCG 4-29-22, ZWG 128,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4104''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38407, UGC 7099, MCG 5-29-16, ZWG 158.24, IRAS12040+2827. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4101''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38373, UGC 7093, MCG 4-29-25, ZWG 128.27, WAS 46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4097''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4097 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38363, UGC 7092, MCG 6-27-4, ZWG 187,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4108''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38423, UGC 7101, MCG 11-15-23, ZWG 315.15, IRAS12042+6726. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4100''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4100 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38370, UGC 7095, MCG 8-22-68, ZWG 243.44, IRAS12036+4951. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4100 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4099-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4099-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38365, NGC 4098-1, UGC 7091, MCG 4-29-23, ZWG 128.26, VV 61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4099-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ лақсасы''' () астралылар тұқымдасына тұқымдасының лақса туысына жататын көпжылдық өсімдік. ==Таралу аймағы== Қазақстанда Қаратаудың Түркістан облысы Созақ ауданы Созақ ауылының маңында кездеседі. Тау беткейлерінің тасты, тастақты және сары топырақты жерлерінде өседі. ==Биологиялық сипаттамасы== Биіктігі 60 см-дей, тамыры сүректеніп кеткен, оның жоғары бөлігі ақшыл түсті келеді. Сабағы дара тік өседі, сыртын ақшыл түк жапқан. Жиегі тілімденіп келген, тікенді жапырақтарының екі бетін қалың түк жауып жатады. Дара, домалақ, көкшіл түсті гүлі сабағының ұшында жетіледі. Гүл себеттерінің ұзындығы 12 15 мм, олар 18 20 ұзынша ромб тәрізді жапырақшалардан тұрады. Тұқымынан көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Қазақ лақсасы өте сирек кездесетін, эндемик өсімдік. Оның таралу аймағы жылдан-жылға тарылып бара жатыр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Дереккөздер== == Сыртқы сілтемелер == Echinops kasakorum Pavlov Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 4108B''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBd/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4108B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38461, UGC 7106, MCG 11-15-25, ZWG 315.16, 7ZW 439, IRAS12046+6730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4108B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4107''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38238, NGC 4078, UGC 7066, MCG 2-31-23, ZWG 69,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4110''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1848 жылы сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38441, UGC 7102, MCG 3-31-40, ZWG 98,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4111''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38440, UGC 7103, MCG 7-25-26, ZWG 215,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4112''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38452, ESO 321-6, MCG -7-25-3, AM 1204-395, IRAS12045-3955. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4117''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38503, UGC 7112, MCG 7-25-27, ZWG 215,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4106''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38417, ESO 440-56, MCG -5-29-14, AM 1204-292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4108A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4108A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38343, UGC 7088, MCG 11-15-21, ZWG 315,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4108A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4115''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4115 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4113''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38451, NGC 4122, MCG 6-27-11, ZWG 187.9, KUG 1204+332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қазақсай''' Іле алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Алматы облысы Ұйғыр ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 620 км2. ==Бастауы == Бастауын Кетпен (Ұзынқара) жотасының батыс бөлігінің солтүстік беткейіндегі бұлақтардан алып, Шонжы ауылына км жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Су деңгейі сәуірдің 2-жартысынан шілдеге дейін көтеріледі. Ең көп су ағымы 216 м3/с. Суы бау-бақша суғаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Іле су алабы Санат:Ұйғыр ауданы өзендері 
'''NGC 4114''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38460, MCG -2-31-18, NPM1G -13.0366. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4119''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38527, NGC 4124, IC 3011, UGC 7117, MCG 2-31-36, ZWG 69.58, IRAS12055+1039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4116''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38492, UGC 7111, MCG 1-31-22, ZWG 41.41, KCPG 322A, IRAS12050+0258, UM 476. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4122''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4122 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38451, NGC 4113, MCG 6-27-11, ZWG 187.9, KUG 1204+332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4120''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38553, UGC 7121, MCG 12-12-1, ZWG 335.4, IRAS12060+6949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4121''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38508, MCG 11-15-26, ZWG 315.18, NPM1G +65.0080. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4124''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38527, NGC 4119, IC 3011, UGC 7117, MCG 2-31-36, ZWG 69.58, IRAS12055+1039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4126''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38565, UGC 7123, MCG 3-31-47, ZWG 98,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4118''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 20 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38507, MCG 7-25-28, ZWG 215,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4123''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4123 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38531, UGC 7116, MCG 1-31-23, MK 1466, KCPG 322B, IRAS12056+0309, ZWG 41.42, UM 477. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ сербегі''', қазақ брахантемумы () астралылар тұқымдасы, сербек туысына жататын шала бұта. Қазақстанда Тобыл Есіл өзендерінің аңғарларында, Бетпақдала мен Балқаштың сол ғана кездеседі. Биіктігі 15 см, сабағы өте көп, қарапайым, жоғары қарай бұтақтана өсетін өсімдік. Жапырақтары ұзын, сағағынан шығатын жерінде жалпайып келеді (ұзындығы см, ені 1,3 см). Жапырақтарының тақталары жартылай шеңбер тәрізді, тек жоғaрғы жапырақтарынікі саусақ салалы 3-ке бөлінген қысқа немесе ұзын, біз сияқты үшкір болады. Гүлдерінің саны 6, сары түсті, олар тісше тәрізді тілімденіп, дара себет гүлшоғырына топталған. Тамыз қыркүйек айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі тұқымша, пішіні ұршық сияқты, ондағы жүйкелері көзге әрең көрінеді, айдаршасы болмайды. Қазақ сеобегі таралу аймағы шектелген түр болғандықтан, Қазақстанның эндемигі болып саналады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 4129''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38580, NGC 4130, MCG -1-31-6, IRAS12063-0845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4127''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38550, UGC 7122, MCG 13-9-12, ZWG 352.19, IRAS12060+7705. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4128A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4128A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38558, NPM1G +69.0097. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4128A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4125''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E6/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қаңтарда Hind John Russell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38524, UGC 7118, MCG 11-15-27, ZWG 315.19, IRAS12055+6527. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4109''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 21 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38427, MCG 7-25-24, ZWG 215.27, NPM1G +43.0210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4130''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 15 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38580, NGC 4129, MCG -1-31-6, IRAS12063-0845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4132''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38593, MCG 5-29-20, ZWG 158.30, KUG 1206+295A, IRAS12064+2931. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4135''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38601, MCG 7-25-32, ZWG 215,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4131''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38573, UGC 7126, MCG 5-29-19, ZWG 158,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4128''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38555, UGC 7120, MCG 12-12-2A, ZWG 335,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
Жиужайгоу орналасуы '''Маржан барқын сарқырамасы''' () Қытайдағы Сычуан өлкесінің батыс бөлігіндегі Аба Тибет және Чияң аутономиялық облысында орналасқан сарқырама. Маржан барқын сарқырамасы Жиужайгоу алқабындағы ең сұлу жерлердің бірі. Ол 2433 биіктікте орналасқан, өз биіктігі 21 m. Сарқыраманың ұшар басындағы ені 16265 m. 40 биіктіктен құлайтын сарқырама айшық пішіндес. Маржан барқын сарқырамасы == Түсініктемелер == == Сыртқы сілтемелер == Санат:Қытайдағы дүниежүзілік мұра орындары Санат:Қытайдағы сарқырамалар Санат:Қытайдың ұлттық парктері Санат:Сычуан Санат:Қытай құрылысы Санат:Алфавит бойынша сарқырамалар 
'''ҚАЗАҚСОР''', Қазақ соры Қазақстан (Қарақия ауданы), Түрікменстан және Өзбекстан шекараларының түйіскен жерінде жатқан сор. Аумағының басым бөлігі (75 80%-ы) Түрікменстанда. Ұзындығы 35 км, енді жері 10 км-ден астам. Қабыланқыр кемерінің шығысында жатқан сор табаны теңіз деңгейінен 35 төменде. Оңтүстік, Құмсебшен құмды алқабы алып жатыр. Солтүстік, сол түстік-шығыс және шығысы Қабыланқыр кемерлі шыңымен шектелген. Кемердің салыстырмалы биіктігі 100 105 м. Батысында көктемгі қар, жаңбыр суларынан уақытша пайда болатын Селдепше құрғақ арнасы жатыр. ==Сілтемелер== Санат:География 
'''NGC 4139''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38213, IC 2989, MCG 0-31-30, ZWG 13.61, Todd 16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4133''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4133 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38578, UGC 7127, MCG 13-9-13, ZWG 352.20, IRAS12063+7510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4136''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38618, UGC 7134, MCG 5-29-25, ZWG 158.34, KUG 1206+302, IRAS12067+3012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4138''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38643, UGC 7139, MCG 7-25-35, ZWG 215,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4134''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38605, UGC 7130, MCG 5-29-23, ZWG 158.31, KUG 1206+294, IRAS12066+2927. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4143''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4143 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38654, UGC 7142, MCG 7-25-36, ZWG 215,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4137''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38619, UGC 7135, MCG 7-25-33, ZWG 215.36, VV 454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4146''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38721, UGC 7163, MCG 5-29-28, ZWG 158,36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4142''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38645, UGC 7140, MCG 9-20-102, ZWG 269,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4144''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38688, UGC 7151, MCG 8-22-77, ZWG 243.48, IRAS12074+4644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қазақстанның ежелгі қорықтары''' Қазақстан аумағындағы әр түрлі тарихи кезеңдерде ортa не жергілікті билік тарапынан немесе жеке меншік жер иесі тарапынан қорғауға алынып, шаруашылық айналымнан шығарылған, табиғаты ерекше сұлу, тарихи құнды жерлер. Қазақстан жерінде табиғаты бай аймақтар ерте кездерден «қорықты жер» деп аталып, қатаң қорғауға алынғандығы тарихи жазба деректерден белгілі. Белгілі шығыстанушы ғалым А.Н. Бернштамның ұзақ жылдар бойы Қазақстан мен Қырғызстан өңіріне жүргізген археология зерттеулерінде Тянь-Шань тау бөктерлерінде қола дәуірден (б.з.б. ғ.) 15 ғ-ға дейінгі мекендеген тайпалардың арнайы қорықты жерлері болғандығы туралы жазылған. Табиғаты әсем мұндай жерлерде ел қоныстанбаған. Сондықтан осындай қорықты жерлер жабайы жануарлардың емін-еркін өсіп көбеюіне өте қолайлы болған. Шығыстанушы ғалым Н.Я. Бичурин өз еңбектерінде б.з.б. ғ-ларда Жетісу өңірінде мал шаруашылығымен шұғылданатын көшпелі үйсін тайпаларының мекендегенін және олардан шыққан дәулетті адамдардың табиғаты көркем жерлерді «қорық» деп белгілеп, ол жерлерге рұқсатсыз мал жаюға, аң аулауға тыйым салғаны туралы жазған. Қытай жиһанкезі Сюань Цзан Жетісу өңіріне жасаған саяхатында (7 ғ.) қазіргі Талас өзeнiнің таулы аңғарындағы Мыңбұлақ қойнауында орналасқан қорықты жер туралы жазған. Оның қолжазбаларында бұл қорықты жерде мойнына қоңырау тағылған жабайы бұғылардың өте көп болғаны және оларды ешкімнің атуына рұқсат етілмейтіні туралы деректер келтірілген. Сондай-ақ Талас өңірінде ертеде жабайы жылқының бір түрі құланның да арнайы қорықта қорғалғандығын, сол өңірдегі жер-су атаулары да дәлелдей түседі. Белгілі тарихшы ғалым М.Е. Массон өз еңбектерінде Талас өзенінің жоғарғы ағысының аңғарында ғ-ларда аң аулауға арналған қорықтың болғандығын жазады. Бұл қорықта негізінен жабайы құландар қорғалып «Құланқорық» деп аталған. Қазақстан жеріндегі ежелгі қорықтар негізінен Сырдария, Шу, Талас, Іле, Аягөз және Ертіс өзендерінің бойында, Сарыарқа өңірі мен Жайық алабында болған. Мысалы, Сыр бойындағы әйгілі «Кеңқорық», «Шаян», «Жаңақорған», Сарыарқадағы «Ерейментау», «Басқорық», «Ханқорық», «Киікті қорық», «Алтынқорық», Шыңғыстаудағы «Жидебай», Зайсан өңіріндегі «Сарышоқы» қорықтарын атауға болады. Ертеде республика жерінде қорықты жерлердің болғандығын дәлелдей түсетін география жер-су атаулары да көптеп кездеседі. Орта Азия және Қазақстан жерінде 90-ға жуық жер-су атаулары тікелей қорық атымен байланысты қойылған. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан қорықтары 
'''NGC 4147''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан VI типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4153, GCL 18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4140''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38218, NGC 4077, UGC 7063, MCG 0-31-31, ZWG 13.63, Todd 14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4145''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38693, UGC 7154, MCG 7-25-40, ZWG 215.42, KUG 1207+401, KCPG 324A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4145A-2''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4145A-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 213942, 1208+40, VV 814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4145A-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4141''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38669, UGC 7147, MCG 10-17-152, ZWG 292,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4150''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38742, UGC 7165, MCG 5-29-29, ZWG 158.37, IRAS12080+3040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4145A-1''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4145A-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38778, MCG 7-25-46, ZWG 215.48, KUG 1208+400, 1208+40, VV 814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4145A-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4153''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4147, GCL 18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4156''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38773, UGC 7173, MCG 7-25-45, ZWG 215.47, KCPG 325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4155''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38761, UGC 7172, MCG 3-31-58, ZWG 98,82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
Water Dolphin '''Қазақстанның су ресурстары''' Қазақстанның жер үсті суларының ресурсы сулылығы бойынша орташа көлемі 100,5 км3; соның ішінде не бары 56,5 км3-і ғана республика аумағында қалыптасқан, қалған көлемі Орта Азия Ресей Федерациясынан және Қытай Халық Республикасынан келетін өзен суларынан құралады. Өзен ағынының көлемі бойынша Қазақстан планетаның сумен неғұрлым аз қамтылған елдерінің қатарына жатады. Қажетті су тұтыну көлемі 54,5 км3-ді құрайды, мұның сулылығы бойынша орташа есеппен жылда шаруашылыққа пайдаланылу мүмкіндігі 46,0 км3-ден аспайды. Су тапшы жылдары су ресурстарының көлемі 58 км3-ге дейін, ал пайдаланылатын су тиісінше 26 км3-ге дейін төмендейді. Тұщы жер асты суларының қоры 15,1 км3-ді құрайды, оларды пайдалану деңгейі 11,3% немесе 1,7 км3. Қайтымды сулардың көлемі км3, су көздеріне қайта құйылған су км3-ден аспайды, қалған ағынды құрамы сейіледі немесе жерге сіңіп кетеді. Қайтымды сулар табиғи сулар мен қоршаған ортаны ластаудың негізгі көзі болып табылады. Соңғы кезде су ресурстарының сандық және сапалық сарқылуы жүріп жатыр. Адамзат өз қажеттілігіне негізінен гидросфера жалпы көлемінің 1% құрайтын тұщы суды пайдаланады. Бұл мәселені шешу үшін әлемдік мұхит, жер асты және мұздықтардың суын тұщыландыруды қарастыру керек. Бұлардың ішінде жер асты суларының біршама болашағы бар. == Дереккөздер == Санат:Су ресурстары Санат:Қазақстан географиясы Санат:Тізімдер 
'''NGC 4152''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38749, UGC 7169, MCG 3-31-52, MK 759, VCC 25, IRAS12080+1618, ZWG 98,77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4148''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38704, UGC 7158, MCG 6-27-18, ZWG 187,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4149''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38741, NGC 4154, UGC 7167, ZWG 292.76, MCG 10-17-155, IRAS12080+5834. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4161''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38834, UGC 7191, MCG 10-18-2, ZWG 292.78, IRAS12090+5800. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4158''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4158 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38802, UGC 7182, MCG 3-31-60, ZWG 98.84, IRAS12086+2027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4166''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 15 наурызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38882, UGC 7198, MCG 3-31-68, ZWG 98,96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4151''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38739, UGC 7166, MCG 7-25-44, ZWG 215.45, KUG 1208+396A, KCPG 324B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4160''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4160 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4163''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38881, NGC 4167, UGC 7199, MCG 6-27-26, ZWG 187.20, KUG 1209+364. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4157''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38795, UGC 7183, MCG 9-20-106, ZWG 269.38, FGC 1380, IRAS12085+5045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ''', Республиканың флорасы жоғары сатыдағы өсімдіктердің 6000-нан астам түрлерін қамтиды, соның ішінде 90%-ға жуығы орман қоры болып есептелінеді. Әсіресе тек Қазақстан жерінде ғана кездесетін ағаш түрлері (мыс., Шренк шыршасы, т.б.) өте бағалы. Республиканың жер қорының 60%-ға жуық жері өсімдік жамылғысымен қамтылған. Қазақстан жерінің орманды алқабы шамамен 3,8%-дай болса, кейбір облыстарда (Ақтөбе, Жезқазған, т.б.) бұл көрсеткіш 0,1%, ал Шығыс Қазақстан, Сол түстік Қазақстан облыстарында 14%, кейде одан жоғары болады. Орман қорының ауданы 24,3 млн. га, оның ішінде бұл жерлердің 50%-ынан астамы ауыл шаруашылығы пайдалануына берілген. Республикада жыл сайын 506 мың м2 ағаш сүрегі, 94 мың м2 кеспе ағаш материалдары, 170-тей дәрі-дәрмектік шикізат дайындалады. Дегенмен соңғы кезде ормандардағы ағаштарды жаппай кесу, өрт, ауа райының қолайсыз жағдайларынан (қатты жел соғу, ұзақ уақыт жауған нөсер жаңбыр, т.б.) ағаштардың құлап өз тіршілігін жоюы жиі кездеседі. Соның нәтижесінде орман алқаптары азаюда. Ал ормандарды қалпына келтіру, орман алқаптарын ұлғайту жұмыстары қарқынды қолға алынбай отыр. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан орман шаруашылығы 
'''NGC 4162''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38851, UGC 7193, MCG 4-29-46, ZWG 128.51, KUG 1209+244, IRAS12093+2423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4159''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38777, UGC 7174, MCG 13-9-15, ZWG 352.22, IRAS12085+7624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4154''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38741, NGC 4149, UGC 7167, ZWG 292.76, MCG 10-17-155, IRAS12080+5834. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4170''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4170 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4171''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 мамырда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4171 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4167''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38881, NGC 4163, UGC 7199, MCG 6-27-26, ZWG 187.20, KUG 1209+364. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4164''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 22 наурызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38877, ZWG 69.76, VCC 43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4172''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38887, UGC 7205, MCG 9-20-109, ZWG 269.39, ZWG 292,80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4168''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38890, UGC 7203, MCG 2-31-46, ZWG 69.81, VCC 49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4176''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4176 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38928. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазақстан Республикасының экологиялық статусы''', ҚР БҰҰ субъектісі ретінде Дүниежүзілік Мемлекеттер Қауымдастығына 1992 ж. қабылданды. Халықаралық құқық ұстанымдарына сәйкес өзінің меншікті ресурстарын пайдалану жөніндегі қоршаған орта мен даму саласындағы саясатқа сәйкес табиғи-тарихи тұрғыдан негізделіп, Ата заңмен бекітілген толық егеменді құқығын жүзеге асырады. Қазақстан Дүниежүз. Қауымдастыққа кіретін басқа елдердің мүдделерін сақтай отырып, экол. қауіпсіздіктің қамтамасыз етілуіне жауапты болады. Қазақстан жері табиғи ресурстарға бай. Сондықтан энергет., т.б. табиғи ресурстардың ғаламдық және аймақтық нарықтарындағы табиғатты пайдалану мен интегр. процестер жүйесіне белсене қатысады. Республика аумағының біраз жері сейсмик. қауіпті болғандықтан зілзала қаупі табиғатты пайдалану мен экол. қауіптің техногендік факторына үстеме болып қосылады. БҰҰ-ның қоршаған орта мен даму жөніндегі Рио-де-Жанейро декларациясының 6-ұстанымына сәйкес ұлттық экол. доктринада ҚР статусы жөнінен экологиясы әлсіз ел деп сипатталады. Сондықтан республикадағы табиғатты пайдаланудың экология проблемалары ұлттық, аймақтық және ғаламдық тұрғыдан өзекті мәселе болып саналады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан экологиясы 
'''NGC 4165''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38885, IC 3035, UGC 7201, MCG 2-31-45, KUG 1209+135, ZWG 69.78, VCC 47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4173''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38897, UGC 7204, MCG 5-29-33, ZWG 158.43, The Box, KUG 1209+294A, HCG 61B, FGC 1382. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4175''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38912, UGC 7211, MCG 5-29-36, ZWG 158.45, HCG 61C, The Box, IRAS12099+2926. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4179''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38950, UGC 7214, MCG 0-31-38, ZWG 13.104, Todd 15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4174''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38906, UGC 7206, MCG 5-29-34, ZWG 158.44, MK 761, The Box, KUG 1209+294B, ARAK 351, HCG 61D, PRC C-39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4182''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38964, NGC 4180, UGC 7219, MCG 1-31-25, VCC 73, IRAS12104+0719. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4178''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38943, IC 3042, UGC 7215, MCG 2-31-50, ZWG 69.88, VCC 66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4183''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38988, UGC 7222, MCG 7-25-51, ZWG 215.53, FGC 1386. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4177''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38937, MCG -2-31-21, IRAS12101-1344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4185''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38995, UGC 7225, MCG 5-29-38, ZWG 158,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗАҚСТАН СПАРАССИСІ''' (Sparassіs kazachtanіcus) базидиялы саңырауқұлақтар класы, гименомицеттер тобының афиллофоралар қатарына, рогатиктер тұқымдасына жататын саңырауқұлақ. Сол түстік Қазақстан облысының орташа гумусты (қара шірінді), қара топырақты жерлерінде өсетін топ қайыңдардың арасынан табылған. Қазақ спарассисінің жемістік денесі етжеңді қалпақша мен аяқшадан тұрады. Қалпақшасы дөңгелек сфера немесе шар тәрізді, диаметрі см. Жас кезінде саңырауқұлақтың сыртын ақшыл перде жауып тұрады. Өсе келе пердесі жыртылып, астынан жапырақ тәрізді бір-бірімен жабысып, тарамдалып өскен қалпақшасы көрінеді. Аяқшасы жемістік денесінің ортасынан шығады. Оның биіктігі см, ені 1,2 см, төменгі жағы жуан, ақшыл сұр түсті, ал жоғары қарай жіңішкере түседі, қоңырқай түсті болады. Қзақстан спарассисі жеуге жарамсыз саңырауқұлақ. Өте сирек кездесетін, жойылып бара жатқан түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сілтемелер== Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 4186''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4186 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39057, NGC 4192B, UGC 7240, MCG 3-31-81, ZWG 98.111, VCC 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4184''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 130-SC10, OCL 877. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4187''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39004, NGC 4187A, UGC 7229, MCG 9-20-117, ZWG 269,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4187C''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4187C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39006, MCG 9-20-118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4187C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4169''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38892, UGC 7202, MCG 5-29-32, ZWG 158.41, HCG 61A, The Box. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4187B''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4187B деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4187B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4181''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38938, MCG 9-20-111, ZWG 269.41, NPM1G +53.0123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4191''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39034, UGC 7233, MCG 1-31-26, ZWG 41.49, VCC 94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4192A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы 15 наурызда Пьер Франсуа Андре Мешен астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4192A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39002, UGC 7223, MCG 3-31-76, VCC 81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4192A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4193''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39040, IC 3051, UGC 7234, MCG 2-31-53, VCC 97, IRAS12113+1326, ZWG 69,91. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазақтың ақбас сиыры''' сиырдың етті тұқымы. Қазақ және қалмақсиырларын герефорд бұқасымен будандастыру арқылы 1932 50 ж. Қазақстан мен Ресейде шығарылған. Тұқым құрамында 11 зауыттық желісі бар, оның 9-ы Қазақстанда. Бұл тұқым республиканың далалы және шөлейт аудандарының табиғи жағдайына бейімделген. Түсі қызыл, басы, құйрығының ұшы, әукесі, бауыры мен сирағы ақ болады. Етті малға тән белгілері өте айқын, тез жетіледі. Кеудесі кең, етті, аяқтары қысқа, берік келеді. Сақа бұқасы орта есеппен 800 900 кг (кейде 1100 1300 кг), сиыры 450 500 кг (кейде 520 580 кг), айлық еркек танасы 200 220 кг, ұрғашы танасы 180 200 кг тартады. 15 18 айлығында еркек тайынша тәулігіне 900 1000 г, ұрғашы тайынша 700 800 салмақ қосады. Ет түсімі 57 60%. Қазақтың ақбас сиыры Ақмола облысының «Қазақстан», «Саха»; Шығыс Қазақстан облысының «Қалбатау», Батыс Қазақстан облысының «Чапаевский»; Қостанай облысының «Ключевое», «Степное»; Павлодар облысының «Глазырина», «Дархан»; Сол түстік Қазақстан облысының «Алабота» өсіріледі. Тұқымды шығарған бір топ ғалымдарға (Н.З. Ғалиакберов, Б.М. Мусин, т.б.) КСРО Мемлекет сыйлығы берілді (1950). ==Дереккөздер== Санат:Сиыр тұқымдары 
'''NGC 4195''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39082, UGC 7244, MCG 10-18-10, ZWG 292.83, ZWG 293,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4189''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39025, IC 3050, UGC 7235, MCG 2-31-54, KUG 1211+137, IRAS12112+1342, ZWG 69.92, VCC 89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4187A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4187A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39004, NGC 4187, UGC 7229, MCG 9-20-117, ZWG 269,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4187A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4196''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39098, UGC 7245, MCG 5-29-40, ZWG 158,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4188''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39059, MCG -2-31-23, IRAS12115-1218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4198''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39090, IC 778, UGC 7249, MCG 9-20-123, ZWG 269,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4180''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38964, NGC 4182, UGC 7219, MCG 1-31-25, VCC 73, IRAS12104+0719. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4190''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39023, UGC 7232, MCG 6-27-30, ZWG 187.24, VV 104, KUG 1211+369. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4197''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39114, UGC 7247, MCG 1-31-29, ZWG 41.52, FGC 1390, IRAS12121+0605, VV 520, VCC 120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4192B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы 15 наурызда агроном Пьер Франсуа Андре Мешен ашқан болатын және NGC каталогында 4192B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39057, NGC 4186, UGC 7240, MCG 3-31-81, ZWG 98.111, VCC 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4192B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қазақтың етті-биязылау жүнді қойы''' тез жетілгіш, жоғары сапалы етті, бағалы кроссбред және кроссбред типтес жүн беретін қой тұқымы. 1945 91 жылы тұқымдық тип (сүле) құрамымен сынақтан өтті. Қаншеңгелдік сүле құйрықты қылшық жүнді саулықтарды прекос қошқарларымен ұрықтандырудан алынған будандарды өзара төлдетіп, бұдан алынған будандарды линколь, корридель тұқымдарымен кірістіре будандастыру нәтижесінде алынды. Ақсеңгірлік сүле қазақтың биязы жүнді қойларын линкольн, ромни-марш, корридель қой тұқымдары қошқарларымен; ал шулық сүле жергілікті биязы-қылшық жүнді қойларды ставрополь, оңтүстік қазақ мериносы, қазақтың етті биязылау жүнді қой тұқымы қошқарларымен; қаншеңгелдік сүле cолтүстік кавказ, ромни-марш, линкольн қой тұқымдары қошқарларымен кіріспе будандастыру жолдарымен шығарылды. Алынған қой тұқымының қошқарлары 90 110 кг, саулықтары 55 62 кг салмақ тартады, қошқарларынан 4,7 6,0 кг, саулықтарынан 2,5 3,0 кг таза жүн қырқылады. Кроссбред жүні жеңіл өнеркәсіп үшін аса бағалы шикізат болып табылып, арнайы мата және тоқыма бұйымдар жасау үшін пайдаланылады. Әрбір 100 саулықтан 120 140 қозы алынады. Бұл қой тұқымы Алматы, Жамбыл облыстарының түрлі меншік иелігіндегі қожалықтар мен Қазақ қой шаруашылығы технологиялық ғылыми-зерттеу институтының “Ақсеңгір” және К.Мыңбаев тәжірибе ш-тарында өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''NGC 4201''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39120, MCG -2-31-24, IRAS12120-1118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4194''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39068, UGC 7241, MCG 9-20-119, MK 201, IRAS12116+5448, ZWG 269.43, 1ZW 33, VV 261, ARP 160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4206''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39183, IC 3064, UGC 7260, MCG 2-31-66, VCC 145, IRAS12127+1318, ZWG 69.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4199-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4199-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200285, UGC 7253, MCG 10-18-11, ZWG 292.84, ZWG 293.5, VV 183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4199-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4204''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39179, UGC 7261, MCG 4-29-51, ZWG 128.60, KUG 1212+209A, IRAS12126+2056. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4202''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы ақпанда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39495, UGC 7337, MCG 0-31-46, ZWG 13.121, Todd 18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4209''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4209 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4210''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4210 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39184, UGC 7264, MCG 11-15-39, ZWG 315.28, IRAS12128+6615. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4199-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4199-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39135, UGC 7253, MCG 10-18-11, ZWG 292.84, ZWG 293.5, VV 183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4199-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4208''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39224, NGC 4212, UGC 7275, MCG 2-31-70, VCC 157, IRAS12130+1411, ZWG 69.110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
''picture''. '''Қазақтың қатпарлы өлкесі''', Сарыарқа қатпарлы аймағы Жер қыртысының қалыптасу тарихындағы тектоникалық ерекшеліктеріне сай, геологиялық құрылысы жағынан біртұтас қарастырылатын Қазақстан жерінің ірі аумағы; Орал Моңғол белдеуінің ірі құрылымдық бөлігі. Оның ауқымы географиялық тұрғыдан Солтүстік, Орталық және Оңтүстік Қазақстан аймақтарының едәуір бөлігіне сәйкес келеді. Қазақтың қатпарлы өлкесінің солтүстік шекарасы Батыс Сібір жазығына тиесілі түзілімдерімен жаппай көмкерілген Ертіс маңы синеклизасының оңтүстік жиегімен шектеледі. Оңтүстік шекарасы шартты түрде республиканың оңт-тегі мемлекет шекарасымен өтеді. Шығысында Обь Зайсан қатпарлы өлкесіне тиесілі Зайсан қатпарлы жүйесімен жапсарласса, батысында Торғай ойысымын (солтүстік бөлігінде) және Тұран тақтасын (оңтүстік бөлігінде) жаппай көмкеріп жатқан шөгінділерінің астына қарай сұғына енген. Бұл өлке ауқымындағы тектоникалық құрылымдар, негізінен, палеозой эрасында қатпарланып тұрақтанған түзілімдердің жер бетіндегі ашылымдарымен сипатталады, сондай-ақ түзілімдерімен көмкерілген шағын ішкі ойыстар ұшырасады (мысалы, Теңіз, Шу-Сарысу, Балқаш, Іле, Алакөл, т.б.). Өлкені құрайтын тау жыныстары қатарында палеозойлық түзілімдердің арасынан кембрийге дейін қатпарланып тұрақтанған біршама ірі орт. массивтер (мысалы, Көкшетау, мен ірілі-ұсақты блоктар (Ешкіөлмес, Aқдің, Ерейментау, Бозшакөл, Шу жақпартасы, Қаратау, Кіндіктас, Атасу-Мойынты, т.б.) ұшырасады. Оны құрайтын палеозойлық жарылымдардың қатпарланып тұрақтану уақыты бірнеше қатпарлы жүйелерге жіктеледі. Кембрийге дейінгі құрылымдар кең тараған, бірақ каледон, герцин процестерге қайтадан ұшырағандықтан, бұлар сақталмай, кейінгі жас құрылымдар (ойыстар) астында қалған. Ең көне саналатын төменгі протерозойдың тау жыныстары (абстракты жасы 1,7 миллард жыл) карел тектогенезі кезінде қалыптасқан платформаның қалдықтары (бөлшектері) ретінде Ұлытауда, Көкшетауда, Солтүстік Тянь-Шаньда, ортаңғы және жоғарғы протерозой, рифей жыныстары каледондық төменгі ярусы ретінде Ерейментауда, Ешкіөлместе, Шу-Іле тауларында, Кіндіктаста, Қаратауда кездеседі. Бұлар амфиболит, гнейс, тақтатас, эклогит, кварц, мәрмәр сияқты метаморфогендік жыныстардан құралады. Каледон құрылымдары кембрийге дейінгі жыныстармен бірге Қазақтың қатпарлы өлкесінің негізін құрлымдық іргетасын құрайды. Тұтас алғанда Қазақтың қатпарлы өлкесінің сыртынан каледон құрылымдарымен қоршалған. Сарыарқаның батыс, оңтүстік-батыс жағында каледонидтер құрылымдарымен бірге дөңесі батысқа бағытталған доға тәрізді, белдеу құрайды. Бұл белдеу Солтүстік Есіл бойынан басталып Сарыарқа сыртымен Ұлытау, Қаратау арқылы Солтүстік Тянь-Шаньмен жалғасады. Қатпарлы аймақтың шығысында каледондық құрылым белдеуі қалыптасқан. Ол Сарыарқаның солтүстік мен шығысында басымырақ тараған каледонидтер тән жыныстардан құралады. Каледонидтер негізінен салаир, такон тектогенез сатылары нәтижесінде қалыптасқан. Герциндік құрылымдар тектогенез процестерінің соңғы туындылары ретінде аймақтың қатпарлық сипатын анықтайды. Бұлар Сарыарқаның ішкі бөлігіндегі жолмен дамыған жүйелерде, протерозой, каледон құрылымдары бетіндегі ойпаңдарда үстеме (қондырма) мульдалар түрінде, типтес аралық белдемдерде кеңінен тараған. Аймақтың каледонидтері мен ішкі герциндік геосинклиналь жүйесі аралығында Сарыарқаның белдеуі аталатын ірі геол. құрылым орналасқан. Бұл белдеу Семізбұғы маңынан бастап, Жақсыкөң, Сарысу алабы, Бетпақдала шеті, Желтау арқылы Ілеге өтеді де, Жоңғар-Балқаш қатпарлы жүйесін сырт жағынан доғаша қоршайды. Аталған жүйе ішінде жоғарғы палеозойдың орогендік жағдайында қалыптасқан Балқаш-Іле жанартаулық белдеуі бар. Интрузиялық жыныстар геологиялық құрылымдарда, жанартаулық белдеулерде, терең жарылымдар бойында белгілі заңдылықпен орналасқан. Қазақтың қатпарлы өлкесінде гранитоид интрузиялары мол. Кейбір құрылымдар, кең алаптар (Көкшетау, Іле сырты түгел дерлік граниттен тұрады. Жоғарғы протерозойдың (рифейдің) кішігірім граниттері Ұлытауда, Шу-Іле тауларында, аймақтың солтүстігінде кездеседі. Солтүстікте Қырыққұдық, Бурабай, оңтүстікте Қордай, Талғар кешендері сияқты ордовик пен силур интрузиялары да мол. Бұлар шағын массивтерден бастап ауданы ондаған мың км²-ге жететін (Көкшетаудағы Зеренді батолиті 30 мың км², Іле Алатауындағы Алматы интрузиясы 15 мың км²) орасан ірі батолиттер ретінде де қалыптасқан. Мұндағы каледон абстракты жасы 540 420 млн. жыл. Герциндік гранитоидтер Сарыарқаның жанартаулық белдеуінде, Жоңғар-Балқаш жүйесінде тараған. Жоғарғы палеозой интрузиялары габбро, диорит, гранодиорит, қалыпты гранит, аляскит, монцонит, граносиенит, сиенит құрамды келеді, көбірек тарағандары гранодиорит пен гранит. Бұлар Балқаш-Іле орогендік белдеуінде, аймақтың т.б. орындарда кездеседі. Қазақтың қатпарлы өлкесінде бірнеше тектогенез процестерінің ұзақ уақытқа созылуынан қалыптасқан жасы әр түрлі ірі және шағын жарылымдар өте көп тараған. Бұлар Сарыарқаның үлкенді-кішілі геологиялық құрылымдарын әр бағытта тіліп тор тәрізді жүйе құрайды. Ірілері әрі тереңдері (жер қыртысының төменгі қабатына жетеді) Шығыс Орал және Сарыарқа жер жарылымдары. Біріншісі аймақты Орал–Тянь-Шань жүйесінен, екіншісі аймақты бойлық бағытта қақ ортасынан тіліп өтеді. Солтүстік-батыс бойлық және солтүстік-шығыс бағыттардағы жарылымдардың қиылысуынан аймақта сұлбасы ромб тәрізді шағын құрылымдар қалыптасқан. Қазақтың қатпарлы өлкесі әр түрлі кенге бай. Республиканы минералдық шикізатпен, әсіресе, металдармен қамтамасыз ететін кен орындарының басым көпшілігі осы өлке аумағында орналасқан. ==Дереккөздер== Санат:Сарыарқа 
'''NGC 4205''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39143, UGC 7258, MCG 11-15-38, ZWG 315.27, IRAS12125+6403. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4205 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4203''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39158, UGC 7256, MCG 6-27-40, ZWG 187.29, IRAS12125+3328. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4211A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 30 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4211A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39221, NGC 4211, UGC 7277, MCG 5-29-42, ZWG 158.53, KCPG 327A, ARP 106, VV 199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4211A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4207''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39206, UGC 7268, MCG 2-31-69, ZWG 69.107, VCC 152, IRAS12129+0951. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4211B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 30 сәуірде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 4211B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39195, UGC 7277, MCG 5-29-43, ZWG 158.53, KCPG 327B, ARP 106, VV 199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4211B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4211''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 30 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39221, NGC 4211A, UGC 7277, MCG 5-29-42, ZWG 158.53, KCPG 327A, ARP 106, VV 199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4200''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39124, UGC 7251, MCG 2-31-57, ZWG 69.96, VCC 122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4212''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39224, NGC 4208, UGC 7275, MCG 2-31-70, VCC 157, IRAS12130+1411, ZWG 69.110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4213''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39223, UGC 7276, MCG 4-29-54, ZWG 128,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4215''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39251, UGC 7281, MCG 1-31-31, ZWG 41.55, ARAK 352, VCC 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қойы''' ет-май өндіру бағытында шығарылған ежелгі қой тұқымы. Дене пішіні бір-біріне ұқсас, тек өнімділігіне және өсірілетін өңіріне қарай бөлінетін 22 тармағы белгілі. Дене бітіміне байланысты топқа бөлінеді. Ірілеріне: еділбай қостанай терісаққан ырғыз-шалқар бағаналы бесата, т.б.; орташаларына: торғай сарысу шу қарқаралы, т.б.; ұсақтарына: мерке жетісу ертіс т.б. тармақтары жатады. Бұл тармақтардың ішінде дене бітімі мығым, ет, жүн түсімі жоғары, түбіті қалыңырағы еділбай қойы. Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қойы дене бітімі шымыр, сүйегі берік, басы орташа, тұмсығы түзу, не сәл дөңестеу. Мойыны аса ұзын емес, кеудесі кең, жоталы. Сирақтары ұзын, тұяқтары өте мықты. Қойлардың түсі, көбінесе қоңыр, қызғылт сары, көк және қара болады. Қошқарының тірідей салмағы 90 110 кг, саулығы 60 65 кг тартады, олардан тиісінше 3,5 кг және 1,8 2,2 кг жүн қырқылады. Әр 100 саулықтан 105 112 қозы алынады. Енесінен бөлген кезде еркек қозылар 34 37 кг, ұрғашылары 32 35 кг салмақ тартады. айлық еркек қозылардың сойыс шығымы 50 52% болады. Қазақстанның барлық облыстарында өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''NGC 4216''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39246, UGC 7284, MCG 2-31-72, ZWG 69.112, VCC 167, IRAS12133+1325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4219A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4219A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39484, ESO 267-38, MCG -7-25-6, DCL 13, IRAS12153-4315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4219A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4219''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39315, ESO 267-37, MCG -7-25-5, AM 1213-430, DCL 9, IRAS12138-4302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4224''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4224 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39328, UGC 7292, MCG 1-31-34, ZWG 41.60, VCC 199, IRAS12140+0744. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4220''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39285, UGC 7290, MCG 8-22-89, ZWG 243.55, IRAS12137+4809. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4214''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан IAB(s)m типті бұрыс галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39225, NGC 4228, UGC 7278, MCG 6-27-42, IRAS12131+3636, ZWG 187.32, KUG 1213+366. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4222''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39308, UGC 7291, MCG 2-31-75, ZWG 69.119, VCC 187, IRAS12138+1334, FGC 1396. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4218''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4218 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39237, UGC 7283, MCG 8-22-88, ZWG 243.54, HARO 28, IRAS12132+4824, ARAK 353. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4217''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39241, UGC 7282, MCG 8-22-87, ZWG 243,53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4226''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39312, UGC 7297, MCG 8-22-90, ZWG 243,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қазақтар''' Орталық Еуразияны мекендейтін түркітілдес этнос және ұлт. Дешті-Қыпшақ даласын мекендеген көптеген этностар мен этно бірлестіктердің өзара араласуының нәтижесінде қалыптасты. Қазақтар ретінде Қазақ хандығының құрылуымен белгілі бола бастады. Тілдік құрылымы жағынан Түркі тілдес халықтардың солтүстік-батыс қыпшақ тобына жатады. Қазақ тілінде сөйлейдi. Қазақтар Қазақстанмен көршілес Моңғолия (Баян-Өлгей аймағы), Қытай (Іле Қазақ аутономиялық облысы), Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Түрікменстан елдерінің жерін бірыңғай қоныстаған. 2022 жылдың маусымдағы елдегі тұрғындар саны 19 222 625, бұл әлем бойынша 62-орын. Жер көлемі жағынан әлем елдерінің ішінде 9-орын алады (2 724 902 км²). Елдің елордасы Астана қаласы. 2022 жыл басындағы Республика облыстары бойынша қазақтардың үлесі == Қазақ халқының қалыптасуы == == Қазақ халқының ру-тайпалық құрылымы == == Тарихы == ==== Қазақ хандығы ==== Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (15-16 ғғ.) Қазақ хандығының пайда болуы Қазақстан жерінде 14-15 ғғ. болған және этникалық-саяси процестерден туған заңды құбылыс. Өндіргіш күштердің дамуы, көшпелі ақсүйектердің экономикалық қуатының артуы, феодалдық топтардың тәуелсіздікке ұмтылуы, осы негізде Әбілхайыр хандығы мен Моғолстан арасындағы тартыстың өршуі, әлеуметтік қайшылықтардың үдеyi 15 ғ. жартысында бұл мемлекеттердің құлдырап ыдырауына апарып соқтырды. Әсіресе Әбілхайыр (1428-1468) Жошы-Шайбан- Дәулет-Шайх оғланның ұлы хандығы өте нашар еді. Территориясы батысында Жайықтан бастап, шығысында Балқаш көліне дейін, оңтүстігінде Сырдың төменгі жағы мен Арал өңірінен, солтүстігінде Тобылдың орта ағысы мен Ертіске дейінгі жерді алып жатты.Бір орталықа бағынған мемлекет болмады. Көптеген ұлыстарға бөлінді. Олардың басында Шыңғыс әулетінің әр тармақтағы ұрпақтары, көшпелі тайпалардың билеушілері тұрды. Әбілхайыр билік еткен кезде халық өзара қырқыс пен соғыстан шаршады. 30 жж. ол Тобыл бойында Шайбани ұрпағы Махмұт Қожаханды талқандады. Сыр бойындағы далада Жошы әулетінің Махмұтханы мен Ахметханын (Тоқа Темір тұқымы) жеңді. 1446 жылы Әбілхайыр Темір ұрпақтары мен Ақ Орда хандары ұрпақтарынан Сыр бойы мен Қаратау баурайындағы Сығанақ, Созақ, Аққорған, Өзгент, Аркүк сияқты қалаларды басып алады. 1457 ж. Үз-Темір тайшы бастапан ойраттардан (жайылым жер іздеген) Түркістан өңірінде жеңіліп қалды. Масқара ауыр шарт жасасып, ойраттар Шу арқылы өз жерлеріне кетті. Ал Әбілхайыр өз ұлысында қатал тәртіп шараларын орнатуға кіріседі. Бұл халық бұқарасының оған деге өшпенділігін күшейтті. Нәтижесінде халықтың жартысы Шығыс Дешті Қыпшақтан Түркістан алқаптарына және Қаратау бөктерлерінен Жетісудың батыс өңіріне көшіп барулары еді. Оны Жәнібек сұлтан пен Керей сұлтан басқарды. Дешті Қыпшақ пен Жетісудағы көшпелі бұқара феодалдық қанаудың күшеюіне, соғыстарға наразылық ретінде хандар мен феодалдардың қол астынан көшіп кетіп, қоныс аударды. Сөйтіп, 15 ғ. 50-70 жж, яғни 1459ж. Әбілхайыр хандығынан Жетісудың батысына Есенбұға хан иелігіне Шу мен Талас өзендерінің жазықтығына көшіп келді. Олардың қоныс аударуының бір себебі, оларды Шыңғыс әулетінен шыққан Керей хан мен Жәнібек ханның жаңа қалыптасып келе жатқан қазақ халқының дербес мемлекетін құру, оның тәуелсіз саяси және экономикалық дамуын қамтамасыз ету жолындағы қадамы мен қызметі өз ықпалын тигізді. Жетісу рулар мен тайпалар мемлекет бірлестігінің орталығына айналды. Олардың саны 200 мың адамға жетті. Моғолстан ханы Есенбұға өзінің солтүстік шекарасын қорғату үшін, сондай-ақ өзінің бауыры Тимурид Абу Саид қолдап отырған Жүністің шабуынан батыс шекарасын қорғату үшін пайдаланғысы келді. Жәнібек қазақ хандығының тұңғыш шаңырағын көтерген Барақ ханның ұлы, ал Керей оның ағасы Болат ханның баласы. Барақтан басталатын қазақтың дербес мемлекеттігі жолындағы күресті оның туған ұлы мен немересінің жалғастыруы табиғи құбылыс. Мырза Мұхамед хайдар Дулати Қазақ хандығының құрылған уақытын хижраның 870 жылына (1465-1466 жж.) жатқызады. Қазақтың алғашқы ханы болып Керей жарияланды (1458-1473 жж.). Одан кейін қазақ ханы болып Жәнібек сайланды (1473-1480 жж.). Бұлардың тұсында Жетісу халқы, 1462 жылы Моғолстан ханы Есенбұға өлгеннен кейін ондағы тартыстың күшеюіне байланысты, өзара ынтымақтықты нығайтуға үлес қосты. Әбілхайыр хандығынан көшіп келушілер Жәнібек пен Керейдің қазақ хандығын күшейте түсті. Едәуір әскери күш жинаған және Жетісуда берік қорғанысы бар Жәнібек пен Керей, Жошы әулетінен шыққан сұлтандардың Шығыс Дешті Қыпшақты билеу жолындағы күресіне қосылды. Бұл күрес 1468 ж. Әбілхайыр өлгеннен кейін қайтадан өршіді. Қазақ хандарының басты жаулары Әбілхайырдың мұрагерлері- оның ұлы Шайх -хайдар мен немерелері Мұхамед Шайбан мен Махмұд Сұлтан болды. Сыр өңірі мен Қаратау қазақ хандарының Батыс Жетісудағы иеліктеріне ең жақын болды. Жәнібек пен Керей хандар байланыстардың маңызды орталықтары және күшті бекініс болатын Сыр бойындағы қалаларға өз құқықтарын орнатуға тырысты. Сондай-ақ Сырдың төменгі және орталық сағаларының жерлері қазақтың көшпелі тайпалары үшін қысқы жайылым да еді. 70-жылдары Сауран, Созақ түбінде, үлкен шайқастар болды. Асыны (Түркістанды), Сығанақты біресе қазақ хандары, біресе Мұхамед Шайбани басып алып отырды. Осындай шайқастардың бірінде көрнекті қолбасшы Керейдің ұлы Мұрындық болды. Ол 1480 жылдан бастап хан болды. Соның нәтижесінде 15 ғ. 70-ж-да қазақ хандығының шекарасы кеңейе берді. Оңтүстік Қазақстан қалалары үшін Шайбани әулетімен арадағы соғыстар Жәнібек ханнан кейін қазақ хандығын билеген Бұрындық хан (1480-1511 жж.) тұсында да толастамады. Батыс Жетісудағы иеліктеріне оңтүстіктегі өздеріне қараған қалаларға (Созақ, Сығанақ, Сауран) сүйене отырып, алғашқы қазақ хандары Дешті Қыпшақтағы өкімет билігіне талаптанушы барлық хандарды жеңіп, өз иеліктерін ұлғайтты. Дешті Қыпшақта қазақ хандары билігінің орнығуы, Мұхаммед Шайбаниды Дешті Қыпшақтағы тайпалардың кейбір бөлігін соңына ертіп Мәуереннахрға кетуге мәжбүр етті. Мұнда ол Темір әулеті арасындағы өзара тартысты пайдалана отырып, өкімет билігін басып алды. Сонымен қазақ хандығының құрылуына ұйтқы болған себептер саяси және этникалық процестер болды. Оның басты этапы Керей мен Жәнібектің қол астындағылармен бірге көшпелі өзбектердің басшысы Әбілхайырдан кетіп, Моғолстанның батысына қоныс аударуы. Мұндағы маңызды оқиға Керей мен Жәнібекті жақтаушылардың өзбек-қазақтар, кейін тек қазақтар деп аталуы. Әбілхайырдың өлімінен кейін Керей мен Жәнібектің Өзбек ұлысына келіп, үкімет билігін басып алуы. Жаңа мемлекеттік бірлестік Қазақстан атана бастады. ==== Қасым ханның тұсында Қазақ хандығы ==== 16-17 ғғ. қазақ хандығы нығайып, оның шекарасы едәуір ұлғая түсті. Өз тұсында «жерді біріктіру» процесін жедел жүзеге асырып, көзге түскен хандардың бірі Жәнібектің ұлы Қасым.. Қасым ханның (1511-1523 жж.) тұсында қазақ хандығының саяси және экономикалық жағдайы нығая түсті. Ол билік құрған жылдары қазақ халқының қазіргі мекен тұрағы қалыптасты. Бірсыпыра қалалар қосылды, солтүстікте Қасым ханның қол астындағы қазақтардың жайлауы Ұлытаудан асты. оған Жетісудың көп бөлігі (Шу, Талас, Қаратал, Іле өлкелері) қарады. Қасым ханның тұсында Орта Азия, Еділ бойы, Сібірмен сауда және елшілік байланыс жасалды. Орыс мемлекетімен байланыс болды. Ұлы князь Василий (1505-1533) билік құрған кездегі Мәскеу мемлекеті еді. Батыс Еуропа да қазақ хандығын осы кезде танып білді. '''«Қасым ханның қасқа жолы»''' деген әдет-ғұрып ережелері негізінде қазақ заңдары жасалынды. Дегенмен Қасым хан тұсында Қазақ хандығы бір орталыққа бағынған мемлекет болмады. Ол Қасым өлгеннен кейін бірден байқалды. Өзара қырқыс, таққа талас басталды. Моғол және өзбек хандарының қазақ билеушілеріне қарсы одағы қалыптасты. Өзара тартыс кезінде Қасым ханның ұлы және мұрагері Мамаш қаза тапты. Қасым ханның немере інісі Таһир (1523-1532) хан болды. Оның айырықша елшілік әне әскери қабілеті болмады. Маңғыт және Монғол хандарымен әскери қақтығыстар басталды. Бұл соғыстар қазақтар үшін сәтті болмады. Қазақ хандығы оңтүстіктегі және жерінің бір бөлігінен айрылып, оның ықпалы тек Жетісуда сақталып қалды. ТаҺир ханның інісі Бұйдаштың (1533-1534) тұсында да феодалдық қырқысулар мен соғыстар тоқталған жоқ. ==== Хақназар ханның тұсында Қазақ хандығы ==== 16 ғ. ж. әлсіреген хандықты біріктіруде Қасым ханның баласы Ақназар (1538-1580 жж.) өз үлесін қосты. Ноғай ордасындағы алауыздықты сәтті пайдаланған ол, Жайық өзенінің сол жағындағы жерді қосып алды. Оның тұсында Жетісу мен Тянь-Шаньды басып алуды көздеген Моғол ханы Абд-Рашидке қарсы ұтымды күрес жүргізілді. Ақназар өзара тартыста өзбек ханы Абдулланы қолдау арқылы Сыр бойындағы қалаларды (Сауран, Түркістан) өзіне бағындырды. Оның Абдулламен байланысынан қорыққан Ташкенттің ұлыстық әміршісі Баба сұлтан жансыздары арқылы Ақназарды беріп өлтірді. ==== Тәуекел ханның тұсында Қазақ хандығы ==== Ақназардың мұрагері Жәдіктің баласы және Жәнібек ханның немересі қартайған Шығай (1580-1582) болды. Ол өзінің баласы Тәуекелмен (1586-1598 хан болған) бірге Баба сұлтанға қарсы күресінде Бұқар ханы Абдоллаға келді. Абдолла Шығайға ходжент қаласын сыйға тартып онымен қосылып Баба сұлтанға қарсы Ұлытау жорығына шығады. Осы жорықта Шығай қайтыс болады. Қазақ хандығының иелігі енді Тәуекелге көшеді. ==== Есім ханның тұсында Қазақ хандығы ==== Тәуекел хан Орта Азияның сауда орталықтарына шығу үшін күресті. 1583 жылы ол бұрынырақ Бұқарамен жасалған шартты бұзып, Сыр бойындағы қалаларды алып, Ташкент, Андижан, Акси, Самарқанд сияқты қалаларды қазақ хандығына қаратты. Бұқара қаласын қоршауға алған кезде Тәуекел хан жараланып қаза болды. Одан соң хандыққа Есім хан Шығайұлы (1598-1628) билік етті. Ол 1598 жылы Бұқарамен бітім шартын жасасты, шарт бойынша өзбектер бұрын тартып алған Сыр бойы қалалар мен Ташкент қазақ хандығына бекітіп берілді. Сөйтіп, Сыр бойындағы қалалар үшін, Оңтүстік Қазақстанның жерін кеңейту үшін бір жарым ғасырға созылған күрес біраз бәсеңдеді. Есім хан елді жуасытып бағындыру саясатын жүргізді. Сондықтан ол қанға қан, құн төлеу, барымта алу, құлды сату, зекет, ұшыр жинау, айып салу және т.б. уағыздады. Халық Есім хан заңдарын "Есім хан салған ескі жол! Деп атады. ==== Қазақтардың өзара саяси қарым-қатынасы ==== 16 ғасырда қазақ хандығы солтүстікте құрылған Сібір хандығымен (орталығы Түмен) шектесті. 1563 жылы Шайбани әулеті мен Тайбұғы руы арасындағы ұзақ жылдар бойы жүргізілген күрестен кейін Сібір хандығы Шайбани әулеті Көшім ханның қолына көшті. Сібір хандығының халқы түркі тілдес қырық рудан құрылған және угар тайпаларының жиынтығынан тұрды. Хандықтың негізгі халқы түркі тілдес «Сібір татарлары» деген атпен белгілі болды. Сібір хандығы Қазақстанмен саяси және сауда байланысын жасап тұрды. 1552 ж. Ресей Қазан қаласын жаулап алғаннан кейін, ол Сібір хандығымен көрші болып шықты. 1581 ж. Ермактың сібірге жорығы басталды. Көшім хан жеңілгенмен, Ермак жеңісті баянды ете алмады, ол 1584 ж,. қаза тапты. Бірақ Сібір хандығы да көтерілмеді. Сөйтіп ол 1598 жылы Ресей құрамына енді. 17 ғ. ж. Қазақ хандығының жағдайы нашар болды. Өзара қырқысты пайдаланған жоңғарлар Жетісудың бір бөлігін басып алып осы аймақта көшіп жүрген қазақтар мен қырғыздарды бағындырды. Бұқара әскерлері Ташкентті алып, қазақтарды ығыстыра бастапан кезде, қазақ хандарының бірі Жәңгір Бұқар әміршісін жоңғарларға қарсы күресу үшін әскери одақ жасауға көндірді. Жәңгір жоңғарларға қарсы жорықта 1652 ж. қаза тапты. 17 ғ. 90-ж-да жоңғарлардың қазақ жеріне шабуылы бәсеңдеді. Бұл кезде қазақ хандығының нығаюы, қырғыздар мен қазақтар арасындағы одақ және оған қосылуы күшті жүрді. ==== Тәуке ханның тұсында Қазақ хандығы ==== 1680 ж. Жәңгірдің баласы Тәуке (1680-1718) хан болды. Оның тұсында «Жеті жарғы» деген заңдар жинапы құрастырылды. Жеті жарғы көшпелілердің ел билеу заңы болып табылады. Оның негізгі баптарының мазмұны: қанға қан алу, яғни біреудің кісісі өлтірілсе, оған ердің құнын төлеу (ер адамға 1000 қой, әйелге 500); ұрлық, қарақшылық, өлім жазасы кесіледі, жазаны ердің құнын төлеу арқылы жеңілдетуге болады; денеге зақым келтірсе, оған сәйкес құн төленеді (бас бармақ 100 қой, шынашақ 20 қой); егер әйел ерін өлтірсе өлім жазасына кесіледі (егер ағайындары кешірім жасаса, құн төлеумен ғана құтылады, мұндай қылмысты екіқабат әйел жасаса жазадан босатылады); төре мен қожаның құны қарашадан есе артық төленеді; егер ері әйелін өлтірсе, әйел құнын төлейді. ==== Қазақ хандығының шағы ==== Феодалдық қанау көптеген салық түрін енгізді. Малшыдан зекет, егіншіден ұшыр жиналды. Ең жоғары басқарушы хандар болды. Олар тек Шыңғыс тұқымынан шықты. Феодалдық шартты жер иеленушілік, жерге меншіктің тұрақты түрлері, әсіресе Қазақстанның оңтүстік аудандарында, Сыр бойындағы қалалар аймағында қалыптасты. Олардың сойырғал, иқта, милк, вакуф сияқты түрлері болды. Ханнан тархандық құқық алып, сыйлық жерді иеленушілер онда тұратын егіншілерден, қолөнершілерден өз пайдасына салық жинады. Қазақ қоғамын топтарға бөлу негізіне әл-ауқаттылық жағдайынан гөрі, әлеуметтік шығу тегі негізге алынды. Жоғары аристократтық топ ақсүйектерге Шыңғыс әулеттері хандар, сұлтандар, оғландар төрелер, қожалар жатты. Ал басқа халық әл-ауқатына қарамастан қара сүйеккке жатқызылды. *Қазақ хандығының мәдениеті: Қазақ поэзиясының аса ірі тұлғалары Шалкиіз (15 ғ.), Доспамбет (16 ғ.), Жиембет (17 ғ.). Қазақтың батырлар жыры тарихи оқиғаларға құрылған. Мысалы: Қобыланды, Ер Тарғын, Алпамыс, Ер Сайын, Қамбар батыр дастандары. Ислам діні толық тарады. Араб әліпбиі қолданылды. 18 ғасырда қазақтар үш жүзге бөлініп өмір сүріп жатты. Әр жүздің өз ханы болды. Кіші жүзді Әбілхайыр, Орта жүзде Сәмеке (Шахмұхамед), Ұлы Жүзде -Жолбарыс, Түркістан қаласын астана еткен Үлкен Орданың ханы Тәуке еді. Қазақ жерінде орталықтанған мемлекет болмауын көршілері өз пайдасына шешуді ойлады. Жайық казактарының қолдауымен Еділ бойындағы башқұрттар, қалмақтар Кіші жүзге тынымсыз шабуыл жасады. Солтүстіктен Сібір казактары тыным бермеді. Орта Азиядағы Бұқара мен хиуа хандықтары да қазақ жерінен дәмелі болды. Олардың бәрінен асып түскен жоңғарлар еді. *Қазақ халқының ойраттарға қарсы күресі: 16 ғасырдың соңында ойраттар (қалмақтар) төрт тайпалық бірлестіктен тұрды. Олар Тарбағатайдан Шығысқа қарайғы өңірді алып жатқан торғауыттар, Ертістің жоғары ағысында қоныстанған дербеттер, қазіргі Дихуа қаласының маңындағы хошауыттар, Іле өзенінің жоғары жағындағы шоростар еді. Қазақтар мен ойраттар арасындағы жайылым жер үшін күрес 15 ғасырда-ақ басталды. 16 ғ. соңында ойраттардың шағын бөлігі қазақ ханы Тәуекелге бағынды. 1635 ж. Хонтайшы Батурдың бастауымен Жоңғар хандығы құрылды. Қазақ-жоңғар қатынастары Батур хонтайшы (1634-1654) билік құрған кезде шиеленісе түсті. Онан кейінгі жоңғар хандары (Сенге, Қалдан) Оңтүстік Қазақстанды, маңызды сауда жолдары өтетін қалаларды өздеріне қаратуға тырысты. *Қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресі: 1718 жылы Тәуке дүние салғанда, орнына Болат хан болды. Оның кезінде қалмақтардың қазақ жеріне жорығы күшейді. Бұл жорықтардың табысты болуына шведтің артиилерия сержанты Иоганн Густав Ренаттың әсері күшті болды. 1709 жылы Полтава түбінде орыстардың қолына түскен Ренат Тобыл қаласына айдалды, осында Ертістің бойында Бухгольцтің экспедициясы құрамында Кереку қаласының маңында 1715 жылы қалмақтарға тұтқынға түседі. 1733 жылға дейін қалмақтардың қолында болды. Ол қалмақтарға зеңбірек құюды, баспахана жасап, әріп құюды үйретеді. Жан-жақты әскери дайындығы бар жоңғарлар 1710-1711 жж. қазақ жеріне басып кіріп соғыс жүргізді. Олар 1717 жылы жазда Аякөз өзені жағасында қазақтардың 30 мың жасағын талқандады. Келесі жылы жоңғарлар қазақтарды Бөген, Шаян, Арыс өзендері бойында тағы да қырады. *Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама: 1723 жылы ерте көктемде жоңғарлар қазақ жеріне тағы да соғысуға келді. Шуна Дабо деген қалмақ басқарған бұл шайқас екі бағытта жүруі тиіс еді. Бірінші бағыт Қаратауды басып өтіп, Шу мен Талас өзендеріне шығу болса, екінші бағыт қазақтарға соққы беріп, Шыршық өзеніне жету болатын. Бұл жоспарды іске асыру үшін әскерлер жеті топқа бөлініп, оның бірі Жетісу Алатауының етегіндегі Балқаш көліне құятын төрт өзеннің бойына топтастырылды. Қалмақтың ірі қолбасшысы Амурсана басқарған 70 мың адамнан тұратын екінші бір тобы Іле өзені бойына, Кеген өзенінің солтүстік жағасына, Нарын өзенінің күншығыс жағынадғы Кетпен тауы баурайына орналасты. Бейғам отырған қазақтар аямай қырылды. Жоңғарлар Жетісуды, Ұлы жүзді қырып-жойып, Ұлы жүз, Кіші жүз жеріне де жетті. Халық басы ауған жаққа шұбырды. Ұлы Жүз бен Орта Жүздің қазақтары Самарқан мен Ходжентке қарай шұбырды. Кіші жүз қазағы Ххиуа мен Бұхараға ағылды. Босқындардың біразы Сырдың сол жағындағы Алакөл маңына топтасты. Халық бұл кезеңді «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деп атады. «Елім-ай» деген ән туды. Халық ең соңында бірігудің қажеттігін түсінді. 1728 жылы Әбілхайыр бастаған Кіші жүз жасақтары, Тайлақ батыр, Саурық батыр бастапан әскерлер Ырғыз уезінің оңтүстік шығыс бетіндегі Бұланты өзенінің жағасында «Қара сиыр» деген жерде қалмақтарға қарсы соққы берді. 1730 жылы көктемде Балқаш көлі маңында тағы соғыс басталды. Бөгенбай, Қабанбай, Наурызбай, сияқты батырлар бастапан қазақ жасақтары жоңғарларға аяусыз соққы берді. Бұл жер кейін «Аңырақай» деп аталып кетті. Шуно Дабо бастапан қалмақтар Іле өзені бойымен шығысқа қарай қашуға мәжбүр болды. Қазақ жерін азат ету жолындағы соғысты жеңіспен аяқтау үшін Үш жүздің әскерлері Шымкентке таяу Ордабасы деген жерге жиналды. Қолбасшы болып Әбілхайыр мен Бөгенбай сайланды. Осы тұста Тәуке ханның баласы Үлкен Орда иесі Болат хан қайтыс болды. Таққа талас басталды. Болат ханның інісі, Орта Жүздің ханы Сәмеке (Шахмұхамед) тақтан үміткер болды. Сондай-ақ қалмақты қыруда үлкен ерлік танытқан Кіші жүз ханы Әбілхайырда тақтан дәмеленді. Алайда аға хан болып Болаттың үшінші ұлы Әбілмәмбет сайланды. Әбілхайыр бұған наразы болып, майдан шебінен әскерін алып кетті. Сәмеке де Шу бойымен Бетпақдалаға қарай өз әскерін алып кетті. Жоңғарларға қарсы майдан әлсірей бастады. Ұлы Жүздің ханы Жолбарыс жоңғарлармен мәмлеге баруға мәжбүр болды. Осы тұста әрбір жүздің ішінде феодалдың бытыраңқылық күшейді. Кіші жүз сұлтандары Батыр мен Нұралы (Әбілхайырдың баласы) өз алдына ел биледі. Сол сияқты Орта жүзде Күшік пен барақ сұлтандардың да өз иеліктері болды. Қазақ хандығының Бұхара, хиуамен қатынасы да нашар болды. Еділ өзені бойында қалмақтар мен башқұрттар Кіші Жүздің жеріне шабуыл жасап, үнемі қауіп туғызды. ==== Абылай ханның тұсында Қазақ хандығы ==== Абылай хан 1742 жылы 20 тамызда Ор қаласында Ресей, жоңғар және қарақалпақ, қазақтардың Кіші, Орта және Ұлы жүздің өкілдері қатысқан келіссөз жүргізілді. Онда Ресей өкілі қазақ пен жоңғар арасындағы қақтығысқа байланысты уәж айтпақшы болды. Бірақ жоңғарлар оны тыңдаған жоқ. Олар орыс қазақ қоныстарына жақын жерде 20 мың әскер ұстап, қазақты мазалауын қоймады. Ендігі жерде қазақтар өз күшіне ғана сенуіне тура келді. Осы идеяны орнықтыруға Абылай хан зор күш жұмсады. 1711 жылы дүниеге келген Абылай Уәлиұлының бастапқы есімі Әбілмансұр болды. Ол жастай жетім қалды. 1731 жылы жоңғарлармен шайқаста көзге түсті. Жоңғарияның ханы Қалдан Серен 1745 жылы қайтыс болып, оның мұрагерлері таққа таласты. Осы кезде оған Цинь империясы тиісе бастайды. Абылай осы сәтті пайдаланды. Ол сыр бойындағы қалаларды азат етуге кірісті. Ол бұл жорықта қазақ әскерлерін үш топқа бөлді. Оның бірінші тобын Қанжығалы Бөгенбай мен Үмбетей жырау басқарды. Бөгенбай басқарған 10 мың әскер Түркістанның солтүстік жағына, Созақ бекінісіне барып тиісуге тиіс еді. Екінші қолды Жәнібек батыр басқарды. Оған Тәтіқара жырау қосылды. Олар Сырдың төменгі ағасына қарай кетті. Үшінші негізгі қолды Абылайдың өзі басқарды. Жорыққа қатысушылар Шиелі, Жаңақорған бойымен Түркістанның күнбатыс жағына қарай жылжыды. Бұл топта Қабанбай, Баян, Сырымбет, Жанұзақ болды. Жоңғар әскерін басқарған Қалдан Сереннің ортаншы ұлы Цевен Доржи де өз әскерін үшке бөлді. Ол өзінің басты күшін Абылайға қарай бағыттады. Оның қару-мылтығы, түйе үстіне орнатқан 15 зеңбірегі бар еді. Қазақ жасақтары сойыл, шоқпар, садақпен қаруланды. Цевен Доржи өзінің ауыр қолымен Абылай әскерлерінен бұрын келіп, Жаңақорғанға бекініп алды. Абылай Жаңақорған бекінісін алуды Қабанбайға тапсырды. Сырымбетті оң жақ қанатқа, Баянды әскердің сол жақ қанатына қойды. Олардың сыртынан үш мың қолы бар Малайсары, Оразымбет батырлардың әскерін топтастырды. Бұл соғыс екі айға созылды. Қазақ әскерлері Жаңақорғанды, Шымкентті жаудан тазартты. Түркістанға дейін жетті. Бөгенбай басқарған әскерлер Созақ пен Сайрамды босатты. Батыр Баян Талас өзеніне дейін барды. Жәнібек батырдың әскерлері қарақалпақ жерін босатып, қалмақтарды Сырдың жоғарғы сапасына шегіндірді. Амалы таусылған Цевен Доржи Абылайдан бітім сұрауға мәжбүр болды. Келісім бойынша Созақ, Сайрам, Манкент, Шымкент қалалары Әбілмәмбеттің қарамағына өтті. Түркістан туралы мәселе кейінірек шешілетін болды. Абылой бұл жолғы жеңістерін жоңғар хандығының күйреуінің бастамасы деп есептеді. 1745 жылғы соғыс осымен бітті. Қазақ жерін қалмақтардан толық тазарту мақсатымен Абылай бастапан қазақ жасақтары 1750 жылы жауды жоңғар қақпасы маңында оңдырмай соққы берді. 1755 жылы жоңғарлар бірнеше ұсақ иеліктерге бөлініп кетті. Осыдан кейін 1758 жылы Жоңғар мемлекеті құлады. 1758 ж. Цинь қытайлары Шығыс Түркістандағы қазіргі Синь-Цзянь жерін басып алды. Цинь империясының батыс шекарасы қазақ жерімен шектесті. Қытайлар дүркін-дүркін шабуыл жасап қазақтарға тыным бермеді. Абылай келісімге келу туралы Пекинге адамдар жіберді. Сөйтіп, Қытаймен сауда, экономикалық қатынас орнату жолдарын іздестірді. Ол Ресеймен де қарым-қатынас орнатты. 1771 жылы Әбілмәмбет хан өлгеннен кейін, Түркістанда Абылайды Орта жүздің ханы етіп сайлады. Бір жылдан кейін 1772 жылы вице-канцлер М.Л. Воронцовтың жарлығымен Абылайға арналып Есіл өзеніне таяу жерде Жаңғызтөбеге ағаш үй салынды. Абылай 1780 жылы мамыр айында Ташкентте 69 жасында қайтыс болды. Орнына Уәли сайланды. ==== Ресей империясы құрамында ==== Саяси және экономикалық қиын жағдайда Қазақстанның Ресейге қосылу мәселесi алға тартылды. Қ-дың сыртқы саяси жағдайының күрделiлiгi Әбiлқайыр ханды Кiшi жүзде Ресей протекторатын қабылдауға мәжбүр еттi. 1734 ж. Орта жүздiң бiр бөлiгi Ресейге қосылды. 19 ғ-дың 2-жартысында Ресей үкiметiнiң жоспарлы түрде жүргiзген әскери-саяси шаралары нәтижесiнде, Қазақстанды империя құрамына қосу толық аяқталды. Қ. арасында кейiнгi орта ғасырларда меншiктiң бiрнеше түрi айқындалды: 1) мал мен мал ш. өнiмдерiне деген меншiктiң жеке дербес отбасылық түрiндегi меншiгi; 2) жерге немесе жайылымдарға қауымдық меншiк; 3) су көздерiне меншiк; 4) қауымдар ассоциациясының қарамағындағы малшылар тобы көшiп-қонатын аймаққа қатысты экономикадан тыс меншiк, Қ-дың әлеум. ұйымдасуы адамдар арасындағы бiр-бiрiмен байланысты әр алуан қарым-қатынас түрлерiне (қандас шаруашылықтық, әскери, мәдени, этн., т.б.) негiзделдi. 1824, 1867 68 жылдардағы әкiмшілік-саяси реформалары арқылы Ресей үкiметi қазақтарды басқарудың дәстүрлi жүйесiн жойды. Қазақстанның Ресейге қосылуы арқылы халықтар арасында шаруашылық айырбас пен басқа да үшiн қолайлы жағдай туды, капиталистiк өндiрiс қатынастары кеңiстiгiне негiз қаланды. Ресейдiң отаршыл саясатына қарсы қазақ халқының ұлт-азаттық көтерiлiстерi болып өттi. Оларды Сырым Датұлы, Исатай Тайманұлы, Кенесары Қасымұлы, Жанқожа Нұрмұхамедұлы, т.б. басқарды. 19 ғ-дың аяғы мен 20 ғ-дың басында Қазақстандағы егiншiлiкпен айналысатын халықтар арасындағы қазақтардың үлес салм. 55,4%-ға жеттi. Өнеркәсiп дамуы, т. ж-дар салынуы, су жолдарының кеңiнен пайдалануы қазақ жұмысшыларының қалыптасуының экон. негiздерiн қалады. ==== Кеңестік дәуір ==== 1917 ж. Қазан төңкерiсiне дейiн Қ-дың негiзгi кәсiбi көшпелi немесе жартылай көшпелi жағдайда мал өсiру, суармалы егiншiлiк болса, аңшылық пен балық аулау және қолөнерi де халық тұрмысында берiк орын алды. Қоғам өмiрiнде қатынастар үстем болып келдi. Кеңестiк үкiмет өткiзген кәмпескелеу, ұжымдастыру шаралары Қ-ды 1931 33 ж. ашаршылыққа ұшыратты. 1929 31 ж. Қазақстанда кеңес өкiметi саясатының асыра сiлтеулерiне қарсы 372 көтерiлiс болды. Көтерiлiстiң күшпен басылуына орай Қ. басқыншылыққа ұшырады. 1930 жылдың басынан 1931 жылдың ортасына дейiн Қазақстан аумағынан 281230 шаруа қожалығы сыртқа көшкен. Олардың едәуiр бөлiгi Қытайға, Иранға, Ауғанстанға өтiп кеттi. Қазақ этносы осы жылдары аса көп шығынға ұшырады. Ашаршылық және онымен байланысты туған iндеттер салдарынан млн. 200 мыңнан астам адам қырылды. Бұл барлық Қ-дың 48%-ын құрады. Екiншi дүниежүзiлiк соғыс жылдарында мерт болған шамамен 410 мыңдай басым бөлiгi Қ. едi. ==== Тәуелсіздік ==== 1991 ж. 16 желтоқсанда мемлекет тәуелсiздiк жарияланған соң, қазақ ұлты өзiнiң ортақ мүддесi жолындағы бiрлiгiн нығайтты. Қазақ тiлi мемл. тiл болды. Қазақ халқының таңдаулы өкiлдерiнiң кеңестiк дәуiрде тыйым салынған есiмдерi ұлтымыздың мақтанышына айнала бастады, тарихи топонимика қалпына келтiрiлiп, ұлттық мәдениеттiң гүлденуiне жағдай жасалды. Шет елде жүрген отандастардың елге оралуына мүмкiндiк туды. Әубәкіров Қазақтың тұңғыш ғарышкері == Қазақ атауы пайда болуы == == Діні == Қазақтар Ислам дiнiнiң Суннит бағытын қабылдаған. Оған дейiн шаман дiнiнiң негiзi болған тәңiрге, аруаққа сиыну нанымдары орын алды. == Мәдениеті == == Тілі == == Күлтегін. Түрік қағанаты Әскербасы Жетiсудaн тaбылғaн Түркі зaмaнының бaс сүйектерi кaзiргi Қaзaқтaрдың тұрпaтынa жaкын. Құтлық (Елтеріс) қағанның екінші ұлы, Түрік Елінің 717—734 жж. билік құрған қағаны Білге қағанның туған інісі Күлтегін Суретi Қaзaқтарға ұқсaс. == Тағы қараңыз == Қазақ (этноним) Қазақ тілі Қазақтар (шетжұрты) Қазақтар тізімі Қазақ салт-дәстүрлері ==Галерея== File:Казахи. Юрта.jpg File:Казахи. Детали богатого жилища.jpg File:Казахи. Музыкальные инструменты.jpg File:Казахи. Типы зимовок.jpg File:Казахи. Оружие, плети.jpg File:Казахи. Утварь, оросительные системы.jpg File:Казахи. Утварь инструменты.jpg File:Казахи. Костюм, всадническая культура, коневодство.jpg File:Казахи. Конское снаряжение свадебное, женское сборе.jpg File:Казахи. Типы детали украшений.jpg File:Казахи. Утварь, мебель, музыкальные инструмент.jpg File:Казахи. Головные уборы, украшения, типы причёсок.jpg File:Казахи. Типы детали женского костюма.jpg File:Казахи. Типы детали женских головных уборов.jpg File:Казахи. Типы детали женских головных уборов тесьмы.jpg == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Kazakh Language Courseware from University of Arizona Critical Languages Series Қазақстанның этногарфиялық картасы Kazakhs in France AKFT Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Massagan.com (The largest web site in kazakh language) Suhbat (Atameken Toby) Secrets of the Dead: Amazon Warrior Women (PBS) Turk monument of Uyuk-Turan mentioning the word ''"qazğaq"'' Қазақ халқы Қазақстан Республикасының Сыртқы Істер Министрлігі Қоғам Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP) Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Facebook әлеуметтік желісіндегі Қазақтар қауымдастығы Санат:Қазақстан этникалық топтары Санат:Қытай этникалық топтары Санат:Моңғолия этникалық топтары Санат:Ресей этникалық топтары этникалық топтары Санат:Өзбекстан этникалық топтары Санат:Түркия этникалық топтары этникалық топтары 
'''Әбдісәмет Қазақбаев''' (1898, Қаракеңгір өзені бойы, Ұлытау болысы, Сырдария облысы 1959) Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағасы (17 шілде 1938 жыл қаңтар 1947 жыл). == Өмірбаяны == Арғын тайпасының Тарақты руынан шыққан. 1924—1937 жылдарда Ақмола ауданында ауылдық Кеңес хатшысы, төрағасы, колхоз басқармасы. 1937—1938 жылдарда аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары 1938 жылы Қарағанды облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы қызметтерін атқарды. 16 шілде 1938—18 наурыз 1947 жылдар аралығында Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағасы, Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті бюросының мүшесі. 1947 жылғы наурыз айында қызметінен босатылды. == Қоғамдық қызметі == КСРО Жоғары Кеңесінің және 2-шақырылымына депутат болып сайланды. Қазақ КСР Жоғары Кеңесіне бірнеше рет депутат болып сайланды. == Марапаттары == рет Ленин ордені Еңбек Қызыл Ту ордені және т.б. медалдармен марапатталған. Санат:Ұлытау ауданында туғандар Санат:Қарағанды облыстық атқару комитетінің төрағалары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағалары Санат:Қазақстан КП ОК мүшелері Санат:КСРО ауылдық кеңестерінің төрағалары аудандық атқару комитетінің төрағалары Санат:Колхоздар төрағалары Санат:БКП(б) XVIII съезі делегаттары 
оңтүстік мериносы''' жүн, ет өндіру бағытында өсірілетін қой тұқымы. Еліміздің оңтүстік өңірлерінің шөл, шөлейт және таулы аймақтарының құбылмалы табиғат жағдайларына жақсы бейімделген. ==Пайда болуы== 1932 1966 жылы жергілікті қылшық жүнді құйрықты қойларды кавказ, алтай, ставрополь, грозный және кеңес мериносы қой тұқымдарымен күрделі будандастыру нәтижесінде Қазақ қой шаруашылығы технологиялық ғылыми-зерттеу институты шығарды. Кейінгі кезде жүн өнімділігінің сапасы мен түсімін арттыру мақсатында алынған қой тұқымы австралия мериностарымен кіріспе ==Биологиялық сипаттамасы== Қошқары 80 110 кг, саулығы 50 55 кг тартады, олардан тиісінше кг және 2,5 3,5 кг таза жүн қырқылады. Жүнінің жіңішкелігі 64-сапаға жатады, ұзындығы 10 см. Қой тұқымы Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында, ал асыл тұқымды мал басы “Мерке”, “Ақбұлақ”, “Күйік” өсіріледі. Қазақтың оңтүстік мерион асылдандыру жұмыстарымен Қазақ қой шаруащылық технологиясы ғылыми-зертхана институтының ғалымдары айналысады. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''NGC 4225''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39337, MCG -2-31-27, NPM1G -12.0397, IRAS12140-1203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4227''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39329, UGC 7296, MCG 6-27-43, ZWG 187,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4230''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4230 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4221''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39266, UGC 7288, MCG 11-15-40, ZWG 315,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4229''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39341, UGC 7299, MCG 6-27-44, ZWG 187,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4223''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39412, IC 3102, UGC 7319, MCG 1-31-38, ZWG 41.65, VCC 234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4228''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39225, NGC 4214, UGC 7278, MCG 6-27-42, IRAS12131+3636, ZWG 187.32, KUG 1213+355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4232''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39353, UGC 7303, MCG 8-22-93, ZWG 243.59, IRAS12143+4743. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4239''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 11,0 сәуірде Pechle Carl Frederick астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39398, UGC 7316, MCG 3-31-92, ZWG 98.129. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4237''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39393, UGC 7315, MCG 3-31-91, ZWG 98.130, VCC 226, IRAS12146+1536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қазақтың ұяң жүнді құйрықты қойы''' ет, май, жүн бағытындағы қой тұқымы. Еділбай қойы қошқарымен жақсартылған қазақтың қылшық жүнді жергілікті құйрықты қой саулықтарын cараджа, дегерес етті-жүнді және тәжік қойы қошқарларымен күрделі будандастыру арқылы 1994 жылы шығарылған. Қарғалы, ақтөбе және байыс атты үш тұқымдық типтерден (сүлелерден) тұрады. Шөл, шөлейт және құрғақ дала аймақтарында өсіруге жақсы бейімделген, жыл бойы дерлік жайылымда бағылады. Түсі, көбінесе қоңыр, қызғылт сары, ішінара көк, сұр, ақ түстілері де кездеседі. Бітімі шымыр, сүйегі мықты, тұлғасы орташадан жоғары, жоталы, кеудесі кең, құйрығы үлкен. Жүні ұяң, ақ және ақшыл түсті. Қошқарлары орта есеппен 90 112 кг, саулықтары 58 62 кг салмақ тартады. Жүн түсімі осы ретпен 4,5 5,2 кг және 2,5 3,2 кг-ды, таза жүн шығымы 66 72%-ды құрайды. Әр 100 саулықтан 105 110 қозы алынады. Төлдері өте тез өсіп жетіледі. Енесінен бөлген кездегі 4,5 айлық қозының салм. ересек қойлардың 38 57%-ын, 1,5 жастағы төлдердің салм. 69 93%-ын құрайды. 4,5 айлық еркек қозылардың сойыс шығымы 52 54%-ды, 1,5 жастағыларында 54 56%-ға тең. Ақтөбе, Қарағанды, Шығыс Қазақстан және Алматы облысының өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''NGC 4238''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39366, UGC 7308, MCG 11-15-41, ZWG 315.31, IRAS12145+6341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4231''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39354, UGC 7304, MCG 8-22-94, ZWG 243.60, NPM1G +47.0223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4236-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4236-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: 7ZW 446. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4236-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4244''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39422, UGC 7322, MCG 6-27-45, ZWG 187.35, FGC 1402, IRAS12150+3804. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4233''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39384, UGC 7311, MCG 1-31-37, ZWG 41.63, VCC 220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4247''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1868 жылы 25 ақпанда Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39480, MCG 1-31-42, ZWG 41.71, VCC 265, NPM1G +07.0288, IRAS12153+0733. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4236-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4236-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39346, UGC 7306, MCG 12-12-4, ZWG 335.8, KARA 523, IRAS12140+6947. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4236-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4242''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39423, UGC 7323, MCG 8-22-98, ZWG 243,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4241''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39483, IC 3115, UGC 7333, MCG 1-31-40, ZWG 41.69, VV 431, VCC 267. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4240''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1875 жылы 20 мамырда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4240 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39411, NGC 4243, MCG -2-31-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ шығанағы''' Каспий теңізіндегі шығанақ. == Орналасқан жері == Каспий теңізінің шығыс жағалаулық бөлігінде, Маңғыстау түбегінің оң түстік жағалауында. Маңғыстау облысы Қарақия аудaны жерінде, құрлыққа 46 км еніп жатыр. == Сипаты == Пішіні доға тәріздес, ені теңізге шығар жерінде 83 км. Орташа тереңдігі 13 15 м, ең терең жері 32 м. Жағалауы көтеріңкі келген. Шығысында Қазақ шығанағынан суы таяз Кендірлі бұғазы арқылы бөлінген Кендірлі қойнауы және Кендірлі (Ада) құмқайыры (ұзындығы 35 км) бар. Суының тұздығы 13 14‰. Жазда су беті 26 27°С-қа дейін жылынады, ал қыста 0°С-қа дейін суынады, айдай жұқа мұз басады. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Каспий теңізі шығанақтары 
'''NGC 4248''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39461, UGC 7335, MCG 8-22-99, ZWG 244.1, ZWG 243,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4235''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39389, IC 3098, UGC 7310, MCG 1-31-36, ZWG 41.62, VCC 222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4246''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39479, IC 3113, UGC 7334, MCG 1-31-41, ZWG 41.70, VCC 264. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4245''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39437, UGC 7328, MCG 5-29-49, ZWG 158.59, IRAS12151+2952. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4243''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39411, NGC 4240, MCG -2-31-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4250''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39414, UGC 7329, MCG 12-12-5, ZWG 335.9, 7ZW 447, IRAS12150+7105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4255''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39592, UGC 7348, MCG 1-31-47, ZWG 42.4, ARAK 355, VCC 312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4251''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39492, UGC 7338, MCG 5-29-50, ZWG 158,60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4249''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39481, MCG 1-31-39, ZWG 41.68, VCC 266, NPM1G +05.0333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4261''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39659, UGC 7360, MCG 1-31-52, ZWG 42.13, VCC 345, 3C 270. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗАҚЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚАҒИДАЛАР'''– табиғатты аялау жөніндегі ұлттық салт-дәстүрлер қағидасы. Қазақ халқы табиғат аясында тіршілік етіп, мезгіл ауанымен табиғатты қастерлеп, қадір тұтқан. Адамзат баласы да өзге жан-жануар, өсімдік секілді тіршілік етеді деп ұққан. Табиғатқа зиян келтірмеген, оны қорғау шараларына үлкен маңыз берген. Бұған: «Көкті жұлма, көктей соларсың», «Бұлақ көрсең, көзін аш» делінетін ұрпақтан ұрпаққа беріліп келе жатқан ереже іспетті қанатты сөздер куә. Қазақ ешқашан жасыл желекті, көкті таптамаған, құмырсқа илеуін бүлдірмеген, құс ұясын бұзбаған, жас балапандар мен хайуан төлдеріне тиіспеген, өсіп тұрған талды, ағашты жұлмаған. Эколoгия ортаға өсімдік пен тигізетін пайдасын жете түсініп, ұрпақтарын жастайынан табиғат байлықтарын тиімді пайдалануға баулып, өнегелі тәлім-тәрбие берген. ==Дереккөздер== ==Сілтемелер== ''суретке атау беріңіз''. 
'''NGC 4260''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4260 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39656, UGC 7361, MCG 1-31-54, ZWG 42.15, VCC 341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4253''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4253 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39525, UGC 7344, MCG 5-29-51, MK 766, KUG 1215+300, IRAS12159+3005, ZWG 158,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4263''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39698, NGC 4265, MCG -2-32-1, IRAS12171-1156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4252''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39537, UGC 7343, MCG 1-31-45, ZWG 41.76, VCC 289. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4259''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39657, UGC 7359, MCG 1-31-51, ZWG 42.12, NPM1G +05.0335, ARAK 356, VCC 342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4267''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39710, UGC 7373, MCG 2-32-4, ZWG 70.13, VCC 369. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4257''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 21 сәуірде астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39624, MCG 1-31-49, ZWG 42.6, VCC 323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4264''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39687, UGC 7364, MCG 1-32-1, ZWG 42.20, ARAK 357, VCC 358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4262''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39676, UGC 7365, MCG 3-31-101, ZWG 99.14, VCC 355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4271''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39683, UGC 7375, MCG 10-18-25, ZWG 293,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қазан''' Көксу өзенінің алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы өзен. Ұзындығы 45 км. ==Бастауы == Бастауын Жетісу Алатауындағы Тоқсанбай, Қоңыроба тауларындағы мұздықтарының оңтүстігінен алып, Айыркезең асуының тұсында Қараарық өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында тар шатқалдармен ағады. Арнасының жағасы тік, биіктігі 4-10 м-ге жетеді. Су жайылмасының ені 25 30 м. Ағысы қатты, суы мол. Өзен суы жайылымдарды суландыруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Балқаш су алабы Санат:Кербұлақ ауданы өзендері 
'''NGC 4272''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39715, UGC 7378, MCG 5-29-59, ZWG 158,72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4256''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39568, UGC 7351, MCG 11-15-45, ZWG 315.32, IRAS12163+6610. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4268''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы сәуірде Schnfeld Eduard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39712, UGC 7371, MCG 1-32-4, ZWG 42.23, VCC 371, NPM1G +05.0339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4269''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39719, UGC 7372, MCG 1-32-5, ZWG 42.24, VCC 373, near SAO 119333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4274''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39724, UGC 7377, MCG 5-29-60, ZWG 158.71, IRAS12173+2953. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4270''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39718, UGC 7376, MCG 1-32-7, ZWG 42.26, VCC 375. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4273''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39738, UGC 7380, MCG 1-32-8, ZWG 42.28, VCC 382, IRAS12173+0537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4275''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39728, UGC 7382, MCG 5-29-58, ZWG 158.73, ARAK 358, IRAS12173+2753. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4279''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39812, MCG -2-32-3, NPM1G -11.0329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4276''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39765, UGC 7385, MCG 1-32-10, ZWG 42.32, VCC 393, IRAS12175+0757. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазанбай''' Шошқакөл бұйратының батысындағы төбе. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 185 м. Төбенің етегі жазық. Шығыстан ағып өтетін Мәнісай (Маныссай) өзенінің алабы терең жыралармен тілімдеген. == Өсімдігі == Тақыр, сұр қоңыр топырақ жамылғысында сұр жусан, күйреуік, бұйырғын, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 4266''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 мамырда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 4266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39699, UGC 7368, MCG 1-32-2, ZWG 42.21, VCC 362, IRAS12171+0548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4265''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39698, NGC 4263, MCG -2-32-1, IRAS12171-1156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4278''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39764, UGC 7386, MCG 5-29-62, ZWG 158.77, IRAS12175+2933. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4277''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4277 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39759, MCG 1-32-9, ZWG 42.29, VCC 386, NPM1G +05.0340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4283''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39800, UGC 7390, MCG 5-29-63, ZWG 158,80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4282''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39809, MCG 1-32-13, ZWG 42.35, VCC 411, NPM1G +05.0341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4284''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4284 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39775, UGC 7393, MCG 10-18-26, ZWG 293.11, KCPG 329A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4292''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39922, UGC 7404, MCG 1-32-16, ZWG 42.40, VCC 462, NPM1G +04.0344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4293''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39907, UGC 7405, MCG 3-32-6, ZWG 99.23, VCC 460, IRAS12186+1839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4285''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39842, MCG -2-32-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазанбасы қорықшасы''' Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы Қазанбасы шоқ орманы аумағында орналасқан. Аумағы 140 мың км². Қорықшаның жер бедері келген жазық. Теңіз деңгейінен 210 220 биіктікте жатыр, ені км. Құм төбелер арасында су айдынында өсімдік жамылғысы көмкерген шағын тұзды көлдер бар. Қорықшада таза қарағай және экожүйе қалыптасқан. Бұл бореалдық (суықты сүйгіш) флораны қорғайтын бірден-бір жері саналады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Әулиекөл ауданы географиясы 
'''NGC 4280''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4280 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4280 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4288A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4288A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39841, MCG 8-23-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4288A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4290''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39859, UGC 7402, MCG 10-18-29, ZWG 293.12, KCPG 329B, IRAS12183+5822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4289''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39886, UGC 7403, MCG 1-32-15, ZWG 42.38, FGC 1418, IRAS12184+0400, VCC 449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4292A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4292A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 213977. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4292A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4281''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39801, UGC 7389, MCG 1-32-12, ZWG 42.34, VCC 408, IRAS12177+0539. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4288''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39840, UGC 7399, MCG 8-23-6, DDO 119, ZWG 244,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4296''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39943, UGC 7409, MCG 1-32-17, ZWG 42.41, VCC 475, KCPG 331A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4295''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4295 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39906, MCG 5-29-68, ZWG 158,85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4287''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39860, MCG 1-32-14, ZWG 42.37, VCC 434, NPM1G +05.0342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Жетісу Алатауындағы Тоқсанбай және Бежінтау таулары аралығындағы асу. == Географиялық орны == Қазақстан (Жетісу облысы Панфилов ауданы) және Қытай шекарасы аралығында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3891 м. Оңтүстігінен Қорғас өзені бастау алады. Мұз басып жатқан асудан салт атты адам мамыр қазан айларында ғана өте алады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Қытай асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 4286''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39846, IC 3181, UGC 7398, MCG 5-29-65, ZWG 158.83, KUG 1218+296. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4291''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4291 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39791, UGC 7397, MCG 13-9-24, ZWG 352,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4301''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 21 сәуірде астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 4301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40087, NGC 4303A, UGC 7439, MCG 1-32-27, VCC 552, IRAS12198+0450, ZWG 42,53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4297''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39940, MCG 1-32-18, ZWG 42.41, VCC 473, KCPG 331B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4302''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39974, UGC 7418, MCG 3-32-9, ZWG 99.27, VCC 497, KCPG 332B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4294''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39925, UGC 7407, MCG 2-32-9, ZWG 70.24, KCPG 330B, IRAS12187+1147, VCC 465. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4298''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39950, UGC 7412, MCG 3-32-7, ZWG 99.24, KCPG 332A, IRAS12190+1452, VCC 483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4306''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 16 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40032, UGC 7433, MCG 2-32-14, ZWG 70.32, VCC 523, KCPG 333B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4299''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39968, UGC 7414, MCG 2-32-10, ZWG 70.25, VCC 491, IRAS12191+1146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4307A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4307A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40034, IC 3211, UGC 7430, MCG 2-23-12, ZWG 70.28, VCC 526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4307A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазаншат''' Тарбағатай жотасының солтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Құлбабас қыстауының 13 км жерде орналасқан. Тебескі өзенінің аңғарында. Абсолюттік биіктігі 1723 м. Енсіз тау батыстан қарай шамамен 15 км-ге созылған. == Жер бедері == Беткейлері сай, аңғарлармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Шығысында Сарытолағай, оңтүстігінде Көкбастау, батысында Қоянды таулары орналасқан. Баурайында Төлеуіш, Жаңабай, Сағындық қыстаулары бар. == Өсімдігі == Тауалдының қара, қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу аралас астық тұқымдас өсімдіктер, бұталар өседі. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''NGC 4308''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 17 ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40011, UGC 7426, MCG 5-29-69, ZWG 158,88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4300''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39972, UGC 7413, MCG 1-32-21, ZWG 42.44, VCC 492. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4303A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1779 жылы мамырда Oriani Barnaba астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4303A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40087, NGC 4301, UGC 7439, MCG 1-32-27, VCC 552, IRAS12198+0450, ZWG 42,53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4303A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4312''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40095, UGC 7442, MCG 3-32-14, ZWG 99.29, VCC 559, IRAS12199+1548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4309A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4309A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40059, VCC 538. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4309A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4310''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4310 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40086, NGC 4338, UGC 7440, MCG 5-29-74, ZWG 158.92, IRAS12199+2929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4314''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40097, UGC 7443, MCG 5-29-75, ZWG 158.93, KUG 1220+301, IRAS12200+3010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4305''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40030, UGC 7432, MCG 2-32-13, ZWG 70.31, VCC 522, KCPG 333A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4313''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40105, UGC 7445, MCG 2-32-16, ZWG 70.34, VCC 570, IRAS12200+1204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4307''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40033, UGC 7431, MCG 2-32-12A, ZWG 70.29, VCC 524, IRAS12195+0919. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗБА'''– Жер қойнауында немесе оның бетінде кен жұмыстарын жүргізу нәтижесінде пайда болатын кен құрылысы. Кен Қазбалары атқаратын міндеті мен белгіленген мерзім ішінде сақталу мақсатына қарай әр түрлі көлік және инжинерлік құрылғыларымен, арнайы бекітпелермен жабдықталады. Қазба кен орындарын іздеу және барлауға арналған барлау, ал игеру кезінде кен қазып алуға арналған пайдалану Қазбалары болып бөлінеді. Сондай-ақ Қазба жабық (жер астында) және ашық (жер бетінде) болып екіге ажыратылады. Ашық әдіспен қазылған Қазбалардың орны үлкен шұңқыр карьер (кеніш) болады. Жер астында кен қазу жұмыстарында кен ашу (кенге жету), дайындық, қима және көмекші Қазбалар қазылады. Кеңістікте орналасу қалпына сәйкес бұлар тік, көлденең және көлбеу болып қазылып, жердің бетіне шығуы немесе жер астындағы басқа Қазбалармен қосылуы мүмкін. Тереңде жатқан кенді қазып алу үшін оның үстін басып жатқан пайдасыз тау жыныстарын тесіп өтіп кен жатқан қабатқа жетеді. Көмір өндірісінде шахта оқпаны көбінесе көмір қабатының орта шеніне жеткізіледі де, қабаттың жатысына қарай одан жоғары қарай не төмен бағытталған Қазбалар қазылады. Егер кен таулы аймақтарда қазылатын болса, онда таудың бір бүйірінен кенге қарай штольня деп аталатын жатық Қазба қазылады. Кенді ұзына бойлай қазылған жатық қазба штрек делінеді. Әрбір 30 60 аралықта штрекке көлденең бағытта кеннің екі жақ бүйіріне тірелетін орт деп аталатын жатық Қазбалар жүргізіледі. Бірдей тереңдікте өзара байланысып жатқан Қазабаларды горизонт деп атайды. Дайындық және қима Қазбалар жасалып біткен соң кенді белгіленген жүйемен қазып алады. Кен алынған қуыстар кен Қазбалары деп аталады. Биіктігі м, ұзындығы 100 300 м, ені 20 30 кен Қазбасы лава деп аталады. Лава көбінесе көмір шахталарында пайдаланылады. Кентастық шахталардағы кен Қазбаларының биіктігі кейде 40 50 м-ге жететін кең қуыс түрінде қазылады. Мұны кен қазып алу камерасы дейді. Кен қазбаларын жүргізу сілемнен тау жыныстарын қопару және гидравлик. әдістерімен ажырату немесе үңгілеу машиналарының көмегімен мехaникa опыру арқылы жүзеге асырылады. ==Сілтемелер== Санат:Геология 
'''NGC 4317''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4317 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4315''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 22 наурызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4315 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4304''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40055, ESO 380-20, MCG -5-29-34, FAIR 310, IRAS12195-3312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4311''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 19 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: bright *2 4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4316''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 17 наурызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4316 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40119, UGC 7447, MCG 2-32-17, ZWG 70.35, VCC 576, IRAS12201+0936. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4318''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4318 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40122, UGC 7446, MCG 2-32-15, ZWG 42.59, ZWG 70.33, ARAK 359, VCC 575. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4318 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4309''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40051, UGC 7435, MCG 1-32-25, ZWG 42.51, NPM1G +07.0289, IRAS12196+0725, VCC 534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4326''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40192, UGC 7454, MCG 1-32-33, ZWG 42.64, VCC 623, NPM1G +06.0336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4330''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 14 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40201, UGC 7456, MCG 2-32-20, ZWG 70.39, FGC 1423, IRAS12207+1138, VCC 630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4324''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40179, UGC 7451, MCG 1-32-32, ZWG 42.63, VCC 613, IRAS12205+0531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
right '''Сейілбек Мейрамұлы Жанайдаров''' (1884, бұрынғы Атбасар уезі, Терісаққан болысы 1929, Алматы) Алаш қозғалысының көрнекті басшыларының бірі, Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1913 жылы Санкт-Петербург университетінің заң факультетін бітірген. Әйелі Мәриям белгілі қазақ заңгері Жансұлтан Сейдалиннің қызы. Жанайдаров университетті бітіргеннен кейін Ресейдің Витебск губерниясында қаржы саласының тексерушісі болып қызмет атқарған. М.Дулатов, Мұстафа Шоқай, бірге Ресейдегі Ақпан, Қазан төңкерістері қарсаңында қазақ даласында етек алған ұлттық-демокр. қозғалысқа белсене араласқан. 1916 жылы Витебскіден елге оралып, Атбасар қаласында салық инспекторы болып қызмет істейді. 1916 жылы майдан жұмысына алынған қазақ жастарына көмек көрсету ісіне ат салысқан. 1917 жылы шілдеде Орынборда өткен 1-жалпықазақ съезіне Ақмола облысынан делегат болып қатысты. 1917 жылы 5–13 желтоқсанда Орынбордағы 2-жалпықазақ съезіне қатысып, Алашорда үкіметі мүшелігіне сайланды. 1918 жылы Ә.Бөкейхановтың жарлығымен Ақмола облысының соты болып тағайындалды. Қазақ автон. республикасы құрылғаннан кейін Орынбордағы респ. қаржы халық комиссариатының алқа мүшесі, халық комиссарының орынбасары, халық комиссары болып қызмет істеген. Астана Қызылордаға көшірілгенде Қазақстанның ауыл шаруашылығы банкін басқарды. == Дереккөздер == Санат:1884 жылы туғандар Санат:Ұлытау ауданында туғандар Санат:1929 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан судьялары Санат:Қазақстан қаржы министрлері 
right '''Қазба жануарлар''' жер қабаттарында сақталған ежелгі заман жануарлары мен өсімдіктерінің қалдықтары. Қазақстанда қазба жануарлар мен қазба өсімдіктерінің қалдықтары 300-ден астам орыннан табылған. Қазбадан табылған омыртқалы жануарлардың 600-ден астам түріне ғылыми сипаттама берілген. *Қазақстанның оңтүстігінен (Кіші Қаратаудан) табылған гастроподтар, брахиоподалар, т.б. кембрий кезеңінің басында, Оңтүстік және Орталық Қазақстанда трилобиттер, брахиоподтар, гастроподтар, конодонттар, археоциаттар (алғашқы маржан түзушілер) тіршілік еткен. *Силур және девон кезеңдерінде брахиоподтар, маржандар мен граптолиттер дамыған. *Тас көмір, пермь кезеңдерінің шөгінділерінде кейбір бауырымен сүйектері, Қаратау жотасы Қарабастау свитасынан юра жәндіктерінің сирек кездесетін жиынтығы табылған. Қазақстан жеріндегі су айдындарында кәдімгі балықтардың арғы тегі, *юра кезеңі Қаратау Қарабастау свитасында шеміршекті балықтар тіршілік еткен, ал сүйекті балықтар, негізінен, триаста пайда болған. *Алматы қаласы маңынан жабайы жабықбасты бақа кесірткенің қалдығы соңғы палеозой шөгінділерінен табылған. *Мезозой эрасын динозаврлар заманы деп атайды, себебі олардың суда тіршілік ететін (ихтиозавр, плезиозавр), ұшатын түрлері (птерозавр) күшті дамыған. *Бор кезеңінің соңында тіршілік еткен алғашқы сүтқоректілер Орталық Қазақстаннан табылған. Бірақ құстар мен кеңінен дамыған уақыты кайнозой эрасы. *Палеогенде ергежейлі бұғы (трагулид), ұсақ алып мүйізтұмсықтар, т.б. тіршілік еткен. *Неоген кезеңінің басында дельфин, кит, т.б. қалдықтары, ал неогеннің 2-жартысында гиппарион фаунасы күшті дамыған. Қазба қалдықтар жердің геологиялық жасын анықтауға мүмкіндік береді. Кейбір қазба жануарлар шөгінділері (Маңғыстау ұлутастары, т.б.) құрылыс материалы ретінде пайдаланылады. Ал, өсімдіктердің қазба қалдықтары ішінде осы күні кездесетін және жойылып кеткен түрлері де бар. Қазба өсімдіктердің діңдері минерал тұздарды сіңіру арқылы тасқа айналған, жапырақ ізі, дән, жеміс, бүр қалпында, кейде сүрек күйінде кездеседі. Тек бактериялар мен балдырлар ғана бөлшектенбей бүтін күйінде сақталған. Ертедегі қазба өсімдіктер балдырлар кембрийге дейінгі дәуірлерден қалған, силур кезеңінде алғашқы жоғары сатылы өсімдіктер ринофиттер пайда болған. *Девон кезеңінен бастап буынтық бұтақтылар, плаундар, қырыққұлақтар пайда болған. *Палеозой эрасында балдырлардың жасыл, қызыл, бурыл түрлері, ал мезозой мен кайнозойда диатомды және пирофитті түрлері басым болған. *Девон кезеңіндегі плаундар, қырыққұлақтар сияқты өсімдіктердің тасқа айналған жуан діңдері жақсы сақталған, тас көмір кезеңіндегі тропиктік орман ағаштарының батпақ, су астында шіруінен (кезеңнің карбон не таскөмір деп аталуы осыдан) тас көмір қабаттары (мысалы, Қарағанды көмір алабы) қалыптасқан. *Олардың орнында алғашқы қылқан жапырақтылар кордоиттар пайда болған. Бұлардың жапырақтары Қазақстанда пермь шөгінділерінен табылған. Бор кезеңінде, әсіресе жабық тұқымдылар қаулап өскен. *Пальма, талшын, емен, лавр эоцен дәуіріне тән, бұл кезде субтропиктер қазіргі Павлодар қаласы тұсындағы ендікке жететін. *Батпақ кипарисі, магнолия, талшын, емен қазіргі Зайсан ойпатынан табылған. Қатты жапырақты емен сияқты көне Жерорта теңізінің флорасы неоген дәуіріне тән. *Тораңғы, терек, түрлі бұршақ тұқымдастары, т.б. кайнозойдың палеоген, неоген кезеңдерінде пайда болған. Қазба өсімдіктер көне геологиялық заманда болған климат пен ландшафт өзгерістерінің куәсі, жер бетіндегі өсімдіктер эволюциясының айқын сипаты. Олар жер қойнауында қашан, қандай шөгінділер пайда болғанын, олардың қалай, қандай жағдайда қалыптасқанын білуге мүмкіндік береді. ==Дереккөздер== Санат:Жануарлар 
'''NGC 4328''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40209, MCG 3-32-19, ZWG 99.34, VCC 634. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4319''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39981, NGC 4345, UGC 7429, MCG 13-9-25, ZWG 352.29, IRAS12195+7535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4322''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4322 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4327''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: *3 gxy?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4331''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40085, UGC 7449, MCG 13-9-26, ZWG 352.31, 7ZW 451. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4325''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40183, NGC 4368, MCG 2-32-19, ZWG 70.37, VCC 616, NPM1G +10.0298. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4323''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40171, MCG 3-32-16, ZWG 99.31, VCC 608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4320''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40160, UGC 7452, MCG 2-32-18, ZWG 70.36, NPM1G +10.0297, IRAS12204+1049, VCC 599, 8ZW 184. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4332''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40133, UGC 7453, MCG 11-15-48, ZWG 315.33, IRAS12204+6607. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4329''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40212, MCG -2-32-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗБА ӨСІМДІКТЕР''' таңбалары біздің заманымызға дейін жер қойнауында сақталған ежелгі заман өсімдіктерінің қалдықтары. Олардың ішінде осы күні кездесетін және жойылып кеткен түрлері де бар. Қазба өсімдіктердің діңдері минерал тұздарды сіңіру арқылы тасқа айналған, жапырақ ізі, дән, жеміс, бүр қалпында, кейде сүрек күйінде кездеседі. Тек бактериялар мен балдырлар ғана бөлшектенбей бүтін күйінде сақталған. Ертедегі Қазба өсімдіктер балдырлар кембрийге дейінгі дәуірлерден қалған, силур кезеңін алғашқы жоғары сатылы өсімдіктер риниофиттер пайда болған. Девон кезеңінен бастап буынтық бұтақтылар, плаундар, қырыққұлақтар пайда болған. Палеозой дәуірінде (эрасында) балдырлардың жасыл, қызыл, бурыл түрлері, ал мезозой мен кайнозойда диатомды және пирофитті түрлері басым болған. Негізінен девон кезеңіндегі плаундар, қырыққұлақтар сияқты өсімдіктердің тасқа айналған жуан діңдері жақсы сақталған, тас көмір кезеңіндегі тропиктік орман ағаштарының батпақ, су астында шіруінен тас көмірге айналған (кезеңнің карбон не тас көмір деп аталуы осыдан). Тас көмір қабаттары (мысалы, Қарағанды көмір алабы) қалыптасқан. Олардың орнында алғашқы қылқан жапырақтылар кордоиттар пайда болған. Бұлардың жапырақтары Қазақстанда пермь шөгінділерінен табылған. Бор кезеңінде, әсіресе, жабық тұқымдылар қаулап өскен. Пальма, талшын, емен, лавр эоцен дәуіріне тән, бұл кезде субтропиктер қазіргі Павлодар қаласы тұсындағы ендікке жететін. Батпақ кипарисі, магнолия, талшын, емен қазіргі Зайсан ойпатынан табылған. Қатты жапырақты емен сияқты көне Жерорта теңізінің флорасы неоген кезеңіне тән (қ. Күшік флорасы). Тораңғы, терек, түрлі бұршақ тұқымдастары, т.б. кайнозойдың палеоген, неоген кезеңдерінде пайда болған. Қазба өсімдіктер көне геология заманда болған климат пен ландшафт өзгерістерінің куәсі, жер бетіндегі өсімдіктер эволюциясының айқын сипаты. Олар жер қойнауында қашан, қандай шөгінділер пайда болғанын, олардың қандай жағдайда қалыптасқанын білуге мүмкіндік береді. Санат:Геология ==Сілтемелер== 
'''NGC 4334''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40218, UGC 7458, MCG 1-32-35, ZWG 42.66, VCC 638, IRAS12208+0744. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4343''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40251, UGC 7465, MCG 1-32-38, ZWG 42.70, VCC 656, IRAS12210+0713. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4336''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40231, IC 3254, UGC 7462, MCG 3-32-20, ZWG 99,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4338''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40086, NGC 4310, UGC 7440, MCG 5-29-74, ZWG 158.92, IRAS12199+2929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4340''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40245, UGC 7467, MCG 3-32-21, ZWG 99.36, VCC 654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4339''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40240, UGC 7461, MCG 1-32-36, ZWG 42.68, VCC 648. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4341''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40280, IC 3260, UGC 7472, MCG 1-32-42, ZWG 42.76, VCC 672. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4345''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39981, NGC 4319, UGC 7429, MCG 13-9-25, ZWG 352.29, IRAS12195+7535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4342''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40252, IC 3256, UGC 7466, MCG 1-32-39, ZWG 42.71, ARAK 361, VCC 657. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4335''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40169, UGC 7455, MCG 10-18-35, ZWG 293,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗБА ПІЛ''', Сергеев пілі Сергеев қ-нан 18 км жердегі қазынды орны. Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданында, 1980 ж. су құбыры траншеясын салу кезінде табылған. Қазақстанда сүйегі өте сирек кездесетін пілдің бірегей жаңа түрі. Қазба піл Сол түстік Қазақстан облысында шамамен осыдан 200 мың жыл бұрын өмір сүрген. Тісінің салм. 7,5 кг, ұзындығы 33 см, ені 10 см. Пілдің биіктігі м. Өлкеде бұрын тауып алынған піл сүйектеріне қарағанда бұл піл олардан ертеректе өмір сүрген. Оны үнді пілінің арғы тегі деуге болады. ==Сілтемелер== Санат:Геология 
'''NGC 4347''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4347 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4350''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40295, UGC 7473, MCG 3-32-23, ZWG 99.38, ARAK 362, VCC 685. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4333''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4333 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40217, MCG 1-32-34, ZWG 42.65, VCC 637, NPM1G +06.0337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4344''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40249, UGC 7468, MCG 3-32-22, ZWG 99.37, KUG 1221+178, IRAS12210+1748, VCC 655. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4337''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 878, ESO 131-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4352''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40313, UGC 7475, MCG 2-32-23, ZWG 70.44, VCC 698. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4349''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 сәуірде астроном астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 4349 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 882, ESO 131-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4354''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40306, NGC 4351, UGC 7476, MCG 2-32-24, KUG 1221+124, IRAS12214+1229, ZWG 70.45, VCC 692. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4348''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40284, MCG 0-32-3, ZWG 14.23, KARA 527, IRAS12213-0310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4358''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40309, UGC 7479, MCG 10-18-38, ZWG 293,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қазбауыр''', птилотрихум () орамжапырақ тұқымдасына жататын шала бұта. Жерорта теңізі жағалаулары мен Орта Азияда кездесетін 13 түрі белгілі. Қазақстанда далалық аймақтардың малтатасты және құмды жерлері мен тау беткейлерінің құрғақ бөліктерінде өсетін түрі бар. Соның ішінде жиі кездесетіні көк қазбауыр (). Оның биіктігі 10 см, өсімдіктің өркендері сүректенген, түп жағы қалың жапырақты. Жапырақтары таспа тәрізді немесе ұзын болады (ұзындығы 10 мм, ені 1,5 мм-дей). Тостағанша жапырақшалары түп жағынан қапшық сияқты болып келеді де, тік өседі. Күлтелері ақ түсті, гүлдері қалқанша гүлшоғырына топталған. Мамыр–маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жұмыртқа тәрізді бұршаққын, оның сыртын жұлдызша тәрізді түктер жауып жатады. Тұқымы ұзынша эллипс сияқты, ұзындығы 1,5 мм-дей. == Дереккөздер == 
'''NGC 4357''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы наурызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40296, NGC 4381, UGC 7478, MCG 8-23-17, ZWG 244.10, KARA 528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4359''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40330, UGC 7483, MCG 5-29-79, ZWG 158.99, KUG 1221+317, IRAS12216+3147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4351''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40306, NGC 4354, UGC 7476, MCG 2-32-24, KUG 1221+124, IRAS12214+1229, ZWG 70.45, VCC 692. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4346''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40228, UGC 7463, MCG 8-23-16, ZWG 244,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4361''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 573-PN19, PK 294+43.1, CS=13.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4355''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы ақпанда Todd David Peck астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40762, NGC 4418, UGC 7545, MCG 0-32-12, KCPG 337A, Todd 17, IRAS12243-0036, ZWG 14,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4356''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40342, IC 3273, UGC 7482, MCG 2-32-26, IRAS12217+0848, ZWG 70.48, VCC 713, FGC 1427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4362''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40350, NGC 4364, MCG 10-18-39, ZWG 293,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4360A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4360A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40363, NGC 4360, UGC 7484, MCG 2-32-28, ZWG 70.52, VCC 722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4360A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4353''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40303, IC 3266, MCG 1-32-43, ZWG 42.77, VCC 688. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазоты''' () астық тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдіктер туысы. Еуразия, Солт. және тропиктік Африканың қоңыржай және тропиктік аймақтарында кездесетін 10 15 түрі белгілі. Қазақстанда Тобыл Есіл өзендерінің бойында, Тарбағатай, Қаратау аймақтарының ылғалды, сор топырақты жерлерінде өсетін түрі бар. Жиі таралған түрлері: тікенді Қазоты (C. aculeata) және қамыстәрізді Қазоты (C. schoenoіdes). Бұлар биікт. 50 см-ге жететін сабан сабақты өсімдіктер. Жапырақтары таспа тәрізді жіңішке, қынапты. Сабақ ұшына жақын орналасқан жапырақтарының қынабы жалпақ келеді әрі сабақтан сәл ажыраңқырап тұрады. Масақ тәрізді гүлшоғыры сабақтың ең ұшынан дамитындықтан оны сабақ ұшына жақын орналасқан жапырақтың қынабы жауып тұрады. Масағындағы масақшасы қысқа сағақты, екі бүйірінен қысыңқы, масаққа дара орналасады. Гүліндегі масақша қабыршағының ұзындығы мм, қандауыр тәрізді, қырлы, қылтанақсыз. Гүл қабыршағы мөлдір, жарғақ тәрізді, ұзындығы мм. Гүліндегі аталық саны 3. Сәуірден тамызға дейін гүлдеп, жемістенеді. Жемісі дәнек. Қазотын үй құстары, әсіресе, үйрек пен қаз сүйсініп жейді. == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы 
'''NGC 4360B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4360B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40344, IC 3274, MCG 2-32-27, ZWG 70.60, VCC 715, NPM1G +09.0292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4360B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4368''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40183, NGC 4325, MCG 2-32-19, ZWG 70.37, VCC 616, NPM1G +10.0298. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4365''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40375, UGC 7488, MCG 1-32-48, ZWG 42.83, VCC 731. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4360''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40363, NGC 4360A, UGC 7484, MCG 2-32-28, ZWG 70.52, VCC 722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4364''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40350, NGC 4362, MCG 10-18-39, ZWG 293,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4367''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4367 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4363''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 10 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40233, ZWG 352,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4370''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40439, UGC 7492, MCG 1-32-51, ZWG 42.89, VCC 758, IRAS12223+0743. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4377-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4377-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 169245, UGC 7501, MCG 3-32-25, ZWG 99.41, 3ZW 65, VCC 778. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4377-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4375''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40449, UGC 7496, MCG 5-29-80, ZWG 158.100, IRAS12224+2850. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қазы''' Ертіс алабындағы көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Аққулы ауданы, Қазы ауылынан оңтүстікке қарай 1,5 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 119 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы км2, ұзындығы км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 8,9 км, тереңдігі 1,6 м, суының көлемі млн. м3, суын 106 км2 жерден жинайды. Тұйық көлдің пішіні сопақша келген. Солтүстік-батыс және шығыс жағалаулары жайпақ, батпақты, оңтүстігі жарқабақты келген. Суы қатты минералданған өте кермекті. Мал суаруға жарамсыз. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы көлдері Санат:Аққулы ауданы көлдері 
'''NGC 4373B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4373B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40735, ESO 322-10, MCG -6-27-27A, DCL 45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4373B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4376''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40494, UGC 7498, MCG 1-32-53, ZWG 42.93, VCC 787, IRAS12227+0601. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4377-3''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4377-3 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40476, UGC 7501, MCG 3-32-25, ZWG 99.41, 3ZW 65, VCC 778. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4377-3 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4380''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 10 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40507, UGC 7503, MCG 2-32-37, ZWG 70.61, VCC 792, IRAS12228+1017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4384''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40475, UGC 7506, MCG 9-20-168, MK 207, ZWG 269.55, IRAS12227+5446. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4377-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4377-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40477, UGC 7501, MCG 3-32-25, ZWG 99.41, 3ZW 65, VCC 778. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4377-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4386''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40378, UGC 7491, MCG 13-9-27, ZWG 352,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4385''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40564, UGC 7515, MCG 0-32-9, MK 52, UM 499, IRAS12231+0050, ZWG 14,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4378''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40490, UGC 7497, MCG 1-32-52, ZWG 42.92, VCC 785, IRAS12227+0512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4389''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40537, UGC 7514, MCG 8-23-28, ZWG 244,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қазыбек''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 59 км. == Бастауы == Бастауын Ұлытау тауларыың солтүстік бөлігіндегі бұлақтардан алып, Қаракеңгір өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Арнасы кең, жағасы тік жарлы. Көктемде 10-15 күндей ағады да, жазда құрғап қалады. Суы шаруашылық қажетіне пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
'''NGC 4379''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40484, UGC 7502, MCG 3-32-26, ZWG 99.42, VCC 784. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4388''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4388 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40581, UGC 7520, MCG 2-32-41, ZWG 70.68, VCC 836, IRAS12232+1256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4392''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40499, MCG 8-23-23, ZWG 244.12, 1ZW 35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4383''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 23 мамырда Schnfeld Eduard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40516, UGC 7507, MCG 3-32-30, MK 769, KUG 1222+167, IRAS12228+1644, ZWG 99.44, VCC 801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4391''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40500, UGC 7511, MCG 11-15-53, ZWG 315.37, 7ZW 454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4387''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40562, UGC 7517, MCG 2-32-39, ZWG 70.65, VCC 828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4393''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40600, UGC 7521, MCG 5-29-83, ZWG 158.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4396''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40622, UGC 7526, MCG 3-32-34, ZWG 99.49, KUG 1223+159, IRAS12234+1556, VCC 865. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4394''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40614, UGC 7523, MCG 3-32-35, ZWG 99.47, KCPG 334B, IRAS12234+1829, VCC 857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4395''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40596, UGC 7524, MCG 6-27-53, ZWG 187.42, KUG 1223+338, IRAS12233+3348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қазыбек''' Бозой үстіртінің оңтүстігіндегі шоқылы тау. == Географиялық орны == Алматы облысы Жамбыл ауданы Айдарлы ауылының оңтүстігінде 16 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 785 м. қарай км-ге созылған. Енді жері км шамасында. Беткейі жайпақ, көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен бастау алатын өзектер ағады. Таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. == Өсімдігі == Сұр, сортаң топырақ жамылғысында жусан, изен, ебелек, т.б. өседі. Етегі мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) таулары 
'''NGC 4390''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4390 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40597, IC 3320, UGC 7519, MCG 2-32-40, ZWG 70.67, IRAS12233+1044, PGC 40602, VCC 849. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4397''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4397 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4399''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 6-27-53, ZWG 187.42, HII in 4395. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4400''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 6-27-53, ZWG 187.42, HII in 4395. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4404''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40666, MCG -1-32-9, NPM1G -07.0365. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4403''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40656, MCG -1-32-8, IRAS12236-0724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4405''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4405 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40643, IC 788, UGC 7529, MCG 3-32-36, VCC 874, IRAS12235+1627, ZWG 99,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4405 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4408''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4408 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40668, ZWG 158.107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4402''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы наурызда Arthur Auwers астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4402 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40644, UGC 7528, MCG 2-32-44, ZWG 70.71, VCC 873, IRAS12235+1323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4402 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4398''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4398 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қазығұрт''' () астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуропада, Кіші Азияда, Кавказда, Сол түстік Африкада және Иранда кездесетін 40-қа жуық түрі белгілі. Қазақстанның барлық жерінде өсетін түрі (дала Қазығұрты, күрекше Қазығұрт және тау Қазығұрты) бар. Көп тараған түрі дала қазығұрты (''F. arvensіs''). Оның биіктігі 45 см. Сабағы тік, ұшына қарай сыпыртқы тәрізді тарамдалып келеді, сыртын ақшыл не сұр түсті түк жапқан. Жапырағының ұзындығы 15, ені мм-дей қауырсын тәрізді. Ортаңғы бөлігі жасыл, шетіне қарай ақшыл тарта беретін ұсақ гүлдері себет гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Ашық қоңыр түсті сопақша тұқымы ұсақ болады. Дала Қазығұрты дәрілік өсімдік. Оның қайнатылған тұнбасын іш өткенде, қызба ауруларында ішеді. Сондай-ақ тіс ауырғанда, қотырға және жараға жағады. ==Сілтемелер== 
'''NGC 4409''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40775, NGC 4420, UGC 7549, MCG 1-32-64, VCC 957, IRAS12244+0246, ZWG 42.106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4411-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4411-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40745, NGC 4411B, UGC 7546, MCG 2-32-55, Bigourdan #298, IRAS12242+0909, KCPG 336B, ZWG 70.82, VCC 939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4411-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4410-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4410-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40694, NGC 4410A, UGC 7535, MCG 2-32-47, MK 1325, ZWG 70.73, VCC 904, KCPG 335A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4410-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4401''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4401 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 6-27-53, ZWG 187.42, HII in 4395. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4415''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40727, UGC 7540, MCG 2-32-52, ZWG 70.78, VCC 929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4417''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40756, UGC 7542, MCG 2-32-53, ZWG 70.80, VCC 944. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4416''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40743, UGC 7541, MCG 1-32-63, MK 1326, VCC 938, IRAS12242+0811, ZWG 42.105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4414''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40692, UGC 7539, MCG 5-29-85, ZWG 158.108, ARAK 365, KUG 1223+315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4423''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40801, UGC 7556, MCG 1-32-65, ZWG 42.107, VCC 971, IRAS12246+0609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4419''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40772, UGC 7551, MCG 3-32-38, ZWG 99.54, VCC 958, IRAS12244+1519. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЗЫҚ'''– жерге қағуға арналған үшкір құрал; ағаштан, темірден жасалады. Қолданылатын орнына қарай бірнеше түрге бөлінеді. Жуандығы мен ұзындығы жер топырағына орай мөлшерленеді. Желі қазық көбінесе қайыңнан жасалады. Ат арқандайтын, мал байлайтын, көген керетін және т.б. да түрлері болады. Жел соққанда киіз үйді арқанмен бастыратын қазықты "желқазық" дейді. Темір қазықтар ат арқандағанда, шатыр тіккенде, балыққа ау құрғанда қолданылады. Қазыққа арқанды байлаудың екі түрі бар: қазықбау шалып байлау және күрмеп байлау. ==Дереккөздер== Санат:Құралдар 
'''NGC 4413''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4413 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40705, NGC 4407, UGC 7538, MCG 2-32-49, ZWG 70.76, IRAS12239+1253, VCC 912. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4420''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40775, NGC 4409, UGC 7549, MCG 1-32-64, VCC 957, IRAS12244+0246, ZWG 42.106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4411-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4411-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40695, NGC 4411A, IC 3339, UGC 7537, MCG 2-32-48, ZWG 70.74, VCC 905, KCPG 336A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4411-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4418''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40762, NGC 4355, UGC 7545, MCG 0-32-12, KCPG 337A, Todd 17, IRAS12243-0036, ZWG 14,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4424''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40809, UGC 7561, MCG 2-32-58, ZWG 70.90, VCC 979, IRAS12246+0941. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4428-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4428-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40860, MCG -1-32-12, IRAS12248-0753. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4428-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4426''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4427, same as 4427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4422''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 25 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40813, MCG -1-32-10, NPM1G -05.0447. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4421''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4421 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40785, UGC 7554, MCG 3-32-39, ZWG 99.55, VCC 966. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4410-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4410-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40697, NGC 4410B, UGC 7535, MCG 2-32-47, MK 1325, ZWG 70.73, VCC 907, KCPG 335B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4410-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Александр Викторович Затаевич '''Александр Викторович Затаевич''' (20 наурыз, 1869, Орёл облысы, Болхов қаласы желтоқсан, 1936, Мәскеу) композитор, этнограф, музыка және қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == Ол алғашқы музыкалық білімін сол Орёл қаласындағы әскери гимназиядан алған. Біраз жыл бойы Варшава консерваториясы жанынан шығатын «Варшава күнделігі» аталатын газетте музыка рецензенті қызметін атқарып, орыс, батыс классиктерінің шығармаларын, сондай-ақ халық музыкасын насихаттаумен айналысқан. == Алғаш рет қазақтың халықтық музыкасы шығармаларымен танысуы == Ол алғаш рет қазақтың халықтық музыкасы шығармаларымен 1920 жж. басында, Орынборда жүрген кезінен-ақ таныса бастайды. Сол кезеңнен бастап А. Затаевич өзінің болашақ қызметін аспаптық мұраларын тамаша үлгілерін жинау, оны насихаттаумен тығыз байланыстырады. Ол жатақханаларды, мектептерді, құрылыстарды, орта дәрежелі оқу орындарын, казармаларды аралайды, съезге, конференцияға, кеңестерге келген қазақтардан ән жазады. Базар, театр, концерт орындарының фойелерінде кездескендердің бәрінен де жазып алады. Бала жасынан кіршіксіз еститін құлағы жасы елуден асқанша көрмеген елдің музыкасын жаза баспай нотаға түсіруге мүмкіндік береді. Бірақ, өмірін музыкаға бағыштаған А.В. Затаевич әнді қалада отырып тек кездейсоқ келгендерден жазып отыруды жөн көрмеді, елге шығады, Жайықтың бойын, Сыр, Ертіс өзендерін, Бөкей, Қарқаралы далаларын аралайды. Замандар бойы жабылып жатқан қазақтың ән қазынасын көтереді. Қазақтың көл-көсір мұрасын жинақтауды өзіне парыз санаған жанның бірі. Ұлты басқа болса да, жер орта жасқа келгеніне қарамастан, 1920 жылы қиын-қысталаң кездерінде кездескен көлік атаулымен, болмаса, жаяу-жалпы аралап, халқымыздың ән-күйлерін музыка белгілерімен (нотамен) хатқа түсірген. == Деректер жазып қалдырды... == Халықтық кәсіби шығармашылық қызметін, олардың орындаушылық шеберліктерінің сырын ашып, өте құнды мағлұматтар жинады. Ақан сері, Біржан сал, Абай, Жаяу Мұса, Үкілі Ыбырай, Құрманғазы, Мұхит, Дәулеткерей, Тәттімбет, т.б. шығармаларын алғаш рет Затаевич жарыққа шығарды. Сөйтіп, ұлттық дәстүрлерді сақтаушылар мен дамытушылар жайында қайталанбас деректер жазып қалдырды. Этнографтың “Қазақ халқының 1000 әні” (1-бас., 1925 ж., 2-бас., 1963 ж.), “Қазақтың 500 ән-күйі” (1931), “Песни разных народов” (1971), жарияланбаған “Қазақ музыкасының 3-томы” деп аталатын жинақтарында қазақ халқының классик. ән, күйлерінің үлгілері мол орын алған. Затаевичтің еңбектері арқылы қазақ музыкасы дүние жүзіне тарады, бүкіл Еуропа елдеріне жетті, алдыңғы қатарлы өнер иелерінен жоғары баға алды. Мұнда қазақ музыкасының көптеген теориялық және тарихи мәселелерінің беті ашылды. Затаевичтің әрбір ән-күйге берген жеке талдауларының мәні зор. Халық композиторлары мен шығарм-на берген мінездемелері де әлі өз бағасын жоғалтқан жоқ. Затаевич жинақтары қазақ халқының кәсіби музыкасының дамуына зор ықпал етті. Аталған жинақтардағы ән мен күйлер қазақтың кәсіби музыкалық жанрлары опералық, симфониялық, камералық шығармаларында кеңінен пайдаланылды. Осы жинақтардағы ән-күйлерді қазақ бірге С.С. Прокофьев, Н.Я. Мясковский, М.М. сынды орыс композиторлары да өз шығармаларында пайдаланды. == Композитор ретінде == Композитор ретінде Затаевич қазақ музыкасының кейбір үлгілеріне фортепиано, аспапты ансамбльдермен қосылып айту үшін көптеген өңдеу жұмыстарын жүргізді. Затаевичтің “Қазақ музыкасы” атты фортепиянолық шығармасы кәсіби дәрежеде жазылған туынды. Ол 1925 27 жылдары фортепиянолық пьесалар циклін жазды. Соның нәтижесінде “Халық тақырыбына жазылған миниатюралары” (1925), “Қазақтың халық әндері тақырыбы бойынша фортепианоға арналған пьесалары” (1927) жарық көрді. Қазақ халқының музыка мұрасын сақтап келген 500-ге жуық өнерпаздар Майра Шамсудинова, Әміре Қашаубаев, Ғ.Айтбаев, Қ.Байжанов, М.Бөкейханов пен Н.Бөкейханов, Ғ.Мұхитов пен Ш.Мұхитов, ғылым қайраткерлері Ә.Марғұлан, Қ.Сәтбаев, М.Бөжеев, әдебиет және өнер қайраткерлері А.Байтұрсынов, Ж.Аймауытов, Ә.Бөкейханов, Ж.Шанин, т.б. өздері білетін ән, күйлерді Затаевичке айтып, жаздырды (қ. “Затаевичтің Затаевич Қазақтың фольклорының жиналу дәстүрін қалыптастырып, одан әрі жалғастыруда А.Жұбанов, Е.Брусиловский, Б.Ерзакович, М.Төлебаев, Л.Хамиди және басқалардың еңбектері орасан зор. Сөйтіп, 1920 көктемінен бастап 1923 ж. аяғына дейін, нағыз аш-жалаңаш жол қиындықтарына да қарамай, А. Затаевич қазақтың 1000 әнін жинап нотаға түсіреді. Оның 1925 ж. Мәскеуде «Қазақ халқының 100 әні», және 1933 ж. «Қазақтың 500 әнімен күйі» атты этнографиялық жинақтары шықты. А. Затаевич 1936 жылы Мәскеу қаласында дүние салған. А.В. Затаевичтың жарқын бейнесі, оның қазақ халқының мәдениеті мен өнеріне сіңірген еңбегі, ірі тұлғасы ұлғайған үстіне ұлғая бермек, ұмытылмақ емес. == Дереккөздер == Санат:20 наурызда туғандар Санат:1869 жылы туғандар Санат:Болховта туғандар Санат:6 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:1936 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:КСРО сазгерлері Санат:Қазақстан этнографтары Санат:Қазақстан Санат:Орел кадет корпусы түлектері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері зиратында жерленгендер 
Іле алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Алматы облысы Ұйғыр ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 38 км. ==Бастауы == Бастауын Кетпен (Ұзынқара) жотасының солтүстік беткейінен алып, Іле өзеніне 10-12 км жетпей жерге сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Жоғарғы арнасы шатқалмен, орта бөлігі сайлы-жыралы өңірмен өтеді. Төменгі арнасының жағалауы жайпақ, аңғары кең. Қар және жер асты суларымен толығады. Аңғары жайылымға және шабындыққа пайдаланылады == Дереккөздер == Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 4428-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4428-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -1-32-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4428-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4427''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 сәуірде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4426, same as 4426. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4412''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4412 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40715, UGC 7536, MCG 1-32-62, ZWG 42.104, VCC 921, IRAS12240+0414. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4430''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40851, UGC 7566, MCG 1-32-67, ZWG 42.111, KCPG 338A, IRAS12248+0632, VCC 1002. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4433''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 16 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40894, MCG -1-32-13, IRAS12250-0800. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4429''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40850, UGC 7568, MCG 2-32-61, ZWG 70.93, VCC 1003, IRAS12249+1123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4431''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40852, UGC 7569, MCG 2-32-62, ZWG 70.94, VCC 1010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4439''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 сәуірде астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 4439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 884, ESO 131-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4442''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40950, UGC 7583, MCG 2-32-68, ZWG 70.100, VCC 1062. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4432''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40875, UGC 7570, MCG 1-32-68, ZWG 42.114, VCC 1018, KCPG 338B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайдағұл''' Ұлы Жыланшық алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 36 км. ==Бастауы == Бастауын иен даладағы бұлақтардан алып, Дәнсары көлінің шығысындағы Мырзабаймола бейітіне 1,5 км жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Жағалауы ашық және жайпақ келген. Орта ағысының 20 км-ге жуық бөлігін жарқабақты жыралар тілімдеген. Қар және жер асты суларымен толығады. Ұзындығы 2,5 км болатын бір саласы бар. Арнасында су жыл бойы болады. Сондықтан алабы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы 
'''NGC 4435''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40898, UGC 7575, MCG 2-32-64, ZWG 70.98, Галактики Очі, Markarian chain, VV 188, ARP 120, VCC 1030, IRAS12251+1321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4434''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40886, UGC 7571, MCG 1-32-69, ZWG 42.115, VCC 1025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4444''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41043, ESO 268-10, MCG -7-26-7, DCL 56, IRAS12259-4259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4438''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40914, UGC 7574, MCG 2-32-65, ZWG 70.97, Галактики Очі, Markarian chain, VV 188, ARP 120, VCC 1043, IRAS12252+1317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4436''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40903, UGC 7573, MCG 2-32-66, ZWG 70.96, VCC 1036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4440''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40927, UGC 7581, MCG 2-32-67, ZWG 70.99, VCC 1047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4445''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40987, IC 793, UGC 7587, MCG 2.32.72, ZWG 70.104, VCC 1086. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4443''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41111, NGC 4461, UGC 7613, MCG 2-32-84, ZWG 70.115, VCC 1158, Mark chain. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4446''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40962, UGC 7586, MCG 2-32-69, ZWG 70.103, VCC 1072, KCPG 339A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4450''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4450 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41024, UGC 7594, MCG 3-32-48, ZWG 99.62, VCC 1110, IRAS12259+1721. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЙДАҚ СОРЫ''' Каспий теңізінің шығыс жағалауында, Бозащы түбегі мен Үстірт аралығында орналасқан. Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы аумағында, Өліқолтық шығанағының оң түстігінде жатыр. Ұзындығы 135 км, ені 20 км. Сор табаны Каспий теңізі деңгейінен 28 34 төменде. Оңтүстігін жағалай сазды-батпақты Қаракешу соры орналасқан. Шығыс жағалауын Батыс Үстірт кемерлі шыңы алып жатыр. Бозащы түбегіне қараған батыс бөлігі жайпақ келген. Қайдақ сорының оңтүстігімен Шетпе Өтеш темір жол және автомобиль жолдары өтеді. 1978 жылдан бастап Каспий теңізі суының көтерілуіне байланысты (2 м-ден 2,7 м-ге дейін) Қайдақ сорының басым бөлігін су басқан. ==Сілтемелер== Санат:Маңғыстау облысы географиясы 
'''NGC 4449''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40973, UGC 7592, MCG 7-26-9, ZWG 216,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4451''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41050, UGC 7600, MCG 2-32-79, ZWG 70.111, VCC 1118, IRAS12260+0932, ARAK 368. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4425''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40816, UGC 7562, MCG 2-32-59, ZWG 70.91, VCC 984. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4447''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 4447 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40979, MCG 2-32-73, ZWG 70.107, VCC 1085, KCPG 339B, NPM1G +14.0319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4454''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4454 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41083, UGC 7606, MCG 0-32-14, ZWG 14.48, IRAS12262-0139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4448''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40988, UGC 7591, MCG 5-29-89, ZWG 158.113, ZWG 159.2, IRAS12257+2853. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4453''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 28 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41072, MCG 1-32-73, ZWG 42.121, VCC 1130, NPM1G +06.0340, IRAS12262+0647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4458''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41095, UGC 7610, MCG 2-32-82, ZWG 70.114, VCC 1146, Markarian chain. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4459''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41104, UGC 7614, MCG 2-32-83, ZWG 70.116, VCC 1154, IRAS12264+1415. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4456''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40925, ESO 441-30, IRAS12252-2949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Қайдауыл''' Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы тау. Баянауыл тауларының солтүстігінде 25 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 293 м. Пішіні күрделі. Тау қарай км-ге созылған, солтүстігінің енді жері 10 км-ге жуық. Беткейлері көлбеу келген. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы тас көмір жүйесінің гранитті, гранодиоритті тау жыныстарынан түзілген. Оның үстін шөгінділер жапқан. == Өсімдігі == Құрғақ даланың нашар дамыған карбонатты қара топырағында бетеге, боз, қау, жусан, т.б. шөптесіндер өскен. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. Маңында бірнеше жайлау бар. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
'''NGC 4452''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41060, UGC 7601, MCG 2-32-80, ZWG 70.112, VCC 1125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4441''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40836, UGC 7572, MCG 11-15-56, ZWG 315.39, IRAS12250+6504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4461''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41111, NGC 4443, UGC 7613, MCG 2-32-84, ZWG 70.115, VCC 1158, Mark chain. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4460''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41069, UGC 7611, MCG 8-23-41, ZWG 244,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4465''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 наурызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41157, ZWG 42.127, VCC 1182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4455''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41066, UGC 7603, MCG 4-30-1, ZWG 129.2, KUG 1226+231, IRAS12262+2305, KAZ 390, WAS 57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4462''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41150, ESO 506-13, MCG -4-30-2, AM 1226-225, IRAS12266-2253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4457''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41101, UGC 7609, MCG 1-32-75, ZWG 42.124, VCC 1145, IRAS12264+0350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4463''' Шыбын шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 885, ESO 95-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шыбын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4466''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41170, UGC 7626, MCG 1-32-81, ZWG 42.131, VCC 1193. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайқаң''', ''Бұланбай'' Жүнжүрек тауларының солтүстігіндегі тау массиві. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы Тоқжайлау ауылының км жерде орналасқан. Алакөл көлінің аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 2385 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 25-27 км шамасында созылған, енді жері 14 км-ге жуық. Солтүстік-шығыс беткейі тік жарқабақты, батысқа қарай еңістеніп өзен арнасына тіреледі. Беткейлерінен бастау алатын өзен салалары Жаманты, Орта Тентек өзендеріне құяды. == Геологиялық құрылымы == Девон және силур кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген. Таудың қоңыр, қара топырағында бетеге аралас астық тұқымдастары, бұта және жалпақ жапырақты орман өскен. == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 4467''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 28 сәуірде Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41169, MCG 1-32-80, ZWG 42.130, ARAK 369, VCC 1192. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4473''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4473 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41228, UGC 7631, MCG 2-32-93, ZWG 70.125, VCC 1231, Markarian chain. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4468''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41171, UGC 7628, MCG 2-32-90, ZWG 70.122, VCC 1196. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4470''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41189, NGC 4610, UGC 7627, MCG 1-32-82, ZWG 42.132, IRAS12270+0806, VCC 1205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4476''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41255, UGC 7637, MCG 2-32-96, ZWG 70.128, VCC 1250, IRAS12274+1237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4471''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 29 шілдеде Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4471 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4469''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41164, UGC 7622, MCG 2-32-89, ZWG 70.121, VCC 1190, IRAS12269+0901. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4474''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41241, UGC 7634, MCG 2-32-94, ZWG 70.127, VCC 1242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4475''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4475 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41225, UGC 7632, MCG 5-30-8, ZWG 159,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4475 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4477''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41260, UGC 7638, MCG 2-32-97, ZWG 70.129, Markarian chain, VCC 1253, IRAS12275+1354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
каллипельтис () рияндар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда таудың балшықты, тастақты және ірі қиыршықтасты беткейлерінде, кейде өзен малтатасты жерлерде өсетін түрі орама Қайқықанат (C. cucullaris) бар. Оның биіктігі 5–20 см, сабағы қарапайым немесе жоғары қарай бұтақтанған. Тамыр түбіндегі жапырақтары ерте солып қалады. Сабақ бойындағы жапырақтары төрт-төрттен бірігіп, ұзынша немесе қалақты келеді. Тостағанша жапырақшалары білінбейді, күлтелері сары түсті, төрт бөлікке бөлінген. Гүлдері қос жынысты, аталығы төртеу, өте қысқа, аналығы біреу, олар жартылай шатырша гүлшоғырына топталған. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, мамыр шілдеде жеміс салады. Жемісі ұзынша, сәл орақ сияқты иілген. Санат:Рияндар ==Сілтемелер== 
'''NGC 4464''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4464 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41148, UGC 7619, MCG 1-32-78, ZWG 42.128, VCC 1178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4478''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41297, UGC 7645, MCG 2-32-99, ZWG 70.133, VCC 1279. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4480''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41317, UGC 7647, MCG 1-32-87, ZWG 42.139, VCC 1290, IRAS12278+0431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4482''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41272, IC 3427, UGC 7640, MCG 2-32-98, ZWG 70.130, VCC 1261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4483''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41339, UGC 7649, MCG 2-32-103, ZWG 70.136, VCC 1303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4481''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41222, MCG 11-15-57, ZWG 315,40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4486A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы 18 наурызда Messier Charles-Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4486A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41377, UGC 7658, MCG 2-32-110, ZWG 70.141, ARAK 372, VCC 1327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4486A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4479''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41302, UGC 7646, MCG 2-32-100, ZWG 70.134, VCC 1283. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4488''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41363, UGC 7653, MCG 2-32-104, ZWG 70.137, VCC 1318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4484''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41087, MCG -2-32-13, IRAS12262-1122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайнар''' Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы көл. Жылтыр ауылының 25 км жерде, теңіз деңгейінен 178 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 6,7 км2, ұзындығы км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 12 км. Бойлық бағытта созылып жатқан көл айдынын түгелімен қамыс шоғырлары басқан. Жазда көл құрғап, сорға айналады. Оңтүстігінде Жанелгір көлі жатыр.‎ == Дереккөздер == Санат:Шалқар ауданы көлдері 
'''NGC 4487''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41399, MCG -1-32-21, IRAS12285-0746. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4489''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41365, UGC 7655, MCG 3-32-54, ZWG 99.73, VCC 1321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4493-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4493-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1170468, MCG 0-32-17, ZWG 14.56, NPM1G +00.0377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4493-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4492''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41383, IC 3438, UGC 7656, MCG 1-32-89, ZWG 42.141, VCC 1330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4496''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41471, NGC 4496A, NGC 4505, UGC 7668, MCG 1-32-90, VV 76, IRAS12291+0412, VCC 1375, ZWG 42.144, KCPG 343A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4496B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4496B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41473, ZWG 42.144, KCPG 343B, VV 76, VCC 1376. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4496B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4491''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41376, UGC 7657, MCG 2-32-107, ZWG 70.140, VCC 1326, IRAS12284+1145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4486B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы 18 наурызда Messier Charles-Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4486B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41327, MCG 2-32-101, UGCA 283, 1ZW 38, VCC 1297. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4486B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4485''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41326, UGC 7648, MCG 7-26-13, ZWG 216.7, KCPG 341A, ARP 269, VV 30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4497''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41457, IC 3452, UGC 7665, MCG 2-32-113, ZWG 70.145, VCC 1368. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайнар''' Жем алабындағы өзен. == Географиялық орны == Атырау облысы Жылыой ауданы жерімен ағып өтеді. == Бастауы == Ошан тауының солтүстік етегіндегі бұлақтан бастау алады. Ұзындығы 144 км, су жиналатын алабы 3160 км2. == Гидрологиясы == Арнасы тік жарлы. Негізінен еріген қар және жер асты суларымен толығады. Өзенге ұзындығы 10 км-ден аспайтын бірнеше кішігірім салалары қосылады. Көктемде ағыны 10 күндей үзіліссіз болады. Суы ащы. Кей жылдары өзен суы тартылып қалады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жылыой ауданы өзендері Санат:Жем су алабы 
'''NGC 4493-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4493-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41409, MCG 0-32-17, ZWG 14.56, NPM1G +00.0376. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4493-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4495''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41438, UGC 7663, MCG 5-30-12, ZWG 159.9, IRAS12289+2924. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4496A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4496A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41471, NGC 4496, NGC 4505, UGC 7668, MCG 1-32-90, VV 76, IRAS12291+0412, VCC 1375, ZWG 42.144, KCPG 343A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4496A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4490''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41333, UGC 7651, MCG 7-26-14, ZWG 216.8, KCPG 341B, ARP 269, VV 30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4494''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4494 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41441, UGC 7662, MCG 4-30-2, ZWG 129,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4503''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41538, UGC 7680, MCG 2-32-118, ZWG 70.149, VCC 1412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4502''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41531, UGC 7677, MCG 3-32-60, ZWG 99.78, VCC 1410, KUG 1229+169. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4507''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41960, ESO 322-29, MCG -7-26-11, TOL 97, DCL 73, IRAS12329-3938, New 2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4498''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4498 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41472, UGC 7669, MCG 3-32-56, ZWG 99.75, KUG 1229+171, IRAS12291+1707, VCC 1379. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4506''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41546, UGC 7682, MCG 2-32-120, ZWG 70.152, VCC 1419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
''Қырықкөл'' Жетісу Алатауының сол сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ақсу мен Сарқан аудандарының шекарасында орналасқан. Сарқан және Ақсу өзендерінің аралығында. Абсолюттік биіктігі 2201 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 32 км-ге созылған, енді жері 12-14 км шамасында. == Жер бедері == Солтүстік мен шығыс беткейлері тік жарқабақты, оңтүстік көлбеу бөлігін өзен салалары тілімдеген. таудың жартастары жалаңаштанып, эрозиялық процестерге ұшыраған. == Геологиялық құрылымы == Палеозойдың метаморфты тақтатасы мен палеоген шөгінділерінен түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр, қара топырақты далалық-орманды белдемінде шалғын, итмұрын, т.б. жеміс ағаштары өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы таулары Санат:Сарқан ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 4500''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41436, UGC 7667, MCG 10-18-62, MK 213, ZWG 293.26, IRAS12290+5814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4511''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41560, MCG 10-18-63, ZWG 293.27, SBS 1229+567. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4509''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41660, UGC 7704, MCG 5-30-18, MK 773, KUG 1230+323, IRAS12306+3222, ZWG 159,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4513''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 16 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41527, UGC 7683, MCG 11-15-59, ZWG 315,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4505''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41471, NGC 4496, NGC 4496A, UGC 7668, MCG 1-32-90, VV 76, IRAS12291+0412, VCC 1375, ZWG 42.144, KCPG 343A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4508''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4508 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4504''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41555, MCG -1-32-22, IRAS12296-0717. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4514''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41610, UGC 7693, MCG 5-30-15, ZWG 159,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4518''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41674, NGC 4518A, MCG 1-32-95, ZWG 42.150, VCC 1484, NPM1G +08.0291, IRAS12306+0806. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4499''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41537, ESO 322-22, MCG -7-26-8, DCL 63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қайрақтас''' Ақөзек аңғарының тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы Қарабұлақ ауылының 23 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 870 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км шамасында созылған, енді жері 1,5 км-ге жуық. Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. == Өсімдігі == Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, бұталар өседі. Бұлаққа бай, таудың Жаңғызтал қыстауы орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 4515''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41652, UGC 7701, MCG 3-32-65, ZWG 99.86, VCC 1475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4518A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4518A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41674, NGC 4518, MCG 1-32-95, ZWG 42.150, VCC 1484, NPM1G +08.0291, IRAS12306+0806. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4518A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4512''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41621, NGC 4521, UGC 7706, MCG 11-15-61, ZWG 315.46, KCPG 345B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4510''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41489, UGC 7679, MCG 11-15-58, ZWG 315,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4517A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4517A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41578, UGC 7685, MCG 0-32-19, ZWG 14.62, Reinmuth 80, KCPG 344A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4517A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4519''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4519 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41719, UGC 7709, MCG 2-32-135, ZWG 70.167, VCC 1508, IRAS12308+0856. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4521''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41621, NGC 4512, UGC 7706, MCG 11-15-61, ZWG 315.46, KCPG 345B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4519A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4519A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41706, MCG 2-32-134, ZWG 70.165, VCC 1501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4519A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4518B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4518B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41666, MCG 1-32-94, ZWG 42.149, VCC 1480. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4518B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4517''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41618, NGC 4437, UGC 7694, MCG 0-32-20, KCPG 344B, IRAS12301+0023, FGC 1455, ZWG 14.63, UM 505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан''' (ХФӘ /æləjχɑn nʊrmʊhɑmmedʊlə bøkejχɑn/ Қарқаралы уезі, Семей облысы, Дала Өлкесі Мәскеу) қазақтың мемлекеттік, саяси және қоғам қайраткері, ұлт-азаттық және Алаш партиясының жетекшісі, Алашорда автономиялы үкіметінің төрағасы, публицист, ғалым, аудармашы. == Өмірбаяны == Ата тегі Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошыдан тарайтын төре тұқымы. Арғы атасы атақты Сұлтан Барақ. Қазақтың соңғы хандарының бірі Бөкей осы Сұлтан Барақтың баласы. Бөкейден Батыр, одан Мырзатай, одан Әлиханның әкесі Нұрмұхамед. Әлиханды әкесі тоғыз жасында Қарқаралыға апарып, жергілікті молданың қолына оқуға береді. Бірақ зерделі бала молдадан оқығандардан гөрі осындағы мектепте оқып жүргендердің сауаттылығын аңғарып, қаладағы үш кластық бастауыш мектепке өз еркімен ауысып алады. Оны бітіргеннен кейін 1879-1886 жылдары Қарқаралы қаласындағы қазақ балаларына арналған мектепте оқиды. 1886-1890 жылдар аралығында Омбыдағы техникалық училищеде оқып, оны "техник" мамандығы бойынша бітіріп шықты. 1890-1894 жылдар аралығында Орман технологиялық институтының экономика факультетінде оқыды. Мұнда ол студенттік қызу пікірталастарға қатысып, XX ғасырдың босағасын аттағалы тұрған Ресейдің қандай жолмен дамуы тиімді болатындығы туралы қайшылықты пікірлер қақтығысына куә болды, өз ойын да шыңдай түсті. Сөйтіп ол жиырма жасында Дала генерал губернатор кеңсесінің ұсыныс хаты мен қазақ қауымдастығының 200 сом стипендиясын алып, 1894 жылы Ресей империясының елордасы барып, Орман шаруашылығы институтының экономика факультетіне түседі. Ол мұнда жүріп күнделікті сабақтарына қоса студенттердің саяси, әдеби, экономикалық және тағы басқа үйірмелердің жұмысына қызу араласып, студенттік толқуларға қатысады. Оны екі ғасырға жуық Ресей империясының қол астында отырған халқының ауыр тағдыры қатты толғандыра бастайды. Қараңғылық пен надандықтың шырмауында отырған халқына білім мен мәдениет керек екенін ұғады, елдің тұрмысын, мәдениетін, білімін көтеруді өзінің алдына мақсат етіп қояды. == Қоғамдық-саяси әрекеттері == Оқуын бітіріп, Омбыға оралғанда Ә.Бөкейхан Ресей империясының қазақ даласына жүргізген отаршылдық саясатына деген өзіндік көзқарасы қалыптасқан, марксизмнің экономикалық қағидаларымен қаруланған, саяси астыртын күрестің түрлері мен әдістерін үйреніп, білген, күрес тартыстан біршама тәжірибесі бар саяси күрескер болатын. Ол Омбыға келісімен қаланың саяси әлеуметтік, қоғамдық жұмысына белсене араласады. «Народная свобода» (''Халық бостандығы'') партиясының қатарына өтіп, өзі қазақ зиялылары мен саяси белсенділерінің арасында осы партияның шағын тобын ұйымдастырады. Әлиханның саяси көзқарасының кейін белгілі саяси, қоғам, мемлекет қайраткері әрі қазақ ұлт-азаттық қозғалысының ұйымдастырушысы және көсемі ретінде танылуына, саяси күрескер ретінде шыңдалуына Омбыдағы күндері ерекше ықпал етеді. 1905 жылдан бастап Ресей партиясының (кадеттер) мүшесі, оның қазақ бөлімшесін құру мақсатында Оралда, Семейде жиындар өткізген. Қарқаралыда патша өкіметінің отаршылдық саясатына қарсы өткен қозғалысқа қатысып, адам қол қойған Қарқаралы петициясын бірі болған. 1905 жылы Әлихан Бөкейхан Семей облысы қазақтарының атынан 1-ші Мемлекеттік думаға депутат болып сайланды. Бірақ ол 1-ші Мемлекеттік дума жұмысына қатыса алмады. Өйткені Ә.Н. Бөкейхан өз жұмысын бастаған кезде Дала өлкесі негізсіз жарлығымен, соттың тергеуінсіз, ай Павлодар абақтысында отырды. Абақтыдан шығып жеткенде, Дума патшаның үкімімен таратылып, оның біраз мүшелері наразылық актісін қабылдау үшін сол кездегі Финляндияның Выборг қаласына жүріп кеткен еді. Ә.Н. Бөкейхан да солардың артынан аттанып, Выборг үндеуіне қол қойды. Сол үшін жазаға тартылып, Санкт-Петербург сот палатасының төтенше мәжілісінің шешімімен айға Семей түрмесіне жабылды. Әлихан Бөкейхан портреті, 1915 ж. 1906 жылы Омбыдан шығатын кадеттік «Голос степи», «Омичъ» және «Иртышъ» газеттерінде; 1908 жылы жарық көрген меньшевиктік «Товарищъ», кадеттік «Речь», «Слово» газеттерінде редакторлық қызмет атқарды. 1909-17 жж. «Дон егіншілік банкі» бөлімшесінде жұмыс істеді. 1911-14 «Қазақ» газетін ұйымдастыруда және оның жалпы ұлттық деңгейге көтерілуіне зор еңбек сіңірді. 20 ғасырдың басында қазақ даласында екі ағымның болғаны белгілі. Бірі Бұқар мен Түркістан өлкесіне бет бұрған дәстүршіл, панисламшыл ағым, екіншісі негізінен Батыс өркениетін үлгі тұтқан жаңашыл, пантүркішіл ағым. Осы екінші ағымның басында Әлихан бастаған орыс мектептерінен тәлім-тәрбие алған озық ойлы қазақ зиялылары тұрады. Бұл топ саяси ұстамдылық танытып, Ресей империясына қарсы ашық күреске шығудың әлі ерте екенін анық түсінеді. Сондықтан олар, ең алдымен, халықтың сана сезімін оятатын жағдай жасау керек деп білді. Бар күш-қуаттарын осы мақсатқа жұмылдырады. Бірақ олардың ойдағыдай жұмыс істеуіне жандармерия басқармасының жансыздары мүмкіндік бермейді. Солардың көрсетуімен қуғынға түседі, түрмеге қамалады. Бұдан студент кезінде-ақ сенімсіздердің қара тізіміне ілігіп, бақылауда жүрген Әлихан да тыс қалған жоқ, алдымен, Семей түрмесіне қамалып, кейін Самар қаласына жер аударылып, онда тек қызметпен айналысуға ғана мәжбүр болды. 1916 жылы жер аудару мерзімі бітіп, Самардан Орынборға келген Әлихан бірден қаланың қоғамдық, саяси өміріне араласып кетеді. Қаланың қазақ тұрғындары атынан қалалық думаға сайланады. Бүкіл мағыналы өмірін халқының азаттық алып, еркін ел болуына арнаған аяулы азаматтың соңғы демі біткенше сол мақсат жолында жасаған қызметі сан қилы. Ол Ресей жергілікті және қалалық қоғам қайраткерлері съезінің делегаты, Ресейдің Мемлекеттік думасының және мұсылман халықтары съезінің депутаты, IV Мемлекеттік Думаның мұсылмандар фракциясының Бюро мүшесі болды. === Алаш Орда=== партиясының басшылары, 1917, солдан оңға қарай: Ахмет Байтұрсынұлы, Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан, Міржақып Дулатұлы Ә. Бөкейханның Жаза кесімі Ол Ақпан төңкерісінен үлкен үміт күтеді. Бірақ ол үміті ақталмайды. Уақытша үкімет, оның ішінде өзі мүшесі болып жүрген кадет партиясының көсемдері қазаққа автономия беруге қарсы болады. Оның үстіне олармен жер мәселесі жөнінде де ымыраға келе алмайды да, ол бұл партиядан шығып, қазақтан сайланған тоғыз өкілді бастап барып, Томск қаласында Сібір құрылтайына қатысады. Осында болашақ Сібір республикасының құрамында Қазақ автономиясы құрылмақ болады. Құрылтайдан оралысымен Әлихан қазақ тарихындағы тұңғыш саяси ұйым Алаш партиясын ұйымдастыруға кіріседі. Артынша, 1917 ж. желтоқсанында Екінші жалпықазақ съезі Алаш автономиясы жарияланып, Ә. Бөкейхан сол алғашқы Қазақ республикасының тұңғыш төрағасы (президенті) болып сайланады. Ә. Бөкейханның қуғын-сүргін кезеңінен жыл алдындағы мен ату жазасының күніндегісі. 1919 жылы большевиктер өкіметінің бұрынғы алашордашыларға жасаған кешірімнен кейін Ә. Бөкейхан қалған өмірін ғылыми зерттеушілікке арнады. Бірақ, ұлттық намыстан жұрдай, жалған жадағай белсенділердің көрсетуімен ол 1926 жылы екі рет тұтқындалып, түрме азабын тартты. Әлихан Бөкейхан Мәскеуге жер аударылады, зор беделінен қорыққан большевиктер өкіметі оны Қазақстанға жолатпады. Онда он жыл үй қамауында отырған Әлиханды 1937 жылы тамызында қайыра тұтқындап, бір айдан кейін жалған жаламен 71 жасында Мәскеуде ату жазасына кеседі. 1989 жылы мамырдың 14 КСРО Жоғарғы сотының қаулысы бойынша әрекетінде қылмыс құрамы жоқ болғандықтан, ақталды. Сөз соңында, ғалым, Ә.Бөкейхан XX ғасырдың алғашқы жартысында қазақ эпосы мен фольклорын ғылыми тұрғыдан зерттеген ғалымдарымыздың бірі болды. Ол қарастырған негізгі аспектілер: эпостың тарихилығы, қазақ фольклорының түрлері, шығу мезгілі, жыршы мен оның шеберлігі, қоғамдық ой-сананың жырда көрініс табуы, бейнелер, олардың атқарған идеялық қызметі, үлгінің көркемдік ерекшеліктері т.с.с.- әлі де қазақ фольклортану ғылымында өз маңызын жойған жоқ, және сол дәуірдің жетістігі болып саналатыны сөзсіз. == Ғылыми еңбектері== XIX ғасырдың соңында Омбы орман шаруашылығы училищесінде оқытушылық қызмет атқарып, ғылыми жұмыстармен айналысады. Ол 1896 ж. көрнекті ғалымдардың кепілдемесімен Орыс географиялық қоғамы Батыс-Сібір бөлімшесінің толық мүшесі болып сайланды. Әлихан «Ресей. Жалпы географиялық сипаттама» атты көп томдық еңбектің қазақ даласына арналған 18 томына автор ретінде қатынасқан. Ол ғылыми жұмыспен қатар саяси қызметтерге де белсене араласа бастайды. 1904 жылы қазақ даласына қоныс аудару қозғалысын даярлап берген Ф.А. Шербина экспедициясының құрамында болды. 1911-14 жж. Әлихан Бөкейхан «Жаңа энциклопедиялық сөздіктің» 4-21 томдарына автор ретінде қатысты. Әлихан Бөкейхан ғұлама ғалым ормантанушы, экономист, мал шаруашылығын зерттеуді ғылыми жолға қоюшы, тарихшы, этнограф, әдебиеттанушы, аудармашы, әрі публицист ретінде қазақ халқының саяси әлеуметтік, мәдени рухани тарихында өшпестей із қалдырған ұлы тұлға. әдебиеттану тұрғысынан жазылған еңбектері ғалым Д.Қамзабекұлы тарапынан жан-жақты қарастырылады. Бұл зерттеуде алғашқы еңбектерінің бірі ретінде «Женщина киргизкой былине Кобланды» атты мақаласы сарапталған. «Туркестанские ведомости» газетінің бірнеше санында жарияланған. Ә.Бөкейхановтың әйгілі «Қобыланды» жырындағы әйел бейнесі» деп аталған мақаласы белгілі ғалым С.Қасқабасов тарапынан жан-жақты талданып, сол кездегі қазақ үшін аса маңызды бірнеше мәселе көтерілгенін жеріне жеткізе айтылып: «Бұлар эпостың тарихилығы, «Қобыланды» жырының шығу мезгілі, қазақ фольклорының түрлері, жыршы және оның шеберлігі, қоғамдық ой-санасының жырда көрініс табуы, «Қобыланды» жырындағы әйелдер бейнесі, олардың атқарып отырған идеялық қызметі. Осындай ғылыми мәнді проблемаларды автор сол кездегі әлеуметтік, моральдық мәселелермен ұштастыра қарастырған»,- делінген. 2011 жылы Әлихан Бөкейханның 145-жылдық мерейтойына байланысты 15 томдық шығармаларының толық жинағы жарық көрді. Оған мақалалары, очерктері, хаттары, жеке іс қағаздары, саяси сатиралары, ғылыми және көркем аудармалары, т.б. кірді. Басылым 2011-2018 жылға дейін жалғасты. == Есте сақтау == 1992 жылы Қарағанды облысының Ақтоғай ауданындағы Ақтоғай аудандық кеңестің шешімімен ол туған ауылға Ә.Н. Бөкейханов есімі берілді. == Ол жөніндегі фильмдер== 1994 «Алаш туралы сөз»режиссері: Қалила Умаров Жанры: “Деректі фильм” Өндіріс: 2009 «Алашорда» режиссері: Қалила Умаров Жанры: “Деректі фильм” Өндіріс: “Қазақфильм”. == Дереккөздер == == Әдебиеттер == Мұхамедханов, Қ. Әлихан Бөкейханов Телехабар Қ. Мұхамедханов. Семипалатинск телевидениесі, 1989. 20 июнь. Машинкамен терілген 14 парақ. Телехабар авторы және жүргізушісі Қ.Мұхамедханов. Мұхамедханов, Қ. Әлихан Бөкейханов Мәтін Қ. Мұхамедханов // Семей таңы. 1990. 17 қаңтар. Б. 3-4; Қазақ әдебиеті. 1990. маусым Б. 10-11; 15 маусым Б. 10-11. Мұхамедханов, Қ. Әлихан Бөкейханов Телехабар Қ. Мұхамедханов. Семипалатинск телевидениесі, 1991. 28 октябрь. 40 п. мәтін, фотосуреттер, құжаттар т.б. Телехабар авторы және жүргізушісі Қ.Мұхамедханов. Мұхамедханов, Қ. Әлихан Бөкейхановтың Абай туралы мақалалары (1903, 1905, 1907 ж.ж) Мәтін Қ. Мұхамедханов // Абай. 1992. №2. Б. 23-27. Мұқаметханов, Қ. Әлихан Бөкейханов Мәтін Қ. Мұхамедханұлы Мұхамедханов // Абай энциклопедия. Алматы Қазақ энциклопедиясы Атамұра, 1995. Б. 166 -167. Мұхамедханов, Қ. Абай мұрагерлері Мәтін Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Мағжан Жұмабаев, Жүсіпбек Аймауытов, Міржақып Дулатов өмірі мен шығармашылығы туралы мәліметтер енген шығармаларын жинап, зерттеп, өмірбаяндары жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханов. Алматы Атамұра, 1995. 208 б. Мұхамедханұлы, Қ. Абайды тұңғыш рет баспасөзде танытқан Әлихан Бөкейханов Мәтін Қ. Мұхамедханұлы Мұхамедханов // Түркістан. 1995. тамыз. Б. 1. == Сыртқы сілтемелер == Ескерусiз қалатын ер ме едi?!. «Алаш» қозғалысының көсемі Әлихан Бөкейханның туғанына 145 жыл толды Қазақ баспасөзіне үндеу. Ендеше, қалам ұстаған қазақтың ұл-қызы, Әлихан Бөкейханның ісі мен өнегесін Азат Алаштың жадында қайта жаңғыртып, 145 жылдығын ұлы дала төсінде ұлан-асыр той етіп өткізуге ұйытқы болу бәріміздің ортақ, қасиетті парызымыз! Валерий Ерофеев: «Қазақ үкіметі Әлихан Бөкейханды ұмытқан сияқты» Әлихан Бөкейхан .Қазақтың тарихы (жалғасы) Әлихан Бөкейхан. Қазақтың тарихы Әлиханға атылған оқ Алтынбекті де айналып өтпеді. Серік Жолдасбай Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан сталин Әлихан Бөкейханның соңына 1922 жылдан бастап түскен Алашорда әскерінің ұраны: «Жасасын, Отанның адал ұлдары!» Сүйінші! Әлихан Бөкейхан шығарған газет табылды Серік Жолдасбай. Қазақтың бірінші президенті Әлихан Бөкейханов үкіметінің құрылғанына 93 жыл толады Әлихан Бөкейхан мен Ахмет Байтұрсынұлына қатысты жаңа деректер Әлихан Бөкейхан үкім шығарылған күні-ақ атылған Жапондардың өз елін өркендету мұраты Алашорда идеяларына ұқсас еді Азаттық радиосының қызметкері Әлихан Бөкейханның шығармалар жинағын жарыққа шығарды Әлихан Бөкейханұлы қажылыққа қалай қарады? Әлихан Бөкейхан Нығмет Нұрмақовпен бірге Мәскеуде жерленген Ербол Тілеш. «Алаштың» жолы Алашорда Азаттықтың алтын күні Биыл Әлихан есімі көш бастап тұр Алаш көсемі Әлихан Бөкейханның зиратына белгітас қойылды Түркияда Әлихан Бөкейханның туған күні жыл сайын аталып өтетін болды Түркияда Әлихан мен Мұстафа атындағы шәкіртақы тағайындалады Санат:Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысы) туғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары Санат:Қазақ сұлтандары Санат:Қазақстан билеушілері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Қазақстан қозғалыстардың көсемдері Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Кадеттер Санат:Төрелер 
'''Қайрақты''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Бастауын Жақсы Тағылы тауының шығыс беткейіндегі бұлақтардан алып, Қайрақты ауылынан 30 км жерде Жаман Сарысу өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 522 км². Аңғары 0,5 км, арнасы жатық. Сағасындағы жылдық орташа су ағымы 0,41 м³/с. Өзенге кішігірім сала құяды. Суы тұщы, шаруашылық қажетіне пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
'''NGC 4520''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41748, IC 799, NPM1G -07.0367. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4516''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41661, UGC 7703, MCG 3-32-67, ZWG 99.87, VCC 1479. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4523''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41746, UGC 7713, MCG 3-32-68, DDO 135, VCC 1524, IRAS12313+1526, ZWG 99,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4527''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41789, UGC 7721, MCG 1-32-101, ZWG 42.156, VCC 1540, IRAS12315+0255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4526''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4526 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41772, NGC 4560, UGC 7718, MCG 1-32-100, ZWG 42.155, IRAS12315+0758, VCC 1535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4526 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4532''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41811, UGC 7726, MCG 1-32-103, ZWG 42.158, VCC 1554, IRAS12317+0644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4528''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41781, UGC 7722, MCG 2-32-140, ZWG 70.172, VCC 1537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4525''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4525 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41755, UGC 7714, MCG 5-30-20, ZWG 159.16, KUG 1231+305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4533''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41816, UGC 7725, MCG 1-32-102, ZWG 42.157, VCC 1557. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4534''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41779, UGC 7723, MCG 6-28-10, ZWG 188.8, KARA 536, KUG 1231+357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қайрақты''', ''Шопанқарасу'' Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысының Атбасар, Жақсы аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 66 км, су жиналатын алабы 3890 км². ==Бастауы == Өзен бастауын Телекей көлінің 10 12 км жердегі жазықтағы бұлақтан алып, Балталы ауылына жетпей Терісаққан өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Басты салалары: Талдысай, Егінқарасу, Шұрымсай, Шортанбай. Аңғары кең, арнасы жалпақ. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Жылдық ағынының негізгі бөлігі көктемгі қар еру кезінде қалыптасады. Су ағымы көктемгі су тасқыны кезінде 9,86 м³/с-тан жазғы саба кезінде 0,025 м³/с-қа дейін азаяды, кейде құрғап қалады. Көктемгі мол суды егінді көлдетіп суғаруға пайдалану үшін орта ағысында бөгет салынған. == Дереккөздер == Санат:Есіл су алабы Санат:Атбасар ауданы өзендері Санат:Жақсы ауданы өзендері 
'''NGC 4524''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41757, MCG -2-32-14, IRAS12312-1145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4530''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Beta CVn. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4539''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41839, UGC 7735, MCG 3-32-71, ZWG 99,92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4529''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41639, UGC 7697, MCG 3-32-64, ZWG 99.85, KUG 1230+204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4522''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41729, UGC 7711, MCG 2-32-137, ZWG 70.168, VCC 1516, IRAS12311+0926. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4537''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41864, NGC 4542, UGC 7746, MCG 9-21-21, ZWG 270,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4535A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4535A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1343342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4535A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4541''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41911, UGC 7749, MCG 0-32-24, ZWG 14.71, IRAS12326+0003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4531''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4531 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41806, UGC 7729, MCG 2-32-141, ZWG 70.175, VCC 1552, IRAS12317+1321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4535''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41812, UGC 7727, MCG 1-32-104, ZWG 42.159, VCC 1555, IRAS12318+0828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайрақты''' Қандарақ жотасының асу. == Географиялық орны == Жетісу облысы Алакөл ауданы Көкжар ауылының оңтүстігінде 37 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3129 м. Асуда көктем айларында қар жатады. Солтүстігінде Қараағаш жотасы, шығысында Батыртас тауы, оңтүстігінен Ащыкезең асуы өтеді. Қайрақты асуынан мамыр-қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. Солтүстік беткейінен Тентек өзенінің салалары бастау алады. Беткейлері тік шатқалды, құзды келеді. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 4546''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41939, MCG -1-32-27, UGCA 288. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4547''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41896, MCG 10-18-69, ZWG 293.30, NPM1G +59.0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4550''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41943, UGC 7757, MCG 2-32-147, ZWG 70.182, VCC 1619. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4543''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41923, MCG 1-32-109, ZWG 42.167, VCC 1608, NPM1G +06.0349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4545''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41838, UGC 7747, MCG 11-15-64, ZWG 315.47, IRAS12323+6348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4544''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 27 сәуірде Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41958, UGC 7756, MCG 1-32-110, ZWG 42.168, VCC 1624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4538''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41850, MCG 1-32-105, ZWG 42.161, ARAK 378, VCC 1576, IRAS12320+0336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4542''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41864, NGC 4537, UGC 7746, MCG 9-21-21, ZWG 270,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4549''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41954, MCG 10-18-72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4553''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42018, ESO 322-30, MCG -6-28-6, DCL 76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қайрақты''' Бала Қосмұрын жотасының батысындағы шоқылы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы Сарыарқа ауылының солтүстігінде 21 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1033 м. қарай км-ге созылған, енді жері 2,5 км-ге жуық. == Жер бедері == Беткейлері жарқабақты, сай, аңғарлармен тілімденген. Көптеген ұсақ шоқылардан тұрады. Таудан Балтатарақ, Қарасу өзендерінің салалары және Көкпекті өзeні бастау алады. == Өсімдігі == Таудың ашық қоңыр топырақ жамылғысында сұлыбас, бетеге, қылқан боз, селеу, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 4540''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41876, UGC 7742, MCG 3-32-74, ZWG 99.93, VCC 1588, IRAS12323+1549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4557''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 сәуірде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4557 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4555''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41975, IC 3545, UGC 7762, MCG 5-30-26, ZWG 159,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4551''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41963, UGC 7759, MCG 2-32-148, ZWG 70.183, VCC 1630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4558''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 19 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41995, MCG 5-30-28, ZWG 159.23, PGC 42019. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4556''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41980, UGC 7765, MCG 5-30-27, ZWG 159,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4554''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4554 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4562''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41955, NGC 4565A, UGC 7758, MCG 4-30-4, ZWG 129.8, KUG 1233+261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4564''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42051, UGC 7773, MCG 2-32-150, ZWG 70.186, VCC 1664. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4560''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41772, NGC 4526, UGC 7718, MCG 1-32-100, ZWG 42.155, IRAS12315+0758, VCC 1535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайрақты''' Дегелең (892 м) тауларының шығысындағы шоқылы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Абай ауданы Қасқабұлақ ауылының 32 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 628 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Жер бедері == Беткейлері көлбеу, ұсақ шоқылардан тұрады. == Өсімдігі == Таудың қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары 
'''NGC 4559''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42002, UGC 7766, MCG 5-30-30, ZWG 159.24, IRAS12334+2814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4567''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42064, UGC 7777, MCG 2-32-151, ZWG 70.189, Siamese Twins, IRAS12340+1130, VCC 1673, VV 219, KCPG 347A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4559A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4559A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42097, IC 3592, UGC 7789, MCG 5-30-38, MK 775, ZWG 159,31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4559A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4561''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42020, IC 3569, UGC 7768, MCG 3-32-76, ZWG 99.98, IRAS12336+1935, KCPG 346A, KUG 1233+195, VV 571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4565A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4565A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41955, NGC 4562, UGC 7758, MCG 4-30-4, ZWG 129.8, KUG 1233+261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4565A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4568''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42069, UGC 7776, MCG 2-32-152, ZWG 70.188, Siamese Twins, IRAS12340+1130, VCC 1676, VV 219, KCPG 347B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4565B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4565B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41976, IC 3546, MCG 4-30-5, ZWG 129.9, ZWG 159.20, KUG 1233+264. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4565B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4559C''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4559C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 3550, HII in 4559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4559C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Mrk 776''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4559B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42098, IC 3593, MCG +5-30-39, NGC 4559B, CGCG 159-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4559B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4566''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42007, UGC 7769, MCG 9-21-24, ZWG 270.12, KARA 539. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қайрақты қорғасын кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданында Ағадыр темір жол станциясының орналасқан (40 км). 1944–1954 жылдары толық барлау жүргізілді. Кен орны шығыс және батыс құралған. 1944 жылдан кендері өндіріледі. == Геологиялық орны, сипаты == Кен фаменнің (девон) әктастарында, тас көмірдің саз-карбонат жыныстарында орналасқан. Линза тәрізді кентас денелері құмтас қат-қабаты мен саз-карбонат қабаттары аралығында жатыр. Кен денелерінің ұзындығы 100 350 м, құлау бағытының ұзындығы 160 300 м, қалыңдығы 12 40 м, кей жерінде 12 м. Кентастар, негізінен, барит, галенит, сфалерит, халькопирит, пирит минералдарынан құралады; олардың ішінде қорғасын, мырыш, мыс, барит негізгі құраушылар болса, ал күміс қосалқы құраушы болып саналады. Кен орнының негізгі қорлары қазылып алынған. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 4563''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 13 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42030, MCG 5-30-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4570''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42096, UGC 7785, MCG 1-32-114, ZWG 42.178, VCC 1692. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4565''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42038, UGC 7772, MCG 4-30-6, ZWG 129.10, FGC 1471, KUG 1233+262. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4577''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 28 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42319, NGC 4591, UGC 7821, MCG 1-32-124, ZWG 42.191, IRAS12366+0617, VCC 1780. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4575''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42181, ESO 322-36, MCG -7-26-15, DCL 85, IRAS12351-4015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4571''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42100, IC 3588, UGC 7788, MCG 2-32-156, VCC 1696, IRAS12344+1429, ZWG 70.194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4572''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41991, UGC 7775, MCG 12-12-12, ZWG 352,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4576''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42152, UGC 7792, MCG 1-32-116, ZWG 42.182, VCC 1721. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4565C''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4565C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41974, IC 3543, UGC 7764, FGC 1466, KUG 1233+265. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4565C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4573''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42167, ESO 268-26, MCG -7-26-14, FAIR 455, AM 1235-432, DCL 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЙТА СОРТАҢДАНУ''', суландыруды дұрыс жүргізбеудің салдарынан болатын қолайсыз құбылыс. Жер асты ағыстары жоқ немесе топырағы нашар алқаптарда, ауадан ылғал аз түсетін шөлді, шөлейтті аймақтарда жиірек кездеседі. Сулану аз, булану көп бұл өңірлерде табиғи жағдайлардың өзінде тұзды, сорланған топырақтар басым болады. Бұл аймақтарды суарған кезде суғарылған жерлердің төм. қабаттарында міндетті түрде жер асты су қабаты түзіледі. Оның деңгейі жыл өткен сайын көтеріліп, топырақ бетіне жақындай түседі де, топырақ қабаттарындағы тұздар суға еріп, сумен бірге жоғары көтеріліп, топырақты сорландырады. Осы құбылысты топырақтың қайта немесе екінші рет сортаңдануы деп атайды. Топырақтың Қайта сортандануы егістіктен алатын өнім мөлшерін төмендетеді, ал топырақ мүлдем сортаңданып кеткен жағдайда егістіктен өнім алу мүмкін болмай қалады. Сондықтан суғармалы жерлерде топырақтың Қайта сортандануымен күресу қажет. Осыған орай жер асты суы түзіліп, жер бетіне көтерілмеуі үшін, егістіктерді белгілі бір тәртіппен суғару керек. Қолдан суғарғанда судың егістік бетіне біркелкі жайылуы үшін жер бетін алдын ала тегістеп, топырақтың үстіңгі қабаттарын жиі-жиі өңдеп, борпылдақ күйінде сақтау қажет. Сондай-ақ су жүретін каналдарды бетонмен қаптап, жол жағаларына ағаш отырғызу керек. Ал осы шараларға қарамастан жер асты суы деңгейінің жоғары көтерілуі тоқтамаған жағдайда, терең су қашыртқылары қазылады. Суғармалы жерлерді Қайта сортанданудан сақтаған жағдайда ғана ол жерге егілетін астық және техника дақылдардан, бау-бақша, көкөністен мол өнім алуға болады. Санат:География ==Сілтемелер== 
'''NGC 4580''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42174, UGC 7794, MCG 1-32-117, ZWG 42.183, VCC 1730, IRAS12352+0538. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4578''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4578 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42149, UGC 7793, MCG 2-32-159, ZWG 70.195, VCC 1720. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4574''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42166, ESO 380-49, MCG -6-28-7, FAIR 311, IRAS12350-3514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4581''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42199, UGC 7801, MCG 0-32-28, ZWG 14,83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4586''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4586 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42241, UGC 7804, MCG 1-32-122, ZWG 42.187, VCC 1760, IRAS12359+0435. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4583''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42198, MCG 6-28-17, ZWG 188,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4588''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42277, UGC 7810, MCG 1-32-124, ZWG 42.189, VCC 1772. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4585''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42215, MCG 5-30-42, ZWG 159.37, IRAS12357+2912. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4582''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы мамырда Coolidge Phillip Sydney астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4582 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4584''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42223, UGC 7803, MCG 2-32-162, ZWG 70.199, VCC 1757, NPM1G +13.0312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайшы''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Панфилов ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 298 км2. == Бастауы == Бастауын Қояндытау жотасының шығыс бөлігінің оңтүстік беткейіндегі бұлақтардан алып, Айдарлы ауылына жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Аңғары тар. Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Көктемде суы мол, ағыны қатты. Шаруашылық қажетіне, егін суғаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Іле су алабы Санат:Панфилов ауданы өзендері 
'''NGC 4589''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 22 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42139, UGC 7797, MCG 12-12-13, ZWG 352.38, ZWG 335,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4587''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 17 сәуірде Palisa Johann астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42253, UGC 7805, MCG 1-32-123, ZWG 42.188, VCC 1763. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4596''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42401, UGC 7828, MCG 2-32-170, ZWG 70.206, VCC 1813. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4593''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42375, MCG -1-32-32, MK 1330, IRAS12370-0504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4601''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42492, ESO 322-50, MCG -7-26-26, DCL 118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4595''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42396, UGC 7826, MCG 3-32-81, ZWG 99.106, VCC 1811, IRAS12373+1534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4598''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42427, UGC 7829, MCG 2-32-171, ZWG 70.207, VCC 1827. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4600''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42447, UGC 7832, MCG 1-32-128, ZWG 42.198, VCC 1834. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4603A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4603A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42369, ESO 322-44, MCG -7-26-20, DCL 105, IRAS12368-4027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4603A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4603''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42510, ESO 322-52, MCG -7-26-28, AM 1238-404, DCL 120, IRAS12382-4042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
() ерінгүлділер тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдік, кейде шала бұта. Қоңыржай және субтропиктік аймақтарда кездесетін 300-ден астам түрі белгілі. Талас Алатауы, Қоржынтау, Алтай, Тарбағатай, Іле Алатауының тастақты сол түстік беткейлерінде, Семей, Ақтөбе,Мойынқұм аймақтарының тастақты (қорымтасты) жерлерінде, Балқаш –Алакөл ойысының өзен, арық жағалары мен ылғалы мол көп өседі. Қазақстанда түрі бар. Олардың биікт. 15 125 см. Сабағы тік, жапырақтары өркен бойына қарама-қарсы орналасады. Гүлдері сабағы мен бұтақтарының ұшында гүлден топталып, масақ тәрізді гүлшоғырын құрайды. Гүлшоғырлары жапырақ қолтығынан да дамиды. Жеке гүлінде бір-бірімен біріккен түтік тәрізді тостағанша жапырақша, қызғылт, ақшыл сары, көгілдір түсті күлтесі бар. Күлтелерінің екеуі бірігіп жоғары ерін, үшеуі бірігіп, төм. ерін құрайды, түбінен түтік тәрізді тұтасып бірігіп кеткен. Аталығы төртеу, ол жоғары ерін құрайтын күлтенің ішіне орналасқан. Біріккен күлтелер аталықтарды сыртынан қоршап, жаңбыр суынан қорғайды. Маусым, шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жеміс салады. Жемісі үш қырлы жаңғақша. Қайызғақшөптің кейбір түрлері дәрілік өсімдіктер (мыс., орман Қайызғақшөпі), арасында шірнелі түрлері де кездеседі. == Дереккөздер == 
'''NGC 4603C''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4603C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42486, ESO 322-49, MCG -7-26-25, DCL 117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4603C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4599''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42453, UGC 7833, MCG 0-32-34, ZWG 14,99. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4603B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4603B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42460, ESO 322-48, DCL 114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4603B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4605''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42408, UGC 7831, MCG 10-18-74, ZWG 293.31, KARA 543, IRAS12378+6152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4591''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42319, NGC 4577, UGC 7821, MCG 1-32-124, ZWG 42.191, IRAS12366+0617, VCC 1780. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4602''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42476, MCG -1-32-36, IRAS12380-0451. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4592''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42336, UGC 7819, MCG 0-32-32, ZWG 14.91, IRAS12367-0015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4611''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4611 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42564, IC 805, UGC 7849, MCG 2-32-179, ZWG 70.218, VCC 1878. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4597''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42429, MCG -1-32-34, IRAS12376-0531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4612''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42574, UGC 7850, MCG 1-32-134, ZWG 42.205, VCC 1883. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайықша томағашөп''' () ерінгүлділер тұқымдасы, томағашөп туысына жататын көп жылдық шала бұта. Балқаш Алакөл ойысының құмды жерлері мен құмды беткейлерінде өседі. Биіктігі 40 см-дей. Ұзын тамыры ағаштанып кеткен, қатты болады. Сабағының қабығы қоңыр, түп жағынан бұтақтанып келген, мықты. Жапырақтары қысқа сағақты, жұмыртқа пішіндес, ұзындығы см, ені 0,3 1,5 см, өркенге қарама-қарсы орналасады. Жапырақ тақтасының үстіңгі беті ашық жасыл, жылтыр, астыңғы жағын жұмсақ қалың түк басқандықтан бозғылт түсті келеді. Гүлшоғырының ұзындығы 10 см, негізгі сабаққа гүлдері қос-қостан топталып орналасады. Тостағанша жапырақшалары қалың түкті, ұзындығы мм. Күлте жапырақшалары сары түсті, ұзындығы 2,5 см, сыртын түк басқан. Гүлдері ашылған кезде ерін тәрізді екі жаққа бөлініп тұрады. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістері маусымның аяғы мен шілдеде піседі. Жемісі қоңыр түсті құрғақ жаңғақша, ұзындығы 1,5 мм. Қайықша томағашөп өте сирек кездесетін эндемик түр. Оның жылдан-жылға таралу аймағының кемуіне байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сілтемелер== 
'''NGC 4615''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42584, UGC 7852, MCG 4-30-13, ZWG 129.18, KCPG 348B, IRAS12391+2620, KUG 1239+263B, ARP 34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4606''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42516, UGC 7839, MCG 2-32-174, ZWG 70.213, VCC 1859, IRAS12384+1211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4609''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 12 мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 4609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 890, ESO 95-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4616''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42662, ESO 322-56, MCG -7-26-30, DCL 134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) Санат:Ғарыш 
'''NGC 4610''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41189, NGC 4470, UGC 7627, MCG 1-32-82, ZWG 42.132, IRAS12270+0806, VCC 1205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4603D''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4603D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42640, ESO 322-55, MCG -7-26-29, DCL 130, IRAS12394-4033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4603D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4614''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42573, UGC 7851, MCG 4-30-12, ZWG 129.15, WAS 60, KCPG 348A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4607''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 24 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4607 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42544, UGC 7843, MCG 2-32-176, ZWG 70.216, VCC 1868, IRAS12386+1209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4620''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42619, UGC 7859, MCG 2-32-182, ZWG 70.224, VCC 1902, NPM1G +13.0317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4604''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы астроном Peters Christian Heinrich Friedrich ашқан болатын және NGC каталогында 4604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42489, MCG -1-32-37, IRAS12381-0501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алаш Орда''' (1917 1920) Ақпан мен Қазан төңкерістері соң 1917 ж. желтоқсанның 13 құрылған қазақ Алаш автономиясының үкіметі. оңға қарай: Ахмет Байтұрсынұлы, Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан, Міржақып Дулатұлы 200px == Алаш Орда құрылтайы == 1917 ж. желтоқсанның 13 Орынборда Екінші жалпықазақ съезі өткізілді. Құрылтайдың күн тәртібіне 10 мәселе қойылды. Олардың ішіндегі ең негізгілері: қазақ-қырғыз автономиясын жариялау, милиция һәм Ұлт кеңесі (Үкімет) құру мәселелері болды. Құрылтай делегаттары Уақытша үкімет құлатылғаннан кейін қазақтардың өмір сүруінің өзін күрделендіріп жіберген анархия (тәртіпсіздік) жағдайында елді аман сақтау үшін, «уақытша Ұлт Кеңесі» түріндегі берік билік құру, оған «Алаш Орда» деген атау беру (төрағасы Ә. Бөкейхан, Ұлт Кеңесі құрамына 25 адам кірді), сондай-ақ милиция жасақтау туралы қаулы қабылдады. Алаш астанасы Семей (кейін ''Алаш-қала'' атауын алды) қаласы еді. Бұл туралы кейіннен Әлихан Бөкейхан (1919 ж. ақпанның 11) былай деп мәлімдейді: «съездің бұл шешімі қазақтар мекендеген территорияда анархияны болдырмау, өлкеде большевизмнің дамуына (яғни қазақтар үшін жат-таптық жіктелу) жол бермеу мүдделерінен туындады…». Үкімет төрағалығына үш қайраткер Бөкейхан, Құлманов және Тұрлыбаев ұсынылды. Көп дауыс алған Бөкейхан төраға болып сайланды. А. азамат соғысы жылдарында Кеңес құрылысына жау күштер жағында болды. Нәтижесінде азамат соғысында жеңіске жеткен Кеңес өкіметі Алаш партиясы мен А. үкіметін таратты. Кеңес өкіметі Алаш пен А-ны Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірінен аластауда алдау мен арбау әдісін де, қару жұмсап, күштеу жолын да қолданды. Кезінде (1919, 1920 ж.) Кеңес өкіметі Алаш қозғалысына белсене қатысқандардың барлығына кешірім жасағанына қарамастан, олар түгелге дерлік сталиншіл әкімшіл-әміршіл жүйенің құрбандарына айналды. Сол кезде Ресейде орын алған жағдайда қазақтардың жарияланған автономиясын жүзеге асыру мүмкін емес еді. Кезекте бостандықтың жауы большевизммен күрес тұрды. Өздерінің қолға алған шараларын іске асыру жолында Алашорда үкіметіне Кеңестерге қарсы жақпен бірігуге тура келді. Өйткені Кеңес үкіметі кеңестік негіздегі автономияларды ғана қолдап, көтермелесе, ал ақтардың Алаш автономиясына көзқарасы басқаша болды. Соңғыларының қолдауына сүйене отырып, қазақ халқы, дәлірек айтқанда Ә.Бөкейхан бастаған зиялылар тобы белгілі бір деңгейде дербестікке жетуге болады деп санады. Бұл жолдағы күрес оқиғалары төмендегідей өрбіді. == Сыртқы істері == 300px Алаш Орданың ақтармен бұл бағыттағы алғашқы байланысы, 1918 жылы 8-ақпанда большевиктер тұтқындаған Сібір облыстық Думасының орнына құрылған Уақытша Сібір үкіметімен болды. Алаш Орда жетекшілері атаман Дутовпен, Самардағы Құрылтай жиналысы мүшелері Комитетімен (Комуч), Омбыдағы Уақытша Сібір үкіметімен де байланыс жасады. Басталып кеткен азамат соғысы Алаш Орданың ұстанар бағытында айқындауды қажет етті. Сөйтіп, қазақ аутономиясы өлкеде негізі жоқ Кеңес үкіметіне қарсы күреске шығып, ақтарға қосылуға мәжбүр болды. Уақытша Сібір үкіметі бастан-ақ қазақтарға ұлыдержавалық пиғыл танытты. Олар Алаш ел ішіндегі беделін өздерінің мақсаттарын жүзеге асыруға мәселен, қажет кездерде әскер күшін жасақтау, соғыстың бүкіл салмағын халық мойнына арту т.б. жағдайларға пайдалануды көздеді. Бұл үкімет Алашорданың белгілі бір үкімет органы ретінде дербес, белсенді әрекет жасауына келісе қоймады. Архив деректері, Сібір үкіметінің мүддесін жүзеге асырушы эмиссарларға Алашорданың батыл қарсылық білдіріп отырғанын көрсетеді. Мұның соңы қазақ автономиясының өзін ресми тану туралы мәлімдемесін, Сібір үкіметінің «нағыз сепаратизмнің белгісі» деп айыптауымен аяқталды. Бұдан кейін Алашорда Бүкілресейлік биліктен үміткер тағы бір үкімет Самарадағы құрылтай жиналысы мүшелері комитеті (Комучпен) қарым-қатынаста болды. 1918 жылы маусымда өмірге келген негізінен эсерлер басқарған бұл үкімет, демократиялық принциптерге беріктігін бірден-ақ байқатты. Бұл олардың Алашордаға көзқарасынан-ақ байқалады. Тамыз айында Комуч құрылып жатқан басқа үкіметтердің қатарында Алаш Орданы да мәлімдеді. Комитет құрамына Ә. Бөкейхан, А. Байтұрсынұлы, Ж. және Х. А. Бірімжанов, М. Тынышбаев, М. Шоқай және т.б. кірді. Бірақ бұл табыс та ұзаққа бармады. Оппозициялық күштерді біріктіру мақсатында Комуч ұйымдастыруымен 1918 жылдың 8-23 қыркүйегінде Уфа кеңесі өтеді. Кеңеске жоғарыда аталған қайраткерлер қатынасты. Бұратана халықтар атынан сөйлеген Ә. Бөкейхан өздерінің сепаратизмнен аулақ екендігін, Ресеймен біртұтас екендігін айтты. Кеңес жүріп жатқан кезде 11-қыркүйекте Ә. Бөкейханның төрағалығымен Х. және Ж. М. Тынышбаев, У. Танашев, Ә. Ермеков, А. Бірімжанов қатысқан Алашорданың төтенше мәжілісі өтеді. Онда қазақ автономиясын Алашорданың бір өзі басқаратыны, ал бұрынырақта (18-мамырда) батыс Қазақстандағы саяси жағдайға байланысты уақытша құрылған Ойыл уәлаяты таратылатыны шешілді. Оның онына жол қатынасы нашарлығымен соғыс жағдайы себебінен Алашорданың батыс бөлімшесі құрылды. Бұл болашақта шақырылатын Бүкілресейлік Құрылтай жиналысы қарсаңында, бірауыздан құрылған автономия бар екенін Кеңеске қатысушыларға көрсету болатын. 23-қыркүйектегі Кеңестің соңғы күнінде Уақытша Бүкілресейлік үкімет Директория жарияланды. Бірақ бұл Директория өзі жойылардан аз ғана бұрын 4-қарашада шыққан бұйрығымен, бөлінбейтін Ресейді қалпына келтіру үшін барлық облыстық үкіметтермен бірге Алашорданың орталық үкіметін таратып, оның облыстық, уездік ұйымдарын ғана қалдырды. Орнына мүдделерді басқаратын Бас Уәкілдік қызметін енгізді. Бас Уәкілдік мәселесі 18-қарашада Омбыдағы төңкеріс нәтижесінде өзін «Жоғары Билеуші» деп жариялаған адмирал Колчак кезінде қаралды. «Николайдың заманы мен тәртібі келген уақытта да» қазақ зиялылары көздеген мақсатынан таймады. Колчак үкіметі Бас уәкілдің міндеті туралы Ережені талқылап, оған керекті материал жинау үшін қазақ даласына өз өкілдерін жіберді. 2-мамырда Семейге келген Ішкі Істер Министрлігінің өкілі Г. Малахов, аталған мекеменің Алашорда тағдыры туралы жоспарын бір топ қазақ таныстырады. 1919 жылы 6-мамырда А. Бірімжанов, М. Тынышбаев, Р. Мәрсеков, А. Қозбағаров, С. Дүйсембинов, Х. Ғаббасов өлкені басқару туралы жаңа Ережеге өз көзқарастарын білдіріп, Ішкі Істер министрлігінің «Бұратаналар» бөліміне Семейден хат жолдайды. Онда автономия құру туралы шешім қабылдаған ІІ жалпықазақ сьезі, 1917 жылдың өн бойында өткен облыстық сьездердің қорытындысы болғанын, сол съезд шешіміне қарай қажетті жағдайларда әрекет жасағандарын (Ресей мемлекетін қалпына келтіру үшін Кеңес үкіметіне қарсы ортақ күреске қосылғандарын) сондықтан да қазіргі ауыр жағдайда Ресей мемлекетін қалпына келтіруге кедергі келтірмес үшін ұлттық мүддені қоя тұрып, Уақытша Бүкілресейлік Өкіметтің 1918 жылғы 4-қарашадағы бұйрығына көніп отырғандарын, бірақ бұл жарлықтағы қазақ өлкесін басқаратын арнайы органның құрылуы туралы ереженің кешігуі, қазақ халқын алаңдатып тұрғаны айтылды. Одан әрі хатта, бұл мәселені шешуді жолсапарға өз өкілдерін жіберу арқылы емес, Омбыдағы үкіметпен келіссөз жүргізіп жатқан Алашорда өкілдері пікіріне жүгіну жолымен шешу дұрыс болатыны ескертілді. Сондай-ақ, хат иелері қазақ халқын басқару туралы Малахов әкелген жоспар-жобаға байланысты өздерінің мынадай ұсыныстарын да көрсетті: :1) Бас уәкілдік туралы. Алаш автономиясын құрайтын қазақ облыстарын басқаратын Бас уәкілдік жекелеген бір министрлік өкілдігі болмауы керек, ол қазақ халқын ұлттық басқару органы болуы тиіс. Сондықтан Бас уәкілдік Ішкі Істер министріне тәуелсіз болып, тек Министрлер Кеңесіне ғана бағынуы керек. Сонымен қатар Бас уәкілдіктің жанында жолдастарымен (орынбасар) қоса, Кеңес құрылуы тиіс. :2) Жергілікті жерлердегі басқару туралы. Бұл басқару ұлттық принципке негізделіп, облыстық әкімшілік және милиция басқармасы қазақ ұлттық басқару органына бағынсын. Ол үшін облыс-уез, болыстарда тікелей Бас уәкілдікке бағынатын ерекше органдар құрылуы қажет. Біздегі земство түрінде ойлайтын, өзін-өзі басқару органдарына келсек, қазіргі облыстық, уездік земстволар (барлық ұлтқа ортақ) сол күйінде қалып, ал болыстық земстволар қазақ, орыс халқының әдет-ғұрып, өзара айырмашылығы жер мен көктей болғандықтан, қазақтардікі орыс халқынан бөлек болғаны жөн. Болыстардағы әкімшілік органы земство мекемелеріне қосылып, оның міндеті земствоның бір мүшесіне жүктелсін. :3) Жекелеген мәселелер туралы. Діни істермен айналысатын жоғары инстанция Бас уәкілдік жанындағы Кеңес болып, ол діни лауазымдары бар адамдармен толықтырылып отырса. Орыс бодандығындағы қазақтардың, шекаралас шет мемлекеттермен байланысы туралы істеріне қазақ ұлттық басқармасынан да адам қатыстырылуы қажет деп санаймыз. Колчактың қазақ даласын басқаратын Бас уәкілдік тағайындау туралы жаңа Ережені жаңғыртқан әрекеті алайда жүзеге асқан жоқ. Мұның себебі, бір жағынан күннен-күнге жеңіліске ұшырап жатқан Ақ Армиядағы сәтсіздіктер болса, екінші жағынан ұлттық қозғалыстарға жауыға қарайтын орыс үкіметтеріне тән қасиетті бойына сіңірген Колчак билігінің өзінен болды. Алашорда сонымен бірге Кеңес үкіметімен байланыс жасауға тырысты. Халел және Жанша Досмұхамедовтер Ленин, Сталинмен, сондай-ақ Халел Ғаббасов ұлт ісі жөніндегі халық комиссары Сталинмен келіссөз жүргізді. Мұның нәтижесі аутономияның мәдени мұқтажына орталықтың көмегі, бүкілқазақтық құрылтайды шақыру, өлкеде азаматтық бітімге келу туралы уәделер болды. Алаш қайраткерлеріне Бүкілресейлік Орталық Атқару комитетінің 1919 жылғы сәуірдегі және 1920 жылғы 15 сәуірдегі шешімімен амнистия жарияланса да, Кеңес үкіметі күшіне мінгеннен кейін, олардың өткенін ешуақытта ұмыта да, кешіре де алған жоқ. Түрлі әдіспен бүркеленген қудалау ақыры, Алаш зиялыларын жаппай қырғынға ұшыратты. Бұл зобалаңнан аман қалған саусақпен санарлық зиялы қазақ, өмірлерінің соңына дейін Мемлекеттік Қауіпсіздік Комиеті назарынан тыс қалмады. Ал атылғандардың үрім-бұтақтары да соңғыларының кебін киді. Осыдан кейінгі Қазақстанның саяси тарихы бәрімізге белгілі. Алдымен 1920 жылы құрылған Қазақ Кеңестік Автономиялық социалистік республикасы, кейіннен 1936 жылы Қазақ Кеңестік Социалистік республикасы болған тұсында қазақтар отаршылдық қамытынан қол үзген жоқ. Қазақ халқы өз тілін, дінін, әдет-ғұрпын, саяси санасын жоғалту алдында тұрды. Өз тілінен жеріген ұрпақ пайда болды, мәңгүрттік пайда болды. == Алаш Орда тізімі == == Алашорда туралы фильмдер == *1990 «Мағжан» Мағжан Жұмабаев режиссері: Қ. Умаров *:Жанр: Деректі фильм Өндіріс: *1993 «Міржақыптың оралуы» Міржақып Дулатұлы режиссері: Қ. Умаров *:Жанр: Деректі фильм Өндіріс: *1994 «Алаш туралы сөз» режиссері: Қ. Умаров *:Жанр: Деректі фильм Өндіріс: *2009 «Алашорда» режиссері: Қ. Умаров *:Жанр: Деректі фильм Өндіріс: «Қазақфильм» Шәкен Айманов атындағы == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Әнес Сарай: «Батыс Алашордашылары сепаратистік бағыт ұстанған жоқ» Алаш идеясы және «ЕСЕП» партиясы. Ержұман Смайыл Алашорда әскерінің ұраны: «Жасасын, Отанның адал ұлдары!» Жапондардың өз елін өркендету мұраты Алашорда идеяларына ұқсас еді Алашорда Азаттықтың алтын күні Ербол Тілеш. «Алаштың» жолы Р.К. Нурмагамбетова. Движение Алаш Алаш-Орда. Историография проблемы. 1920-1990-е жж. XX века. Санат:Қазақстан тарихы 
'''Қайыңдар тұқымдасы''' () гүлді өсімдіктердің қос жарнақты класына жататын шамшаттар () қатарына жататын бір үйлі, жапырақ тастайтын, желмен тозаңданатын өсімдіктер. Негізінен Солтүстік жартышардың қоңыржай және салқын өңірінде (кейде Оңтүстік Азия мен Оңтүстік Американың таулы жерлерінде) өсетін туысы 200-ге жуық түрі белгілі. Ал Қазақстанда туысы (қайың, орман жаңғағы, қандыағаш), 17 түрі бар. Тұқымдас өкілдерінің биіктігі 15 кейде 25–30 м-дей болады. Тамыры берік, жер бетіне жақын орналасады. Тамырында микориза (кейбір өсімдіктер тамырының саңырауқұлақ жіпшумағымен селбесіп өсуі) байқалады. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, бөбешік жапырақтары (көпшілік өсімдіктер жапырағының түбін ала шығатын ерекше, әсіресе, жұптаса өсетін өсінді) ерте түсіп қалады. Гүлі ұсақ, реңсіз, дара жынысты. Аталық гүлшоғырының сырғасы ұзын, гүлдеген кезде төмен қарай салбырап тұрады, аналық гүлшоғырының сырғасы қысқа, едәуір тік, пішіні домалақ болады. Жемісі жаңғақша. Қайындар тұқымдасына жататын ағаштар 150, кейде 300 жылдай өсетін бағалы өсімдіктер. Олардың көп түрлері аязға төзімді. Қайың тұқымдасының өкілдерінің ағашы шаруашылық жиһаз жасайтын фабрикаларда, ағаш көмірі өндірісінде, дегть, жылулық үшін қолданылады. Қайың мен қандыағаш медицинада маңызды болып табылады. Қазақстанның Қызыл кітабына түр енгізілген: қырғыз қайыңы талас қайыңы (B.talassica), ярмола қайыңы эндемді қандыағаш (Alnus glutinosa). Қайың қабығынан қарамай (деготь) алу ежелден белгілі, онымен дөңгелектерді, аяқ киімді майлаған. Ал қайың тозынан әсем қорапшалар, сөмкелер тоқылады. Онымен Солтүстік Америка үндістері каноэның (тез жүзетін қайық) сыртын қаптайды. == Дереккөздер == Санат:Қайың тұқымдасы 
'''NGC 4618''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42575, IC 3667, UGC 7853, MCG 7-26-37, KUG 1239+414, ZWG 216.17, KCPG 349A, VV 73, ARP 23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4619''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42594, UGC 7856, MCG 6-28-18, ZWG 188.14, IRAS12393+3520. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4622A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4622A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42845, ESO 322-64, MCG -7-26-35, VV 580, AM 1241-402, DCL 162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4622A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4613''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4613 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42570, MCG 4-30-11, MK 780, ZWG 129.16, KUG 1239+263A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4622''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42701, ESO 322-57, MCG -7-26-31, AM 1239-402, DCL 142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4617''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42530, UGC 7847, MCG 9-21-28, ZWG 270.13, KARA 545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4622B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4622B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42852, ESO 322-64A, MCG -7-26-36, VV 580, AM 1241-402, DCL 163. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4622B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4625''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42607, IC 3675, UGC 7861, MCG 7-26-38, ZWG 216.18, IRAS12395+4132, KCPG 349B, KUG 1239+415, ARP 23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4608''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42545, UGC 7842, MCG 2-32-177, ZWG 70.214, VCC 1869. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4628''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42681, MCG -1-32-41, MK 1333, IRAS12398-0641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайыңды''' Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл, Қайыңды ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Құлан ауылынан батысқа қарай 63 км-дей жерде, боз жусан, баялыш, күйреуік, т.б. шөптесін өскен шалғынды сұр топырақты шөлейт белдемде орналасқан. == Халқы == 1,2 мың адам (1999); 1,0 мың адам (2009). == Тарихы == 1977–1997 жылдары қой өсіретін «Мақпал» кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Қайыңдыда «Мақпал» ӨК және бірнеше ЖШС ұйымдастырылды. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, клуб, кітапхана, пункт, т.б. мекемелер бар. Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы елді мекендері 
'''NGC 4624''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42970, NGC 4664, NGC 4665, UGC 7924, MCG 1-33-5, ZWG 43,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4627''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E4/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42620, UGC 7860, MCG 6-28-19, ZWG 188.15, ARP 281, KUG 1239+328A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4630''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4630 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42688, UGC 7871, MCG 1-32-136, ZWG 42.208, VCC 1923, IRAS12399+0414, ZWG 43,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4631''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42637, UGC 7865, MCG 6-28-20, ZWG 188.16, KUG 1239+328B, IRAS12396+3249, KCPG 350A, ARP 281. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4635''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42704, UGC 7876, MCG 3-32-87, ZWG 100.3, ZWG 99.113, IRAS12402+2012, KUG 1240+202, KARA 547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4637''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42744, UGC 7881, MCG 2-32-188, ZWG 71.7, VCC 1945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4632''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42689, UGC 7870, MCG 0-32-38, ZWG 14.110, UM 514, IRAS12399+0011. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4636''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42734, UGC 7878, MCG 1-32-137, ZWG 43.2, VCC 1939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4634''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42707, UGC 7875, MCG 3-32-86, ZWG 99.112, KCPG 351B, IRAS12401+1434, ZWG 100.2, VCC 1932. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4638''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42728, NGC 4667, UGC 7880, MCG 2-32-187, ZWG 70.229, ZWG 71.6, VCC 1938. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайыңды''' Шалқар алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысының Мұғалжар, Шалқар аудандары жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Мұғалжар тауының шығысындағы Шортай тауынан алады. Қаратоғай ауылы тұсында Шетырғыз өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 98 км, су жиналатын алабы 1060 км2. Аңғары кең, арнасы жалпақ. Қар, жер асты суларымен толығады. Көктемде тасиды. Ағынды суы көктемдегі қар еру кезінде 10 15 күнге ғана созылып, жазда қарасуларға бөлініп қалады.‎ == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Шалқар ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы 
'''NGC 4629''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 19 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42692, UGC 7869, MCG 0-32-37, ZWG 14.109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4633''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 27 сәуірде Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42699, IC 3688, UGC 7874, MCG 3-32-85, KCPG 351A, ZWG 100.1, ZWG 99.111, VCC 1929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4623''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4623 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42647, UGC 7862, MCG 1-32-135, ZWG 42.207, VCC 1913. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4623 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4626''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42680, MCG -1-32-40, IRAS12398-0646. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4640''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42753, NGC 4640A, UGC 7888, MCG 2-32-190, ZWG 71.9, VCC 1949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4640B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4640B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 214021, NPM1G +12.0331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4640B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4642''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42791, UGC 7893, MCG 0-33-4, ZWG 15.7, IRAS12407-0022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4644''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42708, NGC 4644A, UGC 7887, MCG 9-21-30, ZWG 270.14, KCPG 352A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4644A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4644A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42708, NGC 4644, UGC 7887, MCG 9-21-30, ZWG 270.14, KCPG 352A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4644A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4639''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42741, UGC 7884, MCG 2-32-189, ZWG 70.230, VCC 1943, IRAS12403+1331, ZWG 71,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайыңды''', ''Үлкен Қайыңды'' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Көкпекті ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Қайыңдышоқ қонысы мен Қайыңды (1598 м) тауынан алып, Миролюбовка ауылынан төменде Бұқтырма бөгеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 58 км, су жиналатын алабы 604 км2. Жалпы ұзындығы 200 км болатын 70-тей саласы бар. Ірілері: Кіші Қайыңды, Поперечная, т.б. Раздольное ауылына дейінгі арнасы жонды-белесті, жарқабақты қырқалармен ағады. Жоғарғы алабының басым бөлігін Қайыңдышоқ орманды алқабы алып жатыр. == Дереккөздер == Санат:Көкпекті ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 4640A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4640A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42753, NGC 4640, UGC 7888, MCG 2-32-190, ZWG 71.9, VCC 1949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4640A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4641''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42769, UGC 7889, MCG 2-32-191, ZWG 71.11, VCC 1955, NPM1G +12.0332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4645''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42879, ESO 322-66, MCG -7-26-37, DCL 168. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4645A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4645A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42764, ESO 322-59, MCG -7-26-32, DCL 149, IRAS12403-4105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4645A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4643''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42797, UGC 7895, MCG 0-33-5, ZWG 15.8, IRAS12407+0215, PRC D-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4644B''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4644B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42725, MCG 9-21-32, KCPG 352B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4644B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4648''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 22 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42595, UGC 7868, MCG 13-9-29, ZWG 352.39, KAZ 31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4647''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42816, UGC 7896, MCG 2-33-1, ZWG 71.15, KCPG 353A, IRAS12410+1151, VCC 1972, VV 206, ARP 116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4654''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42857, UGC 7902, MCG 2-33-4, ZWG 71.19, VCC 1987, IRAS12414+1324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4650A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4650A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42951, ESO 322-69, AM 1242-402, DCL 178, PRC A-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4650A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қайыңды''' Ойыл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ойыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 52 км, су жиналатын алабы 1030 км2. ==Бастауы == Бастауын Қызылжар қыстауының жанындағы биіктігі болатын жарқабақты жырадағы бұлақтардан алып, Ойыл өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы бөлігінде арнасы сайлы-жыралы, Қайыңды ауылынан төменде арнасы кеңейіп жайылма пайда болады. Бірнеше саласы бар. Ірілері: Қызылжарсай, Қызылсай, Күкіртті. Суы жыл бойы болады. Жағалауында бұта аралас бетеге, сұлыбас, жусан, т.б. шөптесіндер өседі. Негізінен жер асты суымен толығады. Суы шаруашылыққа, ауыз суына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ойыл су алабы Санат:Ойыл ауданы өзендері 
'''NGC 4656''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42863, UGC 7907, MCG 5-30-66, ZWG 159.65, KUG 1241+324, IRAS12417+3228, KCPG 350B, FGC 174A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4658''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4658 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42929, MCG -2-33-1, IRAS12420-0948. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4645B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4645B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42813, ESO 322-60, MCG -7-26-34, DCL 157. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4645B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4650B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4650B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42983, NGC 4661, ESO 322-72, MCG -7-26-40, DCL 183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4650B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4653''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42847, UGC 7900, MCG 0-33-6, ZWG 15.9, IRAS12412-0017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4650''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42891, ESO 322-67, MCG -7-26-38, AM 1241-402, DCL 169, IRAS12415-4027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4657''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан I/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4657 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4651''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4651 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42833, UGC 7901, MCG 3-33-1, ZWG 100.4, IRAS12412+1639, ARP 189, KARA 549, VV 56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4651 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4659''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42913, UGC 7915, MCG 2-33-7, ZWG 71.24, VCC 1999. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4663''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42946, IC 811, MCG -2-33-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қайыңды''' Арғанаты тауларының шоқылы тау. == Географиялық орны == Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан. Абсолюттік биіктігі 470 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылған. Енді жері 2,5 км. == Жер бедері == Беткейі көлбеу, пішіні доға тәрізді. Баурайындағы бұлақтардан Жақсы Қайыңды өзенінің салалары (Ақсоқыр, т.б.) бастау алады. == Өсімдігі == Қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, бетеге, сұлыбас, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Арқалық қалалық әкімдігі таулары 
'''NGC 4655''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42823, MCG 7-26-42, ZWG 216.21, NPM1G +41.0304. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4660''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42917, UGC 7914, MCG 2-33-6, ZWG 71.23, VCC 2000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4652''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42802, MCG 10-18-78, ZWG 293,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4669''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42942, UGC 7925, MCG 9-21-38, ZWG 270,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4646''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 24 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4646 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42740, UGC 7892, MCG 9-21-31, ZWG 270,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4646 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4667''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42728, NGC 4638, UGC 7880, MCG 2-32-187, ZWG 70.229, ZWG 71.6, VCC 1938. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4664''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42970, NGC 4624, NGC 4665, UGC 7924, MCG 1-33-5, ZWG 43,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4666''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4666 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42975, UGC 7926, MCG 0-33-8, ZWG 15,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4665''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42970, NGC 4624, NGC 4664, UGC 7924, MCG 1-33-5, ZWG 43,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4668''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42999, UGC 7931, MCG 0-33-9, ZWG 15.16, IRAS12429-0015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Қостанай облысы Федоров ауданындағы батпақ. Костычевка ауылынан қарай 13 км жерде, теңіз деңгейінен 196 биіктікте жатыр. Аумағы 4,1 км², ұзындығы 3,1 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 8,8 км. Күрделі пішінді Қайыңдыкөлдің орта тұсы көтеріңкі келген. Қалған бөлігін қамыс, құрақ басқан. Оң түстігінде Көмпіркөл батпағы жатыр. Кезінде көл болған Қайыңдыкөлде тек көктемде еріген қар суы мен жауын-шашында ғана көлшік пайда болады да, жылдың басқа кезеңдерінде шалшық суға айналады. Алабы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Федоров ауданы географиясы Санат:Қазақстан шалшықтары 
'''NGC 4661''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42983, NGC 4650B, ESO 322-72, MCG -7-26-40, DCL 183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4674''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43050, MCG -1-33-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4672''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43073, ESO 322-73, MCG -7-26-41, AM 1243-412, DCL 189, IRAS12435-4125, PRC C-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4671''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43029, MCG -1-33-4, MK 1334. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4673''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43008, UGC 7933, MCG 5-30-73, MK 656, ZWG 159,70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4662''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42904, UGC 7917, MCG 6-28-25, ZWG 188.18, KARA 550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4678-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4678-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43385, IC 824-1, MCG -1-33-18, IRAS12471-0418. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4678-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4676-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4676-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43065, NGC 4676B, IC 820, UGC 7939, VV 224, ARP 242, The Mice, MCG 5-30-77, ZWG 159.72, IRAS12437+3059, KCPG 355B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4676-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4678-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4678-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 824-2, MCG -1-33-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4678-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4683''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43182, ESO 322-83, MCG -7-26-47, DRCG 56-18, DCL 212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''ҚАЙЫҢДЫ ОРМАН''', қайың өскен алқап. Сол түстік жарты шарда тундрадан субтропикке дейін таралған. Еуропа, Азия, Сол түстік Американың қоңыржай белдемі мен салқын белдеулерін қамтиды. Ормандар ішіндегі майда жапырақтылар қатарына жатады. Сол түстік Қазақстанның орманды дала, дала белдемдерінің ылғал молырақ жиналатын ойпаңды жерлерінде шоқ-шоқ болып өседі. Бұл ормандар ішінде қайыңға араласып көк терек, тал, қарақат, дала шиесі, итмұрын кездеседі. Қайынды орман алқабының жалпы аумағы 600 700 мың га. Олар негізінен Көкшетауда, Баянауылда, Қарқаралыда, біраз бөлігі Қазақстанның оң таулы алқаптарда кездеседі. Мысалы, Тянь-Шань тауының қылқан жапырақты шыршалы-орманды белдеуінен кейін, негізінен, майда жапырақты белдеу орналасқан. Оң түстік Алтай тау етектерінде де Қайынды орман біршама орын алған. Қайынды ормандар желден жақсы қорғайды, қар тоқтатады, басқа екпе ағаштарға қарағанда, орман өртіне төзімді, топырақты құнарландырады. Топырақтың сортаңдануына жол бермейді. Орманның табиғи қайыңдары 80 жылдай өседі, 55 60 жылдай бағалы ағаш сүрегін береді. Негізінен қайың ағаштарын кесу жасы 55 75 жыл, ал жоғары өнім беретіндерінікі 45 50 жыл. Қайыңды орман топырақ құрылымын жақсартуда, батпақтанудан сақтауда үлкен рөл атқарады. ==Сілтемелер== Санат:Ормандар 
'''NGC 4676-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4676-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43062, NGC 4676A, IC 819, UGC 7938, KCPG 355A, The Mice, MCG 5-30-76, ZWG 159.72, VV 224, ARP 242, DFOT 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4676-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4677''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43127, ESO 322-78, MCG -7-26-44, DCL 199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4675''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42998, UGC 7935, MCG 9-21-39, ZWG 270.19, IRAS12432+5500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4679''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43170, ESO 322-82, MCG -6-28-18, DCL 209, IRAS12447-3917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4670''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42987, UGC 7930, MCG 5-30-72, ZWG 159.69, KUG 1242+273, IRAS12428+2724, ARP 163, HARO 9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4680''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43118, MCG -2-33-7, IRAS12443-1121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4685''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43143, UGC 7954, MCG 3-33-4, ZWG 100,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4682''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43147, MCG -2-33-8, IRAS12446-0947. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4686''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43101, UGC 7946, MCG 9-21-44, ZWG 270,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4688''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43189, UGC 7961, MCG 1-33-13, ZWG 43.28, IRAS12452+0436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Сыпсыңағаш қолатының орта бөлігіндегі тұзды тұйық көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қамысты ауданы Аралкөл ауылының 16 км жерде орналасқан. Өлкейек өзені алабында. Теңіз деңгейінен 214 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 5,6 км2, ұзындығы 3,8 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 10,5 км. Жағалаулары тік жарлармен тілімденген. Солтүстігінде Жолшора, оңтүстігінде Жаркөл, батысында Қуыссор көлдері орналасқан. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен толысады. Суы қараша айының аяғында қатып, сәуірде ериді. Жағалауы шабындық, мал жайылымы. Санат:Қамысты ауданы көлдері 
'''NGC 4684''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43149, UGC 7951, MCG 0-33-11, ZWG 15.19, IRAS12447-0227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4681''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43166, ESO 268-40, MCG -7-26-46, DCL 207, IRAS12446-4303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4691''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43238, MCG 0-33-13, UGCA 299, ZWG 15.23, IRAS12456-0303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4690''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43202, UGC 7964, MCG 0-33-12, ZWG 15,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4687''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43157, UGC 7958, MCG 6-28-31, MK 442, ZWG 188.21, KUG 1244+356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4693''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43141, UGC 7962, MCG 12-12-18, ZWG 335.23, IRAS12452+7126. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4692''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43200, NGC 4702, UGC 7967, MCG 5-30-86, ZWG 159,78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4695''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 24 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43173, IC 3791, UGC 7966, MCG 9-21-48, ZWG 270,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4696A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43120, ESO 322-77, MCG -7-26-43, DCL 197, IRAS12441-4113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4696A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4694''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43241, UGC 7969, MCG 2-33-23, ZWG 71.44, VCC 2066, IRAS12457+1115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Бұқтырма бөгенінің батысындағы шоқ қайыңды қоныс. Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданында, Қайыңды (1598 м), Суықшоқы (Холодная Сопка, 1380 м), Кальчуга (1377 м) таулары аралығында жатыр. Аумағы 80 км²-ге жуық, ұзындығы 22 км, енді жері 2,2 км. Түгелімен дерлік қайыңдардан тұратын орман ішінде биіктігі 10 12 болатын жартастар мен құздар кездеседі. Қайыңдышок арқылы Қайыңды өзені ағып өтеді. Мұнда Көкпекті ауданының «Қайыңды» орман шаруашылығы орналасқан. ==Сілтемелер== Санат:География 
'''NGC 4696''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43296, ESO 322-91, MCG -7-26-51, AM 1246-410, DRCG 56-39, DCL 242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4697''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43276, MCG -1-33-10, UGCA 300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4696C''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43218, ESO 322-87, MCG -7-26-48, DRCG 56-67, DCL 222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4696C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4689''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43186, UGC 7965, MCG 2-33-22, ZWG 71.43, VCC 2058, IRAS12452+1402. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4696B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43155, ESO 322-81, MCG -7-26-45, DCL 205, IRAS12446-4058. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4696B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4700''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43330, MCG -2-33-13, IRAS12465-1108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4696D''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43249, ESO 322-88, MCG -7-26-49, DRCG 56-10, DCL 228. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4696D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4699''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43321, MCG -1-33-13, UGCA 301, IRAS12464-0823. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4701''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43331, UGC 7975, MCG 1-33-15, ZWG 43.34, IRAS12466+0339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4703''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43342, MCG -1-33-15, FGC 1504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Бақтыгерей Құлманов '''Бақтыгерей Ахметұлы Құлманов''' (22 желтоқсан, 1857, Астрахан губерниясы Никольск селосы (Бөкей ордасы, қазіргі Атырау облысы, Құрманғазы ауданы 1919, Жаңақала) Алаш қайраткері, Алашорда үкіметінің мүшесі, 1-2 Мемлекеттік Думалардың депутаты, шығыстанушы, алғашқы ғылым кандидаты (1888). == Өмірбаяны == 1857 жылы 22 желтоқсанда Астрахань губерниясындағы Никольск селосының маңайында (Бөкей ордасы, қазіргі Атырау облысы, Құрманғазы ауданы) туған. Өзі төре тұқымынан. Әбілқайыр Нұралы Есім сұлтаннан тарайды. 1872-1881 жылдары Орынбор ерлер гимназиясында жыл оқып, оны алғашқы бітірген қазақтардың бірі, күміс медальмен марапатталған. 1881 жылы Санкт-Петербург университетінің заң факультетіне түскен. Бұл факультетте 1883 жылдың желтоқсанына дейін 1-курста қатарынан жыл оқиды. Таңғаларлық жайт, 1-ші курсқа өз өтінішімен қала берген. Үшінші жылы тағы қалуға университет басшылығы рұқсат бермегендіктен, ол 1884 жылдың қаңтарынан бастап университеттің Шығыс тілдері факультетіне ауысады да, 1889 жылы наурызда №877 диплом алып шығады. Араб, парсы, осман, татар тілдері және орыс сөздігінен өте жақсы баға алып, университет кеңесінің 1888 жылғы 17 қыркүйектегі ұйғарымымен кандидаттық ғылым дәрежесіне лайық деп бағаланады. ЖОО бітірген соң еліне келіп, 1889 жылдан бастап Астрахань губернаторының қарамағындағы Қамыш-Самар қисымының әкімі қызметінде болады. Әкім болып тұрғанда мектептер ашып, әр түрлі емдеу пунктерін көбейтуге күш салады. 1901 жылы Бөкей ордасының құрылғанына 100 жыл толуына байланысты Бөкей қазақтарының депутациясын бастап Ресей патшасының қабылдауында болады да депутация атынан арнау сөз сөйлейді. 1903 жылғы 22 шілдеден 1906 жылғы қыркүйекке шейін Бөкей ордасының Уақытша кеңесінің кеңесшісі қызметін атқарады. 1906 жылы отставкаға шығады. Мемлекеттік думаға Ставрополь және Астрахань губернияларының көшпелі тайпаларынан орын бөлінеді. Астрахань губерниясының қазақтарынан Б. Құлманов, ал Ставрополь губерниясының қалмақтарынан Давид Церенджиб Нойон Тундутов сайланады. Құлманов 1907 жылы Мемлекеттік думаға мүше болып сайланады. Қатарынан екі рет сайлануы, оның ел алдындағы қадірін білдірсе керек. 1917 жылы 21-25 сәуір аралығында Бөкей ордасындағы қазақ съезіне белсене араласып, онда ол баяндама жасайды. Осы съезде Астрахань өлкесі қазақтарының, яғни Бөкей ордасының комиссары болып сайланып, оны 1918 жылғы сәуіріне шейін, Қызыл өкіметі орнағанша атқарады. 1917 жылы қыркүйек айында Бөкей ордасының ұлт зиялыларының съезі өтеді. Онда Б.Құлманов жер мәселесі жөнінде баяндама жасайды. Б. Құлманов қоғамдық-саяси қимылдарға тек Бөкей ордасымен шектеліп қалмай, жалпықазақ елі бойынша атсалысады. Мысалы, патша өкіметі құлағаннан кейін 1917 жылы 24 наурызда Минскіден Ә.Бөкейханов бастаған бір топ зиялылар жер-жерге жеделхат соққанда, Астрахань губерниясындағы Шәңгерей Бөкеев пен Б.Құлмановқа арнайы жібереді. 1917 жылы 21-26 шілде аралығында Орынборда өткен Жалпы қазақтық съезде Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттыққа Бөкейліктен Б.Құлманов, У.Танашев, Б.Ниязов ұсынылады. «Қазақ» газеті Құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылған адамдарды сипаттай келе Бақыткерей туралы: деп оның күрескерлік қимылын атап өтеді. Ал 1917 жылы 5-13 желтоқсанда өткен Жалпықазақтық съезге ол арнайы шақырылып, съез президумының төрағасы болады. Съезде Алашорда үкіметінің мүшелігіне сайланады. Алашорда үкіметінің төрағасының орнына Ә.Бөкейханов, А.Тұрлыбаев пен бірге Б.Құлмановтың да түсуі де көп жайтты аңғартады. Осы съезден кейін ол еліне қайтып, артынан сүзек ауруынан 1919 жылы Жаңақалада қайтыс болады. Кейбір энциклопедияда жазылып жүргендей, ол шетел асып кеткен жоқ. == Дереккөздер == Санат:22 желтоқсанда туғандар Санат:1857 жылы туғандар ауданында туғандар Санат:1919 жылы қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Қазақ шығыстанушылары Санат:Ресей империясы Мемлекеттік Думасының мүшелері Санат:Қазақ сұлтандары құрылтай жиналысының мүшелері Санат:Төрелер 
Арғанаты тауларының шоқылы тау. == Географиялық орны == Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі аумағына қарасты және Ұлытау облысы Ұлытау ауданының шекарасында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 568 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 10 км-ге созылған, енді жері км шамасында. == Жер бедері == Беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Қайыңдышоқы тауынан Бала Терісаққан, Түйемойнақ өзендері бастау алады. Солтүстігінде Қушоқы, шығысында Ақадыр, оңтүстігінде Ақтас таулары орналасқан. == Өсімдігі == Карбонатты қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, жұлдызшөп, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Арқалық қалалық әкімдігі таулары Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''NGC 4707''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43255, UGC 7971, MCG 9-21-50, DDO 150, ZWG 270.25, 1ZW 43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4707 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4708''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4708 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43382, MCG -2-33-16, IRAS12470-1049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4710''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43375, UGC 7980, MCG 3-33-9, ZWG 100.11, IRAS12471+1526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4706''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43411, ESO 323-1, MCG -7-26-55, DRCG 56-44, DCL 278. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4704''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43288, UGC 7972, MCG 7-26-54, ZWG 216.31, IRAS12464+4211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4702''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43200, NGC 4692, UGC 7967, MCG 5-30-86, ZWG 159,78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4696E''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696E деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43262, ESO 322-90, MCG -7-26-50, DRCG 56-62, DCL 233. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4696E нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4712''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы 28 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43368, UGC 7977, MCG 4-30-21, ZWG 129.25, KUG 1247+257A, IRAS12471+2544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4709''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43423, ESO 323-3, MCG -7-26-56, AM 1247-410, DRCG 56-28, DCL 282. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4713''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43413, UGC 7985, MCG 1-33-18, ZWG 43.41, IRAS12474+0534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
alt=A. '''Қайың түбі (Boletus scaberum), базидиялы саңырауқұлақ класына, агарикалар қатарына, болеттер туысына жатады. Қазақстанның барлық аймақтарында, негізінен, қайың өсетін солтүстік облыстарда жиі кездеседі. Жемістік денесі қалпақша мен аяқшадан тұрады. Қалпақшасының диам. (кейде 15) см, ортасына қарай дөңестене түседі, сырты тегіс, аздап жабысқақ келеді. Түсі әр түрлі, ақшыл сарғыштан қою сұр, тіпті қара қоңыр түске дейін өзгереді. Жемістік денесінің жұмсақ бөлігі ақ түсті, тығыз, сындырған кезде негізінен ақ түсін сақтайды, кейде қызғылт түске өзгеруі мүмкін. Гименофоры (споралы клеткалар қабаты орналасқан саңырауқұлақ жемісті денесінің үстіңгі беті) түтікшелі, қалпақшасының астыңғы жағында орналасқан. Аяқшасының ұзындығы 15 см-дей, диам. см, ақ түсті, сыртын сұрғылт, қара қоңыр талшықты қабыршақ жапқан. Гименофор түтікшелерінің ішінде ұзындығы 14 18, ені мкм споралар жетіледі. Саңырауқұлақ осы споралары арқылы таралады. Қайың түбі саңырауқұлағы ағаш тектес өсімдіктермен, қайыңмен микоризалық (өсімдік тамырының саңырауқұлақ жіпшумағымен селбесіп өсуі) байланыста тіршілік етеді. Жеуге жарамды, иісі жағымды, оны жаңадан жинап алған кезінде пісіріп, қуырып жеуге немесе консервіленген түрінде тағамға пайдалануға болады. ==Сілтемелер== *Өсімдіктер ==Дереккөздер== Санат:Табиғат 
'''NGC 4711''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43286, IC 3804, UGC 7973, MCG 6-28-33, ZWG 188.22, IRAS12463+3536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4705''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4705 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43350, MCG -1-33-16, IRAS12468-0455. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4717''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 12 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43467, MCG -1-33-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4698''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43254, UGC 7970, MCG 2-33-24, ZWG 71.45, VCC 2070, IRAS12458+0845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4715''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43399, UGC 7986, MCG 5-30-96, ZWG 159.85, NPM1G +28.0242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) Санат:Галактика туралы аяқталмаған мақалалар 
'''NGC 4714''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43442, MCG -2-33-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4716''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 12 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43464, MCG -1-33-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4725''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43451, UGC 7989, MCG 4-30-22, ZWG 129.27, KUG 1247+257B, IRAS12478+2545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4719''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43428, UGC 7987, MCG 6-28-35, MK 446, ZWG 188.24, IRAS12477+3325, KUG 1247+334, KARA 553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4722''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43560, IC 3833, MCG -2-33-31, IRAS12488-1303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''Қайып''' Қаратал-Талас алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жамбыл облысының Байзақ, Талас аудандарында ағады. Ұзындығы 105 км, су жиналатын алабы 2620 км2. ==Бастауы == Бастауын Алмалы тауының баурайынан алып, Талас өзеніне оң жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы арнасы тік шатқалды, төменгі ағысы сайлы-жыралы, төбелі-белесті жерлермен өтеді. Суы аудан шаруашылықтары егістігін суғаруға пайдаланылады. Аңғары мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Байзақ ауданы өзендері Санат:Талас ауданы өзендері Санат:Талас су алабы 
'''NGC 4718''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43463, MCG -1-33-20, IRAS12479-0500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4720''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4720 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43478, MCG -1-33-24, IRAS12481-0352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4720 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4723''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 4723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43508, MCG -2-33-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4726''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 926789. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4728A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4728A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43455, NGC 4728, MCG 5-30-98, ZWG 159.87, NPM1G +27.0384. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4728A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4727''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43499, NGC 4740, MCG -2-33-23, IRAS12483-1403. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4721''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43437, MCG 5-30-97, ZWG 159,86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4724''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43494, MCG -2-33-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4730''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43611, ESO 323-17, MCG -7-27-3, DRCG 56-54, DCL 320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4728''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4728 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43455, NGC 4728A, MCG 5-30-98, ZWG 159.87, NPM1G +27.0384. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
қарасуы''' Сарысу алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 100 км, су жиналатын алабы 2150 км². == Бастауы == Бастауын Сасырлы тауының батысындағы қыраттан алып, Шабдаржуған (455 м) тауының 15 км жерде Жаңасортаң қонысында тартылып қалады. == Гидрологиясы == Негізінен жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Ағыны көктемде 15 20 күндей ғана болады, жаздың ыстық айларында төменгі және орта ағыстары құрғақ арнаға айналып, жоғарғы ағысы қарасуларға бөлініп қалады. Қайыпмергеннің қарасуы көктемде мал суаруға қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
'''NGC 4731''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 25 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43507, MCG -1-33-26, UGCA 302, IRAS12484-0607. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4732''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43430, UGC 7988, MCG 9-21-53, ZWG 270,26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4728B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4728B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43462, UGC 7992, MCG 5-30-100, KUG 1248+276A, DFOT 91. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4728B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4728C''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4728C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 214033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4728C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4729''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43591, ESO 323-16, MCG -7-27-2, DCL 314, 1248-40, DRCG 56-55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4737''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43490, MCG 6-28-36, ZWG 188.25, NPM1G +34.0263. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4738''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43517, UGC 7999, MCG 5-30-103, ZWG 159.92, FGC 1510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4735''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43509, MCG 5-30-104, ZWG 159.91, KUG 1248+291, IRAS12485+2911. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4740''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 27 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43499, NGC 4727, MCG -2-33-23, IRAS12483-1403. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4733''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43516, UGC 7997, MCG 2-33-28, ZWG 71.54, VCC 2087. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы тұщы көл. Мұғалжар темір жол станциясынан солтүстікке қарай 20 км жерде, теңіз деңгейінен 174 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 14,6 км2, ұзындығы 4,8 км, енді жері 4,6 м, жағалау бойының ұзындығы 15 км. Көлде жыл бойы су болады. == Жағалау сипаты == Дөңгелек пішінді көлдің солтүстік жағалауы көтеріңкі, қалған бөлігі жайпақ. Шығысынан шағын өзен құяды. Оңтүстігінде Екі ағайынды тауы орналасқан. Санат:Мұғалжар ауданы көлдері 
'''NGC 4742''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43594, MCG -2-33-32, UGCA 303, IRAS12490-1009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4744''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43661, ESO 323-22, MCG -7-27-6, DRCG 56-57, DCL 332, IRAS12495-4047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4741''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43504, UGC 8000, MCG 8-23-98, ZWG 244.45, ZWG 245,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4749''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43527, UGC 8006, MCG 12-12-20, ZWG 335.26, IRAS12493+7154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4743''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43653, ESO 323-21, MCG -7-27-5, DRCG 56-25, DCL 331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4739''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43571, MCG -1-33-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4747''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43586, UGC 8005, MCG 4-30-23, ZWG 129.28, KUG 1249+260, IRAS12492+2602, ARP 159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4745A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4745A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43539, NGC 4745, MCG 5-30-105A, ZWG 159,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4745A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4745''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4745 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43539, NGC 4745A, MCG 5-30-105A, ZWG 159,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4745 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4745B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4745B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4745B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қақ''', ''Кіші Қақ'' Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы көл. Дружба ауылынан қарай км жерде, теңіз деңгейінен 156,5 биіктікте орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 45,1 км2, ұзындығы км, енді жері 6,1 км, жағалау бойының ұзындығы 37,6 км, тереңдігі м-ге жуық. Түбі тегіс, тұнба, саз-батпақты. Суы ащы, тұзды. Көл жағасына жаз бен күз айларында құстар мекендейді.‎ Санат:Тимирязев ауданы көлдері 
'''NGC 4734''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43525, UGC 7998, MCG 1-33-19, ZWG 43.45, IRAS12486+0507. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4748''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43643, MCG -2-33-34, IRAS12495-1308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4746''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43601, UGC 8007, MCG 2-33-29, ZWG 71.60, IRAS12494+1221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4751''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43723, ESO 323-29, MCG -7-27-11, DCL 340, IRAS12500-4223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4731A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Irr типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 25 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4731A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43526, MCG -1-33-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4731A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4750''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43426, UGC 7994, MCG 12-12-19, ZWG 335.25, IRAS12483+7308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4756''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43725, MCG -2-33-39, DRCG 25-59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4755''' Оңтүстік Крест шоқжұлдызында орналасқан I3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы астроном Николя Луи де Лакайль ашқан болатын және NGC каталогында 4755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 892, ESO 131-SC16, Jewel Box, Kappa Cru cl.. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Крест (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4754''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43656, UGC 8010, MCG 2-33-30, ZWG 71.62, VCC 2092, KCPG 356A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4752''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43555, ZWG 71,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
''Қалақай көбелегі'' '''Қалақай көбелегі''' (Aglaіs urtіcae), нимфалидтер тұқымдасына жатады. Көбелек қанатының өрісі 50 мм. Қанаты қара жолақты, ашық қызыл сары түсті. Еуропа мен Азияның қоңыржай аймақтарында кең таралған. Көбелектер тасалау жерлерде қыстайды (тек ұрғашылары ғана, ал еркек көбелектер күзде өліп қалады). Ерте көктемде ұшып шығып, жұмыртқаларын қалақайдың (аты соған сәйкес қойылған), кейде жас өркендеріне салады. Өсімтал, бірден 200-дей жұмыртқа салады. Қара сары жолақты жұлдызқұрттары топталып, тормен шырмалған ұяларды мекендейді. Қуыршақтанудың алдында ұяларынан шығып, өсімдік бойымен өрмелеп, дараланып кетеді. Жылына ұрпақ береді. ==Сілтемелер== *Көбелек *Жәндіктер ==Дереккөздер== Санат:Қабыршақ қанаттылар 
'''NGC 4753''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43671, UGC 8009, MCG 0-33-16, ZWG 15.29, IRAS12498-0055, PRC D-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4759A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4759A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43754, NGC 4776, MCG -1-33-36, HCG 62B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4759A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4757''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43715, MCG -2-33-40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4760''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 30 наурызда Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4760 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43763, MCG -2-33-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4767''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43845, ESO 323-36, MCG -6-28-23, DCL 362. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4759B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4759B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43757, NGC 4778, MCG -1-33-37, HCG 62A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4759B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4766''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43766, MCG -2-33-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4758''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43707, UGC 8014, MCG 3-33-15, ZWG 100.15, IRAS12502+1607. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4761''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43768, MCG -1-33-39, HCG 62C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4764''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43760, HCG 62D. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
alt=A. '''Қалақайлар тұқымдасы''' (Urtіcaсеае) қос жарнақты өсімдіктер. Көбінесе шөптесін, кейде бұта, шырмауық және ағаш түрінде өседі. Жер шарының барлық жерінде кездеседі, әсіресе, тропиктік, субтропиктік аймақтарда өсетін 60 туысы 700-дей түрі (кейбір деректерде мыңға жуық түрі) бар. туысқа жататын түрі республиканың шығысындағы таулы аймақтарда, Балқаш Алакөл ойыстарында, Тобыл, Есіл, Ертіс өзендері алабында, жол бойында, т.б. жерлерде өседі. Сабағы тік, жай жапырақтары кезектесіп немесе қарамауылықарсы орналасады. Өсімдікті түгелдей күйдіргіш түктер қаптап жатады. Ұсақ, реңсіз гүлдері шоғырбас, сыпыртқы, сырға тәрізді гүлшоғырына топталған. Дара және қос жынысты болады. Аталығы не 5, аналығы біреу, оның аузы қостілімді. Қалақайлар тұқымдасы желмен тозаңданады. Аталығы қалыпты жағдайда бүршік ішінде ішке қарай бүктеліп жатады. Тозаңданар кезде аталықтың жіпшесі дереу жазылып, желдің әсерінен тозаңқап жарылып, тозаңдар шашылады. Бұл тек осы тұқымдасқа ғана тән құбылыс. Кейбір түрлері (мысалы, эластостема) жыныссыз, тамыр атпалары, түйнектері арқылы вегетативті жолмен көбейеді. Жемісі жаңғақша. Қалақайлар тұқымдасының арасында тағамдық, құнарлы мал азықтық, медицинада пайдаланылатын түрлері бар (мысалы, қос үйлі қалақай, күйдіргіш қалақай). ==Сілтемелер== *Қалақай *Өсімдіктер ==Дереккөздер== 
'''NGC 4762''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43733, UGC 8016, MCG 2-33-33, ZWG 71.65, VCC 2095, KCPG 356B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4765''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43775, UGC 8018, MCG 1-33-20, ZWG 43.54, ARAK 391, VV 366, IRAS12507+0444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4767A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4767A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43744, ESO 323-31, MCG -7-27-11A, DCL 347, IRAS12502-3933. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4767A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4767B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4767B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43954, ESO 323-41, MCG -7-27-15, DCL 379, IRAS12519-3934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4767B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4769''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 4769 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4768''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4768 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4763''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43792, MCG -3-33-13, IRAS12507-1643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4773-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E4/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4773-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43811, MCG -1-33-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4773-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4773-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4773-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43810, MCG -1-33-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4773-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4774''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43759, MCG 6-28-37, ZWG 188.26, ARAK 392, Kidney Bean Galaxy, IRAS12507+3705, KUG 1250+370, 1ZW 45, VV 789. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қаламқас мұнай-газ кен орны''' Қазақстан Республикасының Маңғыстау облысында орналасқан мұнай және газ кен орны. Кен орнының құрылымы 1974 жылы белгілі болды, жұмыстары 1976 жылы басталып, сол жылы кен орны ашылды. Қаламқас мұнай-газ кен орны өзі қарайтын акционерлік қоғамының жалпы мұнайының 70 пайызын өндіретін ірі кенорны. 1979 жылдың наурызында Қаражанбас газ-мұнай кен орнымен бірге өз алдына мұнай-газ өндіру басқармасы болып құрылды. Ол атау 1992 жылы өндірістік басқармасына өзгертіліп, кен орны өз төл атауын иемденген. Кен орны 1980 жылдың қарашасында алғашқы миллион тонна мұнайын өндірсе, одан 25 жыл өткен соң 2005 жылдың маусымында 100 миллионыншы тонна «қара алтынын» өндіруге қол жеткізді. Ал бүгінгі күнге дейін 118 миллион тоннадан астам мұнай өндіріліп, ел байлығын еселеп отыр. == Географиялық орны == Ақтау қаласынан қарай 280 км жерде Бозащы түбегінде орналасқан. Солтүстік Бозащы мұнай бассейніне жатады. ==Атауының тарихы== Бозащы түбегіндегі ежелгі қорымның бірі Қаламқас қыздың есімімен аталады. Қаламқас Маңғыстауға алғаш қоныс аударған адай, беріш, таз, т.б. рубасылары Атағозы, Шотан, Шақан, Қожамбет, Есболай, Ақпандармен бірге келген ұрпақтың өкілі. Бозашы түбегін алғаш жайлағандар Адай руының жары, жеменей, түрікпенадай Тәңірберген, Беріштің қаратоқай тайпалары болса, Қаламқас ару жарының бектеміс бөлімінен. Ол жаугершілік заманда ат үстінен түспегей, белінен бесқаруын тастамай, ел қорғаны -ер азаматтармен бірге талай қанды жорықтарға қатыса отырып, Отанын басқыншы жаулардан қорғаған батыр қыздарымыздың бірі. Ал бейбіт күнде ауылды азық –түлікпен қамтамасыз етуге белсене араласқан, аңшы–мерген атанған ару. Осы мәдени –тарихи ескерткіштер қатарына жататын «Қаламқас әулие» қорымын акционерлік қоғамы әкімшілігі өз қамқорлығана алып, басына сәулетті кесене тұрғызу жөніндегі Қаламқас кен орнының бір топ мұнайшыларының ұсынысын жерге тастамай Қаламқас арудың бес қаруы бойында ақбоз атпен шауып келе жатқан бейнесі тасқа бедерленіп қашалған ескерткіш және Қаламқастың өзі тыныстап жатқан қорымда алып кесене дүниеге келді. == Геологиялық құрылымы == Кен ортаңғы юра қабатының беті бойынша амплитудасы 100 м-ге жуық ендік бойымен созылған қатпардан орын алған. Кеннің мұнай сыйыстырушы қимасы триас, юра және бордың терригендік шөгінділерінен құралған, бұлардың ең қалың тұсы 2395 м. Апт шөгінділерінде газды қабат, неокомда 6, ортаңғы юра шөгінділерінің қабатында газды-мұнайлы, мұнайлы қабат анықталған. == Жатыс сипаты == Өнімді қабаттар 505 936 тереңдікте жатыр. Табиғи сыйымдылықтың түрі жөнінен апт иірімдері, неокомның бір қабаты, юраның бес иірімі қабаттық күмбездік, неокомның бес иірімі қабаттық литологиялық қалқаланған, юраның үш иірімі қабаттық, тектоникалық қалқаланған болып қалыптасқан. кеуектілігі 23 29%-ға, өткізгіштігі 0,105-тен 1,468 мкм2-ге жететін құмтастар мен алевролиттерден құралған. Жаппасы қалыңдығы 4-53 м-ге дейінгі сазды жыныстардан тұрады. Өнімді қабаттардың жалпы қалыңдығы 4-28 м, тиімді қалыңдығы 4,2-10,3 м-ге дейінгі шаманы құрайды. == Қанығу сипаты == Мұнайға қанығу коэффициенті 0,66-0,72, газға қаныққандығы 0,32-0,69. Мұнайдың тығыздығы 0,902 0,914 г/см3, күкіртті, парафинді, шайырлылығы жоғары, газға қаныққандығы 25 м3/т. == Құрамы == Қаламқас мұнайы ванадий және никельдің өнеркәсіптік шоғырларымен ерекшеленеді. Бастапқы қабаттық қысым 6,5 9,6 МПа, температура 39-44°С, мм-лік штуцерде мұнайдың бастапқы шығымдары 26,4-62,1 м3/тәулік болды. Аз мөлшерде азот пен көмір қышқыл газы кездеседі. Юраның үш қабатындағы газдар жеңіл, ондағы ауыр мөлшері 5,9-9,9%-ға дейін өзгереді. Юраның бір иірімінде еріген газ құрамы жөнінен «құрғақ», құрамындағы метан 94,5%-ға жетеді. Төменгі бор иірімдерінің еркін газдары құрамы жағынан метаннан тұрады, оларда ауыр көмірсутектер аз кездеседі (0,85%), азот мүлдем кездеспейді, көмір қышқыл газының мөлшері 0,31%-дан аспайды. Бастапқы қабаттық қысым 9,5 МПа, температура 30-38°С. Кен орны 1979 жылдан бері игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары 
'''NGC 4776''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43754, NGC 4759A, MCG -1-33-36, HCG 62B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4771''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43784, UGC 8020, MCG 0-33-17, ZWG 15.31, IRAS12507+0132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4780A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4780A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1000913. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4780A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4770''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43804, MCG -1-33-40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4780''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43870, MCG -1-33-45, IRAS12515-0821. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4783''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E0/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43926, MCG -2-33-51, VV 201, 3C 278. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4778''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43757, NGC 4759B, MCG -1-33-37, HCG 62A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4782''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43924, MCG -2-33-50, VV 201, 3C 278. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4775''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43826, MCG -1-33-43, UGCA 306, IRAS12511-0621. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4781''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43902, MCG -2-33-49, IRAS12517-1015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
''Қалампырлар тұқымдасы'' '''Қалампырлар тұқымдасы''' қос жарнақты өсімдіктердің бір тобы. Шала бұта не бұта түрінде өседі. Жер шарының солтүстік жартысының қоңыржай аймақтарында көп таралған. 80-ге жуық туысқа бірігетін мыңнан астам түрі белгілі, оның ішінде Қазақстанда 30 туысқа жататын 212 түрі өседі. Жапырақтары жіңішке, көбіне қарамауылықарсы орналасқан гүлдері қос жынысты, араларында дара жыныстылары да кездеседі. Гүлшоғыры сыпыртқы не шашақ тәрізді, кейде дара гүлді. Аталығы 10, кейде не бұдан да аз, аналығы біреу. Қалампырлар тұқымдасының көп түрлері түнде гүлдейді (мысалы, салбыр сылдыршөп, т.б.) және гүлінен шырын бөлінеді. Осыған байланысты бұлар түнгі жәндіктер арқылы (негізінен көбелектермен) тозаңданады. Жемісі қорапша, кейде жаңғақ не жидек тәрізді болады. Бұлардың арасында мал азықтық, улы арамшөп, әсемдік үшін өсірілетін, дәрі жасауда, тағам, парфюмерияда, тоқыма өнеркәсібінде пайдаланылатын, тамырында сапониндер, алкалоидтар болатын түрлері бар. ==Сілтемелер== *Қалампыр *Өсімдіктер ==Дереккөздер== Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 4777''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43852, MCG -1-33-44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4772''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43798, UGC 8021, MCG 0-33-18, ZWG 15,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4785''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43791, ESO 219-4, IRAS12506-4828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4779''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43837, UGC 8022, MCG 2-33-34, MK 781, ZWG 71.68, IRAS12513+0958. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4788''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43874, MCG 5-30-123, ZWG 160.7, ZWG 159.112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4786''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43922, MCG -1-33-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4789''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43895, UGC 8028, MCG 5-30-124, ZWG 159.113, ZWG 160,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4791''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43950, MCG 1-33-21, ZWG 43.60, NPM1G +08.0304. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4794''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44012, MCG -2-33-60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4797''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43981, NGC 4798, UGC 8038, MCG 5-31-4, ZWG 159.118, ZWG 160,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Садық Аюкеұлы Аманжолов''' Алаш зиялысы, күрескер, қайраткер, Алашорда үкі­ме­ті­нің мүшесі, заңгер. == Өмірбаяны == === Балалық-шағы === 1889 жылы 28 тамызда Жетісу облысы, Верный уезі, Бақай бо­лысында (қазіргі Еңбекшіқазақ ауданы) ауқатты отбасында туған. Ұлы жүздің Қаңлы руынан шыққан. Балалық шағы туған ауылында өтеді. Арманшыл әке Аюке баласынан үлкен үміт күтсе керек, оны жастайынан үлкен істерге дайындап, кесек мінез қалыптастыруына себепші болады. Садық білімге құштар болып өседі. Әкесі оны 1898 жылы Верныйдағы (Алматы) ұлдар гимназиясына оқуға береді. Ол мектепті 1907 жылы бітірген екен. Бірақ өзінің алған білімін қанағат тұтпайды. Еліне адал қызмет ету үшін әлі де көп білім керек еді. Осыны жақсы түсінген ол Қазандағы император университетінің заң факультетіне оқуға түседі. Университеттен өзіне керекті мол білім алады. 1912 жылы университетті тамамдап, елге оралады. Алғашында өз мамандығы бойынша жұмыс істейді. Садық Аюкеұлы 1917 жылға дейін Жетісу облысының (Аягөз, Үржар) заң орындарында қызмет атқарады. Бұл жұмысты ол тындырымды да әділ атқарады. === Алашорда үкіметінің мүшелігінде === 1917 жылы Садық Үржар уезінде қазақ комитетінің төрағасы болады. Садықтың ұлт үшін күрескен өмірінде бұл кездің орны бөлек еді. Осы жұмыста жүріп ол Алаш зиялыларымен жақын танысып, ойы ұшталып, кемелдік түседі. 1917 жылы 21-26 шілде аралығында Орынборда бірінші жалпықазақ съезі өткенде, сол съезге Садық та қатысады. Съезге жиналған қазақ зиялыларының ұйғаруымен Бүкілресейлік құрылтай жиналысына депутат болып сайланады. Бұл бірінші жалпықазақ съезіне жиналған қазақ көсемдерінің Садықтың білімі мен біліктілігін бағалап, Бүкілресейлік құрылтайда қазақ халқының мүддесін қорғай алатынына сенгендігі еді. Бүкілресейлік съезде Садықтың өз ұстанымын, ұлтының аманатын қалай қорғағаны туралы дерек жоқ. Съезден кейінгі атқарған жұмыстарына қарағанда Алаш көсемдерінің күткен жерінен шыққаны анық. Садық Бүкілресейлік съезден кейін «Алаш» партиясының жергілікті ұйымдарын құру ісіне араласып, мәнді әрі ауыр міндетті мойнына алады. Жетісу өңірінде Алаш ұйымдарының құрылуы мен оның қызметінің тыңғылықты жүруіне Садық Аюкеұлы бір кісідей тер төкті. 1918 жылғы Екінші жалпықазақ сиезінде Садық Ұлт Кеңесіне мүше болып сайланды. Бұл мәртебелі орын халықшыл азаматтың сенімін бекемдеп, белсенді де пәрменді қызмет істеуіне түрткі болғаны айтпасақ та түсінікті. Садық сол жылғы Жетісуда Алашорда жасақтарын құру ісінде қабілетімен көзге түссе керек. Кейін Шыңжаңның Шәуешек қаласында Алашорда жасақтарын құруға жетекшілік етеді. Алашорда көсемдерінің бәрі де өздері үлгі көрсете алатын, жан-жақты жетілген кемел азаматтар еді. Бұл қасиетті Садықтан да көреміз. Ол кезінде әділ заңгер, талантты ұйымдастырушы, білікті басшы болды. Алаш әскері қатарында қолына қару алып, майданға шықты. Кеңес әскерлерімен болған шайқаста ауыр жарақат алған. === Кеңес үкіметі кезінде === Алашорда үкіметі таратылғаннан кейін кеңес үкіметі алашордашыларға біраз уақыт еркіндік бергені белгілі. Сол тұстарда (1923-1930 жылдары) Садық Аюкеұлы Аманжолов Қазақ автономиялык социалистік кеңестік республикасы заң халық комиссариатында қызмет атқарады. Жасынан әлеуметтік қызметпен шұғылданған, кәсіби маман Садықтың бұл жұмысты аса тыңғылықты атқарғанында дау жоқ. Алайда елшілдік бағыт ұстанып, туған халқының азаттығы үшін күрескен азаматтың кеңестік дәуірде қайдан жолы болсын, 1930 жылдардың зобалаңы басталғанда оның да тағдыры тәлкекке түседі. Садық Аюкеұлы Қазақстаннан қуғындалады. Басында жан сауғалап Мәскеуге барады. Алайда Ресей астанасы ұзақ мекен бола алмайтынын түсініп, Бішкекке, одан Ташкентке кетеді. Ол жақта қалай өмір өткізгені туралы нақты дерек аз. 1941 жылы желтоқсанда Ташкентте қайтыс болған. Ұзын да, қысқа да емес, қиындығы мен қызығы бірдей, арманға толы 56 жыл өмір сүріпті. Осы өмірінің ішінде қазақ халқы үшін оның ұлттық мемлекеті Алашорда үкіметі үшін бір кісідей үлес қосып, елеулі еңбек етеді. ==Дереккөздер== Санат:Алматы облысында туғандар Санат:1885 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазан университеті түлектері 
() қалампырлар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. == Өсетін жері мен таралуы == Қазақстанда тау беткейлері мен құрғақ далалық аймақтарда өсетін түрі (шатырлы қалампыршөп және көпнекелі қалампыршөп) бар. == Ботаникалық сипаты == Биіктігі 5-20 см, сабақтары біреу немесе бірнешеу болады. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары эллипс немесе қандауыр тәрізді болып, сағағына қарай кішірейеді. Ал сабақ бойындағылары қандауыр тәрізді (ұзындығы 2,5 см). Тостағанша және күлте саны бесеу. Гүлдері ақ немесе қызғылт түсті, олар қарапайым шатырша гүлшоғырына топталған. Наурыз мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша келген қорапша. Тұқымының пішіні бүйрек сияқты. == Емдік қасиеті == Өсімдіктің құрамында сапонин, флавоноид болады. Дәрілік өсімдік. Оның қайнатылған тұнбасын іш өткенде, энтероколитпен ауырғанда ішеді. Баспа, гингивит кезінде тамақты шайып, шиқан шыққанда, күйгенде, сызат түскенде жағады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан флорасы Санат:Дәрілік өсімдіктер 
'''NGC 4787''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43875, UGC 8026, MCG 5-30-121, ZWG 159.111, ZWG 160,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4793''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4793 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43939, UGC 8033, MCG 5-31-3, ZWG 160.11, KUG 1252+292, IRAS12522+2912, ZWG 159.116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4802''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44087, NGC 4804, MCG -2-33-61, IRAS12532-1147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4798''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43981, NGC 4797, UGC 8038, MCG 5-31-4, ZWG 159.118, ZWG 160,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4799''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44017, UGC 8043, MCG 1-33-25, ZWG 43.66, IRAS12526+0310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4784''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43929, MCG -2-33-53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4795''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4795 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43998, UGC 8037, MCG 1-33-24, ZWG 43.64, KCPG 359A, NPM1G +08.0305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4789A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4789A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43869, UGC 8024, MCG 5-30-120, DDO 154, ZWG 159.109, ZWG 160,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4789A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4800''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43931, UGC 8035, MCG 8-24-4, ZWG 245.5, ARAK 393, IRAS12523+4648. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4790''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43972, MCG -2-33-56, IRAS12522-0958. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қалатұз''', ''Ямышевское'' Ертіс алабындағы көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Аққулы ауданының Ямышев ауылынан шығысқа қарай 5,5 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 102,2 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 8,2 км2, ұзындығы 3,9 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 12,2 км, тереңдігі 2,7 м, суының көлемі 13,8 млн. м3. Көл суын 85 км2 жерден жинайды. Көл суы қатты минералданған. Құрамы Мал суаруға жарамайды. Тұз мөлшері шамадан тыс болғандықтан қыста қатпайды. == Жер бедері == қарай созылып жатқан көлдің алабы құмдақ грунттан тұратын сәл белесті жазық. Беткейлері негізінен көлбеу, солтүстік мен оңтүстік беткейлері биіктігі м-лік жарқабақты келеді. Жағалаулары нашар тілімденген. Тұйық көлге бірнеше шағын жылғалар құяды. == Тарихи дерек == Көлде 16-18 ғасырларда Қазақстан және Сібірдің тұз өндіретін кәсіпшілігі болған. 1948 жылы тұз рапасының мөлшері 2,1 млн. болған. 20 ғасырдың 20-50-жылдары аралығында мұнда ұжымшар диірмені істеген, жергілікті тұрғындар көл шығанақтарында шөккен тұздарды жинап өз қажеттеріне пайдаланған. Санат:Аққулы ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 4796''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93119, NPM1G +08.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4803''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 4803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44061, MCG 2-33-36, ZWG 71.73, ZWG 43,69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4805''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4805 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4801''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43946, MCG 9-21-60, ZWG 270.30, NPM1G +53.0141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4807''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44037, UGC 8049, MCG 5-31-6, ZWG 160,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4792''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43999, NPM1G -12.0432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4804''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44087, NGC 4802, MCG -2-33-61, IRAS12532-1147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4806''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44116, ESO 443-12, MCG -5-31-3, AM 1253-291, IRAS12535-2914. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4807A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4807A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 214040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4807A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4811''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44201, ESO 323-47, MCG -7-27-19, AM 1254-413, DCL 411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
''Қалба картасы'' '''Қалба кеніштері''' қола дәуіріндегі қалайы кентасын өндіретін ежелгі кен орындары. Кеніштер Ертіс өзеннің жоғарғы ағысында (Батыс Алтай аймағында) орналасқан. Құрамында қалайы кентасының негізгі минералы касситеритті желілі кенінің 30-ға жуық орны бар. Кен орындары Қалба және Нарын жоталарында, солтүстіктен оңтүстікке қарай 300 км-ге созылып жатыр. Тау қазындыларының пішіні саңылау (үңгі) тәрізді, ең ұзын саңылау 400 м-ге жуық (Чуд кен орны), ең тереңі 70 м-ге жетеді (Қырықшұрық кен орны), орташа тереңдігі 10 м. Бұл аймақта кен өндіру жұмыстары б.з.б. 2-мыңжылдықтың 2-жартысында жүргізілген. Бастапқыда жер бетінің жоғарғы қабатын «шашудан» тұрды. Оған әр түрлі (тас балға, қола қайла, жануарлардың мүйізінен жасалған құралдар, т.б.) пайдаланған. Кейіннен кеніш жұмыстарына шағын ағаш бекітпелер мен кентіректерді (Ұрымқай кенінде, тереңд. 28 м) пайдаланды. Бағам бойынша Қалба кеніштеріндегі барлық кен орындарынан 130 т-ға жуық касситеритті қалайы өндірілген. Кен орындары Қазақстан және т.б. көршілес аудандарда соңғы қола дәуірінде өмір сүрген тайпалардың қалайы өндірудегі маңызды көзі болып саналған. ==Сілтемелер== *Кен *Қалба жотасы ==Дереккөздер== Санат:Қола дәуірі Санат:Қазақстан кен орындары 
'''NGC 5608''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51396, UGC 9219, MCG 7-30-9, ZWG 220.12, KARA 627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5604''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51471, MCG 0-37-3, ZWG 19.16, IRAS14221-0259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5603B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5603B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51372, UGC 9216, MCG 7-30-7, ZWG 220,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5603B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5607''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5607 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51182, IC 1005, UGC 9189, MCG 12-41-1, ZWG 337.7, MK 286, 7ZW 547, IRAS14188+7148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5614''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51439, UGC 9226, MCG 6-32-22, ZWG 192.14, ARP 178, VV 77, IRAS14220+3505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5602''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51340, UGC 9210, MCG 9-24-2, ZWG 273,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5613''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5613 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51433, UGC 9228, MCG 6-32-21, VV 77, ARP 178, NPM1G +35.0310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5615''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51435, MCG 6-32-23, VV 77, ARP 178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5601''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 27 наурызда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51370, MCG 7-30-6, ZWG 220.9, NPM1G +40.0352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5609''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 5609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3088538. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
''Қалба-Нарын белдеуі ороналасқан облыс'' '''Қалба-Нарын сирек металды белдеуі''', Шығыс Қазақстан облысының Алтай металлогения аймағындағы маңызды кен белдеулерінің бірі. Кенді Алтайдың полиметалды және Батыс Қалбаның алтын кенді белдеулері аралығында; Қазақстан Қытай шекарасынан Батыс Сібір ойпатына дейін (Сібір маңы) 450 500 км-ге созылып жатыр, ені 50 70 км. Геотектоникалық жағынан герциндік. Зайсан геосинклиналь жүйесінің өзек тұсы, ал геол. құрылысы жағынан синклинорий болып саналады. Белдеу негізінен төменгі тас көмірдің күрделі қатпарлы, флиштекті терригендік жыныстарынан және жоғарғы палеозойдың гранит интрузивтерінен құралған. Мұндағы сирек металдар қалайы, вольфрам, ниобий, тантал, цезий, т.б. кендері Қалба кешенді гранит интрузивтерімен тығыз байланысты. Қалайы мен вольфрам кендері сан жағынан өте көп тараған. Шашыранды сирек элементтер (Ta, Nb, Gs, т.б.) кендері негізінен пегматиттерде. Қалба тауларының кварц-желілі қалайы кендері ежелгі қазба орындары көптеп қазылып қола дәуірі мәдениетінің қалыптасуына зор әсер еткен. ==Сілтемелер== *Қалба жотасы *Кен ==Дереккөздер== Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары 
'''NGC 5605''' Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51492, MCG -2-37-3, IRAS14223-1256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Таразы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5603''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51382, NGC 5603A, UGC 9217, MCG 7-30-8, ZWG 220.11, 1ZW 86, IRAS14210+4036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5611''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5611 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51431, UGC 9227, MCG 6-32-20, ZWG 192,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5618''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51603, UGC 9250, MCG 0-37-5, ZWG 19,26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5619''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51610, NGC 5619A, UGC 9255, MCG 1-37-12, ZWG 47.44, VV 408, IRAS14248+0501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5606''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 922, ESO 134-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5619A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5619A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51610, NGC 5619, UGC 9255, MCG 1-37-12, ZWG 47.44, VV 408, IRAS14248+0501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5619A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5610''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51450, UGC 9230, MCG 4-34-25, ZWG 133.49, IRAS14221+2450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5612''' Apus шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52057, ESO 22-1, IRAS14281-7809. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5616''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51448, UGC 9231, MCG 6-32-26, ZWG 192.15, IRAS14222+3641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қалғанкөл''' Ақсу алабындағы көл. == Географиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданы Мұқан Төлебаев ауылынан батысқа қарай 12 км жерде, Ақсу өзенінің сағасында орналасқан. Теңіз деңгейінен 349 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 8,1 км2, ұзындығы 6,4 км, енді жері 1,7 км, жағалау бойының ұзындығы 19 км. Батысында Балқаш көлінің Қоқан шығанағы жатыр. Ескі арналық көл болғандықтан, негізінен, Ақсу өзенінің суымен толысады. Шарасында жыл бойы су болады. == Жағалау сипаты == Жағалауы жайпақ, оны түгелдей дерлік қамыс басқан. Балығы мен суын Лепсі балық шаруашылық кәсіпорны (Мұқан Төлебаев аулында) пайдаланады. Көктем айларында көлемі мен аумағы ұлғайып, батысында Қоқан шығанағымен ұласып кетеді. == Дереккөздер == Санат:Сарқан ауданы көлдері Санат:Балқаш су алабы 
'''NGC 5620''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51356, MCG 12-14-2, ZWG 337,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5603A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5603A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51382, NGC 5603, UGC 9217, MCG 7-30-8, ZWG 220.11, 1ZW 86, IRAS14210+4036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5603A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5617''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 919, ESO 134-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5619B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5619B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51624, IC 1016, IC 4424, MCG 1-37-14, ZWG 47,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5619B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5619C''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5619C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51622, UGC 9258, MCG 1-37-13, ZWG 47,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5619C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5624''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51568, UGC 9256, MCG 9-24-6, ZWG 273.6, IRAS14248+5148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5621''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5621 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5630''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5630 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51635, UGC 9270, MCG 7-30-14, ZWG 220.18, IRAS14256+4128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5622''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51541, UGC 9248, MCG 8-26-32, ZWG 247.28, KARA 630, IRAS14244+4847. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5623''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5623 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51598, UGC 9260, MCG 6-32-35, ZWG 192,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5623 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қалғұтты''', ''Тораңғы'' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 62 км, су жиналатын алабы 652 км2. == Бастауы == Бастауын Күршім жотасындағы Салқыншоқы тауының етегінен алып, Қарақұдық қыстауына км жетпей жерге сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Жоғарғы арнасы шатқалды, орта ағысы сайлы-жыралы, қырқалы-төбелі жерлермен ағады. Қаратоғай ауылынан төменде арнасы кеңейіп, жайылма пайда болады. Ақши аулына дейінгі арнасында жыл бойы су болады. Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Қалғұттының жалпы ұзындығы 45 км болатын 15 саласы бар. Ірілері: Ортабұлақ, Тесікқия, Өртенбұлақ, т.б. Ақши ауылынан төменде өзен Тораңғы деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 5625-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 28 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5625-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51592, MCG 7-30-13, ZWG 220.17, VV 25, ARP 50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5625-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5631''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51564, UGC 9261, MCG 10-21-2, ZWG 296,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5627''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51705, UGC 9280, MCG 2-37-13, ZWG 75,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5634''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5629''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51681, UGC 9281, MCG 4-34-34, ZWG 133,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5626''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51794, ESO 447-8, MCG -5-34-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5635''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51706, UGC 9283, MCG 5-34-49, ZWG 163.58, HARO 41, IRAS14263+2737. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5640''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51263, ZWG 353.35, NPM1G +80.0106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5628''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51699, UGC 9278, MCG 3-37-19, ZWG 104.33, NPM1G +18.0412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5625-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 28 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5625-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 7-30-13, ZWG 220.17, VV 25, ARP 50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5625-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
right left right '''Қалемше'''– аналық өсімдіктен бөлініп алынған сабақ, тамыр, жапырақ. Cабақ және тамыр қалемшелері болып бөлінеді. Cабақ қалемшесі өсімдікті вегетативті көбейту үшін қолданылады. Дайындалу мезгіліне қарай: сүректелген қалемше және көк қалемше болып ажыратылады. Сүректелген қалемше буыннан, буын аралығы мен бүршіктен тұрады. Оны өсімдік өркені толық жетіліп, жапырақтары түскеннен кейін күзде немесе қыста дайындайды. Тамырландыруға дайындалған қалемшенің ұзындығы 18 22 см, жуанд. мм-ден кем болмауы тиіс. Мұндай қалемшелердің жоғ. ұшын бүршіктен 1,5 см қалдырып, ал төм. бөлігін буын аралығының кез келген жерінен кесе береді. Көк қалемше өсімдіктің қарқынды өсу кезеңінде (маусымның аяғы шілденің басы) өркендерінен дайындалады. Мұндай қалемше буыннан, онда орналасқан жапырақтар мен қолтық бүршіктерінен және буын аралығынан тұрады. Оны ұзындығы 12 см етіп, бір, екі немесе одан да көп буындармен кеседі. Астыңғы жапырақсыз бөлігін өсімдік бүршігінен 0,5 см төмен жасайды. Сабақ қалемшелері жеміс-жидек дақылдарын, әсемдік өсімдіктер мен орман ағаштарын, бұталарын көбейтуге пайдаланылады. Тамыр қалемшесі жуанд. 10 мм болатын тамырлардан, ұзындығы 10 см мөлшерде кесіп алынады. Мұның жоғ. ұшын тік, ал төм. ұшын қиғаштап қияды. Тамыр қалемшесімен алма мен алмұрт ағашының кейбір түрлерін, кәдімгі және жапон бекесін, ырғайды, шиені, таңқурайды, жүзімді, т.б. көбейтеді. ==Дереккөздер== Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау 
'''NGC 5639B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5639B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1902505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5639B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5633''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51620, UGC 9271, MCG 8-26-34, ZWG 247.30, KARA 631, 1ZW 89, IRAS14255+4622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5632''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы мамырда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5632 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5639''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51730, NGC 5639A, UGC 9290, MCG 5-34-51, ZWG 163,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5641''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51758, UGC 9300, MCG 5-34-55, ZWG 163.63, IRAS14270+2902. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5636''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51785, UGC 9304, MCG 1-37-17, ZWG 47,62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5643''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51969, ESO 272-16, MCG -7-30-3, AM 1429-435, IRAS14294-4357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5638''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51787, UGC 9308, MCG 1-37-18, ZWG 47,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5637''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51736, UGC 9293, MCG 4-34-37, ZWG 133.69, KUG 1426+234, IRAS14267+2324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5642''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51751, UGC 9301, MCG 5-34-52, ZWG 163,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қалқан''' Іле аңғарының бойындағы құмды алқап. Үлкен Қалқан тауының шығысында 22 км жерде орналасқан. == Географиялық орны == Жетісу облысы Кербұлақ ауданы жерінде. == Жер бедері == Ендік бойымен 37 км-ге созылған, енді жері 10 км. Төрттік кезеңнің саз, құмтастарынан түзілген. Құм төбелердің салыстырмалы биіктігі 15 18 м, кейде 30 м-ге дейін жетеді. Беткейлерінде шөлге тән сораң өсімдіктер өседі. Баурайы жайылым ретінде пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы құмдары 
'''NGC 5644''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Нысанды 1880 жылы 11 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан және NGC каталогында 5644 деген нөмірге ие болды. Бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51834, UGC 9321, MCG 2-37-16, ZWG 75,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5649''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51840, NGC 5648, UGC 9330, MCG 2-37-19, KUG 1428+142, IRAS14281+1414, ZWG 75,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5650''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51865, NGC 5652, UGC 9334, MCG 1-37-20, ZWG 47.72, IRAS14285+0611, 8ZW 427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5648''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 мамырда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 5648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51840, NGC 5649, UGC 9330, MCG 2-37-19, KUG 1428+142, IRAS14281+1414, ZWG 75,59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5651''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы мамырда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5651 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5651 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5646''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 29 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5646 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51779, UGC 9312, MCG 6-32-45, ZWG 192.30, IRAS14274+3540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5646 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5654''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51807, UGC 9319, MCG 6-32-50, ZWG 192,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5647''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 11 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51843, UGC 9329, MCG 2-37-17, ZWG 75.58, NPM1G +12.0393. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5645''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51846, UGC 9328, MCG 1-37-19, ZWG 47.70, KUG 1428+074, IRAS14281+0729. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5653''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51814, IC 1026, UGC 9318, MCG 5-34-58, ZWG 156.68, IRAS14280+3126. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
Солтүстік Балқаш маңындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды (Ақтоғай ауданы) және Абай (Аягөз ауданы) облыстарының шекарасында орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 870 м. Батыстан шығысқа қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері -6 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Беткейі тіктеу, солтүстік бөлігі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Оңтүстік-батыс беткейлерінде түпкі тау жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Тас көмір жүйесінің жыныстарынан түзілген. Тау бойындағы бұлақтардан Ащыөзек өзенінің салалары бастау алады. == Өсімдігі == Сортанды сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі. Жайылымдық және шабындық жерлер бар. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 5659''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 22 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51875, UGC 9342, MCG 4-34-44, ZWG 133,82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5652''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51865, NGC 5650, UGC 9334, MCG 1-37-20, ZWG 47.72, IRAS14585+0691, 8ZW 427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5655''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51857, UGC 9333, MCG 2-37-20, ZWG 75.60, KUG 1428+141, IRAS14284+1411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5639A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5639A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51730, NGC 5639, UGC 9290, MCG 5-34-51, ZWG 163,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5639A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5657''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51850, UGC 9335, MCG 5-34-60, MK 814, ZWG 163.69, IRAS14285+2924. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5661''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51921, UGC 9346, MCG 1-37-23, ZWG 47.81, 8ZW 431, IRAS14294+0628. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5656''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51831, UGC 9332, MCG 6-32-53, ZWG 192.34, IRAS14283+3532. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5663''' Таразы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 мамырда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52049, MCG -3-37-3, NPM1G -16.0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Таразы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5660''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51795, UGC 9325, MCG 8-26-39, ZWG 247.35, IRAS14280+4950. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5662''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 928, ESO 175-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
Солтүстік Балқаш маңындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Саяқ кентінен қарай 15 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 589 м, ұзындығы 10 км, ендік жері км. == Геологиялық құрылымы == Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Солтүстік беткейі көлбеулеу келген. Беткейінде Сарықамыс, Арқарсу, т.б. бұлақтар бар. Солтүстігінен Балқаш-Ақтоғай тау жоталары өтеді. == Өсімдігі == Сортаңдау сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, т.б. өседі. Етегі көктемгі, күзгі мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары 
'''NGC 5658''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы мамырда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5658 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5668''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52018, UGC 9363, MCG 1-37-28, ZWG 47.90, IRAS14309+0440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5665A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5665A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: comp in halo of 5665. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5665A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5670''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52161, ESO 272-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5665''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51953, UGC 9352, MCG 1-37-24, ZWG 47.84, KUG 1429+082, IRAS14299+0817, ARP 49, VV 412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5673''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51901, UGC 9347, MCG 8-26-41, ZWG 247.39, ZWG 248,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5675''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51965, UGC 9357, MCG 6-32-62, ZWG 192.38, IRAS14305+3631. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5667''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51830, UGC 9344, MCG 10-21-4, ZWG 296.8, IRAS14289+5941. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5672''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51964, IC 1030, UGC 9354, MCG 5-34-68, ZWG 163.77, IRAS14305+3153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5676''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51978, UGC 9366, MCG 8-26-43, ZWG 248.3, ZWG 247.42, KUG 1431+496. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
Мемлекеттік Думаның мүшелері: Алпысбай Қалменов және Ахмет Бірімжанов. Санкт-Петербург 1906 ж. '''Ахмет Бірімжанов''' Алашорда үкіметінің мүшесі, 1-2 мемлекеттік Дума мүшесі, заңгер. == Өмірбаяны == === Жастық-шағы === 1871 жылы желтоқсанда Торғай уезінің Тосын болысының №1 ауылында (қазіргі Жангелді ауданы) дүниеге келген. Арғын тайпасы Шақшақ руының Аю бөлімінен шыққан. Жастайынан зерек Ахмет Орынбор ерлер гимназиясын 1891 жылы күміс медальмен бітірсе, ал Қазан университетінің заң факультетін 1895 жылы алтын медальмен бітірген. === Мемлекеттік Дума мүшелігінде === ЖОО бітірісімен Орынбор округтық соттың кандидаты, одан кейін Торғай уезінің бітімші соты болып істеп жүргенде, 1906-1907 жылдары Ресейдің 1-2 мемлекеттік Думасының мүшелігіне қатарынан екі рет Торғай облысы қазақтары атынан сайланады. 1906 жылы шілдеде дума отырысында сөз сөйлеп, аграрлық комиссияға қазақ депутаттарын енгізуді ұсынады. Депутат А.Қалменев екеуі қазақ жерінде қоныс аударушыларды жерге орналастыру комиссияларының заңсыздықтары туралы жоғарғы үкімет билігіне сұрау салады. Екінші Мемлекеттік Дума мүшелері А.Бірімжанов 2-Думада әскери дала соттарын жою туралы заң жобасын жасау комиссиясының құрамына енеді. Бұдан басқа өзге де 53 депутатпен бірлесіп, Министрлер Кеңесіне 1906 жылы маусымда қазақ даласында қоныс аударушылар учаскелері мен ормандағы саяжайлардың орналасу заңсыздығы жөнінде сұрау салады. Қазақ даласына ішкі Ресейден жаппай шұбыруына байланысты жер, қоныс мәселесі қатты ушығып, қазақ халқының тағдырына тікелей әсер еткендіктен, қазақ зиялыларын қатты толғандырып, оны Дума мінбері арқылы жеңілдетіп шешуге әрекеттенген іс-қимылдары еді. Алайда Дума таратылып, бұл іс-әрекеттер нәтижесіз болып, Дума мүшесі ретінде А.Бірімжанов қазақ өлкесінде қызмет істеуіне рұқсат етілмей, 1917 жылға шейін Бузулук қаласында сот тергеушісі болған. === Ақпан төңкерісінен кейін === Ақпан төңкерісінен соң алғашында Уақытша өкіметтің Торғай уезінің комиссары, онан кейін Қостанай уезінің комиссары болған. Сол жылдары елде белең алған қоғамдық-саяси және Алаш қозғалысына араласа бастайды. 1917 жылы 2-8 сәуірде Орынборда және сол жылғы 20-25 тамызда Ақтөбеде өткен Торғай облысы қазақтарының сиезіне қатысып, соңғысында жаңа сот жүйесінің жобасын әзірлеу жөнін­дегі комиссияның құрамына кіреді. Торғай облыстық біріккен мұжық-қазақ сиезіне де қатысады. Шілдеде өткен Жалпықазақтық сиезде Торғай облысынан Құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылады да, желтоқсандағы сиезде Торғай облысынан Алашорда үкіметінің мүшелігіне өтеді. === Кеңес өкіметі кезінде === Кеңес өкіметі кезінде заң орындарында жауапты қызметтер атқарған. Қазақ АКСР-дің заң комиссариатының алқа мүшесі және өмірінің соңына шейін Қазақстанның Жоғарғы сотының мүшесі болған. 1927 жылы қаңтарда Ленинградта қайтыс болған. Ақтық сапарға Ә.Бөкейханов, Ә.Сейдалин, Ленинградта оқып жүрген қазақ студенттері М.Әуезов, Ә.Марғұлан, ұлы Батырбек және татар зиялылары шығарып салған. == Отбасы == Бірімжановтың арғы аталары атақты Арғын-Шақшақ Жәнібек Қошқарұлы батыр және Шеген би. Өз әкесі Қорғанбек. Шешесі Қыпшақ Наурызбай бидің қызы Ханша. Ал арғы атасы Шеген бидің қызы Айман, Ыбырай Алтынсариннің шешесі. *Інісі '''Ғазымбек (1896-1938)''' қоғам қайраткері, алашшыл азамат. *Əйелі '''Гүлжауһар''' Əбілқайыр ханның шөбересі. Гүлжауһардың əкесі Əлмұхамед Сейдалин білімі бойынша заңгер, Ырғыз уезінің басшы-сұлтаны жəне Орыс географиялық қоғамының мүшесі *Ұлы '''Батырбек (1911-1985)''' химик, аспирант. Қазақ Ұлттық Университетінің химия факультетінің деканы. *Қызы '''Іңкəр (1915-2002)''' мұғалім, ғылым докторы, АММИ-ның қалыпты физиология кафедрасының меңгерушісі. == Дереккөздер == Санат:1871 жылы туғандар Санат:Жангелді ауданында туғандар Санат:1927 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазан университеті түлектері 
'''Қалмас''' Соналы өзенінің оң жағалауындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Соналы ауылының 12 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 460 м. Ұзындығы мен ені 4-5 км. Беткейлері тіктеу, аз тілімденген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында қара жусан, бұйырғын өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 5666''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5666 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51995, UGC 9360, MCG 2-37-23, ZWG 75.66, IRAS14307+1043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5674''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52042, UGC 9369, MCG 1-37-31, ZWG 47.96, 8ZW 434, IRAS14313+0540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5678''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51932, UGC 9358, MCG 10-21-5, ZWG 296.9, KARA 634, IRAS14306+5808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5664''' Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52033, IC 4455, MCG -2-37-8, IRAS14309-1424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Таразы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5679D''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5679D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52129, MCG 1-37-36, ARP 274, VV 458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5679D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5677''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 17 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52072, UGC 9378, MCG 4-34-46, ZWG 133.88, KUG 1431+256, IRAS14319+2541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5679C''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5679C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52129, ARP 274, VV 458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5679C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5671''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51641, UGC 9297, MCG 12-14-6, ZWG 337.14, IRAS14268+6955. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5681''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52169, UGC 9393, MCG 2-37-25, ZWG 75.83, IRAS14332+0831. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5680''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52173, ZWG 19,68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қамаргүл''', каллистефус () астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдік монотипті туысы. Табиғи отаны Қытай мен Жапония. Қазақстанның барлық аймақтарында қолдан өсірілетін түрі қытай қамаргүлі (Callisterhus chinensis) бар. Биіктігі м-дей, сабағы дара, тік өседі. Сабақ бойындағы жапырақтары ұзынша, жиектері аздап тілімденген, ұшындағы жапырақтары ұсақ қандауыр тәрізді болады. Гүлдері қос жынысты, көк, қара қошқыл, күлгін, қызғылт және ақ түсті. Олар себет гүлшоғырына топталған. Себеті ірі, көп гүлді, сабағының немесе бұтағының ұшында дара жетіледі. Гүлорамының пішіні жарты шар сияқты, көп қатарлы. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, қыркүйек қазанда жемістенеді. Жемісі сұрғылт түсті тұқымша (ұзындығы мм-дей), оның сыртын қысқа түк жапқан, ақ айдаршасы болады. Қытай қамаргүлі өте әдемі өсімдік, сондықтан сәндік үшін өсіріледі. ==Дереккөздер== Санат:Монотипті өсімдіктер 
'''NGC 5669''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51973, UGC 9353, MCG 2-37-21, ZWG 75.64, KUG 1430+101, IRAS14302+1006. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5683''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52114, MCG 8-27-3, MK 474, ZWG 248.9, KUG 1433+488, NPM1G +48.0275. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5679A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5679A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52130, MCG 1-37-34, VV 458, ARP 274, KCPG 427A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5679A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5682''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52107, UGC 9388, MCG 8-27-2, ZWG 248.8, KUG 1432+488, IRAS14329+4853. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5684''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52179, UGC 9402, MCG 6-32-73, ZWG 192,46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5689''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52154, UGC 9399, MCG 8-27-4, ZWG 248.10, IRAS14337+4857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5692''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 13 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52317, UGC 9427, MCG 1-37-39, ZWG 47.123, ARAK 454, IRAS14357+0337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5679 (NGC 5679B)''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52132, NGC 5679B, UGC 9383, MCG 1-37-35, KCPG 427B, IRAS14326+0534, ZWG 47.110, VV 458, ARP 274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5694''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан VII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 29, ESO 512-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5693''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52194, UGC 9406, MCG 8-27-6, ZWG 248.11, KUG 1434+488. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қамыс-Самар жайылмасы''' Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданының орталық бөлігінде, Қараөзен және Кіші Өзен өзендерінің төменгі ағысында. == Жер бедері == Солтүстіктен оңтүстікке қарай 100 км-ге созылған, ені 50 км. Көктемде қар суы мен тасыған өзен суларының жайылуынан пайда болады. Жайылма аумағында Айдын, Сорайдын, Қандыкөл, т.б. таяз көлдерімен қатар Басыр, Домбақ, Саржан қыстаулары орналасқан. Жайылма теңіз деңгейінен төмен жатыр. Көп бөлігінде қалың қамыс, шалғынды өсімдіктер өскен. Жайылма шабындыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жазықтары Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы 
'''NGC 5686''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52189, MCG 6-32-75, ZWG 192.48, NPM1G +36.0345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5690''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52273, UGC 9416, MCG 0-37-19, ZWG 19.72, near SAO 120569, IRAS14351+0230, KARA 638. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5688''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52381, ESO 272-22, MCG -7-30-4, AM 1436-444, IRAS14363-4448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5701''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52365, UGC 9436, MCG 1-37-42, ZWG 47.127, IRAS14368+0534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5705''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5705 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52395, UGC 9447, MCG 0-37-21, ZWG 19.76, IRAS14371-0029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5699''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52334, NGC 5706, MCG 5-35-2, ZWG 164,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5707-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 22 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5707-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52269, MCG 9-24-24, NPM1G +51.0259, near SAO 29224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5707-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5703''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52343, NGC 5709, UGC 9435, MCG 5-35-3, ZWG 164.6, IRAS14366+3039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5707-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 22 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5707-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52266, UGC 9428, MCG 9-24-23, ZWG 273.15, near SAO 29224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5707-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5687''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52116, UGC 9395, MCG 9-24-20, ZWG 273.14, KARA 637. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қамысты ауданы''' Қостанай облысының батысында орналасқан әкімшілік бөлініс (1951 жылдан). Жер аумағы 12 мың км². == Жер бедері == Аудан облыстың батыс жағында Торғай Үстіртінің солтүстік-батыс жағын алып жатыр. Жер беті негізінен белесті жазық дала. Шығысын көптеген көл қазаншұңқырлары және жырауылысайлар, өзен аңғарлары, батыс жағын Тобыл өзеннің еңістеу өңірі қамтиды. Аудан аумағының оңтүстік бөлігін қарай Сыпсыңағаш қолаты қиып өтеді. Жайылма ауылынан шығысқа қарай Қоңыртау тауы орналасқан. Жер беті жоғарғы олигоценнің, неогеннің және төрттік кезеңнің шөгінділерінен түзілген. Кен байлықтарынан боксит кентасы мен отқа төзімді саз бар. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты тым континенттік. Қысы суық, жазы біршама ыстық. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 200 250 мм. Желді және боранды күндер (қыста) жиі байқалады. Жел көбінесе соғады. Ауданның топырағы карбонатты қоңыр, қызғылт қоңыр, кей жерінде тастақты келген. Оларда селеу, бетеге аралас жусан басым, қазаншұңқырлар мен бидайықтарда шалғынды өсімдіктер өседі. Жануарлардан: қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, күзен, суыр, сарышұнақ, құстардан: қаз, үйрек, тырна, байғыз, бүркіт, шіл, бөдене, дуадақ, бозторғай, т.б. тіршілік етеді. Тобыл өзенінде алабұға, шортан, оңғақ, көкшұбар, т.б. балықтар бар. == Су торабы == Қамысты ауданы көлге бай, олардың көпшілігі Сыпсыңағаш қолатында орналасқан және жартысына жуығы тұщы көлдер. Қулыкөл, Талдыкөл, Ақбай, Тұмарлықопа, Жолшора, Шөптікөл, Мамыркөл, Жаркөл, т.б. көлдерінде балық кәсіпшілігі дамыған. Табиғаты әсем Үлкен Кіндікті көлінің бойында жабайы шошқа мекендейді. Орқаш көлінде ас тұзы өндіріледі. Теңіз бен Шұңқырқопа көлдері Тауынсор қорықшасының құрамына енеді. Аудан аумағының батыс жағымен (66 км-ге жуық) Тобыл өзен ағып өтеді. == Халқы == Тұрғындар саны 12 362 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 48,62%, орыстар 26,20%, украиндар 13,70%, немістер 2,81%, беларустар 2,05%, татарлар 1,47%, башқұрттар 1,41%, молдовандар 0,57%, басқа ұлт өкілдері 3,17%. == Әкімшілік бөлінісі == 17 елді мекен ауылдық әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Адай ауылдық округі Алтынсарин ауылдық әкімдігі Аралкөл ауылдық округі Арқа ауылдық округі Бестөбе ауылдық әкімдігі Дружба ауылдық әкімдігі Қамысты ауылдық округі Қарабатыр ауылдық округі Клочков ауылдық округі == Шаруашылығы == Шаруашылығы астық өндіру мен мал өсіруге маманданған. Аудан бойынша ауыл шаруашылық жерінің жалпы аумағы млн. 196 мың га, оның ішінде жыртылған жері 414,6 мың га, шабындығы 9,1 мың га, жайылым 711,1 мың га (2008). == Дереккөздер == Санат:Қамысты ауданы 
'''NGC 5697''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52207, IC 4471, UGC 9407, MCG 7-30-31, ZWG 220.33, IRAS14345+4154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5685''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52192, UGC 9403, MCG 5-34-81, ZWG 163,87. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5691''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52291, UGC 9420, MCG 0-37-20, ZWG 19.73, IRAS14353-0011. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5696''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52235, UGC 9415, MCG 7-30-36, ZWG 220.36, IRAS14350+4202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5706''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 12 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52334, NGC 5699, MCG 5-35-2, ZWG 164,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5695''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52261, UGC 9421, MCG 6-32-77, MK 686, ZWG 192.49, IRAS14353+3647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5704''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52315, NGC 5708, UGC 9430, MCG 7-30-44, ZWG 220.42, IRAS14363+4040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5708''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 12 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5708 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52315, NGC 5704, UGC 9430, MCG 7-30-44, ZWG 220.42, IRAS14363+4040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5702''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 20 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52347, UGC 9434, MCG 4-35-2, ZWG 134,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5710''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 20 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52369, UGC 9440, MCG 3-37-32, ZWG 104,60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қандыағаш''' (Alnus) қайыңдар тұқымдасына жататын ағаш. Негізінен Солтүстік жарты шарда өсетін 40-қа жуық түрі белгілі. Бұлардың биіктігі 20 35 м-дей, бір үйлі, дара жынысты болады. Қабығы қара қоңыр. Жапырағы кезектесіп орналасады, олардың жиегі иректеліп, астыңғы беті қалың жүйкеленіп біткен. Аталық гүл шоғы ұзын сырға тәрізді, аналық гүл шоғы масақша, ол жеміс піскенде бүрге айналады. Бүрі ерте көктемде ашылады. Жел арқылы тозаңданады. Жемісі бір тұқымды, қос қанатты жаңғақша. 50 120 жылдай өседі. Қандыағаштың тамырындағы түйнек бактериялары бос азотты сіңіріп, топырақтың құнарлылығын арттырады. Қандыағаштың сүрегі жеңіл, қызыл түсті. Одан үй жиһаздары, ыдыс жасалады. Өзен жағалауларын, бекітуге пайдаланылады. Оның көшеттерін қала және өндіріс орталықтарын көгалдандыруға қолданылады. Бүрінен дәрі алынады. Бір түрі жүректәрізді қандыағаш (Alnus subcordata) реликт өсімдік. Қазақстанда түрі жабысқақ қандыағаш бар. ==Сілтемелер== *Қайың *Ағаш ==Дереккөздер== Санат:Қайың тұқымдасы 
'''NGC 5700''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы мамырда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52237, UGC 9423, MCG 8-27-7, ZWG 248.13, KUG 1435+487. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5709''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 12 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52343, NGC 5703, UGC 9435, MCG 5-35-3, ZWG 164.6, IRAS14366+3039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5715''' Circinus шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 929, ESO 176-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Циркуль (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5712''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51799, MCG 13-10-21, ZWG 353.42, ZWG 354.5, 7ZW 553, NPM1G +79.0122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5717''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52332, MCG 8-27-12, ZWG 248.15, NPM1G +46.0300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5711''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52376, UGC 9445, MCG 3-37-33, ZWG 104.62, IRAS14370+2012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5698''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52251, UGC 9419, MCG 7-30-38, ZWG 220.37, IRAS14352+3840. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5713''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52412, UGC 9451, MCG 0-37-22, ZWG 19.77, 8ZW 447, IRAS14376-0004. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5718''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52441, UGC 9459, MCG 1-37-47, ZWG 47.137, ARP 171, KCPG 431B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5720''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5720 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52328, UGC 9439, MCG 9-24-25, ZWG 273,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5720 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
''Қапшықкөл'' Арал теңізінің сор. == Географиялық орны, сипаты == Қызылорда облысы Қазалы ауданы Ажар ауылының 52 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен шамамен 70 биіктікте жатыр. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 14 км-ге созылған, енді жері 3,5 км шамасында. Арзанкөл, батысында Жаманжармола сорлары, Қапшық төбесі орналасқан. Қаншықкөлдің беті тегіс тақырлы, жағалауында сексеуіл тоғайы өскен. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы көлдері 
'''NGC 5721''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 16 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52346, MCG 8-27-13, ZWG 248,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5723''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 16 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52354, MCG 8-27-15, ZWG 248.16, NPM1G +46.0302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5726''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52563, ESO 580-12, MCG -3-37-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5714''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52307, UGC 9431, MCG 8-27-11, ZWG 248.14, FGC 1785, IRAS14363+4651. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5724''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 16 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52360, MCG 8-27-16, stellar. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5722''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52355, MCG 8-27-14, ZWG 248.16, NPM1G +46.0301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5731''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52409, IC 1045, UGC 9460, MCG 7-30-47, IRAS14382+4259, ZWG 220.45, KCPG 430B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5716''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52458, MCG -3-37-4, IRAS14383-1715. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5728''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5728 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52521, MCG -3-37-5, IRAS14396-1702. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5735''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52535, UGC 9481, MCG 5-35-7, ZWG 164.13, IRAS14403+2856. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''ҚАҢБАҚ''' (Salsola paulsenіі) алабұталар тұқымдасы, сораң туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық өңірінде кездеседі. Каспий, Арал теңіздері атырауында, Сарыарқаның шығысы мен батысында, Үстірттің солтүстігінде, Маңғыстау, Қызылорда облыстарында, Мойынқұм, Балқаш Алакөл ойысының саз топырақты шөлді аймақтарында өседі. Биікт. 15 60 см. Сабағы түбінен бастап бұтақтанған, бұтағы өте қалың, тікенегі көп болады. Жапырағы таспа пішіндес, кезектесіп орналасқан, тікенекті, тамыр жүйесі әлсіз. Гүлі қос жынысты, гүлшоғыры масақ не шашақ тәрізді. Маусым тамыз айларында гүлдейді. Мал азығы, оны әсіресе түйе сүйсініп жейді. ==Сілтемелер== тұқымдасы Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 5730''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52396, UGC 9456, MCG 7-30-46, ZWG 220.44, KCPG 430A, IRAS14379+4257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5729''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52507, MCG -1-37-12, IRAS14394-0847. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5727''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52424, UGC 9465, MCG 6-32-83, ZWG 192.52, KARA 642. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5734''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52678, ESO 580-16, MCG -3-38-3, IRAS14423-2039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5725''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52456, UGC 9466, MCG 0-37-25, ZWG 19.80, IRAS14384+0224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5739''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52531, UGC 9486, MCG 7-30-52, ZWG 220.49, IRAS14405+4203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5741''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52718, MCG -2-38-8, NPM1G -11.0410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5733''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52550, MCG 0-38-1, ZWG 20,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5742''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52707, MCG -2-38-7, IRAS14428-1135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5740''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52641, UGC 9493, MCG 0-38-3, ZWG 20.8, KCPG 434A, IRAS14418+0153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қаңбақкөл''' Кіші Борсық құмының солтүстігіндегі сор. == Географиялық орны, сипаты == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Шілікті ауылының солтүстігінде 20 км жерде орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері км-ге жуық. Жазда тартылып сор батпақты, тақырға айналады. Солтүстігінде Жалпақсор соры, шығысында Шұбартөбе төбесі, шығысында Аққоңырдөң қонысы орналасқан. Жағалауында сирек сексеуіл шоғырлары кездеседі. Санат:Шалқар ауданы көлдері 
'''NGC 5736''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52597, MCG 2-38-1, ZWG 76,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5745-2''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5745-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -2-38-4, VV 98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5745-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5737''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 20 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52582, UGC 9488, MCG 3-37-39, ZWG 105,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5732''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52438, UGC 9467, MCG 7-30-48, ZWG 220.46, IRAS14386+3851. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5744''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52761, ESO 580-23, MCG -3-38-7, IRAS14438-1818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5748''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 14 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52672, ZWG 134.29, NPM1G +22.0469. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5745-1''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5745-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52669, MCG -2-38-4, VV 98, NPM1G -13.0456, IRAS14423-1344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5745-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5745-3''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5745-3 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: VV 98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5745-3 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5746''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52665, UGC 9499, MCG 0-38-5, ZWG 20.12, KCPG 434B, IRAS14424+0209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5743''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52680, ESO 580-17, MCG -3-38-4, IRAS14423-2042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қаңбақ Сораң''' (Salsola collіna) алабұталар тұқымдасы, сораң туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Тобыл Есіл, Зайсан, Ертіс алабында, Ақмола, Ақтөбе облыстарында, Каспий маңында, Мойынқұм, Балқаш Алакөл ойысында, Алтай, Іле, Күнгей Алатауларында кездеседі. Жол жиегінде, қоқыс арасында, сортаң топырақты жерлерде өседі. Кейбір жерлерде бұл өсімдікті түйеқарын деп атайды. Биіктігі 15 50 (100) см. Сабағы түкті, бұтақтанып біткен. Жапырақтары кезектесе орналасқан, жіңішке, қысқа қылтанды, екі бүйірінде гүлсерігі бар. Гүлшоғыры масақ тәрізді. Шілде қыркүйек айларында гүлдейді. Жемісі дәнек. Мал азықтық өсімдік, әсіресе, түйе сүйсініп жейді. Жемістенген кезінде сүрлем жасауға пайдаланылады. Қаңбақ Сораңнан сақар (сабын, шыны жасау өндірісінде қолданылатын хим. қосынды) алынады. ==Сілтемелер== тұқымдасы Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 5747''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52638, IC 4493, UGC 9496, MCG 2-38-2, KCPG 435B, IRAS14419+1220, ZWG 76,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5751''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52607, UGC 9498, MCG 9-24-33, ZWG 273.24, IRAS14422+5336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5738''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 5738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52614, MCG 0-38-2, ZWG 20,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5753''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52695, MCG 7-30-62, ZWG 220.53, NPM1G +39.0358, IRAS14434+3859. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5756''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52825, MCG -2-38-12, IRAS14448-1438. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5749''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 930, ESO 176-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5759''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52797, UGC 9525, MCG 2-38-12, ZWG 76.44, ARAK 460, IRAS14448+1339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5755''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52690, UGC 9507, MCG 7-30-63, ZWG 220.53, ARP 297. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5758''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52787, UGC 9524, MCG 2-38-11, ZWG 76,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5760''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5760 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52833, UGC 9531, MCG 3-38-15, ZWG 105.28, IRAS14453+1841. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қаңбақты''', ''Қаңбақ'' Қамыс-Самар көлдерінің солтүстік бөлігіндегі көл. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы Мәстексай ауылынан батысқа қарай км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 8,3 км2, ұзындығы 8,1 км, енді жері 2,6 км, жағалау бойының ұзындығы 24 км. Қаңбақтыдан қарай Жыланды өзені ағып өтеді. == Жағалау сипаты == Жағалауы жайпақ, қамыс, құрақ өскен. Суы кермек татиды. Жағалауы шабындық және жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жаңақала ауданы көлдері 
'''NGC 5752''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52685, MCG 7-30-60, ZWG 220,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5754''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52686, UGC 9505, MCG 7-30-61, ZWG 220.52, ARP 297, IRAS14432+3856. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5757''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52839, ESO 580-33, MCG -3-38-14, IRAS14449-1852. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5765A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5765A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53012, NGC 5765, UGC 9554, MCG 1-38-5, ZWG 48.24, IRAS14483+0519, KCPG 437B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5765A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5750''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52735, UGC 9512, MCG 0-38-6, ZWG 20.13, IRAS14436+0000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5765''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53012, NGC 5765A, UGC 9554, MCG 1-38-5, ZWG 48.24, IRAS14483+0519, KCPG 437B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5765B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5765B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53011, UGC 9554, MCG 1-38-4, KCPG 437A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5765B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5764''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 934, ESO 223-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5767''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52942, UGC 9549, ZWG 248,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5761''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52916, ESO 580-39, MCG -3-38-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Caption text '''Уәлитхан Шарафиддинұлы Танашев''' (1882 1968) Алашорданың күрескер азаматы, заңгер, көрнекті қоғам қайраткері, Бүкілресейлік Құрылтай жиналысының мүшесі. == Өмірбаяны == Байұлы тайпасының Шеркеш руынан шыққан. Арғы атасы Бекпембет би Атырау қазақтарына аты шыққан балықшылықпен шұғылданып, елді кәсіпке үйреткен, елге сыйлы дәулетті адам екен. Оның Шолтыр, Танаш атты екі ұлы болады, Уәлитхан осы Танаштың немересі екен. Уәлитхан 1887 жылы Атырауда балықшы кәсіпкер отбасында туған. 1899-1908 жылдары Астрахан гимназиясынан сегіз сыныптық білім алады. 1909 жылы Қазан университетінің заң факультетін бітіреді. Ол 1913-1917 жылдары Қазан қаласында заңгер болып жұмыс істеген. 1917 жылы туған еліне келіп, әртүрлі қызметтер атқарады. Астраханға оралған соң заңгерлікпен айналысады, сол кезден бастап төңкеріс жолына түседі. Ол өзінің ақыл-парасатын туған халқының бақытқа жету жолына арнаған. 1917 жылы -8 сәуірде Орынборда өткен Торғай облысы қазақтарының сиезінде мәжіліс төралқасы төрағасының орынбасары болады. 1917 жылы 21 сәуірде өткен Бөкей Ордасы қазақтарының сиезінде төралқа төрағасы болады. Осы сиезде ол Бөкей жер басқармасының төрағалығына сайланып, Бөкей ордасы өңірінен Бүкілресейлік мұсылмандар кеңесіне өкілдікке ұсынылады. Ж.Досмүхамедұлы екеуі кеңестің атқару комитетіне кіреді де, Бөкей ордасынан депутаттыққа өтеді. 1-11 мамыр аралығында Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылмандар сиезінің атқару комитетіне мүше болады. Киевте тамыз айында өткен бүкілресейлік мұсылмандар құрылтайына қатысады. Ел сенімін арқалаған У.Танашев Ж.Досмұхамедұлы және Ж.Ақпаевтармен бірге Петроградтағы «Шураи исламдағы» Алашорда үкіметінің өкілі болып тағайындалады. 1917 жылы 5-13 желтоқсанда Орынборда өткен жалпықазақ сиезінде Алашорда үкіметінің министрі болып сайланады. 1918 жылы маусымда Самара қаласында құрылтай жиналысы мүшелерінің комитетінде (Комуч) ол ел мүддесін қорғауға көп күш салады. Челябіде өткен Комуч пен Сібір үкіметінің мәжілістеріне қатысады. 8-23 қыркүйек аралығында Уфадағы бүкілресейлік уақытша үкімет Үфі дирекциясы құрылған мәжіліске қатысады. Одан соң Әлихан Бөкейхан басқарған Алашорданың шұғыл мәжілісіне қатысады. Ол жиналыста А.Бірімжанов, Ә.Ермеков, бірге «Ойыл уәлаяты» таратылып, Бөкей ордасы мен Ойыл уәлаяты, Маңғыстау уезі мен Торғай облысының Ақтөбе, Ырғыз уездерін басқару үшін Алашорданың батыс бөлімшесін құруды қолдаған. 1918 жылы 18 қарашада Омбыдағы дирекция құлап, үкімет билігі адмирал Колчактың қолына өткен кезде Алашорда үкіметі жаңа үкіметпен келіссөз жүргізуге ниеттенді. 1919 жылы 11 ақпанда өткен ведомствоаралық құрылым жөніндегі отырыста Ә.Бөкейхан, А.Тұрлыбаев, У.Танашев Колчак өкілдерімен келіссөзге барады. 1919 жылы Алашорда таратылып, Алаш қозғалысына қатынасқандарға кешірім жасалған соң, У.Шарафиддинұлы АКСР-ін ұйымдастыру жұмысымен және республикалық мемлекеттік баспа бөлімдерін құрумен айналысады. Орынборда қазақ әскери төңкерістік комитеті құрамында жұмыс істеп, орталық атқару комитетінің мүшесі болады. 1920 жылы 25 қыркүйекте республикалық әділет халық комиссариатының орынбасары қызметіне тағайындалды. Осы кезде ел үшін аса маңызды бірнеше заң актілерінің қабылдануына ықпал етеді. 1922 жылы қарашадан бастап ұлт істері жөніндегі халық комиссариаты жанындағы ҚАСР өкілеттігі басшысының орынбасары, кейін федералдық комитетте жер мәселесі туралы жоғары бақылаудың ерекше алқасында қызмет атқарды. Осыдан кейін У.Танашев Татарстандағы Қазан қаласына қайын жұртына кетеді. 1924-1937 жылдары Татар автономиясы кеңестік социалистік республикасы жоғары сотында адвокат болады. 1937 жылы бұрынғы алашордашыл қайраткер ретінде тұтқындалады. Артынан тұтқыннан босатылады. Бірақ, 1949 жылы сол айыппен тағы тұтқындалып, 1955 жылға дейін Краснояр өлкесіне жер аударылады. Айдауда кара жұмыс істейді. 1957 жылы Татар АКСР-інің жоғары сот төралқасының шешімімен ақталады. Сол жылы зейнетке шығады. 1968 жылы Қазан қаласында дүние салады. == Сілтемелер == Танашевтар тағдыры == Дереккөздер == Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Алаш Орда қайраткерлері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:Қазан университеті түлектері 
'''Қаңсар''' Нарын жотасындағы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 2065 м. Оңтүстігіндегі Күршім жотасынан Күршім өзенінің аңғары бөліп жатыр. қарай км-ге созылған, енді жері км-дей. Солтүстік және шығыс беткейлері тік жартасты, оңтүстігі мен оңтүстік-батыс беткейлері көлбеуленіп Күршім өзенінің аңғарына ұласады. Беткейлерінен Күршім өзенінің салалары бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеозойдың гранит, түзілген. == Өсімдігі == Шатқалдарында шырша, қарағай, қайың, терек орманы өскен. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы таулары 
'''NGC 5769''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53145, MCG 1-38-8, ZWG 48.47, ARAK 462, NPM1G +08.0377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5774''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 26 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53231, UGC 9576, MCG 1-38-13, ZWG 48.57, KCPG 440A, IRAS14511+0347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5762''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52887, UGC 9535, MCG 2-38-14, ZWG 76,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5768''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5768 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53089, UGC 9564, MCG 0-38-9, ZWG 20.26, KARA 652, IRAS14495-0219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5777''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53043, UGC 9568, MCG 10-21-34, ZWG 296.18, FGC 1822, IRAS14499+5910. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5773''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5773 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53124, UGC 9571, MCG 5-35-22, ZWG 164.38, NPM1G +30.0361. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5772''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 12 мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53067, UGC 9566, MCG 7-31-1, ZWG 220.60, KARA 653, IRAS14497+4048, ZWG 221,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5778''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53279, NGC 5825, UGC 9590, MCG 3-38-50, ZWG 105.66, DRCG 31-35, VV 766, NPM1G +18.0429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5763''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52905, ZWG 76.64, NPM1G +12.0408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5776''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53289, MCG 1-38-18, ZWG 48.67, NPM1G +03.0456. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қаңтарбай''' Желдіқара тауының тау. == Географиялық орны == Абай облысы Аягөз ауданы Тарбағатай ауылының 20 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1096 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5-3 км. Беткейі тік жартасты, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Аягөз өзенінің аңғарында. Солтүстігінде Биесимас, шығысында Батпақ, оңтүстігінде Сынтас, батысында Берікқара таулары орналасқан. == Өсімдігі == Таудың жонды белестеріндегі қара топырақ жамылғысында бетеге, селеу, қылқан боз, қызыл қау, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 5770''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53201, UGC 9575, MCG 1-38-11, ZWG 48,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5781''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53417, MCG -3-38-28, IRAS14539-1702. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5775''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53247, UGC 9579, MCG 1-38-14, ZWG 48.60, KCPG 440B, IRAS14514+0344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5771''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53088, MCG 5-35-21, ZWG 164.37, NPM1G +30.0360. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5787''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53339, UGC 9599, MCG 7-31-8, ZWG 221.13, 1ZW 98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5784''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53265, UGC 9592, MCG 7-31-6, ZWG 221.9, IRAS14524+4245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5790''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53459, UGC 9624, MCG 1-38-22, ZWG 48.76, ZWG 76.110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5782''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53379, UGC 9602, MCG 2-38-22, ZWG 76.99, KCPG 445A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5785''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53217, NGC 5783, UGC 9586, MCG 9-24-50, ZWG 273.33, IRAS14519+5216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5766''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53186, ESO 580-50, MCG -3-38-24, IRAS14503-2111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''ҚАапаларасан минералды суы''', Алматы облысы Талдықорған қаласынан қарай 83 км, Қапалнаннан 35 км жерде, Бүйен өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ол 1000 1200 биіктікте тектоникалық жарықтар арқылы тереңнен шығып жатқан қайнар бұлақ су көзі. Суы шипалы. 1954 64 ж. бұл арада бірнеше ұңғымалар қазылып, минералды судың құрамы мен шипалық қасиеттері зерттелді. Суы арынды, жер бетінен 0,2 5,5 биіктікке дейін көтеріледі. Деңгейін 7,5 15 м-ге төмендеткенде тәулігіне 130 670 м3 су алынады. Химиялық құрамы натрийлі, минералдар 0,5 0,6 г/л. Суының температурасы 34 44°С аралығында. Судың құрамындағы элементтер мөлшері: кремний қышқылы (50 88 мг/л), фтор (8 9,7 мг/л), бром (0,3 0,5 мг/л), бор (0,2 мг/л), молибден (0,03 мг/л), вольфрам (0,003 мг/л). Суда еріген газдың құрамында азот (63,6%), көмір қышқыл газы (10,02%), аргон (1,05%), гелий (0,15%), т.б. бар. Қапаларасан минералды суы жүрек, қан айналу, қозғалыс, жүйке, өкпе-бауыр, тері және гинекологиялық, т.б. көптеген ауруларға ем. Қапаларасан минералды суы негізінде 1886 ж. Қазақстанда ашылған емдеу орны қазір «Қапаларасан» деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан минералды сулары Санат:Ақсу ауданы географиясы 
'''NGC 5779''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53090, MCG 9-24-48, ZWG 273.31, NPM1G +56.0187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5788''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53189, MCG 9-24-49, ZWG 273.32, NPM1G +52.0224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5789''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 21 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53414, UGC 9615, MCG 5-35-26, ZWG 164.43, WAS 93, IRAS14545+3025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5780''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 30 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53275, MCG 5-35-24, ZWG 164,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5783''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы астроном Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53217, NGC 5785, UGC 9586, MCG 9-24-50, ZWG 273.33, IRAS14519+5216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5794''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 13 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53378, UGC 9610, MCG 8-27-32, ZWG 248,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5795''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5795 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53402, UGC 9617, MCG 8-27-35, ZWG 248.29, KUG 1454+495, IRAS14546+4935. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5791''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53516, ESO 581-7, MCG -3-38-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5797''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53408, UGC 9619, MCG 8-27-36, ZWG 248.30, near SAO 45288. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5793''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5793 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53550, MCG -3-38-38, IRAS14566-1629. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қаптыадыр''' Сырдарияның батыс бөлігіндегі қырқалы таулар. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданында Арғанаты тауларының қиыр солтүстігінде орналасқан. Бала Терісаққан және Терісаққан өзендерінің суайрығы. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 525 (Қосаяқ тауы). солтүстік-шығыс бағытта 30 км шамасында созылып жатыр, ені 15-18 км. Беткейлерінде (Мыңбұлақ тауының етегінде) бұлақтар және шайынды жыралар көптеп кездеседі. == Геологиялық құрылымы == Қаптыадыр палеозойға дейінгі гранит және гнейс жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Адырлы қырқаның сұр топырағында жусан, бетеге, құмайтты жерінде тобылғы өседі. Жайылымға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''NGC 5796''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 мамырда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53549, MCG -3-38-39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5836''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53554, UGC 9664, MCG 12-14-16, ZWG 337.26, 7ZW 576. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6045B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6045B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 84720, DRCG 34-81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6045B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5842''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5842 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53831, MCG 4-36-3, ZWG 135,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5842 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5910-1''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5910-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54689, MCG 4-36-35, ZWG 135.45, VV 139, HCG 74A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5910-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6040A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6040A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56932, UGC 10165, MCG 3-41-74, ZWG 108.96, DRCG 34-67, ARP 122, VV 212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6040A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5986''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан VII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 10 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 37, ESO 329-SC18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7408''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7408 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70037, ESO 109-26, IRAS22527-6357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7595''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71004. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7651-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7651-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3085862, MCG 2-59-36, ZWG 431.55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7651-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Қапшағай бөгені''' Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы бөген. == Географиялық орны == Шаян өзені бойында, Қазата ауылының орналасқан. 1983 жылы салынған. == Сипаты == Жалпы су сыйымдылығы 34,5 млн. м3, пайдалы сыйымдылығы 32,5 млн. м3. Суы айдынының беткі деңгейі теңіз деңгейінен 429,6 биіктікте, аумағы 3,3 км2, ұзындығы 3,1 км, енді жері 0,3 км. Суымен аудан егістігі суғарылады, шабындықтары суландырылады. == Дереккөздер == Санат:Түркістан облысы гидрографиясы 
'''NGC 7762''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 23 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7594''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70991, IC 1478, UGC 12485, MCG 2-59-23, ZWG 431.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7782''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72788, UGC 12834, MCG 1-60-48, ZWG 407.73, IRAS23513+0741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7761''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 7761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72641, IC 5361, MCG -2-60-20, NPM1G -13.0659, IRAS23488-1339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7758''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Франк Муллер ашқан болатын және NGC каталогында 7758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72497, ESO 606-10, NPM1G -22.0413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7465''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70295, UGC 12317, MCG 3-58-24, MK 313, KUG 2259+156, IRAS22595+1541, ZWG 453.50, PRC D-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7520''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70705, IC 5290, ESO 535-8, MCG -4-54-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7695''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71726, MK 931, NPM1G -02.0521, IRAS23306-0259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7599''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71066, IC 5308, ESO 347-34, MCG -7-47-33, IRAS23166-4231, Grus Quartett. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7514''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70689, UGC 12415, MCG 6-50-26, ZWG 515.27, KARA 1009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''ҚАПШАҒАЙ АҢШЫЛЫҚ-ҚОРЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ''', арқар, қарақұйрық, құлан, қарабауыр бұлдырық, т.б. жануарларды сақтап, одан әрі көбейту үшін, сондай-ақ қырықбуын, қылша, Іле бөріқарақаты, Іле көкжалбызы, Іле ұшқаты, Іле сасыр шөбі сияқты өсімдіктерді қорғау мақсатымен 1982 ж. құрылған. Қапшағай бөгенінің солтүстік жағалауында орналасқан. 1996 ж. Қапшағай аңшылық-қорық шаруашылығы «Алтынемел» ұлттық табиғи саябағының құрамына енді. ==Сілтемелер== Санат: Қазақстан Шаруашылығы 
'''NGC 4919''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44885, UGC 8133, MCG 5-31-97, ZWG 160.94, DRCG 27-79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4935''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 4935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45093, UGC 8159, MCG 3-33-23, ZWG 100,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7759A''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7759A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72499, MCG -3-60-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7759A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7640''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71220, UGC 12554, MCG 7-48-2, ZWG 532.17, ZWG 533.1, IRAS23197+4034. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7786''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72870, UGC 12842, MCG 3-60-38, ZWG 455.65, KUG 2352+213, IRAS23528+2118, ZWG 456.1, ARAK 588, KAZ 350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4851-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи дьАррас астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4851-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44439, ZWG 160.61, DRCG 27-199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4851-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4953-1''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4953-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45349, ESO 382-8, MCG -6-29-9, VV 671, AM 1303-371, DCL 492. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4953-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7567''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70885, UGC 12468, MCG 3-59-19, ZWG 454.16, KUG 2313+155A, IRAS23136+1534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7179''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67995, ESO 108-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7429''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Қараағаш''' Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы, Қараағаш ауылдық округінің құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Терісбұтақ өзенінің аңғарыңдағы орманды алқапта, Жаңаарқа кентінің 56 км-дей жерде орналасқан. == Тарихы == Қараағаш көне дәуір ескерткішіне өте бай тарихи аймақ. Кеңес дәуіріне дейін «Шонның Қараағашы» деп аталған. Іргесі Мойынсерік негізінде 1930 жылы қаланған. Округ құрамында 20 ғасырдың 30-жылдары Ынталы, Қосшоқы, Қараағаш ұжымшарлары ұйымдастырылды. 1934 жылы 7-ауыл аталып, Қараағаш ауылдық кеңесі құрылды. 1962 жылы «Дружба» кеңшарынан «Рассвет» кеңшары болып бөлініп шықты. 1960-1990 жылдары осы кеңшардың және ауылдық кеңестік орталығы болды. Шаруашылықтың негізгі бағыттары мал, егін шаруашылығы болды. Жерінің жалпы ауданы 48, мың га. Кеңшар негізінде 59 шаруа қожалығы құрылған (2006). == Халқы == Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 111 адам (63 ер адам және 48 әйел адам) болса, 2009 жылы 108 адамды (51 ер адам және 57 әйел адам) құрады. == Инфрақұрылымы == Округтің елді мекендерінде мектеп, пункт, кітапхана, басқа да мекемелер бар. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері 
'''NGC 7818''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 288, UGC 21, MCG 1-1-19, ZWG 408.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5123''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5123 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46767, UGC 8415, MCG 7-28-5, ZWG 218.6, IRAS13209+4320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7698''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 26 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71762, UGC 12668, MCG 4-55-29, ZWG 476.69, VV 400, NPM1G +24.0541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7584''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70977, MCG 1-59-35, ZWG 406.49, ARAK 580. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7691''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71699, UGC 12654, MCG 3-60-1, ZWG 455.9, IRAS23299+1534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7791''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 10 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7791 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7804''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 қарашада Богдан Яковлевич Швейцер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7804 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5062-2''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5062-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3094759. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5062-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5077''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5077 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46456, MCG -2-34-27, UGCA 347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5077 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7318-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E2/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7318-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69260, NGC 7318A, UGC 12099, MCG 6-49-39, NPM1G +33.0464, Stephan, ZWG 514.61, VV 288, ARP 319, ARAK 560, HCG 92D. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7318-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Қарағаш қорықшасы''' Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданында орналасқан кешенді қорықша. 1986 жылы Аумағы 68 км². Бұл алқапта қайың, көктерек, тал, долана, мойыл, шілік және қарағаш ағаштары өседі. Қараағаш қорықшасының жер бедері аласа таулы алқап. Жалды-қырқалы жазықтар да кездеседі. Тау жоталарының арасындағы аласа жерлерде астық тұқымдас шөптесін өсімдіктерден бетеге, бидайық, селеу, еркек қоңырбас, жусан, құмсағыз, ши, ойдым-ойдым жерлерде жеміс-жидекті бұталар кездеседі. Топырағы қызғылт, қызғылт қоңыр, құм араласқан. Жануарлардан жабайы шошқа, елік, ақ бөкен, ал құстардан құр, ақ шіл, т.б. кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Жаңаарқа ауданы географиясы Санат:1986 жылы пайда болғандар 
'''NGC 4906''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44799, ZWG 160.253, DRCG 27-118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4940''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45235, ESO 269-42, IRAS13021-4658. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7773''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7773 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72681, UGC 12820, MCG 5-56-15, ZWG 498.22, IRAS23496+3059. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1739''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16586, ESO 552-50, MCG -3-13-55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4875''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44640, ZWG 160.232, DRCG 27-104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7614''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7614 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7772''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7809''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158, MCG 0-1-19, ZWG 382.18, 3ZW 126, star corona sp. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7759''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72496, MCG -3-60-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4814''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44025, UGC 8051, MCG 10-19-3, ZWG 294.3, ZWG 293.44, IRAS12532+5836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қараағаш Орман Алқабы''', Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданында орналасқан. Жер көлемі 18 га. Құмды алқап шұрат тәріздес. Мұнда қарағаш, емен, қайың, қарағай, шырша, құм шағылдарында арша, шілік, қараған өседі. Қараағаш Орман Алқабында аң ш. бар. Онда жабайы шошқа, қасқыр, түлкі, бұлан, қарақұйрық кездеседі. ==Сілтемелер== Санат: Батыс Қазақстан облысы Санат:Қазақстан орман шаруашылығы 
'''NGC 1742''' Орион шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 29 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1742 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5808''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53251, NGC 5819, UGC 9609, ZWG 337.23, IRAS14540+7319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4840''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44324, MCG 5-31-29, ZWG 160.42, DRCG 27-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4828''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44176, MCG 5-31-17, ZWG 160.29, NPM1G +28.0249, DRCG 27-163. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4845''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44392, NGC 4910, UGC 8078, MCG 0-33-25, ZWG 15.49, IRAS12554+0150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4895''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44737, UGC 8113, MCG 5-31-81, ZWG 160.249, DRCG 27-206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5005''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45749, UGC 8256, MCG 6-29-52, ZWG 189.35, IRAS13086+3719. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4371''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40442, UGC 7493, MCG 2-32-33, ZWG 70.57, VCC 759. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4859''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44534, UGC 8097, MCG 5-31-53, ZWG 160,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5786''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53527, ESO 327-37, MCG -7-31-4, IRAS14556-4148, Kappa Cen (3.1) 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
Шұнақ тауларының оңтүстігіндегі төбе. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Сарышаған кентінің 81 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 601 м. == Жер бедері == Пішіні дөңгелек тәрізді, беткейі тіктеу, бірнеше жонды-қырқалы сай, аңғарлармен тілімденген. Ақсортопырақ қонысы мен Жүрісбай төбесі, Бұлақтау төбесі, батысында Қарабас тауы орналасқан. == Өсімдігі == Сортаң, ашық қоңыр топырақ жамылғысында жусан, т.б. шөл даланың өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 7820''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 307, UGC 28, MCG 1-1-22, ZWG 408.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7838''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 525, MCG 1-1-36, ZWG 408.34, ARP 246. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4956''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45236, UGC 8177, MCG 6-29-25, ZWG 189,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7518''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 29 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70712, UGC 12422, MCG 1-59-12, MK 527, KUG 2310+060, IRAS23106+0603, ZWG 406.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7603''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71035, UGC 12493, MCG 0-59-21, MK 530, IRAS23163-0001, UM 156, ARP 92, ZWG 380.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7765''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 12 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72596, MCG 4-56-15, ZWG 477.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4820''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44227, MCG -2-33-67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7826''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7826 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 538-**19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7826 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7710''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71844, MCG -1-60-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7808''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 243, MCG -2-1-13, NPM1G -11.0001, IRAS00009-1101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Халел (Халиулла) Ахметжанұлы Ғаббасов''' (1888, бұрынғы Семей облысы Семей уезі, Шаған болысы 1931, Мәскеу) Алаш қозғалысының қайраткері. 1898 1909 жылы Семейде приход, орыс-қазақ мектептерінде, гимназияда оқыған. 1910 жылға шейін Сейтен болысында мұғалім болып қызмет еткен. 1910 жылы Мәскеу университетінің заң факультетіне түсіп, 1911 жылы студенттер ереуіліне қатысқаны үшін оқудан шығарылған. Осы жылы Мәскеу университетінің фаультетіне оқуға түсіп, оны 1915 жылы алтын медальмен бітірген. 1915 1917 жылы Орталық ұсақ несие басқармасының Семей қаласындағы бөлімшесінде есепші, Мемлекеттік банктің Семей бөлімшесінде инспектор болып қызмет атқарған. 1917 жылы Семей облысы Қазақ к-ті төрағасының орынбасары, облыс земство басқармасының мүшесі, “Сарыарқа” газетінің редакторы (1917 1919) болды. Семей облысында қазақ съездерін өткізуді ұйымдастыруға белсене қатысты. 1-жалпықазақ съезінде Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына мүшелікке кандидат ретінде ұсынылды. 1917 жылдың қазан айынан бастап Алаш партиясының Семей облысы к-тінің төрағасы қызметін атқарды. 2-жалпықазақ съезінде Алаш милициясын құру жайында баяндама жасады. Алашорда үкіметі құрамына сайланды. 1918 жылы қаңтардан Семей облысында земство басқармасы төрағасының орынбасары болды. 1918 жылы 20 наурызда Алашорда үкіметінің тапсыруымен телеграф арқылы И.В. Сталинмен сөйлесіп, кеңес үкіметімен келіссөз жүргізіп, ұлттарға өзін-өзі билеу құқығын беруді талап етті. Кеңес өкіметі тұсында білімін, қайрат-жігерін қазақ халқының мүддесіне бағыттады. 1920 жылы к-ттің ұлттық бөлімінде қызметкер, губернатор земство басқармасы алқасының мүшесі, Қазақ революциясы к-тінің Сібір рев. к-тіндегі өкілетті өкілі, Қазақ рев. к-тінің мүшесі, 1921 —1923 жылы Қазақ АКСР ОАК жанынан Ақмола және Семей облыстарын қабылдап алу үшін құрылған төтенше комиссияның мүшесі, губернатор атқару к-ті жер бөлімінің меңгерушісі болды. 1924 1925 жылы Алаш (Жаңа Семей) аудармашы одағында қызмет атқара жүріп, қоғамдық-мәдени шараларға қызу араласты. 1924 жылы 29 желтоқсанда география қоғамының ұйымдастыруымен өткен Абайды еске алу кешінде “Абайдың өмірбаяны” деген тақырыпта баяндама жасады. 1926 жылы ақпанда Қазақ АКСР Жоспарлау комиссариатына қызметке шақырылды. Онда Төралқа мүшесі, сектор меңгерушісі, ғылым қызметкер болып қызмет істеді. 1930 жылы “халық жауы” деген жалған айыппен тұтқынға алынып, ОГПУ “үштігінің” 1931 жылғы сәуірдегі шешімімен өлім жазасына кесілді. Мәскеу түрмесінде атылды. 1988 жылы ақталған. == Өмірбаяны == Төлеңгіт руынан шыққан. === Бастапқы жылдар === 1901 жылғы тамыздың 15-і 1909 жылғы тамыздың 2-сі аралығы Семей ерлер гимназиясында оқып, оның толық класын бітірген. 1910-1915 жылдары ИМН Мәскеу университетінің факультетінде білім алып, 1915 жылғы 27 мамырдағы сынау комиссиясының қорытындысы бойынша 2-дәрежелі дипломға ие болып, №11142 дипломды 1916 жылғы 30 наурызда алады. === Алашорда үкіметі мүшелігінде === ЖОО бітірген соң Семейде уақ-қарыз серіктігінде инспектор болып қызмет атқарады. Патша өкіметі құлаған соң ол елдегі саяси өмірге, Алаш қозғалысына белсене араласады. Уақытша үкімет тарапынан ол Түркістан комитетінің мүшелігіне тағайындалады. Алайда ол комитеттің мүшесі ретінде нақты жұмыс атқарылмайды. Ал Семей облыстық қазақ комитеті төрағасының орынбасары, облыстық земство басқармасының мүшесі, облыстық Делегаттар жиналысының мүшелігіне сайланып бұл бағытта көп жұмыстар атқарады. Әр түрлі әлеуметтік саяси жұмыстарды бағытында шығып тұрады (мысалы, 1917 жылы Зайсан уезіне барды). «Қазақ» газетінен кейін Алаш үні болған «Сарыарқа» газетінің кезекшісінен редакторларының бірі болады. Онда ол ел-жұртты толғандырып, мазалап жүрген жағдайды түсіндіріп, талдаған және большевиктердің озбырлық саясатын әшкерелеген өткір мақалалар жариялап тұрады. 1917 жылғы шілдеде өткен Жалпықазақтық сиезге Бүкілресейлік құрылтай жиналысының депутаттығына ұсынылады. ''Халел Ғаббасовтың'' қазақ елдігі үшін еткен еңбегінің ең көрнектісі оның 1917 жылғы желтоқсан айында өткен Жалпықазақтық сиезге арнайы құрылған комиссия атынан Қазақ автономиясы, милиция және Ұлт кеңесі туралы баяндама дайындап жасағаны. Осы баяндаманың негізінде сиез «... жері бірыңғай, іргелі халқы қазақ-қырғыз, қаны, тұрмысы, тілі бір болғандықтан, өз алдына ұлттық-жерлі автономия құруға» деген тарихи қарар қабылдайды. Сиезге Халел Алашорда үкіметінің мүшелігіне Семей облысынан сайланып, кейін төраға Ә.Бөкейхановтың орынбасары міндетін атқарып, Алашорда атынан шығарылған заң-қаулыларға қол қойып отырады. Сиезге милиция жасақтау туралы баяндама жасалып, кейін сол қаулының негізінде 1918 жылы Семейде Алаш атты әскер жүздіктерін жасақтауға белсене араласады. Сол алмағайып заманда қазақ елдігін қалай аман сақтау жолында еңбек еткен басқа да алаш арыстарымен бірге Халел 1918 жылдың қазан айында Том қаласында өткен жалпы Сібір сиезіне қатысады. Сиезге Сібір автономиясы мәселесі қаралған болатын. Ондағы мақсатты Ә.Бөкейханов жақсы түсіндіреді. «Біз ойладық, әуелі Сібірге сүйеніп, тасымалдап, жалғасып көшіп кетелік, жіп жалғап, зор мемлекет күрмеуінен құтылып ап, отау болып, соңынан бөлінелік деп». Халелдің енді атқарған үлкен бір ісі төраға Ә.Бөкейхановтың тапсырмасымен 1918 жылдың 20 наурызында автономия жөнінде И.В.Сталинмен телеграф арқылы келіссөз жүргізеді. 1918 жылы сәуір айында Ә.Бө­кей­ханов, Ә.Ермековтермен бірге Алаш автономиясын алу жөнінде телеграф арқылы В.И.Сталинмен тағы да сөйлескен. 1918 жылғы 21 сәуірде РКФСР Халық комиссарлары кеңесі мен Ұлт істері жөніндегі комиссариятына жолдаған жеделхатында Алашорда автономиясын дереу мойындау туралы талап қояды. Бірақ жауап болмады. Кеңес тұсында саяси-қоғамдық істерден шет қалмаған. Семей облыстық кеңесі төрағасының орынбасары, Семей облыстық земство жанындағы Жер комитетінің төрағасы, Қазақ революциялық комитетінің мүшесі (VІІІ.1920) және оның Сейревлом жанындағы уақытша өкілі болады. === Кеңестік өкіметі кезінде === Ақмола және Семей облыстарын Қазақстан қарамағына алу жөніндегі Қаз ОАКнің төтенше комиссиясының мүшесі (1921-1923), Семейдегі педтехникум оқытушысы, қазақ АКСРның Мемлекеттік жоспарлау комитетінде және басқа да орындарда қызмет атқарды. Ғаббасов 1924 ж. Абайдың қайтыс болғанына 20 жыл толуына байланысты Семейде өткізілген жиында Абайдың өмірі және әдеби қызметі жайында баяндама жасайды. 1930 ж. қуғынға ұшырап, Абайдың баласы Тұрағұлмен бірге жер аударылды. Ғаббасов 1931 жылы Мәскеу түрмесінде атылып кете барады. ==Дереккөздер== Қазақ энциклопедиясы Санат:Алаш қозғалысы Санат:Алаш Орда қайраткерлері Санат:1888 жылы туғандар Санат:1931 жылы қайтыс болғандар Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да атылғандар 
'''Қараадыр''' Ханшыңғыс жотасының солтүстігіндегі таулар. == Географиялық орны == Абай облысы Абай ауданы Бестамақ ауылының шығысында 28 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 684 м. қарай 37 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 12 км шамасында. Беткейлері көлбеу, көптеген ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Үлкен Шонай, Шонай, шығысында Ордатас таулары орналасқан. == Өсімдігі == Бозғылт, қоңыр топырақ жамылғысында тал, терек аралас далалық өсімдіктер өседі. Тау етегі мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары 
'''NGC 7801''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7801 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7704''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 13 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71810, UGC 12684, MCG 1-60-5, ZWG 407.14, NPM1G +04.0613. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4856''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44582, MCG -2-33-78, UGCA 313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4855''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4855 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44572, MCG -2-33-77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4855 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4917''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 20 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44838, UGC 8130, MCG 8-24-23, ZWG 245,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7703''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71797, UGC 12676, MCG 3-60-4, ZWG 455.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7658-2''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7658-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71432, NGC 7658B, ESO 347-16, MCG -7-48-3, AM 2323-392. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7658-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7744''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72300, IC 5348, ESO 292-17, MCG -7-48-17, AM 2342-431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7764A-1''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7764A-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72755, ESO 293-8, MCG -7-1-1, AM 2350-410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7764A-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5130''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46866, MCG -2-34-44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қараадыр''' Ұлытау тауларының шоқылы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Жезді кентінің 31 км жерде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 674 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км шамасында. == Жер бедері == Солтүстік беткейі тіктеу, қалған бөліктері көлбеуленіп, сай-жыралармен тілімденген. Бөктеріндегі бұлақтардан Бала Жезді өзенінің салалары бастау алады. == Геологиялық орны == Протерозойдың метаморфталған және дислокацияға ұшыраған жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Ашық қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас астық тұқымдас шалғын өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''NGC 7760''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7760 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72512, UGC 12794, MCG 5-56-8, ZWG 498.14, KARA 1042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4984''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45585, MCG -2-34-4, 2SZ 6, IRAS13062-1514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7606''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71047, MCG -2-59-12, IRAS23164-0845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4932''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4932 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45015, UGC 8150, MCG 9-21-89, ZWG 270,40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4871''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4871 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44606, MCG 5-31-66, ZWG 160.227, DRCG 27-131. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4902''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44847, MCG -2-33-92, UGCA 315, IRAS12583-1414. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4831''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 22 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44340, ESO 507-55, MCG -4-31-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7598''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан RU0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71011, MCG 3-59-33, ZWG 454.33, ARAK 582, LT 32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7702''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71829, ESO 192-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7576''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70948, MCG -1-59-12, IRAS23148-0500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Қараадыр''' Ақмола облысы Жарқайың ауданының орта тұсындағы тау. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 330 м. Есіл өзенінің оң жағалық аңғарынан км жерде, батыстан шығысқа қарай км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай 2,5 км-ге созылып жатыр. Есілге қараған оңтүстік, оңтүстік-шығыс беткейлері тіктеу келген, қалған бөлігі көлбеулеу. Оңтүстігінде км жерде Тассуат елді мекені орналасқан.‎ == Өсімдігі == Беткейлерінде құрғақ далаға тән бетеге, көкпек, баялыш, т.б. шөптесіндер өскен. == Дереккөздер == Санат:Жарқайың ауданы таулары 
'''NGC 7633''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71274, ESO 77-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7783C''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7783C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72810, HCG 98C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7783C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7628''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71153, UGC 12534, MCG 4-55-5, ZWG 476.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7795''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7795 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7780''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 18 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72775, UGC 12833, MCG 1-60-46, ZWG 407.71, IRAS23509+0750. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7764A-3''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан E/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7764A-3 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72769, ESO 293-8, MCG -7-1-1, AM 2350-410, 7764E in PGC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7764A-3 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7675''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 16 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71518, MCG 1-59-83, HCG 96B, NPM1G +08.0559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7821''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қарашада Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 367, MCG -3-1-19, IRAS00027-1645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7714''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7714 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71868, UGC 12699, MCG 0-60-17, MK 538, UM 167, near 16 Psc, IRAS23336+0152, KCPG 587A, ZWG 381.11, VV 51, ARP 284. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4989''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45606, MCG -1-34-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''ҚАРААДЫР'''– Қалмаққырылған өз-нің оң жағалауындағы шалғынды сор жазықтағы қоныс. Қарағанды облысы Ұлытау ауданында, Қарсақпай а-нан оңт-ке қарай 80 км жерде орналасқан. Оңт.-батыстан солт.-шығысқа қарай 60 км-ге созылған, ені км-ге жуық. Дүйсембай және Шолақсай өзендерінің суайрығы саналатын жазықтағы қоныс теңіз деңгейінен 300 м-ге жуық биіктікте жатыр. Қалмаққырылған өз-не сәл еңкіш келген қоныс аллювийлі және қиыршықтасты тасындыдан түзілген. Сор даланың шалғынды сор, сортаң топырағында көкпек, бұйырғын, қара жусан, тасбұйырғын және бүртікті сораң (тытыр), т.б. сораң шөптесіндер өседі.‎ Санат:Қазақстан қоныстары 
'''NGC 7779''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7779 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72770, UGC 12831, MCG 1-60-45, ZWG 407.70, ARAK 586. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7779 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7755''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72444, ESO 471-20, MCG -5-56-14, UGCA 443, AM 2345-304, IRAS23452-3048. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4948''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4948 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45224, IC 4156, MCG -1-33-79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7663''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7663 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1738''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16585, ESO 552-49, MCG -3-13-54, IRAS04595-1813. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4924''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44977, MCG-2-33-96, IRAS12595-1442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4911''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44840, UGC 8128, MCG 5-31-93, ZWG 160.260, DRCG 27-82, IRAS12584+2803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4986''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45538, UGC 8221, MCG 6-29-44, ZWG 189,27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4909''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4909 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44949, ESO 269-35, MCG -7-27-28, FAIR 462, AM 1259-423, DCL 463. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7813''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 287, IC 5384, MCG -2-1-16, MK 936, IRAS00015-1215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы көл. Ряжское ауылының шығысында км жерде, теңіз деңгейінен 168 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 6,1 км2, ұзындығы км, енді жері 2,6 км, жағалау бойының ұзындығы 11,8 км. Көл түбі тегіс, 0,1 тұнба шөккен. Қар және жер асты суымен толығады. Қарашаның ортасында суы қатып, сәуірдің ортасында ериді. == Жағалау сипаты == Жазық жағалауында қамыс, құрақ өскен. Аңғары шабындық және жайылым. Санат:Ұзынкөл ауданы көлдері 
'''NGC 4908''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44832, UGC 8129, MCG 5-31-90, ZWG 160-259, DRCG 27-143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7763''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72565, NPM1G -16.0627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7747''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72328, UGC 12772, MCG 4-56-5, ZWG 477.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4950''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45294, ESO 269-47, MCG -7-27-31, DCL 490. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1741B''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1741B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16570, MCG -1-13-45, ARP 259, VV 524, VV 565, HCG 31B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1741B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7705''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7705 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71811, ZWG 407.13, NPM1G +04.0614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7705 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5011''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45898, ESO 269-65, MCG -7-27-42, DCL 528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4936''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45174, ESO 443-47, MCG -5-31-28, AM 1301-301, IRAS13016-3016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7775''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7775 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72696, UGC 12821, MCG 5-56-16, ZWG 498.24, IRAS23498+2829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7621''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71129, MCG 1-59-55, ZWG 406.74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Қараала''' Қайындышоқ орманды алқабының тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Манат ауылының 11 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1181 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге созылған, енді жері 2-2,5 км шамасында. Беткейі көлбеуленіп өзен арналарына тіреледі. Батыс бөлігінен Манат өзенінің салалары бастау алады. == Өсімдігі == Таудың жонды белестерінде далаға тән өсімдіктер, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлан ауданы таулары 
'''NGC 5119''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46826, MCG -2-34-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4835''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44409, ESO 269-19, AM 1255-455, IRAS12552-4559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4842-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4842-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44338, NGC 4842B, MCG 5-31-31, ZWG 160.46, DRCG 27-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4842-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7783-2''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7783-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72808, NGC 7783B, UGC 12837, MCG 0-60-59, NPM1G +00.0650, KCPG 595B, ZWG 381.60, VV 208, ARP 323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7783-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4980''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45596, ESO 443-75, MCG -5-31-37, AM 1306-282, IRAS13064-2822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7776''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72812, IC 1514, MCG -2-60-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4914''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44807, UGC 8125, MCG 6-29-14, ZWG 189,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5052''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5052 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46131, UGC 8330, MCG 5-31-165, ZWG 160.171. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5052 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7558''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70844, MCG 3-59-16, HCG 93E, NPM1G +18.0584. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5031''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 наурызда Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5031 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46006, MCG -3-34-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5031 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қара Алма''' немесе '''Қырғыз алмасы''' (Malus kіrghіsorum) алманың бір түрі. Биіктігі 10 м-дей, діңінің жуанд. 50 65 см, қабығы сұр түсті. Өркендері ұзын, жіңішке тікенексіз болады. Жапырақтары ірі, ұзындығы 10 см, ені см, шеті иректелген, сабаққа кезектесіп орналасады. Гүлі шатыр тәрізді топталған қос жынысты, ақшыл не қызғылт түсті. Жеміс сағағы қысқа болады. Жемісі ұялы, тұқымды, ұзындығы см, ақшыл, сары, жасыл не қызыл түсті, жеуге жарамды. Жемісінде 10 12%-дай қант болады. Бір ағаштан алынатын орташа өнім 50 кг-ға дейін жетеді. Ерте тікпе көшеттерін отырғызғаннан кейін жылда өнім бере бастайды. Қара Алма тамыр атпа сабақтары арқылы көбейеді, сондай-ақ жас өркендері де тамырлана алады. Қара Алма Тянь-Шань, Жетісу (Жоңғар), Іле Алатауларында, 1400 1800, кейде 2000 биіктікке дейін жаңғақ, үйеңкі және шетен ормандарында өседі. Әсемдік үшін саябақта, көшеге қолдан да егеді. ==Сілтемелер== Санат: Алма 
'''NGC 7764A-2''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7764A-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72762, ESO 293-8, MCG -7-1-1, AM 2350-410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7764A-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5028''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 12 мамырда астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 5028 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45976, MCG -2-34-11, NPM1G -12.0448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7569''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70914, UGC 12472, MCG 1-59-26, ZWG 406.41, 3ZW 100, IRAS23142+0838. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7270''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68748, UGC 12019, MCG 5-52-15, ZWG 494.21, IRAS22215+3209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5146''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47055, MCG -2-34-49, NPM1G -12.0454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7539''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 17 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70783, UGC 12443, MCG 4-54-35, ZWG 475.48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7684''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71625, UGC 12637, MCG 0-59-50, ZWG 380.65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4903''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44894, ESO 443-30, MCG -5-31-13, AM 1258-303, IRAS12586-3039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3341''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31915, UGC 5831, MCG 1-27-31, ZWG 37.124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7794''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 23 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73103, UGC 12872, MCG 2-1-4, ZWG 433.10, KUG 2356+104, IRAS23560+1026. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Қараалып''' Арал теңізінің төбе. Қызылорда облысы Арал ауданы Сексеуілді кентінің 60 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 180 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта км-ге созылып жатыр. Енді жері км шамасында. Көлбеу беткейі жонды-адырлы жазыққа ұласады. Солтүстігінде Бестөбе төбесі, шығысында Кіші Борсық құмы, оңтүстігінде Шот, батысында Шаршаған (Соршаған) төбелері орналасқан. Аллювийлі жазығындағы сортаңды қоңыр топырағында қара жусан, сұр жусан, бұйырғын, тасбұйырғын, т.б. өседі. ==Сілтемелер== Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Арал теңізі 
'''NGC 7562A''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 25 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7562A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70880, UGC 12467, MCG 1-59-25, PGC 70881. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7562A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4896''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4896 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44768, UGC 8117, MCG 5-31-84, ZWG 160.87, DRCG 27-232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4941''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45165, MCG -1-33-77, UGCA 321, IRAS13016-0516. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4943''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45129, ZWG 160.122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4234''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39388, UGC 7309, MCG 1-31-35, ZWG 41.61, VCC 221, HARO 7, IRAS12146+0357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5229''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қаңтарда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47788, UGC 8550, MCG 8-25-19, ZWG 246.13, FGC 1638. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4373''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40498, ESO 322-6, MCG -6-27-25, AM 1222-392, DCL 38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4858''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4858 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44535, MCG 5-31-51, ZWG 160.213, DRCG 21-195, IRAS12566+2823. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4858 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7420''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70017, MCG 5-54-18, ZWG 496.23, KARA 998, NPM1G +29.0474. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5040-2''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5040-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3087263, NPM1G +51.0230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5040-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қара Андыз''' (биік андыз, Іnula grandіs) күрделігүлділер тұқымдасына, андыз туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық таулы аймақтарындағы дымқыл жерлерде, ормандағы шабындықтардың ішінде, таулардың, тасты жерлердің қара топырақты беткейлерінде өседі. Биіктігі 60 см-ден 2,5 м-ге дейін жетеді. Сабағы тік, қырлы, бұтақтары жуан, жапырақтары ірі, көбінесе түп жағына орналасқандары ұзынша, жиегі ирек, сопақша келеді. Сабағындағы жапырақтары жүрек немесе жұмыртқа тәрізді. Сабағы мен тамырының дәмі ащы, ерекше иісі бар. Гүлдері сары, гүл себетінің диаметрі 10 см-ге дейін жетеді. Жемісі цилиндр тәрізді, қырлы, тықыр дәнек. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте дән салады. Сабағы мен тамырының құрамында инулин, инуленин сапониндер, аздаған алкалоидтар, витамині және эфир майы бар, жапырағында ащы зат болады. Медицинада емдік мақсатта гүлі мен тамыры пайдаланылады. Халық медицинасында тұнбасын тыныс жолдары, асқазан, ішек аурулары кезінде, сондай-ақ өкпе туберкулезіне, ревматизмге қарсы ішеді. Қара Андыз гүлі мен тамырының спиртке ашытылған тұнбасымен безгекті емдейді. Қара Андыздың тұнбасын қақырық түсіру үшін ішеді. ==Дереккөздер== 
'''NGC 4977''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45339, UGC 8196, MCG 9-22-10, ZWG 271.9, ZWG 270.53, NPM1G +55.0169. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4841-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4841-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44329, NGC 4841B, UGC 8073, MCG 5-31-27, KCPG 361B, DRCG 27-239, ZWG 160,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4841-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7802''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 81, UGC 12902, MCG 1-1-8, ZWG 408.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4959''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45301, MCG 6-29-29, ZWG 189.18, NPM1G +33.0272. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7672''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 23 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7672 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71485, MCG 2-59-45, ZWG 431.70, KAZ 568, IRAS23249+1206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4862''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44610, IC 3999, MCG -2-33-79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7793''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 14 шілдеде астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 7793 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73049, ESO 349-12, MCG -6-1-9, AM 2355-325, IRAS23552-3252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4886''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4886 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44698, NGC 4882, MCG 5-31-76, ZWG 160.239, DRCG 27-151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5069''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46360, NGC 5066, MCG -2-34-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4849''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44424, IC 3935, UGC 8086, MCG 5-31-44, ZWG 160,56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қараапан''' Павлодар облысы Успен ауданының оңтүстігіндегі қыстау. Аудан орталығы Успенка ауылынан оңтүстікке қарай км жерде, Тобылжан көлдерінің солтүстік бөлігінде орналасқан. Қыстаудың оңтүстігінде Сусар көлі жатыр. Тегіс жер бедерінің карбонатты қара топырағында бетеге, боз, жусан, т.б. шөптесіндер өскен. Қыстау арқылы Успенка Ульяновка қара жолы өтеді. ==Сілтемелер== Санат: География Санат: Павлодар облысы Санат: Қыстаулар 
'''NGC 5179''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47363, MCG 2-34-23, MK 1349, ZWG 72.94, NPM1G +12.0361. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7349''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7349 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69488, ESO 603-4, MCG -4-53-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7835''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 505, MCG 1-1-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4883''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44682, ZWG 160.237, DRCG 27-175. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5176''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 29 маусымда Hartwig Carl Ernst Albrecht астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5176 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47338, MCG 2-34-21, ZWG 72.90, NPM1G +12.0359. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5014''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45787, UGC 8271, MCG 6-29-55, MK 449, KUG 1309+365, IRAS13092+3632, ZWG 189,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5059''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5059 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46244, UGC 8344, ZWG 44.50, FGC 1589. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4841-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4841-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44323, NGC 4841A, UGC 8072, MCG 5-31-26, KCPG 361A, DRCG 27-240, ZWG 160,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4841-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4876''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44658, MCG 5-31-73, ZWG 160.234, ARAK 398, DRCG 27-124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7749''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72338, ESO 471-9, MCG -5-56-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Қазақ''' Қазақстан Республикасы жергілікті халқының атауы. Екі жүз жылдай уақыт бойы зерттеушілер “қазақ” терминінің шығу төркінін түсіндіруге және оның семантикасын ашуға әрекет жасауда. Алайда, Қазақ сөзін түсіндіретін түпкілікті пікір қалыптаса қойған жоқ. Қазақ сөзіне үндес терминдер Қазақстаннан шалғай аймақтардан да кездескен. Ғалымдар Византия императоры Константин (10 ғ-дың орта шені) Кавказдың солт.-батысында жатқан “Казахия елі” деп айтқан мәліметтерін келтіреді (Н.М. Карамзин, А.Вамбери, т.б.). Осының негізінде Қазақ халқы 10 ғ-дан бастап белгілі болған деген тұжырым жасалды. Бірақ, түпнұсқада (грекше) “з” әрпі емес, “с” әрпі берілген. Демек, ел атауы касахия деп оқылуға тиіс. В.Минорский Константин Багрянородный хабарын түсіндіре келе, Касахия деп касогтар айтылатынын дәлелдеді. Қазахия және Қазақ халқы атауына зерттеушілер мұсылман дүниесінің жазба деректемелерін де тартты. Мысалы, араб тарихшысы Әбу-л-Хасан Әли әл-Масудидің “Өсиет және қайта қарау кітабы” деген шығармасында Кубань өз. маңындағы кавказ халықтары мен тайпаларының атаулары арасында кашак этн. қауымы әл-касакия жазылған. Неміс шығыстанушысы И.Маркварт бұл екі терминнің бір ғана этнос касогтардың атауын беретіндігін анықтады. Авторы белгісіз парсы тілді “Худуд әл-алам” деген геогр. еңбекте Қара т. жағалауында орналасқан Касаг қ. туралы (этн. қауым емес) деректер келтірілген. “Повесть временных лет” шығармасында Святослав (965) пен Мстиславтың (1022) касогтармен жүргізген соғыстары туралы мәліметтер бар. Касог термині алғаш ғ-дың аяғы ғ-дың басында монах Епифанийдің шығармасында ауызға алынады. Бұл ақпардан касах, касахия, касак, кашак, касог атаулары алдыңғы орта ғ-лардағы белгілі бір шағын кавказ тайпасын (немесе тайпалар бірлестігін) білдірудің әр алуан түрлері болғаны байқалады. Қазақ этнонимінің касог, касахия (казахия) атауымен байланысы туралы пікір мейлінше декларативтік сипатта, олардың арасындағы тарихи сәйкестік әлі де болса зерттелуі тиіс. == Қазақ этнонимын шығу тегі == '''Қазақ''' этнонимының туу тарихы ұзақ уақыт бойы зерттеушілердің қызу айтыстарына айналды. Түсіндіретін түпкілікті пікір алайда қалыптасқан жоқ. Қазақ сөзіне үндес терминдер Қазақстаннан шалғай аймақтардан да кездеседі. Қазақ деген термин ертедегі екі тайпалық (каза және саха) одақтардың атынан шыққан. Олар сонау ықылым заманда алып одақ құрып сонау Мысырға дейін жаулап алған. Сонда Каза-саха деген қала салынған. ''Қазақ хандығы''. === Кавказ болжамы === Кейбір ғалымдар (Н. М. Карамзин, А. Вамбери т.б.) Шығыс Ромей империясының императоры Константин «Қызылтуған» (10 ғ. орта шені) берген мәліметтер бойынша Казахия елін Кавказдың орналастырады (Қырым хандығы мезгілінде ''Қарачу'' немесе ''Қарачай'' деп белгілі аймақ). В. Минорский Константин хабарында Казахия деп касогтар айтылатынын дәлелдейді. Араб тарихшысы Әбу-л-Хасан Әли әл-Масуди «Өсиет және қайта қарау кітабі» шығармасында Құбан өзенінің төңірегіндегі тайпалар арасында ''әл-касакия'' тайпасын көрсетеді. Неміс шығыстанушысы И. Маркварт бұл екі сөз бір ғана этнос касогтардың атауын береді деді. Парсы тілді «Худуд әл-алам» жоғрапия туралы кітапта Қара теңіз жағалауында Касаг қаласының орналасуын деректейді. Көне Русьтегі жазылған «Повѣсти временныхъ лѣтъ» жылнамасында Святослав (965) пен Мстислав (1022) ''князь''дері касогтармен соғыс жасайды. Ал ''касог'' терминін, алғаш рет ғ. аяғы ғ. басында монах Епифаний келтірілген. жоғарыдағы мәліметтерге қарағанда ''касах'', ''казахия'', ''касак'', ''кашак'', ''касог'' алдыңғы орта ғасырларда Кавказдағы шағын тайпа, немесе тайпалар бірлестігін білдіретін алуан түрлері болғаны байқалады. Қазақ этнонимінің жоғарыда көрсеткен касог, т.б. атауларымен барлық жағынынан байланысы әлі де зерттеу борышы боп тұр. === Моңғол болжамы === Фин алтайшысы Г. И. Рамстедт және А. А. Семёнов ''қазақ'' терминін «Қасиетті жылнамада» (13 ғ.) арба ұғымы бар сөз тіркесінен шығарады. Ал Қазақстанды қоныстаған түркі тайпалар осы қоссөзді пайдаланғанына ешбір тарихи мағлұмат табылмаған. === Енесай болжамы === Әйгілі түркітанушы В. В. Радлов Енесай өзенінің төңірегіндегі көнетүркі мұраларынан көнетүркіше: ''қазғақым оғлым'' «менің асырап алған ұлдарым» деген тіркесті тапқан. ''Қазғақ'' және ''қазақ'' сөздерінің дыбыс және мағына ұқстастығына сүйеніп, В. П. Юдин ''ғ'' дыбысы соңыра түсіп қалып, ''қазақ'' терминіне айналды деп болжам шығарған. Бұл көзқарас түркі тілдерінің тарихи фонетикалық заңдылықтарымен мамандар тарапынан қолдау табылмады. === Қарлық болжамы === И. Маркварт шығыс мәтіндерден үш қарлық тайпасын ''хасактар'' (хаски) деп оқыған. Бірақ, В. Минорский басқа мұсылман деректерімен салыстырып, қарлықтардың тайпалық атауының мәтін аралық оқылуына елеулі түзету жасады. Бұл ретте, ''хасактардың'' орнына ''баскил'' деген конъюнктура енгізілді. Араб саяхатшы Әбу Дулаф «Рисалас» («Жазба») шығармасындағы ''харлұқ'' сөзін ''хазлақ'' деп оқып Н. Н. Пантусов та қателікке ұшырады. === Парсы болжамы === Парсы-тәжік әйгілі Фирдоусидің Шахнама дастанында ''қазақ'' халқы және ''қазақ хандары'' туралы айтылған екен. Кейбір ғалымдар, А. Левшиннен бастап, нағыз қазақ халқының құрылуын 10 ғ. жатқызады. Дастанда ''қазақ'' терминіне қатысты ешқандай маңызды ақпар жоқ екендігін көптеген шығыстанушылар (С. Г. Кляшторный, Т. И. Сұлтанов т.б.) атап көрсетті. === Түрікмен болжамы === === Қыпшақ әлеуметтік болжамы === Кейбір деректерде бұл термин әлеуметтік мәнінде қолданылған «қазақлық» «қашақ» деген атаудан шықты дейді. «Қазақ» термині 1245 жылы Мамлүк мемлекетіндегі қыпшақтардың ортасында жазылған ерте қыпшақ жазба (түрік-араб) сөздігінде кездеседі. Мұнда «қазақ» деген сөз басы бос кезбе деген мағына береді. Бұл семантикалық ұғым бойынша «қазақ» терминіне әлеуметтік мағына беріледі, яғни еншісі бөлек, үлкен ұлдардың ата шаңырақтан бөлініп уақытша ру, тайпалардан кетіп, күнкөріс үшін әскери жорықтарға қатысуын санаған. ===Басқа мәліметтер=== “Қасиетті жылнамада” (13 ғ.) айтылған бұл қоссөзді ұғым арбаны білдіреді. Кезінде А.А. Семенов қолдаған бұл көзқарастың еш дәлелі жоқ. Себебі, синхрондық тұрғыдан алғанда да, тарихи перспективасы тұрғысынан алғанда да, “хасаг-терген” термині Қазақстанда мекендеген түркі тілділер арасында арбаның атауы ретінде көрініс таппаған. Енисейден табылған ғ-дағы ертедегі түркі ескерткішінен В.В. Радлов “қазғақым оғлым” (менің асырап алған ұлдарым) деген тіркесті оқыған. Сыртқы ұқсастығы жағынан ғана емес, сонымен қатар “қазғақ” және “қазақ” терминдері мәндерінің жақындығы негізінде В.П.Юдин “қазғақым” ұғымындағы “ғ” дыбысының ғ-ларда түріктердің ауызекі сөзінде қолданылуы әбден мүмкін, ал кейініректе түсіп қалуы ықтимал деген пайымдау айтты. Бұл көзқарас түркі тілдерінің тарихи фонет. заңдылықтарымен мамандар тарапынан қолдау таппады. Маркварт шығыс деректерінен үш қарлұқ тайпасын “хасактар” (хаски) деп оқыған болатын. Бірақ, Минорский мұсылман деректемелерін байыппен қарап шығып, текстол. және талдау жолымен қарлұқтардың тайпалық жөніндегі контекстің оқылуына елеулі түзетулер енгізді. Бұл ретте, “хасактардың” орнына “баскиль” деген негізделген коньюнктура енгізілді. Араб саяхатшысы Әбу Дулафтың “Рисаласындағы” (“Жазба”) “харлұқ” сөзін “хазлақ” деп дұрыс оқымаған Н.Н. Пантусов та қателіктерге ұрынды. Фирдоусидің (935 1020) “Шахнамасында” Қазақ халқы және Қазақ хандары туралы айтылғаны жөнінде А.Левшиннің пайымдауы негізінде кейбір ғалымдар Қазақ халқының құрылуын 10 ғ-ға жатқызады. Дастанда “қазақ” терминіне қатысты ақпарат жоқ екендігін кейін көптеген шығыстану- шылар (С.Г. Кляшторный, Т.И. Сұлтанов, т.б.) баса көрсетті. Негізінен, ұсынылатын болжамдардың көп жағдайларында салыстыруға келмейтін атаулар салыстырылды. Сонан соң, этнонимдер нақты тарихи көзқарастардың бүкіл жиынтығында емес, қайта оқшау алып қарастырылды. Соның ішінде этн. құбылыстардың өзі этностағы уақыт жағынан өзгерістер ескерілмеді. Әдетте, этнонимнің пайда болуы халықтың құрылу уақытымен сәйкес келе бермейді (мыс., қырғыз этнонимі мен қырғыз халқын, түрікмен этнонимі мен түрікмен халқын, русьтер мен орыстарды. Зерттеу жұмыстарында этноним мен этностың нақты-тарихи жағдайлардағы арақатынасы мәселелерін талдап шешу қажеттігін түсіну барлық уақытта бірдей бола бермейді. Ал, белгілі бір этноним этностың (тайпаның, тайпалар одағының, халықтың, ұлттың) әр түрлі жай-күйін білдіре алады. “Қазақ” сөзінің өзі қыпшақтар мекендейтін аймақта пайда болған деп санауға барлық негіз бар. Бірқатар пікірінше, ол бастапқыда Шығ. Дешті Қыпшақта таралған. А.Н. Самойлович уақыты жағынан оны 11 ғ-ға жатқызады. 1245 ж. мамлюктер билеген Египет мемлекетінің қыпшақтары ортасында жасалған араб-қыпшақ сөздігінде “қазақ” сөзіне “еркін, кезбе” деген мән беріледі. Бұл семантика “қазақ” терминіне әлеум. мағына берілген және өз руынан, тайпасынан, мемлекетінен бөлініп шығып, тіршілік құралдарын соғыс істеріне қатысу арқылы тапқан индивидтерді, адамдарды білдірген деп санауға мүмкіндік берді және ол қазақшаландыру ин-тымен “Қазақ” ұғымының пайда болу уақыты 13 ғ-дан ертерек кезге жатады, бұл жөнінде жанама мәліметтер болғанымен, алайда жазбаша ескерткіштерде хронологияны нақтылайтын ешқандай да тікелей деректер жоқ. Қ-қа айналу ин-т ретінде ауқымды, сатылы сипатта болды. Ол түркі тайпалары арасында да, араб шығысының (су’лұқ), Еуропаның (норвег викингілері), Русь (бродник) және т.б. қоғамдарында да орын алды. Әрбір жағдайда осы әлеум. құбылыстың мәні бірдей болғанымен, терминол. өзіндік ерекшелігі байқалып отырды. Қ-қа айналу ин-тының сипаттамасы мен жұмыс істеу уақыты Әбу Бәкр Ахмед әл-Хамадани деген араб географының “Китаб ахбар әл-Бұлдан” (“Өзге елдер туралы әңгімелер кітабы”) шығармасында оғыз ханзадасы Балқиқ ибн Жабғудың мынандай әңгімесі келтіріледі: “Менің аталарымның бірі, патша болған әкесіне ашуланып, одан бөлініп кетіпті. Ол өзіне келгендерді, жасақтарды және талап-тонауды ұнататын басқа да адамдарды серік етіп алыпты. Ол елдің шығысы жағына бет алып, адамдарға шабуыл жасап, өзінің және өз серіктерінің жолында кездескендерін қолға түсірген”. Қ-қа айналудың осы классик. суреттеуінде автор “қазақ” терминінің синонимі ретінде арабтың “су’лұқ” сөзін алса керек. “Салақа” деген атпен әрекет жасайтындар бәдәуилерде тайпада өзіне орын таба алмаған, сондықтан топтар құрып, талап-тонау арқылы бақытын іздеуге аттанған кедей және алғыр адамдарды білдірген. Терминдер қарамастан, екі түрлі көшпелі қоғамдардағы Қ-қа айналу ин-тының мазмұны жағынан сәйкес келуі аңғарылады. Бірақ, автор арабтың “су’лық” терминінің оғыз синонимін келтірмейді. Оғыздарда мұндай ұғым сол кездің өзінде-ақ қыпшақтар ортасы қабылдап алған “қазақ” термині болуы мүмкін. 13 ғ-да хорасан түрікмендері арасында антропоним құрамында “қазақ” термині ұшырасады. “Данишкеде-и Маққул Манқул” кітапханасы қолжазбасы бірінің колофондағы белгіде былай деп жазылған: “Бұл қолжазбаны Біләл ибн Жабрайыл бин Мұхаммед Әли ат-Туркмани әл-Қазақи сатып алған, Хижраның 660 жылы” (1262). Бұл тікелей жеке есімдегі әл-қазақи сөзін, этн. тегін (түрікменнің) көрсететін басқа нисбамен қосарластыра ұштастырылған нисба ретінде қабылдаған жөн. Әл-қазақ терминінің түрікмен этнонимімен ұштастырылуы бұл ұғымның әдеттегідей әлеум. сипаты болмай, қайта этн. сарыны болған деп санауға мүмкіндік береді. З.У. Тоғанның пікірінше, мұнда хорасан түрікмендері қоғамындағы қыпшақ Қ-тарының өкілі айтылып отыр. Рашид ад-Дин Раб-и-Рашидидің хорезм-хорасан жазбасына жататын “Вақфнаме” деген жазбаша құжатында сөзсіз этн. сипаты бар “қазахлу”, “қазахлар” атауының кездесуіне қарағанда, бұл аймақта Қ-тар айтарлықтай топ болған. Баяндалған материалдар 10 ғ-ларда Шығ. Дешті Қыпшақ қыпшақтарының қоғамында “қазақ” атауымен әлеум., ал 11 12 ғ-ларда этн.-әлеум. топтардың болғаны туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Алайда, бұдан моңғол шапқыншылығынан бұрынғы уақытта Қ. этносының қалыптасуы туралы, оның бер жағында қазақ халқының құрылуы жөнінде тұжырым жасауға болмайды. 11 12 ғ-ларда Қыпшақ хандығында этн. процестердің даму барысында Қазақхалқының этн. ұйытқысы қалыптасады. Моңғолдардың жаулап алуы қыпшақ тайпаларының едәуір топтарын Дешті Қыпшақ шегіне бытыратып жіберді. Қыпшақтардың орын ауыстыруы Қазақ терминінің орын алуына және оның әмбебап мәнге ие болуына себепші болды. “Қазақ” сөзі тұтас алғанда алуан түрлі еріктілерді айту үшін қолданылады. Қазақ сөзі ерікті, кезбе, дала рыцары (Ш.Уәлиханов, М.Қозыбаев, т.б.) секілді мән-мағынаға ие. Мұсылман түркі халықтарында Қазақа айналу қазақылық ин-тының кең таралғаны атап өтілген. 14 ғ-дың басында байырғы дәстүрлер жаңғыру барысында қыпшақ тайпасы ұйытқы болған жергілікті этн. негізде алғашқы ірі мемлекет Ақ Орда құрылды. Оның құрамы жағынан негізінен Қазақ халқы болса да, атау ретінде деректемелерде кейінірек жазылып, анықталды. 15 ғ-дың екінші жартысында Қазақ халқы құрылған соң, халықтың этногенез процесінің күрделі ерекшелігінің бірі болып табылатын “қазақ” атауы этн. маңызға ие болды. Керей хан мен Жәнібек хан 1457 69 ж. аралығында өздеріне қарасты тайпалармен Әбілхайыр хандығынан бөлініп, Шу өңіріне көшіп барып, жеке Қазақ хандығын құрды. Мұндағы түркі тілдес тайпалар тарихи деректерде алғашқыда “өзбек-қазақ”, кейінірек “қазақ” атауымен түпкілікті атала бастады. Қазақстан жергілікті қазақ халқына, орыс империясында казактар аталатын әскери әлеум. топ қалыптасуына байланысты, 17 ғ-дан 20 ғ-дың 30-жылдарына дейін орыс әдебиеттерінде қайсақ, қырғыз, қырғыз-қайсақ, қазақ-қырғыз, киргиз-қазақ деп қасақана бұрмаланып қолданылып, халықтың тарихи атауы аталмай келді. Бұрмалау 1925 ж. Қазақстан Кеңестерінің 5-съезінде түзетілді. 1936 ж. Қазақстанның өзгерістеріне байланысты Қазақ сөзі ресми түрде белгіленді. == Дереккөздер == Санат:Мәдениет 
'''Әлімхан Әбеуұлы Ермеков''' (1891, Қарқаралы уезі, Семей облысы, 22 маусым 1970, Қарағанды) мемлекет және қоғам қайраткері, Алашорда үкіметінің мүшесі, математикадан тұңғыш қазақ профессоры. ==Өмірбаяны== Арғын тайпасы, Қаракесек руының Сары Танас бұтағынан шыққан. ===Балалық шағы=== '''Әлімхан Ермеков''' 1891 жылы осы күнгі Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, Бөріктас деген жерде дүниеге келеді. Әкесі Әбеу халыққа қадірлі, озық ойлы, орысша сауаты бар, өз дәуіріндегі зиялылардың бірі болған. 1899 жылы Қарқаралыдағы қалалық училищеге оқуға түседі. Мектеп қабырғасында зейінді, алғыр болған Әлімхан мектепті үздік бітіріп, 1905 жылы Семейдегі ерлер гимназиясына түседі. Осы оқу орнын 1912 жылы алтын медальмен бітіріп, Томск технология институтының тау-кен факультетіне қабылданады. ===Томскідегі оқуы=== Томскте оқып жүріп орыстың озық ойлы ойшылдарымен, ғалымдарымен танысады. Шоқан Уәлихановтың досы Григорий Николаевич Потанин Әлімханның бойындағы білімге деген талпынысты көріп, тәнті болады. Қарт Потанин Әлімханға ағалық ақыл беріп, оған: «Әлімхан сенің білімің ол қазақтың білімі. Сол себепті жақсы оқы және өзгелерді оқыт» деп, үлкен үміт артқан. Осы сөздерді Әлімхан аға өмірлік ұстанымына айналдырып, ақтық демі қалғанша ұлтымызға еңбек етті. Григорий Потанин Ермековке бекер назар аудармағанын уақыт дәлелдеді. Әлімхан Ермеков өз қолымен толтырған анкетарларда ағылшын, неміс, француз, итальян тілдерін білетінін көрсеткен. Қызметтес болған, шәкірт болған және Әлімхан Ермековпен өмір жолы тоғысқан тұлғалардың барлығы дерлік Әлімхан жайында жылы лепес білдірген. Терең білімді, көркем-мінезді Әлімхан Ермековтың замандасы Сұлтанмахмұт келесі өлең жолдарын арнаған: :Әлімхан Ермекұлы жас жігіттен, :Келеді екінші болып бұл ретпенен. :Қазақта мұндай жігіт көрмедім, деп, :Ардақты қарт Потанин лепес еткен. :Томдағы инженерлік сабағында, :Жетеді біл жылдан соң тамамына. :Өткізбекші өмірін ілім үстінде, :Бір түрлі биіктік бар талабында. :Сөйлеп кетсе, қозғалар бойда жаның, :Тас болса да ерітер жүрек қанын. :Шындығы, тереңдігі, әділдігі, :Тусаң ту осылай, дегізер жанның бәрін. :Адалдық, ақжүректік, ақтығына, :Бір ауыз қарсы айта алмай құрыды әлің. :Меніңше Ермеков деген бала, :Ұқсайды ұшқыр қыран қаршығаға. :Сөз, білімін сынайтын жер ілгері, :Әзір адал кісі ғой, жеке дара. ===Алаш қозғалысы=== Патша өкіметі құлатылғаннан кейін елдегі қалыптасқан жағдайды айқындап, алда не істеу керектігін шешіп алу үшін жер-жерде қазақ съездері ашылып жатты. Ә.Ермеков, алғаш рет саяси іске алаш қозғалысына, 1917 жылы 27 сәуір, мамыр аралығында өткен Семей облыстық қазақ съезіне қатысады. Онда ол басқа да адамдармен бірге съезд президиумының хатшылығына, одан кейін съезд шешімімен Семей облыстық қазақ комитетінің мүшелігіне сайланады. Әмбе ол, қазақтар жағынан Халел Ғаббасов екеуі Семей облыстық атқару комитетінің төрағасының орынбасары болады. Шілде айындағы жалпықазақтық съезде Семей облысынан Бүкілресейлік құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылады. 1917 жылы 8-17 қазанда 1-Сібір облыстық съезіне, делегаттар жиналысы атынан қатысады да, оның президиумына Семей облысынан кіреді. Съезде Сібір автономиясының негізгі заңын жазатын комитет құрылып, оған қазақ делегаттары Ә.Ермековті кіргізеді. Міне, алаш жолындағы көптеген саяси істерге қатысып, шыңдалған Әлімханды «Қазақ» газеті институтқа асқан зеректер ғана түседі. Әлімхан білімді, шешен, өткір, халыққа қызмет етуді өзіне парыз санаған жігерлі жас азамат», деп сипаттайды. Осындай жан-жақты дарын иесі жас сұңқардың желтоқсанда өткен жалпы қазақ съезінде Алашорда үкіметінің мүшелігіне өтуі таңғажайып емес еді. Әмбе ол, «Алаш» партиясының Семей облыстық комитетінің мүшесі де болатын. Әлихан Ермековтің тарихи зор еңбегінің бірі Қазақ автономиясы шегарасының біртұтастығын жанқиярлықпен қорғауы. Осы орайда ол 1920 жылы 17 тамызда Лениннің төрағалығымен өткен қазақ өкілдері қатысқан Халық комиссарлары кеңесінің мәжілісінде Қазақ автономиясы туралы мәселе қаралғанда, Қазақстанның жағдайы туралы Ә.Ермеков баяндама жасайды. Онда ол жер, Қазақстанның шегарасы туралы мәселелерді қамтып, өктемшіл, озбыр, отаршылдық пиғылдағы өкілдермен қызу айтысқа түсіп, өз пікірін тиянақты, жан-жақты, бұлтартпас дәлелдермен қорғап шығады. Окупанттар өз кінәсін мойындап, нәтижесінде, кезінде қазақтардан тартып алынған Каспийдің теріскей жағалауындағы ені бір шақырымдық және Ертістің сол жағалауындағы он шақырымдық ұлан-ғайыр жер Лениннің тікелей қолдауымен Қазақ еліне қайтарылады. ===Кеңес Үкіметі=== Қазақ автономиясын құруда Ә.Ермековтің өлшеусіз еңбегін зерделей отырып, онан кейінгі жасампаздық жолдары Қазақ елінің шаруашылық жайын қалыптастырып, нығайтуға халықты ағарту сияқты нақты істерге көз жеткіземіз. Қарқаралыда мектеп ашады, Ташкент пен Алматыдағы жоғары оқу орындарында математикадан дәріс оқиды. «Ұлы математика курсы» 1-бөлім (1935), «қазақ тілінің математика терминдері» (1936) атты оқулық, кітаптарды жарыққа шығарады. Қазақ арасынан тұңғыш математика ғылымының профессоры атағын алады. Сонымен бірге нағыз білім мен біліктілікті қажет ететін сала Халық шаруашылығын жоспарлау комитетінде және басқа да жауапты қызметтерде болады. 1929-1930 жылдары бір топ қазақ зиялылары абақтыға алынып, тергеуге түскенде, Ә.Ермековті де түрмеге қоса қамайды. Алаш ісінің мүлдем құртылып, ұрпақтық сабақтастық үзіліп қалмау және ұлт зиялылары болашақты ойлап, Алаштың жас түлек дарындары М.Әуезов пен Ә.Ермековті сақтап қалу мақсатында олар, «кінәларын мойындап» сол жолы бостандыққа шығады. Алайда 1937 жылғы қара бұлт Ә.Ермековтің басына тағы да үйіріліп, 1939 жылы сотталып, 1947 жылға дейін түрмеде отырып шығады. Түрмеден шыққаннан кейін жаламен қайта ұсталып, 1958 жылы босайды. '''1957 жылы''' 26 қарашада толық ақталып, Қарағанды Мемлекеттік техникалық университетінде математикадан дәріс оқиды. '''1970 жылы''' қайтыс болады. ==Әлімхан Ермеков атында== Астана қаласындағы Әлімхан Ермеков атындағы көше. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Нұрбек Матжани. Алаштың Әлімханы Әлімхан Ермеков. "Ұлы математика курсы" Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:1891 жылы туғандар Санат:1970 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан математиктері Санат:Қазақстан ғалымдары 
'''Қара Арша''' (Junіperus pseudosabіna) кипарис тұқымдасы, арша туысына жататын мәңгі жасыл қылқан жапырақты бұта. Алтайдан Батыс Тянь-Шаньға дейін созылған кең алқапта, Батыс және Орталық Қазақстанда таралған. Таулы аймақтардағы тау шатқалдары мен тасты жерлерде өседі. Биіктігі м-дей, жатаған не тік сабақты, қызыл сұр қабықты, мәңгі жасыл ағаш не бұта. Қылқан қабыршақты не қысқа инелі, тікенекті болып келеді. Бүрі жидек пішіндес, қара қоңырқай түсті, көкшіл болады. қауашақтан тұрады. Шілде тамызда гүлдеп, келесі жылы тамызда жемістенеді. Қара Арша екі үйлі ағаш. Тұқымы сопақша. Қала ауданының көшеттерін көгалдандыру үшін қолданады. Шөлге төзімді өсімдік. Шөлейт және далалық аудандарда су мен топырақ қорғауда маңызы зор. Жапырағында эфир майы көп. Құмды, сортаң топырақты жерде, тау беткейінде өседі. Сібір, Қырым, Кавказ, Европа, Қазақстанның барлық облысында кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қылқан жапырақтылар 
'''NGC 4373A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4373A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40549, ESO 322-8, MCG -6-27-26, DCL 41, IRAS12229-3902. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4373A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4891''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 21 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4891 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4915''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4915 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44891, MCG -1-33-69, UGCA 318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5080''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46440, MCG 2-34-7, ZWG 72.46, NPM1G +08.0323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7742''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72260, UGC 12760, MCG 2-60-10, ZWG 432.23, IRAS23417+1029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4899''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44841, MCG -2-33-90, IRAS12583-1340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4978''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45494, UGC 8212, MCG 3-34-2, ZWG 101.4, NPM1G +18.0355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4971''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45406, MCG 5-31-134, ZWG 160.140, NPM1G +28.0257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4926A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4926A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44968, MCG 5-31-107, ZWG 160.106, IRAS12596+2755, DRCG 27-47, KUG 1259+279. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4926A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7737''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72182, UGC 12745, MCG 4-55-48, ZWG 476.118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
thumb '''Қарабайыр жылқы''' Орта Азиядағы жергілікті жылқы тұқымының бірі. Орта Азия арғымағын моңғол, түрікмен, араб жылқыларымен будандастыру арқылы Өзбекстанда шығарылған. Қарабайыр жылқы онша ірі емес, еті тығыз, кеуделі. Мойны ұзын әрі етті, сауыры жалпақ, сирағы етсіз, жалқұйрығы селдір, желісті, жорғаға тез машықтандыруға болады. Бұл тұқымды арбаға жегеді, салт мінеді және жүк тасу көлігі ретінде пайдаланады. Қарабайыр жылқысының ірі әрі жақсысы Самарқанд облысында өсіріледі. Айғырларының орташа өлшемдері: шоқтығына дейін биіктігі 153,3 см; көкірек орамы 175,3 см; жіліншік орамы 19,6 см. Жайып бағуға төзімді. Шөлейт аймақтарда жүк тасуға көнбіс. Қарабайыр жылқы 115 120 кг жүкпен тәулігіне 100 125 км жол жүре алады. == Дереккөздер== Санат:Жылқы тұқымдары 
'''NGC 5056''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46180, UGC 8337, MCG 5-31-166, ZWG 160.173, KUG 1313+312, IRAS13138+3112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7778''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72756, UGC 12827, MCG 1-60-43, ZWG 407.69, ARAK 586. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5030''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 наурызда Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5030 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45991, MCG -3-34-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5144B''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5144B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200298, UGC 8420, MCG 12-13-5, MK 256, ZWG 336.8, 7ZW 511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5144B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5021''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45834, UGC 8284, MCG 8-24-84, ZWG 245.30, IRAS13099+4627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4985''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45522, UGC 8218, MCG 7-27-32, ZWG 217.12, NPM1G +41.0317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4985 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7830''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7830 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4850''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44449, MCG 5-31-40, ZWG 160.63, NPM1G +28.0251, DRCG 27-137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7736''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72173, ESO 606-5, MCG -3-60-10, NPM1G -19.0695. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7832''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 485, IC 5386, MCG -1-1-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Қарабалық ауданы''' Қостанай облысының әкімшілік бөлініс (1997 жылдың 17 маусымына дейін Комсомол ауданы деп аталды). 1928 жылы құрылған. Жер аумағы 6,9 мың км². Орталығы Қарабалық кенті. == Географиялық орны, жер бедері == Ауданның географиялық орны қолайлы, теңіз деңгейінен 200 260 биіктікте. Орал сырты үстіртінің орта жазық бөлігін алып жатыр. Жер бедері беті көл Үй, Тоғызақ өзендерінің аңғарларымен, сай-жыралармен тілімденген. Кен байлықтарынан аздаған мөлшерде темір кентасы, алтын, отқа төзімді саз, т.б. кездеседі. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты тым континенттік. Қысы суық, бұрқасынды. Қар жамылғысы әдетте қарашаның 2-онкүндігінде қалыптасады, сәуірдің 1-онкүндігінде ериді. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы –18°С. Жазы қоңыржай жылы, ең ыстық айы шілде. Шілденің орташа температурасы 18°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 300 350 мм. Жер қыртысы кәдімгі құнарлы қара топырақтан тұрады. Тоғызақ пен Үй өзендерінің бойында шалғынды құмдақ топырақ таралған. Астық тұқымдас түрлі шөптесіндер (селеу, бетеге, т.б.) басым өскен. Ауданның қайың, терек, итмұрын, шие бұтасы аралас шоқ ормандар кездеседі. Айтарлықтай жерді қолдан егілген қарағай, қараағаш, үйеңкі, терек, қараған ормандары алып жатыр. Ормандарында жидектер мен саңырауқұлақтар көптеп өседі. Жануарлар дүниесінен бұлан, елік, жабайы шошқа, қасқыр, түлкі, қарсақ, борсық, сарышұнақ, қоян мекендейді. Құстардан қаз, үйрек, аққу, бүркіт, кезқұйрық, тырна, құтан, т.б. кездеседі. == Су торабы == Аудан жерімен Үй өзені және оның саласы Тоғызақ өзенінен ағып өтеді. Аудан көлге бай. Мұнда 90-нан астам ірілі-ұсақты көлдер бар, олардың 75%-ының суы тұщы. Ірі көлдері: Шұбар, Сасықкөл, Қарасор, Үлкен Бөрілі, Өлеңді, Аршалы, Өрнек, Қулықкеткен, т.б. Жер асты суы негізінде Смирнов су жүйесі жұмыс істейді. Одан тартылған су құбырлары Қарабалық кентін, Бөрілі, Смирнов, Станционный, Михайлов округтерінің елді мекендерін сумен қамтамасыз етеді. Бөгендерінде мөңке, шортан, таутан, алабұға, табан, тұқа, оңғақ және аққайран, т.б. балықтар мекендейді. == Халқы == Тұрғындар саны 27 534 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 29,47%, орыстар 43,46%, украиндар 12,90%, немістер 5,24%, беларустар 1,73%, татарлар 3,38%, башқұрттар 0,97%, армяндар 0,50%, басқа ұлт өкілдері 2,35%. == Әкімшілік бөлінісі == 44 елді мекен ауылдық, кенттік әкімдік пен 10 ауылдық округке біріктірілген: Белоглин ауылдық округі Боскөл ауылдық округі Бөрлі ауылдық округі Лесной ауылдық әкімдігі Қособа ауылдық округі Қарабалық кенттік әкімдігі Михайлов ауылдық округі Новотроицкий ауылдық округі Өрнек ауылдық округі Победа ауылдық әкімдігі Смирнов ауылдық округі Станционный ауылдық округі Тоғызақ ауылдық округі == Шаруашылығы == Ауыл шаруашылығына жарамды жер аумағы 602 мың га (2008), оның 33 мың га-сы егістік жер, 3,5 мың га-сы шабындық, 234,6 мың га жайылым. Аудан орталығы Қарабалық кентінен солтүстікке қарай 17 км жердегі Научное ауылында Қарабалық ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясы орналасқан. Аудан бойынша темір жол станциясы және Еманкин темір жол айырмасы бар. == Дереккөздер == Санат:Қарабалық ауданы 
'''NGC 7784''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72862, MCG 4-1-1, ZWG 477.29, ZWG 478.1, NPM1G +21.0608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7840''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1345780. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5124''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46902, IC 4233, ESO 444-27, MCG -5-32-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) Санат:Ғарыш 
'''NGC 4882''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44698, NGC 4886, MCG 5-31-76, ZWG 160.239, DRCG 27-151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5078''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5078 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46490, ESO 508-48, MCG -4-32-1, AM 1317-270, IRAS13170-2708. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5078 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4849A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4849A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44444, IC 838, MCG 5-31-43, DFOT 198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4849A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7816''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 263, UGC 16, MCG 1-1-18, ZWG 408.18, IRAS00012+0712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4955''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45340, ESO 443-62, MCG -5-31-34, AM 1303-292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4898-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Анри Луи астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4898-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44741, RB 94, DRCG 27-120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4898-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4988''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45671, ESO 269-55, MCG -7-27-37, DCL 516, IRAS13070-4250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
caspica; Baikonur '''Қарабарақ''' (Halostachys) алабұталар тұқымдасына жататын бұта немесе ағаш. Еуропаның, Алдыңғы, Орта және Орталық Азияның сазды жерлерінде кездесетін түрі белгілі. Қазақстанда Каспий маңы ойпаты, Сарыарқа, Үстірттің солтүстік және оңтүстік бөлігі, Зайсан алабы, Бетпақдала, Арал маңы, Мойынқұм, Балқаш-Алакөл ойысының сортаңды жерлері мен тұзды көлдердің жағалаулары, сондай-ақ өзен бойларында өсетін төбесораң қарабарағы (H. belangeriana) бар. Қарабарақты кейде түйесораң деп те атайды. Оның биіктігі 3,5 м-дей, көп бұтақты өсімдік. Ұсақ жапырақтары үш бұрышты, сабаққа қарама-қарсы орналасқан. Гүлі қос жынысты, аталығы 1, аналығы екеу. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы майда (0,75 мм). Қарабарақтан негізінен сақар алынады. Өсімдіктің құрамында алкалоид бар (итсигектің құрамындағы алкалоидқа ұқсас), одан өсімдік зиянкестеріне қарсы қолданылатын заттар алынады. == Дереккөздер == тұқымдасы Санат:Еуразия флорасы 
'''NGC 4979''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45484, IC 4198, UGC 8209, MCG 4-31-7, ZWG 130,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4838''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44383, MCG -2-33-74, IRAS12552-1247. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4810''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 18 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43971, MCG 1-33-23, ZWG 43.61, VV 313, ARP 277, KCPG 358B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4949''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4949 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4949 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4953-2''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4953-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45343, ESO 382-8A, MCG -6-29-9, VV 671, AM 1303-371. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4953-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7815''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қазанда Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7815 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5238-2''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5238-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47853, UGC 8565, MCG 9-22-82, ZWG 271.52, 1ZW 64, KCPG 384B, MK 1479, VV 828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5238-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5033''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45948, UGC 8307, MCG 6-29-62, ZWG 189.43, IRAS13111+3651. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7757''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72491, UGC 12788, MCG 1-60-37, ZWG 407.59, IRAS23461+0353, VV 407, ARP 68, UM 7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5046''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 мамырда Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46141, MCG -3-34-35, NPM1G -16.0398. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қарабарғы''' Жаңаасу тауының шоқылы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Көкпекті ауданы Үлкен Бөкен ауылынан қарай 18 км-дей жерде орналасқан. Үлкен Бөкен өзенінің аңғарында. Абсолюттік биіктігі 973 м. қарай 15 км шамасында созылған, енді жері 10 км. == Жер бедері == Өзен аңғарларымен, сай-жыралармен тілімденген. Беткейлері көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Оңтүстігінен Бектемір, Еспе өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Таудың қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, жұздызшөп аралас астық тұқымдас өсімдіктер, көк терек, бұталар өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Көкпекті ауданы таулары 
'''NGC 7650''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71394, ESO 148-10, AM 2322-580, IRAS23225-5803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7789''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 қазанда Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 269. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4852''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 894, ESO 131-SC17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4892''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44697, UGC 8108, MCG 5-31-78, ZWG 160,81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4976''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4976 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45562, ESO 219-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4976 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5807''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы 14 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53373, MCG 11-18-16, MK 832, ZWG 318,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5157''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47131, UGC 8455, MCG 5-32-21, ZWG 161,56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5092''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 12 сәуірде астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 5092 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46493, UGC 8376, MCG 4-31-23, ZWG 130.30, ZWG 131,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5092 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5018''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45908, ESO 576-10, MCG -3-34-17, UGCA 335, IRAS13103-1915. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4857''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44284, UGC 8077, MCG 12-12-22, ZWG 335.29, IRAS12554+7028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Қарабас''', ''Досан,'' ''Қарабассай'', ''Қарабассу'' Сырдария алабындағы өзен. == Географиялық орны == Түркістан облысының Бәйдібек ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Қаратау жотасының солтүстік беткейінен алып, Бөген өзеніне жетпей тартылып қалады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 71 км (салаларын қосқанда). Аңғары тік жарлы. Жауын-шашын суымен толығады. Ағыны ақпан наурыз айларында болады. Жылдық орташа су ағымы 0,23 м3/с. Суы егін суғаруға пайдаланылады.‎ == Дереккөздер == Санат:Бәйдібек ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 7769''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72615, UGC 12808, MCG 3-60-30, ZWG 455.54, KUG 2348+198A, IRAS23485+1952, KCPG 592A, KAZ 346. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7807''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33, ESO 538-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5137''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46907, ZWG 72,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4888''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44766, MCG -1-33-66, VV 680. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4982''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4982 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4982 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5104''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46633, UGC 8391, MCG 0-34-31, ZWG 16.57, IRAS13188+0036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4835A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4835A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44271, ESO 269-15, FGCE 1010, IRAS12543-4606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4835A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7708''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7708 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4877''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4877 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44761, MCG -2-33-86, IRAS12577-1500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4987''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45502, UGC 8216, MCG 9-22-15, ZWG 271,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
Іле өзенінің сол жағалауындағы құмды алқап. Алматы облысы Ұйғыр ауднының солтүстігінде жатыр. Ең биік жері 533 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 46 км-ге созылып жатыр, енді жері 23 км шамасында. Іле өзенінің әсерінен пайда болған аллювийлі жыныстардан тұрады. Құм шағылдардың биіктігі 20 22 м. Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жүзгін, сарсазан, қарабарақ, ақ сексеуіл, жыңғыл, етегінде қамыс, тораңғыл өседі. Мал жайылымына пайдаланылады.. ==Сілтемелер== Санат: Алматы облысы Санат: Қазақстан Құмды Алқаптары 
'''NGC 4822''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 21 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44236, MCG -2-33-69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7734''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72183, ESO 110-23, ESO 78-2, AM 2339-661, IRAS23398-6613. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4969-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 27 сәуірде Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4969-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 2-33-55, ZWG 72,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4969-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4942''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45177, IC 4136, MCG -1-33-78, IRAS13017-0723. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4905''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44902, ESO 443-31, MCG -5-31-15, AM 1258-303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5091''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46626, ESO 270-4, MCG -7-27-55, AM 1318-432, DCL 567. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5060''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46278, UGC 8351, MCG 1-34-15, ZWG 44.53, IRAS13147+0618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5135''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46974, ESO 444-32, MCG -5-32-13, IRAS13229-2934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5332''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49243, UGC 8773, MCG 3-35-30, ZWG 102,70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4937''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 269-?40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
Жарлы мен Жарым өзендерінің аралығындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстігінде, Қарқаралы қаласынан қарай 30 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі батыс бөлігінде 727 м, шығысында 797 м. Батыстан шығысқа қарай 11 км-ге созылып жатыр, ені км. == Геологиялық құрылымы == Девон және пермь жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Беткейлері эрозиялық процестерге ұшыраған, түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатады. Солтүстігінде Жантөлекөл, шығысында Байтаркөл, оңтүстігінде Қойтас тұзды көлдерімен қоршалған. Солтүстік беткейінен бұлақтар бастау алады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында әр түрлі дала өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 4366''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40421, MCG 1-32-50, ZWG 42.87, VCC 745. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5147''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47027, UGC 8443, MCG 0-34-33, ZWG 16.69, IRAS13237+0221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4821''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44148, MCG 5-31-15, ZWG 160,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4929''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45027, MCG 5-31-111, ZWG 160.113, DRCG 27-166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7725''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72025, MCG -1-60-18, IRAS23367-0448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4944''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4944 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45133, UGC 8167, MCG 5-31-118, ZWG 160.124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4944 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5090B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5090B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46528, ESO 269-88, MCG -7-27-52, AM 1317-433, DCL 561, IRAS13173-4335. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5090B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4998''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4998 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45537, MCG 9-22-17, ZWG 271.15, IRAS13062+5054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7770''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72635, UGC 12813, MCG 3-60-34, ZWG 455.57, NPM1G +19.0594, KUG 2348+198B, KAZ 347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5036''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5036 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46057, NPM1G -03.0451. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы тұзды көл. Шаған кентінен оңтүстікке қарай 15 км жерде, теңіз деңгейінен 219 биіктікте жатыр. == Аумағы == Аумағы 7,5 км2, ұзындығы 5,2 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 12 км, ең терең жері 0,3 м, су жиналатын алабы 94 км2. == Жер бедері == Көл жағалауы жазық, онда қамыс, құрақ өседі. Түбіне тұнба шөккен. Негізінен қар суымен толысады, жазда құрғап қалады. Суы шаруашылыққа, мал суаруға жарамсыз. == Дереккөздер == Санат:Семей қалалық әкімдігі көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері 
'''NGC 4964''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45278, UGC 8184, MCG 9-22-7, ZWG 294.11, KARA 571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4837-2''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4837-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44198, UGC 8068, MCG 8-24-12, ZWG 245.6, 1ZW 46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4837-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4895A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4895A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44717, ZWG 160.245, RB 167, DRCG 27-207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4895A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4818''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44191, MCG -1-33-57, IRAS12542-0815. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5799''' Apus шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53875, ESO 67-6, FAIR 164, AM 1500-721, IRAS15005-7213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4983''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45542, MCG 5-31-138, ZWG 160.147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4830''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 26 мамырда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44313, ESO 575-37, MCG -3-33-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5209''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47654, UGC 8522, MCG 1-35-2, ZWG 45.9, NPM1G +07.0328. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4999''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45632, UGC 8236, MCG 0-34-10, ZWG 16.12, IRAS13069+0156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5066''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46360, NGC 5069, MCG -2-34-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Сурет:108 Poterium sanguisorba (Poterium) раушангүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуропада, Орта Азияда, Батыс Сібір мен Кавказда кездесетін түрі белгілі. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар), Алатауының жоталарында, Батыс Тянь-Шань тауларының тасты, құрғақ беткейлерінде, өзен бойларында өсетін түрі (жемісті Қарабасшөп, қойоты Қарабасшөбі) бар. Соның ішінде жиі кездесетіні қойоты Қарабасшөбі (Р. polgamum). Биіктігі 25 80 см, тамырлары сүректеніп келген. Сабағы тік, жалаң немесе төм. бөлігі түктенген, жоғарғы жағы бұтақтанып келеді. Жапырақтары күрделі, жұп қауырсынды емес, олардың 15 20 ұсақ жапырақшалары болады. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары ұзын сағақты. Ұсақ гүлдері жасыл түсті, қалқанша гүлшоғырына топталған, пішіні эллипс тәрізді, ұзындығы см-дей. Қос жынысты. Аталығының саны 10 30, аналығы екеу. Тұқымынан көбейеді. Мамырдан тамызға дейін гүлдеп, тамыз қыркүйек айларында жеміс береді. Жемісі қос тұқымды жаңғақша. Қойоты Қарабасшөбі илік өсімдік, сондықтан оны тері илеуде пайдаланады. Өсімдіктің құрамында 17% протеин, 4% май, 40%-дай азотсыз өте белсенді заттар бар. Жапырағы витаминіне бай, оны салат ретінде пайдаланып, сорпаға және балыққа дәм-татымдық ретінде қосады. Өте жақсы мал азықтық шөп болғандықтан, оны қой сүйсініп жейді. Гүлінен аралар бал жинайды. ==Сілтемелер== 
'''NGC 7544''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70811, NPM1G -02.0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7819''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 26 қазанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 303, UGC 26, MCG 5-1-29, ZWG 498.72, ZWG 499.4, IRAS00018+3111, KUG 0001+311, NPM1G +31.0003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7751''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72381, UGC 12778, MCG 1-60-35, ZWG 407.57, IRAS23444+0635. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5164''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47124, UGC 8458, MCG 9-22-63, MK 257, ZWG 271.41, KCPG 376. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4918''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4900''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44797, UGC 8116, MCG 1-33-35, ZWG 43.93, IRAS12580+0246. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7828''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 483, MCG -2-1-25, VV 272, ARP 144, IRAS00038-1341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7837''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 516, MCG 1-1-35, ZWG 408.34, ARP 246, NPM1G +08.0004, IRAS00042+0804. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4934''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45082, UGC 8160, MCG 5-31-115, ZWG 160.120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5177''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 29 маусымда Hartwig Carl Ernst Albrecht астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47337, MCG 2-34-19, ZWG 72,91. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айдархан Тұрлыбаев''' (25 тамыз 1877, Мезгіл болысы, Көкшетау уезі, Ақмола облысы, Дала 23 қараша 1937) Алаш қозғалысының көрнекті қайраткері, заңгер. == Өмірбаяны == Арғын тайпасы Қарауыл руының Шөмек атасынан шыққан. 1897 жылы Омбы гимназиясын тамамдаған. 1897-1902 жылдары Санкт-Петербург университетінің заң факультетінде оқыған. Дәл осы оқу орындарында онымен бір мезгілде кейін қайраткер, қаламгер болып қалыптасатын Р.Мәрсековте білім алғаны мәлім. Университеттен кейін жас заңгер Омбының заң орындарына қызметке жіберіледі. Адвокат және «присяжный поверенный» болады. Заңгердің қайраткерлігі жөнінде «Қазақ» газеті 1917 жылы былай деп жазды: «Айдархан Думаға лайық еді...». 1917 жылы 25 сәуір мен мамыр аралығында Омбыда Ақмола облыстық қазақ сиезі өткенде, ол осы жиынға төрағалық етеді. Осы жолы әр езден келген 150 делегат А.Тұрлыбайұлын Ақмола облыстық қазақ комитетінің төрағасы етіп сайлайды. 1917 жылы Алаш партиясы құрылатын жалпықазақ сиезінің де, Алаш автономиясы жарияланатын II жалпықазақ сиезінің де ұйымдастыру және өткізу жұмысына белсене қатысады. Ол сиезде Ақмола облысынан Бүкілресейлік құрылтайға және Бүкілресейлік мұсылмандар сиезі делегат болып белгіленеді. II сиезде Алашорда үкіметі Ұлт кеңесіне Ақмола облысынан мүше болып сайланады. Бір айта кетер жайт, осы сиез үкімет төрағасын сайлағанда, Айдархан Ә.Бөкейхан, бірге баламалы негізде ұсынылады. Дауыс нәтижесінде А.Тұрлыбаев Әлиханнан кейін екінші орын алады. Большевик пен Алаш ашық күрескш жылдары қайраткер Х.Ғаббасов, Б.Мәметов сынды азаматтармен бірігіп Семейде бір ұлт полкін жасақтауға жәрдемдеседі. 1919 жылы ақпанда Омбы қаласында Колчак үкіметі ішкі істер министрінің орынбасары төрағалық етуімен алдын-ала талданған «Қазақ халқының құрылымы туралы мәселе» бойынша Ә.Бөкейхан, У.Танашевпен бірлесіп сындарлы ой айтады. Кеңес өкіметі тұсында ол Омбы қаласының түрлі заң орындарында адвокат, кеңесші, сот жүргізушісі болып қызмет атқарады. Саяси қуғын-сүргін оны жазбай танып, 1934 жылы абақтыға жабады. Мұнда ай азап шегеді. 1937 жылы қайта ұсталып, ату жазасына кесіледі. РФ Омбы облысы федералдық қауіпсіздік қызметі мұрағатында «кеңес өкіметіне қарсы әрекеті үшін» деген айыппен тұтқындалған Айдархан пен оның серіктеріне қатысты том-том «істер» сақталған. == Дереккөздер == Санат:Мезгіл болысында туғандар Санат:Алаш Орда қайраткерлері Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары 
'''Қарабау''' Ойыл өзенінің тармағы. == Географиялық орны == Атырау облысы Қызылқоға ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 47 км. ==Бастауы == Бастауын Ойыл өзенінің тармағы Жарыпшыққан өзенінің Қарабау ауылы тұсынан алып Айғыркөл көліне құяды. == Гидрологиясы == Аңғары сор, сортаңды өңірмен өтеді. Орта ағысындағы (Қошқар, Жалын қыстаулары) енсіз алабы келген. Онда шөлді, шөлейтті сораң шөптер өседі. Өзенге Қарабау ауылынан жоғарыда Шеткөл саласы құяды. Алабы жайылымға және шабындыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қызылқоға ауданы өзендері Санат:Ойыл су алабы өзендері 
'''NGC 5037''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5037 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46078, MCG -3-34-29, IRAS13123-1619. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5290''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48767, UGC 8700, MCG 7-28-61, ZWG 218.43, IRAS13432+4157. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5205''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 18 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47425, UGC 8501, MCG 11-17-3, ZWG 316.17, IRAS13283+6245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5205 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5166''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47234, NGC 5166A, UGC 8463, MCG 5-32-26, ZWG 161.62, IRAS13259+3217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4920''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44958, IC 4134, MCG -2-33-94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4870''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44569. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4868''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда асроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44557, UGC 8099, MCG 6-29-4, ZWG 189.8, KUG 1256+375, IRAS12567+3734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1741A''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1741A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16574, MCG -1-13-45, MK 1089, ARP 259, HCG 31A, IRAS04591-0419, ARP 259, VV 524, VV 565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1741A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5131''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46819, UGC 8422, MCG 5-32-14, ZWG 161,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7531''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7531 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70800, ESO 291-10, MCG -7-47-25, IRAS23120-4352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''Қарабауыр Жоны''' Қазақстан және Қарақалпақстан жеріндегі қыратты жон. Үстірттің Мұзбел жонына іргелес. Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Биік жері Ақмешіт тауы (290 м). қарай 125 км-ге созылып жатыр. Жон сармат, әсіресе, тұзды мергель мен саз кезектесіп жататын жоғ. миоценнің ашық түсті әктастарынан түзілген. Карстық жемірілу кездеседі. Беткейінде жусан аралас бұйырғын өседі. Оңтүстік-батыс беткейінде көптеген құдықтар бар. Маусымдық жайылым. Қарабауыр Жоны ==Сілтемелер== Санат: География Санат: Қазақстан Қыраттары 
'''NGC 5150''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47169, ESO 444-43, MCG -5-32-23, IRAS13248-2918. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4878''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44747, MCG -1-33-64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4864''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44566, MCG 5-31-58, ZWG 160.221, ARAK 397, DRCG 27-159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4864 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4866''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44600, UGC 8102, MCG 2-33-45, ZWG 71,92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5208''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47637, UGC 8519, MCG 1-35-1, ZWG 45.7, NPM1G +07.0327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5070''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46432, NGC 5072, MCG -2-34-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5328''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49307, ESO 445-67, MCG -5-33-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4965''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4965 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45437, ESO 443-70, MCG -5-31-36, UGCA 326, AM 1304-275, IRAS13044-2757. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4965 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5155''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан *Cloud типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 96-SC13, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5185''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47422, UGC 8488, MCG 2-34-25, ZWG 72.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қарабаян''' Қарадүлей сор алқабының төбе. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Төлеп темір жол станциясының 50 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 129 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км-ге созылған, енді жері 1,5 км шамасында. Беткейлері жайпақ, пішіні доға тәрізді келген. Солтүстігінде Қарадүлей қонысы, шығысында Қызыластау, Қызылгүл құдықтары, оңтүстігінде Ердалы төбесі, батысында Айдарқарабас, Жасаған қоныстары орналасқан. == Өсімдігі == Сортаңды сұр және тақыр тәрізді топырақ жамылғысында жусан аралас шөл өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Бейнеу ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 5206''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47762, ESO 220-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4928''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18,7 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45052, MCG -1-33-75, IRAS13004-0749. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4927''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4927 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44945, MCG 5-31-104, ZWG 160.105, DRCG 27-141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5133''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5133 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46909, MCG -1-34-15, IRAS13222-0346. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7709''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71828, MCG -3-60-2, IRAS23328-1658. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1726''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16508, MCG -1-13-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5075''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 5075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46424, ZWG 44.65, NPM1G +08.0322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7834''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 504, UGC 49, MCG 1-1-30, ZWG 408.30, KUG 0004+080. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7689''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71729, ESO 192-7, IRAS23305-5422. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5008''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 18 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50629, IC 4381, UGC 9073, MCG 4-33-42, HCG 71A, IRAS14087+2545, ZWG 132.78, ZWG 133,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қарабек''' Арқарлы тауларының шоқылы тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Шалқия молибден кен орнынан қарай 52 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 450 м. қарай км-ге созылып жатыр, енді жері км шамасында. Оқшауланған шоқылы таудың беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. == Өсімдігі == Ашық қоңыр, сұр топырақ жамылғысында боз жусан, қара жусан, баялыш, бұйырғын, сораң, т.б. шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''NGC 4847''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4889 (NGC 4884)''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44715, NGC 4884, UGC 8110, MCG 5-31-77, ZWG 160.241, DRCG 27-148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7719-2''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 тамызда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7719-2 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7719-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5282''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 22 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48614, UGC 8687, MCG 5-32-75, ZWG 161.133, NPM1G +30.0310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5280''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5280 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48580, MCG 5-32-72, ZWG 161.131, NPM1G +30.0309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5280 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4952''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4952 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45233, NGC 4962, UGC 8175, MCG 5-31-121, ZWG 160.129. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4952 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4854''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44502, MCG 5-31-49, ZWG 160.70, DRCG 27-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) Санат:1865 жылы ашылған астрономиялық нысандар Санат:Жаңа жалпы каталог галактикалары 
'''NGC 5025''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45887, UGC 8292, MCG 5-31-155, ZWG 160.162, IRAS13103+3204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7799''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қарашада Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7799 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5088''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 18 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46535, MCG -2-34-34, IRAS13176-1218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5088 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қараберік''' Күршім жотасының шоқылы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Қалжыр ауылының 37 км жерде орналасқан. Қара Ертіс өзенінің аңғарында. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 691 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 12 км-ге созылып жатыр, енді жері км шамасында. Беткейі көлбеуленіп, жазыққа ұласады. Солтүстігінде Ақжал, шығысында Үшқара тауларымен, оңтүстігінде Төрткүл төбесі, батысында Зайсан көлімен шектеседі. == Өсімдігі == Сортаңды сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында сарсазан, қарабарақ, сексеуіл, т.б. шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы таулары 
'''NGC 5210''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5210 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47678, UGC 8523, MCG 1-35-3, ZWG 45,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4947A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4947A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45180, ESO 382-4, MCG -6-29-5A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4947A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5128''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46957, ESO 270-9, MCG -7-28-1, ARP 153, Centaurus A, IRAS13225-4245, AM 1322-424, PRC C-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5230''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47932, UGC 8573, MCG 2-35-9, ZWG 73.43, IRAS13330+1355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5035''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 наурызда Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46068, MCG -3-34-28, NPM1G -16.0395. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5012A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5012A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45884, UGC 8290, MCG 4-31-14, ZWG 130.20, IRAS13103+2305, KUG 1310+230, VV 559, 8ZW 262. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5012A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4966''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45358, UGC 8194, MCG 5-31-131, ZWG 160.137, near SAO 82648, IRAS13039+2919. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5065''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46293, UGC 8356, MCG 5-31-170, ZWG 160.181, IRAS13151+3121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5265''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48354, MCG 6-30-68, ZWG 190.40, KUG 1337+371, IRAS13379+3706. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5108''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46774, ESO 444-20, MCG -5-32-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Мәдени қарабидай''' () астық тұқымдасының қарабидай туысына жататын бір түрі және тағамдық дақыл. Құнарлы мал азығы ретінде де пайдаланылады. Республикада негізінен күздік Қарабидай Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қостанай, Шығыс Қазақстан және Қарағанды облыстарында өсіріледі. Сабағы қуыс сабан, биіктігі 110 180 см. Жапырағы таспа пішіндес. Тамыр жүйесі шашақты, топыраққа м-дей тереңдейді. Гүлшоғыры күрделі масақ. Гүлінің гүл қауызы бар. Жемісі дәнек. 1000 түйір дәні 15 37 тартады. Қарабидай жел арқылы тозаңданады. Ол күздік дәнді дақылдардың ең суыққа төзімдісі, тұқымы 2°С жылылықта өніп, 14°С жылылықта көктейді. Көктегеннен кейін 12 16 күн өтісімен түптенеді. Көктемде 5°С жылылықта (кейде одан да жоғары) арамшөптерді басып өсе бастайды. Оңтүстікте вегетац. кезеңі 257 272 күн, солтүстікте 345 375 күн. Қарабидай сондай-ақ ауыспалы егісте де өсіріледі. Қарабидай егісіне түйіршіктелген суперфосфат, азотты, фосфорлы тыңайтқыштар, калий тыңайтқыштары беріледі. Қосымша қорек ретінде әр га жерге 0,75 1,0 аммиакты селитра және 1,5 2,0 суперфосфат шашылады. Республиканың солтүстік батыс және шығыс облыстарында Қарабидай әдетте, тамыздың 10 25-інде қатарлап себіледі; бөлектеп ору әдісімен күн ішінде жинап алынады. Қазақстанда күздік Қарабидайдың егіс көлемі 49,3 га (2008). га-дан ортa есеппен 14,0 өнім алынады. сорттары: Шолпан, Саратовская 4, Долинская, Харьковская 55, т.б. Негізгі зиянкестері күздік шыбын, күздік көбелек, астық қандаласы т.б.; аурулары қастауыш, қатты және сабақ қаракүйесі, қара зең және склеротиниоз. дәндері Сурет:Secale Сурет:Seigle Егістігі Secale cereale cereale'' Museum specimen == Дереккөздер == Санат:Астық тұқымдасы Санат:Дәнді дақылдар Санат:Ауыл шаруашылығы 
'''NGC 4996''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4996 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45629, UGC 8235, MCG 0-34-9, ZWG 16.11, NPM1G +01.0370. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4829''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44299, NPM1G -13.0404. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5162''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47346, NGC 5174, UGC 8475, MCG 2-34-18, ZWG 72.87, IRAS13269+1115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4897''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 21 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44829, MCG -2-33-89, UGCA 316, IRAS12583-1310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5216A''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5216A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47854, UGC 8571, MCG 10-19-95, ZWG 294.49, IRAS13329+6215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5216A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7730''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72094, ESO 606-2, MCG -4-55-22, IRAS23381-2047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4851-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4851-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83717, DRCG 27-198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4851-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5156''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 31 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47283, ESO 220-13, IRAS13256-4839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4812''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44204, ESO 323-48, MCG -7-27-18, AM 1254-413, DCL 412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5067''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5067 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Ертіс алабындағы тұзды көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағында, теңіз деңгейінен 192 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 6,7 км2, ұзындығы 3,4 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 10,2 км. Жағалауында қамыс шоғырлары кездеседі. Көл түбіне тұз тұнбалары шөккен. Қар және жер асты суларымен толысады. Суы шаруашылыққа жарамсыз. == Дереккөздер == Санат:Екібастұз көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 4945A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4945A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45380, ESO 219-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4945A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5212''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47687, ZWG 45,14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5022''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45953, MCG -3-34-21, ESO 576-14, FGC 1581, PGC 45952, IRAS13108-1917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5004B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5004B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45742, IC 4210, MCG 5-31-148, ZWG 160.155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5004B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7724''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7724 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72015, MCG -2-60-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5101''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46661, ESO 508-58, MCG -4-32-8, UGCA 351, AM 1319-271, IRAS13190-2709. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5090''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46618, ESO 270-2, MCG -7-27-54, AM 1318-432, DCL 565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4972''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 22 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44988, NGC 4954, UGC 8157, MCG 13-9-44, ZWG 352.53, ZWG 353.8, IRAS13009+7540, KAZ 248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4827''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44178, UGC 8065, MCG 5-31-16, ZWG 160,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5136''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46905, IC 888, MCG 2-34-15, ZWG 72.70, ARAK 416, IRAS13223+1359. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қарабиік''' Бауырлыөзек пен Балатүндік өзендерінің аралығындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылынан солтүстікке қарай 35 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 476 м. == Геологиялық құрылымы == Ордовик жыныстарынан түзілген. == Жер бедері, өсімдігі == Беткейлері сай-жыралармен тілімденген. Қызғылт қоңыр топырағында дала мен тау өсімдіктері өседі. Солтүстік беткейлерінде бұта, оңтүстігінде шалғын кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 5011A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5011A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45847, ESO 269-63, MCG -7-27-41, DCL 526, IRAS13093-4303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5011A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4880''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44719, UGC 8109, MCG 2-33-47, ZWG 71,94. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7740''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72216, ZWG 476.123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5053''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5053 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5053 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4962''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45233, NGC 4952, UGC 8175, MCG 5-31-121, ZWG 160.129. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4833''' Шыбын шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 21, ESO 65-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шыбын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5117''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46746, UGC 8411, MCG 5-32-10, ZWG 161,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5029''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 13 мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45880, UGC 8293, MCG 8-24-87, ZWG 245,32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5188''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47549, MCG -6-30-7, ESO 383-9, AM 1328-343, IRAS13286-3432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7526''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7526 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in line. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7526 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Қара бозторғай''' () отряды бозторғай тұқымдасына жататын құс. Қазақстанның жусанды-бозды далалы алқаптарында кездеседі. Қара бозторғай торғайдан ірі, оның тұрқы 20 см, қанатының өрісі 14 см, құйрығының ұзындығы см, салмағы 60 г. Мекиенінің реңі өзге бозторғайларға ұқсас болады, ал қоразы жазда қара, қыста жотасы бозғылттанып, қара түс бауырында ғана сақталады. Оның сирағы да қара түсті, ал тұмсығы сарғыштау болып келеді. Бұлар жазда жұптасып жүреді де, ұя салмаған кезде топтасып ұшады. Жерде жорғалап жылдам жүре алады, ұзақ шырылдап, тез ұшады. Қара бозторғайлар жазда және күзде өсімдік тұқымдарымен, ал көктемде шекшектерді, шегірткелерді, қоңыздарды қорек етеді. Астық тұқымдастарының дәнін де теріп жейді. Су маңындағы жерді шұңқырлап, ұя жасайды. Кейде қазылған шұңқырларды да ұяға пайдаланады. Сәуірдің ортасынан бастап мекиені ұясына жұмыртқа салып, 15 16 күн шайқап, балапан шығарады. Балапандарын қоразы мен мекиені бірігіп қоректендіреді. Қара бозторғайлар жаз айында рет балапан өргізеді. ''Melanocorypha yeltoniensis '' == Дереккөздер == Санат:Қауіптен тыс түрлер Санат:1768 жылы зерттелген жануарлар Санат:Еуразия құстары 
'''NGC 4975''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45492, MCG -1-34-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7719-1''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 тамызда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7719-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71961, ESO 536-12, IRAS23354-2315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7719-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4846''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44362, UGC 8079, MCG 6-29-2, ZWG 188.32, ZWG 189.4, IRAS12554+3637, KUG 1255+366, KARA 561. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4372''' Шыбын шоқжұлдызында орналасқан XII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 19, ESO 64-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шыбын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7824''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 354, UGC 34, MCG 1-1-25, ZWG 408.25, NPM1G +06.0001. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5032B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5032B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45940, MCG 5-31-159, ZWG 160.165, KCPG 366A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5032B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4825''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44261, MCG -2-33-70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5233''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47895, UGC 8568, MCG 6-30-47, ZWG 190,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5242''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5242 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4930''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4930 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45155, ESO 323-74, MCG -7-27-29, DCL 481, IRAS13012-4108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қарабұға''', ''Қарабұғы'' Ертіс алабындағы өзен. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысының Тарбағатай ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Қарабұға Тарбағатай жотасының орта бөлігіндегі Тастау, Жалаулы тауларының солтүстік беткейіндегі бұлақтардан басталып, Қараой ауылынан батыста км жерде Базар өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 128 км, су жиналатын алабы 2660 км2. Аңғары жоғарғы бөлігінде тар, шатқалды, төменгі ағысында кеңейеді. Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Қызылқайың ауылына 25 км жетпей, Жылытау тауы тұсында 3,70 м3/с. Суымен егін суғарылады. Жайылмасы шабындық. Өзен бойында Ақсуат және Қаратал ауылдары орналасқан. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 4912''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4912 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4912 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4907''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44819, MCG 5-31-89, ZWG 160.257, DRCG 27-205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5089''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5089 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46477, UGC 8371, MCG 5-31-175, ZWG 160.194, KUG 1317+305, IRAS13173+3031, ZWG 161.12, WAS 68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5089 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5102''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46674, ESO 382-50, MCG -6-29-31, AM 1319-362, IRAS13191-3622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5084''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5084 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46525, ESO 576-33, MCG -4-32-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4990''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45608, MCG -1-34-4, MK 1344, IRAS13067-0500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5238-1''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5238-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47853, UGC 8565, MCG 9-22-82, ZWG 271.52, 1ZW 64, KCPG 384A, MK 1479, VV 828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5238-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5467''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 973. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5266A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5266A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48390, ESO 220-30, AM 1337-480, IRAS13375-4805. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5266A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5040-1''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5040-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45945, MCG 9-22-31, ZWG 271,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5040-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Отыншы Әлжанов''' (12 тамыз 1873 жылы Семей облысы, Зайсан уезі, Нарын болысы №6 ауылы 21 тамыз 1918 жыл, Үржар ауданы, Науалы) Алаш қозғалысының көрнекті өкілі, Алашорда үкіметінің мүшесі, Жетісудағы алаш қозғалысының басшы­ла­рының бірі, халық мұғалімі. == Өмірбаяны == === Бастапқы жылдар === Найман Қаракерей руынан шыққан. Әкесі Әлжан Сақауұлы дәулетті әрі ықпалды болыс болған екен. Көзі ашық әке баласының ата дәулетіне арқа сүйеп, өз қатарынан қалып қоймауы үшін оны елдегі жақсы адамдардан үлгі алып, өнер білім іздеуге баулыды. Əлжанов 1882-1887 жылдары Зайсандағы қазақ балаларына арналған бастауыш мектепте, 1887-1890 жылдары Омбы уездік училищесінде оқып, 1894 жылы Омбы мұғалімдер семинариясын бастауыш мектеп мұғалімі деген атақпен бітіріп шығады. Отыншының қолы шебер болуы керек, себебі қолөнер сабағынан үнемі мақтау қағазын алып отырған екен. Семинария бітірісімен Дала кеңсесінің қызметкері, 1895-1897 жылдары Ақмола облыстық сотының аудармашысы болып қызмет атқарып, 1897 жылы айдай Атбасар уезінде бүкілресейлік халық санағын жүргізуге қатысады. Соңғы қызмет орны, Омбы округтік сотында 1898-1907 жылдары аудармашы болады. О.Әлжанов семинарияда оқып жүрген кезден бастап, «Дала уалаяты» газеті және басқа да баспасөз беттерінде оқу-ағарту саласы бойынша, сайлау кезіндегі ру тартысы мен жікшілдіктің зияндылығы жөнінде, шаруашылықты өркендету, қазақтың әдет-ғұрып заңдары туралы көкейкесті мақалалар және ауыз әдебиеті үлгілерін жариялап отырды. 1905 жылы өткен «Шығыс бұратаналарын» оқыту мәселелері бойынша Ерекше мәжіліске «Дала уалаятындағы» қазақ мұғалімдері атынан О.Әлжанов сөз сөйлеген. 1907 жылы өткен мәжілісте де Отыншы тағы да сөйлеп, «бұратана халықтарды» оқыту туралы «Ережеге» сын айтып, қазақ мектептерінің жұмысын қадағалайтын инспекторлық орынға қазақ мұғалімдерін тағайындау, қазақ мұғалімдерінің құқын және діни сабақтарды беретін мұғалімдердің жалақыларын орыс мұғалімдерінің құқы мен жалақыларымен теңестіруді және басқа да өзекті мәселелерді ортаға салады. Осы мәжілістен оралған ол туған еліне пайдасын тигізбек ниетпен жәрдемімен 1907 жылы Көкпекті 2-кластық орыс-қазақ училищесінің меңгерушісі болып тағайындалады, əмбе Өскемен, Зайсан уездеріндегі қазақ мектептеріне басшылық жасау міндетін қоса атқарады. Мектеп ісін жолға қоюда көптеген шаралар ұйымдастырып, мектеп ашуға ел байларын жұмылдырады. Көкпектіде ол тек ұстаздықпен айналыспай, істі болған, зәбір-жапа шеккен қазақтардың мұң-мұқтажын жоқтап, оларға нақты көмек береді. Көкпектіде тұрып жатқан орыс мұжықтары мен татар көпестері және қала тоғышарлары қала маңайында қазақтардың жаз жайлауға шығатын жерлерін ешқандай ақы төлемей қалай болса, солай пайдаланып, қазақтарды басынып, астамшылық жасап, құқықсыз адам санатында қарады. Бұған ашынған О.Әлжанов заң жүзімен жерлестерінің талабын орындауға кіріседі. Оқыған қазақтың бұл әділетті қимылынан қауіптеніп, орыс келімсегі мен татар саудагерінің атынан пәле-жала ұйымдастырылып, О.Әлжанов 1909 жылы жыл мерзімге Жетісу облысының Лепсі уезіне жер аударылады. === 1916 жылғы көтеріліс кезінде === 1916 жылғы көтерілісте елге тоқтау айтып, бос қан төгілуден сақтандырады. Патша өкіметі құлағанда, О.Әлжанов Уақытша өкіметтің Лепсі уезі комиссарының орынбасары болады. Жетісу жеріндегі Алаш қозғалысына белсене араласады. Жетісу қазақтары атынан Құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылады. === Алашорда үкіметінің мүшелігінде === Желтоқсандағы съезде жалпы, қазақ атынан Алашорда үкіметінің мүшелігіне сайланады. Жетісу облыстық қазақ съездерін ұйымдастыруға қатысып, Алматыда автономия қамымен милиция жасақтамақ болып жүр­генде большевиктер тарапынан Ы.Жайнақов, С.Сабатаев үшеуі тұтқындалады. Осы мәселеге байланысты Алаш қайраткерлері, тіпті Мәскеудегі Кеңес өкіметінің алдына мәселе қояды да кейін абақтыдан босатылып, Лепсі жаққа келеді. === Азамат соғысы жылдары жəне мерт болуы === Азамат соғысы жылдары Лепсіде жұтаған елге көмек көрсету комитетін құрады. Милиция жасақтап «Елдің басына мынандай пәле туып тұрғанда мен бұларды тастап кете алмаймын, өлсем-тірілсем де бірге көремін», деп елді қорғауға бел байлайды. Өзінің жігіттерімен Жетісу өлкесінен Қытай аспақшы болып Үржар маңайындағы Науалы қыстағында қызыл партизандармен қақтығысады. Отыншы Көктұма өзенінің бөгетіне салынған су диірменінің басына шығып, көп атысады. Жау диірменге от қояды. Отыншы сол отта ерлікпен қаза табады. Бұл оқиға 1918 жылы 21 тамызда болған. Оны Семейге жеткізген Б.Мәметов пен Ы.Жайнақов. «Абай» журналы «... Алаш баласына Отыншының шығыны батады. Орны ойсырайды. ... Жетісудағы ағайындарға басшысынан, көсемінен айырылғаны жан ауыртарлық іс болды. Тағдырға шара бар ма?» деп басқарма атынан азалы сөз жазады. Қарынбайдың хикаяты. "Дала уәлаяты", 1894, №17; Печальное положение современной киргизской женщины, КСГ, 1895, 33 35; Беседы воспитании киргизских детей, КСГ, 1898, №13; Причины обеднения киргизов, КСГ,1898, №19 23; Шығармалар жинағы, А.,2004. ==Дереккөздер== Санат:12 тамызда туғандар Санат:1873 жылы туғандар Санат:Зайсан ауданында туғандар Санат:21 тамызда қайтыс болғандар Санат:1918 жылы қайтыс болғандар Санат:Үржар ауданында қайтыс болғандар Санат:Алаш Орда қайраткерлері Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары 
'''Қарабұдыр''' Нарын құмының құмды алқап. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы Бисен ауылының 55 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен ең биік жері 11 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 30 км-ге созылып жатыр, енді жері км шамасында. Тізбекті төбешіктердің бойында бірнеше қыстаулар орналасқан. Қызыл, Мешітқұм, Қарағали құмдары, Тұздықақ соры жатыр. == Геологиялық құрылымы == Неоген мен ортаңғы және жоғарғы төрттік кезеңінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды сұр, ашық қоңыр топырақ жамылғысында қияқ, құмаршық, жүзгін, еркек шөп, жусан, етектерінде бұталар өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы құмдары 
'''NGC 4916''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4916 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5342''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49192, UGC 8776, MCG 10-20-41, ZWG 295,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5062-1''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5062-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46351, ESO 382-35, MCG -6-29-26, IRAS13155-3511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5062-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7706''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71817, UGC 12686, MCG 1-60-6, ZWG 407.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5002''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5002 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45728, UGC 8254, MCG 6-29-51, ZWG 189.34, KUG 1308+368. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7805''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7805 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 109, UGC 12908, MCG 5-1-24, ZWG 498.64, ZWG 499.36, MK 333, KCPG 602A, KUG 2358+311, ARP 112, VV 226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4843''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4843 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44388, MCG 0-33-24, ZWG 15,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4369''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40396, UGC 7489, MCG 7-26-4, MK 439, KUG 1222+396, IRAS12221+3939, ZWG 216,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5013''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5013 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45838, MCG 1-34-7, ZWG 44,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4926''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44938, UGC 8142, MCG 5-31-103, ZWG 160.103, DRCG 27-49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4926 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қарабұжыр''' Желдіадыр тауларының тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы Шұбаркөл кентінің 58 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 592 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта шамамен км-ге созылған, енді жері км. Беткейі көлбеу, солтүстік, оңтүстік бөктеріндегі таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Қарабұжыр тауының баурайындағы бұлақтардан Керей өзенінің салалары Барақбай, т.б. бастау алады. == Өсімдігі == Карбонатты бозғылт қоңыр топырағында бетеге, селеу, боз, жусан, аңғарларда тал, көктерек, қараған аралас бұта өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 5408''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан IB(s)m типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5408 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50073, MCG -7-29-6, ESO 325-47, TOL 116, IRAS14002-4108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5145''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46934, UGC 8439, MCG 7-28-9, ZWG 218.10, IRAS13230+4331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4834''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44136, MCG 9-21-67, ZWG 270,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4954''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44988, NGC 4972, UGC 8157, MCG 13-9-44, ZWG 352.53, ZWG 353.8, IRAS13009+7540, KAZ 248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5076''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46453, MCG -2-34-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5076 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5243''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48011, UGC 8592, MCG 7-28-36, ZWG 218.27, IRAS13340+3836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5107''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46636, UGC 8396, MCG 7-28-1, MK 1346, KUG 1319+387, IRAS13191+3847, ZWG 217.33, ZWG 218,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5001''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45631, UGC 8243, MCG 9-22-22, ZWG 271.20, IRAS13074+5345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4898-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4898-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44736, MCG 5-31-82, ZWG 160.248, DRCG 27-121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4898-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5174''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47346, NGC 5162, UGC 8475, MCG 2-34-18, ZWG 72.87, IRAS13269+1115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
''Байпақ'' Өлеңті алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 49 км. == Бастауы == Бастауын Ерейментаудың тауаралық аңғарынан алып, Қоржынкөл көліне құяды. == Гидрологиясы == Жалпы ұзындығы 25 км болатын ұсақ саласы бар. Алабының жоғарғы бөлігіндегі жер бедері тектониктік эрозиялық қырқалардан, жалдар мен жондардан тұрады, төменгі бөлігі жазық. Түпкі жыныстары кейбір жерлерінде жер бетіне шығып жатыр. Қар суымен толығады. Жер асты суы шығып жатқан жоғарғы бөлігінде ғана ағын суы тұрақты болып тұрады. Жазық бөлігі жаз айларында құрғап, қарасуларға бөлініп қалады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында бұта аралас сұлыбасты шөптесіндер өскен. Жақын жатқан елді мекендердің жайылымдық жерлерін суландыруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы ауданы өзендері 
'''NGC 4865''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44578, UGC 8100, MCG 5-31-64, ZWG 160.224, DRCG 27-179. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4925''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44967, MCG -1-33-74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5250''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47997, UGC 8594, MCG 9-22-85, ZWG 271.53, near SAO 28814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4931''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45055, UGC 8154, MCG 5-31-114, ZWG 160.118, DRCG 27-164. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5041''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5041 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46046, UGC 8319, MCG 5-31-162, ZWG 160.168, KUG 1312+309, IRAS13122+3058. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5041 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5043''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5043 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 132-SC2, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5043 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5204''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47368, UGC 8490, MCG 10-19-78, ZWG 294.39, IRAS13277+5840. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5132''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46868, UGC 8428, MCG 2-34-14, ZWG 72.68, IRAS13219+1421. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5258''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 13 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48338, UGC 8645, MCG 0-35-16, ZWG 17.56, KCPG 389B, ARP 240, VV 55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5051''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46194, ESO 444-1, MCG -5-31-42, AM 1312-280, IRAS13135-2801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Қара бұрыш''' () бұрыш тұқымдасына жататын көп жылдық шырмауық тәрізді өсімдік. Биіктігі 12 15 м-дей. Гүлі ұсақ, сары түсті, көп жемісті болады. Жемісі сүйекті бір тұқымды. Табиғи күйде Үндістанда және Оңтүстік-шығыс Азия елдерінде кездеседі. 25 30 жыл бойына жылына екі реттен жеміс береді. Қара Бұрыш Үндістанда, Үнді-Қытайда, Индонезияда, тропиктік Африкада, Бразилияда, т.б. ауа райы, ыстық және ылғалды елдерде өсіріледі. Қара Бұрыш жемісінде пиперин, пипериден алкалоидтары, эфир майы және камедь болады. Тамаққа пайдаланатын Қара Бұрыш жемісінің дәмі құрамындағы осы заттарға байланысты. Қара Бұрышты құнарлы топыраққа егеді. Ол көбіне қалемшелеу тәсілмен өсіріледі. Отырғызылған жас өсімдіктер жылдан кейін жеміс бере бастайды. Жақсы бапталған бір өсімдіктен 0,6 1,5 кг өнім алуға болады. Қара Бұрыш Қазақстанда орманды жерлерде ғана өсіріледі. ''Қара бұрыш дақылдары'' ''Қара бұрыш түрлері'' ''Ақ және қара бұрыш'' == Дереккөздер == Санат:Қос жарнақтылар Санат:Азия флорасы 
'''NGC 5261''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 17 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48360, ZWG 45.67, NPM1G +05.0394. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4981''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4981 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45574, MCG -1-34-3, IRAS13062-0630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4981 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4894''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44732, ZWG 160.247, DRCG 27-122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5372''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49451, UGC 8843, MCG 10-20-46, ZWG 295.24, IRAS13530+5854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4970''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45466, IC 4196, ESO 508-9, MCG -4-31-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5004C''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5004C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45757, UGC 8259, MCG 5-31-150, ZWG 160.156, IRAS13086+2950. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5004C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5004A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5004A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45756, UGC 8260, MCG 5-31-149, ZWG 160.157. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5004A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5513''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 20 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50776, UGC 9099, MCG 4-34-5, ZWG 133,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4836''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44328, MCG -2-33-72, NPM1G -12.0435, IRAS12549-1228. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5151''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47056, MCG 3-34-32, ZWG 101,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
нобай '''Қара бүлдірген''' раушангүлділер тұқымдасы, рубус туысына жататын бұталардың ортақ атауы. Солтүстік Америка мен Еуропада 400-ден астам түрі белгілі. Жиі кездесетіні Rubus caesius. Көп жылдық тамыр сабақтары және жер бетінде екі жылдық тікенекті өркендері болады. Саусақ салалы жапырақтарының шеті иректелген. Гүлі қос жынысты, негізінен, ақ кейде қызғылт түсті, шашақ гүлшоғырына топталған. Жемісі ұсақ, шырынды, сүйекті, қара немесе қызыл қара түсті. Жемісінің құрамында 8% қант, 0,8 1,4% органикалық қышқыл, витамині және каротин бар. Жемісі жеуге жарамды және одан тосап, джем қайнатады. Қара бүлдірген суыққа төзімді, топырақ талғамайтын өсімдік. Қара бүлдіргеннің өзара оңай будандасып жаңа сорттар беретін 300-ге жуық түрі Америка және Еуропада мәдени түрде өсіріледі. Қара Бүлдіргенді көбеюіне қарай тік сабақты Қара бүлдірген (негізінен атпа тамырларымен көбейеді) және жатаған сабақты Қара бүлдірген (сабақ бүршігімен көбейетін) деп бөледі. Қара бүлдірген Қазақстанның солтүстік облыстарында, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарының таулы аудандарында, орман алаңқайлары мен бұталы қопаларда және өзен жағалауларында өседі. Сондай-ақ саяжайларда қолдан өсіріледі. ''Қара бүлдіргеннің гүлдеуі'' бүлдірген жемісі'' Жабайы түрінде барлық жерде кездеседі, әсіресе Кавказда кең тараған. Қазақстанның солтүстік облыстарында, Талдықорған, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарының таулы аудандарында өседі. Жемісі шырынды, түсі қара немесе қара қошқыл, қара қоңыр болып келеді. Формасы жағынан таңқурайға ұқсас. Дәмі тіл үйіретін кейде қышқылтым болады. Қара бүлдірген құрамында қант, органикалық қышқылдар, азотты заттар, пектинді минералды тұтқыр заттар, 22 мг витамині каротин (А провитамині) бар. Шілдеде піседі, ауа райының құрғақ кезінде жинайды. Ең жақсы сорттары: Кавказская, Длинноплодная, Сизая. Қара бүлдірген өте нәзік жидек, қалыпты жағдайда 1—2 күн, ал температура 0ᵒС болғанда бір апта сақталады. Қара бүлдіргеннен қайнатпа (дайындау әдісі таңқурай мен қой бүлдірген джем, шырын, кисель дайындайды. ==Қара бүлдірген киселі== Таңдап алып, тазартылып жуылған жидекті езіп електен өткізеді. Су құйылған кастрюльге қант салып ысытады да, картоп ұнын қосып (аз мөлшерде суық сумен арал асырылған) қайнатады. Үстіне езілген пюре салып әбден араластырады. стакан қара бүлдіргенге: 3/4 стакан қант, стакан су, әркім өз қалауынша картоп крахмалын қосады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 4893A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде d'Arrest Heinrich Louis астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4893A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44696, IC 4016, UGC 8111, MCG 6-29-9, ZWG 189.10, VV 222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4893A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4951''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4951 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45246, MCG -1-33-81, IRAS13025-0613. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4951 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5068''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5068 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46400, ESO 576-29, MCG -3-34-46, UGCA 345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5068 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4904''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4904 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44846, UGC 8121, MCG 0-33-26, MK 1341, ZWG 15.55, IRAS12584+0014. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4904 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4869''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44587, MCG 5-31-65, ZWG 160.225, DRCG 27-105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5098B''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5098B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46515, MCG 6-29-78, ZWG 189,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5098B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5214A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5214A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47679, MCG 7-28-29, KCPG 381A, IRAS13306+4207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5214A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4947''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45269, IC 3974, ESO 382-5, MCG -6-29-6, AM 1302-350, IRAS13025-3504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5259-2''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5259-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 5-32-52, ZWG 161.105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5259-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5074''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46354, MCG 5-31-172, ZWG 161.1, ZWG 160.183, WAS 67, KUG 1316+317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5074 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қарағай''' (лат. ''Pínus'')– қарағай тұқымдасына жататын, мәңгі жасыл, қылқан жапырақты ағаш кейде бұта. Еліміздің таулы аймақтарында бірнеше түрі кездесетін мәңгіжасыл өсімдік. 500-600 жылға дейін өмір сүреді. Ең биік түрлері 50-60 метрге жетеді. Шыршаныкіндей емес қарағайдың қылқаны ұзын, жуандау. Қылқанының түсі түріне қарай сары, көкшілдеу, жасыл және қою жасыл болады. Қарағай сондай-ақ тез өсетін бірі. Жер шарында жүзден аса түрі болса, оның жиырма шақты түрі көгалдандыруда қолданылады. Олардың ішінде бұтағы тік өсетін және жайыла өсетін түрлері де бар. Өсе келе жан-жағына 6-7 метрге дейін бір-бірінен немесе өзге ағаштардан арақашықтығы кем дегенде 5-6 болуы керек. Оның барлық түрі бой жасап өсіргенге ыңғайлы. Жай және тез өсетін түрлері бар. Биіктігі екі метрден аспайтын “тау қарағайы” деген түрі бар. Көгалдандыруда оларды түрлі композицияларға қолдануға болады. Қарағайдың қылқанымен қоса, өте жиі орналасатын бүршіктері де өте әдемі. Осы бүршіктерін сәндік үшін теріп алып, қолөнер бұйымдарына қолданып жатады. Қарағайдың ағашы мықтылығымен және қаттылығымен ерекшеленеді. Оны кеме құрылысында, авиацияда, теміржолда және құрылыста кеңінен қолданады. Қарағайдың діңінде шайыр көп мөлшерде болады.Одан скипидар мен канифоль алынады. Канифольді сүргіт және лак дайындауда қолданады. Қарағайдың бүршіктері, эфир майы және шайыры бронхит, өкпе ауруларына қарсы пайдаланылады. Қылқанын дәрумені жетіспегенде және алдын-алу үшін қолданады. Қарағайдың қара майын тері ауруларына жақпа май ретінде пайдаланады. == Күтімі == Жас көшетін ашық күн көзіне, құнарлы топыраққа отырғызу керек. Жыл сайын көктемде қалқанжапырақты ағаштарға арналған минералды заттармен қоректендірген жөн. Қоректік заттары жеткілікті қарағай қылқанының түсі қанық болады. Кейбір жұмсақ қылқанды түрлері қысқы суыққа шыдамсыз келеді. == Көбейтілуі == Тұқымы және қалемшелеу арқылы көбейтіледі. == Сипаттамасы == Бұл ағаштардың биіктігі 35 м-дей, діңі мықты, бұтақ шоғыры дөңгелек болып келеді. Қабығы үгілмелі, қызыл қоңыр түсті, бұтағында жарықтары болады. Жапырағы (инесі) 5-тен шоқтанып бүршігінде орналасқан, бүршіктері күрделі. Бүрі жылда піседі, оны жеуге болады. Мамыр айында гүлдейді. Аталық гүлі масақты, сары не қызыл түсті. Аналық бүрі жас өркен ұшында 3-тен орналасады, жылда пісіп жетіледі. Тұқымы қара, не сұр түсті; қанатты кейде қанатсыз болады. Қарағай ағашы 300 500 жыл жасайды. Еуразияның қоңыржай және субтропиктік аймақтары мен Солтүстік Америкада өсетін 100-ге жуық түрі белгілі. == Емдік қасиеті == Қарағайдан жоғары сапалы ағаш сүрегі, қарамай, шайыр алуға болады. Қарағай дәрілік ағаш, одан терпентин майы, скипидар, сірке суы; жас қылқанынан витамині (концентрат), эфир майы алынады. Сондай-ақ құм тоқтатуда, әсемдік ретінде (елді мекенді көгалдандыруда) маңызы зор. == Қазақстанда == Қазақстанда түрі: кәдімгі Қарағай (P. sіlvestrіs) және самырсын Қарағайы (P. sіbіrіca) бар. Бұлар республиканың орталық бөліктеріндегі аралас ормандарда, басқа қылқан немесе жалпақ жапырақты ағаштар арасында өседі. Қазақстанда ботан. бақтарда Қарағайдың: сары Қарағай, тау Қарағайы, Веймутов Қарағайы түрлері қолдан өсіріледі. == Қызықты дерек == АҚШ-тың оңтүстік-батыс бөлігінде өсетін Қарағай ағашының жасы 4900 (кейбір деректерде 6000) жыл. Сурет:Pinus sibirica Қарағайы Сурет:Seeds of Pinus Қарағай Жаңғағы Сурет:Pinus sylvestris Қарағай Сурет:Pine cones Scots Қарағай Жаңғағы == Сілтемелер == Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт == Дереккөздер == тұқымдастары Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 5214''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47675, UGC 8531, MCG 7-28-30, ZWG 218.21, KUG 1330+421, KCPG 381A, AM 1332-331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5166B''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5166B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47268, MCG 5-32-27, ZWG 161,64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5166B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5231''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47953, UGC 8574, MCG 1-35-11, ZWG 45.34, IRAS13332+0315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5215A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5215A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47883, ESO 383-28, MCG -5-32-40, VV 693, PGC 47879. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5215A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4867''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44568, MCG 5-31-62, ZWG 160.222, DRCG 27-133. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5275''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 25 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48544, MCG 5-32-67, ZWG 161.124, VV 543, IRAS13546+2924. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5228''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47837, UGC 8556, MCG 6-30-43, ZWG 190,26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5597''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51456, MCG -3-37-2, VV 446, IRAS14216-1632. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5126''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46910, ESO 444-28, MCG -5-32-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5079''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46473, MCG -2-34-30, IRAS13169-1226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қарағай газ кен орны''' Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданында орналасқан. Кен орны 1968 жылы ашылған. == Жатыс сипаты, құрамы == Аумағы км. Газдылығы 910 915 тереңдікте саз бен құмайт аралас жатқан ярустың жоғарғы құмды қабатымен байланысты. Қабатының қалыңдығы м, өндірістік газ қоры 924 тереңдікте. Шоғырдың биіктігі 12 м. Коллекторлары сұр құмды, ұсақ түйіршікті. Кеуектері 18 35,5% аралығында. Қабат қысымының мөлшері 10,9 МПа, қабаттағы температура 36°С. Газдың ауаға қатысты тығыздығы 0,546. Ол негізінен аздаған азоты бар метаннан тұрады. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары Санат:Қазақстан газ кен орындары Санат:Жаңақала ауданы географиясы Санат:1968 жылы пайда болғандар 
'''NGC 4933C''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4933C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45143, MCG -2-33-103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4933C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4968''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 25 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45426, ESO 508-6, MCG -4-31-30, IRAS13044-2324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4921''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44899, UGC 8134, MCG 5-31-98, ZWG 160.95, DRCG 27-97. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4879''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4879 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5085''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46531, ESO 508-50, MCG -4-32-5, UGCA 349, AM 1317-241, IRAS13175-2410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5440''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50042, UGC 8963, MCG 6-31-52, ZWG 191,40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4824''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 сәуірде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4824 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4890''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44793, MCG -1-33-67, IRAS12580-0420. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5316''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 25 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5316 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 913, ESO 133-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5181''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47373, MCG 2-34-24, ZWG 72.98, NPM1G +13.0343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Сурет:Cedrus libani "Cedar of Lebanon" (Pinaceae) Тұқымдасы" '''Қарағайлар Тұқымдасы''' (Pіnaceae) мәңгі жасыл, бір үйлі, қылқан жапырақты өсімдіктер. Негізінен Солтүстік жарты шарда өсетін 10 11 туысы, 250-дей түрі бар. Қазақстанда туысы (самырсын, шырша, балқарағай, қарағай) түрі кездеседі. Қарағайлар Тұқымдасының биіктігі 50 65 м-дей. Қылқан жапырақтары ине немесе қауырсын тәрізді, бұлар ұзын өркендерінде жеке-жеке, ал қысқа өркендерінде шоғырланып орналасады. Қарағайлар Тұқымдасының аталықтары масақша, көп жағдайда дара болады, әр аталығында 2-ден тозаңдық бар. Аналығында тұқым бүрі болады, оның ұзындығы 1,5 50 см, ол негізінен бірінші жылы піседі (мыс., балқарағайда, т.б.) ұрықтанғаннан кейін осы тұқым бүршіктері тұқымға айналады. Тұқымының қанатты қабыршақтары қалың, бос жатады. Тамыр жүйесі өте жақсы жетілген, олар көп жағдайда қалпақты жіпшумағымен селбесіп (микориза) өседі. Қарағайлар Тұқымдасынан құрылыста, темір жолда, жиһаз жасауда қолданылатын өте бағалы сүрек алынады. Қылқан жапырағының шипалық қасиеті бар. == Сілтемелер == тұқымдастары 
'''NGC 5304''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49090, ESO 445-52, MCG -5-33-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3345''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3345 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5113''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46589, NGC 5109, UGC 8393, MCG 10-19-61, ZWG 294.32, IRAS13189+5754. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5254''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5254 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48307, MCG -2-35-12, IRAS13369-1114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5254 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5038''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 28 мамырда Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46081, MCG -3-34-31, IRAS13123-1541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5196''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47540, ZWG 17.2, NPM1G -01.0380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4808''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44086, UGC 8054, MCG 1-33-28, ZWG 43.71, IRAS12532+0434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5161''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47321, ESO 383-4, MCG -5-32-31, UGCA 359, IRAS13264-3255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4844''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4844 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5167''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы маусымда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47277, MCG 2-34-17, ZWG 72.80, IRAS13261+1258. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Ақмола облысы Жарқайың ауданы Тасөткел ауылдық округі аумағындағы көл. Тасөткел ауылынан қарай 16 км жерде, теңіз деңгейінен 283 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 2,3 км 2, ұзындығы 2,6 км, енді жері 1,3 км, жағалау бойының ұзындығы 6,2 км. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірде ериді. == Су байлығы == Суында қарабалық, табан балық, кейде шортан кездеседі. Қаз, үйрек, аққу, тырна, т.б. жыл құстары ұя салады. Жағалауының топырағы қызғылт қоңыр. Көл аңғарының басым бөлігі жыртылған, кейбір жерлерінде қайыңды шоқ орманы мен шабындық жерлер кездеседі. Жағалауында биіктігі 2,5 болатын қамыс, құрақ өседі. Оларды үй салуға пайдаланады. Санат:Жарқайың ауданы көлдері 
'''NGC 5297''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48815, UGC 8709, MCG 7-28-63, ZWG 218.45, KCPG 394B, IRAS13442+4407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5090A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5090A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46442, ESO 269-84, AM 1316-432, DCL 555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5090A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5483''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50600, ESO 271-19, MCG -7-29-8, IRAS14072-4305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5109''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46589, NGC 5113, UGC 8393, MCG 10-19-61, ZWG 294.32, IRAS13189+5754. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5191''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Hough George астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47498, MCG 2-34-26, ZWG 73.3, NPM1G +11.0353. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5071''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 5071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46375, ZWG 44.62, NPM1G +08.0321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5045''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 96-SC5, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5045 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4813''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44160, MCG -1-33-55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5039''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5039 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46064. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5039 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5434B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5434B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50087, UGC 8967, MCG 2-36-24, ZWG 74.70, KCPG 410B, IRAS14009+0942. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5434B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қарағайлы қорғасын-барит кен орны''' Қарағанды облысы Қарқаралы қаласының кен орны. 19 ғасырдан белгілі, 1950–1960 жылдары жүйелі зерттеліп барланды. Кен орнын М.П. Русаков, М.П. Ваганов, Ж.Айталиев, т.б. зерттеген. Ол «Бас», «Қиыр» және «Оңтүстік» телімдерінен тұрады. Өнеркәсіптік мәні бары «Бас» телімі, ол Үлкен және Кіші кентас линзаларын қамтиды. Оңтүстік телім қоры бойынша шағын. == Геологиялық құрылымы == Кенді алаң девон кезеңінің шөгінді тау жыныстарынан тұрады, олар құрамы бойынша төменгі және жоғарғы қат-қабаттарға жіктеледі. Төменгі қат-қабат (төменнен жоғары қарай) ұсақ малтатасты конгломерат пен полимиктілі құмтастардан тұрады, олардың үстінде полимиктілі құмтас пен кремнийлі-сазды тақтатастар қабаттасқан жоғарғы қат-қабат үйлесімді жатыр. Қима бойынша жоғары қарай, негізінен, кремнийлі-сазды және құмайт құрамды, туф пен әктас қабатшалары бар тау жыныстары орналасады. Девон түзілімдерін төменгі тас көмірдің гранодиорит және гранит құрамды шағын интрузиялары жарып өткен. Жасы әр түрлі диабаз және гранит-порфир мен альбитофир сығылмалары кең тараған. Кен орны Успен тектоникалық белдемінде, созылған Қарағайлы синклиналінің қанаттарында орналасқан. Әр түрлі жарылымдармен қиылған. == Жатыс сипаты, құрамы == Кен денелері өздерін сыйыстырушы тау жыныстармен үйлесімді және соған жуық синклиналь қанаттарына сәйкес әр түрлі бағытта күрт еңіс (60 85°) жатыр. Кен денелерінің пішіні линза және қабат тәрізді. Ұзындығы 990 м-ге жетеді, ені 500 м-ден асады, қалыңдығы 130 м-ге дейін. Қорғасын мен мырыштың мөлшері Бас телімінде 1,36 1,67%; Қиыр телімінде 0,95 1,25%; Оңтүстік телімінде 0,81 2,04%. Кеннің құрамында мыс, күміс және алтын кездеседі. Кен баритке бай, оның мөлшері «Бас» телімде 42,53%, ал «Қиыр» телімінде 13,81%. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Қазақстан қорғасын кен орындары Санат:Қазақстан барит кен орындары 
'''NGC 5387''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49724, UGC 8891, MCG 1-36-11, ZWG 46.26, IRAS13559+0618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5165''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47281, MCG 2-34-16, ZWG 72.78, NPM1G +11.0349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5006''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45806, ESO 576-6, MCG -3-34-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5106-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5106-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46599, NGC 5100-1, UGC 8389, MCG 2-34-9, ZWG 72.50, IRAS13184+0914, NPM1G +09.0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5106-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5234''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48129, ESO 220-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5368''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49431, UGC 8834, MCG 9-23-14, ZWG 272.12, IRAS13526+5434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4933''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4933 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45146, NGC 4933A, IC 4176, MCG -2-33-102, ARP 176. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5291''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5291 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48893, ESO 445-30, MCG -5-33-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5259-1''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5259-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48292, MCG 5-32-52, ZWG 161.105, NPM1G +31.0291, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5259-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5216''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47598, UGC 8528, MCG 11-17-4, ZWG 316.19, Keenan, ZWG 317.2, VV 33, ARP 104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Жақып Ақбаев''' (25 қазан 1876 жыл шілде 1934 жыл) Алаш зиялысы, күрескер, қайраткер, Алашорда үкі­ме­ті­нің мүшесі, заңгер. Құқықтану магистрі. ==Өмірбаяны== Арғын тайпасы, Қаракесек руының Сары Танас бұтағынан шыққан. 1876 жылы 25 қазанда Семей облысы, Қарқаралы уезі, Берікқара болысы, №3 ауы­лының Төңіректас деген жерінде дәулетті отбасында туған. 1886 жылы Қарқаралы қаласындағы қазақ интернатында оқып, 1889 жылы Омбы гимназиясына түсіп, онда жыл, онан кейін Томск гимназиясына ауысып онда бір жыл оқып, 1898 жылы бітіріп шығады да, Санкт-Петербург университетінің заң факультетіне түседі. 1903 жылы 1-дәрежелі дипломмен бітіріп шығады. ЖОО-да оқып жүргенде ілім-білімнің әр саласын меңгеруге талаптанады. Адамның есте ұстау қабілеті мен фактілерді екшелеудің әдіс-тәсілдерін жете меңгеру үшін Одесса қаласындағы мнемоника профессоры С.Файнштейннен дәріс тыңдауға және Археология институтына оқуға түсуге университет басшыларына өтініш те жазады. Мемлекеттік сынақ комиссиясында «Қазақтардың некелік құқығы» атты тақырыпты қорғауға бекітіп алады. Кейін осы тақырыпты түрмеде отырғанда ары қарай жалғастырып, кеңейтіп, 1907 жылы Орыс географиялық қоғамының Семей бөлімшесінің жазбаларында жариялайды. ЖОО бітірісімен Омбы сот палатасына қызметке тұрады. 1905 жылғы тамызда Омбы қаласындағы 2-учаскенің бітімші соты болады. ==Патша манифесі== 1905 жылғы шілде айында Омбы қаласында патша әкімшілік орындарының мәжілісі өтіп, онда Дала өлкесінің Сухотин бас болып қазақ өкілдерін Дума сайлауына қатыстырмау туралы мәселе қозғайды. Міне, осы шешімге қарсылық ретінде Ә.Бөкейхановтың ұйымдастыруымен Қарқаралы уезінің 42 қазақ өкілетті адамдары атынан патшаға 1905 жылы 22 шілдеде Ақбаевтың құрастыруымен жеделхат жіберіледі. 1905 жылы 17 қазандағы патша манифесінен кейін жер-жерде бостандық, теңдік, сөз еркіндігі жөнінде қызу талас, митингілер өтіп жатты. Іле-шала осындай митингі, шерулер 19 қазанда Омбы қаласында өтіп, оған Ақбаев қызу кірісіп кетеді. ''«Үкіметке тіл тигізгені»'' үшін ол қызметінен қуылады. Артынан ол Кереку қаласы, Баянауыл станицасында жиындар өткізіп, патша режимін шенеген сөздер сөйлейді. 1905 жылғы 15-16 қарашада Қарқаралы қаласында өткен үлкен жиында ол тағы да жалынды сөз сөйлейді. Патшаның жергілікті әкімшілігі ''«мемлекеттік қылмыс істеп, опасыздық жасады»'' деп 1906 жылғы 11 қаңтарда тұтқындап, Семей түрмесіне жөнелтеді. Міне, осы кезден бастап Ақбаев патша және Кеңес өкіметі кездерінде үнемі қуғын-сүргінді, тепкіні көп көріп, абақты-айдаудан көз ашпады деуге болады. Жетісу облысының Қапал уезіне жылға жер аударылады. Қайда жүрсе де ол патша шенеуніктерінің парақорлығын, халыққа жасаған озбырлығын үнемі әшкерелеп отырады. Қарқаралы уезіндегі шаруалар учаскесінің бастығы Цыловтың және де басқалардың парақорлығын әшкерелейді. Қапалда жүргенде де келімсектерден қиянат көрген қазақтардың мүдделерін қорғап, осында айдауда жүрген К.Төгісовпен бірлесіп, сот процесінде әділ шешім шығаруға ықпал жасайды. ==Кеңес үкіметі== Ақбаевтың патша әкімшілігінің жоғары орындарына өзінің жазықсыз жапа шегіп, айдауда жүрген мерзімін қысқартып, не сот үкімін бұзу жөніндегі (''мысалы, сенатор граф Паленге жазылған осы құжатты және Ақбаевқа қатысты басқа да материалдарды алғаш тауып, жариялаған белгілі өзінің жеке басының мәселелері көрініс тапқандай болып көрінгенімен, шын мәнісінде, ол құжаттарда патша әкімшілігінің озбырлық, зымияндық саясаты, шенеуніктердің парақорлығы, жер мәселесінің ушығуы сияқты мәселелер көтерілген. Ақпан төңкерісінен соң 1917 жылғы 27 сәуір мен мамыр аралығында өткен Семей облыстық қазақ съезін өткізуге белсене араласып, оның облыстық комитетінің мүшелігіне де сайланады, сол жылғы 24 қыркүйекте өткен кеңесіне де қатысады. 1917 жылғы шілде айында болған Жалпы қазақтық съезде Құрылтай жиналысқа депутаттыққа ұсынылып, ал Желтоқсандағы съезде Алашорда үкіметінің мүшелігіне өтеді. Азамат соғысы жылдары Колчак және тағы басқа уақытша өкіметтер оны бірнеше рет абақтыға жауып, ату жазасына да кесіп, артынан ол үкімді бұзып, Ақбаевтың басы шыр айналып, Алашорда үкіметінің мүшесі ретінде елдік, алаш ісіне толыққанды бел шеше араласу мүмкіншілігінен айырылады. ==Қайтыс болуы== Кеңес өкіметі орнаған соң ол Семей губревкомының заң бөлімінде жұмыс істеп, оның ''«етене араласуымен губерния бойынша сот-тергеу учаскелері құрылады»''. Біраз уақыт Семей кеңестік халық сотының мүшесі болады, Қарқаралы уездік халыққа білім беру бөлімінде және Семейде әр түрлі қызметтер атқарады. Ақбаев басқа да Алаш қайраткерлері сияқты сталиндік зобалаңға түсіп, Воронежге жер аударылып, ол жақтан ауруына байланысты елге қайтарылып, 1934 жылы шілдеде Алматыда қайтыс болады. ==Зерттеулері== Ақбаевтың өмірі мен қызметі, саяси серіктері Ахмет Байтұрсынұлы және Ж. Досмұхамедов тағы басқа Алаш ардагерлерімен үндес келеді. Ақбаев қазақтың әдет-ғұрып заңдарын, соның ішінде отбасы-неке құқығын зерттеп, баспасөз бетінде публицистикалық материалдар жариялады. Қазақтың әдет-ғұрып, неке-отбасы мәселелері туралы көптеген еңбектер жазды. Абай аулымен қоңсы қонып, жастайынан ұлы ақынның өлеңдерін жаттап өсті. 1909 жылы Абай жырларының Петербургте кітап болып шығуына қолғабыс жасады. семья-неке қатынастары»'' (1907), ''«Қазақтың шығу тегі туралы»'' (1927) тағы басқа ғылыми зерттеулері Абайдың қарасөздері мен ''«Бірер сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы»'' шығармаларымен үндеседі. Алашорда қозғалысына белсене қатынасып, Семейде қызметте жүрген кезде Әуезовпен таныс-біліс, пікірлес, аралас-құралас болған. ==Дереккөздер== Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:1876 жылы туғандар Санат:1934 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері 
'''Қарағайлы Орман''', қарағайлы тоғай қарағай өсетін мәңгі жасыл қылқан жапырақты орман алқабы. Негізінен солтүстік жарты шарда өседі: Солтүстік Америка жерінде қарағайдың бірнеше түрі бірігіп, тоғай құрайды немесе секвойя ағашымен бірігіп аралас орман түрінде кездеседі; Канадада Веймутов қарағайы басым; Мексикада қарағай аршамен бірігіп өседі; бұрынғы КСРО жерінде орманды және орманды-далалы белдемдерде тараған. Жалпы қылқан жапырақты ормандар суыққа төзімді. Таулы аймақтарда Қарағайлы Ормандар таулардың орта биіктік белдеулерінде өседі. Қазақстанда Қарағайлы Ормандардың басым бөлігі Қазақстанның шығысында Алтай таулары, Сауыр жотасы қойнауларында (371 мың га) орналасқан. Қостанай облысының Торғай қолатында Қарағайлы Ормандар біраз алқапты алып жатыр. Бұл жерлерде бірнеше орман шаруашылықтары (Аманқарағай, Бурабай, Әулиекөл, Басаман) және Наурызым қорығы орналасқан. Қарағайлы Ормандардың біраз бөліктері Шығыс Қазақстан облысының Ертіс бойындағы құмды алқаптарда, Баянаула, Қарқаралы және Көкшетау, Ақмола аймақтарында орын алса, біраз бөлігі Орталық Қазақстанның солтүстігіндегі майда шоқылар арасындағы ойпаңды жерлерде кездеседі. Жер шарында қарағайдың 100-ге жуық түрлері бар. Қарағай ағашы орман түзуші негізгі ағаш бола тұрып, ол сонымен қатар аса бағалы құрылыс материалы (қ. Қарағай). Қарағайлы Орман тез буланғыш заттар бөліп шығарады, олар ауадағы зиянды, әсіресе, туберкулез бактериясын жояды. Шығыс Қазақстан облысындағы Березовка, Көкшетаудағы Бурабай, Қостанайдағы Боровское санаторийлері Қарағайлы Орманды жерге салынған. ==Сілтемелер== Санат:Ормандар тұқымдастары 
'''NGC 5138''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 26 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 902, ESO 132-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5103''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46552, UGC 8388, MCG 7-27-62, ZWG 217.31, near SAO 44572, ZWG 218.1, PRC C-44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4973''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4973 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45280, IC 847, MCG 9-22-6, ZWG 270.49, ZWG 271.5, NPM1G +53.0149. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5299''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан *Cloud типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 133-?5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4922-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4922-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44896, UGC 8135, MCG 5-31-99, ZWG 160.96, KCPG 363A, IRAS12590+2934, VV 609, DFOT 294. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4922-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5223''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47822, UGC 8553, MCG 6-30-40, ZWG 190,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4946''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45283, ESO 269-45, MCG -7-27-30, DCL 489. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5334''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49308, IC 4338, UGC 8790, MCG 0-35-24, ZWG 17.88, IRAS13502-0051. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5171''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Hough George астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47339, UGC 8476, MCG 2-34-20, ZWG 72,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5114''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46828, ESO 444-24, MCG -5-32-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қарағали''' Мешітқұм құмының құмды алқап. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы Хан Ордасы ауылының 31 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Ортаңғы және жоғарғы төрттік кезеңі мен неоген жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 11 биіктікте жатыр. қарай 13 км-ге созылған, енді жері км шамасында. Қырқалы құм төбелер бойында Сырға, т.б. қыстаулар бар. Құмның ойысты-сайлы жерлері мен етектерінде тұщы грунт судың тереңдігі м. == Өсімдігі == Бозғылт қоңыр, сортаң топырақ жамылғысында еркек шөп, жүзгін, қияқ, құмаршық, ойыстау жерлерінде жыңғыл, қандыағаш, т.б. бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы құмдары 
'''NGC 5100-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5100-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46599, NGC 5106-2, UGC 8389, MCG 2-34-9, ZWG 72.50, IRAS12184+0914, NPM1G +09.0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5100-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5143''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 17 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5143 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46918, MCG 6-30-5, ZWG 190.8, ZWG 189.67, KUG 1322+366B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4992''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4992 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45593, UGC 8232, MCG 2-34-1, ZWG 72,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4992 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4961''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45311, NGC 4960, UGC 8185, MCG 5-31-126, ZWG 160.134, IRAS13033+2800, KUG 1303+280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5187''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47393, MCG 5-32-29, ZWG 161.69, KUG 1327+313, IRAS13274+3123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5026''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5026 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46023, ESO 269-73, MCG -7-27-48, DCL 540, IRAS13113-4241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5192''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 5192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47503, ZWG 17,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5072''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 26 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46432, NGC 5070, MCG -2-34-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4991''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45604, ZWG 44,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4991 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5112''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46671, UGC 8403, MCG 7-28-3, ZWG 218.5, KUG 1319+389, IRAS13196+3859. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қарағанды''' Ұлы Жыланшық алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағып өтеді. == Бастауы == Бастауын Кішітау тауларының батысындағы Қарағандысай қонысындағы бұлақтардан алып, Қосшоқы тауының батысында Шағырлы өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 43 км. Жаз айларында ағыны тоқтап, қарасуларға бөлініп қалады. Негізінен қар, жер асты суларымен толығады.‎ == Өсімдігі == Алабында құрғақ далаға тән бетеге, көкпек, жусан, баялыш, т.б. шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы 
'''NGC 5375''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49604, NGC 5396, UGC 8865, MCG 5-33-27, ZWG 162.35, IRAS13546+2924, KARA 605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5178''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 мамырда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47358, UGC 8478, MCG 2-34-22, ZWG 72,93. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5413''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1832 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5413 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49677, UGC 8901, MCG 11-17-12, ZWG 317.12, NPM1G +65.0100, near SAO 16234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5278''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48473, UGC 8677, MCG 9-22-101, MK 271, 1ZW 69, KCPG 390A, IRAS13397+5555, ZWG 271.58, ZWG 272.3, VV 19, ARP 239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5023''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45849, UGC 8286, MCG 7-27-43, ZWG 217.17, FGC 1578. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5023 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5239''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48023, UGC 8589, MCG 1-35-15, ZWG 45.40, IRAS13339+0737. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5048''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5048 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46179, ESO 443-87, MCG -5-31-41, AM 1312-280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5048 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5129''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46836, UGC 8423, MCG 2-34-12, ZWG 72,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5251''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48119, MCG 5-32-44, ZWG 161.90, KUG 1335+276. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1732''' Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC17, in LMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз) 
'''Қарағанды артезиан алабы''', Сарыарқаның орталығында жатқан жер асты суы бар өңір. Ауданы 1200 км²-дей. Қарағанды артезиан алабы гидрогеология құрылымы жағынан өте күрделі екі қабатты синклинальдық құрылымнан тұратын қазаншұңқырда орналасқан. Қазаншұңқыр девон, тас көмір әктастары мен құмтастарынан құралған. Жер асты суы арынды. Ұңғымалардың шығымы 0,5 л/с, суының орташа минералдары г/л. Алаптың шет жақтарында су жер бетіне өздігінен шығып жатыр. Су арыны қазаншұңқыр ортасына қарай арта береді. Сулы қабаттардың жату тереңд. 50 100 м-ге жетеді. Конгломерат, құмды конгломерат, ұсақ түйірлі құмды борпылдақ жыныстардан құралған, қалыңд. 500 м-дей юра жүйесі жыныстарындағы сулы қабаттар Қарағанды Артезианы ауылының орталық, шығыс бөліктерін алып жатыр. Қазаншұңқырдың ортасына қарай бұл жыныстар антропоген, неоген, палеоген жүйелерінің аргиллиттері, алевролиттері, ұсақ түйірлі құмтастарымен жабылған. Юраның сулы қабаттарындағы ұңғымалардың су өнімд. л/с-тан 20 25 л/с-қа дейін жетеді. Су құрамы хлорлы және Суының минералдылығы алап шетінде 0,7 1,0 г/л, өйткені мұнда жер асты суларының қоры жауын-шашын, еріген қар, тасыған өзен суларының жерге сіңуінен молаяды. Алаптың ортасына қарай 1,5 2,0 г/л-ге дейін артады. Қарағанды артезианы алабының жер асты сулары көптеген ұңғымалар арқылы Қарағанды өнеркәсіп торабында пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Артезиан алабы Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''NGC 5115''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46754, UGC 8408, MCG 2-34-10, ZWG 72,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5452''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49426, UGC 8867, MCG 13-10-14, ZWG 353,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5050''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5050 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46138, UGC 8329, MCG 1-34-12, ZWG 44,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5050 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5168''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 905, ESO 132-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5047''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46150, MCG -3-34-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5374''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49650, UGC 8874, MCG 1-36-4, ZWG 46.16, IRAS13549+0620. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5000''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5000 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45658, UGC 8241, MCG 5-31-144, ZWG 160.152, VV 460, IRAS13073+2910. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5311''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49011, UGC 8735, MCG 7-28-72, ZWG 218.52, IRAS13467+4014. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5148''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 5148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47060, MCG 1-34-21, ZWG 44,86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5303B''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5303B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48920, MCG 7-28-66, ZWG 218.46, KUG 1345+385B, KCPG 397B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5303B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қарағанды Ботаника Бағы''' ғылыми-зерттеу мекемесі. ҚР Білім және ғылым министрлігінің Фитохимия институты қарамағында. 1939 ж. Қарағандыда ауа райы құрғақ, шөлейтті аймақ Орталық Қазақстан жағдайында көгалдандырудың ғыл. негізін жасау мақсатында КСРО ҒА Қазақстан бөлімшесінің ботаника секторының зерттеу станциясы болып ашылды. 1940 ж. интродукция жөнінде зерттеу және тәжірибелік жұмыстар жүргізу үшін қаланың оңтүстік-батыс шетінен аумағы 32 га жер бөлінді. 1948 ж. ботан. бақтың аумағы 50 га-ға жеткізілді. Дендрология, өсімдік қорлары, жеміс-жидек өсімдіктері, сәндік-гүл өсіру шаруашылық лабораториясы жұмыс істеді. Осы жылдары бақта арборетум, табиғи флора өсімдіктерінің және көп жылдық сәндік өсімдіктер коллекциясын, жеміс-жидек өсімдіктері бағын отырғызу және гербарий қорын қалыптастыру мақсатында ғылыми жұмыстар жүргізілді. 1965 ж. жаңа ғимараты мен қор оранжереясы салынды. Аумағы 18 га болатын дендрология саябақ егілді. 1990 жылдан бақта ағаштар мен бұталардың 1300-ден астам, гүлді сәндік өсімдіктердің 2000-ға жуық түрлері мен сорттары, жеміс-жидектің 600-ден астам сорттары, тропиктік және субтропиктік өсімдіктердің 700-ге жуық түрлері мен табиғи флора өсімдіктерінің 400-ден астам түрі (оның ішінде «Қызыл кітапқа» кірген 14 түрі бар) сынақтан өтті. Бақтың гербарий қоры 15 мыңнан астам беттен тұрады. 1995 жылдан бері осы аймақта өсетін өсімдіктің жаңа түрі анықталды. Раушан гүлінің 40-тан астам сорты Орталық Сібір ботаника бағынан (Ресей, Новосибирск қ.) және бір жылдық гүлді өсімдіктер Норфолк (АҚШ) ботаника бағынан әкелініп, бақтың гүлді сәндік өсімдіктер қоры толықтырылды. 70 тұқымдас 256 туысқа жататын келешекте мәні бар 494 түрлі дәрілік өсімдіктердің, 23 мың гербарий парағына жазылған коллекциясы жиналды. 1999 жылдан Қарағанды Ботаника Бағы өсімдік қорғау жөніндегі Халықаралық ботаника бақтар кеңесінің құрамына кірді. 100-ге жуық мемлекеттің ботаника бақтарымен әріптестік байланыс жасайды. ==Сілтемелер== бақтар 
'''NGC 5454''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5454 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50192, UGC 8997, MCG 3-36-42, ZWG 103.64, KCPG 412B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4913''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4913 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4913 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5341''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 24 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49285, UGC 8792, MCG 6-31-2, ZWG 190.69, KUG 1350+380, IRAS13503+3803, ZWG 191,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5110''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 5110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46737, NGC 5111, MCG -2-34-41, NPM1G -12.0454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5249''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48134, UGC 8618, MCG 3-35-15, ZWG 102,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5350''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда астрономы Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49347, UGC 8810, MCG 7-29-9, MK 1485, near HD 121197, IRAS13512+4036, KUG 1351+406, ZWG 219.17, HCG 68C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4923''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44903, MCG 5-31-101, ZWG 160.97, DRCG 27-78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5010''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45868, MCG -3-34-15, 2SZ 8, IRAS13097-1531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5010 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5895''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 23 мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54366, MCG 7-31-43, ZWG 221,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5257''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 13 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48330, UGC 8641, MCG 0-35-15, ZWG 17.55, KCPG 389A, IRAS13373+0105, UM 598, VV 55, ARP 240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Ойыл өзенінің аңғарындағы өзек. Ақтөбе облысының Темір ауданы Шұбарқұдық кентінің оңтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 28 км-ге созылып жатыр, енді жері км шамасында. Сайдың екі беткейі көктемгі еріген қар және бұлақтардың жылғаларымен тілімденген. Қарағандысайдың бойында Қарағанды, Бесқарағансай қыстаулары бар. Солтүстігінде Қаратөбе, батысында Құмбауыроба, оңтүстігінде Төрткіл, Қарағанды төбелері орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Табиғат 
'''NGC 5098A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5098A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46529, MCG 6-29-77, ZWG 189,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5098A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5792''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53499, UGC 9631, MCG 0-38-12, ZWG 20.38, IRAS14557-0053. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5246''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48128, UGC 8612, MCG 1-35-17, ZWG 45.50, IRAS13349+0421. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5127''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46809, UGC 8419, MCG 5-32-13, ZWG 161,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5169''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47231, UGC 8465, MCG 8-25-4, ZWG 246,2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4960''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 23 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4960 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45311, NGC 4961, UGC 8185, MCG 5-31-126, ZWG 160.134, IRAS13033+2800, KUG 1303+280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4960 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5315''' Circinus шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 309-4.2, ESO 97-PN9, CS=11.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Циркуль (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5256''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48192, UGC 8632, MCG 8-25-31, MK 266, KCPG 388A, IRAS13362+4831, ZWG 246.21, 1ZW 67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5086''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5086 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5121''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46896, ESO 382-57, MCG -6-29-35, AM 1321-372, IRAS13219-3725. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қарағаштар тұқымдасы''' (Ulmaceae) қос жарнақты гүлді өсімдіктер негізінен ағаш, сирек бұталарда кездеседі. Жер шарында Қарағаштар Тұқымдасының туысы 50-дей түрі белгілі. Қазақстанда туысы (қарағаш, таудаған), түрі өседі. Қарағаштар өзен жағаларында, сортаң топырақты жерлер мен шөлде, қорымтасты беткейлерде, құмда, жартастарда, жыраларда қаптап өседі. Діңдері жуан, қабығы қара сұр түсті, жыл өткен сайын қалыңдай береді. Тамыр жүйесі топыраққа терең енеді және біраз бөлігі топырақ бетіне жайылып өседі. Бұлардың Биіктігі 10 35 м-дей, жапырақтары жай, қауырсын жүйкелі, өркенге кезектесіп орналасады. Жапырағының ерекшелігі бір бұтақта өскен жапырақ тақтасының мөлшері әр түрлі болуында. Қоңыржай климатта өсетін Қарағаштар Тұқымдасының жапырақтары жыл сайын түседі. Субтропиктік, тропиктік аймақтарда Қарағаштар Тұқымдасының жапырақтары жартылай түседі, араларында мәңгі жасыл түрлері де кездеседі. Қоңыржай аймақта қарағаштың гүлі бүршікте жаздың басында дамығанымен, келесі жылы ғана гүлдейді, бүршікте бітеугүлі 10 ай сақталады. Орта Азия, Жерорта теңізінде өсетін қарағаштар қаңтар мен ақпанда; субтропиктік аймақта өсетін түрлерінде сол жылдың күзінде гүлдейді. Бұлардың гүлдері бүршікте ай ғана сақталады. Гүлшоғыры күзде жапырақтарының көбі түспей тұрғанда дамиды. Гүлдері жай гүлсерікті, дара және қос жынысты. Гүлінде тостағанша жапырақшасы, аталығы, бір аналығы болады. Аналық жатыны бір ұялы, аузы қос тілімді. Жемісі қанатшалы жаңғақша. Қарағаштар Тұқымдасы 500 жылға дейін өсіп тұрады. Қарағаштар Тұқымдасына жататын ағаштардың тінінен бөлінетін шырышты сұйықтықтың зиянды бактерияларды жоятын қасиеті болғандықтан халық медицинасында қолданылады. Тұқымынан бағалы техникалық май алынады. Сүрегі кеме, көпір құрылысында кеңінен қолданылады. Мәдени түрлерімен көшелерді, аулаларды, саябақтарды көгалдандырады. == Дереккөздер == 
'''NGC 5199''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47492, UGC 8504, MCG 6-30-24, ZWG 190.16, NPM1G +35.0274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5528''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50981, MCG 2-36-60, ZWG 74.153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5158''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5158 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47180, UGC 8459, MCG 3-34-38, ZWG 101.54, IRAS13253+1802. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5338''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы мамырда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49353, UGC 8800, MCG 1-35-48, ZWG 45.132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5218''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5218 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47603, UGC 8529, MCG 11-17-5, ZWG 316.20, Keenan, ZWG 317.3, VV 33, ARP 104, IRAS13304+6301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5116''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46744, UGC 8410, MCG 5-32-9, ZWG 161.36, KUG 1320+272, IRAS13205+2714. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5360''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49513, IC 958, UGC 8838, MCG 1-36-1, ZWG 46,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5476''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50429, MCG -1-36-9, IRAS14055-0551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5253''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5253 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48334, ESO 445-4, MCG -5-32-60, UGCA 369, AM 1337-312, IRAS13370-3123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5017''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45900, MCG -3-34-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қаражан''' Солтүстік Балқаш алабындағы Қусақ өзенінің саласы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы, Ақтоғай ауданындары жерімен ағатын өзен. Ұзындығы 58 км, су жиналатын алкабы 480 км2. == Бастауы == Қоңыртемірші тауының басталып, Татан ауылы тұсында Қусақ өзеніне құяды. == Гидрографикасы == Арнасы тік жарлы. Жер асты, жауын-шашын суымен қоректенеді. Ағын көктемде 10-12 күндей болады, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Жылдық орташа су шығыны 0,06 м3/сек. Жайылмасы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Балқаш су алабы Санат:Қарқаралы ауданы өзендері Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері 
'''NGC 5302''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49007, ESO 445-43, MCG -5-33-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5417''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49995, UGC 8943, MCG 1-36-15, ZWG 46,39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5111''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46737, NGC 5110, MCG -2-34-41, NPM1G -12.0454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5154''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47041, UGC 8447, MCG 6-30-11, ZWG 190.11, KCPG 375B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5170''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5170 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47396, MCG -3-34-84, UGCA 360, ESO 576-65, FGC 1626, IRAS13271-1742, PGC 47394. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4958''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45313, MCG -1-33-84, UGCA 323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5211''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 14 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47709, UGC 8530, MCG 0-35-9, ZWG 17.21, IRAS13305-0046. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5125''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46827, UGC 8421, MCG 2-34-11, ZWG 72.62, IRAS13214+0958. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5325A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5325A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49163, NGC 5325, MCG 7-28-80, ZWG 218.62, ZWG 219.7, VV 607, KUG 1348+385. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5325A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4974''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45321, MCG 9-22-9, ZWG 270.51, ZWG 271,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Қаражиде''' Кіші Арал теңізінің төбе. == Географиялық орны == Қызылорда облысының Арал ауданы Ақбасты ауылының оңтүстігінде км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 148 м. Батыстан шығысқа қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері км шамасында. Оңтүстік бөлігі тік жарлы, қалған беткейлері жайпақ. == Өсімдігі == Құмайтты топырағында шөл өсімдіктері өседі. == Дереккөздер == Санат:Арал ауданы таулары Санат:Төбелер 
'''NGC 5011B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5011B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45918, ESO 269-67, DCL 530. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5011B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5274''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 25 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48536, MCG 5-32-66, ZWG 161.125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5353''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49356, UGC 8813, MCG 7-29-10, ZWG 219.18, HCG 68A, near HD 121197. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5134''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46938, ESO 576-52, MCG -3-34-73, IRAS13225-2052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4995''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 25 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4995 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45643, MCG -1-34-7, UGCA 329, IRAS13070-0734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5020''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45883, UGC 8289, MCG 2-34-3, ZWG 72.24, IRAS13102+1251. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4817''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 мамырда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 4817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83663, NPM1G +28.0248, DRCG 27-140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5232''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47998, MCG -1-35-3, IRAS13335-0814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5511B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Hough George астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5511B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50771, NGC 5511, MCG 2-36-50, ZWG 74.141, VV 299, 8ZW 381. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5511B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4945''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45279, ESO 219-24, AM 1302-484, IRAS13025-4911. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қаракешу''' Бозащы түбегінің сор. Маңғыстау ауданы жерінде. Қаракешу Каспий теңізінің солтүстік-шығыс бөлігінде 1941 жылы пайда болған шығанақтың орны. Каспий теңізі деңгейінен төмен. Қайдақ сорының батыс бөлігінен (Қошақ мүйісіне қарай) қарай 50 км-ге созылып жатыр, ені 20 км шамасында. Ауданы 900 км²-дей. Сор табанына шөккен құмды-саздақтың үстін тұз қабыршақ жауып жатады. Орта тұсында сазды-батпақты бірнеше аралдар бар. Ең ірісі Ақшығанақ аралы. Жайпақ жағасында сораң өсімдіктер өседі. Сордың өзімен аттас тұзды көл жатыр. Оның ұзындығы 16 км, ені км. Бұл жерден ас тұзы өндіріледі. ==Дереккөздер== Санат:Маңғыстау ауданы географиясы Санат:Сорлар 
'''NGC 5300''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48959, UGC 8727, MCG 1-35-38, ZWG 45.108, IRAS13457+0411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4939''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4939 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45170, MCG -2-33-104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4948A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4948A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45242, MCG -1-33-80, DDO 162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4948A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5220''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47972, ESO 383-36, MCG -5-32-46, IRAS13330-3311, «Sombrero». == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5352''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49370, UGC 8812, MCG 6-31-11, ZWG 191,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5219''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48236, NGC 5244, ESO 270-23, MCG -7-28-7, IRAS13356-4536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5262''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47923, UGC 8606, ZWG 353.22, NPM1G +75.0089, KCPG 386B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5095''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46561, UGC 8381, MCG 0-34-29, ZWG 16,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5081''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46427, UGC 8366, MCG 5-31-174, ZWG 160.192, ZWG 161.10, KARA 581. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5314''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48810, MCG 12-13-9, ZWG 336,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''Базарбай Мәметов''' (20 мамыр, 1888, Сарқант ауданы) Алаш зиялысы, Алашорда үкіметінің мүшесі, Жетісудағы Алаш қозғалысының көрнекті мүшелерінің бірі, заңгер. 1888 жылы (екінші бір архивтік құжатта 1891 жылы туған деп көрсетілген) Жетісу облысы, Лепсі уезі, Балқаш-Лепсі болысында (қазіргі Сарқант ауданы) дүниеге келген. ==Өмірбаяны== Найман тайпасының Садыр руынан шыққан. 1900-1911 жылдары Верный ерлер гимназиясында оқиды. Алғашында Мәскеудегі Алексеев әскери училищесіне оқуға ынтасы болғанымен, 1911 жылы Қазан университетінің заң факультетіне түсіп, оны 1917 жылы бітіріп шығады. ЖОО-да оқып жүргенде-ақ, ол әр түрлі жұмыстарға белсене араласады. 1916 жылы атақты «маусым» жарлығы шыққанда Қазанда оқитын қазақ студенттері ішінде Б. Мәметов те бар, тыл жұмысына бара жатқан орыс тілін білмейтін қазақ жігіттеріне бас-көз болу үшін «Қазақ» газетінің бетінен «бүкіл ақ жүрек бауырларын» шақырып, үндеу жолдайды. Бұл үндеуді Ә. Бөкейханов «Бауырларым, ден сау, жас шақтарыңда жұрт үшін жұмылыңдар!» деп жылы қабылдайды. Ақпан төңкерісінен соң Алаш қозғалысына белсене араласады. 1917 жылғы шілде айындағы Жалпықазақтық съезде Жетісу облысынан бүкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылып және бүкілресейлік мұсылмандар кеңесіне өкіл етіп сайланады. Ал сол жылғы желтоқсанда өткен Жалпықазақтық съезде Алашорда үкіметінің мүшелігіне облыстардан тысқары, яғни жалпы қазақ атынан кіреді. Осының өзінен-ақ Б.Мәметовтің абыройының қаншалықты екенін аңғаруға болады. Азамат соғысы жылдары басқа да ұлтжанды қазақ зиялылары сияқты Б.Мәметов те ақ пен қызылдың теке тіресінде тектен-текке қосақ арасында қалған қазақ жұртшылығын аман сақтап, қорғау мақсатында Семейде 1918 жылы Алаш полкін жасақтауға және Жетісу жерінде қазақ жігіттерінен алаш сарбаздарын ұйымдастыруға ат салысады. Жетісуда С. Аманжоловпен бірге ұшыраған жұртшылыққа көмек комитетін ұйымдастырады. 1918 жылы 10-31 тамыз аралығында Лепсіде өткен Алаш орданың Жетісу облыстық қазақ съезіне қатысып, оның кеңесінің мүшелігіне сайланады. Колчак үкіметі тарапынан большевиктермен қатысы бар деген жалған желеумен Алашорда мүшесі Лепсі көмек комитетінің төрағасы Б.Мәметов қуғын-сүргінге ұшырайды. Қуғынға ұшыраған Алаш зиялысы Б. Мәметовке М. Тынышпаев ара түсіп, адмирал Колчакқа хат жазады. Жетісуда қазақ ауылдарына жасаған адам айтқысыз айуандық істерін, Отыншының ерлік өлімін Семейге алғаш жеткізген және осыларды «Абай» журналына жазған Б.Мәметов пен Ы. Жайнақов болатын. Кеңес кезеңінде де Б. Мәметов қуғын-сүргінге ұшырап, 1928 жылы ұсталынып, тұтқындалады. 1931 жылы отбасымен Саратовқа жер аударылады. Саратов, Қарақалпақстан, Жамбыл, Талдықорғанда әр түрлі шаруашылық қызметте болып, 1946 жылы Бөрлітөбе ауданында қайтыс болды. Кеңес Одағы Жоғарғы Кеңесінің 1989 жылғы 16 қаңтардағы Жарлығының бабына сәйкес «30-40 жылдар мен 50-ші жылдардың басында қуғын-сүргінге ұшырағандар мен құрбандарына байланысты әділдік орнатуға толықтыру іс-шаралары» негізге алынып, 1989 жылы сәуірде Мәметов Базарбай ақталды. == Дереккөздер == Санат:20 мамырда туғандар Санат:1888 жылы туғандар Санат:Сарқан ауданында туғандар Санат:1946 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:Қазан университеті түлектері 
'''Қаракөз''', Арал қаракөзі (Abramіs safa aralensіs) тұқы тұқымдасына жататын балық. Abramіs safa түрінің түр тармағы. Қаракөз Қара, Каспий, Арал теңіздерінң су алаптарында таралған. Ал Қаракөз түр тармағы Арал теңізінің су алабында Сырдария мен оның көлдерінде тіршілік етеді. Бұрын тамыз қыркүйек айларында жайылымы Арал т. болатын. Ұзындығы 28 см, салм. 420 г-дай. Пішіні тыранға ұқсас, одан айырмашылығы қабыршағы үлкен, құйрықасты (аналь) қанаты ұзындау болады. жыл өмір сүреді. Жыныстық жағынан жасында жетіледі, ұзындығы 15 17 см-дей болғанда толады. Уылдырығын (көлеміне қарай 2,2 33,5 мыңдай) су температурасы 12 16°С-қа жеткенде өзен арнасына қатты ағысты құмды-тасты, құмды-сазды, сазды жерлерге шашады. Қорегі бүйірімен жүзушілер, бақалшақты шаяндар, қос жақтаулы моллюскілер, мизидтер, әр түрлі дернәсілдер, детриттер (өлекселер). Арал Қ-і Арал т-нің экол. жағдайына байланысты саны кеміп келеді. Бұрын еті жақсы бағаланатын, кейінгі кезде ол майдаланып, кәсіптік маңызын жоғалтқан. == Дереккөздер == Санат:Балықтар Санат:Арал теңізі 
'''NGC 5032''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45947, NGC 5032A, UGC 8300, MCG 5-31-160, ZWG 160.166, KCPG 366B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5007''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45605, UGC 8240, MCG 10-19-42, ZWG 294.21, near SAO 15999. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5566''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51233, UGC 9175, MCG 1-37-2, ZWG 47.12, ARP 286, IRAS14178+0409. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5530''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51106, ESO 272-3, MCG -7-29-13, IRAS14152-4309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5276''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48542, UGC 8680, MCG 6-30-74, ZWG 190.43, KCPG 391B, IRAS13400+3553, KUG 1340+358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5519''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5519 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50865, NGC 5570, UGC 9111, MCG 1-36-25, ZWG 46.70, id doubtful. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5329''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49248, UGC 8771, MCG 1-35-44, ZWG 45.121, NPM1G +02.0357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5288''' Circinus шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 910, ESO 97-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Циркуль (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5198''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47441, UGC 8499, MCG 8-25-15, ZWG 246.10, 1ZW 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5266''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48593, ESO 220-33, AM 1339-475, IRAS13399-4755. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Қаракөл''' Қарағанды облысы Осакаров ауданының орталық бөлігіндегі тұйық көл. == Гидрографикасы == Аумағы 7,2 км2. Теңіз деңгейінен 512,3 биіктікте. Ұзындығы 4,6 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 12,5 км, ең терең жері м. Қар, жауын-шашын және грунт суларымен толысады. Суы қарашада қатып, сәуірдің 2-жартысында ериді. Суы тұщы, сәл сілтілі, мал және бау-бақша суғарылады. == Дереккөздер == Санат:Осакаров ауданы көлдері 
'''NGC 5215B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5215B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47887, ESO 383-29, MCG -5-32-41, VV 693, PGC 47888. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5215B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5094''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46580, MCG -2-34-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5335''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49310, UGC 8791, MCG 1-35-46, ZWG 45.129, NPM1G +03.0399. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5426''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50083, MCG -1-36-4, UGCA 380, VV 21, ARP 271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5166A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5166A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47234, NGC 5166, UGC 8463, MCG 5-32-26, ZWG 161.62, IRAS13259+3217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5166A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5542''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51066, MCG 1-36-34, ZWG 46.85, ARAK 445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5295''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5295 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48215, MCG 13-10-9, ZWG 353.23, NPM1G +79.0112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5093''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5093 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46472, UGC 8373, MCG 7-27-60, ZWG 217,29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5093 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5224''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5224 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47884, MCG 1-35-9, ZWG 45.30, NPM1G +06.0389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5172''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47330, UGC 8477, MCG 3-34-41, ZWG 101.57, IRAS13268+1718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Қаракөл''' Шу алабындағы көл. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ұланбел ауылының шығысында 23 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 262 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 3,8 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 20,5 км. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. == Жағалау сипаты == Жағалауы сор батпақты, күрделі тілімденген, түбі лайлы. Солтүгінде Лебяжье, оңтүстігінде Қамқалы, т.б. маңында көптеген ұсақ көлдер бар. Суы ащы, суатқа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы көлдері Санат:Шу су алабы 
'''NGC 5358''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 23 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49389, UGC 8826, MCG 7-29-13, ZWG 219.22, HCG 68E. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5016''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45836, UGC 8279, MCG 4-31-13, ZWG 130.19, KUG 1309+243, IRAS13096+2421, KARA 575. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5471''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 22 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5471 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 165629, MCG 9-23-30, VV 394. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5406''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5406 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49847, UGC 8925, MCG 7-29-31, ZWG 219.38, IRAS13582+3909. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5406 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5371''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49514, NGC 5390, UGC 8846, MCG 7-29-20, ZWG 219.29, IRAS13535+4042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5600''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51422, UGC 9220, MCG 3-37-13, ZWG 104.15, KUG 1421+148, IRAS14214+1451, ARAK 449, 8ZW 410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5381''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 915, ESO 133-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5160''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5160 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5967''' Apus шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56078, ESO 42-10, AM 1542-753, IRAS15421-7531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5044''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46115, MCG -3-34-34, UGCA 341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қаракөл''' Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Ақмола облысының Есіл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 92 км, су жиналатын алабы 1620 км2. ==Бастауы == Ақмола облысының батысындағы белесті жазық даладан басталып, Бұзылық ауылының тұсында Есілге құяды. == Гидрологиясы == Жалпы құламасы 76 м. Аңғары айқын қалыптасқан, ені жоғарғы ағысында км, ортаңғы және төменгі ағысында 1,5 2,5 км. Жоғарғы бөлігінде оң жағалауы, ортаңғы және төменгі бөлігінде сол жағалауы тік жарлы келеді. Жайылмасы тек төменгі ағысында қалыптасқан. Ені 300 600 м-ге жететін жайылмасы тек су деңгейі қатты көтерілгенде ғана көлдейді. Арнасының ені 80 100 м, биіктігі 11 м, бастауына қарай жыраларға ұласады. Көп жылдық орташа су ағымы Бұзылық ауылы тұсында 0,71 м3/с. Тасынды ағындысы жылына (жылдық су шығыны) 4150 м³. Минералдылығы көктемгі су тасқыны кезінде 100 150 мг/л, ал жазда және қыста 250 300 мг/л. Суы егін суғаруға кеңінен пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 5365A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5365A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49586, ESO 271-6, MCG -7-29-1, PGC 49593, IRAS13535-4345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5365A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5411''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49967, UGC 8940, MCG 2-36-11, ZWG 74,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5414''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49976, UGC 8942, MCG 2-36-13, MK 800, ZWG 74.50, IRAS13595+1010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5914B-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 16 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5914B-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2188560. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5914B-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5380''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49605, UGC 8870, MCG 6-31-28, ZWG 191,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5142''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46919, UGC 8435, MCG 6-30-6, MK 452, KUG 1322+366A, KCPG 373B, ZWG 189.66, ZWG 190,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5482''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50459, UGC 9038, MCG 2-36-43, ZWG 74.115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7812''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 195, ESO 349-21, MCG -6-1-16, IRAS00003-3431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5345''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49415, UGC 8820, MCG 0-35-26, ZWG 17.94, NPM1G -01.0393, IRAS13516-0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5506''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50782, MCG 0-36-28, UGCA 387, MK 1376, KCPG 419A, IRAS14106-0258, ZWG 18,81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қаракөл''' Бұғылы тауларының шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Мұхтар аулының 52 км жерде орналасқан. Сатық-Қараөзек және Қосбақ өзендерінің аралығында. Абсолюттік биіктігі 572 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта км шамасында созылған, енді жері км. == Жер бедері == Ұсақ шоқылардың беткейлері еңістеніп жазыққа ұласады. Шоқының түпкі жыныстары жалаңаштанған. == Өсімдігі == жазықтарындағы бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, сұлыбас, бұталар өседі. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 5260''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы сәуірде астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 5260 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48371, ESO 509-92, MCG -4-32-50, AM 1337-233, IRAS13375-2336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5321''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49148, MCG 6-30-101, ZWG 190.65, NPM1G +33.0292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5255''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48124, MCG 10-19-98, ZWG 294,51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5839''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5839 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53865, UGC 9693, MCG 0-38-23, ZWG 20,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5333''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5333 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49424, ESO 221-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5400''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49869, MCG 0-36-8, ZWG 18,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5365''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49673, ESO 271-8, MCG -7-29-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5351''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49359, UGC 8809, MCG 6-31-8, ZWG 191.8, KUG 1351+381, IRAS13513+3809, ZWG 190,73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5118''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46782, IC 4236, UGC 8413, MCG 1-34-19, ZWG 44.78, IRAS13209+0639. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5245''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48110, ZWG 45.48, NPM1G +04.0399. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
200px '''Қаракөл''', ''қаракөл елтірісі'' туғаннан кейін күн ішінде сойылған қозы терісі. Елтірі қойдың қаракөл, соколов, решетилов сияқты арнайы тұқымдарының қозыларынан ғана алынады. Ең сапалы және көп өндірілетіні қаракөл елтірісі. Енесінен буаздығының 135 140-күндері, мерзімінен бұрын, шала туған қозының елтірісі қаракүлше, жылбысқы деп аталады және жоғары бағаланады. Елтірінің шелі жұқа әрі берік. Осыған байланысты елтіріден тігілген киім жеңіл болады, ұзақ киіледі. Сапасы мен құндылығы түсіне, түгінің бұйралығына, мөлшеріне байланысты. Түсі, көбінесе қара (мөлдір қарадан солғын қараға дейін), көк (ашық көктен қара көкке дейін), кейде сұр, қоңыр, қызғылт, ақ болады. Елтірінің толқын бұйралысы жоғары бағаланады. Елтірі бұйра гүлінің жалпақтығына қарай ұсақ бұйра гүлді (ені 4,5 мм-ге дейін), орташа бұйра гүлді (ені 4,5 мм), ірі бұйра гүлді (7 мм-ден артық) болып бөлінеді. Орташа бұйра гүлді елтірі жоғары бағаланады. Қаракөл елтірісін өндірумен республикада Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, Жамбыл, Батыс Қазақстан, Маңғыстау облыстарының қой шаруашылықтары айналысады. Елтіріден бөрік, ішік, т.б. тігіледі, жаға жасалады. ==Дереккөздер== Санат:Қой шаруашылығы Санат:Былғары Санат:Жеңіл өнеркәсіп өнімдері 
'''NGC 5252''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48189, UGC 8622, MCG 1-35-22, ZWG 45.56, VV 100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4933A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4933A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45146, NGC 4933, IC 4176, MCG -2-33-102, ARP 176. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4933A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5263''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48333, UGC 8648, MCG 5-32-58, ZWG 161.113, KUG 1337+286, IRAS13376+2839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5221''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47869, UGC 8559, MCG 2-35-6, ZWG 73.40, VV 315, ARP 288, 8ZW 325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5149''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47011, UGC 8444, MCG 6-30-10, ZWG 190.10, KCPG 375A, IRAS13238+3611, KUG 1323+361. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5294''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48761, ZWG 271.61, ZWG 272,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Иірім галактикасы''' '''M51''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы 21 наурызда Пьер Франсуа Андре Мешен астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: M51, Whirlpool galaxy, IRAS13278+4731, KCPG 379, VV 1, Arp 85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5389''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49548, UGC 8866, MCG 10-20-51, ZWG 295.27, IRAS13544+5959. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5207''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47612, UGC 8518, MCG 2-35-1, ZWG 73,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5434''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50077, NGC 5434A, UGC 8965, MCG 2-36-22, ZWG 74.68, KCPG 410A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Қаракүйе базидиомицеттер класына жататын бір тобы; өсімдіктерде қаракүйе ауруын таратады. Жер бетінде өте кең тараған. Арктикадан тропиктік аймақтарға дейін кездеседі. Бұрын табиғаты белгісіз болып келген бұл ауру қоздырғыштардың микроскопиялық жататынын 19 ғ-дың 2-жартысында француз ғалымы А. де Бари (1831–1888) анықтаған. 40 тұқымдасқа жататын 1000-ға тарта түрлерден тұрады. Қаракүйе облигатты паразиттер (оттектің қатысынсыз дамитындар), өсімдіктің түріне қарай барлық органдарын зақымдайды. Өсімдік тамырында сирек кездеседі. Зақымдалған орган отқа күйгендей қара немесе қара қоңыр тартып, күйе сияқты тозаңданып тұрады. Аурудың аты осы сыртқы көрінісіне қарай қойылған. Зақымдалған өсімдік органының қап-қара болып тозаңданып тұруы ондағы ауру қоздырғыш саңырауқұлақ спораларының телиоспоралар) жиынтығына байланысты. Осы споралары арқылы вегетация кезінде саңырауқұлақ ауырған өсімдіктен сау өсімдікке жұғады. Дәндермен бірге қамбада қыстап шығады. Споралар шашылып ауаның ағынымен таралады. Қаракүйе әсіресе, дәнді дақылдарға өте көп зиян келтіреді, масақта дән жойылып оның орнына саңырауқұлақтың пайда болады. Тиісті күрес шараларын қолданбаса өнімнің 25 40%-ын жояды, қалған өнімнің сапасын төмендетеді. Бұл аурудың ауыл шаруашылық дақылдарына өте зиянды түрлеріне бидайдың қатты (Tіlletіa carіes), тозаңды (Ustіlago trіtіcі), сабақ (Urocystіs trіtіcі), қаракүйелері; қарабидайдың масақ (Tіlletіa secalіs), сабақ (Urocystіs occulta) қаракүйелері; арпаның қатты (Tіlletіa hordeі), тозаңды (Ustіlago hordeі); жүгерінің ісікті (Ustіlago zeae) қаракүйелері жатады. Күрес шаралары: ауруға төзімді дақыл сорттарын өндіріске енгізу; тұқымдық дәнді хим. препараттармен дәрілеу; ыстық сумен ауруға шалдыққан егінді тұқымдық егістен бөлек жинау, т.б. == Дереккөздер == Санат:Өсімдік аурулары 
'''NGC 5061''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46330, ESO 508-38, MCG -4-31-48, AM 1315-263. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5144A''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5144A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46742, UGC 8420, MCG 12-13-5, MK 256, KUG 1321+707, IRAS13214+7046, ZWG 336.8, 7ZW 511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5144A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4911A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4911A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83751, DRCG 27-62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4911A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5325''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49163, NGC 5325A, MCG 7-28-80, ZWG 218.62, ZWG 219.7, VV 607, KUG 1348+385. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5268''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 17 қаңтарда Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5268 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5428''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5428 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5802''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 маусымда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 5802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53601, NPM1G -13.0469. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5100-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5100-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46599, NGC 5106-1, UGC 8389, MCG 2-34-9, ZWG 72.50, IRAS13184+0914, NPM1G +09.0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5100-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5379''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49508, UGC 8860, MCG 10-20-49, ZWG 295,26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5097''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5097 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46602, 2SZ 37, IRAS13183-1212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қарақамыс''' Балқаш көлінің батысындағы шығанақ. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы аумағында орналасқан. == Сипаты == Құрлыққа шақырым сұғына еніп жатыр, ені 10 шақырым, тереңдігі м. Түбі сазды, кей жері тастақты. Солтүстік және оңтүстік жағасы жарқабақты, төменгі девонның порфирит, кварцит, т.б. жыныстарынан түзілген. Құм саздақты батыс жағалауы өзімен аттас сорға ұласады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы географиясы Санат:Балқаш көлі шығанақтары 
'''NGC 5463B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5463B деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5463B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5264''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48467, ESO 445-12, MCG -5-32-66, UGCA 370, DDO 242, AM 1383-293. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5331-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 13 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5331-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49266, UGC 8774, MCG 0-35-22, ZWG 17.82, VV 253, KCPG 401B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5331-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5386''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49719, UGC 8890, MCG 1-36-10, ZWG 46.24, IRAS13558+0634. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5063''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5063 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46357, ESO 382-36, MCG -6-29-27, AM 1315-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5404''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 29 сәуірде Coolidge Phillip Sydney астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5404 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4993''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45657, NGC 4994, ESO 508-18, MCG -4-31-39, AM 1307-230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5034''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5034 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45859, UGC 8295, MCG 12-13-1, ZWG 336.3, IRAS13107+7054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5034 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5487''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1868 жылы 22 наурызда Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50537, MCG 1-36-21, ZWG 46.61, IRAS14072+0818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5058''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы маусымда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46241, UGC 8345, MCG 2-34-6, MK 786, ZWG 72.42, KCPG 370B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Ирина Константиновна Роднина''' Мәскеу) мәнерлеп сырғанаушы, КСРО-ның, Еуропаның және әлемнің әлденеше дүркін чемпионы, үш Олимпиялық ойындардың жеңімпазы. Қазір даңқты спортшы Мәскеуде тұрып жатыр. Өзінің бай тәжірибесі мен білімін жас ұрпаққа беруден жалықпайды. ==Өмірбаяны== Ирина Роднина 1949 жылғы 12 қыркүйекте Мәскеуде әскери қызметкердің отбасында дүниеге келді. Кішкентейынан пысық болып өскен ол үш жасында-ақ конькимен тұра алатын дәрежеге жетті. Басында көп сырқаттанып қала беретін қызды ата-анасы денсаулығына пайдасы тисін деген ниетпен Дзержинский атындағы парктің мәнерлеп сырғанау секциясына тіркетті. Алайда, олар қыздарының таза спортшы болып қалуын қалаған жоқ. Сондықтан мәнерлеп сырғанаумен қатар неміс тіліне баулитын арнаулы мектеп пен фортепьянода ойнауды үйрететін музыка мектебіне де берді. Әйткенмен, бұлардың бәрін бірдей алып жүру аса қиын еді. Ақыр соңында Ираға мәнерлеп сырғанауды ғана қалап алды. Қылағай болғанымен, көкірегі намысқа толы қаршадай қыз сол кездің өзінде үлкен табыстарға жететін күндерді армандады. Осы жолдағы сынақтардан жақсы өткен ол 1962 жылы ЦСКА спорт клубына қабылданып, чех мамандары ерлі-зайыпты Сони және Милан Валундердің қол астында Олег Власовпен бір жұпта жаттыға бастады. Осы жылы бұлар Бүкілодақтық жасөспірімдер жарысында үшінші болды. Көп ұзамай Валундер КСРО-дан кетті де, Ирина бір өзі қалды. Оның бағына орай, осы кезде оны кеңестік аса көрнекті жаттықтырушы Станислав Жук байқап қалды да, өз қарамағына алды. Жаңа бапкер оның жанына серік етіп тап-тұйнақтай Алексей Улановты әкеліп қосты. Бұлар алғаш рет көпшілік алдына 1967 жылы шықты. Сол өнер көрсетудің өзінде мамандар бұлардың жоғары техникасы мен кең атап өтті. Олар қателеспеген болып шықты. Арада бар-жоғы екі жыл өткенде, 22 жасар А.Уланов пен 20 жастағы И.Роднина әлем чемпионы атанды. Бірақ… сол бойда Жукпен келісе алмай қалды. Олар бапкерге өнер көрсету мәнері бойынша өз ойларын дәлелдеуге тырысты, ал жаттықтырушы қарауындағылар үстемдігіне келіспеді. Бұл олардың бір-бірлерімен қоштасуларына апарып соқтырды. Жаттықтырушысыз қалған Алексей мен Ирина өздерінің алған бағыттарының дұрыс екендіктерін көрсету үшін барын салып, артынша өткен Еуропа чемпионатында топ жарды. Бұдан кейін тағы үш әлем чемпионатында алдарына жан салмады. Сөйтіп жүргенде, біздің осы әңгімеміз бастау алған 1972 жыл да жетті. Осы жылы Калгаридегі әлем чемпионаты мен жапонның Саппоро қаласында өтетін Олимпиялық ойындарында айдарларынан жел есіп, ешкімге бет қаратпаған жұп ақыры тарқап тынды. Енді алаңсыз бір өзі қалған Ирина бәрін басынан бастауға тәуекел етті. Осы тұста бұған дейін көпшілік арасында есімі мүлде белгісіз, өзінен үш жас кіші Александр Зайцевті таңдап алды. Ол жақсы сырғанай білетін, биікке әдемі секіретін. Жас жігіт адам ретінде де Иринаның көңілінен шығатын. Бұған қоса тәжірибелі әріптесінің айтқанын екі етпейтін болып шықты. Соның арқасында қаншама жанкешті жаттығуларды қыңқ етпей бірге жасасты. Ақыр соңында Иринаның арманы орындалды. 1973 жылы Братиславада өткен келесі әлем чемпионатында бұлар тұғырдың бірінші сатысынан орын алды. Екінші орынға Ираның бұрынғы жұптасы Алексей әйелі Людмиламен бірге жайғасты. Даңқты спортшы осылай тағы да биік белеске көтерілді. Ол өзінің мықты екенін, алға қойған мақсатын қалайда орындап шығатынын айдай әлемге танытты. Жаңа жұп бір-бірлерін емеуріннен түсінетіндерін бірден білдірді. Осы біріншілікте өнер көрсетіп жатқандарында музыка да кенет өшіп қалды. Ирина мен Александр сонда да сырғанауларын тоқтатпай, жалғастыра берді. Жаттығуды керемет орындап шыққан бұларға көрермендер тікелерінен тік тұрып, құрмет көрсетті. Көрген көрінісі есінен тандырған бас төреші қолын жайғаннан басқа ештеңе демеді. Бұл жетістікке бәрінен бұрын қайта қауышқан жаттықтырушысы Станислав Жук қатты қуанды. Бірақ бұл қауышудың ғұмыры ұзақ болмады. Ұдайы биікке ұмтылушы Жук бірде өзі үшін Роднинаның өтіп кеткен кезең екенін айтты. Әрине, Ирина ұстазымен ашық сөйлесіп, мәмілеге келуге тырысты, әйткенмен, алған бетінен қайтпайтын бапкерді қайта сабасына түсіру мүмкін болмады. Содан кейін бапкер Татьяна Тарасованы барып сағалады. Бұл атақты хоккей жаттықтырушысы Анатолий Тарасовтың қызы еді. Қызының белгілі спортшыны қарауына алғанын естіген ол сол түні кешке оған телефон соғып: «Қызым, енді біздің тегімізді ұятқа қалдырма, оларды биік белестен түсірме!» дегенді қадап айтқан екен. Осылайша алдымен бір-біріне үйренісу, сосын жаңа шыңдарды бағындыру жолындағы күресті күндер басталып кетті. Осы еңбектің түйіні 1976 жылғы Инсбрук Олимпиадасында шығып, үшеуі алтыннан алқа тағып қайтты. Бұл додадан қайтқасын көп ұзамай Ирина аяғының ауыр екенін аңғарды. Кейін бала іштен жарып алынды. Ұлды болған Ирина спортқа қайта келді. Ол өзінің табандылығы арқасында тағы да бұрынғы биігіне жетті. Сөйтіп, 1980 жылы әлем чемпионатымен бірге, Олимпиялық ойындарда да алтын медальдың иегері атанды. Біздің көздің шарасынан асып төгіліп тұрған жас туралы еске алуымыз осы додадан алынған еді. Спорттан қол үзгеннен кейін де Ирина өзінің керектілігін мойындату үшін көп тер төкті. Жаттықтырушы да болып көрді, институтта да сабақ берді. Сол аралықта Александрдың отбасылық өмірге бейім емес екені білінді. Үнемі Иринаның қалқасында жүріп келген жігіт өз бетінше тірлік істеуге жігерсіз болып шықты. Сондықтан Ирина онымен қоштасуына тура келді. Күйеусіз қалған ол Америкаға да барып, біраз жыл тұрып қайтты. Канаданың Калгари қаласында өтетін кезекті әлем чемпионаты қарсаңындағы соңғы жаттығулардың бірінде Алексей Уланов өзінің жұптасы Иринаны қолында ұстап тұра алмай қалды да, ол құлаған бойы айдынның қабырғасына басын қатты соғып алды. Ал олар өнер көрсету үшін мұз алаңына шыға келгенде, жанкүйерлер әшейінде көзінен от шашып тұратын жарқын жүзді Ираның өңі қағаздай аппақ болып кеткенін байқап, тіксініп қалды. Соған қарамастан спортшы қыз керемет сырғанап шықты да, зал толы көрермен осы жолы әлемнің төртінші мәрте чемпиондары атанған әйгілі жұпқа қуана қошемет көрсетті. Олар өнер көрсетіп болғаннан кейін тілшілерге күліп тұрып, сұхбат берді. Бірақ олардың бірде-бірі сол мезет осы күлкінің Ирина үшін қаншалықты қиынға түсіп тұрғанын сезген жоқ. Бұған оның ойламаған жерден соққы алып қалғаны ғана себепші емес-тін. Тап осы чемпионаттың алдында Алексей Уланов өзінің жұптасын ауыстыратынын мәлімдеп қойған. Ол Мәскеуден Ленинградқа кетіп, біраздан бері сөз байласып жүрген Людмила Смирновамен жұп құрмақ екен. Бұған дейін Одақ біріншілігінде Ирина Роднина Алексей Уланов ұдайы бірінші болып келсе, екінші орынды Людмила Смирнова Александр Сурайкин алып жүретін. Ирина өз жұптасының жүрегін жаулап алған сұлу Нева жағалауында тұратынын білсе де, мына шешім оны кәдімгідей абыржытып тастады. Бұл дегенің ол үшін өмірді қайта бастаумен бірдей нәрсе еді. Мәскеуге оралғаннан кейін спортшы қыз тап осы келген жерінен мәнерлеп сырғанауды тастап кетпек те болды. Бірақ артынан қайсар қыз қайта ширықты. Ол өзінің әлі де кәдеге жарайтынын алдымен өзіне, сосын Алексейге, содан кейін барып күллі көрерменге дәлелдеп шығуға бекінді. == Спорттық жетістіктері == === А. Улановпен бірге === Жарыс 1967—68 1968—69 1969—70 1970—71 1971—72 Қысқы Олимпиада ӘЧ ЕЧ КЧ === А. Зайцевпен бірге === Жарыс 1972—73 1973—74 1974—75 1975—76 1976—77 1977—78 1978—79 1979—80 Қысқы Олимпиада ӘЧ ЕЧ КЧ == Дереккөздер == == Сілтемелер == Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар Санат:КСРО мәнерлеп сырғанаушылары Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпиондары Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:1972 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1976 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1980 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Мәнерлеп сырғанаудан әлем чемпиондары Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Еуропа чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары 
'''NGC 5141''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46906, UGC 8433, MCG 6-30-4, ZWG 190.6, ZWG 189.65, KCPG 373A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5354''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49354, UGC 8814, MCG 7-29-11, ZWG 219.19, HCG 68B, near HD 121197. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5120''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 899, ESO 96-SC11, Ruprecht 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5472''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 19 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5472 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50345, MCG -1-36-8, IRAS14042-0513. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5183''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47432, UGC 8485, MCG 0-34-39, ZWG 16.79, KCPG 378A, IRAS13275-0127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5382''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5382 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49711, UGC 8885, MCG 1-36-7, ZWG 46,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5235''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47984, UGC 8582, MCG 1-35-12, ZWG 45.36, IRAS13335+0650. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5511A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда астроном Hough George ашқан болатын және NGC каталогында 5511A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50778, MCG 2-36-51, ZWG 74.142, VV 299, 8ZW 382. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5511A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5453''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 27 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5421B''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5421B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49950, UGC 8941, MCG 6-31-45, MK 665, 1ZW 78, KCPG 407B, IRAS13594+3403, KUG 1359+340, ZWG 191.33, VV 120, ARP 111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5421B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
каналы ''' Батыс Қазақстан облысының Ақжайық ауданындағы жасанды су жүйесі. == Гидрологиялық сипаты == Ұзындығы 32,3 км, арнасындағы ағынды су мөлшері 13 м3/с. Бойында мал суаратын тоған, су реттегіш қақпа және көпір салынған. Арна арқылы аудан аумағында 0,4 мың га көлтабандық жайылым суғарылады. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы каналдары 
'''NGC 5310''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 30 сәуірде Coolidge Phillip Sydney астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5310 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5362''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49464, UGC 8835, MCG 7-29-16, ZWG 219.26, KUG 1352+415, IRAS13527+4133. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5330''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49316, ESO 445-68, MCG -5-33-28A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5267''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 28 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48393, UGC 8655, MCG 7-28-49, ZWG 218,36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5213''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47842, UGC 8552, MCG 1-35-8, ZWG 45.28, VV 18, IRAS13321+0423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5459''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50215, UGC 9005, MCG 2-36-37, ZWG 74.90, NPM1G +13.0362. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5271''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 22 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48477, MCG 5-32-65, ZWG 161.120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5184''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47438, UGC 8487, MCG 0-34-41, ZWG 16.81, KCPG 378B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5296''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48811, MCG 7-28-62, ZWG 218.44, NPM1G +44.0258, KCPG 394A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5470''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 17 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50317, UGC 9020, MCG 1-36-19, ZWG 46.50, IRAS14040+0615. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Солтоноев, Белек Солтонкелди уулу''' (23 ақпан, 1878, Экинчи айылы, Жантай Чоң-Кеме уезі, Чоң-Кеме аңғары 1938) КСРО және қырғыз тарихшысы, КСРО және қырғыз ақыны, ағартушысы. == Өмірбаяны == Қарақол орыс-түзем мектебінде оқыған. Пішпекте қырғыздарға арналған бағбандық мектебінде оқыған. 1916 жылы Әтеке болысының болыс басқарушысы болып сайланды. 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісіне қатысып, басқа бірге Қытай асып кетеді. 1917 жылы елге қайтып келеді. Жетісуда кеңес өкіметін орнатуға қатысқан. 1920-24 жылдары солтүстік Қырғызстанда оқу-ағарту жұмысымен айналысқан. 1924 жылы қырғыз босқындарының істерімен Шығыс Түркістанда (Құлжа) болып қайтқан. 1927-37 жылдары Қырғыз АКСР Халкомсовының ғылыми қызметкері. 1937 жылы жазықсыз қамауға алынып, 1938 жылы атуға үкімделді. 1955 жылы ақталды. == Ғылыми еңбектері == Шежіре деректері мен еуропалық әдебиет материалдарының негізінде қырғыз халқының тарихы бойынша еңбек жазуға тырысты. Оның «Кызыл кыргыз тарыхы» (басқаша атауы «Кыргыз-казак тарыхы») деген қырғыз тілінде араб графикасымен жазылған бірегей еңбегі Кенеш Жусуповтың арқасында ғылыми айналымға енгізілді, кейін екі том болып басылып шықты (Бишкек, «Учкун», 1993). == Дереккөздер == Санат:1878 жылы туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Қырғыз билері ақындары Санат:КСРО ақындары тарихшылары Санат:КСРО тарихшылары Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:КСРО-да атылғандар Санат:КСРО-да ақталғандар Санат:Қайтыс болғаннан соң ақталғандар Санат:23 ақпанда туғандар 
Аиздар тұқымдасы '''Аиздар тұқымдасы''' (Aіzoaceae) бір жылдық шөптесін өсімдіктер. Негізінен Оңтүстік Африка аймағында өседі. Қазақстанда туысы шоғыршақ бар. Аиздар тұқымдасына жататын өсімдіктердің жапырақтары таспа тәрізді, сабақтың буынына шоғырланып сағақсыз орналасады. Гүлдер пішіні дұрыс, қос жынысты, тостағанша жапырақшалары бөлікке бөлінген, күлтелері болмайды. Ұсақ гүлдері сабағының ұшында, шатырша гүлшоғырына топталған. Аталығының саны 20, көбінесе шоқ-шоқ болып өседі. Жатыны ұялы. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жақтаулы қауашақ. ==Дереккөздер== Санат:Қос жарнақтылар 
'''NGC 5581''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51282, MCG 4-34-21, ZWG 133,38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5202''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47589, ZWG 17,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5804''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53437, UGC 9627, MCG 8-27-38, ZWG 248.32, KUG 1455+498A, IRAS14554+4952. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5445''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50090, UGC 8976, MCG 6-31-55, ZWG 191,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5498''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5498 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50639, UGC 9075, MCG 4-33-43, ZWG 132.80, ZWG 133,3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5049''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46166, MCG -3-34-37, UGCA 343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5419''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50100, ESO 384-39, MCG -6-31-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5390''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 18 наурызда Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5390 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49514, NGC 5371, UGC 8846, MCG 7-29-20, ZWG 219.29, IRAS13535+4042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5422''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49874, UGC 8935, MCG 9-23-24, ZWG 272,16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5027''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 17 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5027 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45936, UGC 8297, MCG 1-34-10, ZWG 44.28, NPM1G +06.0375, IRAS13108+0619. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5027 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айбас Қайбас''' Каспий маңы ойпатындағы шалғынды жазық сор. Ол Батыс Қазақстан облысы Орда ауданындағы Нарын құмының солтүстік жағын, шағын Берішарал өзен мен Аралсор көлі аралығын алып жатыр. Ұзындығы 20 км, ені 10 км, абсолют биіктігі 45 м. Төрттік кезеңнің құмдақты және құмды шөгінділерінен түзілген. Оның шалғынды қызыл қоңыр және бозғылт қызыл қоңыр сортаңды топырағында жусан, қоңырбасты, көкпек тағы басқа өсімдіктер өседі. ==Дереккөздер== Санат:Батыс Қазақстан облысы 
'''NGC 5201''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47324, UGC 8480, MCG 9-22-69, ZWG 271,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5444''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50080, UGC 8974, MCG 6-31-54, ZWG 191,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5015''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5015 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45862, MCG -1-34-12, IRAS13097-0404. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5015 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5478''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50430, UGC 9034, MCG 0-36-19, ZWG 18.55, UM 636, IRAS14055-0127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5866B''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы Пьер Франсуа Андре Мешен астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5866B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54267, UGC 9769, MCG 9-25-34, ZWG 274.33, KUG 1510+559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5866B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5190''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47482, UGC 8500, MCG 3-34-43, ZWG 101.60, ZWG 102.1, IRAS13282+1823. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5237''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48139, ESO 270-22, MCG -7-28-5, FAIR 160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5003''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45559, UGC 8228, MCG 7-27-33, ZWG 217,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5284''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5284 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 133-?4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5087''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46541, ESO 576-35, MCG -3-34-50, UGCA 350, IRAS13177-2021. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік-шығыс шетін ала орналасқан шоқы. == Жер бедері, сипаты == Абсолюттік биіктігі 608 м. Ұзындығы мен ені бірдей 5-6 км. Беткейлері аз тілімделген, едәуір тік, жартасты келеді. Топырағы қызыл коңыр. Дала өсімдіктері мен аң-құстары көп тараған. == Геологиялық құрылымы == Негізінен кембрий жыныстарынан түзілген. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''NGC 5585''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51210, UGC 9179, MCG 10-20-94, ZWG 295.45, KUG 1418+569, IRAS14182+5657, KARA 624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5269''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 97-SC4, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5340''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49012, MCG 12-13-13, ZWG 336.22, NPM1G +72.0115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5823''' Circinus шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 936, ESO 176-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Циркуль (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5458''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 27 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII in 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5057''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5057 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46202, UGC 8342, MCG 5-31-169, ZWG 160.176, NPM1G +31.0268. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5057 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5032A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5032A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45947, NGC 5032, UGC 8300, MCG 5-31-160, ZWG 160.166, KCPG 366B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5032A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5512''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50749, ZWG 163.6, NPM1G +31.0310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5323''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48785, UGC 8719, MCG 13-10-12, ZWG 353.25, IRAS13451+7704. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5412''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5412 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49644, UGC 8905, ZWG 336.33, NPM1G +73.0098. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''Айғай''' шоқы, Қарағанды облысы Осакаров ауданының шығысын ала, Шоқай ауылынан таман км, аудан орталығы Осакаровка кентінен таман 26 км жерде орналасқан. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Солтүстік-батыс беткейі тіктеу келген. Абсолюттік биіктігі 686 м. Протерозой жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Карбонатты қара топырағында бетеге, қызғылт көде, тал-шілік өседі. Жайпақ баурайлары мен етегі жыртылған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шоқылары Санат:Осакаров ауданы таулары 
'''NGC 5099''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5099 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46627, NPM1G -12.0449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5099 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5173''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47257, UGC 8468, MCG 8-25-5, ZWG 246.3, NPM1G +46.0259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5226''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47877. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5466''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан XII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5872''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 30 шілдеде Winlock Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54169, MCG -2-39-5, NPM1G -11.0427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5054''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 31 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5054 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46247, MCG -3-34-39, UGCA 344, IRAS13142-1622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5054 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5462''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5385''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: not an OCL. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5359''' Circinus шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 17 мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 66-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Циркуль (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5182''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 13 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47489, ESO 444-62, MCG -5-32-34, IRAS13278-2753. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Айғыз''' (туған-қайтыс болған жылы белгісіз), Құнанбайдың Күңке (Әйбөбек) мен Ұлжаннан кейінгі үшінші әйелі. Басқа әйелдеріне қарағанда, Ұлжан мен Айғыздың ауыл-үй, қонысы бір болып, балалары араласып, бірге өседі. Құнанбайдың шешесі Зере өз қалауымен осылардың қолында тұрған. Әуезовтің ел аузынан жинаған деректерінде мынадай жолдар кездеседі: «Абайдың екі шешесінің бірі Айғыз (бұл адамның сұлуы болған), Қажы: «Көкшені Бақанасқа, бұл өзенге Мамайды салам». Онда Сүйіндік болыс, Жуантаяқты да көшіреді, бұның аулын көшірмейді. Соны көшіріп келе жатып бір сұлу қыз көреді, қыз Айғыз, соны алады. Абайдың екі шешесі содан» Сондықтан жеңгелері екі шешені тел еміп өсті деп, Абайды «''Телқара''» атандырған. Жазушы «Абай жолы» эпопеясында Айғыздың шынайы, әсем тұлғасын жасаған. ==Дереккөздер== 
'''NGC 5541-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5541-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50991, UGC 9139, MCG 7-29-59, ZWG 219.65, ARAK 444, IRAS14144+3949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5541-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5495''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 13 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50729, ESO 511-10, MCG -4-34-1, AM 1409-265, IRAS14095-2652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5319''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы 27 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 84061, KUG 1348+340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5811''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53597, MCG 0-38-15, ZWG 20.43, KCPG 450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5042''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 25 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5042 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46126, ESO 508-31, MCG -4-31-43, UGCA 340, IRAS13127-2343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5446''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50112, NGC 5438, MCG 2-36-29, ZWG 74.75, NPM1G +09.0357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5485''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50369, UGC 9033, MCG 9-23-37, ZWG 272,30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5163''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47096, UGC 8453, MCG 9-22-62, ZWG 271.40, NPM1G +53.0156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5283''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 5283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48425, UGC 8672, MCG 11-17-7, MK 270, ZWG 317.6, NPM1G +67.0098. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5320''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49112, UGC 8749, MCG 7-28-76, ZWG 218.56, ZWG 219.1, IRAS13482+4136. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
жыныс қуаты жетілген еркегі. Шабыс кезінде Мінезіне, түр-түсіне қарай қойылған атаулары өте көп: *шақар айғыр *желқуық айғыр (мінезі) *құр айғыр *шу асау айғыр (бұрын қолға *сәурік (үйірге түспеген) *шалқұйрық *құбақай (түсі), т.б. Ертеде айғырды тек сыртқы мүсіні мен ата-енесінің ерекшелігіне қарай бағалаған. Жыныс қуаты жетілген, піштірілмеген жылқы тынышсыз болады, секірмейді. Сондықтан үйірге салатын айғырдан басқа жылқылар піштіріледі. Еркек жылқының жыныс қабілеті 1,5 жасында (тай) жетілгенімен, оны жасқа (дөнен) толмай үйірге салуға болмайды. Жас айғырдың үйірінде 10 15, толысқан айғырдың үйірінде 20 25, сақа айғырдың үйірінде 12 15 биеден болады. Бұл әдістің артықшылығы айғыр үнемі үйірде болады да, бие дер кезінде тоқтайды, кемшілігі айғырдың жыныс қуаты үнемді тіпті оның күші үздігуі де ғажап емес. Айғыр қолдан ұрықтандыру үшін де пайдаланылады. Бір айғырдың ұрығы 150 200 биеге жетеді және ішкі жыныс мүшесінде кемшілігі бар (жатыры қисық, т.б.) биелер Айғыр қосқанда үнемі қысыр қалатын болса, бұл әдісті қолданғанда құлындайды. Ғылымның дамуына байланысты үйірге салынатын айғыр жан-жақты зерттеліп, тексеруден өткізіледі. Осы ерекшеліктерге қарай айғырды бағып-күту әдістері де сан алуан. Айғыр (жеребец) жыныстық қуаты толық жетілген жылқының еркегі. Биеден гөрі А. ірі, салмағы да едәуір ауыр, шоқтығы биік, кеудесі кең омыраулы, мойны жуан, басы үлкен, сүйегі ауыр әрі берік, терісі қалың келеді. Тұқымына қарай еркек кұлынының жыныс қабілеті 8-9 айлығында жетілгенмен, шағылысуға алғашқы рет 3-4 жасында қосылады. Шағылыстыруға түскен А. үйірге тегіне, дене бітіміне, өнімділігіне, ұрпағының сапасына карап тандап қосу арқылы өсіріліп отырған жылқы тұқымын асылдандыруға болады. Үйірдегі бие саны айғырдың жасына және шағылыстыру тәсіліне байланысы өзгереді. Қолдан шағылыстырғанда 5-14 жасар А. бір маусымда 35-40, 15 жастан асқандары 20-30, ал алғашқы шағылысқа түскен жас 3-4 жасар А. 15-20 биеге дейін ұрыктандыра алады. Үйірге түскен ересек А-ға 20-25, ал жас және сақайған А.-ға 12-15 биеден бөлінеді. Қолдан ұрықтандырғанда бір А. ұрығымен бір маусымда 300 биеге дейін ұрықтандыруға болады. Тұқымдық А. шаруашылықтың бағытына қарай (мініс, жегіс, спорт не ет өндіру) тандалады. Осы ерекшеліктеріне байланысты А. бағып-күту әдістері де өзгешеленеді ==Дереккөздер== Санат:Иппология 
'''NGC 5442''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 11 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50189, MCG -1-36-6, VV 691, IRAS14020-0928. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5248''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48130, UGC 8616, MCG 2-35-15, ZWG 73.54, IRAS13350+0908. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5363''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49547, UGC 8847, MCG 1-36-2, ZWG 46.7, IRAS13536+0529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5193''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47582, ESO 383-15, MCG -5-32-37, AM 1328-325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5464''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5464 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50356, ESO 446-11, MCG -5-33-45, TOL 43, AM 1404-294, IRAS14041-2946. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5532A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5532A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51006, NGC 5532, UGC 9137, MCG 2-36-62, ZWG 74.156, 3C 296. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5532A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5447''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5447 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5285''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 29 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48688, ZWG 17.65, NPM1G +02.0351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5493''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50670, MCG -1-36-13, UGCA 386. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5308''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48860, UGC 8722, MCG 10-20-29, ZWG 295,12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Айғыржал''' Абай облысы Аягөз ауданы, Аягөз қалалық әкімдігі құрамындағы темір жол бекеті. ==Географиялық орны == Аудан орталығы Аягөз қаласынан солтүстікке қарай 31 км-дей жерде. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 188 адам (99 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 105 адамды (52 ер адам және 53 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері 
'''NGC 5289''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48749, UGC 8699, MCG 7-28-58, ZWG 218.42, IRAS13430+4145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5287''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 25 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48741, MCG 5-32-79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5225''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47731, UGC 8540, MCG 9-22-78, ZWG 271,50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5536''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50986, UGC 9136, MCG 7-29-57, ZWG 219.64, IRAS14143+3944. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5293''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48854, UGC 8710, MCG 3-35-24, ZWG 102,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5416''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49991, UGC 8944, MCG 2-36-14, ZWG 74.52, IRAS13597+0940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5292''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48909, ESO 445-31, MCG -5-33-8, IRAS13447-3041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5396''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49604, NGC 5375, UGC 8865, MCG 5-33-27, ZWG 162.35, IRAS13546+2924, KARA 605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5580''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51312, NGC 5590, UGC 9200, MCG 6-32-6, ZWG 192,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5327''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49234, UGC 8768, MCG 0-35-21, ZWG 17.78, IRAS13494-0157. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айғыржал''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының шығыс шетін ала Егіндібұлақ ауылының шығысына қарай 50 км жерде орналасқан тау. Абсолюттiк биіктігі 761 м. Ұзындығы км, енді жері км. == Жер бедері, геологиясы == Солтүстік беткейі тік, түпкі жыныстары жалаңаштанған тас көмір дәуірінің түзілген. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында бетеге, қызғылт көде өседі, шоқ-шоқ қараған кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 5106-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5106-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46599, NGC 5100-2, UGC 8389, MCG 2-34-9, ZWG 72.50, IRAS13184+0914, NPM1G +09.0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5106-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5326''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49157, UGC 8764, MCG 7-28-82, ZWG 218.61, ZWG 219,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5247''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48171, ESO 577-14, MCG -3-35-11, UGCA 368, IRAS13353-1737. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5936''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55255, UGC 9867, MCG 2-39-30, ZWG 78.1, ZWG 77.137, IRAS15276+1309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5843''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5843 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53996, ESO 387-4, MCG -6-33-13, IRAS15043-3608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5122''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5122 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46848, MCG -2-34-43, 2SZ 43, PRC B-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5554''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5554 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51160, NGC 5564, ZWG 47,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5431''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50046, MCG 2-36-20, ZWG 74,65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5847''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53928, MCG 1-38-30, ZWG 48.120, IRAS15039+0633. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5347''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49342, UGC 8805, MCG 6-31-7, ZWG 191.7, KUG 1351+337A, IRAS13510+3344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Айғыржал''' Өлеңті өзенінің сол жағалауында орналасқан тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау қаласынан қарай 40 км жерде. Абсолюттк биіктігі 440 м. қарай ұзындығы 10 км, ені км доға тәріздес созыла орналасқан. == Геологиялық құрылымы == ыдырау нәтижесінде түзілген аласа таулар қатарына жатады. == Жер бедері == Шығысы, батысы мен оңтүстігі жазық, солтүстігі тік жарлы келген. Солтүстік беткейінің баурайында Қызылсор тұзды көлі жатыр. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''NGC 5388''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5388 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5365B''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5365B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49750, ESO 271-9, MCG -7-29-3, IRAS13555-4343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5365B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5876''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54110, IC 1111, UGC 9747, MCG 9-25-28, ZWG 274,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5819''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 5819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53251, NGC 5808, UGC 9609, ZWG 337.23, IRAS14540+7319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5200''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 30 сәуірде Coolidge Phillip Sydney астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5200 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5378''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49598, UGC 8869, MCG 6-31-27, ZWG 191,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5309''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 27 сәуірде Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5309 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5186''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 29 маусымда Hartwig Carl Ernst Albrecht астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5186 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47426, ZWG 72.103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6021''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56482, UGC 10102, MCG 3-41-5, ZWG 108.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5408A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5408A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Henize 959, HII not PN in N5408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5408A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Айғыржал''' Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданының солтүстігіндегі тау массиві. Жаңаарқа кентінен қарай 30 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 803 (Омарбек). == Геологиялық құрылымы == Тау массиві тас көмір жүйесі мен протерозойдың гранитті интрузивтерінен түзілген. == Жер бедері == Беткейлері жайдақ, тегіс болып келеді. Солтүстік беткейінен Құланөтпес өзені, оңтүстігінен Сарысу өзенінің салалары бастау алады. == Өсімдігі == Қызғылт қоңыр топырағында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. Беткейлері жайылымдыққа, шабындыққа кеңінен пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы таулары 
'''NGC 5432''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5432 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5301''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48816, UGC 8711, MCG 8-25-41, ZWG 246.23, IRAS13443+4621. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5393''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49863, ESO 445-87, MCG -5-33-35, IRAS13576-2838. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5491B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5491B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 214225, NPM1G +06.0411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5491B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5589''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51300, NGC 5588, UGC 9197, MCG 6-32-5, ZWG 192,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5999''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 946, ESO 178-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5449''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 27 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5312''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49075, MCG 6-30-92, ZWG 190.61, NPM1G +33.0291. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5553''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51105, UGC 9160, MCG 5-34-17, ZWG 163,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5105''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46664, MCG -2-34-39, IRAS13191-1256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Елдес Омарұлы Тиесов''' (29 ақпан, 1892, Қостанай уезi, Қонай ауылы (қазіргі Бейімбет Майлин ауданы) желтоқсан, 1937) қоғам қайраткерi, ғалым (лингвист және математик), публицист және аудармашы. == Өмірбаяны == Қыпшақ тайпасының Қарабалық руынан шыққан. 1892 жылы 29 ақпанда (Бұл күн тек төрт жыл сайын кібісе жылда келетін болғасын, ережелер бойынша құжаттарда наурыздың бірі деп көрсетілген) Қостанай уезiнiң Қонай ауылында дүниеге келген (қазiргi Г. Белинский атындағы агроконцерн, Таран ауданы). Алғашында Елдес ауылдың молдасынан хат таныды, содан соң Қостанай орыс-қазақ училищесiн бiтiрiп, Дубай ауылында мұғалiм болып жұмыс iстейдi. Үш жыл (1917 ж. ақпан айына дейiн) жергiлiктi соттың кеңсесiнде қызмет еттi. Сол жылдары оны Минск қаласындағы Земство Одағына хатшы қызметiне шақырады. 1917 жылы оқулық дайындау комиссиясының мүшесi етiп тағайындайды. Азамат соғысы жылдары Елдес Омарұлы Қостанай уезi бойынша «Алаш Орданың» комиссары және Қостанайдағы бөлiмшесiнiң төрағасы дәрежесiнде қызмет еттi. 1917 жылы Орынбор қаласында өткен II бүкiл қазақ-қырғыз құрылтайында Қазақстанда ұлттық автономия Алаш Орда атты өкiмет құру туралы шешiм қабылдаған болатын. Бұл бастаманың басында «Алаш» партиясы тұрды, ал осы бағдарламаның авторларының бiрi замандастары жан-жақты бiлiмi, таланты үшiн қазақтың Ломоносовы деп атаған белгiлi Елдес Тиесов болған едi. 1920 жж. бастап Орынбордағы халыққа бiлiм беру комиссариатының мектеп бөлiмiнде қызмет ете жүрiп, өлкелiк академиялық орталықтың қызметкерi болды. Елдес Омарұлы да «халық жауы» деп айыпталып, ОГПУ-дың үкiмiмен 58 бабы бойынша он жылға сотталды. Көп кешiкпей сол ОГПУ Елдес Омарұлын ату жазасына кестi, бiраз уақыт өткен соң бұл үкiм өзгертiлдi. Алғашқы жылдарын (оған дейiн Елдес Мәскеудегi Бутырка түрмесiнде отырған) ол Карелияда өткiздi. 1933 жылдың шiлдесiнде Елдес Омарұлы мерзiмiнен бұрын босатылды, бiрақ ол бостандық көпке ұзамады. Елдес Омарұлы алғашқылардың бiрi болып Мұхтар Әуезовтың ғылыми еңбектерi туралы пiкiр жазған. Ол М. Әуезовтың еңбектерiне жоғары баға бердi. Мұхтар Әуезов 1927 жылы туған ұлының атын Елдес Омарұлының құрметiне Елдес деп қойды. Белгiлi ғалым Елдес Омарұлы ғалым-филолог Телжан Шонановпен көп жылдар бойы дос болды. 1937 жылы Шонановқа «халық жауы» деген айып тағылғанда, Е. Омарұлы досының сөзiн сөйлеп, құтқарып қалғысы келдi, бiрақ оның өзiне де «халық жауы» деген жалған айып тағылды. Алдымен, ҚазГУ-дiң жатақханасында тұрып жатқан жерiнен шығарып жiбердi. 1937 жылдың 20 қарашасында ол тұтқындалып, желтоқсанның бiрiнде ату жазасына кесiледi. Е. Омарұлы тек 1989 жылы ғана ақталды. == Шығармалары == Елдес көптеген оқулықтардың авторы. Атап айтқанда, математика, алгебра, физика, тригонометрия, геометрия оқулықтарын орыс тiлiнен, немiс тiлiнен аударып, өңдеп, өзi толықтырып отырды. Көптеген геометриялық терминдер Елдестің аудармасында мәндi де, мағыналы. Мысалы, геометрия пiшiндеме, теорема түйiн, трапеция қостабан т.с.с. Ғылыми еңбектерiнiң басым көпшiлiгiн орыс тiлiнде жазған. Оның iшiнде «Упражнения по синтаксису» (Синтаксис жаттығулары) «О сочетании звуков казахского языка» (Қазақ тiлiндегi дыбыс үндестiгi) «Новые правила казахском шрифте» (Қазақ қаріптерiнiң жаңа ережелерi) «Ученая деятельность Ахмета Байтурсынова» (Ахмет Байтұрсыновтың ғылыми еңбектерi) сияқты еңбектерi орыс тiлiнде жазылған. Ал, бастауыш сыныптарда өзi жазған «Әлiппенi» қолданды. Бұл оқулық қазақтың билердiң шешендiк сөздерiне негiзделген. Өкiнiшке орай, бұл оқулық баспадан шықпай қалды. == Есте қалдыру == 1997 жылы бұрынғы Қостанай орыс-қазақ училищесiнде (қазiргi көркемөнер мектебi) даңқ таңбасы ашылды. == Отбасы == Ғалымның жеке өмiрi де бақытты болған жоқ. Оның зайыбы Ташкент қаласындағы Германия консулының қызы Эльза Адамовна Берте болатын. Тұңғышына Кенесары Қасымовтың құрметiне Кенехан деген ат қойды. Кейiнiрек әйелi мен баласының өмiрiне қауiп төнбесiн деп ажырасып кетедi. Ал, ұлының туу туралы куәлiгiнде Генрих Берте деп жазылды. Ұлының тағдыры белгiсiз, тек қана II Дүниежүзiлiк соғысқа қатысқаны, ұшқыш болғаны туралы қысқа ғана дерек бар. == Дереккөздер == Санат:Бейімбет Майлин ауданында туғандар Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Қазақстан математиктері Санат:Қазақ тілін зерттеушілер Санат:Қазақстан көсемсөзшілері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:КСРО-да атылғандар Санат:КСРО-да ақталғандар 
'''Айғыркөл''' Атырау облысы Қызылқоға ауданы Қарабау кентінен оңтүстікке қарай 19 км жерде орналасқан көл. == Гидрографикасы == Аумағы 16,1 км2. Ұзындығы 5,1 км, ені 1,7 км. Суы тұщы. Көлді Жарыпшыққан өзені кесіп өтеді. Табан балық өседі. Қараша айының аяғында мұзы қатып, сәуір айының бас кезінде ериді. == Дереккөздер == Санат:Қызылқоға ауданы көлдері Санат:Ойыл су алабы 
'''NGC 5011C''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5011C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45917, ESO 269-68, DCL 531, FAIR 464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5011C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5520''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50728, UGC 9097, MCG 8-26-13, ZWG 272.43, IRAS14105+5034. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5376''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49489, UGC 8852, MCG 10-20-47, ZWG 295.25, IRAS13536+5945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5344''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49085, ZWG 336.26, NPM1G +74.0102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5558''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51140, NGC 5552, ZWG 47,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5540''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50883, MCG 10-20-90, ZWG 295,41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5394''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49739, UGC 8898, MCG 6-31-33, ZWG 191.24, KUG 1356+376A, 1356.4+3742, IRAS13564+3741, KCPG 404A, VV 48, ARP 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5420''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50121, MCG -2-36-6, IRAS14012-1422. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5914B-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 16 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5914B-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54653, MCG 7-31-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5914B-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5989''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 25 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55802, UGC 9985, MCG 10-22-34, ZWG 297.28, IRAS15405+5954. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Айдар ''' сөзінің бірнеше мағынасы бар: '''Елді мекендер:''' Айдар Жетісу облысы Қаратал ауданындағы ауыл. Айдар Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған. '''Басқа мағыналар:''' Айдар қазақтарда ер адамдар есімі Айдар Батыс Қазақстан облысындағы көл аты. Айдар төбесінің орайындағы тумысынан алынбаған бір шоқ қарын шашы арнайы қалдырылады. Айдар сандықтың құлып салатын кекіл темірі. Айдар (сөздің мағыналары) 
'''NGC 5279''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48482, UGC 8678, MCG 9-22-102, MK 271A, 1ZW 69, KCPG 390B, ARP 239, ZWG 271.58, ZWG 272.3, VV 19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5866''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы Пьер Франсуа Андре Мешен астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53933, 102, UGC 9723, MCG 9-25-17, ZWG 274.16, IRAS15051+5557. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5096''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46506, MCG 6-29-76, ZWG 189.51, VV 633, triple system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5197''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47546, ZWG 17.3, NPM1G -01.0381. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5879''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5879 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54117, UGC 9753, MCG 10-22-1, ZWG 297.4, IRAS15084+5711. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5474''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50216, UGC 9013, MCG 9-23-32, ZWG 272,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5930''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5930 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55080, UGC 9852, MCG 7-32-7, ZWG 222.7, KCPG 466B, IRAS15243+4150, 1ZW 112, VV 823, ARP 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5830''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53674, UGC 9670, MCG 8-27-56, ZWG 248.47, IRAS15001+4804. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5227''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 13 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47915, UGC 8566, MCG 0-35-10, ZWG 17.29, IRAS13328+0140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5500''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50588, UGC 9070, MCG 8-26-8, MK 806, ZWG 247.7, NPM1G +48.0261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Айдаргүл ''' (''Alcea'') құлқайырлар тұқымдасына жататын екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде Жерорта теңізі жағалауында, Орта және Орталық Азияда тараған 60-қа жуық түрі белгілі. Қазақстанда далалық, шөлдік, шалғындық, тасты, тастақты, құмды, егістік жерлерде өсетін түрі бар. Жиі кездесетін түрі жалаңгүл Биіктігі 50 200 см, сабағы тік, кейде иіле өседі. Гүлдері ірі (30 см), қос жынысты, саусақ салалы гүлшоғырына топталған. Тостағаншасы жапырақты, қара қызылдан ақ түске дейін өзгеріп тұратын күлтесінің жоғарғы жағы ойма, төменгі жағы тырнақша тәрізді созылған. Мамыр қазан айларында гүлдеп, шілде қазанда жемістенеді. Жемісі бөлшекті, 18 40 жемісшеден тұрады. Тұқымы бүйрек пішіндес. Айдаргүл мал азықтық, дәрілік, әсемдік өсімдік. Гүлінен ара бал жинайды. Сабағынан алынатын талшықты қап, жіп, арқан жасауға пайдаланады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 5564''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51160, NGC 5554, ZWG 47,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5305''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48930, UGC 8729, MCG 6-30-87, ZWG 190,57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5418''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49997, UGC 8946, MCG 1-36-16, ZWG 46.40, IRAS13597+0755. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5586''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5586 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5331-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 13 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5331-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49264, UGC 8774, MCG 0-35-22, ZWG 17.82, VV 253, KCPG 401A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5331-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5222-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5222-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93122, UGC 8558, MCG 2-35-5, ZWG 73.39, KCPG 383B, ARP 288, VV 315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5222-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5439''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49965, UGC 8947, MCG 8-26-2, ZWG 247.3, KARA 609, IRAS14000+4632. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5832''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53469, UGC 9649, MCG 12-14-15, ZWG 337.25, KAZ 409, IRAS14575+7152, KARA 656. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6050B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6050B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57053, IC 1179B, UGC 10186, MCG 3-41-92, KCPG 481A, DRCG 34-155, ZWG 108.118, ARP 272. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6050B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5367''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4347, ESO 325-N*36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Айдарлы:''' '''Елді мекендер:''' Айдарлы Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы ауыл. Айдарлы Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл. Айдарлы Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. Айдарлы Жетісу облысы Панфилов ауданындағы ауыл. Айдарлы Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл. Айдарлы Қызылорда облысы Сырдария ауданындағы ауыл. '''Таулар:''' Айдарлы Ақмола облысы Бұланды ауданындағы шоқы. Айдарлы Ерейментау тауының солтүстік тарамдары. 
'''NGC 5490B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5490B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50572, MCG 3-36-67, ZWG 103.97, KUG 1407+177. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5490B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5401''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5401 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49810, UGC 8916, MCG 6-31-40, ZWG 191,28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5281''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 911, ESO 97-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5463''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50299, NGC 5463A, UGC 9017, MCG 2-36-40, ZWG 74.102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5434A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5434A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50077, NGC 5434, UGC 8965, MCG 2-36-22, ZWG 74.68, KCPG 410A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5434A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5398''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBdm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49923, ESO 384-32, MCG -5-33-37, UGCA 379, AM 1358-324, IRAS13584-3249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5537''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51047, MCG 1-36-32, ZWG 46.82, IRAS14151+0717. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5430''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49881, UGC 8937, MCG 10-20-62, MK 799, ZWG 295.32, IRAS13591+5934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5175''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: sup on 5174. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5891''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54491, MCG -2-39-15, IRAS15134-1118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Айдархан бөгені ''' Қараөзеннің төменгі сағасындағы бөген. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысының Казталов және Жаңақала аудандары жерінде орналасқан. 1974 жылы іске қосылды. == Гидрологиялық сипаты == Аумағы 55,7 км², ұзындығы 21,0 км, енді жері 4,5 км, орташа тереңдігі 0,95 м, ең терең жері 9,1 м. Суының көлемі 52,3 млн м³. Су жиналатын алабы 12 700 км². Бөген суымен 14,6 мың га жер көлдете суғарылады. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы гидрографиясы 
'''NGC 5384''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49707, UGC 8886, MCG 1-36-8, ZWG 46.23, ARAK 434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5307''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 312+10.1, ESO 221-PN11, AM 1347-505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5291-2''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5291-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48894, MCG -5-33-5, AM 1344-301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5291-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5222-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5222-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47871, UGC 8558, MCG 2-35-5, ZWG 73.39, KCPG 383A, ARP 288, VV 315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5222-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5593''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 926, ESO 175-SC8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5862''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53900, ZWG 274.15, NPM1G +55.0221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5860''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0+S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 17 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5860 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53939, UGC 9717, MCG 7-31-33, MK 480, double system, contact, IRAS15047+4249, ZWG 221.28, 1ZW 102, KCPG 454A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5860 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5481''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50331, UGC 9029, MCG 9-23-36, ZWG 272.28, KCPG 416B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5451''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 27 сәуірде астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 5451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5317 (NGC 5364)''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49555, NGC 5364, UGC 8853, MCG 1-36-3, ZWG 46.9, IRAS13536+0515. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айкене құмы ''' Жамбыл облысының батыс бөлігіндегі құмды алқап. Қаратау жоталарының солтүстік-шығыс жағындағы Талас өзенінің төменгі салалары мен Мойынқұм құмының аралығында орналасқан. Ұзындығы 80 км-ге жуық, ені 35 км, жалпы аумағы 3200 км². Құм алқабының оңтүстік жатаған жонды, солт. төбелі болып келеді. Климаты тым континенттік. Қаңтардағы ауаның температурасы –8 10°С, шілдеде 25 27°С. Жауын-шашынның орташа мөлшері жылына 150 200 мм. Негізінен сексеуіл, жүзгін, эфедра, жусан, ал сортаң жерлерінде қара сексеуіл, күйреуік өседі. Айкене құмы мал жайылымы үшін пайдаланылады. ==Дереккөздер== Санат:Жамбыл облысы құмды алқаптары 
'''NGC 5511''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Hough George астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50771, NGC 5511B, MCG 2-36-50, ZWG 74.141, VV 299, 8ZW 381. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5019''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45885, UGC 8288, MCG 1-34-9, ZWG 44.27, IRAS13101+0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5383''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49618, UGC 8875, MCG 7-29-23, MK 281, KUG 1355+420, IRAS13550+4205, ZWG 219,33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5921''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54849, UGC 9824, MCG 1-39-21, ZWG 49.146, IRAS15194+0514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5499''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 13 мамырда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 5499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50623, UGC 9074, MCG 6-31-76, ZWG 191.60, IRAS14086+3609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5318''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5318 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49139, UGC 8751, MCG 6-30-96, ZWG 190,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5318 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5974''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55694, UGC 9952, MCG 5-37-10, ZWG 166.25, ARAK 482, IRAS15370+3155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5373''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49620, ZWG 46.14, NPM1G +05.0406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5193A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5193A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47568, ESO 383-14, MCG -5-32-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5193A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5159''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 30 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47235, UGC 8460, MCG 1-34-22, ZWG 44,88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айқайың''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. ==Жалпы мәліметтер== Еуразияның және Солтүстік Африканың қоңыржай белдеулерінде өсетін 30-дан астам түрі белгілі. Қазақстанның Атырау, Жамбыл, Қарағанды, Қызылорда, Қостанай, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Алматы облыстарындағы тау беткейлерінде, өзен аңғарларында, құмды, сортаң жерлерде өседі. ==Қазақстанда тарауы== Алматы облысының тау беткейлерінде, өзен аңғарларында, құмды, сортаң жерлерде өседі. Сондай-ақ Қазақстанның басқа аймақтарындада кездеседі. Ең көп тараған түрі Түркістан Айқайыңы, Африка Айқайыңы, тағы басқа Биіктігі 5-40 см, сабақтары түбінен тарамдалған. Жапырағы сопақша, бүтін жиекті, кейде ойық, бедерлі келеді. Гүлдері күлгін қызғылт түсті, қалың гүл шоғырына топтасқан. Наурыз-мамыр айларында гүлдейді. Наурыз-шілдеде жеміс береді. Жемісі қысқа, жуан сағақты бұршаққын. Тұқымы бір не қос қатарлы орналасады. Айқайың құнарлы мал азығы. Оны халық медицинасында да пайдаланады. Елімізде Айқайыңның түрі бар, оның ішінде ең көп тарағандары: Түркістан Айқайыңы, түкті Айқайың, жеміс Айқайыңы, Aфрика Айқайыңы. Олардың биіктігі 40 см, сабақтары түбінен тарамдалған. Жапырағы сопақша бүтін жиекті, кейде ойық, тісті келеді. Гүлдері күлгін қызғылт түсті, қалың гүлшоғырына топталған. Наурыз мамыр айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Жемісі қысқа, жуан сағақты бұршаққын. Тұқымы бір не қос қатарлы орналасады. Айқайың құнарлы мал азығы. Оны халық медицинасында да пайдаланады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 5189''' Шыбын шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4274, PK 307-3.1, ESO 96-PN16, CS=14.1, AM 1329-654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шыбын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5409''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49952, UGC 8938, MCG 2-36-9, ZWG 74,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5437''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 28 маусымда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50113, IC 4365, MCG 2-36-28, ZWG 74,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5437 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5343''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49412, MCG -1-35-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5532''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51006, NGC 5532A, UGC 9137, MCG 2-36-62, ZWG 74.156, 3C 296. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5504C''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5504C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50713, UGC 9086, MCG 3-36-82, ZWG 103.115, KUG 1409+161B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5504C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4842-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4842-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44337, NGC 4842A, MCG 5-31-30, ZWG 160.46, DRCG 27-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4842-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4809''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 18 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43969, UGC 8034, MCG 1-33-22, ZWG 43.62, KCPG 358A, IRAS12523+0255, VV 313, ARP 277, UM 523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4839''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4839 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44298, UGC 8070, MCG 5-31-25, ZWG 160.39, DRCG 27-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4816''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44114, UGC 8057, MCG 5-31-10, ZWG 160,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Айқоныс''', ''Айқамыс'' Тобыл алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Денисов ауданы Шұңқыркөл ауылының орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 7,3 км2, теңіз деңгейінен 228 биіктікте жатыр. Ұзындығы 3,7 км, енді жері 2,7 км, жағалауының ұзындығы 11,1 км. Негізінен еріген қар суымен толысады. Қуаң жылдары суы аздап тартылады. Суы тұзды кермек, сілтілігі төмен. Жағалауы жайпақ, боз, селеу, жусан өседі. Санат:Денисов ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 4832''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44361, ESO 323-51, MCG -6-29-1, DCL 420. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4860''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4860 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44539, MCG 5-31-54, ZWG 160.215, DRCG 27-194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4860 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4819''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44144, UGC 8060, MCG 5-31-14, ZWG 160,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4837-1''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4837-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44188, UGC 8068, MCG 8-24-11, ZWG 245.6, 1ZW 46, IRAS12545+4834. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4837-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4853''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4853 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44481, UGC 8092, MCG 5-31-48, ZWG 160.68, KUG 1256+278B, DRCG 27-43, IRAS12561+2752, 2ZW 67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4853 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1740''' Орион шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 11 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16589, MCG -1-13-46, NPM1G -03.0222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3342''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31768, NGC 3332, UGC 5807, MCG 2-27-38, ZWG 65.80, Todd 24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4861''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4861 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44536, IC 3961, UGC 8098, MCG 6-29-3, ZWG 189.5, KUG 1256+351, MK 59, 1ZW 49, ARP 266, VV 797, KCPG 362A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4861 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 3340''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 30 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31892, UGC 5827, MCG 0-27-42, ZWG 9.101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4848''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44405, UGC 8082, MCG 5-31-39, ZWG 160.55, IRAS12556+2830, DRCG 27-220, KUG 1255+285. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Айлауық ''' () айлауыктар тұқымдасына жататын екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер, кейде бұта; өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде Жерорта теңізі маңында, Батыс және Орта Азияда, Батыс Қытайда өсетін 150-дей түрі белгілі. Қазақстанда 10 түрі анықталған, топырақ талғамайды, тастақты, сортаңды жерлерде де өсе береді. Жиі кездесетін түрі гмелина Айлауығы (Onosma gmelіnі). Биіктігі ''20 50 см'', сабақтары бірнешеу, бұталы, түкті. Жапырақтары ұзын, ''15 см''-дей. Тостағаншасы бөлек жапырақшалы, күлтесі ақ, сары, қызғылт не көгілдір түсті, ернеуі бөлікке тілімденген, сыртын тікен тәрізді қатты түк басқан. Аталығы 5, аналығы біреу. Мамыр шілде айларында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жемісі жаңғақша. Айлауық халық медицинасында дәрілік өсімдік, кейде бал арасы үшін қолдан өсіріледі. Аналық айлауық (Onosma stamіneum) деген түрі Солтүстік Үстіртте өте сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, Маңғыстау облысының «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Дереккөздер== Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 3344''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31968, UGC 5840, MCG 4-25-46, ZWG 124.60, KARA 435, WAS 14, IRAS10407+2511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 3344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4815''' Шыбын шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 13 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4815 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 893, ESO 96-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Шыбын (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4823''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 4823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 1729''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16529, MCG -1-13-43, IRAS04577-0325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 1729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4872''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44624, MCG 5-31-68, ZWG 160.230, DRCG 27-130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4893''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44690, IC 4015, UGC 8111, MCG 6-29-8, NPM1G +37.0379, ZWG 189.10, VV 222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4887''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 21 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44796, MCG -2-33-87, IRAS12580-1423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4874''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4874 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44628, UGC 8103, MCG 5-31-70, ZWG 160.231, 1257.2+2814, DRCG 27-129. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4901''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4901 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44684, UGC 8112, MCG 8-24-19, ZWG 245.9, NPM1G +47.0239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4881''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4881 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44686, UGC 8106, MCG 5-31-75, ZWG 160.238, DRCG 27-217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4881 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Айлауықтар тұқымдасы ''' (лат. бір, екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер. 100-ге жуық туысы, 2000-дай түрі бар. Қазақстанда айлауықтар тұқымдасының 40 туысы, 130-дай түрі кездеседі. Сабағы цилиндр тәрізді, оған жай жапырақтары кезектесіп орналасады. Жапырағының сыртын қалың түк басқан. Гүлшоғыры бұйра, кейде қос бұйра. Толық жетілгенде жазылып, шашақ гүлшоғырына ұқсайды. Әрбір гүлінің тостағанша және күлте жапырақтарының негізі кірігіп, түтік түзеді. Аталығы 5, аналығы біреу болады, ол екі жеміс жапырағынан тұрады. Алдымен екі ұялы, кейін жалған пердемен бөлініп төрт ұялы, әр ұясында бірден тұқым бүршігі жетіледі. Жемісі жаңғақша. Жемістері гүл қасы қасаңданып кеуіп кеткен түкті өсінділері арқылы мал жүніне жабысып таралады. Айлауықтар тұқымдасы негізінен бал беретін және бағалы дәрілік өсімдіктер. Оның көптеген түрінің гүлінен ара бал жинайды. Бояғыштар жасау үшін де пайдаланылады. Мал сүйсініп жемейді. ==Дереккөздер== 
'''NGC 4933B''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4933B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45142, IC 4173, MCG -2-33-101, ARP 176. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4933B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4967''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45281, MCG 9-22-5, ZWG 270.50, ZWG 271,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4963''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4963 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45315, UGC 8190, MCG 7-27-30, ZWG 217.10, IRAS13035+4159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4926B''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4926B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83758, DRCG 27-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4926B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4863''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44650, MCG -2-33-81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5012''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45795, UGC 8270, MCG 4-31-12, ZWG 130.16, KUG 1309+231, IRAS13091+2310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5073''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46441, MCG -2-34-25, UGCA 346, FGC 1594, IRAS13167-1435. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4938''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45044, MCG 9-21-91, ZWG 270,42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4873''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4873 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44621, MCG 5-31-69, ZWG 160.229, DRCG 27-155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5009''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5009 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45739, UGC 8258, MCG 8-24-61, ZWG 245,25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Қарқаралы қаласы''' Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы қала, аудан және Қарқаралы қалалық әкімдігі орталығы. == Атауы == Қарқаралы қаласының атауы қазақ әйелдерінің дәстүрлі бас киімі Қарқарамен байланысты. Қарқаралы тауларының алыстан қарағандағы пішіні ''Қарқара'' бас киіміне ұқсап кетеді екен. == Географиялық орны == Қала Қарағанды облысының шығыс бөлігінде, Қарағанды қаласынан қарай 220 км жерде, теңіз деңгейінен 815 биіктікте жатыр. Ең жақын темір жол станциясы Қарағайлы (25 шақырым) жақпар-тасты келген көрікті Қарқаралы тауларының шығыс етегінде, Қарқаралы өзенінің екі жағасында жайғасқан. == Тарихы == Қарқаралы 1824 жылы сәуірдің күні Сібір қазақтары дала орталығы станица негізінде, Ресей империясының әскери бекінісі ретінде қаланған. 1868 жылы уездік қалаға айналды. 1928 жылға дейін Семей облысына қарасты Қарқаралы уезінің, 1928-1930 және 1934-1936 жылдары Қарқаралы округінің орталығы болды. 1930-1934 және 1936 жылдан Қарқаралы ауданының орталығы. 19-ғасырдың екінші жартысында жері шұрайлы, жайылымы малға, қойнауы кенге бай Қарқаралы Орта Азия мен Қытайдан Сібірге баратын керуен жолының торабы ретінде маңызды сауда, кәсіпшілік және мәдени ағарту орнына айналды. Мұнда саяси тұтқындар жер аударылды. Қарқаралының солтүстігіндегі Қарасор көлінің жағасында 1848 жылдан 1930 жылға дейін белгілі Қоянды жәрмеңкесі өтіп тұрды. Мұнда талантты әншілер мен артистер (Ә.Қашаубаев, И.Байзақов, Ж.Шанин, Қ.Қуанышбаев, М.Уәлиева өз өнерлерін, ал Қажымұқан Мұңайтпасов күрес бәсекесін көрсетіп тұрған. Қарқаралы тарихы ұлы Абайдың есімімен тығыз байланысты. Әкесі Құнанбай қажы Қарқаралыда көктөбелі күмбезді мешіт салдырып өз атын ұрпақтарына мәңгілік ескерткіш қылып қалдырып кеткен кемеңгер еді. == Қала келбеті == Самал көліне төбеден көрініс Қарқаралы ешбір қалаға ұқсамайтын, өзіндік кескін-келбеті, сәулеттік өзгешелігі, бай тарихы бар өңір. Бір қаланың өзі мыңдаған туристерге жәдігерін ұсына алатын эскпонаты көп орталық. Тарихқа көз жүгіртсек, құла түзде құлан, арқар жайылып, аю мен бұлан жортқан замандарда бұл өңірде жер бетіндегі ең алғаш мекендеген адам баласы болғаны белгілі. Тіпті, жыртқыш жануардың ең алғашқы тұқымдасы динозаврлардың болғанын да тарих ақиқаттады. Оған дәлел қала басындағы «Суық бұлақ», «Үш үңгір» қазба орындары. Қала іргесіндегі Кент тауларының Талды қорымынан табылған «Алтын адам» жәдігері де көне сақ, ғұн тайпаларының дәуірлеу кезеңінің белгісі. Бұған қарап арқа төсіндегі Қарқаралының мыңжылдан астам тарихы бар, ескі жұрт екенін бағамдаймыз. Кент, Алат, Талды қоныстары жарты әлемді жайпаған ұлы бабаларымыздың құтты мекені болғаны айғақты тарих. == Өзін-өзі басқаруы == Тарихи өлке Қарқаралы дуанын билеген Құсбектің тарихта алар орны ерекше. Абылай өлгеннен соң (1781 жылы) да қазақты төре тұқымының бiрiнен соң бiрi биледi. Бергi Арғынды: Құсбек билеп, әділдіктің ақ туын қадады. Құсбек төре сұңғыла саясатшы, жеті тоспаға бөлінбес шешен, ол уәдесінен тайқымас дуан басшысы болған. Алаш қайраткері, ұлт көсемі, Алашорда төрағасы Әлихан Бөкейхан мен Құсбек төрелердің арғы аталары бір Бөкейхан. Көкжал Барақтың ұлы Бөкейханды 14 жасында Қаз дауысты Қазыбек мен шекшек Нұралы би Орта жүзге хан сайлау үшін қаракесек еліне алып келген. Бұл туралы Құсбек төре бейіті туралы деректерді алғаш жинақтаған ғалым, зерттеуші Мыңжасар Әдекенов: «Атақты «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» оқиғасынан кейін азат етілген жерлерге Сырдың бойынан, әр жерден қайта серпіліп келіп жиналған елді басқаруға деп Қаздауысты Қазыбек би мен шекшек Нұралы би Самарқандағы Барақ ханның 14 жасар баласы Бөкейханды 1748 жылы алып келіп, Орта жүзге хан сайлаған екен. Содан бері, міне, 258 жыл өтті. Осы 258 жыл Бөкейхан мен одан тараған, ел басқарған сұлтандардың тарихы орталық Қазақстанның, Қарқаралы аймағының да тарихы», дейді. Осылайша қазақ жерінің жазиралы өңірі Қарқаралы төре тұқымдарының құт-берекелі қонысы болған. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 8773 адам (4196 ер адам және 4577 әйел адам) болса, 2009 жылы 9212 адамды (4491 ер адам және 4721 әйел адам) құрады. == Шаруашылығы == Қалада тоң май айыратын, сыра қайнататын, кірпіш зауыттары жұмыс істеді. Ауыл шаруашылығы және қыздар бастауыш мектептері болды. Қарағайлы қорғасын-барит кен-байыту комбинатының салынуына, оған теміржол мен тас жолдардың жүргізілуіне, қалада ауыл шаруашылықтың дамуына және айналасында көптеген дем алыс орындарының пайда болуына байланысты Қарқаралы жедел өсті. Қазір қалада нан зауыты,тамақ комбинаты «Тоғай» ЖШС-автокөлік мекемелері астық қабылдау пункті, шеге жасайтын, тағы басқа ұсақ кәсіпорындар, баспахана жұмыс істейді. Бала бақша, орта, 11 кешкі мектеп, ауыл шаруашылық колледжі, музыка, спорт мектептері, мәдениет үйі, кинотеатр, екі кітапхана, табиғат мұражайлары, аудандық аурухана т.б.бар. Қала төңірегінде бор» санаторийлері, туристік база, оннан астам демалыс үйі, бес оқушылар лагері орналасқан. === Халық мұрасы === Қарқаралы тау сілемдерінің етегі ежелден көшпелі елге қоныс болған. Ол туралы өткен заманнан жеткен аңыз бен ертегілерде айтылған, Қарқаралы туралы көптеген өлеңдер мен аңыздар жазылған. Ең алғаш «Қозы-Көрпеш, Баян-сұлу» қиссасын орыстың жазушысы М.М. Пришвин осы төңіректе естіген. Қазақтың мың әнін жинаумен тарихта теңдессіз тәлім қалдырған атақты музыка зерттеушісі А.В. Затаевич Қарқаралы өңіріндегі құйма құлақ, зерделі де зерек жыраулар ауызынан 154 ән жазып алған. Жазиралы Қарқаралы табиғатына тікелей байланысты «Сұлушаш» поэмасын 1928 жылы Сәбит Мұқанов дүниеге әкелген. === Зерттеулер === Қарқаралының ақ қайың мен жасыл терек зерлеген шұрайлы өлкесі ерте кезден-ақ көңіліне ұялап, көзін қызықтырған. Қазақ халқының тұңғыш ғалымы Шоқан Уәлиханов, Қарқаралы округінде екі рет 1855 және 1863 жылдары болды. Қызмет бабындағы сапарын ол халықтың ауызекі ән-жырларымен танысуға арнады. Ш.Уәлиханов мал шаруашылығы жөнінде бірсыпыра қызықты материалдар жинады. Оның «Қарқаралының сыртқы округтері болыстарының қысқы көші-қоны» деген еңбегі осы тақырыпқа арналады. Шайтан көл Атақты саяхатшы редакторлығымен 1865 жылы басылып шыққан «Ресей империясының анықтамалық сөздігі» Қарқаралының атағын асқақтата түсті. Қалың оқырман қауым алғаш рет Қарқаралының сұлулығы туралы, әлі де зеттетлмеген үңгірлер мен қорғандардың құпияларына ынтыға түсті. Орыстың саяхатшысы Г.Н. Потанин өзінің жолжазба естеліктерінде, бұл өңірде болғанда сол кездегі көпес Рязанцевтің үйінде тоқтаған. Бұл ғимарат бүгінгі ұрпаққа сол қалпында жетті. === Халық ағарту === Қарқаралыда ашылған оқу орындары Орталық Қазақстан бойынша ең алғашқы білім орталықтары болып табылады. === Атақты тұлғалары === Қазақтың алғашқы ағартушы, қоғам қайраткерлері Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы, Әлімхан Ермеков, Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов, Жақып Ақбаев, Нығмет Нұрмақов бұл өңір тарихына өз таңбаларын қалдырған. Қала көшелеріне келмеске кетіп ұмыттырылмақ болған А. Байтұрсынов, Ж. Ақбаев, Ә. Ермеков, Құнанбай қажы, Ұлы Отан соғысындағы батырларымыз Н. Әбдіров, М. Мамраев, П. Теряев, А. Қосыбаев есімдері берілді. Сонымен бірге Қарқаралының бір көшесі ақын Қасым Аманжолов есімімен аталады. Қазақстанның тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіров та осы Қарқаралы топырағынан шыққан. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері Санат:Қарқаралы Санат:Қазақстан шипажайлары 
'''Аймекен ''' Нарын құмының Қаратоқай және Мешітқұм құм шағылдарының арасындағы алаңқай қоныс. Батыс Қазақстан облысының Бөкей ордасы ауданында. Ұзындығы ''7 км'', ені ''2 км'', шағын құм төбелерінің биіктігі ''2 м''-ге жетеді. Жердің аймекен аталуы Аймекен қыздың оқиғасына байланысты шыққан деген аңыз бар. ==Дереккөздер== Санат:Батыс Қазақстан облысы қоныстары Санат:Бөкей ордасы ауданы географиясы 
'''NGC 4969-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 27 сәуірде Эдвард Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4969-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45425, MCG 2-33-55, ZWG 72.4, KCPG 365A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4969-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4922-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4922-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 86794, UGC 8135, MCG 5-31-99, ZWG 160.96, VV 609, KCPG 363B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4922-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5082''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5082 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46566, ESO 269-89, MCG -7-27-53, DCL 562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5082 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5153''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47194, ESO 444-45, MCG -5-32-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4885''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 19 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44781, MCG -1-33-65, IRAS12579-0635. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5083''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46413, UGC 8367, MCG 7-27-59, ZWG 217.28, IRAS13167+3951. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4957''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4957 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45253; UGC 8178; MCG 5-31-124; ZWG 160.130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4957 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5121A''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 26 маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5121A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46960, ESO 382-61, MCG -6-30-1, AM 1322-370. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5121A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 4997''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4997 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45667, MCG -3-34-5, near SAO 157759. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 4997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5152''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47187, ESO 444-44, MCG -5-32-24, AM 1325-292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Аймекен жер асты суы алабы''' Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы Орда ауылынан ''32 км'' жерде. Сулы қабаттар аумағы ''297 км²''. Суы ''0,9 0,7 м'' тереңдік аралығында кездеседі. Суды жер бетіне шығаратын арнаулы қондырғылар бар. Әр ұңғымадан секундына ''4,0 6,6 дм3'' шамасында тұщы су алынады. Суын негізінен ауданның алапқа жақын орналасқан елді мекендері пайдаланады. ==Дереккөздер== Санат:Су алабтары 
'''NGC 5270''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48527, UGC 8673, MCG 1-35-31, ZWG 45,75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5140''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47031, ESO 382-65, MCG -5-32-16, IRAS13235-3336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5273''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48521, UGC 8675, MCG 6-30-72, ZWG 190.41, KCPG 391A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5203''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47610, MCG -1-35-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5241''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48043, MCG -1-35-6, IRAS13340-0808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5180''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47352, UGC 8479, MCG 3-34-42, ZWG 101,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5217''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47793, UGC 8546, MCG 3-35-9, ZWG 102,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5240''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5240 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47971, UGC 8587, MCG 6-30-56, ZWG 190,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5286''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 29 сәуірде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 26, ESO 220-SC38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5303A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5303A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48917, NGC 5303, UGC 8725, MCG 7-28-67, ZWG 218.47, IRAS13455+3833, KCPG 397A, KUG 1345+385A, ARAK 428. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5303A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Аймыр''' қияқөлеңдер тұқымдасына жататын бір жылдық сирек көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен ылғалды және батпақты, құрғақ тастақты жерлер мен саваннада өсетін 300-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанның оңтүстік аймақтарындағы батпақты жерлерде, ылғалды құмдарда, өзен жағалауларында, күрішті алқаптарда түрі кездеседі. Олардың биіктігі ''5 45 см'', сабақтары тік, кейде шоғырланып өседі. Жапырақтары ұзын, сабақ түбіне топталған. Гүлдері қос жынысты, аталығы көбінесе 3, аналық мойны 2, кейде аналық аузынан тұрады. Масақтары шатыршалы гүлшоғырына топталған. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі жаңғақша, оның пішіні домалақ не сопақша болады. Аймырлар негізінен көптеген мәдени дақылдардың арамшөбі болып саналады. Кейбір түрін арқан есуге пайдаланады. ==Дереккөздер== тұқымдастары 
'''NGC 5324''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49236, MCG -1-35-16, IRAS13494-0548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5306''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49039, MCG -1-35-14, VV 135, HCG 67A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5277''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5277 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48563, ZWG 161.129, KUG 1340+302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5298''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48985, ESO 445-39, MCG -5-33-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5322''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49044, UGC 8745, MCG 10-20-35, ZWG 295,17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5336''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49250, UGC 8785, MCG 7-29-3, ZWG 219.11, ZWG 218.66, IRAS13500+4329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5337''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49275, UGC 8789, MCG 7-29-4, ZWG 219,12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5348''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы мамырда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49411, UGC 8821, MCG 1-35-51, ZWG 45.137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5355''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49380, UGC 8819, MCG 7-29-12, ZWG 219.20, HCG 68D, near ND 121197. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5313''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49069, UGC 8744, MCG 7-28-74, ZWG 218.54, IRAS13475+4013. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Елді мекендер:''' Айнабұлақ Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы ауыл. Айнабұлақ Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы ауыл. Айнабұлақ Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл. Айнабұлақ Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Айнабұлақ Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Балқантау ауылдық округі құрамындағы ауыл. Айнабұлақ Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Темірші ауылдық округі құрамындағы ауыл. Айнабұлақ Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл. Айнабұлақ Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы ауыл. '''Басқа мағыналар:''' Айнабұлақ Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы бұлақ. 
'''NGC 5346''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 18 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49322, UGC 8804, MCG 7-29-7, ZWG 219.14, KUG 1350+398. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5349''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 24 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5349 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49336, UGC 8803, MCG 6-31-5, ZWG 190.72, ZWG 191.6, IRAS13510+3807. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5339''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 14 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49388, MCG -1-35-18, MK 1363, IRAS13513-0741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5325B''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5325B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49152, MCG 7-28-81, MCG 6-30-103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5325B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5357''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49534, ESO 445-78, MCG -5-33-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5392''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49792, MCG 0-36-5, ZWG 18,13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5361''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49441, MCG 7-29-15, ZWG 219.25, KUG 1352+386, IRAS13524+3841. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5369''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49583. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5356''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49468, UGC 8831, MCG 1-35-52, ZWG 46.1, IRAS13524+0534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5303''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48917, NGC 5303A, UGC 8725, MCG 7-28-67, ZWG 218.47, IRAS13455+3833, KCPG 397A, KUG 1345+385A, ARAK 428. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''Айнабұлақ су құбыры ''' Алматы облысының Көксу ауданындағы су құбыры. Ұзындығы ''7,8 км'', диаметрі ''200 мм''. Ол Түрксіб т. ж. салынуына байланысты Айнабұлақ т. ж. ст. тұрғындарын ауыз сумен және паровоздарын сумен қамтамасыз ету мақсатында салынған. Су айдағыш сорғының қуатымен биік мұнараға көтерілген су (''165 м³/сағ.'') үйді-үйге тарайды. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан су құбырлары 
'''NGC 5377''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49563, UGC 8863, MCG 8-25-52, ZWG 246.27, KARA 604, IRAS13542+4729. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5366''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы маусымда астроном Bond George Phillips ашқан болатын және NGC каталогында 5366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49569, MCG 0-36-2, ZWG 18.7, KCPG 403A, IRAS13538+0000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5391''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5391 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5405''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы наурызда астроном "Hartwig Carl Ernst Albrecht" ашқан болатын және NGC каталогында 5405 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49906, UGC 8928, MCG 1-36-14, ZWG 46.36, IRAS13586+0756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5405 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5397''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49908, ESO 384-31, MCG -6-31-13, IRAS13582-3342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5410''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5410 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49893, UGC 8931, MCG 7-29-34, ZWG 219.41, KUG 1358+412A, KCPG 406A, VV 256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5399''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49799, UGC 8912, MCG 6-31-39, ZWG 191.27, IRAS13573+3500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5402''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5402 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49712, UGC 8903, MCG 10-20-54, ZWG 295.29, IRAS13566+6003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5402 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5403''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49820, UGC 8919, MCG 6-31-41, ZWG 191.29, «mini Sombrero», IRAS13577+3825, VV 310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5370''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49408, UGC 8832, MCG 10-20-44, ZWG 295,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Айнакөл''' Қостанай облысы Жангелді ауданындағы көл. Торғай өзенінің оң жағалық жайылмасында, Ақшығанақ ауылының 18 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Көлдің аумағы 4,3 км2, ұзындығы 2,8 км, ені 2,0 км, жағалау бойының ұзындығы 8,4 км. Жағалауының біраз бөлігін қамыс басқан. Торғай өзенінің бір тармағы арқылы Айнакөл көлі өзенмен байланысады. Жағалауы мен аңғары шабындыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Жангелді ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы 
'''NGC 5421A''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5421A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49950, UGC 8941, MCG 6-31-45, MK 665, 1ZW 78, KCPG 407A, IRAS13594+3404, KUG 1359+340, ZWG 191.33, VV 120, ARP 111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5421A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5415''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49610, ZWG 336.32, NPM1G +70.0124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5407''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49890, UGC 8930, MCG 7-29-33, ZWG 219.40, NPM1G +39.0338. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5395''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49747, UGC 8900, MCG 6-31-34, ZWG 191.26, KUG 1356+376B, KCPG 404B, 1ZW 77, VV 48, ARP 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5433''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50012, UGC 8954, MCG 6-31-50, ZWG 191.38, KUG 1400+327, IRAS14003+3245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5429''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 5429 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5423''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 5423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50028, UGC 8952, MCG 2-36-17, ZWG 74.59, NPM1G +09.0354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5441''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 11 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50057, MCG 6-31-53, KUG 1401+349. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5425''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49889, UGC 8933, MCG 8-26-1, ZWG 247.2, IRAS13588+4841. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5427''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50084, MCG -1-36-3, UGCA 381, VV 21, ARP 271, IRAS14008-0547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
''асханалық'' айован '''Айован''' ажгон шатырша гүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер. Африка мен Азияда 20-дан астам түрі белгілі. Қазақстанда ''асханалық'' айован (''T.ammі'') аталатын түрі өседі. Ол суармалы егіншілікпен айналысатын оңтүстік аудандарда кездеседі, арық жағаларында жақсы өседі. Биіктігі ''35-60 см'', тамыры жұмыр, жіңішке, тереңдікке дейін кетеді. Сабағы қуыс, сыртынан қырлы, түксіз келеді. Жапырағы жұмыртқа пішінді, сұрғылт түсті, жиегі үш рет қауырсынша тілімделген, тілшелерінің ені ''5 мм''-ге жуық. Төменгі жапырақтары сағақты болады. Гүлдері ұсақ, ақ түсті, шатырша гүлшоғырына топтасқан. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жеміс береді. Жемісі жұмыртқа тәрізді қабысқан. Айованды Үндістан мен Африка халықтары ежелден дәм-татымдық зат ретінде әртүрлі тағамдарға пайдаланады. Елімізде айованды қолдан өсіру қолға алынған. ==Дереккөздер== 
'''NGC 5436''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 28 маусымда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50104, UGC 8971, MCG 2-36-25, ZWG 74,71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5461''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5460''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 925, ESO 221-SC24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5450''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 27 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5450 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII in 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5435''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5435 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5448''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50031, UGC 8969, MCG 8-26-3, ZWG 247.4, IRAS14009+4924. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5456''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50213, UGC 9004, MCG 2-36-36, ZWG 74,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5424''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 25 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50035, UGC 8956, MCG 2-36-19, ZWG 74,63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5438''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 28 маусымда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50112, NGC 5446, MCG 2-36-29, ZWG 74.75, NPM1G +09.0357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5443''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49993, UGC 8958, MCG 9-23-26, ZWG 272.20, IRAS14004+5603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Айпан ''' Маңғыстау түбегіндегі Ақтау жотасының солтүстігіндегі Жетікүп, Кеңсай аңғарларында орналасқан тау. == Географиялық орны == Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы жерінде. қарай доғаша иілген таудың ұзындығы км. == Геологиялық орны == Жер қыртысы әктастан түзілген. == Жер бедері == Оңтүстік беткейі жарлауытты келген. Батыс беткейінен қиялап шығатын соқпақ жол тау басына шығады. Таудың үсті тегіс, етегіндегі Қабақтыда Маната арқылы Хиуаға баратын ежелгі керуен жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары 
'''NGC 5463A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5463A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50299, NGC 5463, UGC 9017, MCG 2-36-40, ZWG 74.102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5463A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5479''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 11 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50282, MCG 11-17-19, ZWG 317.16, NPM1G +65.0105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5468''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50323, MCG -1-36-7, UGCA 384, IRAS14039-0512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5465''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5465 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5455''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 27 сәуірде астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 5455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of 101 (or gxy?). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5486''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5486 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50383, UGC 9036, MCG 9-23-38, ZWG 272.31, IRAS14056+5520. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5484''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50338, ZWG 272.29, NPM1G +55.0192. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5469''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50740, ZWG 74.136, NPM1G +08.354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5490''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50558, NGC 5490A, UGC 9058, MCG 3-36-65, ZWG 103,95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5477''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50262, UGC 9018, MCG 9-23-34, DDO 186, KUG 1403+546, ZWG 272.25, VV 561. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Айрақты''', Батыс Үстірт кемерінің қиыр және Өліқолтық сорының түйіскен жеріндегі тау. == Географиялық орны == Маңғыстау ауданындағы Шетпе ауылының солтүстік-батыс жағында орналасқан Иір ойындағы оқшау тау. Абсолюттік биіктігі 148 м. 1931 жылға дейін өзімен аттас айлақ және елді мекен болған. Қазан төңкерісіне дейін Айрақтыдан Қоңырат қаласына дейін тұрақты сауда керуені қатынап тұрған. Қазақстандағы ірі ас тұзы және мирабилит тұздарының кен орны ретінде белгілі. == Сипаттамасы == Айрақтының жан-жағы құз жартас, оңтүстік жағында бір ғана шығар жолы бар, үсті тақтайдай тегіс, жауын-қар сулары сақталатын тастақтары мол. Оның үңгірлерінде сақталған шимайлы суреттер кезінде Алан Медоевтің зерттеу объектісіне айналды. Бұл жердің етегі су жолының бастау алар жері, Г.С.Карелиннің 1832 жылы мұнай белгісін аңғарған мекені. Қатал табиғатына орай ол Жаманайрақты аталып, қазіргі карталарда солай көрсетіліп жүр. Айрақты малмен қоса егіншілікті, балық аулауды кәсіп еткен қазақтардың мекені. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары 
'''NGC 5489''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50701, ESO 271-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5496''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 23 сәуірде астроном Holden Edward Singleton ашқан болатын және NGC каталогында 5496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50676, UGC 9079, MCG 0-36-26, ZWG 18.74, FGC 1721, IRAS14090-0055, KARA 615. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5497''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50610, UGC 9069, MCG 7-29-48, ZWG 219.54, KUG 1408+391B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5490A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5490A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50558, NGC 5490, UGC 9058, MCG 3-36-65, ZWG 103,95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5490A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5473''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5473 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50191, UGC 9011, MCG 9-23-31, ZWG 272,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5488''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50423, IC 4375, ESO 384-58, MCG -5-33-48, AM 1405-330, IRAS14051-3305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5490C''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5490C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50584, MCG 3-36-69, ZWG 103.100, ARP 79, KUG 1407+178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5490C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5475''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5475 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50231, UGC 9016, MCG 9-23-33, ZWG 272,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5475 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5494''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5494 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50732, ESO 446-25, MCG -5-34-1, IRAS14094-3024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5502''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50508, NGC 5503, MCG 10-20-77, NPM1G +60.0140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''Айрантақыр мұнай кен орны''' Маңғыстау облысы Жетібай кентінен солтүстікке қарай 20 км жерде орналасқан. 20 ғасырдың 60-жылдары аумақтық зерттеу нәтижесінде барланып, кен орны 1989 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Тектоникалық тұрғыдан кен сыйыстырушы құрылым амплитудасы 30 м, бұрғыланған жыныстардың қалыңдығы 2700 м. Өнімді қабат орта юраның аален ярусына 2429 2449 тереңдікте, мұнай иірімі қабаттық, мұнай су жапсары 2279 м-лік белгіде жатыр. Коллектор құмтастардан құралған ашық, ашық кеуектілігі 16%, өткізгіштігі 0,021 мкм2, Иірім қалыңдығы 50 м-дей, сазды жыныстармен бүркелген. Коллектордың жалпы қалыңдығы 20,4 м, тиімді және мұнайға қаныққан қабаты 7,4 м. Температурасы 99°С, бастапқы қабаттық қысымы 27,48 МПа. == Құрамы == Мұнайы жеңіл, тығыздығы 850 кг/м3, күкірті аз (0,08%), парафинділігі жоғары (18,5%), 1,7% асфальтен және 9,8% силикагелді шайыры бар. Мұнай құрамындағы еріген газдар ауыр, этанды. Кен 1991 жылдан бері игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары 
'''NGC 5501''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50724, MCG 0-36-27, ZWG 18,78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5491A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5491A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50630, UGC 9072, MCG 1-36-22, ZWG 46.63, IRAS14084+0636. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5491A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5504B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5504B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50730, IC 4383, MCG 3-36-79, ZWG 103.113, KUG 1409+161A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5504B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5480''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50312, UGC 9026, MCG 9-23-35, ZWG 272.27, KCPG 416A, IRAS14045+5057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5492''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 20 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50613, UGC 9065, MCG 3-36-74, ZWG 103.106, IRAS14082+1950. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5505''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50745, UGC 9092, MCG 2-36-48, ZWG 74.138, KUG 1410+135, IRAS14101+1332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5503''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50508, NGC 5502, MCG 10-20-77, NPM1G +60.0140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5504''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50718, NGC 5504A, UGC 9085, MCG 3-36-81, ZWG 103.114, KUG 1409+160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5510''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50807, ESO 579-3, MCG -3-36-10, NPM1G -17.0387, IRAS14108-1744. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5517''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 сәуірде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 5517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50758, UGC 9100, MCG 6-31-79, ZWG 191.63, KUG 1410+359B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
Нығмет Нұрмақов '''Нығмет Нұрмақұлы Нұрмақов''' (25 сәуір 1895 жылы, Семей облысы Қарқаралы уезі 25 қыркүйек 1937 жылы Мәскеу) ірі мемлекет және қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == Арғын тайпасы Қаракесек руының Көшім бөлімінен шыққан. 1915 жылы Омбы мұғалімдер семинариясын бітірген. 1931 жылы ВКП (б) ОК жанындағы Коммунистік университетті тәмамдады. 1915—1918 жылдары Қарқаралыда мектеп мұғалімі. 1918 жылы ақпан-мамыр айлары жұмысшы шаруа депутаттары Қарқаралы уездік кеңесінің хатшысы. 1918—1919 жж. Ақгвардияшылар түрмесінде. 1920—1921 жж. Қарқаралы уездік ревкомының, уездік атқару комитетінің, Семей губерниялық әскери ревкомының мүшесі және бөлім меңгерушісі, губкомның бөлім меңгерушісі, Семей губерниялық атқару комитетінің мүшесі. 1921 жылдың қазанынан революциялық Трибуналдың төрағасы. 1923 жылдың 11 сәуірінен РКФСР Жоғарғы Сотының қазақ бөлімінің төрағасы. Н. Нұрмақовтың Жоғарғы Сот пен губерниялық прокуратураның қалыптасуындағы ролі ерекше зор. 1923—1924 жж. Юстиция халық комиссары. Осы кезеңде прокуратура мен сот органдарын ұйымдастыру, кәсіби кадрларды даярлау, іс жүргізуге қазақ тілін енгізу жұмыстары аяқталды. Орынборда тұңғыш өлкелік заң курсының ашылуы Нұрмақовтың қызметке келуімен дәл келді. Қысқа мерзімді курстар Семейде, Ақмолада, Қостанайда ашылды. Олардың жанынан еңбек сессиялары ұйымдастырылды. 1922 жылғы 13 шілдеде екінші шақырылған КирЦИК-тің ІІІ сессиясында прокурорлық қадағалау туралы, адвокатура туралы Ережелер қабылданды. 1923 жылғы 28 желтоқсанда КирЦИК жанындағы бас Тәртіптік Кеңес туралы қаулы бекітілді. 1925 жылғы қыркүйек—қазан айлары ВКП(б) Киробкомының бөлім меңгерушісі. 1924 жылғы қазан 1929 жылғы сәуір ҚАКСР Халық Комиссарлары кеңесінің төрағасы. 1929—1931 жж. Мәскеуде оқуда. 1931—1937 жж. ВЦИК хатшысының орынбасары. ВЦИК Президумының бөлім меңгерушісі ВКП(б) Қазақ өлкелік комитетінің ҚАКСР ОАК мүшесі. 1937 жылы атылып, 1956 жылғы тамызда ақталды. == Сіңірген еңбектері == Нығмет Нұрмақов берік қалыптасқан болды. Ол туған республика жетістіктерін бүкіл совет елінің табыстарымен тығыз байланыста қарады. Оның Одақтық үкімет алдына қойған бірқатар маңызды ұсыныстары терең дәйектілігімен назар аударды. Мәселен, астықты аудандардың бірі ретінде Қазақстанның ролін арттырудың қажеттігін мәселе етіп қойды. Партиялық және мемлекеттік жұмыстың қай саласында жүрсе де барлық күш-жігерін, дарыны мен білімін жаңа құрылыс ісіне аянбай жұмсады. == Дереккөздер == Санат:25 сәуірде туғандар Санат:1895 жылы туғандар Санат:Қарқаралы ауданында туғандар Санат:27 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Донской зиратында жерленгендер Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан әділет министрлері Санат:Қазақстан Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:КСРО-да атылғандар Санат:КСРО-да ақталғандар Санат:Қайтыс болғаннан соң ақталғандар 
'''Айрат''' бұршақ тұқымдасына жататын бұта; өсімдіктер туысы. Қазақстанда түрі сәлтікенді Айрат бар. Ол Еділ өзенінің төм. жағындағы құмды жерлерде, жусанды, сораңды, балшықты шөлдерде өседі. Биіктігі 1''2 60 с''м. Жапырақтары қысқа сағақты, ұзындығы ''3 см'', екі жағы түкті. Гүлдері қысқа, ''1 мм''. Тостағаншасы сопақша, ұзындығы ''30 50 мм'', ені ''4 мм'', күлтесі күрең қызыл түсті. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі бұршақ, имектеу келген, тықыр. Тұқымы ірі, домалақ, ашық түсті. ==Дереккөздер== Санат:Ботаника 
'''NGC 5521''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 10 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50931, UGC 9122, MCG 1-36-30, ZWG 46.77, ARAK 443. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5504A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5504A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50718, NGC 5504, UGC 9085, MCG 3-36-81, ZWG 103.114, KUG 1409+160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5504A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5522''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50889, UGC 9116, MCG 3-36-89, ZWG 103.125, IRAS14124+1522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5514A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5514A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93124, UGC 9102, MCG 1-36-23, ZWG 46.66, VV 70, KCPG 420B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5514A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5507''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50786, MCG 0-36-29, UGCA 388, ZWG 18.82, KCPG 419B, NPM1G -02.0389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5514''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5514 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50809, UGC 9102, MCG 1-36-23, ZWG 46.66, KCPG 420A, IRAS14111+0753, VV 70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5514 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5523''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50895, UGC 9119, MCG 4-34-8, ZWG 133.18, KARA 621, IRAS14125+2533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5518''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 10 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50817, MCG 4-34-6, ZWG 133.13, NPM1G +21.0389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5508''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50741, UGC 9094, MCG 4-34-2, ZWG 133,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5509''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 10 маусымда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50751, MCG 4-34-3, ZWG 133,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Айрауық''' () астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Оңтүстік және Солтүстік жарты шарда да кең тараған, ''150-ден'' аса түрі белгілі. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар) Алатауы, Іле Алатауы және Күнгей Алатауында кездесетін ''16 түрі'' бар. Көп тараған түрі Құрғақ айрауық (С. epіgeіos) топырақты жерлерде өсетін шалғындық өсімдік. Сабағы тік, биіктігі ''80 150 см'', жатаған, тамырсабақты өсімдік. Жапырақтары ұзын, жалпақ болады. үлсыпыртқысы тығыз, ұсақ тікенді, бұташықтанған. Масақтары шоғырлана орналасқан. Маусым тамыз айларында гүлдейді, гүлі дара, қос жынысты. Гүлдегенге дейін шабылған шөпте қоректік заттар көп сақталады, кейін қатайып, қоректік маңызы кемиді де, мал нашар жейді, гектарынан 20 80 центнер өнім береді. Сабағында талшық көп болғандықтан қағаз жасау үшін пайдалануға болады. Еркек айрауық (C. gіgantea) Балқаш Алакөл алабында ғана өсетін эндемик түр. Биіктігі ''150 180 см.'' Сабағы жуан, жапырақсыз болады. Ұзын масақтары шоғырлана орналасады. Жайылымда мал нашар жейді. Сабанынан шыпта төсеніш тоқылады. '''Өлеңшөп''', немесе айрауықтар астық тұқымдастардың жабайы өсетін бір туысы, көпжылдық шөп өсімдігі, биіктігі 0,5—1 метрге дейін болады. Барлық түрлері 150. Мұның бұрынғы КСРО-да есетіні 50 шамалы. Негізгі түрлері: батөлең, ақөлең, қандауыр өлең, сазөлең, Лангсдорф өлеңі т. б. Өлеңшөп малға онша жұғымды болмайды, өйткені оның құрамында небәрі проценттей ғана ақуыз бар. ==Дереккөздер== Санат:Астық тұқымдасы 
'''NGC 5524''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 19 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5524 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5529''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50942, UGC 9127, MCG 6-31-85, ZWG 191.69, KUG 1413+364A, IRAS14134+3627, FGC 1735. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5525''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5525 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50946, UGC 9124, MCG 3-36-96, ZWG 103.132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5526-2''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5526-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50803, UGC 9115, MCG 10-20-84, KCPG 421A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5526-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5516''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50960, ESO 221-34, AM 1412-475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5532B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5532B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 214240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5532B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5534''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 17 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51055, MCG -1-36-14, MK 1379, VV 615, IRAS14150-0711. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5527''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 19 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50868, MCG 6-31-81, ZWG 191.67, KUG 1412+366. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5515''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50750, UGC 9096, MCG 7-29-52, ZWG 219.57, KUG 1410+395, IRAS14105+3932. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5543''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 сәуірде астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 5543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51079, ZWG 46,88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
Айршир сиыры '''Айршир сиыры''' сиырдың сүтті тұқымы. 18 ғасырда Шотландияда жергілікті сиырларды алғашқыда тисватер, шортгорн, кейін альдерней, джерсі, гернсей және голланд бұқаларымен будандастыру арқылы шығарылған. 1862 жылдан жеке сиыр тұқымы болып есептелінеді. Айршир сиырының шоқтығына дейінгі биіктігі ''120 122 см'', қиғаш өлшегендегі тұрқы ''142 150 см'', кеуде орамы ''180 190 см'', жіліншік орамы ''17 19 с''м келеді. Түсі қызыл ала, тұмсығы сүйірлеу, мүйізі жіңішке. 4000 кг шамасында (аса сүттілері ''11000 кг''-ға дейін) сүт береді, сүтінің майлылығы ''4,2 4,5%''. Айршир сиыры бірқатар елдерде жерсіндірілген. Қазақстанға 20 ғасырдың 50-жылдары әкелінген. Алматы облысында өсіріледі. Айршир сиыры тез өсіп-жетіледі, жергілікті жерге жақсы бейімделеді. 18 22 жасқа дейін сүт береді. Айршир сиырының еттілігі орташа. Жаңа туған бұзауларының салмағы ''28 30 к''г-ға жетеді, олар тәулігіне 700 ''800 г'' салмақ қосады. Бұқаларының орташа салмағы ''700 800 кг'' болады. Айршир сиырының бұқаларын басқа сүтті, етті сиырлармен будандастыру арқылы жаңа тұқым шығару жұмыстары жүргізілуде. ==Дереккөздер== Санат:Сиыр тұқымдары 
'''NGC 5541-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5541-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 9139, MCG 7-29-59, ZWG 219.65, ARAK 444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5541-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5533''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50973, UGC 9133, MCG 6-31-89, ZWG 191.72, IRAS14140+3534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5535''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 97424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5538''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51056, ZWG 46.83, PGC 91351, FGC 1739. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5539''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51054, MCG 1-36-33, ZWG 46,84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5531''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5531 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50999, MCG 2-36-61, ZWG 74.155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5531 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5545''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 10 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51023, UGC 9143, MCG 6-31-91, VV 210, ARP 199, IRAS14149+3648, KUG 1414+368, KCPG 422B, PRC D-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5526-1''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5526-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50832, UGC 9115, MCG 10-20-85, ZWG 295.40, KCPG 421B, IRAS14122+5800, FGC 1733. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5526-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5546''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 22 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51084, UGC 9148, MCG 1-36-35, ZWG 46,89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5555''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51124, ESO 579-15, MCG -3-36-11, IRAS14160-1854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айуантөбе''' Қаратау жотасының орталық бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Сарысу ауданы жерінде орналасқан тау. Абсолюттік биіктігі 1024 м. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы, негізінен, протерозойдың тақтатас пен құмтастарынан түзілген. == Жер бедері == Тау үсті тегістеу келген. Оңтүстік, оңтүстік-батысы көлбеуленіп жазыққа ұласып кетеді. Солтүстік беткейлері шамалы тілімденген жартасты келеді. == Өсімдігі == Айуантөбенің етегінде шөлді ландшафт түзілген. Онда селеу, боз, кейбір жерлерінде ши, жусан өседі. Етегі жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Сарысу ауданы таулары 
'''NGC 5544''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51018, UGC 9142, MCG 6-31-90, ZWG 191.73, KCPG 422A, ARP 199, VV 210, PRC D-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5548''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5548 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51074, UGC 9149, MCG 4-34-13, ZWG 133.25, KUG 1415+253, IRAS14156+2522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5548 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5551''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51139, MCG 1-36-37, ZWG 47.3, IRAS14164+0540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5560''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51223, UGC 9172, MCG 1-37-1, ZWG 47.10, ARP 286, IRAS 14175+0413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5556''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51245, ESO 446-50, MCG -5-34-9, UGCA 389, AM 1417-290, IRAS14176-2901, DDO 243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5549''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51118, UGC 9156, MCG 1-36-36, ZWG 47,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5561''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800986, ZWG 295,44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5552''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5552 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51140, NGC 5558, ZWG 47,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5547''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50543, UGC 9095, ZWG 353.31, NPM1G +78.0073, IRAS14101+7850. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5557''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51104, UGC 9161, MCG 6-31-93, ZWG 191,74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Айыраша ''' шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді, далалық аймақтарда өсетін түрі ұзынжапырақ Айыраша (Erіosynaphe longіfolіa) бар. Биіктігі ''50 60 см'', тамыры жуан, сабағы жеке дара. Жапырақтары тамырына шоқтана өседі. Гүлдері ұсақ, жасыл сары түсті. Гүлшатыршалары әр түрлі, төменгісі ірі, жемісті, 10 15 салалы, жоғарғылары ұсақ. Маусым айында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі ұзынша, домалақ (ұзындығы 8, ені мм-дей). Піскен жемісінің өзекшелері байқалмайды. ==Дереккөздер== Санат:Гүлдер 
'''NGC 5563''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51226, ZWG 47,11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5565''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 5563 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5567''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51161, MCG 6-31-96, ZWG 191.75, NPM1G +35.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5568''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51168, MCG 6-31-98, ZWG 191,77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5571''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5571 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5569''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 26 сәуірде астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 5569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51241, UGC 9176, MCG 1-37-3, ZWG 47.13, ARP 286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5570''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 23 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50865, NGC 5519, UGC 9111, MCG 1-36-25, ZWG 46.70, id doubtful. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5559''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51155, UGC 9166, MCG 4-34-17, ZWG 133.32, IRAS14169+2501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5572''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 13 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51196, UGC 9173, MCG 6-31-99, ZWG 191.79, ZWG 192.2, IRAS14174+3622, MK 677, KUG 1417+363, PGC 51195. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5573''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51257, MCG 1-37-5, ZWG 47.16, NPM1G +07.0353. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
Сурет:Agropyron алқабынды өсетін шөп (еркек шөп) '''Айырқызыл ''' Торғай қолатының құмды алқап. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Ырғыз ауылынан батысқа қарай орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 130 биік. Ұзындығы 32 км, ені 14 км. Жалпы аумағы 284 км2. == Өсімдігі == Жүзген, құмыршық, ақ селеу, еркек шөп, ақжусан, жиде, т.б. шөптер өседі. Айырқызыл жыл бойғы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы құмдары 
'''NGC 5550''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51108, UGC 9154, MCG 2-36-65, ZWG 75.3, ZWG 74.162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5576''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51275, UGC 9183, MCG 1-37-7, ZWG 47,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5574''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51270, UGC 9181, MCG 1-37-6, ZWG 47,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5587''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51332, UGC 9202, MCG 2-37-5, ZWG 75,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5579''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51236, UGC 9180, MCG 6-32-2, ZWG 191.80, ZWG 192.3, ARP 69, VV 142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5588''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51300, NGC 5589, UGC 9197, MCG 6-32-5, ZWG 192,4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5584''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 шілдеде астроном Эдвард Эмерсон Барнард ашқан болатын және NGC каталогында 5584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51344, UGC 9201, MCG 0-37-1, ZWG 19.8, KARA 626, IRAS14198-0009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5582''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5582 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51251, UGC 9188, MCG 7-29-63, ZWG 220.3, ZWG 219,70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5575''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51272, NGC 5578, UGC 9184, MCG 1-37-8, ZWG 47,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5583''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 5583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51313, UGC 9196, MCG 2-37-4, ZWG 75,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Айыртам ''' Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы қыстау. == Географиялық орны == Оймауыт ауылының км жерде орналасқан. == Құдық пен Жануарлар мен Топырақтары == Маңында Төртқұдық, Шатай құдықтары бар. Шығысында Қараоба төбесі жатыр. Тақыр және сұрғылт қоңыр топырағында эфемерлі сұр жусан, баялыш, күйреуік, бұйырғын өседі. Жануарлардан қоян, қарақұйрық, қасқыр, т.б. кездеседі. ==Дереккөздер== Санат:Ақтөбе облысы қыстаулары 
'''NGC 5562''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 28 маусымда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51227, UGC 9174, MCG 2-37-2, ZWG 75.11, NPM1G +10.0392. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5594''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51391, IC 4412, MCG 4-34-24, ZWG 133.46, NPM1G +26.0365. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5578''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5578 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51272, NGC 5575, UGC 9184, MCG 1-37-8, ZWG 47,21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5592''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51428, ESO 446-58, MCG -5-34-11, AM 1421-282, IRAS14210-2827. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5596''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51355, UGC 9208, MCG 6-32-10, MK 470, NPM1G +37.0433, KUG 1420+373, ZWG 192,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5595''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51445, MCG -3-37-1, VV 446, VV 530, IRAS14214-1629. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5598''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51354, UGC 9209, MCG 7-30-4, ZWG 220,7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5590''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51312, NGC 5580, UGC 9200, MCG 6-32-6, ZWG 192,6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5719''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52455, UGC 9462, MCG 0-37-24, ZWG 19.79, IRAS14383-0006. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5798''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53463, UGC 9628, MCG 5-35-28, ZWG 164.47, WAS 94, IRAS14555+3009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Айыртарақ''' триходесма () айлауыктар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін не бұташық өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қаратау, Батыс Тянь-Шань, Қырғыз Алатауында өсетін түрі ақбас А. (Т. іncanum) бар. Биікт. 30(50) 100 см. Тамырсабағы тармақталған, бұтақты, сабақтары тік кейде жатаған болады, киіз сияқты түк басқан. Жапырақтары ұзынша-қандауыр тәрізді. Тостағаншасы тәрізді, күлтесі көкшіл түсті. Аталығы отырыңқы, аналық мойны ұзын, гүлдері сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Мамыр шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі көкшіл қоңыр түсті жаңғақша. ==Суреттер== zeylanicum flower.jpg|''T. zeylanicum'' indicum (Chhota Kalpa) in Bhongir, AP IMG indicum'' in Bhuvanagiri, AndhraPradesh. indicum (Chhota Kalpa) in Bhongir, AP IMG indicum'' in Bhuvanagiri, AndhraPradesh. indicum in Hyderabad, AP IMG indicum'' in Hyderabad, India. indicum in Hyderabad, AP IMG indicum'' in Hyderabad, India. indicum in Hyderabad, AP W2 IMG indicum'' in Hyderabad, India. ==Дереккөздер== 
'''NGC 5599''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51423, UGC 9218, MCG 1-37-10, ZWG 47.30, IRAS14213+0647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Mrk 809''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан галактика. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 5591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: KPG 424, KUG 1420+139, IRAS 14201+1356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5591-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5809''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5809 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53624, MCG -2-38-25, IRAS14581-1358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5809 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5812''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53630, MCG -1-38-16, UGCA 398. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5801''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53596, NPM1G -13.0467. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5800''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 223-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5577''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 26 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51286, UGC 9187, MCG 1-37-9, ZWG 47.22, IRAS14187+0339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5803''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53609, NPM1G -13.0470. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5806''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53578, UGC 9645, MCG 0-38-14, ZWG 20.41, IRAS14574+0205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5813''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53643, UGC 9655, MCG 0-38-16, ZWG 20,45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айыртау''' Қарағанды облысы Шет ауданы Мойынты кентінің 27 км жерде. == Жер бедері == Солтүстіктен оңтүстікке км-ге созылып жатыр. Ені 3-4 км. Ең биік жері 836 м. Оқшауланған тау массивінен тұрады. == Геологиялық құрылымы == Девон жүйесінің теменгі және ортаңғы бөлігінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортандау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, тобылғы, арша өседі. Баурайы мал жайылымдық. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 5814''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53653, MCG 0-38-17, ZWG 20.46, IRAS14588+0149. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5805''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5805 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5810''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53711, ESO 581-18, MCG -3-38-46, IRAS14598-1740. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5817''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53567, MCG -3-38-41, NPM1G -15.0520. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5820''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53511, UGC 9642, MCG 9-25-1, ZWG 273.38, ZWG 274.4, ARP 136. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5818''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53530, UGC 9643, MCG 8-27-46, ZWG 248.39, NPM1G +50.0301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5821''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53532, UGC 9648, MCG 9-25-2, ZWG 273.39, ZWG 274,5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5816''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 902544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5815''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 15 ақпанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5815 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53600, MCG -3-38-44, IRAS14576-1638. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5826''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5826 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53949, NGC 5870, UGC 9725, MCG 9-25-16, ZWG 274.17, IRAS15053+5540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5826 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Айыртау''' Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау ауданындағы Имантау және Шалқар көлдері аралығында орналасқан тау. Ұзындығы 25 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы== Айыртау көл өзен аңғарлары мен сайлар бөліп жатқан бірнеше шоқылар мен төбелерден тұрады. Ең биік жері 555 м. Силур граниттерінен түзілген, бетін плиоцен шөгінділері жауып жатыр. == Өсімдігі == Сұр топырағында қарағай, қайың, қараған, тобылғы және түрлі шөптер өседі. Тау ішінде суы тұщы шағын көлдер бар. == Дереккөздер == Санат:Айыртау ауданы таулары 
'''NGC 5833''' Apus шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54250, ESO 42-3, FAIR 840, IRAS15066-7240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5825''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53279, NGC 5778, UGC 9590, MCG 3-38-50, ZWG 105.66, DRCG 31-35, VV 766, NPM1G +18.0429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5827''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53676, UGC 9662, MCG 4-35-24, ZWG 134.66, IRAS14597+2609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5824''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 маусымда Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 5834, ESO 387-SC1, GCL 31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5822''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан II1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 937, ESO 176-SC9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5840''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5840 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5828''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5828 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53618, NGC 5828B, UGC 9658, MCG 8-27-51, ZWG 248,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5828A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5828A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53619, MCG 8-27-52, ZWG 248.43, IRAS14591+5011. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5828A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5845''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53901, UGC 9700, MCG 0-38-24, ZWG 20.59, ARAK 468. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5841''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5841 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53941, NGC 5848, MCG 0-39-1, ZWG 21,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5841 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Қоянды жәрмеңкесі''' (1848—1930) кезінде Орталық Қазақстанда өткізіліп отырған ең ірі маусымдық сауда орны болған. 1848 жылы Қарқаралы станицасынан 52 шақырым қашықтықтағы Қоянды деген жерде айырбас сауда орталығы ашылды. Алғашында оның аумағы шаршы шақырым ғана еді. Кейіннен осындағы Талды даласы түгелдей қайнаған қызу сауда алаңына айналып кетті. Жәрмеңке ұзындығы 11 шақырым, ені шақырым алып жатты. Талды өзенінің бойында орналасуының басты себебі, сатуға әкелінген малды уақытша жаюға жері құнарлы суы мол, шөбі шүйгін. Осы орайда, жәрмеңке комитеті сату малын жаюға 55 шақырым жер бөлген. ==Қоянды тарихы== 1848 жылы 15 мамырда Ялуторск көпесі Варнава Ботов өндіріс тауарларымен Қызылжарға мал айдап апара жатқан саудагерлердің алдынан шығып, сауда жасау мақсатында Тоқпақ тауларының баурайындағы үлкен жазыққа келіп қоныстанады. Ол өз тауарларын қымбат бағамен айырбастап, мал мен одан алынатын өнімдерді, қолөнер бұйымдарын Қызылжарға, тіптен Ресейден еуропалық қалаларға жеткізіп, пайда табады. Мұндай оңай олжа басқа да орыс көпестерінің назарын аударады. Осы себептерге байланысты 1849 жылы мамыр айында Қояндыда (Қарқаралы қаласынан 50 шақырымдай жер) орыс саудагерлері мен қазақтардың съезі ашылады. Бірте-бірте дами отырып, бұл сауда орны жәрмеңке дәрежесіне дейін көтерілді. Жәрмеңкенің дәл осы жерде ашылуына оның негізінен Қытайдан Қызылжарға баратын көпестердің жолы болғандығы әсер етеді. Ол негізін қалаушы Ялуторовскілік көпес Ботов деп көрсетіледі. Жәрмеңкенің алғашқы саудасы ашық аспан астында және қазақы киіз үйлерде жасалса, 1871 жылдан бастап арнайы сауда балағандары салына бастаған. 1869 жылы Семей губерниясының әскери губернаторы Полторацкий мен Қарқаралы уезінің бастығы штаб-капитан Тихонов Қоянды сауда орнын жәрмеңке ретінде тануға бұйрық шығарып және осы кезден бастап бірде «Қарқаралы», бірде «Қоянды» деп аталып жүрген жәрмеңке «Ботов» атауына ие болады. 1869 жылы 12 қыркүйекте Батыс Сібір Бас басқармасының кеңесі Қоянды жерінде жыл сайын 15 маусымнан 15 шілдеге дейін жәрмеңке ұйымдастыруды бекіткен. Жәрмеңке қазақ даласының алғашқы сауда элитасын қалыптастырған. 1928 жылы жәрмеңкеде «Халық үйі» жұмыс істеп, мұнда қазақша спектакльдер қойылған. Оқу залының есебінде 3300 адам болған. Патша өкіметіне саяси қарсылық ретінде 14 мың адам қол қойған атақты «Қарқаралы петициясы» осы жәрмеңкеде туған. 1869 жылы 12 қыркүйекте Батыс Сібір Бас басқармасының кеңесі Қоянды жерінде жыл сайын 15 маусымнан 15 шілдеге дейін жәрмеңке ұйымдастыруды бекітеді. Қоянды жәрмеңкесі жылдан жылға күшейе түседі. 1872 жылы Қояндыда жоспарсыз, жобасыз сауда орындарын көптеп салу қолға алынды. 1876 жылы он алты дүкен, 120 киіз үй болған. 1883 жылы бұлардың саны тиісінше 110-ға және 250-ге, ал 1890 жылы 247-ге және 1000-ға жеткен. 1889 жылы телеграф тартылып, 1894 жылы банк бөлімшесі ашылды. 1900 жылы 30 дүкен, 276 балаған, 707 киіз үй болады. Сауда нүкте­лері 55 шаршы шақырым жерді алып жатқан. ==Саудалық маңызы== Жәрмеңке қазақ даласының алғашқы сауда элитасын қалыптастырған. Жәрмеңкенің алғашқы саудасы қазақи киіз үйлерде жасалса, 1871 жылдан бастап арнайы сауда балағандары салына бастайды. Жәрмеңкедегі негізгі сауда төрт түлік мал, оның ішінде қой саудасы негізгі роль атқарған. Сонымен қатар, жергілікті мал және мал өнімдеріне батыс Қытай, Моңғолия, Үндістан, Батыс Сібір, орталық Ресей саудагерлері өз жерінен қолданыстағы сауда бұйымдарын айырбасқа салған. Бұл Қоянды жәрмеңкесінің халықаралық маңызының зор болғандығын куәландыра алады. Жәрмеңкеде павлодарлық көпес Деровтың үлкен жеке дүкені ашылды. Қоянды пошта бекетінің ғимараты да, пошта-телеграф бөлімшесінің үйі де, мұсылмандардың намаз оқитын ғибадатханасы да осында орналасты. Қазақтар жәрмеңкеге қымызды ағыл-тегіл, көл-көсір етіп жеткізіп тұрды. Қымыз үлкен ыдыста бес биенің сабасында сақталынды. Ресейдің қаржы министрлігі Қоянды жәрмеңкесінде Мемлекеттік банк бөлімшесінің ғимаратын салдырды. Сауда қатарларының аяқ жағында шенеуніктер орынын деп аталатын квартал орналасты. Онда Мемлекеттік банк бөлімшесін, пошта-телеграф кеңсесі салынды. Қарқаралы уезі бастығына, бітістіруші судьяға, мал дәрігерлерімен адам дәрігерлеріне, сондай-ақ полицияға орын берілді. ==Халықаралық байланыс== Жәрмеңке тек сауда-саттық ісінде ғана емес, көршілес елдермен тұрақты экономикалық байланыс жасауда, халықтың өнері мен мәдениетін дамытуда аса маңызды орын алды. Оларды қалың қазақ қауымының бас қосатын, халық өнерін насихаттаудың орталығы болды. Арқа өңірінің небір тарландары жиылып, өнер сайысын ұйымдастырып, жәрмеңкені қыздыра түскен. Жалғыз өзіміздің жерден ғана емес әншілер, палуандар, цирк әртістері Қытай, Ресей, Жапониядан да келген. 1855—1862 жж. қазақтардың мал санының азайып кетуіне қарамастан 1869 жылы Қоянды жәрмеңкесінде саудаға түскен мал басы жарты миллионнан асып түскен. ==Рухани бағыты== «Қоянды жәрмеңкесі» ұлтымыздың өнер саңылақтары түлеп ұшқан өнер мектебі десе де болады. Мысалы, қазақ халқының атақты әншісі, сырнайшы М.Уәлиқызының танымал болуына осы жәрмеңке себепкер. Қ.Қуанышбаев көп күнге созылған жәрмеңкенің талай кештерінде дауысын бірде бала, бірде кемпір, бірде шал қылып құбылтып атын бүкіл қазаққа әйгілі етеді. Осының өзі қазақ театрының осы жерден бастау алғандығын көрсететін дәлелдердің бірі. Әсіресе, «Қоянды жәрмеңкесі» кейін қазақ өнерінің шоқ жұлдыздары атанған Ә.Қашаубаев, Қ.Байжанов, Әбдінің Омары, Иса, Қажымұқан, Балуан шолақ, Иманжүсіп, Абай сияқты атақтыларды халыққа танытты. Мұнда біртуар талант иелері Майра, Әміре, Қали, Иса, Қажымұқан өнер көрсеткен. ==‘’Тарих беттері сыр шертеді‘’== Бірінші дүниежүзілік соғыс Ботов жәрмеңкесіндегі сауда-саттықты айтарлықтай азайтты. Қазан төңкерісінен кейін Семей облыстық Кеңесінің атқару комитеті 1918 жылғы 13 мамырдағы қаулысымен жәрмеңкені Қоянды деп атап, оны Кеңес өкіметінің қарамағына беру және сауданы маусымның басынан, шілденің басына дейін жүргізу жөнінде шешім шығарды. Қоянды жәрмеңкесінің алғашқы жылдары тек сауда-саттық мәселелері ғана басты орын алса, кейінгі жылдары саяси-мәдени мәселелер де биік орын алатын болған. Мұнда қыр елдері билерінің съезі өтіп, онда түрлі әлеуметтік, құқықтық мәселелер сөз болып, бар қадірінше өз шешімін тауып отырған. Қоянды жәрмеңкесі көптеген ақындардың, палуандардың, халық циркі артистерінің, т.б. өнерлерін тамашалайтын орынға айналды. Сондай-ақ, жәрмеңке төрінде ойын-сауыққа да кең орын берілген. Айтыс, күрес, өнер сайысы жиі көрсетіліп отыратын болған. Арқа төсінде 82 жыл дүрілдеген Қоянды жәрмеңкесі үлкен нәубет алдында 1930 жылы біржолата жабылды. 1930 жылы жәрмеңкенің құрылыстары жаңадан құрылған колхоздарға берілді. 1977 жылы ЮНЕСКО-ның шешімі бойынша 18 мамыр Халықаралық музейлер күні болып бекітілді. Дәл осы күні әр музейде жаңа көрмелер мерекелік іс-шаралар өткізу дәстүрге айналды. Сондықтанда Халықаралық музейлер күніне және облыстық тарихи-өлкетану музейінің 80-жылдық мерейтойы аясында «Тарих беттері сыр шертеді» атты облыстық музей мерекесі өтті. ==‘’Қазіргі Қоянды‘’== Қазір мұнда бұрынғы «Қоянды» совхозынан бөлінген шаруа қожалықтары бар. Сөйтіп, Қоянды атты елеусіз жер атауы қазақ дала­сындағы алғашқы сауда-саттықпен тікелей байланысты тарихи атауға айналды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан тарихы 
'''Айыртау''' (2007 жылға дейін ''Завидное'') Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы ауыл, Айыртау ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қасым Қайсенов кентінен қарай 20 км-дей жерде, Ұлан өзенінің сол жағалауында, Қалба тауының солтүстік баурайындағы орманды-шоқылы дала белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2352 адам (1202 ер адам және 1150 әйел адам) болса, 2009 жылы 1863 адамды (927 ер адам және 936 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1914 жылы қаланған. 1930 жылдың басында ұжымшар орталығы, 1954 жылдан “Передовой” астық кеңшарының орталығы болды. 1997 жылдан кеңшар негізінде 29 шаруа қожалықтары мен серіктестік ұйымдастырылды. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, клуб, дәрігерлік амбулатория бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Ұлан ауданы елді мекендері 
'''NGC 5829''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 11 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53709, UGC 9673, MCG 4-35-27, ZWG 134.70, VV 7, ARP 42, HCG 73A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5846''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53932, UGC 9706, MCG 0-38-25, ZWG 20,61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5835''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 23 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53699, UGC 9674, MCG 8-27-57, ZWG 248,48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5828B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5828B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53618, NGC 5828, UGC 9658, MCG 8-27-51, ZWG 248,34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5828B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5837''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53817, UGC 9686, MCG 2-38-36, ZWG 76.144, IRAS15022+1249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5844''' Оңтүстік Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5844 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 317-5.1, ESO 99-PN1, AM 1506-642. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5846A''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5846A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53930, MCG 0-38-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5846A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5849''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53962, MCG -2-38-35, NPM1G -14.0559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5838''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5838 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53862, UGC 9692, MCG 0-38-22, ZWG 20.57, IRAS15029+0217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5838 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5850''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53979, UGC 9715, MCG 0-39-2, ZWG 21.6, IRAS15045+0144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Айыртау белгі тасы''' Қарағанды облысы Ұлытау ауданындағы Ұлытау ауылына жақын, Айыртау етегінде орналасқан. 1992 жылы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Ұлт және мәдениет мәселелері жөніндегі комитетінің Жезқазған Ұлытау өңірінде өткізілген көшпелі мәжілісіне қатысушылар қойған белгі тас. Оған «қазақ халқының бірлік тұтастығын паш ететін оқиғалардың ескерткіші ретінде қойылды» деп жазылған. Сол белгі тас басында; *1993 жылы Қазақстан Республикасының Президенті қатысуымен жиын өткізілді. Осы жерде 2005 жылы ''«Қазақстан мемлекеттігінің тұтастығы мен халықтар бірлігі»'' монументі бой көтерді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қарағанды облысы 
'''NGC 5855''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 30 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5855 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54014, ZWG 49.10, NPM1G +04.0455. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5855 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5856''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 101379. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5854''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54013, UGC 9726, MCG 1-39-1, ZWG 49,9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5861''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5861 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54097, MCG -2-39-3, IRAS15065-1107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5861 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5858''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 14 мамырда астроном Holden Edward Singleton ашқан болатын және NGC каталогында 5858 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54075, MCG -2-39-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5858 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5857''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53995, UGC 9724, MCG 3-39-4, ZWG 106.5, KCPG 455A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5868''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 27 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54118, NGC 5865, UGC 9743, MCG 0-39-7, KCPG 456A, NPM1G +00.0485, ZWG 21,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5865''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54118, NGC 5868, UGC 9743, MCG 0-39-7, KCPG 456A, NPM1G +00.0485, ZWG 21,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5848''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53941, NGC 5841, MCG 0-39-1, ZWG 21,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5866A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1781 жылы Пьер Франсуа Андре Мешен астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5866A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 166188, Keeler 690. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5866A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
Кене '''Акарология ''' кене, ''logos'' ілім) зоология ғылымының кенелерді зерттейтін саласы; омыртқасыздар зоологиясының кенелерді зерттейтін бөлімі. Акарологиялық зерттеулер Қазақстанда 1937 жылы КСРО ҒА Қазақ бөлішесінің зоология секторында (И.Г. Галузоның басшылығымен) жүргізіле бастады. Акарология ауылшаруашылығы акарологиясы, малдәрігерлік акарологиясы, медициналық акарологиясы болып бөлінеді. Ол кенелердің фаунасын, морфологиялық және анатомиялық құрылымын, физиологиялық, экологиялық ерекшеліктерін, шығу тегін, кластарға бөлінуін зерттейді. Сондай-ақ олардың және мәнін, табиғатта таралуын, адам мен жануарларға жұқтыратын ауруын анықтайды және онымен күресу шараларын қарастырады. ==Дереккөздер== Санат:Кенелер 
'''NGC 5864''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54111, UGC 9740, MCG 1-39-2, ZWG 49,15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5864 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5863''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54160, ESO 581-22, MCG -3-39-1, NPM1G -18.0484. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5851''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 26 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5851 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53965, UGC 9714, MCG 2-38-44, ZWG 77,8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5851 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5853''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5853 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53894, UGC 9707, MCG 7-31-30, ZWG 221.27, IRAS15039+3942. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5853 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5869''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54119, UGC 9742, MCG 0-39-6, ZWG 21.22, KCPG 456B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5870''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53949, NGC 5826, UGC 9725, MCG 9-25-16, ZWG 274.17, IRAS15053+5540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5873''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда астроном Copeland Ralph ашқан болатын және NGC каталогында 5873 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 331+16.1, ESO 328-PN34, CS=13.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5875A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5875A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54061, UGC 9741, MCG 9-25-26, ZWG 274,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5875A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5852''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 26 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53974, MCG 2-38-45, ZWG 77.10, NPM1G +13.0396. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5878''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54364, MCG -2-39-6, UGCA 403, IRAS15109-1405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
() жойылып кеткен балықтардың қарапайым жеке класы. Кейде А-ды деп те атайды. Бұлар тұщы суларда таралған. Акантодтың дене тұрқы орташа, тығыз жауып тұратын сүйекті тақташалармен қапталған. негізі жалпақ болып келген, ірі жұп көкірек, құрсақ аралығында қосымша ұсақ жүзбеқанаттары болған. А-дың осы ерекшелігіне қарап ғалымдар, олардың ерте кезде денесінің екі бүйірінде болған тұтас қатпарлардың қалдығы, жұп пайда болуына бастама берген деп жорамалдайды. Акантод балығының белгісі Diplacanthus тұқымдасы Акантодтардың арғы тектеріне тән жақ доғаларында жеке бунақтар сақталған. Денесі ұзынша, ұршық пішінді болған. Басы, денесі сүйекті тақташалармен және көптеген қабыршақтармен қапталған. Бас қаңқасы көбіне шеміршекті кейде сүйектенген. Жақ доғасы үлкен, үстіңгі жағы 4, ал астыңғы жағы элементтен түзілген. Көпшілік түрлерінде желбезек саңылаулары сыртқа жеке-жеке ашылып, кейбіреулерінде сүйекті желбезек қақпақтар пайда болған. Жақ және тіласты доғаларының арасында желбезек саңылаулары сақталған. Олардың белдеулері мен жұп қаңқасы қазіргі кездегі шеміршекті балықтардың қаңқасына ұқсас болған. А. палеозойдың девон кезеңінде тіршілік етіп, пермьде біржола жойылған. Қазіргі кезде А-дың бір тармағынан шеміршекті балықтар, екінші тармағынан сүйекті балықтар пайда болған деп болжам жасалады. ==Дереккөздер== Санат:Балықтар 
'''NGC 5859''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54001, UGC 9728, MCG 3-39-5, ZWG 106.7, KCPG 455B, IRAS15052+1946. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5877''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 24 мамырда Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5877 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5871''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5871 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5867''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2512461. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5874''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5874 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54018, UGC 9736, MCG 9-25-24, ZWG 274.20, KUG 1506+549, IRAS15064+5456. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5875''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54095, UGC 9745, MCG 9-25-27, ZWG 274.27, IRAS15077+5243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5885''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54429, MCG -2-39-13, IRAS15123-0954. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5882''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 1108, PK 327+10.1, ESO 274-PN7, CS=12.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5884''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5884 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5884 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5880''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54427, MCG -2-39-12, NPM1G -14.0561. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
Берильдің түрі: морганит, аквамарин және гелиодор '''Аквамарин''' "''зәберзат''" силикаттар класына жататын минерал, берилийдің зергерлік өнерде қолданылатын асыл түрі. Түсі құрамындағы темір қоспасына байланысты болады. Аквамариннің кристалдары көгілдір, көгілдір жасыл, жасыл көк, сұрғылт көгілдір болып келеді. Аквамарин гранит, гнейс, грейзен, кристалдың тақтатастар мен кварц желілерінде кездеседі. Ірі кристалдарды сирек түзейді. Салмағы ''110,5 кг'', ұзындығы ''49,5 см''. Ең ірі кристалы Бразилияда өндірілген. Аквамаринге кристалда түрліше құбылатын дихроиттік қасиет тән. ==Дереккөздер== Санат:Бериллий 
'''NGC 5883''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1867 жылы 30 шілдеде Winlock Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54439, MCG -2-39-14, NPM1G -14.0562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5886''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 13 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5886 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54298, ZWG 221,36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5881''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5881 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53920, IC 1100, UGC 9729, MCG 11-18-25, ZWG 318.14, IRAS15053+6310. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5881 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5890''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54602, MCG -3-39-4, NPM1G -17.0406, IRAS15150-1724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5892''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54365, MCG -2-39-7, Fath 703, NPM1G -15.0523, 1511-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5894''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 25 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54234, UGC 9768, MCG 10-22-4, ZWG 297.6, IRAS15105+5959. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5889''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 25 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5896''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 23 мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5896 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54367, MCG 7-31-44, ZWG 221.42, NPM1G +42.0408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5898''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5898 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54625, ESO 514-2, MCG -4-36-6, UGCA 404, AM 1515-235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5898 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5893''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54351, UGC 9774, MCG 7-31-42, ZWG 221.41, IRAS15117+4208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Аквариум балықтары ''' үйдегі, хайуанаттар паркі мен ғылыми мекемелердегі арнайы ыдыста аквариумда өсірілетін балықтар тобы. Аквариум балықтары табиғи жағдайда тропиктік және субтропиктік (Африка, Америка, Австралия, Оңтүстік-Батыс Африка) тұщы су қоймаларында, ал кейбіреулері ащылау суда және теңізде мекендейді. Олар таңғажайып түрімен, ашық түрлі түсті бояуларымен және мөлшерінің (массасының) кішілігімен ерекшеленеді. Олардың дене тұрқы 1,5 30 см болады, кейде м-ге жетеді. Шабақтарын тірі табатын (мысалы: гамбузия, гуппилер, семсерқұйрық, маллинезия) түрлері бар.Аквариум балықтарының жүздеген түрі кездеседі. Олардың көбі сүйекті балықтар (мысалы: майшабақ, мормиро, тұқы, саргоно, алабұға, кефаль, тағы басқа). Ең кең тараған түрлері гуппилер, семсерқұйрық, сотқар балық, горамиллер, хромис, скалярия, жайыншалар, барбус, кардинал, алтын балық, комета, шілтеқұйрық, құбылмалы балық, тағы басқа Қазақстанның өзен-суларында тіршілік ететін сазан ,майшабақ ,шортан ,алабұға ,мөңке, қызыл қанат шабақтарды, тағы басқа аквариумда ұстауға болады. Аквариум балықтарын гибридтеу жұмыстарының нәтижесінде балықтардың көптеген жаңа тұқымдары шығарылды, соның негізінде генетикалық зерттеулер жүргізілді. ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, том Санат:Балықтар 
'''NGC 5887''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 5887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54416, UGC 9779, MCG 0-39-12, ZWG 21.56, NPM1G +01.0445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5899''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54428, UGC 9789, MCG 7-31-45, ZWG 221.43, IRAS15132+4214. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5888''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54316, UGC 9771, MCG 7-31-38, ZWG 221,37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5902''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54394, MCG 8-28-11, ZWG 274,35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5897''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 33, ESO 582-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5901''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 23 мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5901 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5905''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54445, UGC 9797, MCG 9-25-38, ZWG 274.36, IRAS15140+5541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5903''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54646, ESO 514-4, MCG -4-36-8, UGCA 405, AM 1515-235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5906''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы 23 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: part (knot) in 5907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5910-2''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан E+E типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5910-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54688, MCG 4-36-35, NPM1G +21.0426, VV 139, HCG 74B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5910-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
Эхинодорус '''Аквариум өсімдіктері ''' аквариумда арнайы өсірілетін өсімдіктер. А. ө. сәндік үшін ғана қызмет етпейді, ол сонымен бірге суды оттекпен қанықтырады. Жарық жақсы түсетін аквариумдардың тең жарымына өсімдік отырғызуға болады. Аквариум үшін түсі де, формасы да әр түрлі өсімдіктер іріктелініп алынады. Жапырағының түсі қоңыр жасыл, қызыл және қоңыр болып келетін ірі өсімдіктерді әдетте аквариумның бұрыш-бұрышына, ал ашық жасыл жапырақты өсімдіктерді жарық жақсы түсетін ортаңғы бөлегіне орналастырады. Аквариумның бөлмеге қараған қабырғасына іргелей өрнек жапырақты ұсақ өсімдіктер отырғызса, көзге әдемі көрінеді. Санат:Аквариум өсімдіктері 
'''NGC 5912''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5912 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54237, MCG 13-11-11, ZWG 354.22, KCPG 460B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5912 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5908''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54522, UGC 9805, MCG 9-25-41, ZWG 274.39, IRAS15153+5535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5911''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54731, MCG 1-39-19, ZWG 49.133, NPM1G +03.0475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5914A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 16 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5914A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54654, NGC 5914, MCG 7-31-55, ZWG 221.51, ZWG 222,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5914A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5915''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5915 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54816, MCG -2-39-19, UGCA 407, IRAS15187-1254. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5913''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5913 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54761, UGC 9818, MCG 0-39-21, ZWG 21.79, KARA 669, IRAS15183-0223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5913 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5917''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 16 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54809, MCG -1-39-2, ARP 254, IRAS15188-0711. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5909''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5909 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54223, UGC 9778, MCG 13-11-10, ZWG 354.21, KCPG 460A, NPM1G +75.0113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5916A''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5916A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54779, MCG -2-39-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5916A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5914''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 16 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54654, NGC 5914A, MCG 7-31-55, ZWG 221.51, ZWG 222,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
Актинолит Аустралия Актинолиті '''Актинолит''' (грекше ''аktіs'' сәуле және ''lіtho''s тас) силикаттар класының амфиболдар тобына жататын минерал. Химиялық формуласы: Ca2(Mg, Агрегатының шоқ сәулеше тарамдалған бейнесіне байланысты осылай аталған. Кристалдары моноклиндтік сингонияда, ұзын призма, ине тәрізді болып түзеледі. Түсі жасыл, шыныдай жылтыр, қаттылығы 5,5-6,0, меншікті салмағы 3,1-3,3 г/см3. Түрлері (құрылымына қарай): нефрит; биссолит; амиант (''амфиболды асбест''); смарагдит. Актинолит негізінен кристалды тақтастар арасында кездеседі. Ол амфибол асбестің басты құрамдас бөлігі болып саналады. Одан отқа және қышқылға төзімді материалдар жасалады. ==Дереккөздер== Санат:Темір минералдары Санат:Кальций минералдары Санат:Магний минералдары 
'''NGC 5900''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54431, UGC 9790, MCG 7-31-46, ZWG 221.44, IRAS15132+4223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5907''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54470, UGC 9801, MCG 9-25-40, IRAS15146+5629, FGC 1875, ZWG 274.38, ZWG 297,10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5919''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 30 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54826, ZWG 94.144, NPM1G +07.0380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5918''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54690, UGC 9817, MCG 8-28-17, ZWG 249.16, IRAS15177+4603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5924''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54850, MCG 5-36-15, ZWG 165,43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5916''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5916 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54825, MCG -2-39-20, IRAS15188-1259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5922''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5922 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5922 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5926''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54950, MCG 2-39-26, MK 853, ZWG 77.109, 8ZW 468, IRAS15210+1253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5926 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5925''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 938, ESO 177-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5928''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55072, UGC 9847, MCG 3-39-27, ZWG 106.42, KCPG 465B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
Aкцессориялар. '''Акцессор акцессориялар'' (латынша ''accessorіus'' қосымша) тау жыныстары құрамында өте аз (мөлшері пайыздан аспайды) тараған минералдар. Акцессор минералдар тау жыныстарын құрайтын минералдар құрамында сирек және кентасты элементтердің минералдық шашырауы мен шоғырлануының ерекше түрі болып табылады. Акцессор минералдары: апатит; циркон; турмалин; танталит; анартастар; ортит; титанит; флюорит; топаз; магнетит; ильменит; пирит; рутил; монацит; сфен. Тау жыныстары бұзылғанда акцессор минералдар әдетте тотығу белдемінде жиналады, кейде өндірістік маңызы бар кендер түзеді. Әсіресе, сирек металды акцессор минералдардың маңызы зор. Сонымен бірге, олар стратиграфиялық және петрографиялық корреляттауда, тау жыныстарының жасын анықтау үшін қолданылады. ==Дереккөздер== Санат:Геология 
'''NGC 5920''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 30 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54839, UGC 9822, ZWG 49.145, 3C 318,1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5923''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54780, UGC 9823, MCG 7-32-1, ZWG 222.2, NPM1G +41.0398, IRAS15194+4154, ZWG 221,52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5931''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 5931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55233, MCG 1-39-23, ZWG 49.180. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5927''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5927 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 35, ESO 224-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5934''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 12 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55178, UGC 9862, MCG 7-32-11, ZWG 222.11, 1ZW 113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5935''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 12 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55183, MCG 7-32-13, ZWG 222.13, 1ZW 113, NPM1G +43.0302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5932''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5932 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55109, MCG 8-28-33, ZWG 249,23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5942''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55309, MCG 1-40-1, ZWG 50.9, HCG 76C, NPM1G +07.0387. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5929''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 13 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55076, UGC 9851, MCG 7-32-6, ZWG 222.7, NPM1G +41.0399, KCPG 466A, 1ZW 112, VV 823, ARP 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5933''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5933 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55117, MCG 8-28-34, ZWG 249.24, NPM1G +48.0295. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
Өндірістік ақаба сулар '''Ақаба сулар''' тұрмыстық қоқыстар және өндірістік қалдықтармен ластанып, елді мекендер аумағынан арнаулы канал жүйелері арқылы сыртқа шығарылатын сулар. Ол тұрмыстық (''мысалы: аурухана, асхана, монша, жеке пәтерлерден тағы басқа шығарылған сулар''), өндірістік (мысалы: кен байлықтарын өндіру кезінде жер астынан айдап шығарылған, жылу агрегаттарын суыту кезінде пайдаланылған тағы басқа сулар) және атмосфералық (жаңбыр және қар мен мұздан еріген тағы басқа сулар) болып бөлінеді. Қоршаған табиғи ортаны ластайтын болғандықтан мұндай суларды дер кезінде тазарту қажет. Ақаба суларды тазарту механикалық (судағы тез тұнатын немесе су бетіне қалқып шығатын заттарды техникалық құралдармен арылту, ол үшін көбіне қиыршық тасты, құмды сүзгіні пайдаланады), биологиялық көмегімен органикалық заттарды суда жақсы еритін минералды не қарапайым затқа дейін ыдырату), (ақаба суды ластағыш заттардан коагуляция, адсорбция және хлорлау арқылы тазарту) сияқты әдістермен жүзеге асырылады. ==Дереккөздер== Санат:Қоқыстар 
'''NGC 5940''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55295, UGC 9876, MCG 1-39-25, ZWG 50.7, IRAS15288+0737. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5949''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5949 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55165, UGC 9866, MCG 11-19-8, ZWG 319.16, KARA 682, IRAS15273+6456. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5949 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5938''' Оңтүстік Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55582, ESO 99-7, AM 1531-664, IRAS15317-6641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5937''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55281, MCG 0-40-1, ZWG 22.2, IRAS15281-0239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5941''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55314, MCG 1-40-3, ZWG 50.11, HCG 76B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5953''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5953 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55480, UGC 9903, MCG 3-40-5, ZWG 107.8, KCPG 468A, IRAS15322+1521, ARP 91, VV 244. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5953 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5946''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4550, GCL 36, ESO 224-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5952''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5952 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55496, ZWG 50.30, NPM1G +05.0472. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5952 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5944''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5944 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55321, MCG 1-40-4, ZWG 50.13, HCG 76A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5944 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5950''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55305, UGC 9884, MCG 7-32-21, ZWG 222.20, IRAS15296+4036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
eBay headquarters in San Jose North First Street satellite office campus (home to PayPal) '''eBay''' желі сауда жүйесі. '''eBay Inc.''' (ибэ́й деп айтылады) мен аумағында өз қызметтерін ұсынатын америкалық компания. eBay.com веб-сайтын, кейбір мемлекеттердегі оның жергілікті нұсқасын және eBay Enterprise компаниясын басқарады. 1995 жылы қыркүйекте Сан-Хоседе (Калифорния штаты) Пьер Омидьяр бағдарламашысы AuctionWeb атты өзінің жеке веб-сайтының бір бөлігі ретінде онлайн аукцион жасап шығарды ==Тарихы== eBay құрылу мақсаты Пьер қалыңдығы басқа да коллекция жинаушылармен PEZ алмасуға мүмкіндігі болуы үшін болған деген белгілі уақиға 1997 жылы жұртшылықпен байланыс жұыстары бойынша компания менеджерімен ойлап табылды, кейін ол компанияның өзімен расталды. AuctionWeb-тегі ең бірінші сатылған зат- 13,83 долларға сатылған Омидьярдың бұзылған лазерлі сілтеу таяқшасы. Сатып алушымен байланыс орнатып Пьер сатып алушыдан: «лазерлі сілтеуші таяқша бұзылғаны екенін білесіз бе?» деп сұрап білді. Жауап хатында сатып алушы былай түсіндірді: «Мен бұзылған лазерлі сілтеуші таяқшаларды жинақтаймын». AuctionWeb алғашында толығымен тегін болатын, кейін бірте-бірте сатушылар мен сатып алушыларды жұмылдыра бастады. 1995 жылдың соңына қарай сайтта мыңдаған аукциондар өткен болатын. 1995 жылдың соңында Пьер Омидьяр eBay аукционына аукционның жұмысының принциптерін анықтайтын және қазіргі уақытқа дейін әрекет ететін базалық құндылықтар орнатты *«Негізінен барлық адамдар парасатты» *«Әрбір адам өз үлесін қоса алады» *«Ашық қарым-қатынаста адамдар өзінің жақсы қасиеттерін көрсетеді» Компания бүгінгі атауын 1997 жылдың қыркүйегінде иеленді. Ең басында Омидьяр Echo Bay Technology Group консалтингтік компаниясымен байланысын сақтап қалу үшін сайтты Echo Bay Technology Group деп атағысы келді. Алайда EchoBay.com домендік атауды Echo Bay Mines алтын қазатын компанияның қолында еді және атауы eBay.com деп қысқартылды. Кейінгі жылдары eBay «бүргелі нарықтың» сипатты белгілеріне ие «С2С» сауда алаңынан жеке және де заңды тұлғалар қолданатын «B2C» платформасына дейін дамып кетті. eBay-дың негізгі идеясы кез-келген тауарларды сату үшін саудагерлерге беруде негізделген. eBay фирмасының өзі сатушы мен сатып алушы арасындағы сауда-саттық келісіміне отыру кезінде тек делдал ретінде шығады. Тауардың төлемі және оның жеткізілімі eBay фирмасының қатысынсыз пайдаланғаны үшін сатушылар сауданың бағасынан түскен пайыздардан және лотты ұсынғаны үшін алынған жинақтан жиналған төлемін төлейді. eBay табысы осы платформа арқылы жасалған сауданың көлемінен тікелей байланысты онда жеткілікті түрде либералды шарттар орындалады. Сатылымға eBay филиалы тіркелген, заңына қайшы келмейтін және қара тізімге енбеген мемлекеттің кез -келген тауарлар және қызметтері рұқсат етілген. '''Сатылым кезінде сатушының үш модельдің біреуін таңдауға мүмкіндігі бар''': *'''Аукцион арқылы саду''' Сатылымның бұл тәсілі eBay үлкен табыс алып келді.Сатушы лоттың бастапқы бағасын ,сатылымның басталу уақықытын және олардың ұзақтығын тағайындайды. Барлық сатып алушылар кез-келген уақытта сол лотқа белгілі бір мөлшерлемені қоя алады, алайда мөлшерлеме басқа да потенциалды сатып алушылармен өзгертіле алады. Белсенді мөлшерлемелер қарауға кез-келген уақытта ашық. Аяқталуына жақын қалған кезде мөлшерлеме көлемі ең үлкен болған аукцион қатысушысы тауарды сатып алуға құқылы болады.Сатып алудың бағасы максималды мөдшерлемеге емес, мөлшерлеменің көлеміне тәуелді көлемі бойынша бір инкрементке артық болады (мысалы, $500-ден $999,99-ге дейін мөлшерлемеде $10 ). Осылайша eBay екінші баға аукционын жүзеге асырады. *'''Белгіленген баға бойынша сату''' Сатушы өз тауарын алдын-ала бекітілген бағасы бойынша (Buy It Now) белгілі бір уақытқа дейін(сауданың соңына шейін) ұсынады. Тауарды сатып алуға көрсетілген баға бойынша тауарды сатып алуға келіскен сатып алушы құқылы бағасын бекітілген және аукционнан болған бағаларды сәйкестендіруге болады. *'''Жарналмалық хабарландыру''' Сатушы сол тұлғаның лоттары енгізілетін, eBay веб-сайтының бөлігінде көрсетілетін уақытқа байланысты шектеусіз хабарландыру жасайды. eBay Shop деп аталатын бөлімдерінде сатушы әрекет ету уақытының көрсетпей-ақ хабарландыру жасай алады. Қосымша осы бөлімде қазіргі уақытта аукционнан сатылатын немесе бекітілген бағасы бойынша осы сатушының тауарлары көрсетіледі. Компанияның осы халықаралық сатылым санының өсуінен болған табыстың көбеюі. eBay қазіргі уақытта 20-дан артық мемлекеттер жұмыс жасайды, соның ішінде Қытай және Индия. eBay-дың ене алмаған жалғыз себебі онда онлайн-аукцион нарығында монопольді түрде Yahoo компаниясы үлкен басымдылыққа ие. eBay Developers Program-да тіркелген БЖ жасаушылары eBay API аукционмен өзара байланысты қамтамасыз ете отырып, өзінің пайдалана алады. тиімділігінің себептері.''' #Географиялық шектеулердің болмауы сатушылар және сатып алушылар eBay-де сатылымға әлемнің кез-келген нүктесінен қатыса алады, Интернет желісіне шығатын мүмкіндік болса болды. Бұл лоттар және сатып алушылар /жасалынған мөлшерлемелер санын арттырады. #Тілдік кедергілердің болмауы аукциондық сатылымға қатысу кез-келген тілде жүргізілуі мүмкін. Көптеген мемлекеттерде өздерінің жергілікті жеке филиалы бар, мысалы Ұлыбритания, Германия, Нидерланд, Испания, Аустралия және бұл тізім әрі қарай кете береді. #Уақыт шеңберінің шектелмеуі eBay тауарларына мөлшерлемені тәулігіне 24 сағат бойы, аптасына күн бойы жасауға болады. Өз кезегінде лоттар 30 күнге дейінгі аралықта ,яғни іздестіру үшін, танысып сатылым жасауға жеткілікті уақытта қойыла алады. #Сатып алушылардың көбісі салыстырмалы түрде төмен бағада шығарылатын тауарлардың үлкен сұрыптамалармен жұмылдырылған. Сонымен қатар бұл жерде сирек кездесетін, тіпті офлайн сатып ала алмайтын коллекционды заттарды сатып алуға болады. #Сатушылардың көбісі тауарларды қоюға бекітілген аз шығындар үлкен сатып алушылық аудитория, eBay аукциондық сервистердің пайдалану сатушыларға ұнамды болып келеді. Одан бөлек, кез-келген қатысушы сатушы бола алады. #Модельдің эффектісі сатып алушылар санының артуы сатушылар санының артуына алып келеді, ал сатушылар санының артуы сатып алушылар санының көбеюіне себепші. Бұған әлем бойынша eBay.com сенімді кепілдік береді. ==Сілттемелер== компаниялары Санат:Алфавит бойынша компаниялар Санат:Интернет 
'''Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі''' Қарағанды облысының Қарқаралы ауданындағы таулы-орман ландшафтысы. Табиғаттың бірегей нысандарын қорғау, саяхатты дамыту және халық демалысын жақсарту мақсатында 1998 жылы құрылған. 2009 жылы аумағы 90,3 мың га-дан 112 120 га-ға дейін кеңейтілген. == Географиялық орны мен сипаты == 200px Сарыарқның Қарқаралы және Кент тауларындағы дала өсімдіктері мен қарағайлы орман өскен аймағын алып жатыр. Бұл аймақта бұрын биік таулар болатын, уақыт өте бұзылып, көптеген ұсақ шоқылар мен адырларға бөлініп кеткен. Олардың биік беткейлері қатты өзгеріске ұшырап, жартасты шыңдары терең сайлармен және аңғарлармен бөлінген. Көп жерлерде гранитті тақталар жалаңаштанған. Тау сайларынан бұлақтар басталып, шағын өзендер бастау алады. Қарқаралы тауларында Қарқаралы, Қопа, Аюшат, Қаракеңгір, Кент тауында Қызылкеніш, Қадыр өзендері, Шайтанкөл, Бассейн, Үлкенкөл, т.б. көлдері бар. Шағын суқоймалары, суға толы гранитті жартас шұңқырлар кездеседі. == Климаты және топырағы == Аймақтың ауа райы континентті, күн сәулесі көп түседі. Жауын-шашынның орташа мөлшері 250-300 мм, жазғы жауын-шашын қысқы уақыттан басым және жазда жиі құрғақшылық болып тұрады. Қаңтар айының орташа жылдық ауа температурасы -14,4°С, шілдеде 18°С. Қарағайлы орман төсемесінде қоңыр түсті орман және шымды-күлді таулы орман топырағы қалыптасқан. == Фаунасы мен флорасы == 200px Тұяқты жануарлардан сібір елігі, бұлан, арқар. Жыртқыштардан қасқыр, түлкі, қарсақ, борсық, ақкіс, т.б; ақ қоян, дала шақылдағы. Кеміргіштерден дала суыры, қызылұрт сарышұнақ, үлкен және секіргіш қосаяқтар, тоқалтіс пен қаптесердің оннан астам түрі таралған. Доңыз бен марал, ақшыл тиін жерсіндірілген. Құстардан маубас жапалақ, байғыз, үкі, бақалтақ қыран, тұрымтай, кәдімгі және дала күйкентайы, ормандарда үлкен шұбар тоқылдақ, ақшыл қанат сайрауық, т.б; Бауырымен секіргіш кесіртке мен өрнекті қарашұбар жылан, сирек жағдайда көк кесіртке, қалқантұмсық жылан, т.б. кездеседі. Саябақта кездесетін аңның 40, құстың 114, өсімдіктің 66, балықтың түрі қорғауға алынған. Олардың ішінде Қазақстанның Қызыл кітабына енген аңдар арқар, сабаншы; құстардан бүркіт, ақбас тырна, ақбас үйрек, балықшы тұйғын, безгелдек, қара дегелек, қытай қазы; өсімдіктерден қара қандыағаш, Фукс сүйсіні, қызыл қайың, Қарқаралы бөріқарақаты мен сылдыршөбі, кәдімгі қырыққұлақ, Сібір қисық бұтасы, қауырсынды селеу және мүктің бір түрі тегіс сфагнум, т.б. бар. Эндемик өсімдік түрлерінен Қарқаралы бөріқарақаты мен сылдыршөбі, үшкір сала сиякөк, Қарқара бидайығы, салалы таспашөп, Қарқаралы рэгнериясы өседі. == Белдемдері == 200px Саябақ үш белдемнен тұрады: қорықтық белдем Кент тауларын қамтиды. Мұнда таулы-орманды алқаптың төл табиғаты бастапқы қалпында сақталып, қорғалады; рекреациялық белдем Қарқаралы тауларын қамтиды. Мұнда табиғатты қорғаумен қатар туристік, сауықтыру шаралары эндемиктік белдем тек қана осы саябақта тіршілік ететін жануарлар, сондай-ақ бірегей табиғат нысандары қорғалады. Саябақ аумағында шаруашылық әрекеттерге тыйым салынған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ұлттық парктері Санат:Қарағанды облысы 
'''Ақажансай дария''' Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы Сырдария өзенінің тармағы, ескі құрғақ арна. == Гидрологиясы == Ұзындығы 72 км. Қар ерігенде ғана арнасымен су ағады. Осы аймақта болып тұратын күшті желдердің әсерінен Ақажансай дария арнасы бастапқы көрінісін мүлде өзгерткен. Табаны кең әрі тегіс, саяз. Арнасының басым көпшілік бөлігі үрінді құмға толған. Құм төбелер мен шағылдар тікелей арнаға тіреліп жатады. == Дереккөздер == Санат:Қазалы ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы 
'''NGC 5945''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 12 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55243, UGC 9871, MCG 7-32-17, ZWG 222.17, NPM1G +43.0303, IRAS15280+4305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5943''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55242, UGC 9870, MCG 7-32-16, ZWG 222.16, NPM1G +42.0416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5951''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5951 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55435, UGC 9895, MCG 3-40-3, ZWG 107.3, IRAS15313+1510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5951 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5947''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55274, UGC 9877, MCG 7-32-19, ZWG 222.19, IRAS15288+4253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5939''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5939 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55022, UGC 9854, MCG 12-15-7, ZWG 338.8, IRAS15244+6854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5954''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55482, UGC 9904, MCG 3-40-6, ZWG 107.8, KCPG 468B, ARP 91, VV 244. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5948''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 14 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5948 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5960''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5960 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55575, MCG 1-40-7, ZWG 50.38, NPM1G +05.0474, IRAS15338+0549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5960 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5963''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5963 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55419, UGC 9906, MCG 9-25-58, ZWG 297.15, KCPG 469A, IRAS15322+5643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5965-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5965-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55459, UGC 9914, MCG 10-22-20, ZWG 297.16, KCPG 469B, IRAS15328+5651, FGC 1918. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5965-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақ амур''' () тұқы тұқымдасына жататын тұщы су балығы. Қазақстанда Балқаш Іле су алабында, Сырдария өзенінде жерсіндірілген. Дене тұрқы м, салмағы 32 кг-нан асады. Тұрқы жұмырлау, мұрты жоқ, маңдайы жалпақ, аузы сәл төмен қараған. 3-6 жасында жыныстық жағынан жетіледі. Мамыр шілде айларында өзен ағысымен жоғары өрлеп, уылдырық (''2,5 млн-ға дейін'') шашады. Уылдырық ағыспен ағып су қабатында дамиды. Шабақтары балдырлармен, ұсақ су жәндіктерімен, ал ересектері су өсімдіктерімен (''қамыс, қоға т.б.'') қоректенеді. Амур өзенін және оның салаларын мекендейді. Ақ амур кәсіптік маңызы бар балық. Тоғандық балық шаруашылығында тұқымымен бірге өсіріледі. ==Дереккөздер== Санат:Тұқылар 
'''NGC 5956''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55501, UGC 9908, MCG 2-40-3, ZWG 78.17, IRAS15326+1154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5961''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55515, UGC 9918, MCG 5-37-5, ZWG 166.13, ARAK 478, IRAS15332+3101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5962''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55588, UGC 9926, MCG 3-40-11, ZWG 107.12, IRAS15342+1646. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5958''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55494, UGC 9909, MCG 5-37-3, ZWG 166.9, IRAS15327+2849. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5957''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5957 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55520, UGC 9915, MCG 2-40-4, ZWG 78.18, NPM1G +12.0436, IRAS15330+1212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5957 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5959''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 26 маусымда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55625, MCG -3-40-2, NPM1G -16.0490. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5964''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55637, IC 4551, UGC 9935, MCG 1-40-8, KARA 691, IRAS15351+0608, ZWG 50,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5968''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55738, ESO 450-5, MCG -5-37-1, IRAS15368-3023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5969''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55491, MCG 9-25-59, ZWG 297.18, NPM1G +56.0204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5969 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5965-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5965-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2544663, NPM1G +56.0202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5965-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
Қостанай облысы '''Ақауыл''' Белый аул Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы қыстау. Мүктікөл ауылының км жерде орналасқан. Шығысынан Тобыл өзені ағады, батысынан ''30 км'' жерден Ресейдің шекарасы өтеді. Көлді-аллювийлі жазықтағы қара топырағында боз, селеу өседі. Жануарлардан қоян, сұр тышқан, сасық күзен, атжалман; құстардан ителгі, үйрек, дала тырнасы бар. ==Дереккөздер== Санат:Қостанай облысы қыстаулары 
'''NGC 5972''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 29 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55684, UGC 9946, MCG 3-40-16, ZWG 107,18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5970''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55665, UGC 9943, MCG 2-40-6, ZWG 78.34, IRAS15361+1220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5980''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55800, UGC 9974, MCG 3-40-26, ZWG 107.25, IRAS15391+1556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5955''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55510, MCG 1-40-6, ZWG 50.31, NPM1G +05.0473. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5973''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5973 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55757. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5978''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55838, MCG -2-40-2, NPM1G -13.0488. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5967A''' Apus шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5967A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56024, ESO 42-9, AM 1540-753. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5967A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5971''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55529, UGC 9929, MCG 9-26-2, ZWG 297,19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5975''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55739, UGC 9963, MCG 4-37-19, ZWG 136.46, IRAS15377+2137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5977''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 29 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55769, UGC 9967, MCG 3-40-23, ZWG 107.23, NPM1G +17.0561. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Ақбақай''' () астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Солтүстік жарты шардың орманды белдемдерінде кездесетін 18 түрі белгілі. Қазақстанда өзен-көлдердің құмды жағалауында өсетін түрі жалған Ақбақай (''Petasіtes spurіous'') бар. Биіктігі ''15 50 с''м, тамыр сабағы бұтақты, сабағын қалың түк басқан. Жапырақтары ірі (''ені 60 см болады''). Гүлдері ұсақ, білінбейді, масақ гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі сүйекше. А-ды халық медицинасында жөтелді, демікпені, жүйке ауруларын емдеуге пайдаланады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 5966''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55552, UGC 9923, MCG 7-32-32, ZWG 222.28, near SAO 64799/64800. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5983''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55845, UGC 9983, MCG 1-40-12, ZWG 50.79, NPM1G +08.0415. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5982''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 25 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5982 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55674, UGC 9961, MCG 10-22-29, ZWG 297,24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5982 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5987''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 25 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55740, UGC 9971, MCG 10-22-32, ZWG 297.26, IRAS15387+5814. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5990''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55993, UGC 10024, MCG 1-40-14, ZWG 50.101, IRAS15437+0234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5976''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5976 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55609, MCG 10-22-25, ZWG 297,22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5976 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5979''' Оңтүстік Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 322-5.1, ESO 136-PN3, CS=13.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5984''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55853, UGC 9987, MCG 2-40-11, ZWG 78.52, IRAS15405+1423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5992''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5992 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55913, UGC 10003, MCG 7-32-49, MK 489, KCPG 471A, IRAS15425+4114, ZWG 222,47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5992 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5976A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5976A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55561, UGC 9934, MCG 10-22-23, ZWG 297,20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5976A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақбақай алтын кен орны''' Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы Мойынқұм ауылынан қарай 60 км жерде орналасқан. 1968 жылы геолог Д. Дүйсенбеков ашқан. == Жатыс сипаты, геологиялық құрылымы == Кен орны негізгі тік құлайтын (Басты, Түкен т.б.) және көлбеу жатқан желілерден тұрады. Желілердің ұзындығы 250 м-ден 600 м-ге дейін, қалыңдығы бірнеше см-ден 1,5-2 м-ге жетеді. Олар жан-жағынан березит тау жынысымен қоршалған кварц-желілі өзек түзейді. Кентас 900-1300 тереңдікке дейін таралған. Кен түзілу процесі габбропорфирит және ашафит дайкалары жыныстарды жарып шыққаннан кейін, алтын-сүрмелі минералданумен аяқталған. Кен Қызылжар интрузивті кешенінің ішінде және девон жанартау тастекті шөгінді жыныстарының бойында қалыптасқан. == Кен орнындағы алтын түрлері == Кен орнында алтынның түрі кездеседі: 1) арсенопирит минералы бойындағы ұнтақдисперсті алтын; 2) кварцтағы сеппе, ұя, желі түрінде шоғырланған бос алтын (өлшемдері 0,01-0,1 мм-ден бірнеше мм дейін); 3) желілердегі түйіршік және қабыршақ түріндегі алтын; 4) гипергендік процеспен байланысты қабыршықты және дендритті алтын. Алтынның орташа мөлшері жер бетіне жақын аралықта аса жоғары 60-109 г/т, ал 500-600 тереңдікте 7-10 г/т-ға дейін төмендейді. Ақбақай алтын кені Қазақстандағы ірі кен орны қатарына жатады, оның негізінде Ақбақай кен-байыту комбинаты салынған. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''NGC 5981''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5981 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55647, UGC 9948, MCG 10-22-27, ZWG 297.23, IRAS15368+5933. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5981 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5994''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5994 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56020, UGC 10033, MCG 3-40-38, ZWG 107.36, NPM1G +18.0461, KCPG 472A, ARP 72, VV 16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5994 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5996''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5996 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56023, UGC 10033, MCG 3-40-39, MK 691, KCPG 472B, IRAS15447+1802, ZWG 107.36, VV 16, ARP 72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5993''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55918, UGC 10007, MCG 7-32-50, ZWG 222.48, KCPG 471B, IRAS15426+4116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5991''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 13 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55953, MCG 4-37-28, ZWG 136.67, NPM1G +24.0388. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5991 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6002''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6002 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5997''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5997 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56044, ZWG 50.105, NPM1G +08.0422. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5998''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5998 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5985''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 25 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55725, UGC 9969, MCG 10-22-30, ZWG 297.25, IRAS15385+5929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5985 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5988''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 17 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55921, UGC 9998, MCG 2-40-12, ZWG 78,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
Есіл алабы '''Ақбас''' Есіл алабындағы тұщы көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданының Сырымбет ауылынан қарай км жерде, теңіз деңгейінен 220,4 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Ауданы 11,08 км2, ұзындығы км, ені 3,1 км, жағалау бойының ұзындығы 19,0 км, су жиналатын алабы 110 км2. == Жағалау сипаты == Көлдің жағасы жайпақ, түбі лайлы. Жағалау бойының кей жерінде қамыс, құрақ өседі. Су жиналатын алабының 20%-ға жуығы жыртылған. Қар және жер асты суларымен толығады. Санат:Айыртау ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''NGC 6001''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56056, UGC 10036, MCG 5-37-27, ZWG 166,58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6007''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56309, UGC 10079, MCG 2-40-18, ZWG 78.95, IRAS15510+1206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6000''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6000 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56145, ESO 450-20, MCG -5-37-3, IRAS15467-2914. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6005''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 945, ESO 178-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6004''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 14 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6004 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56166, UGC 10056, MCG 3-40-51, ZWG 107.46, IRAS15481+1905. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6004 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6006''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56295, MK 862, ZWG 78.93, NPM1G +12.0445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5995''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5995 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56081, MCG -2-40-4, NPM1G -13.0491, IRAS15456-1336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6009''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6009 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56312, ZWG 78,96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6008B''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6008B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56301, MCG 4-37-54, ZWG 136.112, ARAK 488. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6008B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6010''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56337, UGC 10081, MCG 0-40-13, ZWG 22.48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6010 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
() астралылар тұқымдасына жататын бұта; өсімдіктер туысы. Қазақстанда Жетісу (''Жоңғар'') Алатауының әктасты, құмды, тастақты беткейлерінде, өзеннің тасты арнауларында өсетін түрі бұталы Ақбасбалау frutіcosus'') бар. Биіктігі ''45 см''-дей, көп сабақты, қалың түкті. Жапырақтары қауырсын тәрізді (''ұзындығы 10 25 см, ені мм''). Гүлдері қос жынысты, ақшыл көк түсті, ұсақ себеттері қалқанша гүлшоғырын құрайды. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді. Тұқымы жұмыртқа тәрізді, ұзын қылшықтары бар. Айдары ақ немесе сұр түсті, тұқымынан екі есе ұзын болады. ==Дереккөздер== 
'''NGC 6011''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56008, UGC 10047, MCG 12-15-16, ZWG 338.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6003''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 19 маусымда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56130, UGC 10048, MCG 3-40-48, ZWG 107.43, ARAK 487, NPM1G +19.0442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6013''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6013 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56287, UGC 10080, MCG 7-33-4, ZWG 223.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6008''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56289, NGC 6008A, UGC 10076, MCG 4-37-52, ZWG 136.110, IRAS15507+2114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6008A''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6008A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56289, NGC 6008, UGC 10076, MCG 4-37-52, ZWG 136.110, IRAS15507+2114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6008A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6012''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56334, UGC 10083, MCG 3-40-59, ZWG 107.54, ZWG 108.3, IRAS15519+1444, KUG 1551+147, KARA 712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6018''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56481, UGC 10101, MCG 3-41-6, ZWG 108.16, IRAS15551+1600. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6015''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6015 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56219, UGC 10075, MCG 10-23-3, ZWG 298.3, KARA 710, IRAS15506+6227, ZWG 319.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6015 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6016''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56410, UGC 10096, MCG 5-38-1, ZWG 167.4, IRAS15538+2706. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6014''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56413, IC 4586, UGC 10091, MCG 1-41-2, ZWG 51.7, IRAS15535+0604. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Ақбас еменшөп''' () ерінгүлділер тұқымдасы, еменшөп туысына жататын шала бұта. ==Таралуы== Қазақстанда тек Маңғыстаудың құрғақ төбелерінде, сазды және тасты тау баурайларында, шөгінді жерлер мен құм шеттерінде өседі. ==Ботаникалық сипаттама== Биіктігі ''5 30 см'', кіндік тамырлы өсімдік. Сабақтары түп жағынан көтеріліп өсіп, жоғарылаған сайын сыпыртқы немесе қалқан тәрізді бұтақтанып кетеді. Жапырақтары таспа не қандауыр тәрізді, ұзындығы ''0,5 см'', ені ''1,8 м''м-дей. Тостағанша жапырақшалары қысқа түтікті қоңырауға ұқсас, сыртын қалың ақталшықтар жапқан, жолақты. Күлтесі тостағаншадан ұзындау, сырты Аталықтары гүлден сәл қылтиып шығып тұрады. Гүлдері ақшыл не сарғыш түсті, жалған күлтебас гүлшоғырына топталған. Маусым шілде айларында гүлдеп, тамыз қыркүйекте жеміс береді. ==Экология== Ақбас еменшөптің таралу аймағы өте аз болғандықтан Маңғыстау облысының ''«Қызыл кітабына»'' енгізілген. ==Дереккөздер== 
'''NGC 6023''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56492, UGC 10106, MCG 3-41-10, ZWG 108.21, NPM1G +16.0443. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6023 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6026''' Бөрі шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6026 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 341+13.1, ESO 389-PN7, AM 1558-342. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бөрі (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6017''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56475, UGC 10098, MCG 1-41-3, ZWG 51.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6019''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56265, ZWG 319.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6027A''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6027A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56576, UGC 10116, MCG 4-38-6, ZWG 137.10, Seyfert Sextett, 7ZW 631, VV 115, HCG 79A, KUG 1556+208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6027A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6020''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56467, IC 1148, UGC 10100, MCG 4-38-2, ZWG 137.5, NPM1G +22.0514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6027B''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 наурызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6027B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56575, UGC 10116, MCG 4-38-8, ZWG 137.10, IRAS15570+2053, Seyfert Sextett, 7ZW 631, VV 115, HCG 79C, KUG 1556+208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6027B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6022''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 19 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56495, MCG 3-41-9, ZWG 108.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6027D''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6027D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56580, UGC 10116, MCG 4-38-9, ZWG 137.10, Seyfert Sextett, 7ZW 631, VV 115, HCG 79E, KUG 1556+208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6027D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6027C''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6027C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56578, UGC 10116, MCG 4-38-7, ZWG 137.10, Seyfert Sextett, 7ZW 631, VV 115, HCG 79D, KUG 1556+208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6027C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Ақбас қаз''' () қазтәрізділер отрядының үйректер тұқымдасына жататын қаздың бір түрі. Орталық Азияның биік таулы аймақтарында (''Алтай, Тянь-Шань, Памир, Алай''), көлдер мен өзендердің аңғарын мекендейді. Басы мен мойнындағы қауырсыны ақ түсті болғандықтан ақбас қаз деп аталған, кейде биік таулы аймақтарда «тау қазы» деп те атайды. Ақбас қаздың салм. ''2 кг'', аяғы біршама ұзындау келеді, құрлықта жылдам жүріп, тез жүгіре алады. Тіршілігінің көп уақыты құрлықта өтеді, түлеген кезде ғана суда жүзіп жүреді. Су жағалауындағы өсімдіктердің тамырымен, жапырағымен, тұқымдарымен, балдырлармен, кейде ұсақ омыртқасыз жәндіктермен қоректенеді. Қазақстанның оңт.-шығыс аймағындағы (''Алматы, Жаркент, Райымбек өңірінде''), Зайсан қазаншұңқырының сулы-батпақты жерінде кей жылдары кездесіп қалады. Соңғы жылдары саны азайған, қорғауды қажет етеді. ==Суреттер== Geese (Anser indicus) Scape at Bharatpur IMG 5651.jpg| Bar-headed Geese Scape at Keoladeo National Park Geese (Anser indicus)- Preening resting at Bharatpur IMG 5672.jpg| Preening resting at Keoladeo National Park Geese (Anser indicus) at Bharatpur IMG 5666.jpg| At Keoladeo National Park Geese (Anser indicus) at Bharatpur IMG 5637.jpg| At Keoladeo National Park Geese (Anser indicus) in beautiful formation at Bharatpur IMG National Park Image:Ba- headed Geese- Bharatpur I2 IMG India. Geese- Bharatpur IMG 8335.jpg| Flying off at Bharatpur, India. Geese- Bharatpur IMG 8337.jpg|Flying off at Bharatpur, Rajasthan, India. Goose ''Anser indicus'' at Wetlands Centre, England Geese (Anser indicus) grazing at Bharatpur IMG 5630.jpg|At Keoladeo National Park, Anser indicus |Museum specimen ==Дереккөздер== Санат:Қаздар 
'''NGC 6029''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56756, ZWG 79.23, KUG 1559+127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6034''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 19 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6034 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56877, MCG 3-41-62, ZWG 108.84, DRCG 34-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6034 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6024''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6024 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56294, MCG 11-19-26, ZWG 319.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6024 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6035''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56864, UGC 10154, MCG 4-38-18, ZWG 137.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6031''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6031 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 951, ESO 178-SC9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6031 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6030''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6030 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56750, UGC 10139, MCG 3-41-44, ZWG 108.65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6028''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 6028 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56716, NGC 6046, UGC 10135, MCG 3-41-43, Hoag type, 1ZW 133, ZWG 108.63, PRC C-49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6025''' Оңтүстік Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 939, ESO 136-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6033''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56941, UGC 10159, MCG 0-41-3, ZWG 23.11, NPM1G -01.0479. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6032''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56842, UGC 10148, MCG 4-38-16, ZWG 137.21, IRAS16008+2105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақбас құмай''' () отряды, қырғилар тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Қазақстанда негізінен Іле, Күнгей, Теріскей және Жетісуларында (Жоңғар) кездеседі. Бірақ ұясы Шолақ тауларынан ғана табылған. Денесінің ұзындығы ''1,12'' м, қанатының ұзындығы 68 см, қанатын жайғанда ұзындығы ''2,56 м'', құйрығының ұзындығы ''30 см''. Түсі ақшыл сары, қоңыр. Отырықшы құс. Жұп құрып (''2 кейде 20'') тіршілік етеді. Ұясын тік жарлардың қуысына бір-бірінен ''30 50 м'' жерде салады. Көбеюі жөнінде деректер шамалы. Жұмыртқасын ұябасары мен шәулісі кезектесіп басады. Өлекселермен қоректенеді. Ақбас құмайдың таралу аймағы өте аз, саны жылдан-жылға азаюына байланысты Алматы облысының «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Суреттер== File:Eagle beak sideview A.jpg|Portrait File:Gyps or young adult, landing File:Gyps fulvus Luc Viatour.jpg|In flight Wild birds, near Ayerbe File:Griffon Vulture by Keven Law.jpg|A Griffon vulture at Colchester Zoo Gyps fulvus |Museum specimen ==Дереккөздер== Қызыл кітабына енген құстар Санат:Қазақстан құстары 
'''NGC 6027E''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 20 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6027E деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56579, UGC 10116, MCG 4-38-10, ZWG 137.10, Seyfert Sextett, 7ZW 631, VV 115, HCG 79B, KUG 1556+208, ext. P56584. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6027E нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6036''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6036 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56950, UGC 10163, MCG 1-41-10, ZWG 51.32, KCPG 480B, IRAS16020+0400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6038''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56812, UGC 10149, MCG 6-35-26, ZWG 195.8, IRAS16008+3729. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6037''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6037 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56947, MCG 1-41-9, ZWG 51.31, NPM1G +03.0495, KCPG 480A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6039''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6039 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56972, NGC 6042, MCG 3-41-79, ZWG 108.104, DRCG 34-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6039 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6041B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6041B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56960, UGC 10170, MCG 3-41-78, ZWG 108.101, VV 213, DRCG 34-65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6041B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6040B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 27 маусымда агроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6040B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56942, UGC 10165, MCG 3-41-73, ZWG 108.96, DRCG 34-68, ARP 122, VV 212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6040B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6043B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6043B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1541265, MCG 3-41-86, ZWG 108.109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6043B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6042''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6042 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56972, NGC 6039, MCG 3-41-79, ZWG 108.104, DRCG 34-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6041A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 27 маусымда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6041A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56962, UGC 10170, MCG 3-41-78, ZWG 108.101, VV 213, DRCG 34-64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6041A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Молданияз Бекімов''' Алаш қозғалысының қайраткері, арнаулы білімді алғашқы қазақ офицерлерінің бірі, этнограф, фольклоршы, аудармашы. Байұлы тайпасының Алаша руынан шыққан. 1882 ж. Батыс Қазақстан облысы, қазіргі Қаратөбе ауданы Аққозы ауылында дүниеге келген. Молданияз Бекімов әуелі Орал реальдық училищесінде оқып, кейін Қазан жаяу әскер юнкерлері училищесін подпоручик шенімен 1905 ж. бітірді. 1905—1914 ж. Либава, Херсон полктерінде, Ташкент әскери округі штабында қызмет атқарған. 1914 1915 ж. Ресей әскерлерінің құрамында штабс-капитан шенінде 1-дүниежүзлік соғысқа қатысып, жараланып қайтқан. 1915 1917 ж. Ташқорған горнизонының бастығы болды. 1917 ж. 5—13 желтоқсанда Орынборда өткен 2-жалпықазақ съезінде Алашорда құрамына мүшелікке кандидат болып сайланды. 1918 ж. Жетісу босқындарына жәрдемдесу комитетінде қызмет атқарды. Кейінгі жылдары Қытайда, Ресейде және Башқортостанда тұрған. А.С. Пушкиннің ''“Капитан қызы”'' повесін 1903 ж. қазақ тіліне аударып, Қазан қаласында бастырып шығарды. Н.Катановтың “Қырғыздың (қазақтың) халықтық эпосын зерттеуге қатысты материалдар” деген алғы сөзімен ''“Известия общества археологии, истории этнографии при Императорском Казанском университете”'' атты басылымда (1904, т. 20) Бекімовтің ел аузынан жинаған алты ертегісі, ''“Орал облысы қырғыздарының (қазақтарының) үйлену салты”'' деген мақаласы жарияланды. Сондай-ақ, ол ауыз әдебиеті нұсқаларын жинап, ''“Средняя Азия”'' жинағында ертегілер мен аңыздар, курьер”'' газетінде мақал-мәтелдер, ''“Киргизская степная газета”'' мен ''“Тургайская газета”'' беттерінде ертегілер бастырды. 1909 ж. ''“Қазақ тілін оқып, үйренуге басшылық”'' кітабы жарық көрді. “Айқап” журналында (1912, ғ1) “Қазақ халқы жайынан” деген мақала жариялаған. Ресей Ғылым Академиясының акад. С. Венгеров 1915 жылдың өзінде-ақ Бекімоты қазақ халқы жайында жазып жүрген этнограф деп таныған. Оның еңбектерін Б. Кенжебаев, М. Ғабдуллин, Ә.Дербісалин, Б. Аманшин т.б. ғалымдар мен қаламгерлер жоғары бағалаған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан этнографтары Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер Санат:1882 жылы туғандар Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер 
'''Ақбастау''' Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданындағы өзен. Ұзындығы 44 км. ==Бастауы == Бастауын Қараш тауындағы Жамбас асуының бөктерінен алып Толқын (Есдәулет) тоғанына құяды. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында тік жарлы шатқалмен ағады, орта ағысында Талдыбұлақ аулынан төменде аңғары кеңейеді. Жаз айларында құрғап, қарасуларға бөлініп қалады. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 6043A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6043A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57019, MCG 3-41-86, ZWG 108.109, DRCG 34-83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6043A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6047''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57033, MCG 3-41-87, ZWG 108.111, DRCG 34-62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6049''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 24 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 121361. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6045A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6045A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57031, UGC 10177, MCG 3-41-88, ZWG 108.112, IRAS16028+1753, DRCG 34-82, ARP 71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6045A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6048''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6048 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56484, UGC 10124, MCG 12-15-38, ZWG 338.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6048 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6044''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57015, IC 1172, MCG 3-41-84, ZWG 108.110, DRCG 34-93. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6052-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (пекулярна галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6052-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57039, NGC 6064-2, UGC 10182, MCG 4-38-22, MK 297, IRAS16030+2040, KUG 1603+206, ZWG 137.32, VV 86, ARP 209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6052-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6050A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6050A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57058, IC 1179A, UGC 10186, MCG 3-41-93, KCPG 481B, DRCG 34-156, ZWG 108.118, ARP 272. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6050A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6054''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6054 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57086, IC 1183, MCG 3-41-103, ZWG 108.128, VV 220, DRCG 34-77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6054 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6056''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57075, IC 1176, MCG 3-41-100, ZWG 108.122, DRCG 34-101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақбастау''' Бетпақдаланың оңтүстігіндегі оқшау тау. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 491 м. Тау солтүстіктен оңтүстікке, қарай доғаша созылып жатыр. Ұзындығы км, енді жері 3-3,5 км. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы палеоген жүйесінің әктас, құмтас, саз, малтатастарынан түзілген. Батысы мен оңтүстік беткейлері көлбеу келген, шығысы мен солтүстігі тіктеу. == Өсімдігі == Тау етегінде теріскен, еркек шөп, бұйырғын, қара жусан, беткейлерінде сұр жусан аралас астық тұқымдас шөптесін өседі. Беткейлерінде сұр, сортаң топырақ жамылғысы қалыптасқан. Жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Мойынқұм ауданы таулары 
'''NGC 6060''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 22 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57110, UGC 10196, MCG 4-38-25, ZWG 137.36, IRAS16036+2137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6055''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6055 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57076, UGC 10191, MCG 3-41-101, ZWG 108.123, DRCG 34-121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6055 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6057''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6057 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57090, NGC 6053, MCG 3-41-106, NPM1G +18.0472, ZWG 108.130, DRCG 34-120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6057 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6053''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6053 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57090, NGC 6057, MCG 3-41-106, NPM1G +18.0472, ZWG 108.130, DRCG 34-120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6053 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6046''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56716, NGC 6028, UGC 10135, MCG 3-41-43, Hoag type, 1ZW 133, ZWG 108.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6051''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 20 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57006, UGC 10178, MCG 4-38-21, ZWG 137.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6064-1''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6064-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57039, NGC 6052-1, UGC 10182, MCG 4-38-22, MK 297, IRAS16030+2040, KUG 1603+206, ZWG 137.32, VV 86, ARP 209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6064-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6064-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6064-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57039, NGC 6052-2, UGC 10182, MCG 4-38-22, MK 297, IRAS16030+2040, KUG 1603+206, ZWG 137.32, VV 86, ARP 209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6064-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6063''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6063 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57205, UGC 10210, MCG 1-41-12, ZWG 51.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6058''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 64+48.1, CS=13.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақбастау''' Нұра алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының батысындағы өзен. == Бастауы == Шет ауданының солтүстігіндегі Жақсы Қаражал тауының бұлақтарынан басталып, Жуантөбе, Егізқызыл тауларының батыс тұсында Нұра өзеніне құяды. Ұзындығы 83 км, су жиналатын алабы 1570 км2. Жылдық орташа су ағымының мөлшері 0,18 м3/с. == Гидрологиясы == Сол жағынан Айнасу, Қамыстыбұлақ, оң жағынан Қасқақұдық сияқты ұзынды-қысқалы сала құяды. Суы жыл бойы ішуге жарамды. Желтоқсанның 1-жартысында суы қатып, сәуірдің 1-жартысында мұзы ериді. == Өсімдігі == Аңғарының шалғындық ақшыл қара қоңыр топырағында бидайықты шалғын, тал бұталар, алабының қыратты жерінде бетеге, қызғылт селеу, т.б. өседі. Жайылмасы шүйгін шабындық болғандықтан жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы 
'''NGC 6067''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан I2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 6067 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 953, ESO 178-SC12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6066''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57230, ZWG 79.54, NPM1G +14.0440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6059''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6059 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6062B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 20 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6062B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57146, MCG 3-41-122, IRAS16041+1954. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6062B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6070A''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S+C типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6070A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57350, ZWG 23.18, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6070A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6068A''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6068A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56363, MCG 13-11-17, ZWG 354.30, ZWG 355.4, NPM1G +79.0130, KCPG 476A, KAZ 52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6068A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6071''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56767, MCG 12-15-47, ZWG 338.41, NPM1G +70.0158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6065''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57215, MCG 2-41-8, ZWG 79.51, NPM1G +14.0439. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6070B''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6070B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1175364. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6070B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6070''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57345, UGC 10230, MCG 0-41-4, ZWG 23.17, IRAS16074+0050. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Ақбасты ''' Арал теңізінің жағалаудан 12 км жерде, қарай созылып жатқан бұрынғы арал. == Сипаты == Жер аумағы км2, ұзындығы 10 км, ені 1,3 км. Ақбастының жер бедері жазық, құмдақты шөгінділерден түзілген. Кезінде сан түрлі құстар мекендеген, суы балықтарға бай болған, жағалауында ну қамыс, қоға өскен Ақбасты теңіз суының саяздануына байланысты көршілес жатқан Қосарал, Күшжетпес (Құсжетпес), Қараарал және Орысқамыс аралдарымен бірігіп, теңіз жағалауына айналған. == Дереккөздер == Санат:Арал теңізі аралдары Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Бұрынғы аралдар 
'''NGC 6072''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 342+10.1, ESO 389-PN15, AM 1609-360, CS=17.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6061''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57137, UGC 10199, MCG 3-41-118, ZWG 108.145, DRCG 34-134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6062''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 20 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6062 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57145, UGC 10202, MCG 3-41-125, ZWG 108.148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6062 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6069''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57237, MCG 7-33-43, ZWG 223.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6074-1''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6074-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57419, MCG 2-41-15, ZWG 79.75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6074-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6068''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1801 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6068 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56388, UGC 10126, MCG 13-11-19, ZWG 354.31, KCPG 476B, IRAS15575+7908, ZWG 355.5, ARAK 492, KAZ 53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6068 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6078''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6078 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57460, MCG 2-41-17, ZWG 79.76, NPM1G +14.0442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6078 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6079''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56946, IC 1200, UGC 10206, MCG 12-15-50, ZWG 338.43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6073''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57353, UGC 10235, MCG 3-41-139, ZWG 108.160, IRAS16078+1649. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6076-1''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6076-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57409, UGC 10253, MCG 5-38-23, ZWG 167.34, near SAO 84233. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6076-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''Ақбасшөп ''' () астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанның шөлді аймақтарында кең таралған. Оның Қазақстанда каспий Ақбасшөп (K. caspica) түрі ғана бар. Ол сор, сортаң топырақты жерлерде, өзен-көл жағалауларында, көшпелі, сусымалы құмды аймақтарда өседі. Биіктігі 1,5 м-дей. Тік, қырлы сабағына бұтақтары кезек орналасады. Жапырағы қалың, жиегі бұдырлы келеді, гүлшоғырына дейін жапырақтанады. Сағақсыз жапырақшалары (ұзындығы см, ені 0,5 см) сабақты орай кезектесіп орналасады. Ұсақ гүлдері себет гүлшоғырына шоғырланады. Маусым шілде айларында гүлдейді. Тамызда жеміс береді. Ақбасшөпті мал сүйсініп жейді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 6082''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6082 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 390-?1, IC 4597 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6082 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6077''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6077 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57408, UGC 10254, MCG 5-38-24, ZWG 167.35, NPM1G +27.0518, near SAO 84233. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6077 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6074-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6074-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57418, MCG 2-41-16, ZWG 79.75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6074-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6083''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57520, MCG 2-41-20, ZWG 79.80, NPM1G +14.0443, double system ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6076-2''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6076-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200331, UGC 10253, MCG 5-38-23, ZWG 167.34, near SAO 84233. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6076-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6084''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6084 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57575, UGC 10291, MCG 3-41-143, ZWG 108.168, NPM1G +17.0590. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6075''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57426, IC 4594, MCG 4-38-38, ZWG 137.55, VV 380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6081''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 26 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57506, IC 1202, UGC 10272, MCG 2-41-19, ZWG 79.78, NPM1G +09.0456. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6090''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57437, UGC 10267, MCG 9-26-64, MK 496, KCPG 486B, 1ZW 135, IRAS16104+5235, ZWG 275.29, ZWG 276.2, VV 626. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6085''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57486, UGC 10269, MCG 5-38-34, ZWG 167.44, NPM1G +29.0373. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''Ақбауыр айқабақ''' () отрядының сандуғаштар тұқымдасына жататын құс. Ол Орталық Азияның және Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі Сырдария, Келес, Арыс, Шу, т.б. өзендердің жағалауындағы қалың қамыс өскен жерлерде тіршілік етеді. Ақбауыр айқабақтың тіршілігі әлі толық зерттелмеген. Жылына қанша рет көбейетіні де анықталмаған. Оның арқа жоны сарғыш қоңыр, бауыры ақшыл, тұмсығы қара қоңыр болады. Дауысы ащы. Ақбауыр айқабақ жыл құсы. Сәуірде ұшып келеді де, қыркүйекте Оңтүстік Азияға, Африкаға қыстауға ұшып кетеді. Ұясын қамыс сабақтарының басына тостақ пішінді етіп салады. Жылына жұмыртқадан табады. Ұсақ жәндіктермен және олардың дернәсілдерімен қоректенеді. == Дереккөздер == 
'''NGC 6088B''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6088B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57384, MCG 10-23-30, ZWG 298.13, KCPG 485A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6088B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6080''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 30 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57509, UGC 10268, MCG 0-41-7, ZWG 23.23, KCPG 487A, IRAS16104+0218, NPM1G +02.0441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6087''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 948, ESO 137-SC15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6091''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57242, MCG 12-15-54, ZWG 338.47, NPM1G +70.0159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6086''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57482, UGC 10270, MCG 5-38-35, ZWG 167.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6094''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 16 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57167, UGC 10228, MCG 12-15-52, ZWG 338.45, NPM1G +72.0141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6092''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 мамырда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 6092 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6092 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6095''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57411, UGC 10265, MCG 10-23-33, ZWG 298.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6096''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57598, MCG 5-38-44, ZWG 167.57, NPM1G +26.0416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6097''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6097 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57583, MCG 6-36-7, ZWG 196.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'' Tachymarptis melba '' '''Ақбауыр сұрқарлығаш''' () ұзынқанаттылар отрядының сұрқарлығаштар тұқымдасына жататын құс. Маңғыстау, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Алматы облыстарында кездеседі. Аласа тау сілемдерін, үңгір, жартастарды мекендейді. Қанатының ұзындығы 20 22 см, салмағы 70 120 г. Арқасы мен мойнының түсі сұр. Қанаттары ұзын әрі орақ тәрізді имек келеді. Тұмсығы мен аяғы қара түсті. Аяқтары өте қысқа. Жерге қонбай, үнемі әуеде ұшып жүреді. Басқа бауырының ақ болуымен ерекшеленеді. Ірі тастар арасындағы терең қуыстарға ұя салады. Ұясы кездейсоқ бұзылса, қайта жұмыртқалайды. Мекиені мен қоразы ақ түсті жұмыртқаны кезектесіп, 18 21 күндей басады. Балапандарын 40 шақты күнде ұядан ұшырады. Ақбауыр сұрқарлығаш жыл құсы. Тамыз қазан айларында жылы жаққа ұшып кетеді. Оңтүстік Африкада қыстайды. Сәуір мамыр айларында қайта оралады. Ақбауыр сұрқарлығаш зиянкес жәндіктермен қоректеніп, пайда келтіретін құс. == Дереккөздер== 
'''NGC 6089-2''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 28 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6089-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 6-36-1, ZWG 196.4, ZWG 196.91. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6089-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6100''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6100 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57706, UGC 10307, MCG 0-41-12, ZWG 23.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6100 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6099''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы сәуірде астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6099 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57640, UGC 10299, MCG 3-41-146, ZWG 108.170, NPM1G +19.0457, KCPG 493B, VV 192. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6099 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6089-1''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 28 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6089-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57491, MCG 6-36-1, ZWG 196.4, ZWG 196.91, KUG 1610+331A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6089-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6088A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6088A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57383, MCG 10-23-29, ZWG 298.13, KCPG 485B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6088A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6103''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 27 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57648, UGC 10302, MCG 5-38-49, ZWG 167.62, IRAS16138+3205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6105''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57716, MCG 6-36-13, ZWG 196.23, NPM1G +35.0367, KUG 1615+350B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6102''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57639, UGC 10300, MCG 5-38-47, ZWG 167.60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6098''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6098 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57634, UGC 10299, MCG 3-41-145, ZWG 108.170, VV 192, KCPG 493A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6098 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6104''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57684, UGC 10309, MCG 6-36-11, ZWG 196.20, IRAS16146+3549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''Ақбауыр үңгірі''' қола дәуірінің ескерткіші. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы, Бестерек ауылының солтүстігінен км жерде Ақбауыр тауының етегіне орналасқан. == Сипаты == Жүйелі зерттеу жұмыстарын 1970 90 жылы ҚР ҒА археолог экспедициясы (жетекші З.Самашев) жүргізді. Үңгір қабырғасындағы қызыл күрең охрамен салынған суреттер б.з.б. 3-мыңжылдықтың басына жатады. Төбесі қуыс, іші конус тәріздес күркеге ұқсайтын үңгір, әсіресе, оның кіре берісіне қарсы суреттер салынған негізгі қабырғасы көп адам табынатын, киелі орын болған. Үңгір таудың етегінен м. биік орналасқан. Оның алдындағы алаңда жылдың белгілі бір мерзімінде (жыл басы наурызда) үлкен діни жиындар, құрбандық шалу, т.б. рәсімдер өткізілген. Суреттердің мазмұны өте күрделі. Композицияның семантик. орталығында қос аяқты арба, өгіз, таутекенің суреттері бейнеленген. Олардың айналасында әр түрлі ирек сызықтар, нүктелер, үшбұрыштар, төртбұрыштар және адамдар, үш-төрт күрке бейнеленген. Энеолит, қола дәуірлерінде салынған бұл суреттер жердің құнарлы болуын, мал-жанның өсіп-өрбуін тілеу мағынасын білдіреді. Сол кездегі діни ғұрып бойынша өлген адам қабіріне қос аяқты арбаны бірге қойған. Ол адамдардың жанын, рухын басқа дүниеге тасымалдайтын құрал деп саналған. 282x282 нүкте 266x266 нүкте == Ғалымдардың пікірлері == '''Зейнолла Самашев:''' Жаңалық ретінде бірінші қабаттан қола дәуірінің соңы мен ерте темір дәуірінің басында салынған елді мекенді анықтадық. Тас астық үккіштер, ұштауыш тастар, жылқылар мен қойлардың сүйектері көшпенді сақтардың отырықшы өмір салтын да ұстанғанын көрсетеді. Археологтардың ойынша, оларда жер өңдеу дамыған, олар тастарды қашаған, киім тіккен, керамиканы күйдіріп, темірден қару-жарақтар жасаған. 2019 жылы үңгірге жақын аумақты қаза отырып, ерте сақтар дәуіріне жататын стационарлық елді мекенді анықтадық. == Ақ бауырдың қолданылуы бойынша теориялар == '''Теория 1:''' батысқа қаратылған, ашық аспан астындағы ғибадатхана. Ол жерлеу рәсімдері, құрбан ету, ғұрыптарды іске асыру үшін қолданылған. Ақ бауыр мен Қызыл тас тауының жанында жасалынған ғұрыптар ең ежелгі қатарына кіретін тауларға табынушылықпен тікелей байланысты болуы мүмкін. Тауға, аспанға, күнге, нөсерге, жануарлар мен өсімдіктерге табынушылықтан діндердің ежелгі түрлері қалыптасқан. Ғалымдардың пайымдауы бойынша, тастардан жасалынған дөңгелектер діндік немесе басқа да ғұрыптарды жасайтын орын, ал тастар қатарлары діни үдерістерге арналған аллеялар болған. Қабырғадан шамамен 100 жерде саңырауқұлақ пішінді үлкен тасты көруге болады. Мамандардың айтуынша, бұл жартас құрбандық үстел болған. '''Теория 2:''' Ежелгі адамдар аспан денелеріне жүйелік бақылаулар жүргізген ежелгі обсерватория, өйткені ол жерде ежелгі құрылыстар, күн сағаты бейнеленген алаң, астро тордың ақпараты, сақталып қалған биіктіктері 2,5-4 құрайтын граниттік тастары бар диаметрі шамамен 25 құрайтын «астрономикалық зертхана» табылған. Осы тастарда діни неолит пен қола дәуірінің Күн мен Айды бақылаушы адамдардың әрекеттерін тамашалаушы көрермендерді отыруы әбден мүмкін. '''Теория 3:''' Адамзаттың құтқарылу картасы. Ерекше тастағы жазуда инаквазусқа және Жердегі күрт климаттық бес зоналылықтың пайда болуына себеп болған бүкіл ғаламшарлық мәселе туралы ақпарат қамтылған. Құпияланған жазу бойынша құтқарушы бағытша Ертісті көрсеткен. '''Теория 4:''' Тауға табыну ежелгі мәдениеттерде таралған, себебі таулар жергілікті құдайлардың орын деп саналған. Олар әлемнің ортасын, жер мен көктің түйісу орнын, мәңгілік пен жоғарғы дүниеге талпынысты білдірген. Ақ бауыр көкжиек тұстары бойынша дәл шектелген полярлығы бар энергетикалық және ақпараттық генератор. Екі оң және екі теріс аймақтар бар. Бұл мың жыл бойы жұмыс істеп келе жатқан ұдайы қызмет ететін ақпараттық генератор. Бұл жерге ақпарат үлкен аумақтан жиналып, ғарышқа жіберіледі. == Тастағы суреттер == Қазіргі кезге дейін Қазақстанда басқа жерде кездеспейтін 80 таста салынған суреттер мен петроглифтер сақталған: адамның, тауешкінің, бұқаның, екі дөңгелекті арбаның, тұрғылықты орындардың суреттері, қалғандары әрқыйлы белгілер. Суреттер қоңыр охрамен (немесе құрбандыққа шалынған жануарлардың қанымен) салынған және б.з.д мың жылдарға тиесілі. Көптеген суреттердің арасы 90, 60 және 180 сантиметрлерді құрайды. Бұл сурерттер Қазақстан үшін өзгеше және ерекше, біріншіден олар таста қашалмай қызыл охрамен салынған, екіншіден, ежелгі қарапайым суретшілердің жұмыстарына ұқсас емес. Суреттердің салыну себебі әлі де құпия, алайда адамзаттың құтқарылу картасы, жазудың ең алғаш пайда болуы (Е.Курдаков), келуі (А.Юрченко) және аспан картасы сияқты болжамдар бар. Зерттеуші Леонид Марсадолов Ақ бауырдың пирамидтік пішіні қасиетті кеңістік және ғарыштық дөң екендігіне сенімді. Кресттер Күн немесе жұлдыздар белгісі, сол үшін алдымызда ежелгі адамдардың жұлдызды аспанды көруі бойынша жасалынған карта. Ол толық емес, бірақ киелі орынның оңтүстік-батыс аумағы үшін маңызды. Ақ және қара бұғылар, тауешкілер құрбандыққа шалу ғұрыптарының бір бөлігі болуы мүмкін. Мүйіздерінде күн орналасқан бұғылар көне Евразия көшпенділелрі үшін киелі жануардың маңызын білдіреді. Жануардың сұлулығы мен күші, оның бебітшілдігі мен өзін қорғай алуы, түрлерінің ауқымды тарау аумағы, жыл сайын мүйіздеріне бір тарам қосылу және тағы да басқа қасиеттері көшпенділердің бұғыны көшпенділік белгісінің бірі қылып таңдауының себептері. Тіпті скифтік уақытта Қазақстан жерінде тіршілік еткен «сака» тайпасын кейбір лингвисттер «бұғы» деп аударады. == Жартастар мен тастардың болжамды қолданыстары == Үңгірдің жартылай домалақ кеңістікті жүрек пішінді тесігі бар тас жауып тұрады. Кейбір жорамалдар бойынша, пішінде түнгі аспандағы шоқжұлдыздарды бақылау үшін жасалынған түзетулер бар. Табиғи емес тастағы үңгімелер. Егер астыңғы үңгімелердің біреуіне су құйса, су күн мен түн теңелген күні жоғарғы үңгімеде көрінеді. Мүмкін бұл тастағы үңгімелер құрбан шалу орындарының белгіленулері. Немесе бұл ежелгі металлургтердің балқытылған жынықа арналған құймақалып болуы да мүмкін. Сонымен қатар, бұл жерде үңгімелерге сәйкес келетін руда құймалары табылған. Осы шатқал аумағында пештердің қалдықтары да табылған, кейбіреулері кішірек тек 1-2 адам сиярлықтай, ал кейбіреулері өте дәу. Джон Обри сипаттаған үңгімелерге аса қызығушылық арттырылады. Ол 1663 жылы Карл ІІ патшаның тапсырмасымен қазақстандық Стоунхенджді қарастыра отырып, тастарды бір үңгімеден екінші үңгімеге сала отырып, күн және ай тұтылу күндерін анықтаған деп болжады. Хойлдың пайымдауы бойынша, үңгімелер бұрыштарды есептеуге арналған алып транспортир. Сонда ежелгі адамдар да нақты ғылымдарды зерттей отырып, уақыт пен кеңістікті өлшеуге талпынған. == Жол сипаттамасы == Ақ бауыр шамамен Өскеменнен 38 км-де орналасқан. == Дереккөздер == == Сілтемелер == Шығыс Қазақстан облысының тарихи орындары Санат:Қазақстан үңгірлері Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы Санат:Қола дәуірі 
'''NGC 6115''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 960, ESO 226-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6116''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57800, UGC 10336, MCG 6-36-21, ZWG 196.32, KUG 1617+352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6101''' Apus шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 40, ESO 69-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6112''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57762, MCG 6-36-17, ZWG 196.28, NPM1G +35.0371, KUG 1616+352A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6114''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57784, MCG 6-36-19, ZWG 196.30, KUG 1616+352B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6106''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57799, UGC 10328, MCG 1-41-16, ZWG 52.1, IRAS16163+0731. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6111''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 31 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57579, MCG 11-20-7, ZWG 320.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6109''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57748, UGC 10316, MCG 6-36-16, ZWG 196.26, KUG 1615+351C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6117''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57816, NGC 6117A, UGC 10338, MCG 6-36-22, ZWG 196.36, IRAS16174+3712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6119''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57837, MCG 6-36-26, ZWG 196.40, KUG 1617+379. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6119 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''Ақбейіт алтын кені''' Ақмола облысы, Астрахан ауданында Жалтыр темір жол станциясынан шығысқа қарай 12 км жерде орналасқан. 1933 жылы геолог А.К. Комиссаров ашқан. Қорының шектеулігінен онда ірі тау-кен өндірісі кенді негізінен жеке артельдер өндірді. Кен орны қойнауынан 10 тоннадан астам алтын алынған. == Геологиялық құрылымы == Ақбейіт алтын кені кварц-желілі кендерге жатады, ол ордовиктің жыныстарының және шток пішінді диорит интрузивтерінің ішінде жатыр. == Жатыс сипаты == Кен денелерінің ұзындығы ондаған метрден 300-500 м-ге дейін жетеді, қалыңдығы 0,3-0,5 болады. Жер асты қазбалары кварцты желілерді 120 тереңдікке бойлайды. Алтын негізінен микронмен өлшенетін ұнтақ түрінде ғана таралған. Ұсақ түйір, жұқа қабыршақ түрінде көзге көрінетін алтын сирек кездеседі. Балансты кентастардағы алтынның орташа мөлшері32,3 г/т. == Минералдары == Ақбейіт алтын кенінде алтыннан басқа пирит, халькопирит, арсенопирит, сфалерит, галенит, висмут, электрум, таза күміс кездеседі. Олардың кендегі жалпы мөлшері 3-5%-ға дейін. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''NGC 6117B''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6117B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57822, MCG 6-36-24, KUG 1617+371. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6117B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6107''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57728, UGC 10311, MCG 6-36-14, ZWG 196.24, KUG 1615+350C, near SAO 65201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6122''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6122 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57858, MCG 6-36-32, NPM1G +37.0511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6118''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57924, UGC 10350, MCG 0-42-2, ZWG 24.8, KARA 736, IRAS16192-0210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6117A''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6117A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57816, NGC 6117, UGC 10338, MCG 6-36-22, ZWG 196.36, IRAS16174+3712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6117A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6113''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57807, MCG 2-41-24, ZWG 80.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6108''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57734, MCG 6-36-15, ZWG 196.25, KUG 1615+352A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6120''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sd/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57842, UGC 10343, MCG 6-36-29, ZWG 196.41, KUG 1618+378, IRAS16180+3753, 1ZW 141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6124''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 990, ESO 331-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6123''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6123 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57729, UGC 10333, MCG 10-23-60, ZWG 298.28, KARA 734, KAZ 67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақ Берел ''' (Бергіел) Бұқтырма өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданындағы өзен. Ұзындығы 65 км. ==Бастауы == Бастауын Қатын жотасының мұздықтарынан алады. Тік тау шатқалдарымен ағып, Қара Берел өзеніне қосылған тұста арнасы кеңейеді. Берел (Бергіел) ауылы тұсында Бұқтырма өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Қар, мұздықтармен толығады. Суы қараша айының 2-жартысында қатып, мамыр айында мұзы ериді. Өзен аңғарында қарағай, самырсын, терек, қайың ормандары өседі. Аңғары мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы Санат:Бұқтырма салалары 
'''NGC 6110''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57751, ZWG 196.27, KUG 1615+352C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6128''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57812, NGC 6125, NGC 6127, UGC 10345, MCG 10-23-65, ZWG 298.29, 1ZW 142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6127''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57812, NGC 6125, NGC 6128, UGC 10345, MCG 10-23-65, ZWG 298.29, 1ZW 142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6126''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 19 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57908, UGC 10353, MCG 6-36-35, ZWG 196.46, NPM1G +36.0396, KUG 1619+364B, 1ZW 144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6136''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6136 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57892, MCG 9-27-19, ZWG 276.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6131''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 15 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57927, NGC 6131A, UGC 10356, MCG 7-34-4, ZWG 224.4, KUG 1620+390A, IRAS16201+3902. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6133''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6133 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6135''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57580, MCG 11-20-8, ZWG 320.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6137A''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6137A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57966, NGC 6137, UGC 10364, MCG 6-36-39, ZWG 196.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6137A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6131B''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 15 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6131B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57932, MCG 7-34-5, KUG 1620+390B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6131B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''Телжан Шонанов''' (1894, қазіргі Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, №4 ауыл— 1938) Алаш Орданың оқу комиссиясының мүшесі, доцент, қоғам қайраткері, ағартушы, педагог, аудармашы. == Өмірбаяны == Шөмекей руынан шыққан. 1908–1912 жылдары Ырғыздағы орыс-қазақ училищесінде оқыған. 1912–1916 жылдары Орынбордағы қазақ мұғалімдер институтында оқыған. 1916 жылы Ырғыз уезінде мұғалім болып істеді. 1921 жылы Ырғызда тұтқынға алынып, Орынбордағы ОГПУ бөлімінде тергелді. 1922 жылы түрмеден босатылады. 1922–1926 жылдары Орынборда Халық ағарту комиссариаты (ХАК) жанындағы Академиялық орталықта қызмет атқарды. 1926–1929 жылдары Қызылордада Қазақ Халық ағарту институтында оқытушы болып жұмыс істеді. 1929 жылы Алматыға көшіп келіп, Қазақ АКСР-і ХАК-да қызмет атқарды. 1934 жылға дейін ҚазПИ-де оқытушылықпен айналысады. 1935 жылдан бастап Қазақ мемлекеттік университетінде (қазіргі ҚазҰУ) қазақ тілінің доценті болып еңбек етті. Алматы қаласында 1937 ж. шілденің 20-нда тұтқындалып, 1938 ж. ақпанның 27-нде Қазақ КСР Жоғарғы сотының Әскери колегиясымен ату жазасына кесілген. 1992 ж. қыркүйектің 18-нде Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы қылмыс құрамы жоқтығынан ақталған. == Қоғамдық қызметі == Орынборда оқыған кезінде қазақ жастарының мәдени ағарту бағытында құрылған “Игілік” ұйымын ұйымдастыруға белсене араласып, “Қазақ” газетіне халық ағарту мәселелері бойынша мақалалар жариялады. Шонановтың әлеумет істеріне белсене араласуы 1916 жылғы қазақ халқының Ұлт-азаттық көтерілісі кезінен басталады. Ол қарулы көтеріліске қарсы болған Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Дулатов бастаған демократиялық зиялы азаматтарға қолдау білдірді. 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін ұлттық автономия жолында күрес жүргізген Алаш қатарында болды. 1917 жылы 13 желтоқсанда Орынборда өткен екінші жалпықазақ съезінде Алашорда үкіметі жанынан құрылған оқу комиссиясының құрамына (Байтұрсынов, Дулатов, М.Жұмабаев, Е.Омаровпен бірге) енгізілді. 1923 жылы 15 сәуірде ''“Қазақ өлкесін зерттеу қоғамына”'' мүше болып, латын әліпбиін енгізуді жақтаған зиялылар тобында болды. 1924 жылы 12 18 маусымда өткізілген қазақ білімпаздарының тұңғыш съезіне* 1924 жылы Қазақ АКСР-і ғылым саласы съезіне делегат болып қатысты. Қызылордада жүріп 1926–1928 жылдары ''“Қазақ өлкесін зерттеу қоғамының”'' секциясының төрағасы болды. 1926 жылы тамызда Бакуде өткізілген Бүкілодақтық түркологтар съезіне Байтұрсынов, Н.Төреқұлов, Е.Омаров, Б.Сүлеев, Ә.Байсейітовпен бірге '''Шонанов''' та қатысты. Съезден кейін латын әліпбиін насихаттайтын республикалық комитет құрамына енді. Сол кезеңде ол О.Жандосовпен бірге барлық латын комитеттері мен латыншыларға арнап ашық хат жариялады. == Ғылыми еңбектері == Қазақ бастауыш мектебінің теоретикалық және практикалық негізін қалаушылардың бірі болды. Оның қаламынан емлеге, тіл дамытуға, қазақ тілін оқыту әдістемесіне қатысты көптеген еңбектер мен хрестоматиялар жарық көрді. Шонановтың әдістемеге қатысты еңбектеріне: ** ''“Жаңалыққа жетекші” ** “Диаграмдар, графиктер қандай болады”'' деген кітаптары ** ''“Орыстарға қазақ тілін үйрету әдісі жайында” ** “Ересектерді сауаттандыру әдісі” ** “Дауыстап оқытудың әдісі”'' сияқты көптеген мақалалары жатады. Шонановтың қазақ әдебиеті саласындағы еңбектеріне ** ''“Сәкеннің тілі” ** “Халық ауыз әдебиеті” ** “Евгений Онегиннің аудармасы”'', т.б. сын-мақалалары жатады. Аударма ісі бойынша ** А.Богдановтың “Курс политэкономий” атты кітабын қазақшаға аударып, орысша-қазақша термин сөздігін қоса берген. ** Каминскийдің кітаптарын қазақшаға аударды. ** Н.Крупскаяның кітаптарын қазақшаға аударды. 1926 жылы Байтұрсыновпен бірлесіп, мектеп оқушыларына арналған ''“Оқу құралын”'' (хрестоматия) құрастырды. 1926 жылы ''“Қазақ жер мәселелерінің тарихы”'' атты еңбегі жарық көрді. Онда қазақтарды қоныстандыру, жер бөлу мәселелері айтылды. 1927 жылы М.Жолдыбаевпен бірге ''“Жаңа арна”'' оқулығын шығарды. 1934 жылға дейін ҚазПИ-де оқытушылықпен айналыса жүріп, мектепке арналған оқулықтар мен оқу бағдарламаларын жазды. 1929 жылы ол “Қазақстан жағрафиясы” атты кітап жазып, өлкетану жұмысына да белсене араласты. Д.Снегинмен бірге ''“Уйгурская поэзия”'' жинағын (1934) ұйғыр тілінен орыс тіліне тәржімалады. Ол жалпы 1923–1937 жылдар аралығында 32 оқулық, кітап, 72 мақала жазған. Жер тағдыры ел тағдыры, А., 1995. == Дереккөздер == Санат:1894 жылы туғандар Санат:Ырғыз ауданында туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Алаш Орда қайраткерлері Санат:Қазақстан түркітанушылары Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақ тілін зерттеушілер Санат:КСРО-да атылғандар 
'''Ақбет тауы''' Сарыарқаның Баянауыл тауларының ең биік сілемі. == Географиялық орны == Павлодар облысы Баянауыл ауданының жерінде орналасқан. Ең биік жері 1026 м. Батыстан шығысқа қарай 17 км-ге созылып жатыр, ені 5-7 км. == Жер бедері == Беткейлері құзды-қиялы, жартасты және жақпартасты болып қатты тілімденген. Торайғыр, Жасыбай, Сабындыкөл көлдері Ақбет тауының баурайында орналасқан. Бұлақтар көп. Табиғаты сұлу. == Геологиялық құрылымы == Силур мен девон дәуірінің кристалды гранит, сиенит, порфирит, тақтатас жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Беткейлерінде қарағай, арша және тобылғы, т.б. бұталар, етегінде қайың, терек, тал өседі. == Дереккөздер == Санат:Баянауыл ауданы таулары 
'''NGC 6132''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 16 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58002, IC 4602, UGC 10363, MCG 2-42-2, ZWG 80.20, IRAS16213+1153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6134''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 10 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6134 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 968, ESO 226-SC9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6131A''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 15 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6131A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57927, NGC 6131, UGC 10356, MCG 7-34-4, ZWG 224.4, KUG 1620+390A, IRAS16201+3902. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6131A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6137B''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6137B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57964, MCG 6-36-38, ZWG 196.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6137B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6137''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57966, NGC 6137A, UGC 10364, MCG 6-36-39, ZWG 196.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6129''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57920, MCG 6-36-37, ZWG 196.48, NPM1G +38.0362. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6138''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60164, NGC 6363, UGC 10827, MCG 7-36-5, ZWG 226.8, NPM1G +27.0546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6130''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57828, UGC 10347, MCG 10-23-66, ZWG 298.30, IRAS16185+5743. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6142''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57984, UGC 10366, MCG 6-36-41, ZWG 196.56, KUG 1621+373. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6139''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 43, ESO 331-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''Ақбиік ''' Бүйіртас тауылы қыратының орта тұсындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1268 м. Ақбиіктен Тайшек, Саттыбай өзендері бастау алады. Таудың беткейі тік жартасты. == Өсімдігі == Баурайының қара және сортаң топырағында көкшұнақ бетеге, боз, селеу, қозықұлақ өседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 6143''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6143 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57919, UGC 10358, MCG 9-27-24, ZWG 276.11, IRAS16205+5512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6146''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58080, UGC 10379, MCG 7-34-24, ZWG 224.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6125''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57812, NGC 6127, NGC 6128, UGC 10345, MCG 10-23-65, ZWG 298.29, 1ZW 142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6144''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4606, GCL 42, ESO 517-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6149''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58183, UGC 10391, MCG 3-42-11, ZWG 109.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6147''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 26 мамырда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58077, MCG 7-34-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6150A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6150A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58105, NGC 6150, MCG 7-34-29, ZWG 224.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6150A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6148''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6152''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 961, ESO 179-SC9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6156''' Оңтүстік Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58536, ESO 137-33, FAIR 329, IRAS16304-6030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''Ақбұлақ ''' Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік бөктеріндегі жота. == Географиялық орны == Жетісу облысы Сарқан ауданы жерінде. Үлкен Басқан және Кіші Басқан өзендерінің аралығында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 3004 м. == Өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Таулы-орманды және таулы-шалғынды топырағында шырша ормандары мен түрлі бұталы ағаштар өседі. Жануарлардан Тянь-Шань орман сұр тышқаны, сілеусін, арқар бар. == Дереккөздер == Санат:Сарқан ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы Санат:Қазақстан жоталары 
'''NGC 6153''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 27 мамырда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 341+5.1, ESO 331-PN6, AM 1628-400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6150B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6150B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58100, MCG 7-34-27, IRAS16240+4035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6150B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6145''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 12 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58074, MCG 7-34-21, ZWG 224.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6158''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6158 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58198, MCG 7-34-41, ZWG 224.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6154''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58095, UGC 10382, MCG 8-30-12, ZWG 251.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6161''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 30 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6161 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58235, MCG 6-36-46, ZWG 168.13, HCG 82C, KUG 1626+329B, IRAS16264+3255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6141''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6141 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6160''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6160 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58199, UGC 10400, MCG 7-34-42, ZWG 224.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6159''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 20 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58185, UGC 10397, MCG 7-34-38, ZWG 224.29, NPM1G +42.0441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6140''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57886, UGC 10359, MCG 11-20-12, ZWG 320.25, IRAS16206+6530. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақбұлқақ ''' Бұқтырманың оң саласы. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 57 км. Су жиналатын алабы 1050 км2. ==Бастауы == Қатын жотасындағы Мұзтаудың мұздықтарынан басталып, Берел (Бергіел) ауылының жанында Бұқтырма өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Басты салалары: Қараайрық, Балықтыбұлақ. Өзеннің арнасы тар, шатқалды, жарлы келеді. Жылдық орташа су ағымы 30,0 м3/с. Ақбұлқақ өте ағынды, жазда қатты тасиды, мал суаруға, ағаш ағызуға пайдаланылады. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуір айында мұзы ериді. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 6151''' Apus шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6151 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6155''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58115, UGC 10385, MCG 8-30-13, ZWG 251.18, IRAS16247+4828. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6150''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58105, NGC 6150A, MCG 7-34-29, ZWG 224.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6165''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 226-PN13, PK 336-0.1, ESO 226-EN14, sf cond of WR neb. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6166''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58265, UGC 10409, MCG 7-34-60, ZWG 224.39, VV 364, 3C 338, multiple system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6157''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58101, MCG 9-27-39, ZWG 276.18, NPM1G +55.0256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6163''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 30 маусымда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58250, MCG 6-36-48, ZWG 168.15, HCG 82B, KUG 1626+329D, NPM1G +32.0474. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6162''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 30 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58238, UGC 10403, MCG 6-36-47, ZWG 168.14, NPM1G +32.0473, KUG 1626+329C, HCG 82A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6166A''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6166A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58254, MCG 7-34-50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6166A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6166D''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6166D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58262, MCG 7-34-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6166D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
''Ақбүйрек'' '''Ақбүйрек ''' (''Fіcarіa'') сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуразияда кездесетін'' 10 түрі'' белгілі. Қазақстанның шалғындық, далалық ойпаңдарда, бұталар және бау-бақша арасында өсетін түрі көктем Ақбүйрекгі (''F. verna'') бар. *Биіктігі ''15 30 см'' тамырының бір бөлегі түйнектеліп жуандаған, көбінесе сабағы қысқарып кетеді. *Жапырақтарының шеті бүтін, көбінесе етті, пішіні бүйрек тәрізді, беті жылтыр. *Дара гүлдерінің желектері алтын немесе сары түсті. *Сәуір мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. *Жемісі көп жаңғақша, түкті. Дәрілік өсімдік. == Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология 
'''NGC 6164''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6164 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 226-PN13, PK 336-0.1, ESO 226-EN12, AM 1630-475, np cond of WR neb. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6164 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6166B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6166B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58299, MCG 7-34-76, ZWG 224.45, KUG 1627+396. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6166B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6170''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6170 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58188, NGC 6176, MCG 10-23-76, ZWG 298.38, NPM1G +59.0187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6168''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 21 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58423, UGC 10434, MCG 3-42-16, ZWG 109.28, IRAS16291+2017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6167''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 26 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 971, ESO 226-SC16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6169''' Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 984, ESO 276-SC5, around My Nor. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6174''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 26 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6174 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6172''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 21 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57937, IC 1213, UGC 10352, MCG 0-42-3, ZWG 24.9, NPM1G -01.0494. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6166C''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6166C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58244, MCG 7-34-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6166C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6173''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58348, UGC 10421, MCG 7-34-83, ZWG 224.49, 3ZW 83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
right '''Ақдала суландыру жүйесі''' Балқаш ауданы аумағында орналасқан, Қазақстанның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі ірі суару-суландыру жүйесі. Ол осы аумақтағы су көздерін (негізінен, Іле өзені) және жер ресурстарын (Ақдала жазығы) толық пайдалану мақсатында салынған. Құрылысы 1965 ж. басталды. Ақдала жазығы Қапшағай бөгенінің пайдалануға берілуіне байланысты дәңді дақылдар (негізінен, күріш) егілетін ірі өңірге айналды. Ондағы суландыру жүйесінің жалпы ұзындығы 2570 км, ал су жинау жүйесінің ұзындығы 216 км. Ақдала суару-суландыру жүйесіне Тасмұрын және Бақанас суландыру алқаптары енеді. Тасмұрын суландыру алқабы 1967 ж., ал Бақанас суландыру алқабы 1974 ж. пайдалануға берілді. Олар орта есеппен тиісінше 25 мың га жерді суарады және суландырады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан суару жүйелері 
'''NGC 6175-1''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6175-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58362, UGC 10422, MCG 7-34-87, ZWG 224.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6175-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6179''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 19 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6179 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58401, ZWG 196.73, NPM1G +35.0377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6179 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6181''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 28 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58470, UGC 10439, MCG 3-42-20, ZWG 109.31, IRAS16301+1955. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6182''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58338, UGC 10424, MCG 9-27-48, ZWG 276.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6184''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58432, MCG 7-34-109, ZWG 224.70, KUG 1629+406B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6185''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58493, UGC 10444, MCG 6-36-52, ZWG 196.77, KUG 1631+354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6177''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 28 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58390, UGC 10428, MCG 6-36-49, ZWG 196.72, KUG 1628+351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6183''' Оңтүстік Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 25 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58785, ESO 69-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6180''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58386, MCG 7-34-95, ZWG 224.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6176''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6176 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58188, NGC 6170, MCG 10-23-76, ZWG 298.38, NPM1G +59.0187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
''Ciconia ciconia'' '''Ақ дегелек ''', ләйлек () дегелектер тұқымдасына жататын ірі, ақ құс. Ол Қазақстанда Оңтүстік Қазақстан мен Жамбыл облыстарында ғана кездеседі. Соңғы деректер бойынша Қазақстанда 15 30 жұптай ғана ақ дегелек бар. Кейбір Еуропа елдерінің зоологиялық бақтарында өсіріледі. Тұмсығы түзу, ұшына қарай үшкірлеу келеді. Қанатының ұзындығы 58 61 см, салмағы 3,5 кг. Қанаты қара, тұмсығы мен сирағы қызыл, мекиенінің дене тұрқы қоразынан гөрі кішілеу әрі тұмсығы жіңішкелеу болып келеді. Ақ дегелек тұмсықтарын бір-біріне тиістіріп қана дыбыс шығарады. Ұшқан кезде мойынын алға қарай созып ұшады. Ақ дегелек жұбын жазбай, бір орынға бірнеше жыл қатарынан келіп, елді мекендерге жақын су айдындарының маңындағы шалғынды, батпақты жазық аңғарларға ұя салады. Жыныстық жағынан жылда жетіледі. Жылына рет жұмыртқа салып, оны 32 34 күндей мекиені мен қоразы кезектесіп басады. Балапандарын ұядан 70 72 күнде ұшырады. Ақ дегелек ұсақ жәндіктермен, сондай-ақ жыланмен, көлбақамен, құрбақамен және кемірушілермен қоректенеді. Ақ дегелек жыл құсы. Тамыз қыркүйекте жылы жаққа қоныс аударады. Африка, Азияның оңтүстігінде қыстап шығады да, наурызда қайта ұшып келеді. Кейбір зерттеушілер Ақ дегелекті “ләйлек” деп жазады, қазақ халқы оны “дегелек” деп атайды. Себебі: Ақ дегелек құсына байланысты халқымызда мақал-мәтел, аңыз, әңгімелер көптеп кездеседі. (мысалы, “Жылқының жауы бөгелек, жыланның жауы дегелек”, “Дегелек келді жаз болды, бала-шаға мәз болды”). Қазақ халқы Ақ дегелекті киелі құс деп есептейді де, оның ұясын бұзуға, жұмыртқасын алуға, атуға мүлде рұқсат етпейді. Ақ дегелек санының азаюына байланысты қорғауға алынған. == Дереккөздер == 
'''NGC 6186''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 28 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6186 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58523, UGC 10448, MCG 4-39-15, ZWG 138.38, IRAS16322+2138. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6178''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 980, ESO 276-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6187''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы Young Charles Augustus астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58429, MCG 10-23-79, ZWG 298.42, ZWG 299.2, NPM1G +57.0211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6188''' Ara шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 226-EN19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6190''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 30 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58458, UGC 10443, MCG 10-23-82, ZWG 298.44, ZWG 299.4, IRAS16312+5832. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6193''' Ara шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 14 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 975, ESO 226-SC20, in 6188. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6175-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6175-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58362, UGC 10422, MCG 7-34-87, ZWG 224.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6175-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6191''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58440, NGC 6189, UGC 10442, MCG 10-23-81, ZWG 298.43, IRAS16307+5944, ZWG 299.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6201''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58727, ZWG 138.53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6199''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6199 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақдің''' Ерейментаудың оңтүстік сілеміндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Осакаров ауданының солтүстік шетінде. Ең биік жері 901 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 14 км-ге созылып жатыр, ені км. Биік тұсы үлкен шоқы тәріздес. == Геологиялық құрылымы == Тау протерозой және девон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қызыл қоңыр топырағында қау, бетеге мен көде, түрлі шөптер, тауаралық аңғарларда қайың, көктерек ормандары, шілік өседі. == Дереккөздер == Санат:Осакаров ауданы таулары 
'''NGC 6196''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58644, IC 4615, UGC 10482, MCG 6-36-58, ZWG 196.88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6194''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 27 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58598, MCG 6-36-54, ZWG 196.82, KUG 1634+363. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6203''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58729, MCG 4-39-19, ZWG 138.55, NPM1G +23.0430. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6192''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 988, ESO 277-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6189''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58440, NGC 6191, UGC 10442, MCG 10-23-81, ZWG 298.43, IRAS16307+5944, ZWG 299.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6197''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58655, IC 4616, MCG 6-36-59, ZWG 196.89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6198''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58554, UGC 10467, MCG 10-24-3, ZWG 299.7, NPM1G +57.0212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6202''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58847, NGC 6226, UGC 10532, MCG 10-23-43, ZWG 299.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6195''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58596, UGC 10469, MCG 7-34-118, ZWG 224.75, IRAS16348+3907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6208''' Ara шоқжұлдызында орналасқан II1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 964, ESO 179-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''Ақешкі''' Қызылағаш өзенінің сол саласы. == Географиялық орны == Жетісу облысы Ақсу ауданы жерімен ағады. ==Бастауы == Жетісу (Жоңғар) Алатауының батыс сілемдерінің бірі Ошағанды тауынан басталып, Үшқара таулы етегіндегі құмға жете тартылып қалады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 92 км. Су жиналатын алабы 847 км2. Төменгі сағасы қараша-көкек айлары аралығында қатады. Жылдық орташа ағымы 0,43 м3/с. Ауыз суға жарамды, негізінен бау-бақша суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы өзендері Санат:Қаратал су алабы 
'''NGC 6200''' Ara шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 978, ESO 277-SC8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6209''' Apus шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59252, ESO 43-8, AM 1649-723, IRAS16489-7230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6207''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58827, UGC 10521, MCG 6-37-7, ZWG 197.7, KUG 1641+369, IRAS16412+3655, KARA 766. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6211''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58775, UGC 10516, MCG 10-24-27, ZWG 299.14, KAZ 82, 7ZW 655. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6214''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58709, UGC 10507, MCG 11-20-24, ZWG 320.36, IRAS16393+6608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6206''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58723, IC 1227, UGC 10506, MCG 10-24-18, ZWG 299.9, KAZ 78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6204''' Ara шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 982, ESO 277-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6204 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6215''' Ara шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59112, ESO 137-46, IRAS16467-5854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6215A''' Ara шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6215A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59180, ESO 138-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6215A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6212''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 26 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58840, MCG 7-34-142, ZWG 224.96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақжайдақ''' Балқаш көлінің солтүстік жағасындағы шығанақ. == Сипаты == Құрлыққа 10 км еніп жатыр. Мүйіз пішінді шығанақтың көлге шығар ені км. Орташа тереңдігі м. Жағасы негізінен жайпақ, таяз қойнаулары көп. Суы ащы, жаз айларында беткі қабаты 26 28°С-қа қызады. Қыста ай қатып жатады. Кәсіптік балықтардан сазан, алабұға, көксерке, т.б. жағасында Ақжайдақ, Ақөлең балықшы ауылдары орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Балқаш көлі шығанақтары Санат:Қарағанды облысы географиясы 
'''NGC 6217''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58477, UGC 10470, MCG 13-12-8, ZWG 355.14, ARP 185, KAZ 73, IRAS16350+7818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6220''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 19 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58979, UGC 10541, ZWG 25.4, NPM1G -00.0524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6213''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58778, MCG 10-24-30, ZWG 299.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6210''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6210 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 43+37.1, CS=12.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6216''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6222, OCL 989, ESO 277-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6224''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 15 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6224 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59017, UGC 10555, MCG 1-43-2, ZWG 53.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6222''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II2p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6216, OCL 989, ESO 277-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6221''' Ara шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59175, ESO 138-3, AM 1648-590, IRAS16484-5908. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6223''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58828, UGC 10527, MCG 10-24-40, ZWG 299.21, 7ZW 657. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6226''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58847, NGC 6202, UGC 10532, MCG 10-23-43, ZWG 299.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Бәйкен Әшімұлы Әшімов''' (10 тамыз 1917, бұрынғы Ақмола облысы Көкшетау уезі, Айыртау болысы Шабанбай би ауылы (қазіргі Ғабит Мүсірепов ауданы) ақпан, 2010, Алматы) Кеңес одағының саяси, мемлекеттік және қоғам қайраткері. Социалистік Еңбек Ері (1977). == Өмірбаяны == Әкесі Әшімнің ұлы дүниеге келгеннен кейін алты айдан соң көз жұмыпты. Анасы Сақып ерінің соңында ұлын өсіреді. Арғын тайпасының Атығай руынан шыққан.. Петропавлға келіп ФЗО-ға түседі. Қызылжар ауыл шаруашылығы техникумын (1938) бітірген. Сол кездегі қазақ жастары үшін таңсық мамандықты игеруге аңсары ауып, қиырдағы Ленинград қаласына бағын сынауға келеді. Ленинградтағы зоология және фитопотология институтына түсіп, агроном-ғалым мамандығын (1957) алып шығады. КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебін (1969) бітірген. 1938 41 ж. армия қатарында 1941 42 ж. Айыртау ауданы орта мектебінің мұғалімі болды. 1942 45 ж. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1945 61 ж. Айыртау, Зеренді аудандарында және Көкшетау облысы партия комитетінде басшылық қызметтер атқарды. 1961 70 ж. Қарағанды, Талдықорған облыстарын басқарды. 1970 84 ж. Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы 1984 85 ж. Қазақ КСР Жоғорғы Кеңесі Төралқасының төрағасы болды. 1985 жылдан дербес зейнеткер. == Еңбектері == Тың жерлерді игеру және Қазақстанның ауылдық жерлерінің экономикасын көтеру жұмыстарына белсене араласқан. Осы кезеңдерде Қазақстанда: Қазақ газ өңдеу зауыты Ақтау пластмасса зауыты Қарағанды бұйымдар зауыты Павлодар және Шымкент мұнай өңдеу зауыттары Қарағанды металлургия комбинатының ақ қаңылтыр шығару цехы Екібастұз және Ақсу аймақтық электр станциялары Қапшағай су электр станциясы Жәйрем кен байыту комбинаты, т.б. ірі өнеркәсіп орындары салынды, өндіріс технологиясы жаңартылып, ғылым мен техника жетістіктері кеңінен пайдаланылды. Сол кезеңде өнеркәсіп өндірісінің көлемі жөнінен Қазақстан КСРО бойынша үшінші орынға (РКФСР мен Украинадан кейін) шықты. == Марапаттары == Социалистік Еңбек Ері (1977) Отан ордені (2007) Парасат ордені (2001) төрт рет Ленин ордені екі рет Еңбек Қызыл Ту ордені екі рет дәрежелі Отан соғысы ордені Қызыл жұлдыз ордені Жауынгерлік еңбегі үшін медалі басқа да КСРО және Қазақстан медалдары «Виртути Милитари» ордені (Польша) облысының құрметті азаматы Көкшетау қаласының құрметті азаматы == Дереккөздер == Санат:Ғабит Мүсірепов ауданында туғандар Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:КОКП ОК мүшелері Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағалары ерлігі үшін медалінің иегерлері Санат:Солтүстік Қазақстан облысының құрметті азаматтары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО капитандары Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Virtuti Militari орденінің Күміс белігісінің иегерлері Санат:Қазақстан КП Көкшетау облыстық комитетінің екінші хатшылары Санат:Қарағанды облыстық атқару комитетінің төрағалары Санат:Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитетінің бірінші хатшылары Санат:Қазақ КСР үкіметінің басшылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің Қазақстан округтерінен сайланған депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы төрағасының орынбасарлары Санат:Ұлы Отан соғысындағы саяси қызметкерлер Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері Санат:Қазақстан КП Қарағанды облыстық комитетінің бірінші хатшылары Санат:КСРО аудандық кеңесінің депутаттары Санат:БЛКЖО функционерлері 
'''Ақжайық бұлағы ''' Батыс Қазақстан облысындағы минералды су көзі. Жайық өзенінің аңғарында, Орал қ-нан 50 км жерде орналасқан. 60 185 тереңдіктегі суының температурасы 10 11°С, 320 350 тереңдікте 13 14°С. Суының құрамында хлор, күкірт, натрий, магний, бром, т.б. әр түрлі судағы еріген газдың құрамында азот пен метан бар. Суы ас қорыту және қозғалыс-тірек органдары, жүйке жүйесі сырқаттарын, гинекол. ауруларды емдеуге шипалы. Суы «Ақжайық» санаторийінде ауруларды емдеуде пайдаланылады. == Дереккөздер== Санат:Батыс Қазақстан облысы Санат:Қазақстан бұлақтары 
'''NGC 6225''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 15 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59024, UGC 10556, MCG 1-43-3, ZWG 53.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6229''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6232''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58841, UGC 10537, MCG 12-16-7, ZWG 339.16, KAZ 87. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6231''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1654 жылы Hodierna Giovanni Battista астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 997, ESO 332-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6234''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59144, MCG 1-43-7, ZWG 53.18, ARAK 508, NPM1G +04.0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6230''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59106, UGC 10575, MCG 1-43-5, ZWG 53.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6237''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6237 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6219''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58944, MCG 2-43-1, ZWG 81.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6227''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 332-**5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6228''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59007, UGC 10558, MCG 4-40-1, ZWG 139.3, VV 791, VV 846, IRAS16460+2617. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
Ақжайық қойы '''Ақжайық қойы''' биязылау жүнді, етті-жүнді өнім бағытындағы қой тұқымы. ==Тарихы== 1967 97 жылдары аралығында Батыс Қазақстанда жергілікті қылшық жүнді қойлардың будандарын линкольн, ромни-марш, қазақтың биязы жүнді аталық қошқарларымен күрделі зауыттық будандастыру арқылы шығарылған. Жаңа тұқым ретінде 1967 жылы мойындалған. ==Жалпы сипаттама== Ақжайық қойының дене бітімі ірі, еттілік қасиеттері айқын білінеді. Еркек қошқарларының тірілей салмағы 96-103 кг, таза жүн түсімі 4,6-5,1 кг, тұрқы 13,5-14,2 см. Саулықтары тиісінше 54-60 кг, 2,5–2,8 кг; 11,5–12,8 см. Жүн талшығының жіңішкелігі 50-58 сапалар аралығында. Әр 100 саулықтан 120-130-дан қозы алынады. 7-8 айлық еркек тоқтыларының тірідей салмағы 40-45 кг, ұшасының (таза етінің) салмағы 18-20 кг, сойыс шығымы 47-50 болады. Еліміз бойынша өндірілетін кроссбред және кроссбред тектес жүннің 60 %-тен астамы оның жүні өзінің шиырымдылығымен және өз қалпына қайта келу қасиеттерімен ерекшелінеді. Мұндай жүннен тоқылған маталар өте құнды. Ақжайық қойының асылдандыру жұмысы аталық із бойынша және Австралия корриделімен будандастыру арқылы іске асырылды. Ақжайық қойы Батыс Қазақстан облысының Тасқала және Казталов аудандарындағы шаруашылықтарда өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''NGC 6235''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 48, ESO 586-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6238''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58980, UGC 10563, MCG 10-24-57, ZWG 299.31, double system, IRAS16467+6213, KAZ 92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6236''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 28 маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58891, UGC 10546, MCG 12-16-8, ZWG 339.19, KAZ 88, IRAS16450+7052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6236 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6239''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59083, UGC 10577, MCG 7-35-1, ZWG 225.2, ZWG 224.105, IRAS16484+4249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6247''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59023, UGC 10572, ZWG 320.44, KAZ 98, IRAS16478+6303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6244''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59009, UGC 10568, MCG 10-24-59, ZWG 299.32, KAZ 96, IRAS16475+6217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6250''' Ara шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 991, ESO 277-SC20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6240''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан I0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 12 шілдеде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6240 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59186, IC 4625, UGC 10592, MCG 0-43-4, VV 617, IRAS16504+0228, ZWG 25.11, PRC D-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6246A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6246A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59090, UGC 10584, MCG 9-27-101, ZWG 276.50, ZWG 277.7, IRAS16492+5528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6246A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6233''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 12 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59086, UGC 10573, MCG 4-40-2, ZWG 139.7, NPM1G +23.0434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақжайылым ''' Кент тауының тау сілемі. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Қарағайлы кентінің қарай 30 км жерде, Талды өзенінің оң жағалауында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 1065 м, ұзындығы 1-1,5 км, ені 0,5 км. Қия беткейі жартасты келген, Қызымбет сайына, оңтүстік-шығысы Тұяқ сайына ұласады. == Геологиялық құрылымы == Девон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың қызыл қоңыр сазды және саздауыт топырағында бетеге, сұлыбас өседі, қараған шоғырлары кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 6252''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58456, MCG 14-8-11, ZWG 367.14, NPM1G +82.0086. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6243''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 10 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59161, UGC 10591, MCG 4-40-4, ZWG 139.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6245''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6245 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6256''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 49.1, ESO 391-SC6, vdB-Hagen 208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6257''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 16 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59274, ZWG 225.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6248''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 11 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58946, UGC 10564, MCG 12-16-9, ZWG 339.20, KAZ 95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6253''' Ara шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 14 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6253 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 972, ESO 180-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6253 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6258''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59165, UGC 10595, MCG 10-24-73, ZWG 299.35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6249''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 31 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 994, ESO 277-SC19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6246''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59077, UGC 10580, MCG 9-27-98, ZWG 277.5, ZWG 276.48, IRAS16488+5537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақжал''' Қарағанды облысы Шет ауданындағы кент, Ақжал кенттік әкімдігі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ақсу-Аюлы ауылынан қарай 116 км-дей жерде, белесті өңірде орналасқан. Ең жақын теміржол станциясы Ағадыр (120 км). == Қалыптасу тарихы == Іргесі алғаш полиметалл кенін өндіретін кен орны ретінде қаланған, 1964 жылы кентке айналған. Ақжалда қорғасын, мырыш өндіріліп, Өскемен қорғасын-мырыш комбинатына (Kazzinc) балқытуға жіберіледі. Кент аумағында өткен ғасырдың 30-жылдарында «Қызыл өркен», «Ұйымшыл», «Жақсылық» ұжымшарлары 60-жылдардың басында ұжымшарды біріктіру негізінде «Қарабұлақ» кеңшары құрылды. 1997 жылдан бастап Қарабұлақ ауылдық округі таратылып Ақжал кенттік әкімдігі аумағына кіргізілді. Жерінің жалпы ауданы 303,0 мың га. Кеңшардың негізінде 42 шаруа қожалығы құрылған. == Халқы == Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 3374 адам (1648 ер адам және 1726 әйел адам) болса, 2009 жылы 3397 адамды (1674 ер адам және 1723 әйел адам) құрады. == Инфрақұрылымы == Кенттің бағынысындағы елді мекендерінде (Ақжал кенті, Қарабұлақ ауылы) мектеп, учаскелік аурухана, ФАП, мәдениет үйі, кітапхана, комплексті спорт кешені, басқа да орындар бар. Кент тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. == Экономикасы == Кент аумағында «Жаңа-Мырыш» ЖШС-і жұмыс атқарады. Негізгі бағыты қорғасын, мырыш өндірісі. Пайдалы кен қазбалар орындары: Ақжал, Қызылеспе, Ақсораң. Кентте Ақжал кен байыту фабрикасы жұмыс істейді. == Атақты адамдары == Қазақстандағы белгілі күресші Мейіржан Шынкеев туған. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері 
'''NGC 6251''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58472, UGC 10501, MCG 14-8-10, ZWG 367.13, NPM1G +82.0085. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6241''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 29 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59085, MCG 8-31-7, ZWG 252.5, IRAS16486+4530. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6259''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 996, ESO 277-SC22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6262''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59363, MCG 10-24-80, ZWG 299.39, IRAS16578+5710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6242''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1001, ESO 332-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6264''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59306, MCG 5-40-9, ZWG 169.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6261''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 13 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59286, UGC 10617, MCG 5-40-6, ZWG 169.13, NPM1G +28.0390. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6263''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6263 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59292, UGC 10618, MCG 5-40-8, ZWG 169.14, NPM1G +27.0546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6263 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6255''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59244, UGC 10606, MCG 6-37-14, ZWG 197.18, 1653.0+3635, IRAS16530+3634, KUG 1653+365, KARA 775. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6260''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6260 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59142, MCG 11-20-29, ZWG 320.46, KAZ 434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6260 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақжал полиметалл кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданындағы ендік бағыт бойымен созылған Ақжал-Ақсораң синклинориінің шығысында орналасқан. Оны 1886 жылы жеке кәсіпкер А.С.Попов ашқан. == Геологиялық құрылымы == Жоғарғы девон төменгі карбон кезеңінің карбонат жыныстарын жарып өткен гранит интрузиялары мен дайкалары оларды мәрмәрға, кварцқа, мүйізтасқа, гранатты скарндарға айналдырған. Кен орнындағы тау жыныстары күрделі тектоникалық процестер әсерінен өте қатты қатпарланып, жарықшақтанып, ұнтақталып, әуелгі кейпін өзгерткен. Кентастар қабат, линза, желі, ұя, өркеш сияқты түрлі пішінде кездеседі. == Минералдары == Негізгі кентасты минералдар сульфидтер (сфалерит, галенит, халькопирит, пирит). Олардан мырыш және қорғасын алынады. Қоспа элементтерден алтын, күміс, кадмий, индий, таллий, галлий, селен, теллур бар. Кеннің тотығу белдемінде церуссит, смитсионит, англезит, кең тараған. Кен денелері тереңге бойлай орналасқан. Ақжал полиметалл кенінің негізінде кеніш және байыту фабрикасы жұмыс істейді. Байытылған кентас концентраттары Ақшатау комбинатына, Өскемен, Шымкент металлургия кәсіпорындарына жіберіледі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары кендері 
'''NGC 6265''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59315, UGC 10624, MCG 5-40-11, ZWG 169.17, NPM1G +27.0547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6267''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59340, UGC 10628, MCG 4-40-9, ZWG 139.25, IRAS16560+2303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6269''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59332, UGC 10629, MCG 5-40-12, ZWG 169.19, NPM1G +27.0550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6274-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6274-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59383, UGC 10643, MCG 5-40-20, ZWG 169.24, KUG 1657+300B, KCPG 503B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6274-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6281''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1003, ESO 332-SC19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6276''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59419, IC 1239, MCG 4-40-10, NPM1G +23.0441, ZWG 139.28, ARAK 511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6268''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1002, ESO 332-SC17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6270''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6270 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6274-1''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6274-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59381, UGC 10643, MCG 5-40-19, ZWG 169.24, KUG 1657+300A, KCPG 503A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6274-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6280-1''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6280-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59464, MCG 1-43-8, ZWG 53.26, ARAK 512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6280-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''Ақжар''' (1993 ж. дейін ''Дальний'') Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты Қайыршақты ауылдық округі құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == Облыс орталығы Атырау қаласынан солтүстікке қарай км-дей жерде Жайық өзеніне жақын, Каспий маңы ойпатында орналасқан. Жақын теміржол станциясы Атырау (8 км-дей жерде). == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 2406 адам (1179 ер адам және 1227 әйел адам) болса, 2009 жылы 3337 адамды (1609 ер адам және 1728 әйел адам) құрады. == Әлеуметтік және мәдени нысандары == С.Датов атындағы орта мектеп '''С.Датов атындағы орта мектеп''' '''«Ақбөбек» '''Дәрігерлік амбулатория''' '''Мәдениет үйі''' '''Музыка мектебі''' '''Спорт кешені''' == Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестіктер == Ақжарда көптеген жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер жұмыс жасайды. Олар: жеңіл автомобильдер мен жеңіл автокөлік құралдарын жалдау, тұрғын үй ғимараттарының құрылысы, бөлшек саудада сату, тауарларға арналған пластмасса қаптамалар өндіру, жүк автомобиль көлігінің қызметі, мұнай мен табиғи газды өндіруге ықпал ететін қызметтерді көрсету, құрылыс-монтаж жұмыстары, құбырлардың құрылысы, кызметі және тамақ өнімдерін жеткізу бойынша көрсетілетін қызметтер, әрлеу жұмыстары, тамақ өнімдерін өндіру, компьютерлер мен жабдықтарды жөндеу т.б. бағыттарда қызмет көрсетеді. == Ауыл суреттері == Ақжар ауылы. Жалпы көрінісі Ақжар ауылы Ақжар ауылы Ақжар ауылы == Елді мекендегі көшелер == Ақжайық көшесі Асабай Хисметов көшесі Әшім Уәлиев көшесі Бауыржан Момышұлы көшесі Бейбітшілік көшесі Достық көшесі Жастар көшесі Құрманғазы көшесі Мөтиолла Маташов көшесі Сағидолла Нұржанов көшесі Сырым Датұлы көшесі == Дереккөздер == Санат:Атырау қалалық әкімдігі елді мекендері 
'''NGC 6277''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6277 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6272''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59367, ZWG 169.22, KUG 1656+280. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6280-2''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы мамырда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6280-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1305241, MCG 1-43-8, ZWG 53.26, ARAK 512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6280-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6279''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59370, UGC 10645, MCG 8-31-17, ZWG 252.13, NPM1G +47.0338. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6284''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6284 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 53, ESO 518-SC9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6271''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59365, MCG 5-40-16, ZWG 169.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6283''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59386, UGC 10652, MCG 8-31-18, ZWG 252.14, IRAS16581+4959. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6278''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59426, UGC 10656, MCG 4-40-11, ZWG 139.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6286''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59352, UGC 10647, MCG 10-24-84, ZWG 299.40, ARP 293, IRAS16577+5900, PRC C-51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6287''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан VII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 54, ESO 518-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''Ақжар гипс кен орны''' Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы Қарғалы ауылынан қарай 10 км жерде, Қарғалы өзенінің оң жағалауында орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Кен орны Жылантау ұштасқан. Қатпарлары қабаттан тұратын гипс 4,0-14,0 м-ге дейінгі тереңдікте. Сапасына қарай бұл шикізат ауыл шаруашылығы үшін ұнталған гипс өндіруге жарамды класына жатады. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 6282''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59418, ZWG 169.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6288''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 19 тамызда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59312, MCG 11-21-6, ZWG 320.55, ZWG 321.8, NPM1G +68.0154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6292''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59498, UGC 10684, MCG 10-24-93, ZWG 299.47, IRAS17024+6106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6275''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан C/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59262, MK 503, MK 890, ZWG 321.7, ZWG 320.54, 7ZW 667. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6289''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 19 тамызда астроном Swift Edward ашқан болатын және NGC каталогында 6289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59322, MCG 11-21-7, ZWG 320.56, ZWG 321.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6290''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59428, UGC 10665, MCG 10-24-88, ZWG 299.43, ARAK 513. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6291''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6291 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59435, MCG 10-24-86, ZWG 299.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6293''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 55, ESO 519-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6293 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6294''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 16 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 519-**6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6296''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59690, UGC 10719, MCG 1-44-2, ZWG 54.3, IRAS17062+0357. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''Ақжар мұнай кен орны''' Каспий маңы ойысының шығыс ернеуі маңындағы мұнай кен орны. ==Географиялық орны == Ақтөбе облысы Жарқамыс кентінің солтүстігінде 30 км жерде орналасқан. Құрылым 1961 жылы сейсмобарлау көмегімен табылды. Терең бұрғылау 1962 жылы басталды. Сол жылы Г-1 ұңғымадан өндірістік мәні бар мұнай алынды. Барлау қызметтері 1968 жылы аяқталды. == Геологиялық құрылымы == Кенорын тұзүсті шөгінділері бойынша үш қанатты құрылысы бар, беймәлім жарылымдармен тілгіленген тұз күмбезінен орын алған. Күмбездің орналасу тереңдігі 451-1248 м. Тұз штогының амплитудасы 800-1000 м. Солтүстік қанаты түсіңкі. Оның маңындағы ортаңғы юра мен төменгі бордың баррем және апт шөгінділерінің німділігі анықталды. Өнімді қойнауқаттар бетінің орналасу тереңдігі 273 м-ден 515 м-ге дейін жетеді. Қанат өлшемдері -260 изогипса (баррем шөгінділерінің беті) бойынша 3,8x1,3 км. Оңтүстік-шығыс қанаты солтүстік қанатқа қарағанда көтеріңкі, тұйықталмаған, солтүстігі мен батысынан доға тәрізді лықсымамен шектелген. Қанаттың өлшемі -280 изогипса бойынша (ортаңғы юраның беті) 3,3x1,2 км, онда тек ортаңғы юра шөгінділерінің ғана өнімділігі анықталған. Ашылған қима төменгі пермнің тұзды қатқабатынан, жоғарғы пермнің, триастың, юраның, төменгі бордың шөгінділерінен құралған. Барлық өнімді горизонттардың жинауыштары кеуекті, олар арасында саз қабаттары бар құмтастар мен алевролиттер болып табылады. Юра өнімді қабатының жалпы қалыңдығы м-ден 40 м-ге, тиімдісі м-ден 38 м-ге, мұнайға қаныққаны м-ден 15,6 м-ге дейін өзгеріп отырады. Ашық кеуектілігі 16-27%, өтімділігі 0,8-0,32 мкм2. мұнайға қанығу коэффициенті 0,60-0,87. Жапқыш қалыңдығы әртүрлі сазды таужыныстардан құралған. Тұтқыштардың түрі жағынан жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Жатындардың биіктігі 30-49 м. == Тығыздығы == Оңтүстік-шығыс қанаттың мұнайы тығыздығы бойынша орташа және ауыр салмақты (867-907 кг/м3), аз күкіртті (0,1-0,14%), бәсең парафинді (0,52-2,06%), мол шайырлы (15-21,5%) болып сипатталады. Солтүстік қанат жатындарындағы бастапқы қойнауқаттық қысым 31-32°С-та 4,6-4,8 МПа. Горизонттар бойынша мұнай шығымы солтүстік қанатта 12,8-14,8 м3 тәу-ке, оңтүстік қанатта 86 м3/тәу-ке дейін өзгеріп отырады. == Құрамы == Газдылығы 2-4 м3/м3. Кен орнының мұнайы ауыр салмақты (890-927 кг/м3), тұтқыр, күкірті аз (0,25-0,42%), аз парафинді (0,25-1,5%), шайыры мол (28-54%) екені анықталды. Кен орны сынама игеру сатысында. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 6299''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59561, MCG 10-24-97, ZWG 299.51, NPM1G +62.0209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6300''' Ara шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60001, ESO 101-25, VV 734, IRAS17123-6245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6295''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6295 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59510, UGC 10682, MCG 10-24-92, IRAS17025+6024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6298''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59525, NGC 6297, UGC 10690, ZWG 299.50, NPM1G +62.0208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6297''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59525, NGC 6298, UGC 10690, ZWG 299.50, NPM1G +62.0208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6285''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59344, MCG 10-24-81, ZWG 299.37, ARP 293, KAZ 111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6304''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6304 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 56, ESO 454-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6305''' Ara шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60029, ESO 138-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6306''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59654, UGC 10724, MCG 10-24-98, ZWG 299.53, KCPG 504A, IRAS17069+6047, KAZ 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6307''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59655, UGC 10727, MCG 10-24-99, ZWG 299.54, KCPG 504B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
Ырмақ-Ақжар Батыс Үстірттің Қайдақ сорына қараған сайы бойындағы бұлақтар мен құдықтар атауы. Маңғыстау облысы. Маңғыстау ауданы. жерінде орналасқан. Суы мол бұлақтардың көбі тайыз құдықтарға айналған және теңіз суының көтерілуіне байланысты суы ащы бола бастаған. Тек кейбір бұлақтар шегенделіп, мал ішетін суаттар жасалған. Ырмақ су көздері Ақжар су көздерінен оңтүстікке қарай км жерде. Сай ішінде тұщы және кермек сулы бұлақтар кездеседі. Ақжар-ырмақ су көздерінің 10-нан астамы Ырмақ сулары деп аталады. ==Дереккөздер== Санат:Маңғыстау облысы Санат:Қазақстан бұлақтары 
'''NGC 6303''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59573, UGC 10711, MCG 12-16-17, ZWG 321.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6302''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 349+1.1, ESO 392-PN5, Sh2-6, Bug nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6311''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 30 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59750, UGC 10741, MCG 7-35-39, ZWG 225.59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6315''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59843, MCG 4-40-23, ZWG 139.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6314''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы маусымда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59838, UGC 10752, MCG 4-40-22, ZWG 139.44, NPM1G +23.0443, IRAS17105+2319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6301''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 11 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59681, IC 4643, UGC 10723, MCG 7-35-34, ZWG 225.49, IRAS17069+4224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6313''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59739, UGC 10742, MCG 8-31-25, ZWG 252.22, IRAS17090+4823. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6310''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6310 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59662, UGC 10730, MCG 10-24-100, ZWG 299.55, IRAS17073+6103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6309''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 9+14.1, CS=14.4, Box nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6316''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан III типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6316 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 57, ESO 454-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''Ақжелкек''' ,ж () орамжапырақ тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанның барлық аудандарында егіледі. Оның бір түрі Ақжелкек(A. rustіcana) жабайы түрінде бақтарда, егістіктерде өседі. Қазақстанның көптеген аймақтарында қолдан өсіріледі. Ақжелкектің биіктігі м-дей, сабағы тік, жоғарғы жағы бұтақты келеді. Тамырға жақын өскен жапырақтары сопақша, жұмыртқа пішінді, ортаңғы сабақтан шыққан жапырақтары ұзынша қандауыр, ал сабақ ұшындағы жапырақтары таспа тәрізді, жиектері тегіс, кейде тісшелі болады. Гүлі ақ түсті, хош иісті. Тұқым салмайды. Маусымда гүлдейді, өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. Суыққа төзімді. Оның тамыры мен жапырақ құрамында тұздар калий, натрий, фосфор, темір, хлор, мыс), эфир майы, витамині, фитонцидтер, лизоцим ферменті т.б. бар. Ақжелкектің тәбет ашатын ерекше иісі оның құрамындағы аллил майы мен байланысты. Ақжелкек көкөніс, дәрілік заттар ретінде қолданылады, тамыры мен жасыл жапырағы қияр, томат, тұздап, бұқтырғанда пайдаланылады. == Сілтемелер == 
'''NGC 6319''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59717, UGC 10744, MCG 11-21-10, ZWG 321.15, IRAS17092+6302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6312''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 25 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59751, MCG 7-35-40, ZWG 225.60, NPM1G +42.0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6318''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6318 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1004, ESO 333-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6318 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6321''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 14 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59900, UGC 10768, MCG 3-44-2, ZWG 111.15, IRAS17122+2022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6325''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 58, ESO 519-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6317''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59708, MCG 11-21-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6308''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59807, UGC 10747, MCG 4-40-21, ZWG 139.43, IRAS17099+2326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6326''' Ara шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 26 тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6326 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 338-8.1, ESO 228-PN1, AM 1716-514, CS=13.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6328''' Ara шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60198, ESO 102-3, AM 1718-645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6322''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1000, ESO 278-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''Ұялы телефон''' радиожелі арқылы байланыс жасауға арналған құрал. Ұялы телефон == Тарихы == 1875 жылдың маусымында Бостон университетінің Шешендік өнер мектебінің профессоры Грехем Белл ең алғаш рет байланыстырушы сымдардың көмегімен өз көмекшісінің даусын естиді. Өнертапқыш шотландтықтың бұл жаңалығы тарих бетінде телефон деген атпен қалды. Бір қызығы, өнертапқыштың есімі ағылшын тілінен аударғанда, «қоңырау» деген мағына береді. Арада бір ғасырға жуық уақыт өткенде ең алғашқы ұялы телефондар пайда болды. Иллинойс технологиялық институтының түлегі Мартин Купердің өнертапқыштық бұл жаңалығын қазір әлем халқының жартысына жуығы күнделікті қолданып отыр Ұялы телефонмен жасалған алғашқы нағыз байланыстың тарихы 1973 жылдың сәуірінен басталады. Ұялы байланыс компаниясының қызметкері Мартин Купердің зерттеулер бөлімінің басшысы Белл Лабзға Нью-Йорк көшелерінде серуендеп жүріп соққан қоңырауы ұялы телефонмен алғашқы байланыс орнату саналады. Купердің өзі таратқыштан сигнал жіберу хаттамасының негізгі құрастырушысы еді. Ал ол қолданған телефонның салмағы, яғни ең алғашқы ұялы телефон 1,15 килограмм тартатын. Сол уақыттары Нью-Йорк әлемдегі ұялы байланыстың базалық станциялары орнатылған әлемдегі жалғыз нүкте болды, төрт жылдан соң Чикагода 2000 абоненттік тәжірибелік ұялы желі құрылды. Ал 1979 жылы бұл өнертапқыштық жаңалыққа Күншығыс елі зор қызығушылық білдіріп, 88 базалық станциядан тұратын алғашқы ұялы байланыстың қызметін бастады. Қазір әлемде ұялы телефондардың қолданыс аясы өзінің байланыс орнату шегінен асып кетті. Телефондар өмірдің барлық саласында қолданылуда. Ұялы телефон қазіргі заманда адамның ажырамас көмекшісіне айналды. ==Ұялы телефонның зияны== 1. Ұялы телефонның қосылып тұрғандағы сәулелендіру деңгейі есту, көру, мидың кейбір бөліктеріне кері әсерін тигізеді. 2.Ғалымдар зерттеп, қызықты қорытынды жасады; 10 жылдан астам уақыт ұялы телефонды үзбей пайладанған адамның миына зиянды заттарды енгізбейтін сүзгіштің қабырғалары бітеледі. Болашақта адамды мидың қатерлі ісігіне шалдықтыруы мүмкін. 3. Шетелдік ғалымдар телефонды көп қолдану адамды Альцгеймер және Паркинсон ауруына шалдықтырады деп шешті. 4. Шетелдік ғалымдар Сәуленің әсері кейінгі ұрпаққа беріледі деген. ай бойы түрлі телефон арқылы атжалмандарды сәулелендіру тәжірбиесін жасады. Екі аптадан соң олардың иммундық жүйесі өзгерді. Сәулеленген атжалмандар қанын басқа атжалман тышқандарға екті. Кейін өліп қалды. 5. Еуропаның электронды ғылыми зерттеу институты жүргізген көрсеткіші, телефон арқылы сәуле қабылдау гемоглобин талшықтары кеңейіп кетті. 6. Телефонға тым әуес адам бүйрегінде тас байлануына, жүрек қан тамырлары ауруына әкеледі. Дәлелдеу үшін, қан айналымын зерттеп, 60 сағат аралығында сәулелендіру жұмыстары жүргізілді. 7. Зерттеу кем дегенде он жыл бойы телефон қолданған адамдарда ми обырының жиілігі арттыратындығын көрсеткен. 8. Обыр тудыратын басты себепкер ұялы телефон алғашқы орын алады. Бөлініп шыққан зиянды сәулелер кішкентай баланың қалыптасып үлгермеген иммундық жүйесіне зақым келеді. Ұзақ уақыт телефонды ұстатуға болмайды. 9.Ұялы телефон ер адамның ұрығына арақ пен темекіден екі есе көп зиян келтіреді деген ой жасады. Себебі ер адамның репродукциялық, яғни бала туғызу қызметіне зиянды. 10. Швеция ұялы телефонға аллергияның болу ресми мойындаған мемлекет. Егер бойыңызда осы аталған аурулар мен сырқаттар байқалса, швед өкіметінен өтемақы ретінде ақшалай талап ету құқыңыз бар. 11. Күнделікті тұрмыста көптеген адамдардың хат, электронды хабарлама, телефон қоңырауы келмесе, байқаған. Әр жарты сағатта шырылдамаса, қарағыштап, қуатын тексеріп, алаңдап отыратынын зерттеген. Хат, қоңырау шалу, ғаламторда ұялы телефонмен ену, жолдаумен әуреге түсетін адамдардың қабілеті төмендейтінін зерттеді. Ғалымдар бұны «Ақпарат Құмарлығы» деп атады. == Түрлері == Ұялы телефондарды мынадай түрлерге бөлуге болады: Жай ұялы Ұялы бейнетелефон Пішініне қарай: моноблокты, жайылмалы, сырмалы, т.б. ''Жай ұялы телефонда'' қоңырау шалу/қабылдау, SMS, соңғы кездері саз, флеш-жад, Интернет, MMS, Bluetooth, IrDA деген сияқты функциялары бар. Бұл қатар уақыт өткен сайын көбейіп барады. ''Смартфон'' білімді, ақылыды) құрылымы жағынан компьютерге ұқсас болып келеді. Оның ішіндегі функциялар бағдарлама ретінде жасалынған, ал олар смартфонның амалдық жүйесінде істейді. Мұнымен қатар өз қосуға болады. Мысалы ойындар, ойнатқыш, шолғыш т.с.с. Сол себепті смартфон жай ұялы телефонға қарағанда күрделі, функциялары кеңейтілетін құрылғы. Бейнетелефонда ұялы телефонның бейнекамерасы мен бейнебет арқылы бірін бірі көріп сөйлесуге болады. ==Ұялы телофондардың артықшылығы== Әр адам және кез келген уақытында пайдалана алады. Яғни, әр түрлі жағдайда адаммен хабарласа алады. Екіншіден, ол өте кішігірім болып келгендіктен, күнделікті өмір де өзінізбен ұстай аласыз. ==Ұялы телофондардың кемшілігі== Ең бастысы адам денсаулығына зиян болып келеді де, көптеген аурулар пайда болады.Осымен қатар, сіз ұялы телофондарға тәуелдісіз. Санат:Ұялы байланыс 
'''Ақжелкен''' петрушка () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір немесе екі жылдық өсімдік. Отаны Жерорта теңізінің маңы. Жабайы түрлері Испанияда, Грекияда және Алжирде кездеседі. Жапырағынан көктей салат жасалады және бұқтырылған ет тағамдарға тұздық ретінде қосылады. Ақжелкенді косметикада пигменттік дақтарды, сепкілді кетіру үшін, медицинада бүйрек, жүрек ауруларына, асқазан, ісік және көздің көру қабілетін сақтау үшін профилактикалық зат ретінде кеңінен пайдаланады. Ақжелкен С, А, В1, В2, РР витаминдеріне және жұпарлы майға өте бай. Ақжелкеннің екі тобы бар: тамырлы және жапырақты және олар бір-бірінен жапырақ саны мен тамырдың даму ерекшеліктері арқылы ажыратылады. Қазақстанда Ақжелкеннің түрі өседі. == Галерея == File:Parsley Parsley neapolitanum Parsley flower File:Parsley white Parsley white flower seeds == Дереккөздер == 
'''NGC 6329''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 11 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59894, UGC 10771, MCG 7-35-51, ZWG 225.77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6320''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 27 шілдеде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59852, UGC 10761, MCG 7-35-44, ZWG 225.67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6337''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 349-1.1, ESO 333-PN5, AM 1718-382, CS=14.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6331''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59513, MCG 13-12-15, ZWG 355.24, DRCG 35-49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6335''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 454-**10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6324''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59583, UGC 10725, MCG 13-12-16, ZWG 355.25, KAZ 120, IRAS17070+7528, ARAK 517. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6327''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 18 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6327 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59889, ZWG 225.74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6339''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60003, UGC 10790, MCG 7-35-59, ZWG 225.92, IRAS17155+4053. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6323''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 12 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59868, UGC 10764, MCG 7-35-48, ZWG 225.71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6330''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 12 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59961, UGC 10776, MCG 5-41-5, ZWG 170.7, IRAS17138+2927. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақжолақ сасыр ''' () шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Талас Алатауының батыс бөлігінде (Машаттауда), Қаратаудың (Үлкенбурыл т.) қиыршықтасты тау бөктерлерінде өседі. Биіктігі м-дей дара, кейде бірнеше сабақты болады. Сабағының жоғарғы жағы (ұшы) сыпыртқы пішіндес жапырақсыз келеді. Ірілі-ұсақты жапырақтары тілімденген. 10 12 ұсақ гүлден тұрады. Гүлшоғыры шатыр тәріздес. Тұқымы дәнек. Тұқымынан көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Ақжолақ сасырөте сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сілтемелер== Санат:Қазақстан табиғаты Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 6338''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 24 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59947, UGC 10784, MCG 10-24-116, ZWG 299.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6340''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59742, UGC 10762, MCG 12-16-23, ZWG 339.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6334''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 392-EN9, Sh2-8, CED 140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6342''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 61, ESO 587-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6336''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 11 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59976, UGC 10786, MCG 7-35-57, ZWG 225.89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6343''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60010, MCG 7-35-60, ZWG 225.95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6332''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 11 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59927, UGC 10773, MCG 7-35-54, ZWG 225.82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6344''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6344 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6345''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 13 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59945, MCG 10-24-115, ZWG 299.65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6351''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан P? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 15 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60063, MCG 6-38-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақ жусан''' () астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын, жусан туысының бір түрі; көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Қостанай, Қарағанды, Алматы облыстарындағы шөлді және дала аймақтарының құмайт, құмды және сортаң топырақты жерлерінде, кейде ескі егістік алқаптарда өседі. Биіктігі 18-45 см, сабағы мен жапырақтарын ұйысқан қалың бозғылт сұр түк басқан. Тамыры жуан, сүректі келеді. Сабағы бұтақты, жоғарғы жағындағы жапырағы сағақты, орта шетіндегілері сағақсыз қауырсын тәрізденіп 2-3 рет тілімделген. Гүлі қос жынысты, күлтесі сары, не қызғылт түсті. Гүл шоғында 2-3 гүл болады. Тамыз қазан айларында гүлдейді. Ақ жусан қорегі мол, малды тез семіртетін күздік және қыстық жайылымдық шөп. ==Дереккөздер== Санат:Жусандар 
'''NGC 6346''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 13 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59946, MCG 10-24-114, ZWG 299.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6348''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 29 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60036, MCG 7-35-63, ZWG 225.98, NPM1G +41.0457. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6355''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 мамырда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 63, ESO 519-SC15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6354''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы Эдвард Эмерсон Барнард астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6354 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6349''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 15 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6349 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60060, MCG 6-38-16, ZWG 198.36, NPM1G +36.0426. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6349 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6356''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан II типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 62, ESO 588-SC1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6350''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 29 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6350 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60046, UGC 10800, MCG 7-35-64, ZWG 225.99, ZWG 226.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6359''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 6359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60025, UGC 10804, MCG 10-25-1, ZWG 299.72, ZWG 300.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6353''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6353 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6357''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 392-SC10, CED 142, Sh2-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''Ақкелін''' ханделия (Handelіa) күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік туысы. Қазақстанның шөлді, таулы аймақтарында, тау беткейлерінде, өзен бойларында өсетін түрі түкті Ақкелін (H. trіchopella) бар. Биіктігі 30 100 см, тамыры жуан. Сабағы көбіне жеке өседі, төм. жағы қалың түкті, жоғары бөлігі тықыр. Жапырақтары ұзынша, үш рет қауырсында тілімденген. Көп гүлді, пішіні түтікше тәрізді, шеті бестісті, сары түсті. Мамыр маусым айларында гүлдеп, маусым тамызда жемістенеді. Тұқымы ұсақ, қоңыр сары түсті. == Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Монотипті өсімдіктер 
'''NGC 6363''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 24 шілдеде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60164, NGC 6138, UGC 10827, MCG 7-36-5, ZWG 226.8, NPM1G +41.0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6358''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60054, UGC 10810, MCG 9-28-33, ZWG 277.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6361''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 18 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60045, UGC 10815, MCG 10-25-4, ZWG 300.9, ARP 124, IRAS17180+6039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6360''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 454-**20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6368''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60315, UGC 10856, MCG 2-44-4, ZWG 82.32, IRAS17248+1135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6362''' Ara шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 25 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 66, ESO 102-SC8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6367''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60251, MCG 6-38-20, ZWG 198.41, NPM1G +37.0555, near SAO 66035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6371''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60322, MCG 4-41-12, ZWG 140.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6365''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60171, UGC 10833, MCG 10-25-18, KCPG 511B, ARP 30, IRAS17222+6212, ZWG 300.20, VV 232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6373''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60220, UGC 10850, MCG 10-25-23, ZWG 300.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөбелек''' ('''') отрядына жататын ақшыл сары түсті көбелек. Оның дүние жүзінде 100-ге жуық түрі бар. Қазақстанда 70 түрі кездеседі. *Қанатының ішкі шеті тегіс, бояуы ақ, жайған кезде ұзындығы 55-60 мм, жұлдыз құртының ұзындығы 20-25 мм, денесін барқыт тәрізді түк басқан. *Қуыршақ сатысында қыстайды. *Қазақстанның барлық облыстарында кең таралған түрлері қырыққабат, шалқан, долана ақ көбелегі, Жетісуда сирек кездесетіні Ершов көбелегі. *Долана ақкөбелегі алма, алмұрт, қара өрік, мойыл, долана ағаштарының көктемде бүршіктерін, жазда жапырағын ағаш діңі мен бұта сабағында, үй керегесінде, дуалдарда қуыршақ күйінде сақталады. Оның қысқы ұяларын жинап, өртеу қажет. Қүрес шаралары капуста бас салғанша, жеміс ағаштары бүршік атқанша жүргізіледі. Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. Сурет:Dark Clouded Yellow (Colias croceus) Im IMG 6792.jpg Сурет:Common Wanderer IMG 6407.jpg Сурет:Eurema nicippe clustering.jpg 2005 spring 001.jpg Сурет:Pieridae Oslo Zoological Museum IMG 9076.jpg == Дереккөздер == Санат:Қабыршақ қанаттылар 
'''NGC 6370''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60192, UGC 10836, MCG 10-25-20, ZWG 300.21, near SAO 30366. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6372''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60330, UGC 10861, MCG 4-41-13, ZWG 140.28, IRAS17255+2630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6376''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60258, UGC 10855, MCG 10-25-25, ZWG 300.24, KUG 1724+588, KCPG 516A, KAZ 135, 7ZW 712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6365A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6365A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60174, UGC 10832, MCG 10-25-19, ZWG 300.20, KCPG 511A, ARP 30, VV 232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6365A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6380''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 68, ESO 333-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6379''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 15 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60421, UGC 10886, MCG 3-44-10, ZWG 112.2, IRAS17283+1619, ZWG 111.44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6369''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 2+5.1, ESO 520-PN3, AM 1726-234, CS=14.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6378''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 13 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60418, UGC 10884, MCG 1-44-9, ZWG 55.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6375''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 15 мамырда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60384, UGC 10875, MCG 3-44-9, ZWG 111.42, KCPG 519B, NPM1G +16.0475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6364''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 31,0 маусымда Voigt Auguste астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60228, UGC 10835, MCG 5-41-13, ZWG 170.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл''' Жамбыл облысы, Талас ауданындағы ауыл, Ақкөл ауылдық округінің орталығы (1997 жылдан). == Географиялық орны == Аудан орталығы Қаратау қаласынан қарай 36 км-дей жерде, Аса өзенінің Ақкөл көлінен шыққан тұсында орналасқан. == Тарихы == Іргесі 1934 жылы егіндік жерді суғару үшін канал салуға байланысты қаланған. Ақкөл 1934-1997 жылдары алғаш ұжымшар, кейін кеңшар және Талас ауданының орталығы болған. Ақкөлде бұрынғы кеңшардың негізінде акционерлік қоғам, кооперативтік шаруашылықтар мен шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Баспахана, тұрмыс қажетін өтеу комбинаты, тері қабылдау пункті бар. Тұлғалары: Әбілхайыр Сатыбалдин, Мейірхан Әбілқайырұлы Сатыбалдин, Көлбаев Есбөкен, Әбдиев Қанжан, компазитор Әуезхан Салабеков, Көсембекова Райхан, Тамабек Қартабаев, ақын Нарша Қашағанов, боксшы Жаңқош Тұраров секілді Қазақстанға танымал тұлғалар дүниеге келген. == Халқы == Тұрғыны 3000 адам (2020). == Инфрақұрылымы == Аурухана, емхана, мал емдеу пункті, мәдениет үйі, орта мектеп т.б. мекемелер бар. Ақкөл арқылы Тараз Саудакент автомобиль жолы өтеді. Ең жақын теміржол станциясы Қаратау (36 км жерде). Санат:Талас ауданы елді мекендері 
'''NGC 6374''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6383, GCL 70, OCL 1026, ESO 393-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6347''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60086, IC 1253, UGC 10807, MCG 3-44-4, KARA 800, IRAS17176+1642, ZWG 111.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6377''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60264, UGC 10855, MCG 10-25-26, ZWG 300.24, KCPG 516B, KAZ 136, 7ZW 712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6366''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы 12 сәуірде Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6386''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60367, MCG 9-29-4, ZWG 277.45, ZWG 278.2, NPM1G +52.0282. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6389''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 29 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60466, UGC 10893, MCG 3-45-1, ZWG 112.5, KARA 812, IRAS17304+1626. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6390''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6390 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60356, UGC 10881, MCG 10-25-47, ZWG 300.40, KAZ 141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6384''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 10 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6384 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60459, UGC 10891, MCG 1-45-1, ZWG 55.7, IRAS17299+0705. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6383''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6374, GCL 70, OCL 1026, ESO 393-SC7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6387''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60355, ZWG 300.37, 1ZW 189, IRAS17275+5735, HII. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл''' Арал теңізінде, Қаратерең түбегі мен Тоқпан теліміндегі қолтық. Қызылорда облысы Арал ауданында. Аумағы 22,0 мың га. Теңіз суы толық кезде Ақкөл. балығы мол, жағалауының шөбі шүйгін әрі малға жайылым болды. Сырдария тасығанда ғана жергілікті тұрғындар шығанақ суын шаруашылыққа пайдаланды. Қазірде суы тартылған. == Дереккөздер == Санат:Арал ауданы географиясы Санат:Арал теңізі шығанақтары Санат:Қазақстан шығанақтары 
'''NGC 6385''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60343, UGC 10877, MCG 10-25-44, ZWG 300.35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6381''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60321, UGC 10871, MCG 10-25-38, ZWG 300.34, KUG 1726+600B, IRAS17266+6003, KCPG 518B, KAZ 460. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6394''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60410, UGC 10889, MCG 10-25-55, ZWG 300.45, near SAO 30431, IRAS17296+5940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6391''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60358, MCG 10-25-49, ZWG 300.41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6388''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан III типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6388 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 70, ESO 279-SC2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6392''' Apus шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 17 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60753, ESO 70-12, IRAS17379-6945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Apus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6395''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қыркүйекте Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60291, UGC 10876, MCG 12-16-39, ZWG 339.44, IRAS17272+7108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6400''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 6400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1014, ESO 393-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6398''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60735, ESO 139-18, AM 1738-614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6393''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60405, MCG 10-25-54, KUG 1729+595. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл''' Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Алакөл қыстауының км-дей жердегі көл. == Гидрографикасы == Аумағы 5,5 км2. Көл теңіз деңгейінен 84,6 биіктікте жатыр. Ұзындығы 3,7 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 11,0 км. Ақкөл Өлкейек өзенінің аңғарында жатқан Алакөл көлдер тобына кіреді. Көктемгі қар, жауын-шашын кезінде жанындағы көлдермен бірігіп кетеді. Сәл кермек татитын суы мал суаруға, шабындықты суландыруға пайдаланылады. Жаз айларында құрғап, батпаққа айналады. == Дереккөздер == Санат:Ырғыз ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы 
'''NGC 6401''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6401 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 73, ESO 520-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6382''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы маусымда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6382 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60342, MCG 9-29-1, ZWG 277.44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6403''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60750, ESO 139-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6409''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 18 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60565, ZWG 253.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6397''' Ara шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 74, ESO 181-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6396''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1018, ESO 393-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6406''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 маусымда астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 6406 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6406 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6408''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6408 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60637, UGC 10930, MCG 3-45-7, ZWG 112.17, NPM1G +18.0520, IRAS17366+1854. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6408 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6412''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6412 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60393, UGC 10897, MCG 13-12-26, ZWG 355.34, KAZ 146, IRAS17313+7544, ZWG 356.4, VV 444, ARP 38, KARA 813. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6411''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60536, UGC 10916, MCG 10-25-68, ZWG 300.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл''' Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Қаражал әкімдігі аумағындағы құдық. Тереңдігі 2,0 м, су шығымы 200 л/сағ. Жетіқоңыр құмының ала орналасқан құдықтың батысы жарлы-сайлы келген. ойпаңдау жеріне жазда құрғап қалатын шағын өзен келіп құяды. Құдықтың төңірегінде жусан, баялыш, күйреуік басым шөлге тән сораң шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Жаңаарқа ауданы географиясы Санат:Қазақстан құдықтары 
'''NGC 6415''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 26 тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6415 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 393-?18, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6415 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6399''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60442, UGC 10896, MCG 10-25-59, ZWG 300.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6417''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60709, UGC 10945, MCG 4-42-1, ZWG 141.4, IRAS17397+2341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6413''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 20 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6413 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6416''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1031, ESO 455-SC32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6404''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан III3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы Гершель Джон Фредерик Уильям астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1024, ESO 393-SC13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6407''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60796, ESO 139-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6419''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 17 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60543, UGC 10924, MCG 11-21-12, ZWG 321.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6410''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6410 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6420''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 17 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6420 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60553, MCG 11-21-13, ZWG 321.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6420 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл ауданы ''' Ақмола облысының солтүстігіндегі әкімшілік аудан. 1928 жылы құрылған. 1997 жылға дейін "Алексеев ауданы" деп аталып келді. Орталығы Ақкөл қаласы. == Жер бедері == Ақкөл ауданы жері (абсолют биіктігі 200-400 м) ұсақ, шоқылы, белесті болып келеді. Орталық бөлігінде Домбыралы тауы (471 м) орналасқан. Пайдалы қазбалардан: алтын, гранит, қиыршықтас, т.б. құрылыс материалдары өндіріледі. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты континенттік, қысы суық, жазы ыстық, құрғақ. Қаңтардың орташа температурасы 170-18°С, шілдеде 19-20°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 350-400 мм. Басты өзендері: Қалқұтан, Талқара, Ақсуат. Көлдері ұсақ, негізінен сор болып келеді. Ірі көлдері: Итемген, Ақкөл, Балықтыкөл, Шортанкөл, Жарлыкөл. Жерасты сулары ауыз сумен қамтамасыз етуде үлкен маңыз атқарады. Топырағы карбонатты, сортаң, оңтүстікке қарай қара. Өсімдіктерден: түрлі шөп, қызғылт және қылқан селеу, сулыбас т.б. өседі. Орманының аумағы 50,5 мың га (қарағай, қайың, терек). Жануарлардан: бұлан, елік, сілеусін, қасқыр, түлкі, борсық, қарсақ, ақтиын, дала тышқаны, өзен-көлдерінде шортан, алабұға, оңғақ тіршілік етеді және жыл құстары мекендейді. == Шаруашылығы == Аудан орталығында темір-құйматас бұйымдары және ет, сүт заттары, тұрмыстық қызмет көрсету комбинаты, орман шаруашылығы, баспахана жұмыс істейді. Ақкөл ауданының тұрғындары негізінен астық, мал өсірумен шұғылданады. Ауыл шаруашылық жерінің аумағы 567,2 мың га (1997), оның 226,0 мың га-сы егістік, 24 мың га-сы шабындық, 317,1 мың га-сы жайылымдық жер. Ақкөл ауданында. Ауыл шаруашылығы жерінің ауданы ''822974 га, оның 165886 га-сы егістік, 24 мың га-сы шабындық, 317,1 мың га-сы жайылымдық жер.'' Ақкөл ауданында '''12 кәсіпорын, құрылыс, көлік мекемесі бар''', ауданы бірлестік, қожалық, акционерлік және кооперациялық шаруашылықтар құрылған. Егіншілікте негізінен дәнді дақыл (80%) өсірумен айналысады. Мал шаруашылығы бойынша ірі қара, қой мен ешкі, жылқы, шошқа, құс өсіріледі. Ақкөл ауданында училище, 34 мектеп, бала-бақшалары, мәдениет үйлері, клубтар, кітапханалар, денсаулық сақтау мекемелері бар. Ауданы '''«Знамя Родины»''' газеті шығады. Аудан облыс орталығы Көкшетау қаласы, елді мекендермен темір және автомобиль жолдары арқылы қатынасады. == Халқы == Тұрғындар саны: 25 793 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (42,86%), орыстар (38,96%), украиндар (4,26%), немістер (5,85%), беларустар (1,43%), татарлар (2,23%), еврейлер (0,34%), башқұрттар (0,33%), ингуштар (0,17%), корейлер (0,20%), әзірбайжандар (0,29%), поляктар (1,31%), армяндар (0,12%), басқалары (1,99%). == Ауылдық округтер == 29 елді мекен ауылдық округ пен ауылдық, қалалық әкімдікке біріктірілген: Азат ауылдық әкімдігі Ақкөл қалалық әкімдігі Еңбек ауылдық округі Жалғызқарағай ауылдық округі Кеңес ауылдық округі Қарасай ауылдық округі Наумов ауылдық округі Новорыбин ауылдық округі Урюпин ауылдық округі == Танымал тұлғалары == Айтпай Бекболатұлы Құсайынов Социалистік Еңбек Ері Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов Кеңес Одағының Батыры == Дереккөздер == Санат:Ақкөл ауданы 
'''NGC 6422''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60558, MCG 11-21-15, ZWG 321.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6421''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда астроном Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6421 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 393-?22, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6414''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 30 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60416, UGC 10906, MCG 12-16-41, ZWG 340.5, ZWG 339.47, NPM1G +74.0144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6427''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60758, NGC 6431, UGC 10957, MCG 4-42-3, ZWG 141.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6418''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60610, MCG 10-25-74, ZWG 300.54, KAZ 149. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6423''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60576, MCG 11-21-16, ZWG 321.27, ARAK 524. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6432''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 520-**25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6425''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1033, ESO 455-SC38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6426''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6424''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60552, UGC 10932, MCG 12-17-1, ZWG 340.11, NPM1G +70.0177. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
Bluetooth-дың логотипі '''Bluetooth''' ''көк тіс'') радиомен тілдесу арқылы ақпарат алмасу бірі. Ол 2,4 2,4835 GHz (ISM '''S'''cience and '''M'''edical band, лицензиялау қажет емес диапазон) жиілік арасында 10 немесе 100 (классына байланысты) арақашықтықта істейді. == Атауы мен логотипі== Bluetooth технологиясы атауы Данияның Harald Blåtand ''көктісті'') деген ''конунгі'' атағына берілген. Данияда мыңдаған жылдар бұрын өмір сүрген викингтер королін, Харальд, соай атап кеткен. Бұл патша лақапатты алдыңғы қара тісі үшін алды. Байланыс хаттамаларын бір әмбебап стандартқа біріктіре отыра Bluetooth дәл сол әрекеттерді жасайды деген болжам бар. == Тарихы == 1994 ж. Ericsson швед компаниясы сымсыз байланыс арқылы ұялы телефондарды, компьютерлерді, т.б. шет құрылғыларды біріктіруді ойластырды. Соның нәтижесінде 1998 ж., алғашында Ericsson, Nokia, Intel, IBM, Toshiba компанияларын біріктірген ''Bluetooth SIG'' '''S'''pecial '''I'''nterest '''G'''roup) тобы құрылды. Сөйтіп 1999 ж. '''Bluetooth 1.0''' спецификациясы жарыққа шығады. == Істеу принципі == Сурет:Bluetooth Құлаққа арналған Bluetooth(ұялы телефондарда) арасындағы байланыс секірмелі түрде өзгеретін ''FHSS'' '''H'''opping '''S'''pread '''S'''pectrum) жиілікте және екісатылы Гаусс фильтрімен (GFSK, '''G'''aussian '''F'''requency '''S'''hift '''K'''eying) модуляцияланады (Bluetooth 1.0/1.1). FHSS бойынша радиоканал 79 каналшаларға бөлінеді, хабарлағыш (ақпарат жіберуші) пен қабылдағыш синхронды түрде тайм-слот сайын каналшадан каналшаға ауысып отырады (спецификация бойынша тайм-слот 625 µs, яғни секундына 1600 рет ауысады). Бұл ауысулар хабарлағыш пен қабылдағыш арасындағы алдын-ала келісіп алған алгоритммен жүреді. Сондықтан басқа Bluetooth құралдарға кедергі келтірмейді. Уақытты бөліп, дуплексті түрде ақпарат тасымалдау бойынша (Time Division Duplexing) бірінші құрылғы ақпаратты жұп тайм-слоттарда, екіншісі тақ тайм-слоттарда жібереді. Осылайша екі құрылғы ''Asymmetric ACL'' (Asyncronous Connectionless Link) каналында 723,2 kb/s тура бағыттағы және 57,6 kb/s кері бағыттағы жылдамдықпен, немесе ''Symmetric AC''L каналында 433,9 kb/s жылдамдықпен екі жаққа істей алады. Дауыс тасымалдау кезінде байланыс синхронды аудиоканалда (SCO '''O'''riented Link) 64 kb/s жылдамдықпен әр бағытта, немесе ақпарат пен дауысты бірге жібере алады. 2003 ж. ''Bluetooth 1.2'' FHSS адаптивті өзгеретін ''AFH'' дегенге ('''A'''daptive '''F'''requency '''H'''opping) ауыстырылды, қате қабылданған пакеттерді (ақпараттар жұбын) қайта жіберу ''ARQ'' '''R'''epeat '''R'''equest) және ''EVP'' ('''E'''nhanced '''V'''oice дауысты өңдеп, сапасын жақсартатын технологиялар енгізілді, ескі сәйкестік сақталды. 2004 ж. соңында ''Bluetooth 2.0'' жарыққа шығады. Оның басты ерекшелігі жоғары жылдамдық. Бұл фазалық модуляцияны (PSK '''K'''eying) қолдану арқасында жүзеге асады. PSK амалы тайм-слотта көбірек ақпарат жіберуге мүмкіндік береді. Ең көп жылдамдықтар Symmetric ACL-да 1,3 Mb/s, Asymmetric ACL-да 2,1 Mb/s және 173 kb/s жылдамдығына жетеді. Екінші ерекшелігі істеу арақашықтығын сақтай отырып, мұндай жылдамдықта байланысу үшін жұмсалатын энергияның 2-есе Тағы бір жаңалығы Multi-cast әрекет тәртібі: бір уақытта бірнеше құрылғыларға ақпарат жіберу. Байланыс жылдамдығына қате пайда болу коэффиценті (BER '''B'''it '''E'''rror '''R'''ate) тікелей әсер етеді. Жаңа спецификацияда бұл коэффицент аз болғандықтан, радиоканал эффектілігі өсіп, қызмет көрсету сапасы (QoS '''Q'''uality '''o'''f '''S'''ervice) жақсарды. == Жанаптар == Жанап () құрылғылар арасындағы байланысты жасайтын, ақпаратты қамтамасыз ететін бағдарламалық үдіріс. Олардың қызметі әр түрлі болады. Әр Bluetooth құрылғыларының өзіне сай жанаптары бар. Мысалы телефонда аудиогарнитура қосу, компьютерлерде файлдар жіберу т.с.с. Bluetooth SIG анықтаған басты жанаптар: '''Generic Access Profile''' '''(GAP)''' Құрылғылар арасындағы байланыс жасау жанабы; '''Serial Port (SPP)''' Құрылғылар арасында COM-портты эмуляциялау жанабы; '''Service Discovery Application (SDAP)''' Құрылғы көрсететін қызметтерді (жанаптарын) анықтау жанабы; '''Generic Object Exchange (GOEP)''' Объектілермен алмасудың ортақ жанабы. Санат:Ұялы байланыс 
‎‎ '''Ақкөл бөгені ''' Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы жерінде орналасқан. 1980 жылы іске қосылды. == Гидрологиялық сипаты == Су сыйымдылығы 97 млн. м³, аумағы 2,6 га, тереңдігі 5,5 м. Суы 14100 га шабындықты көлдете суғару үшін пайдаланылады. Жағасында мектеп оқушыларының жазғы демалысы үшін лагерь салынған. Бөгеннен балық ауланады. == Дереккөздер == Санат:Батыс Қазақстан облысы гидрографиясы 
'''NGC 6428''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6428 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6429''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60770, UGC 10960, MCG 4-42-4, ZWG 141.7, IRAS17420+2522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6429 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6437''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 393-?28, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6437 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6430''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60805, UGC 10966, MCG 3-45-19, ZWG 112.35, IRAS17430+1809. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6435''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 15 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60667, UGC 10947, MCG 10-25-80, ZWG 300.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6434''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы маусымда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60573, UGC 10934, MCG 12-17-2, ZWG 339.53, ZWG 340.13, IRAS17376+7207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6433''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60766, UGC 10962, MCG 6-39-15, ZWG 199.13, IRAS17422+3649. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6442''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60844, UGC 10978, MCG 3-45-21, ZWG 112.38, NPM1G +20.0529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6439''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда астроном Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 11+5.1, CS=18.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6438''' Octans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61787, ESO 10-1, AM 1806-852. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл мәрмәр кен орны''' Ақмола облысы Ақкөл ауданында орналасқан. Барлау жұмыстары 1961-1962 жылы жүргізілген. == Геологиялық құрылымы == Кен орны тас көмір қабатының жанартаутекті шөгінді қабатында шоғырланған. Кеннің өнімді қабаты ірі түйіршікті ақшыл сұр түсті мәрмәрдан түзілген. == Жатыс сипаты == Құлау бұрышы 70-80°, тұратын дайканың қалыңдығы 0,5-5,0 м. Кеннің үгілу қабатының қалыңдығы м. Беріктілігі құрғақ жағдайда 721 кг/см2, сумен қанығу беріктілігі 671 кг/см2, көлемдік массасы 2,72 г/см3. Кен 400 маркалы құрылыс материалдарына сай келеді. Кен орнынан өндірілетін қиыршық тас құрылыс жұмыстарының барлық түрінде қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары 
'''NGC 6436''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60695, UGC 10951, MCG 10-25-82, ZWG 300.60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6440''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 77, ESO 589-SC8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6443''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60783, UGC 10967, MCG 8-32-18, ZWG 253.33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6444''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1023, ESO 393-SC30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6441''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан III типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 78, ESO 393-SC34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6445''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 28 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 8+3.1, ESO 589-PN9, CS=19.1, Little Gem Nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6438A''' Октант шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6438A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61793, ESO 10-2, AM 1806-852, IRAS18061-8525. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6438A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6449''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60762, UGC 10965, MCG 9-29-20, ZWG 278.20, IRAS17429+5649. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6446''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60825, MCG 6-39-18, ZWG 199.18, ARAK 528, KCPG 523A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6448''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6448 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл шипалы балшығы ''' Жамбыл облысы Талас ауданы Ақкөл көлі жағасындағы емдік қасиеті бар лай шөгінділері. Тараз қаласының 30 км жерде орналасқан. Ақкөл шипалы балшығы Үлкен Бурыл тауының етегінде, теңіз деңгейінен 700 биіктікте. Көлдің аумағы 2,5 км², оған бірнеше суы тұщы бұлақ құяды. Оның шипалы балшығы 1932 34 жылы зерттеліп, қалыңдығы 0,2 м, жалпы қоры 65000 м3, пайдалы қоры 15000 м3 екені анықталды. Буын кеселдері, әйел аурулары, т.б. емделеді. == Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Денсаулық 
'''NGC 6451''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1035, ESO 455-SC50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6447''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6447 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60829, UGC 10975, MCG 6-39-19, ZWG 199.19, KCPG 523B, IRAS17445+3535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6450''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6450 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6455''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 394-?3, star cloud in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6458''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60911, UGC 10994, MCG 3-45-29, ZWG 112.51, KCPG 525A, NPM1G +20.0530. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6454''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6454 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60795, MCG 9-29-26, ZWG 278.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6456''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60729, ZWG 322.4, ZWG 321.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6453''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 79, ESO 393-SC36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6457''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60738, UGC 10964, MCG 11-21-21, ZWG 321.35, ZWG 322.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6462''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60790, MCG 10-25-85, ZWG 300.63, ARAK 529, 7ZW 740, IRAS17443+6155, KARA 829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкіс''' () сусарлар тұқымдасының сусарлар туысына жататын жыртқыш сүтқоректі аң. Қазақстанның солтүстіктегі орманды-далалы аймақтарында, оңтүстік және тауларында кездеседі. Қоныс таңдамайды. Ол өзен-көл бойында, бұталы ағаш арасында, сай-салаларда, тау бөктерлерінде жиі ұшырайды. Дене тұрқы 16 30 см, құйрығының ұзындығы 12 см, салм. 120 370 г. Жазда арқасы мен бүйірі қоңыр, бауыры ақ түсті болса, қыста денесінің жүні аппақ келеді. Өзіне ұқсас ақ қалақтан айырмашылығы құйрығының ұшы қара болады. А. негізінен тоқалтістермен, су тышқандарымен, бақа, кесіртке, балық, ондатрлармен және сондай-ақ ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Азығын аулауға көбіне түнде шығады. Ақпан мамырда ұйығып, айдан соң 9-дан күшіктейді. А. жылына екі рет көктем мен күзде түлейді. Терісі бағалы болғандықтан ауланады. Зиянды кеміргіштермен ауыл және орман шаруашылығына да едәуір пайдасын тигізеді. == Галерея == Сурет:Горностай на снегу.JPG| Іле Алатауыдағы ақкіс Сурет:Горностай выглядывает из снега.JPG|Қарда отырған ақкісІле Алатау туристами қолынан қара нан алған ақкісІле Алатау == Дереккөздер == Санат:Күзендер 
'''NGC 6465''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 521-**2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6465 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6452''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60876, ZWG 112.43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6460''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60925, UGC 10997, MCG 3-45-31, ZWG 112.55, KCPG 525B, IRAS17473+2046, NPM1G +20.0531. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6461''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60659, UGC 10954, MCG 12-17-4, ZWG 330.55, ZWG 340.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6467 (NGC 6468)''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60972, NGC 6468, UGC 11004, MCG 3-45-35, ZWG 112.58, NPM1G +17.0638. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6463''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60755, MCG 11-21-22, ZWG 321.37, ZWG 322.7, NPM1G +67.0152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6464''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6464 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60818, MCG 10-25-87, ZWG 300.65, KAZ 160, KUG 1745+609, IRAS17452+6054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6466''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60883, ZWG 278.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6469''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 21, ESO 589-SC18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6478''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 30 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60896, UGC 10998, MCG 9-29-32, ZWG 278.33, IRAS17474+5110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақкісі ''' Байқожа өзенінің оң жағалауындағы тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, аудан орталығы Қарқаралы қаласының қарай 50 км жерде орналасқан. Ол бірнеше шыңдардан тұрады. Ең биік жері 1140 м. Батыстан шығысқа қарай 6-7 км-ге созылып жатыр, ені 1-2 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Көп бөлігінің түпкі жыныстары жалаңаштанған, тік беткейі сай-жыралармен тілімденген. Орта және жоғары тас көмір түзілген. == Өсімдігі == Таудың қызыл қоңыр, сазды және саздауыт топырағында жусан, тобылғы, бетеге, түрлі шөптер, қараған бұталары өседі. Етегінде көптеген бұлақтар бар. == Дереккөздер == Санат:Қарқаралы ауданы таулары 
'''NGC 6476''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6476 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6470''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60778, UGC 10974, MCG 11-21-25, ZWG 321.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6473''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6473 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6471-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6471-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 10973, MCG 11-21-24, ZWG 321.38, ZWG 322.9, KAZ 159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6471-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6477''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2702901. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6459''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 19 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60817, ZWG 278.25, MCG 9-29-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6459 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6480''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 456-?13, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6479''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 20 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60890, UGC 10996, ZWG 278.32, IRAS17473+5409. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6483''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61233, ESO 102-20, FAIR 486, AM 1754-634. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6472''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6472 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2703230, NPM1G +67.0154. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Аққаба ''' Шығыс Қазақстан облысы Марқакөлдің шығысындағы Қаба жотасын бойлай ағып жатқан өзен, Қаба өзенінің сол саласы. Ұзындығы 99 км, су жинау алабының ауданы 1570 км2. ==Бастауы == Бастауын Оңтүстік Алтай жотасынан алады. Қазақстан мен Қытай шекарасын бойлай аққан өзен, әуелі Қарақаба өзеніне, сонан кейін Қытайдағы Қаба өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Арнасының ені 0,5 км, жағасының биіктігі кейбір тұсында 10 м-ге дейін жетеді, жазықпен аққан жерлерінің биіктігі 2-2,5 м, жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы өзендері Санат:Қытай өзендері 
'''NGC 6489''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60928, MCG 10-25-99, ZWG 300.79, KAZ 166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6484''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61008, UGC 11010, MCG 4-42-7, MK 1118, ZWG 141.19, IRAS17497+2429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6490''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61079, UGC 11033, MCG 3-45-38, ZWG 112.68, ZWG 113.2, NPM1G +18.0526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6491''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 13 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60949, NGC 6493A, UGC 11008, MCG 10-25-103, *arc sp 1, IRAS17494+6132, ZWG 300.80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6471-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6471-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60773, UGC 10973, MCG 11-21-23, ZWG 321.38, ZWG 322.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6471-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6488''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60918, MCG 10-25-98, ZWG 300.76, ARAK 533, NPM1G +62.0221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6496''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан XII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 80, ESO 279-SC13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6487''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 28 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61039, UGC 11022, MCG 5-42-8, ZWG 171.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6492''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61315, ESO 102-22, AM 1757-662, IRAS17576-6625. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6482''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 12 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61009, UGC 11009, MCG 4-42-8, ZWG 141.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақ қайран ''' () Қауырсын қанаттылар класының Тұқытәрізділер отрядының Тұқылар тұқымдасына жататын тұщы су балығы. Қазақстанда кең тараған. Дене тұрқы 60 70 см-ге жуық, салмағы 2,5 кг-ға жетеді. жасында жыныстық жағынан толысып, наурыз сәуір айларында тасқа, су өсімдіктеріне уылдырық (114 мыңға дейін) шашады. Шабақтары жылда толысады. Жәндіктермен, ұлулармен және су өсімдіктерімен қоректенеді. Европадағы Рейн өзенінен бастап Шығыс сібірдегі Колымаға дейінгі өзен-көлдерде кездеседі. Ақ қайран кәсіптік маңызы бар балық. Еті дәмді, азықтық сапасы жоғары. Онда 19%-ке дейін белок бар. Түсі ақ, аздап сарғыштау, кейде қызғылтым болады, қылқан сүйегі көп. Аққайранды тұздайды, ыстап келтіреді, одан консерві дайындайды. Сонымен бірге, оны қуыруға, асуға, қақтан кептіруге, сондай-ақ одан бәліш үшін начинка (фарш) жасауға болады. Қолға үйретілген сәндік түрі тоғандарда өсіріледі, спорттық мақсатпен де ауланады. == Дереккөздер == Санат:Тұқылар 
'''NGC 6474''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60850, UGC 10989, MCG 10-25-92, ZWG 300.68, IRAS17462+5718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6486''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 28 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6486 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61033, MCG 5-42-6, ZWG 171.12, NPM1G +29.0417. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6485''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61013, UGC 11014, MCG 5-42-4, ZWG 171.9, IRAS17500+3128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6501''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 29 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61128, UGC 11049, MCG 3-46-4, ZWG 113.9, KCPG 526B, NPM1G +18.0529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6493A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6493A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60949, NGC 6491, UGC 11008, MCG 10-25-103, *arc sp 1, IRAS17494+6132, ZWG 300.80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6493A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6506''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 16, ESO 521-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6502''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61352, ESO 103-2, AM 1759-652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6497''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 16 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60999, NGC 6498, UGC 11020, MCG 10-25-109, ZWG 300.87, IRAS17506+5929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6493''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60961, UGC 11011, MCG 10-25-105, ZWG 300.84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6505''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 27 маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60995, UGC 11026, MCG 11-22-7, ZWG 322.18, NPM1G +65.0159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Аққанат''' калла () шаяноттар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік туысы. Солтүстік жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында (Қазақстанда да) өсетін түрі батпақ аққанат (С. palustrіs) бар. Осы түрді Солтүстік Қазақстандағы Қамысты көлінің жағасынан 1958 ж. алғаш рет С.Арыстанғалиев жинаған. Оның биіктігі 10 35 см. Тамыр сабағы жуан, бөлшектенген, жатаған. Жапырақтары ұзын сағақты, пішіні жүрек тәрізді (ұзындығы 16, ені 11 см). Көктемнің басында аппақ жабынмен жабылған гүлшоғыры, кейін қызыл жемісі бар, жеке гүлдегі бірігіп өскен тығыз, қысқа жемістер тобы алыстан көз тартады. А-тың жемісі негізінен су құстары арқылы таралады. Улы өсімдік. Оңтүстік Африкада өсетін зантедесхия (Zantedeschіa) деген туыстың кейбір түрлерін «калла» деген атпен оранжереялар мен жылыжайларда қолдан өсіреді. == Дереккөздер== Санат:Шаяноттар Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Монотипті өсімдіктер 
'''NGC 6503''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 22 шілдеде Auwers Georg Friedrich Julius Arthur v. астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60921, UGC 11012, MCG 12-17-9, ZWG 340.19, KARA 837, IRAS17499+7009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6499''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6499 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6498''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6498 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60999, NGC 6497, UGC 11020, MCG 10-25-109, ZWG 300.87, IRAS17506+5929. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6500''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 29 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61123, UGC 11048, MCG 3-46-3, ZWG 113.8, KCPG 526A, IRAS17537+1820, NPM1G +18.0528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6495''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61091, UGC 11034, MCG 3-45-39, ZWG 112.70, ZWG 113.4, NPM1G +18.0527. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6504''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6504 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61129, UGC 11053, MCG 6-39-27, ZWG 199.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6510''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 30 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61086, NGC 6511, UGC 11051, MCG 10-25-114, KUG 1754+608, ZWG 300.92, IRAS17540+6049, KAZ 172. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6513''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61235, UGC 11078, MCG 4-42-18, ZWG 141.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6508''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 19 қыркүйекте Hartwig Carl Ernst Albrecht астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60938, UGC 11023, MCG 12-17-10, ZWG 340.21, NPM1G +72.0174. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6509''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 20 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61230, UGC 11075, MCG 1-46-2, ZWG 56.6, IRAS17569+0617. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
Есіл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысының Есіл және Айыртау аудандарының жерімен ағып өтеді. ==Бастауы == Жақсы Жалғызтау көлінің батысынан бастау алып, Есіл өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 176 км. Су жинау алабының ауданы 6720 км2. Құлаайғыр, Тайсары, Солянка, Бабықбұрлық деп аталатын салалары бар. == Дереккөздер == Санат:Айыртау ауданы өзендері Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) өзендері Санат:Есіл су алабы 
'''NGC 6511''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61086, NGC 6510, UGC 11051, MCG 10-25-114, KUG 1754+608, ZWG 300.92, IRAS17540+6049, KAZ 172. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6516''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61109, MCG 10-25-118, ZWG 300.94, ZWG 301.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6522''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6522 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 82, ESO 456-SC43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6512''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61089, MCG 10-25-115, ZWG 300.93, NPM1G +62.0226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6528''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 84, ESO 456-SC48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6527''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61297, UGC 11094, MCG 3-46-9, ZWG 113.14, NPM1G +19.0515, IRAS17595+1943. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6526''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+* типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6526 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 521-*N18, Sh2-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6526 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6524''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61221, UGC 11079, MCG 8-33-5, ZWG 254.6, KARA 841, IRAS17578+4553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6520''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 10, ESO 456-SC42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6520 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6521A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6521A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61141, MCG 10-25-121, ZWG 300.98, ZWG 301.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6521A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
right '''Аққаңбақ ''' (Gуpsophіla) қалампырлар тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Еуразияның қоңыржай белдеулерінде, Африкада (Египетте), Австралия мен Жаңа Зеландия (бір-бір түрден) таралған. Қазақстанның барлық аймақтарында 20 түрі өседі. Әсіресе ең көп тараған түрі шашақбас Аққаңбақ (G. panіculata). Ол шалғынды, құмды далаларда, өзен бойларында, сортаң жерлерде өседі. Биіктігі 20 100 см. Тамыры жуан. Тік бұтақталған дара, кейде бірнеше сабағы түзу болып келеді. Ұсақ ақ, шоғырланған гүлдері сыпыртқы тәрізденіп бытыраңқы орналасады. Маусым шілде айларында гүлдейді. Егістік орнына өскен Аққаңбақтан га жерінен 40 50 шөп алынады. Аққаңбақтың тамырында ветеринария мен медицинада пайдаланылатын сапонин алкалоиды (30%-ға жуық) бар. Тамыр ұнтағы жүн жуу, сабын, шампунь өндіру өнеркәсібінде қолданылады. Шөбінің тұнбасы бауыр ауруын емдеуге пайдаланылады. Пішенін түйе мен қой сүйсініп жейді. Аққаңбақты әсемдік үшін қолдан да өсіреді. == Дереккөздер == 
'''NGC 6519''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы қазанда Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6519 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6518''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61238, MCG 5-42-24, ZWG 171.41, NPM1G +28.0429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6518 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6529''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 394-?28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6507''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6525''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6525 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6525 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6515''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61167, UGC 11071, MCG 8-33-3, ZWG 254.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6517''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6532''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 19 қыркүйекте Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61220, UGC 11085, MCG 9-29-45, ZWG 278.42, IRAS17583+5613. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6530''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан II2mn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1654 жылы Hodierna Giovanni Battista астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 19, ESO 521-SC21, part of Lagoon nebula (M 8). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6521''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61121, UGC 11061, MCG 10-25-119, ZWG 301.2, ZWG 300.95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Түрік әліппесі''' 29 әріптен тұратын осы заманғы латын қарпіне негізделінген әліппе. Бас және кіші әріптері: (Â Û) (â û) == Тарихы == Кеңес Одағындағы латындандыру науқаны өткізілген кезіне тән бұрын болған османлы түріктерінің араб жазуына негізделінген әліппе орнына 1928 ж. қарашаның ''№ 1353 Түрік әліппесін қабылдау және жүзеге асыру Заңы'' бойынша енгізілген. == Әріп кестесі == Әріп IPA қазақша дж ғ; ''Дыбыстар деген бөлімді қараңыз'' в, у(сөз соңында) й; ya, yu/yü, ye (я, ю, е) әрптерімен жазылады == Дыбыстар == === (yumuşak ge) === Негізінде әрпі этимологиялық дыбысын көрсету жөн, бірақ әдеби айтылуында алдындағы дауысты дыбысты ұзартады және келесі дауыстыны үндестіреді. Бұл әріп сөздің нағыз басында Мысалы: Dağ Даа (қаз.Тау) === Нүктелі мен нүктесіз === Нүктелі мен нүктесіз әріптері дара боп табылады. Нүктесіз кіші әрпініне сәйкес бас әрпі болады және де нүктелі кіші әрпініне сәйкес бас әрпі болады. (Алғашқы заңда нүктелі әрпі нүктесіз алдында болған, қазіргі реттеуде орны алмастырылған.) === Сирконфлексті â, және === Сирконфлекс қойылған және өте сирек кездесетін міндетті емес әріптері, a>, және u> әріптерінің нұсқалары деп табылады. Бұлар алдыңғы дауыссыз дыбысты (жұмсартуын) көрсету үшін пайдаланылады. Араб, парсы тілдерінен алынған кірме сөздерінде даустылардың ұзартылғанын көрсетеді. Мысалы: Kâr Кяр (қаз.Пайда) Tarihî Тарихии (қаз.Тарихи) === Q, W, күйі === Түрік әліппесінде Q, W, деген әріптері мүлдем жоқ, олардың орнына тиісінше K, V, KS әріптері пайдаланылады. Санат:Түркі халықтарының жазуы Санат:Түрік тілі 
'''Аққарға алтын кен орны''' Қостанай облысы Жітіқара ауданының оңтүстігіндегі Тобыл өзені аңғарында орналасқан. Аққарға ауылдық округінің аумағында. Бірнеше кен орындарынан (Аққарға-алтын, Аққарға, Оңтүстік Аққарға, Оңтүстік Леонидов) тұрады. == Жатыс сипаты == 1980-1994 жылдары кен орындарында бұрғылау ұңғымалары арқылы 30 тереңдікке дейін барлау жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде Аққарға кен торабының алтыны типке жататындығы анықталды. Гидротермальды өңдеуден өткізгеннен кейін өнімді қабаттың қуатты қалыңдығы 150-250 аралықта және одан да терең қабатта жатқаны белгілі болды. Кен дененің пішіні қат, линза және бағана тәрізді, құлау бұрышы 60-80°. Кен денесінің созылымы 50-ден 1200 1500 м-ге дейін, құлауы 15 м-ден 110 150 м-ге, қалыңдығы м-ден 40 50 м-ге дейін жетеді. Алтынның тоннадағы мөлшері 0,3-тен 27 аралығында, орташа мөлшері 3-5 г. == Құрамы, минералдылығы == Кен мономинералды және алтыны қоспасыз. Ашудастың кендегі мөлшрі 0,02-0,08%. Сульфидтік минералдануында пирит 1,0 1,8, кейде 5%-ға дейін жетеді. Қышқылданған кентас 3-50, сирек жағдайда 100 м-ге жетеді. Мұндай кентас қоры жалпы қордағы мөлшердің 10-15%-ын құрайды. Аққарға алтын кеніндегі алтынның жалпы қоры 110-120 т. Кен орны Қазақстан және Канаданың «Голд-Ленд» бірлескен кен орны барлауды жалғастырып, одан әрі игеруде. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''NGC 6534''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6534 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6533''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6533 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6536''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 тамызда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61166, UGC 11077, MCG 11-22-16, ZWG 322.25, KUG 1757+649, IRAS17571+6456. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6537''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 15 шілдеде астроном Pickering Edward Charles ашқан болатын және NGC каталогында 6537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 10+0.1, ESO 590-PN1, CS=19.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6541''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан III типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 19 наурызда Cacciatore Niccol астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 86, ESO 280-SC4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6540''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6540 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 11, ESO 456-SC53, Djorgovsky 3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6540 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6542''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61239, UGC 11092, MCG 10-25-126, ZWG 300.103, KUG 1759+613, IRAS17591+6121, ZWG 301.9, KAZ 177. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6547''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61378, UGC 11110, MCG 4-43-1, ZWG 141.48, ZWG 142.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6539''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 6-1856 жылы қыркүйекте Brorsen Theodor Johann Christian Ambders астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6539 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6539 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6546''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 24, ESO 521-SC29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''Аққар мұнай кен орны''' Маңғыстау облысы Ақтау қаласынан қарай 58 км жерде орналасқан. Кен орны 1986–88 жылдары барланып, 1989 жылы ашылды. == Геологиялық құрылымы == Ортаңғы триас кезеңінің тау жыныстарындағы күмбездің өлшемдері 3050 изогипс контуры бойынша 1,5×1,2 км, амплитудасы 60 м-дей. Коллекторлары аралас карбонатты, кеуектігі 10 17%, өткізгіштігі 47,7 мД. Мұнай иірімдері қабаты күмбезді, біртұтас шомбал, тектоникалық қалқаланған, литологиялық шектелген. == Тығыздығы, құрнамы == Мұнайға қаныққандығы 59 78%, мұнайға қаныққан қабат қалыңдығы 2,6-19,2 м. Мұнайдың тығыздығы 0,847 0,887 г/см3, күкірт мөлшері 0,1%, парафин 19,1%-ға, асфальтендер 19,4%-ға, силикагел шайырлары 7,6%-дан 22,7%-ға жетеді. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''NGC 6538''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 30 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61072, UGC 11062, MCG 12-17-12, ZWG 340.25, IRAS17554+7325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6538 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6545''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61551, ESO 103-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6552''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6552 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61252, UGC 11096, MCG 11-22-18, ZWG 322.26, KUG 1800+666, IRAS18001+6638. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6553''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 88, ESO 521-SC36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6544''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 22 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6544 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 87, ESO 521-SC28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6544 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6554''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6554 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6550''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61399, NGC 6549, UGC 11114, MCG 3-46-12, ZWG 113.19, KCPG 529A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6549''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61399, NGC 6550, UGC 11114, MCG 3-46-12, ZWG 113.19, KCPG 529A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6558''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6558 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 89, ESO 456-SC62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6558 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6551''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6551 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''Аққоңыр ''' Шығыс Каспий алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы өзен. Ұзындығы 52 км, су жинау алабының ауданы 704 км2. ==Бастауы == Сағасы Нұржан бейітінің Теңізтау қыстауына жетпей құрғап қалады. == Гидрологиясы == Көктемде еріген қар суымен толысып тасиды. Өзен суы шабындық суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы өзендері Санат:Каспий су алабы өзендері 
'''NGC 6559''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 29, ESO 521-*N40, Sh2-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6559 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6548''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6548 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61404, UGC 11115, MCG 3-46-13, ZWG 113.20, KCPG 529B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6548 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6556''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 15 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6556 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6563''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 358-7.1, ESO 394-PN33, CS=18.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6555''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1799 жылы 29 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6555 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61432, UGC 11121, MCG 3-46-15, ZWG 113.22, IRAS18056+1735. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6566''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61418, MCG 9-30-1, ZWG 279.2, KARA 845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6535''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 26 сәуірде Hind John Russell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6560''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6560 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61381, UGC 11117, MCG 8-33-19, ZWG 254.15, IRAS18038+4652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6570''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61512, UGC 11137, MCG 2-46-8, ZWG 84.22, VV 537, IRAS18088+1404. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6568''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 28, ESO 590-SC6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''Аққоңырдаң ''' 1) Солтүстік Үстірттің Қаратүйе тауы етегіндегі ойпаң. Ұзындығы км-ге жуық. Көктем, күз айларында жауын-шашыннан іркілген сулар жиналады. Ертеден керуен, көш жолының бойында орналасуына байланысты Аққоңырдаң деп аталған; 2) Ақтау бұйратының солтүстігіндегі Жыңғылды сайында жатқан ойпаң. Ойпаң түбі әктастан түзілген. Жағасы жайылма, шығыс беткейі әктасты жарлауыт. Негізгі су көздерінің бірі болған. Кейде Тасқоңырдаң деп те аталады. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''NGC 6572''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 34+11.1, CS=13.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6567''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6567 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 11-0.2, ESO 590-PN8, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6567 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6561''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6561 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6562''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61376, MCG 9-29-51, ZWG 279.1, ZWG 278.46, NPM1G +56.0262. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6574''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61536, NGC 6610, UGC 11144, MCG 2-46-10, ZWG 84.24, IRAS18095+1458, ZWG 113.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6557''' Octans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 30 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61770, ESO 45-1, AM 1814-763. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6557 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6569''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6569 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 91, ESO 456-SC77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6569 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6576''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6576 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61530, ZWG 142.14, NPM1G +21.0541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6576 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6575''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61506, UGC 11138, MCG 5-43-6, ZWG 172.9, KCPG 530B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6564''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 15 мамырда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6564 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Аққошқар ''' Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы Құланөтпес өзенінің жайылмасындағы тұйық көл. == Гидрографикасы == Аумағы 11,6 км2, су жиналатын алабы 21,6 км2. Суы қараша айының 1-жартысында қатып, сәуірдің 2-жартысында мұзы ериді. == Өсімдігі, жануарлары == Жағалауында қамыс, шалғын өседі. Көлде шортан, алабұға, табан, сазан балықтар бар, көктемде су құстары ұя салады. == Дереккөздер == Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы 
'''NGC 6565''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 14 шілдеде Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 3-4.5, ESO 456-PN70, CS=19.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6581''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61549, IC 1280, MCG 4-43-10, ZWG 142.21, NPM1G +25.0474. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6577''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61543, UGC 11148, MCG 4-43-9, ZWG 142.17, NPM1G +21.0543. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6573''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 28 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 590-**7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6579''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61562, UGC 11153, MCG 4-43-11, ZWG 142.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6571''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61504, MCG 4-43-6, ZWG 142.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6580''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61566, UGC 11153, MCG 4-43-12, ZWG 142.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6578''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6578 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 10-1.1, ESO 590-PN12, CS=11.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6578 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6582-1''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 24 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6582-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61510, UGC 11146, MCG 8-33-29, ZWG 254.23, KCPG 531A, VV 818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6582-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6585''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61553, UGC 11159, MCG 7-37-24, ZWG 227.20, IRAS18107+3937. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақ қоян ''' () қояндар тұқымдасының бір түрі. Ақ қоян негізінен қалың қар түсетін, орманды жерлерде тіршілік етеді. Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Павлодар және Ақмола облыстарындағы орманды далаларда, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарындағы таулы аймақтарда көптеп, ал Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Алматы облыстарында сирек кездеседі. Жыл бойы жайылым жағдайына, қардың түсуіне орай, жыртқыштардың азды-көптігіне қарай қоныстарын ауыстырып отырады. Дене тұрқы 68 см, салмағы кг. Жазда түсі сұрғылт қоңыр, қыста түгелдей аппақ болып түлейді. Басқа қояндардан ерекшелігі құлақ қалқанының ұшы қара, құйрығы дөңгеленген қысқа болады. Жылына, ақпан маусым айларында рет көбейеді, 10 көжек туады. Жазда шөптесін өсімдіктермен, бұталармен, ағаштармен қоректенеді, ал күз, қыс айларында ағаш бұталары мен қабықтарын кеміреді. Ақ қоян туляремия ауруын таратуы мүмкін. Ағаштардың қабығын кеміріп, орман шаруашылығына аздап зиянын тигізеді. Ақ қоян еті, терісі мен түбіті үшін ауланады. == Дереккөздер == Санат:Қояндар 
'''NGC 6583''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан II1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 26 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 27, ESO 590-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6589''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4690, LBN 46, ESO 590-N14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6584''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6584 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 92, ESO 229-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6584 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6586''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6586 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61600, UGC 11164, MCG 4-43-16, ZWG 142.28, IRAS18114+2104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6592''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61477, MCG 10-26-18, ZWG 301.16, 7ZW 771, NPM1G +61.0211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6587''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61607, UGC 11166, MCG 3-46-20, ZWG 113.31, NPM1G +18.0533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6595''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6595 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6590, IC 4700, ESO 590-SC15, OCL 31, CED 157B, LBN 43, DG 150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6595 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6593''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 10 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61617, MCG 4-43-18, ZWG 142.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6582-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 24 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6582-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61513, UGC 11146, MCG 8-33-30, ZWG 254.23, KCPG 531B, VV 818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6582-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6594''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6594 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61482, MCG 10-26-19, ZWG 301.17, IRAS18095+6107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6594 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Аққурай ''' (Psoralea) бұршақ тұқымдасына жататын бұта, көп жылдық шөптесін құмды жерлерінде қаулап өседі. Қазақстанда сүйекті Аққурай (P. drupacea) түрі кездеседі. Ол Оңтүстік Қазақстанның тау бөктерлерінде, құмды жерлерде қаулап өседі. Биіктігі 100 120 (200) см. Тамыры тереңге кетеді. Бұтақталған түкті сабағы тік болады. Жабысқақ безді жапырақтары жай, бүтін жиекті, үшқұлақты келеді. Ұсақ ақ, қызғылт түсті гүлдері жапырақ қолтығында орналасады. Мамыр маусым айларында гүлдейді. Тамыз қыркүйекте жеміс береді. Жемісі көп тұқымды бұршақ. Аққурайдан жақсы сүрлем шөп дайындалады. Бұл өсімдікті қой мен түйе қыста сүйсініп жейді. Оның га-сынан 10 25 шөп жиналады. Аққурай құрамында эфир майы болғандықтан, медицинада дәрілік өсімдік ретінде қолданылады. Жапырағынан желім, тамырынан илік заттар, сабағының талшығынан арқан есетін жіп алынады. ==Дереккөздер== Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 6596''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6588''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 103-**14, chain of 20 stars. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6600''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61655, NGC 6599, UGC 11178, MCG 4-43-19, ZWG 142.31, NPM1G +24.0462. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6591''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61610. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6598''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6598 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61462, UGC 11139, MCG 12-17-18, ZWG 340.37, KAZ 187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6598 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6590''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6595, IC 4700, ESO 590-SC15, OCL 31, CED 157B, LBN 43, DG 150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6599''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 27 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61655, NGC 6600, UGC 11178, MCG 4-43-19, ZWG 142.31, NPM1G +24.0462. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6599 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6606''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6606 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61633, UGC 11174, MCG 7-37-25, ZWG 227.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6606 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6602''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61674, UGC 11184, MCG 4-43-21, ZWG 142.35, IRAS18145+2501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6604''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Аққұдық''' Қарағанды облысы Нұра ауданының орталығы бөлігіндегі шоқы. Кеңжарық ауылынан қарай 20 км жерде. Биіктігі 404 м, ұзындығы 1-1,5 км, ені 0,5-1,0 км. == Жер бедері, геологиялық құрылымы== Беткейлері жайпақ. Шоқы шөгінділермен жабылған девон жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаң, қызғылт қоңыр топырағында бетеге, елеу, көде өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары 
'''NGC 6597''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61520, MCG 10-26-20, ZWG 301.18, NPM1G +61.0212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6603''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан I1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 15 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 36, ESO 590-SC17, in 24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6603 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6605''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 31 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 47, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6610''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61536, NGC 6574, UGC 11144, MCG 2-46-10, ZWG 84.24, IRAS18095+1458, ZWG 113.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6601''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61533, MCG 10-26-22, ZWG 301.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6614''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61852, ESO 103-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6614 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6608''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61556, MCG 10-26-24, FGC 2194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6612''' Лира шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61665, MCG 6-40-11, ZWG 200.14, 1ZW 204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6620''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы қыркүйекте астроном Pickering Edward Charles ашқан болатын және NGC каталогында 6620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 5-6.1, ESO 522-PN22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6619''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61721, UGC 11200, MCG 4-43-25, ZWG 142.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Аққұдық мұнай кені''' Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс бөлігінде. Атырау облысы Жылыой ауданы Құлсары қаласынан 64 км жерде орналасқан. Барлау жұмыстары 1981 жылы жүргізіліп, кен орны 1982 жылы ашылды. == Сипаты == Кен қос қанатты тұз күмбезді құрылымнан орын алған. Орналасу тереңдігі 1737-1759 аралығында. == Құрамы == Мұнайы аз күкіртті (1,18%), парафинді (1,67 1,85%), 12-14% асфальтені бар. Аққұдық мұнай кені 1995 жылы пайдалануға берілді. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''NGC 6621''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61582, UGC 11175, MCG 11-22-30, ZWG 322.36, KCPG 534B, IRAS18131+6820, KAZ 194, 7ZW 778, VV 247, ARP 81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6621 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6624''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 24 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 93, ESO 457-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6615''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61713, UGC 11196, MCG 2-46-13, ZWG 84.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6609''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61559, MCG 10-26-25, ZWG 301.21, 7ZW 773, KAZ 190. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6622''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61579, UGC 11175, MCG 11-22-31, ZWG 322.36, 7ZW 778, KCPG 534A, ARP 81, VV 247. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6607''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6607 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61550, MCG 10-26-23, ZWG 301.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6623-1''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6623-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61739, UGC 11203, MCG 4-43-26, ZWG 142.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6623-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6625''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 31 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 58, *Grp ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6617''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61613, UGC 11176, MCG 10-26-29, ZWG 301.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6627''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61792, UGC 11212, MCG 3-47-1, ZWG 114.4, IRAS18203+1540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Аққұм''' Қостанай облысы Жангелді ауданындағы құмды алқап. == Географиялық орны == Ұлы Жыланшық өзенінен қарай бойлай созылып жатыр. Шөл белдемінде орналасқан. == Жер бедері мен өсімдігі == Ұзындығы 63 км, жалпы аумағы 375 км2. Теңіз деңгейінен биіктігі 160 м. Құмдағы төбелер мен жалдар арасындағы ойысты шұраттарда (ойпаңдарда) ылғалдың мол болуына байланысты өсімдіктер (селеу, беде, жусан, еркек шөп, т.б.) қалың өседі. Аққұм жыл бойғы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы құмдары 
'''NGC 6629''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 9-5.1, ESO 522-PN26, CS=12.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6628''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61790, UGC 11211, MCG 4-43-29, ZWG 142.41, IRAS18202+2327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6628 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6632''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61849, UGC 11226, MCG 5-43-18, ZWG 172.32, IRAS18230+2730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6634''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: not 69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6616''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61693, UGC 11192, MCG 4-43-22, ZWG 142.36, IRAS18155+2213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6633''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1745 жылы de Cheseaux Jean Phillippe Loys астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6633 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6639''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 31 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6639 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6623-2''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6623-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61749, MCG 4-43-27, ZWG 142.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6623-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6638''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 95, ESO 522-SC30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6631''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 12 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''Алаш партиясы''' Ресей империясы мен Социалисттік Ресейдің қазақ партиясы болған. Партия Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Ресейдің кризисін қолданып, 1917 жылдың сәуір айында қазақ съезінде партия қабылданып, сол жылдың шілдесінде партия құрылды. Партияның ең маңызды тұлғалары қазақ зиялылары болып, олар Ресей құрамында ұлттық мүддені көздейтін демократиялық құрылымды негізге алатын автономия құру мәселесін алға тартты. Ресей партияның жұмысына тыйым салып, ол 1920 жылда таралды. Алаш партиясы тұңғыш жалпықазақ съезін шақыру туралы шешім 1917 жылғы сәуір айында өткен Торғай облыстық қазақ съезінде қабылданып, съезд оны даярлауды Әлихан Бөкейхан мен Ахмет Байтұрсынұлы бастаған бір топ қазақ зиялыларынан құрылған айрықша бюроға тапсырды. XX ғасырдың бас кезіндегі ұлт-азаттық қозғалыс тарихының өзекті мәселелерінің бірі Алаш партиясының құрылуы, оның тарихи негіздері, саяси әлеуметтік сипаты және тарихта алатын орны. Қазақ зиялылары саяси партия құру әрекетін бірінші орыс революциясы жылдарында-ақ қолға алған болатын. Тарих бойында Партияның тек бір төрағасы Әлихан Бөкейханов. XX ғасырдың басындағы елдегі аласапыран қиын кезеңде халықтың қамын ойлаған саяси күш Алаш қозғалысы болатын. Осы қозғалыстың басында саяси мәдениеті әлемдік деңгейге көтерілген, оқыған, сауатты, кәсіби даярлығы заманына сай қасиеттері ата-бабамыздың сан ғасырлық қастерлі құндылықтарымен сусындаған Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы, Мұхаметжан Тынышбайұлы, Жақып Ақбаев, Бақытжан Қаратаев сияқты дүлдүлдер тұрса, солардың ізін басқан болашақтың нарқасқа ұлдары Жаһанша Досмұхамедов, Мағжан Жұмабай, Сәкен Сейфуллин, Мұстафа Шоқай, Тұрар Рысқұлов, Смағұл Сәдуақасов, Жүсіпбек Аймауытов, Мұхтар Әуезов тағы басқалар одан әрі дамытты. == Атауы == "Алаш" сөзі түркі тілдерде қандастар, бауырластарды білдіреді. Кейбір деректер бойынша, Алаш қазақ сөзінің синонимі болып саналады. Яғни қазақ сөзі мен Алаш сөзі, екеуі де еркін, азат адам дегенді білдіреді. Қадырғали Жалайыр өз еңбегіндерде, қазақтарды белгілеу үшін Алаш сөзін қолданған. Алаш үкіметі болашақта барлық Орталық Азиядағы түркі халықтарды біріктіріп, тәуелсіз ел құрғысы келді. Сондықтан, Алаш партиясы өз атауын қазақ демей, түркі халықтар үшін жаңа ұлт пайда қылдырып бірлікке жеткенін қалаған. Алайда, партия бұл идеяны ешқашан іске асыра ала алмай, басқа халықтардың зиялыларымен ортақ тіл табыса алмады. Бірінші жалпықазақ съезіне қатысқан Мұстафа Шоқай өзінің естеліктерінде бұл жиынға өзбек және татар елдері өкілдерінің де қатынасып, өздерінің ыстық ықыласын білдіргендігін айтып: «Сөйтіп құрылтай ұлы түркі халықтарының бас қосқан үшеуінің мызғымас бірлігін көрсететін сахнаға айналды» дейді. Бірінші жалпықазақ съезін ұйымдастыру бюросы «Қазақ» газетінің 24-маусым күнгі санында съездің тәртібіне қойылатын мәселелерге байланысты ел талқысына өз тұжырымдарын ұсынды. Тезистер түрінде баяндалған бұл мәселелердің бәрі дерлік кейін бірінші жалпықазақ съезінің күн тәртібіне енді. == Тарихы == === Ақпан төңкерісі === 1917 жылы Ақпан төңкерісінің жеңісі күллі қазақ деген ұлт зиялыларының басын бір жерге қосуға мүмкіндік әкелді. 1917 жылдың сәуір-мамыр айларында көптеген облыс-уезд орталықтарында аймақтық қазақ съездері өткізіліп, қазақ комитеттері құрыла бастады. Олардың жекелеген өкілдері Уақытша үкіметтің жергілікті органдары болған облыстық және уездік атқару комитеттерінің құрамына енгізілді. 1917 жылы Қазақ сиездері Орынбор (Торғай облыстық), Орал (Орал облыстық), Семей (Семей облыстық), Омбы (Ақмола облыстық) т.б. қалаларында болды. Қазақ сиездерін өткізуге ұлт зиялылары белсене кірісті. Орал облыстық қазақтардың 1-ші съезі 1917 жылы 19-22 сәуір аралығында Орал қаласында өтті. Съезді уақытша қазақ комитетінің төрағасы Ғұбайдолла Әлібеков ашып, құттықтау сөз сөйледі. Осы съезде бірінші кезекте Мемлекетті басқару туралы, Уақытша үкімет туралы және жүріп жатқан импералистік соғысқа көзқарас туралы мәселелер қаралды. Съез төрт күнге созылды, съездің соңғы төртінші күні облыстағы оқу-ағарту, мәдениет және т.б. мәселелер қаралды. Съез делегаттары Орал облысында қазақтар арасында бастауыш, орта, жоғары білім беру жүйесі қанағаттанғысыз деп тауып, төмендегі шешімдерді қабылдады: мұғалімдер сиезін шақыру қажет; Орал қаласында уақытша орта оқу орнын ашу қажет, ерлер гимназиясының бағдарламасы негізінде қазақ балаларына арнайы оқу орнын ұйымдастырып, оны қазақтар қаражатына салынған бұрынғы кәсіптік мектептің үйіне орналастыру жөн деп табылсын; қазақ тілінде газет, брошюралар шығару қажет деп табылсын; Съезде бұдан басқа да мәселелер қаралды, басқа қаралған мәселелерді қосқанда саны 23-ке жеткен. Орал сиезінің қарарында облыс орталығында орта мектеп ашу және кәсіби мамандардың қатысуымен халық ағарту ісін реформалау мәселелерін талқылау үшін мұғалімдер құрылтайын шақыру қажеттілігі көрсетілді. Осы съезде Жаһанша Досмүхамедов: «Біздің мақсатымыз ел билеуді халықтың өз қолына беру, қазақ халқы автономияға ие болып, алдағы уақытта тағдырын өз қолына алады. Қалың қазақты аяусыз қанаған патша орнынан түсті. Ендігі жерде қазақты елдің тұрмысын, тілін білетін, мінез-құлқын, әдет-ғұрпын білетіндер ғана басқарады. Осыған байланысты қалай болғанда да біз Ресейден автономия алуға тиістіміз», деп өз ойын білдіреді. Жаһаншаның жалынды сөзінде мемлекеттің саяси құрылысы мен оның мемлекеттік тілі, оның қолдану аясы ашық түрде айқын айтылғанын біздер ұғынуымыз керек. Кешегі өткен 1986 жылғы желтоқсан оқиғасының құрбандары болған жастар да Жаһаншаның ой-пікірін қайталағанын біз еске түсірмей кете алмаймыз. XX ғасырдың басындағы алаш ардақтылары халықты ұлтаралық бірлікке шақырды, олар ұлтшылдықты арқау еткен жоқ, керісінше ұлтын сүйген ұлтжанды азаматтар екенін танытты. === Жалпықазақ съезі === 1917 жылы 21-28 шілдеде Бірінші Жалпықазақ съезінде «Алаш» атты партия құрылып, бұл съезде 14 мәселе қаралды. Осылардың ішінде ерекше атайтынымыз: *# Мемлекет билеу түрі *# Қазақ облыстарында автономия; *# Жер мәселесі; *# Оқу мәселесі және т.б. Мемлекетті билеу түрі Ресейде демократиялық, федеративтік парламенттік республика болу керек деп көрсетілген Н. Мартынинконың «Алашорда» атты құжаттар жинағында. Ал 1917 жылы 24 маусымдағы «Қазақ» газетінде автономиялықтың негізі туралы әртүрлі пікір-ұсыныстар айтылған. Қазақ мемлекетінің әлде Федеративтік Россияның бір автономиялық бөлігі болғаны жөн бе? Қазақтар өз бетімен тәуелсіз ел бола ала ма, әлде тәуелсіздікке басқа халықтармен одақтасқан жағдайда жете ме деген сұрақтар талқыланды. Бірақ бұл сиезде нақты пікірге келе алмады. Ал жер мәселесі Құрылтай съезіне қалдырылды. Күн тәртібінде айрықша мәнге ие болған дін, оқу-ағарту, әйел мәселелері және сот жүйесі болды. Бұрынғы ескі сот жүйесі («Народный сот») таратылып, олардың орнына «Қазақ тұрмысына лайық айрықша сот құрылуға» тиіс болды. Келесі мәселе оқу-ағарту саласы: «міндетті бастауыш оқу енгізу», «бастапқы екі жылда оқу баланың ана тілінде» жүргізілу керектігі айтылып, тіл мәселесін айрықша назарға алған және білім берудің тегін болуы талап етілген. Білім алудың орта, арнайы, жоғарғы сатылары да айтылған. Сьездің нәтижесінде автономияның астанасы ретінде Жаңа-Семей (қазіргі Семей қаласы) қаласы таңдалды, кейін қаланың аты Алаш деп ауыстырылды. === Алаш партиясының пайда болуы === 1917 жылдың 21 қараша күні «Қазақ» газетінде Алаш партиясы бағдарламасының жобасы және съез материалдары жарияланды. «Алаш» партиясының өмірге келуі үлкен саяси мәселе еді. Сол кездегі қазақ зияларының ғылыми жұмыстарымен де, оқу-ағарту ісімен де, алғашқы қазақ тілінде басылымдар шығару әрекетімен де, көркем әдебиетімен де айналысқанын көруге болады. «Алаш» партиясы бағдарламасының жобасындағы тоғызыншы тарауда «Ғылым-білім үйрету» жөнінде :- оқу ордаларының есігі кімге де болса ашық, ақысыз болуы; :- жұртқа жалпы оқу жайлы; бастауыш мектептер ана тілінде оқылады; :- қазақ өз тілінде орта мектеп, университет ашуға; :- оқу жолы өз алдына автономия түрінде болуы; :- үкімет оқу ісіне кіріспеуі; :- өзара сайлаумен қойылуы; :- ел ішінде кітапханалар ашылу туралы айтылады. :- газет шығаруға, кітап бастыруға еркіншілік деп көрсетілген. 1917 жылғы 5-13 желтоқсанда Орынбор қаласында Екінші жалпықазақ съезі өтеді. Съездегі қаралған аса маңызды мәселелер: қазақ-қырғыз автономиясы; милиция құру; ұлт кеңесі; оқу мәселесі т.б.. Бұл сиезде автономияны жариялау мерзімі туралы қызу тартыстар бірнеше күнге созылды. Осы съезде Алаштың аяулы азаматы Міржақып Дулатұлы баяндама жасады: қазақ даласында медресе мен мектептердің аздығын, қазақ тілінде оқулықтардың жетіспейтінін, сондықтан міндетті түрде ұлттық мектептерді құру керектігін тілге тиек етті. Осы мәселе бойынша құрамы адамнан тұратын бастауыш және орта мектептерге арналған қазақ тілінде оқулық жазатын комиссия құрылды. Комиссия орталық ұлттық кеңеспен бірге болу керек. Комиссияға оқулықтан басқа да жұмыстар жүктелді. Атап айтсақ: ұлттық мектептерге арналған бағдарламалар; мұғалімдерге арналған нұсқаулар; бала тәрбиесі жөніндегі кітаптар; барлық қырғыз-қазақ мектептерінде халықтық білім беру іс-шараларының Ережелерін жасау; қазақ тілінде жазу үлгілерін енгізу; қазақ тіліне пайдалы кітаптарды, брошюраларды аудару т.с.с. Комиссия 1918 жылдың басынан жұмысқа кірісу керек. Өздері құрастырған кітаптарын, бағдарламаларын баспаға жариялап отыру қажет. Комиссия құптамаған окулықтар басылымға шығарылмайды. Комиссия жұмысына қаражатты облыстық земстволар ұлттық қордан бөлуге тиіс делінген. Міне, өздеріңіз көріп отырғандай, жаңадан құрылып жатқан «Алашорда» үкіметі алғашқы сағатынан бастап ұрпақ тәрбиесіне, ұрпақ болашағына зор көңіл бөлген. Жас ұрпақтың туған тіліне деген сауаттылығын арттыру үшін, ана тіліндегі оқулықтарды жасауға кіріскен. Бала тәрбиесіне, оқуына осындай қиын заманда жаңаша бетбұрыс, бұл болашаққа деген сенім еді. Білімді жастар, еліне салауатты да сауатты қызмет етеріне деген үміт болатын-ды. Орынбордан қайтып оралған бойында Жаһанша, Халел Досмұхамедовтер қазақтың батыс аймағын басқаратын үкімет құруға кірісті. «Ойыл уәлаяты» уақытша үкіметі XX ғасырдың басында Жайық өңірінде орнаған құрылым. Ол 1918 жылдың мамыр айының соңында Жымпитыда өткен ІҮ Орал облыстық қазақ сиезінің қарарымен құрылды. «Ойыл уэлаяты» уақытша үкіметінің атқарған істері: жерге жекеменшікті жойып, оны халықтың меншігі деп жариялады; халық сайлаған уәлаяттық, уездік соттар іске кірісті; ақша-финанс жүйесі жасалынды; халыққа өз саясатын жеткізу, түсіндіру үшін газет шығарылды (оның редакторы болып Ахмет Мәметов жұмыс атқарды. Ол М.Мәметованың әкесі, көрнекті Алашорда бірі); жерді пайдалану, салық, дін, сот, білім, әскер істері жөнінде қаулы-қарарлар қабылдады. Осыған қоса, іс-қағаздарын ана тілінде жүргізу туралы мәселе айқын жолға қойылды. Білім беру ана тілінде болуы керек делінген. Басылымдардың қазақ тілінде болуына ерекше назар аударған. 283x283 нүкте 1918 жылы сәуірде Халел және Жаһанша Досмұхамедовтер Мәскеуге барып, Орталық Кеңес өкіметінің басшысы В. И. Ленинмен және Ұлт істері жөніндегі халық комиссары И. В. Сталинмен кездеседі. «Алашорда» атты ұлттық автономиялық үкімет құрылғанын, «Алашорда» үкіметінің төрағасы Әлихан Бөкейханов екенін мәлімдейді. Бірақ «Алашорда» мемлекетінің қойған Орталық Кеңес өкіметі толықтай мойындамайды. Дегенмен де РКФСР-дің ұлт істері жөніндегі комиссариатының құрамында қазақ бөлімі құрылады. «Тіл адамның даңқын асырады. Адам ол арқылы бақыт табады» деп Жүсіп Баласағұнның «Құдатғу білік» еңбегінде жазғандай тіл саясатын көтерген XX ғасырдың басындағы Алаш қазақ қоғамындағы басты ағымдарының бірі автономиялық басқару жүйесіндегі мемлекеттік құрылыс болса, екіншісі Мемлекеттік тіл саясаты еді. Ана тіліне деген үлкен жауапкершілік еді. Алаштың арыстарының бірі Ахмет Байтұрсынов «Дүниеде ешбір тіл өз-өзінен шықпайды. Тіл деген нәрсе қалың елдің күндегі тұрмыс қазанында қайнап, пісіп дүниеге келеді,» десе, Күнбатыс Алашордасының идеологы саналған Ғ.Қараш: «Тіл болмаса, ұлт та болмайды, яғни ұлт бүтіндей өлген, жоғалған ұлт болады. Ең әуелі ана тілі қажет. Егер ана тілін білмесең, онда сен ол ұлттың баласы емессің. Ана тілін білмей тұрып, ұлт білімін ала алмайсың. Ұлт білімі болмаса, онда әдебиеттің болмайтындығы өзі-ақ белгілі. Әдебиеті жоқ ұлттың өнері де өршімейді», деген. Батыс Алашорда үкіметі жетекшілерінің бірі Халел Досмұхамедұлы тіл туралы: «Біздің тәжірибемізде қазақ тілі бай тіл. Тек сөздерін ғылым жолына салып реттесе, ешбір жұрттың тілінен кем болмайды», деген пікірді айтқан. === Қазақ АКСР-і === Қазақ АКСР-і орнағаннан соң 1924 жылы Орынборда маусымның 12-сінде Қазақ (қырғыз) білімпаздарының тұңғыш сиезі шақырылды. Осы съезде 12-13 жыл бойы қолданылып, орнығып қалған қазақ тілінің дыбыстық табиғатына лайықталып өзгертілген, ресми түрде қабылданған альфавиттің мәні жөнінде, дыбыс әдісімен оқыту ісі жөніндегі мәселелер талқыланды 16. Ал 1927 жылы Қызылордада жазу (графика) мәселесіне арналған конференцияда А.Байтұрсынов сиезде айтқан пікірін қуаттай келе: «Түрік жұртының 90%-і баяғыдан бері араб әрпін пайдаланып келеді. Әрқайсысының араб әрпімен жазылған хат мәдениеті бар (хат мәдениеті –сауаттылық, оның жүзіндегі өнер-білім, ілім, емле, үйрету әдісі, баспа істері, баспа мамандары, жазба мамандары, жазылған, басылған барша сөздер т.т.). Хат мәдениеті бар халыққа бір әрпін тастап, екінші әріпті ала кою оңай нәрсе емес», деп өз ойын білдірген. А.Байтұрсынов қазақ балаларының ана тілінде сауат ашуына көп күш жұмсаған адам. Осы талапты жүзеге асыру үшін А.Байтұрсынов қазақша сауат ашатын тұңғыш әліппе құралын жазды. Ол «Оқу құралы» деген атпен тұңғыш рет 1912 жылы Орынборда шығарылса, 1925 жылы Орынборда рет қайта басылады. Ал 1926 жылы «Әліппенің» жаңа түрін жазып ұсынады, бұл суреттермен берілген оқулық. 1926 жылы Қызылорда Ташкент баспалары бірігіп шығарған. Қазақ тілін талдаптануда еңбегін және бір тұрғыдан ерекше бағалау керек. А. Байтұрсынов тіл мен әдебиет қана емес, этнография, тарих мәселелерімен де шұғылданғанын айту керек. Ахмет Байтұрсынов XX ғасырдың 20 жылдарында Қазақстанның оқу-ағарту комиссары, Алаш қозғалысының мүшесі, ғылым, әдебиет, өнер салаларында шығармашылық жұмыспен шұғылданды. А.Байтұрсынұлы «Ғылыми және практикалық білімнің жиынтығын бойына сіңірген халық қана айбарлы да бай болады» деп санады. Ғасыр басында Алаш ардақтылары Қазақ АКСР-ның Қазақ-Қырғыз Білім Комиссиясында жас ұрпаққа тәлім-тәрбие беруде, халқын мәдениетке сүйреуде жан аямастан қызмет етті. Білім Комиссиясы жұмысына Мағжан Жұмабайұлы, Мұхамеджан Тынышбайұлы, Сұлтанбек Қожанұлы, Жаһанша Досмұхамедұлы, Нәзір Төреқұлұлы, Жүсіпбек Аймауытұлы, Иса Тоқтыбайұлы, Санжар Асфендиарұлы, Халел Досмұхамедұлы тағы басқалар қатысты. Алаш ордасы партиясы қазақ халқына Жұмабайұлы Аймауытұлы XX ғасыр басында Алаш қайраткерлері көтерген тіл мәселелесі бүгінгі XXI ғасырдың да ең өзек жарды мәселесі болып отыр. М.Әлімбаев: десе, ана тілімізді бәріміз де сүюге, қастерлеуге тиіспіз. == Алаш Орда үкіметі == Алаш партиясы мүшелері Алаш Орда үкіметінің құрамында барынша көпшілігі болған. Тарихты халық жасағанымен, қоғамның тарихи даму заңдылықтарын реттеп отыратын заңдар мен құқықтық құжаттарды, саяси-құқықтық доктриналарды нақты тұлғалар жүзеге асыратыны белгілі, осы салада мемлекеттік тілдің де атқарар қызметі зор. Қазақ жері екі ғасырдан астам Ресей қол астында болған жылдарда, қазақ халқының өз тағдырын өзі билеу құқығынан айырғаны, көк түрік дәуірінен бастау алған бірегей саяси тарихы бар халық, түгелдей империялық заңдардың бұғауына түскені, біздерге тарихтан белгілі. Қазақ қоғамының осы қасіретін халықтың озық ойлы, көзі ашық өкілдері аңғара бастады. Олар халықты саяси күрес додасына бастап шықты. Бұған себеп болған 1917 жылғы Ресейдегі қос төңкеріс еді. Патша үкіметінің тақтан құлауы саяси күресті одан әрі қыздыра түсті. Қазақ зиялылары саяси қызметтің қатерлі жолына жалтақтамай, жанқиярлықпен күрескен көрнекті тұлғалар шықты. Олар: Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Жақып Ақбаев, Әлімхан Ермеков, Халел Досмұхамедов, Жаһанша Досмұхамедов және т.б. болатын. Олар патша қазақ халқының саяси-сезімінің қалыптасып, оның саяси күреске ұласуына, барынша кедергі келтіріп отырғанын бірден түсінген еді. Сурет:Alixan Бөкейханов Сурет:Ахмет Байтұрсынов Сурет:Міржақып Дулатов == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Алашорда әскерінің ұраны: «Жасасын, Отанның адал ұлдары!» *# Н.Назарбаев Қазақстан халықтарына арнаған жолдауы. Алматы, 2005. *# М.Шахановтың өлеңдері // Қазақ тарихы. 2005. №5 *# Құл-Мұхамед. Алаш қайраткерлері саяси-құқықтық көзқарастарының эволюциясы. Алматы: Атамұра, 1998. *# Д.Сүлейменова. Алашорданың Батыс бөлімінің тарихы. Тарих ғылымының кандидаты ғылыми дәрежесін алуға арналған диссертация. Алматы, 2004. *# Ж.Ақбаев. Жанша. Орал, 1994. *# Н.Мартыненко. Алашорда сборник документов. Алматы, 1992. *# Н.Мартыненко. Алашорда сборник документов. Алматы, 1992. *# «Қазақ» газеті//21 караша, 1917. *# Д.Сүлейменова. Алашорданың Батыс бөлімінің тарихы. Тарих ғылымының кандидаты ғылыми дәрежесін алуға арналған диссертация. Алматы, 2004. *# Д.Сүлейменова. Алашорданың Батыс бөлімінің тарихы. Тарих ғылымының кандидаты ғылыми дәрежесін алуға арналған диссертация. Алматы, 2004. *# Н.Нұрпейіс. Алаш һәм Алашорда. Алматы, 1995. *# Қазақстан тарихы // әдістемелік журнал, 2006, №3 *# Р.Сыздықова. Ахмет Байтұрсынов. Алматы, 1990. *# Қазақ тарихы // журналы, 1997, №5. *# К.Нұрпейіс, М.Құлкенов, А.Мектепов, Б.Хабижанов. Халел Досмұхамедұлы және оның өмірі мен шығармашылығы. Алматы: Санат, 1996. *# Р.Сыздықова. Ахмет Байтұрсынов. Алматы, 1990. *# Р.Сыздықова. Ахмет Байтұрсынов. Алматы, 1990. *# Р.Сыздықова. Ахмет Байтұрсынов. Алматы, 1990. *# Қазақстан Республикасының ҰҚК нің мұраты. №06610-іс *# К.Нұрпейіс, М.Құлкенов, А.Мектепов, Б.Хабижанов. Халел Досмұхамедұлы және оның өмірі мен шығармашылығы. Алматы: Санат, 1996. == Фильмдер == 1990 «Мағжан» Мағжан Жұмабаев режиссері: Қ.Умаров Жанр: “Деректі фильм” Өндіріс: 1993 «Міржақыптың оралуы» Міржақып Дулатұлы режиссері: Қ.Умаров Жанр: “Деректі фильм” Өндіріс: 1994 «Алаш туралы сөз» режиссері: Қ.Умаров Жанр: “Деректі фильм” Өндіріс: 2009 «Алашорда» режиссері: Қ.Умаров Жанр: “Деректі фильм” Өндіріс: “Қазақфильм” Шәкен Айманов атындағы == Тағы қараңыз == Алаш партиясының бағдарламасы Санат:Қазақстан саяси партиялары Санат:Қазақстан тарихы Санат:Алаш автономиясы 
'''Аққұм''' Балқаш көлінің оңтүстігіндегі құмды түбек. == Географиялық орны == Алматы облысы Балқаш ауданы жерінде. == Сипаты == Балқаш көліне қарай сұғына еніп жатыр. Аумағы 23 км2, ұзындығы км, ені км. Жағалауы құмдауытты. Жері үйме және сусыма құмды келеді. == Өсімдігі == Жүзгін, қоянсүйек, теріскен, жағаға жақын ойыста жыңғыл, жағалауында құрақ, қамыс өседі. Аққұм қысқы мал жайылымы. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 150 200 мм. Қаңтар айының орташа темпертурасы –15 16°С, шілде айында 22 24°С. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы географиясы Санат:Балқаш көлі түбектері 
'''NGC 6636-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6636-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61780, UGC 11221, MCG 11-22-47, ZWG 322.41, KCPG 536B, 7ZW 790, VV 368, VV 679, KAZ 199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6636-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6642''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан IV типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 97, ESO 522-SC32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6640''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 21 тамызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6640 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61913, UGC 11247, MCG 6-40-18, ZWG 200.21, IRAS18263+3416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6640 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6645''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 27 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6647''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6647 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6644''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 13 шілдеде Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 8-7.2, ESO 522-PN33, CS=15.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6636-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 23 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6636-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61782, UGC 11221, MCG 11-22-46, ZWG 322.41, KCPG 536A, 7ZW 790, VV 368, VV 679, KAZ 198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6636-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6630''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6630 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62008, ESO 103-26, IRAS18278-6319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6635''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61900, UGC 11239, MCG 2-47-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6646''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1802 жылы 26 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6646 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61944, UGC 11258, MCG 7-38-8, ZWG 228.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6646 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы Аяққұм құмының солтүстігіндегі құмды алқап. == Географиялық орны == Сағыз өзенінің оң жағалауында орналасқан. == Жер бедері == Абсолют биіктігі 128 м. Ұзындығы 40 км, ені 15 км. Құмның етегінде Қызылтаң, Қамысқора, Ербас, Бисек, Қарабұйрат қыстаулары бар. Шағылда құмсағыз, жусан өседі. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы құмдары 
'''NGC 6641''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61935, UGC 11250, MCG 4-43-35, ZWG 142.49, IRAS18268+2252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6643''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1858 жылы астроном Schnfeld Eduard ашқан болатын және NGC каталогында 6643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61742, UGC 11218, MCG 12-17-21, ZWG 340.43, KARA 850, IRAS18212+7432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6648''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6648 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6649''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6653''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 28 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62342, ESO 45-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6650''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6650 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61857, ZWG 322.43, 7ZW 794, NPM1G +67.0164. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6650 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6654A''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBd/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6654A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62207, UGC 11332, MCG 12-17-29, ZWG 340.53, KAZ 212, IRAS18406+7331, ZWG 341.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6654A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6660''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62072, NGC 6661, UGC 11282, MCG 4-44-3, ZWG 143.3, IRAS18324+2252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6659''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 12 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6659 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6661''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62072, NGC 6660, UGC 11282, MCG 4-44-3, ZWG 143.3, IRAS18324+2252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'' Lagopus lagopus lagopus'' '''Аққұр'''() тауықтәрізділер отрядының құр тұқымдасына жататын орта денелі құс. Ол Қазақстанның солтүстік шығыс және орталық аймақтарында таралған. Аққайыңдар арасында тіршілік етеді. Салмағы 400-900 г, қыста сирағы мен саусақтары тырнағына дейін қалың қауырсынды, жазда қауырсынсыз болады. Басқа ерекшілігі бір жылда қоразы рет, мекиені рет түлейді. Қыста түстері аппақ болады, ал жазда түсі тіршілік еткен жеріне сәйкес өзгеріп отырады. Аққұрлар топтанып тіршілік етеді де, көбею кезінде екі-екіден жұп құрады. Жерді шұңқырлап қазып, ішіне шөп төсеп, ұя жасайды. Оған 10-12 жұмыртқа салып, оны мекиені 18-20 күндей басады. Балапандарын мекиені мен қоразы бірігіп асырайды. Олар ағаш бүршігімен, жапырағымен, жемісімен, жаз айларында кейде омыртқасыз жәндіктермен қоректенеді. Аққұр кәсіптік маңызы бар құс. ==Сілтемелер== 
'''NGC 6657''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 16 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62019, UGC 11271, MCG 6-41-3, ZWG 201.8, IRAS18312+3401. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6663''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 29 мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62032, UGC 11276, MCG 7-38-11, ZWG 228.14, IRAS18319+4000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6663 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6654''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6654 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61833, UGC 11238, MCG 12-17-23, ZWG 340.45, 7ZW 793, IRAS18252+7309, KARA 851. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6654 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6651''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6651 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61836, UGC 11236, MCG 12-17-22, ZWG 340.44, IRAS18250+7134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6651 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6658''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6658 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62052, UGC 11274, MCG 4-44-2, ZWG 143.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6658 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6664''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6666''' Лира шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 25 мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6666 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6665''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1871 жылы 19 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62065, MCG 5-44-4, ZWG 173.10, IRAS18325+3040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6662''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62059, UGC 11280, MCG 5-44-3, ZWG 173.7, IRAS18323+3201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6670-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6670-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62033, UGC 11284, MCG 10-26-44, ZWG 301.31, 7ZW 812, IRAS18329+5950. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6670-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
''Ardea alba '''Үлкен аққұтан''' () ескекаяқты құстар отрядының құтандар тұқымдасына жататын ірі әрі өте сақ құс. Қазақстанның оңтүстік аймағында таралған. Жайық бойын, Қамыс Самар өзендері, Балқаш Алакөл ойысында жатқан көлдер жағалауларын мекендейді. Түсі ақ, салмағы 1,5 кг, қанатының ұзындығы 40-45 см болады. Қимылы баяу, үн шығармайды. Олар топтасып тіршілік етеді, ұя салар кезінде қамыстың арасында шағын топ немесе жеке-жеке жұп құрады. Мекиені 3-5 ақ, көкшіл тартқан жұмыртқа салады да, оны екеуі кезектесіп басып шығарады. Балапандарын 45 күн ұяда асырайды. Ақ құтан балықпен, көлбақалармен, көкқасқа шегірткемен, инеліктермен, жәндіктермен және олардың ұсақ кеміргіштермен, кесірткелермен қоректенеді. Аққұтан жыл құсы. Қазақстанға наурыз айында ұшып келеді де, қазан айында жылы жаққа ұшып кетеді. Кейбір құтандар Қазақстанның оңтүстігіндегі қатпайтын өзендердің бойында қыстап қалады. Бір кезде Ақ құтандар қауырсынына бола көп ауланған. Аққұтан сирек кездесетін құс. == Дереккөздер == құстар Қызыл кітабына енген құстар Санат:Нағыз құтандар Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары Санат:Солтүстік Америка құстары Санат:Оңтүстік Америка құстары Санат:Аустралия құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 6672''' Лира шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 24 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6672 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6672 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6652''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 98, ESO 395-SC11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6671''' Лира шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62148, UGC 11299, MCG 4-44-6, ZWG 143.6, IRAS18354+2622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6674''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62178, UGC 11308, MCG 4-44-7, ZWG 143.8, IRAS18365+2519. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6667''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61972, NGC 6668, NGC 6678, UGC 11269, MCG 11-22-53, ZWG 322.44, IRAS18308+6756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6668''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61972, NGC 6667, NGC 6678, UGC 11269, MCG 11-22-53, ZWG 322.44, IRAS18308+6756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6669''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6669 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6673''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62351, ESO 140-44, FAIR 186, AM 1840-622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6676''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 30 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62021, UGC 11286, MCG 11-22-54, ZWG 322.45, KUG 1833+669, IRAS18331+6655. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6675''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 31,0 шілдеде Voigt Auguste астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62149, UGC 11305, MCG 7-38-13, ZWG 228.19, IRAS18357+4000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6675 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''Ақлақ тоспасы ''' Сырдарияның Кіші Арал теңізіне құяр сағасындағы бөгет. Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде. Ақлақ тоспасы Кіші Арал теңізін сумен толтыру мақсатында салына бастады. 2006 жылы іске қосылды. Тоспаға баратын жолдың ұзындығы 19,5 км, ені 12 м, биіктігі 5,5 м, радиусы м, үш су өткізгіші бар. Жобалық су өткізгіштігі: жазда 515 м3, қыста 400 м3, қалыпты жағдайдағы су деңгейі 53,5 м, табалдырығының биіктігі 48,5 м, құдық түбінің тереңдігі 37,2 м, су жүретін жарманың ұзындығы 100 м. Тоспа іске қосылғанда теңіз жағалауындағы құрғақ көлдер мен қолтықтар суға толады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''NGC 6670-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6670-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62033, UGC 11284, MCG 10-26-44, ZWG 301.31, 7ZW 812. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6670-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6655''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 9,6 маусымда Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6655 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6679''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 24 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62026, MCG 11-22-56, ZWG 322.46, KAZ 208, NPM1G +67.0165, ZWG 323.1, 7ZW 814, VV 672. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6684''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6684 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62453, ESO 104-16, AM 1843-651, Theta Pav 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6684 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6685''' Лира шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 29 мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62220, UGC 11317, MCG 7-38-15, ZWG 228.21, NPM1G +39.0492. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6678''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61972, NGC 6667, NGC 6668, UGC 11269, MCG 11-22-53, ZWG 322.44, IRAS18308+6756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6692''' Лира шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 тамызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62268, UGC 11330, MCG 6-41-18, ZWG 201.33, KAZ 491. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6688''' Лира шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62242, UGC 11324, MCG 6-41-15, ZWG 201.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6690''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62077, NGC 6689, UGC 11300, MCG 12-17-26, IRAS18354+7028, KAZ 210, KARA 855, ZWG 340.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6682''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 25 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: cloud?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''Ақмамық ''', ''Алмалық'' Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы көл. Балықты жайылмасының орналасқан. Теңіз деңгейінен 3,7 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 4,03 км2, ұзындығы 2,5 км, ені 2,5 км. Жағалауының ұзындығы 8,6 км. Көл қар, жауын-шашын суларымен толысады. Суы қарашаның 1-жартысында қатып, сәуірдің басында мұзы ериді. Жазда суы тартылып қалады. == Жағалау сипаты == Жағалауы жайпақ, астық тұқымдас ақмамық шөбінің өсуіне орай көлді Ақмамық деп атаған. Дәмі кермек, жазғытұрым ащы. Жағалауы шабындық және жайылым ретінде пайдаланылады. Санат:Казталов ауданы көлдері 
'''NGC 6687''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62144, UGC 11309, MCG 10-26-46, ZWG 301.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6691''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 16 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62202, UGC 11318, MCG 9-30-31, ZWG 279.22, IRAS18382+5535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6691 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6684A''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6684A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62517, ESO 104-19, AM 1847-645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6684A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6686''' Лира шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 29 мамырда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62224, MCG 7-38-17, ZWG 228.22, NPM1G +40.0489. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6689''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 22 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62077, NGC 6690, UGC 11300, MCG 12-17-26, IRAS18354+7028, KAZ 210, KARA 855, ZWG 340.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6689 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6693''' Лира шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6693 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6680''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62210, ZWG 143.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6680 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6695''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 тамызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62296, UGC 11340, MCG 7-38-18, ZWG 228.23, KARA 858, IRAS18410+4018. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6695 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6698''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6698 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 9-10.1 involved?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6698 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6697''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62354, UGC 11349, MCG 4-44-14, ZWG 143.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Ақмарқа''' () тұқы тұқымдасына жататын жыртқыш балық. Дене тұрқы 70 см, салмағы кг-дай. Тұрқы ұзын, екі бүйірі сәл қысыңқы. Астыңғы жақтарының ұшындағы кішкентай бұдырмақ оның үстіңгі жақтарының қосылған жеріндегі ойыққа дәл келеді. Бауырының құрсақ қанаттарынан кейінгі жері қырлы, арқасы боз жасыл, екі бүйірі күміс түстес, бауыры ақ болады. Балтық теңізі мен Қара теңізде кездеседі. Қазақстанда Ақмарқаның түршесі бар: Бір түршесі Каспий су алабында (Балқаш Іле су алабында екіншісі Арал теңізінде, Сырдария мен Сарысу, Шу өзендерінде тіршілік етеді. Соңғысын Сыр, Шу ақ балығы деп те атайды. Ақмарқа жасында жыныстық жағынан жетіледі. Уылдырығын (300 мыңға дейін) сәуір мамырда өзендердің ағысты, майда тасты жеріне шашады. Шабағы майда ересектері шабақтармен, майда балықтармен қоректенеді. Кәсіптік маңызы бар. ==== Ақмарқа еті ==== Ақмарқа етінің дәмділігі жағынан ең таңдаулысы оңтүстік Каспий ақмарқасы (хашам). Ақмарқаның еті дәмді болғанымен қылтаны көп. Қақтап кептірілген және ысталған күйінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Тұқылар Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 6683''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 28 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6677''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62035, UGC 11290, MCG 11-22-57, ZWG 323.2, KAZ 209, KUG 1833+670, ZWG 322.47, 7ZW 814, ARAK 541, VV 672. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6700''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 17 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62376, UGC 11351, MCG 5-44-10, ZWG 173.26, IRAS18441+3213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6696''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62215, MCG 10-26-47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6702''' Лира шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6702 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62395, UGC 11354, MCG 8-34-19, ZWG 255.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6702 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6701''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62314, UGC 11348, MCG 10-26-50, ZWG 301.36, ZWG 302.2, IRAS18425+6036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6699''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62512, ESO 183-21, AM 1847-572, IRAS18477-5722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6709''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6709 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6704''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 23 шілдеде Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6704 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6711''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62456, UGC 11361, MCG 8-34-25, ZWG 255.17, KAZ 496, IRAS18476+4735, KARA 862. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақмая висмут кен орны''' Қарағанды облысының Шет ауданы жерінде. == Геологиялық құрылымы == Ол туфогенді шөгінді жыныстардың әктастарынан пайда болған мүйізтас скарн және мәрмәр тастардың арасында жатыр. Кен кварц-грейзен формациясының штокверкті типіне жатады. == Жатыс сипаты, минералдары == Кентасты штокверктер мен оларды сыйыстырушы жыныстардың созылым бағыты бірдей. Кентастың қалыңдығы тереңдеген сайын ұлғая түседі. Оның басты құраушысы вольфрам. Онымен бірге кездесетін молибден, висмут, қалайы, бериллийдің де өндірістік мәні бар. Қорының шамасы жөнінен орта кен орындарының қатарына жататын Ақмая висмут кенінде барлау 1952 жылы аяқталған. Кенді ашық әдіспен өндіруге болады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 6707''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62563, ESO 183-25, AM 1851-535, IRAS18512-5352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6707 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6710''' Лира шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62482, UGC 11364, MCG 4-44-19, ZWG 143.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6710 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6714''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6714 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6714 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6708''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6708 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62569, ESO 183-27, AM 1851-534, IRAS18515-5347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6708 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6706''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6706 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62596, ESO 104-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6706 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6712''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6718''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62688, ESO 104-29, FAIR 502, IRAS18566-6611. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6719''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6719 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62710, ESO 72-8, IRAS18578-6839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6719 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6717''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Pal 9, GCL 105, ESO 523-SC14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6713''' Лира шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62487, UGC 11365, ZWG 201.38, KAZ 497, IRAS18489+3353. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''Ақметжансор ''' Ақмола облысы Зеренді ауданы Қызылтаң ауылынан шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан көл. == Гидрографикасы == Аумағы 7,7 км 2. Көл теңіз деңгейінен 229 биіктікте жатыр. Ұзындығы 3,7 км, енді жері 3,0 км, жағалау бойының ұзындығы 10,6 км. Жағалауы жайпақ, ашық. Көл табаны лайлы. Оңтүстігінде км жерде шоқ орман өседі. Аңғарының басым бөлігі жыртылған. Санат:Зеренді ауданы көлдері 
'''NGC 6721''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62680, ESO 141-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6716''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 46, ESO 592-SC5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6703''' Лира шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 6703 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62409, UGC 11356, MCG 8-34-20, ZWG 255.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6703 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6722''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62722, ESO 104-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6726''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 15 маусымда Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 396-N13, Pair with 6727. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6732-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 16 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6732-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62586, UGC 11381, MCG 9-31-11, ZWG 280.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6732-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6725''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62692, ESO 183-36, AM 1857-535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6725 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6729''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 15 маусымда Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 396-N*15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6733''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62770, ESO 141-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6723''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан VII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 106, ESO 396-SC10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''Ақмешіт әулие үңгірі ''' Түркістан облысы Бәйдібек ауданында орналасқан, әктасты жыныстар қабатында пайда болған ойық жарқабақ үңгір. == Сипаты == Ұзындығы 254, ені 65, биіктігі 25 м. Жарқабақ саңылауларынан мезгіл-мезгіл су тамып тұрады. Ішінен қарағанда ернеуі киіз үйдің шаңырағы секілді көрінеді. Ел арасында бір кездері онда бір әулие әулетімен киіз үй тігіп, сатымен шығып-түсіп жүрген деген де аңыз айтылады. Үңгірге перзент көрмеген кейбір ауру адамдар әлі күнге дейін түнеп, мінәжат етеді. == Шығу тарихы == Ақмешіт үңгірі туралы аңыз-әңгімелер өте көп. Солардың бірі '''Есіркеп Қойгелді''' батырға қатысты айтылған аңыз. Батыр қалмаққа қарсы жорыққа шығарда кенеттен нөсер жауып кетеді. Он мыңнан астам сарбаз пана іздеп, осы үңгірге түседі де, таңғы намазға жығылыпты. Атауы жоқ үңгірді жауынгерлердің бірі батырдың есімімен атауға ұсыныс тастайды. Алайда Есіркеп Қойгелді батыр бұл ұсынысқа үзілді-кесілді қарсылық танытады. ''"Бұл Қаратаудың қасиеті дарыған таудың етегі. Бізді және астымыздағы аттарымызды жаңбырдан қорғап қалды. Сәждеге жығылып, намаз оқуымызға мүмкіндік берді. Үңгір ішіндегі тастары да ақ ұлпадай әппақ, керемет әсер қалдырады. Мұның қасиеттілігі сол шығар, сондықтан оны "Ақмешіт" деп атайық"'' депті. Міне, содан бері қасиетті орын Ақмешіт деп аталып кетіпті. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан үңгірлері Санат:Түркістан облысы географиясы 
'''NGC 6728''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6728 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6731''' Лира шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6731 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6727''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 15 маусымда Иоганн Фридрих Юлиус Шмидт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 396-N14, Pair with 6726. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6735''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 18 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: near SDAO 142915. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6739''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62799, ESO 141-28, 1903-61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6736''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6736 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62792, ESO 104-37, AM 1902-653. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6736 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6734''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62786, ESO 104-36, AM 1902-653. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6734 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6741''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 19 тамызда Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 33-2.1, 475, CS=14.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6737''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6737 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 592-**8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6737 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6724''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6724 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6724 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''Қырымлы әліппесі''' 31 әріптен тұратын осы заманғы латын қарпіне негізделінген әліппе. Бас және кіші әріптері: (Â) (â) == Тарихы == 14 ғ. Қырымда қыпшақ тілінде (қазіргі қырымлы тілінің арғы тегі боп табылады) құрастырылған Codex Cumanicus латын әліппесі негізінде жазылған. Сонымен қатар грек жазуы, жебірей жазуы пайдаланылғаны аян. 1928 ж. дейін араб жазуына негізделінген әліппе пайдаланылды. Кеңес Одағындағы латындандыру науқаны өткізілген кезінде 1928—1939 жж. Жәңаліптің жергілікті нұсқасы пайдаланылды. 1938 ж. бастап орыс әліппесі пайдаланылды. 1990 жж. бастап түрік әліппесіне негізделінген қазіргі латын әліппесі пайдаланылады. Бұл әліппе 1997 ж. Қырым Республикасының Жоғарғы Кеңесі үкімімен бекітілген. Интернетте тек латын әліппесі пайдаланылады, ал баспасөзде әлі де кирил әліппесі кездестіріледі. == Әріп кестесі == латынәліппесі кириләліппесі IPA қазақша Дж дж дж э, Гъ гъ Нъ Нъ Къ къ й; ya, yu/yü (я, ю) әрптерімен жазылады Латын мен кирил әріптерімен жазу емлесінде бірі-біріне үйлесуі жоқ. == әрпі == Сирконфлекс қойылған міндетті емес әріп, a> әрпінің нұсқасы деп табылады. Cөздің нағыз басында кездеспейді. Бұлар алдыңғы дауыссыз дыбысты (жұмсартуын) көрсету үшін пайдаланылады: lâ ля, kâ кя. == және әрптері == және әрптері қырымлы әліппесінде Санат:Түркі халықтарының жазуы 
'''Ақмия ''' (Goebelіa, Sophora) бұршақтар тұқымдасына жататын ағаш не бұта; көпжылдық өсімдіктер туысы. Тропиктік және субтропиктік аймақтарда 50-ден астам түрі белгілі. Сабағы тік, оған тақ қауырсынды күрделі жапырақтары қарама-қарсы орналасады. Гүлшоғыры шашақ. Әрбір гүлінің 5-тен тостағанша және күлте жапырағы болады. Аталығы 10, жіптері бос боп жетіледі, аналығы біреу, бір жеміс жапырағынан тұрады. Жемісі көп тұқымды ұзын бұршаққап, буынданып келген, екі жақтаумен ашылады. Тұқымының сырты жылтыр, түсі қоңыр. Бұлар негізінен бояу,бал беретін және бағалы дәрілік өсімдіктер. ''Ақмия өсімдігі''. ==Түрлері мен сипаттамасы== Ақмияның Қазақстанда ''кәдімгі aқмия'' және ''есекмия aқмия'' деп аталатын түрі өседі. Кәдімгі ақмия немесе софора (G. alopecuroіdes) Қазақстанның барлық жерлерінде кездеседі. Биіктігі 40 100 см. Сабағы тік, жоғары жағы бұтақтанған. Тақ қауырсынды жапырағының ұзындығы 10 20 см. Ақшыл не сарғыш гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, тамызда жеміс береді. Оның құрамында алкалоид бар. Сондықтан тұқымы улы. Есекмия (G. pachycarpa) тау бөктері мен қыратта, сары құм топырақты жерлерде өседі. Биіктігі 30 60 см. Сабағы бұтақты, қалың жапырақты, тықыр, түкті болады. Дара жапырағы қауырсын тәрізді, жапырақшалары 12 жұптан тұрады. Гүлі ақшыл сары түсті. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Тұқымы қоңыр, сырты біркелкі тегіс. ==Дереккөздер== Санат:Бұршақтар тұқымдасы 
'''NGC 6730''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6730 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62796, ESO 72-9, SAO 254465 (6.8) 1.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6730 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6732-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 16 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6732-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2413402, UGC 11381, MCG 9-31-11, ZWG 280.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6732-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6742''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 78+18.1, Abell 50, CS=19.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6742 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6745-1''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 24 шілдеде астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6745-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62691, UGC 11391, ZWG 229.13, IRAS19000+4040, peculiar. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6745-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6740''' Лира шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62675, UGC 11388, MCG 5-45-1, IRAS18587+2841. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6740 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6744A''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 маусымда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 6744A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62815, ESO 104-38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6744A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6743''' Лира шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6743 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6738''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6747''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6747 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62564, ZWG 341.12, NPM1G +72.0185. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6747 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6751''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 20 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6751 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 29-5.1, CS=13.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6751 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''Ақмола бокситті ауданы ''' Ақмола облысындағы Есілдің бас жағы мен Нұра, Сілеті өзендерінің суайрығындағы бірнеше алюминий кені бар және ондағы кентас белгілері байқалған өңір. Сорты төмен гиббсит бокситтері (Б-4, Б-6) геологиялық жасы жоғарғы протерозойдан бастап (Софиевское) төменгі тас көмірге дейін кететін әктастар бетінде бор дәуіріне дейін жаралған карст шұңқырларында жатыр. Белгілі кентасты жерлердің көпшілігі палеоген дәуірінің олигоцен бөлімінің континенттік шұбар сазы арасындағы дөңбек тастар шоғыры не ұсақ шоқылар беткейлеріндегі сыдырындылар болып саналады. Кентасты ашық әдіспен алуға болады, бірақ кендер бір-бірінен қашық және қорлары аз болғандығынан пайдаланылмай келеді. Палеоген, неоген, антропоген дәуірлерінің шөгінділерімен жабылған бұл аудандағы карбонатты жыныстарда әзірге белгісіз карст типті боксит кендерінің болуы ықтимал. Сол себепті бұл ауданның келешегі зор. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары 
'''NGC 6750''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62671, UGC 11389, MCG 10-27-6, ZWG 302.8, KAZ 282, IRAS18598+5905. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6746''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62852, ESO 141-29, IRAS19058-6202. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6745-2''' Лира шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 24 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6745-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200361, UGC 11391, ZWG 229.13, IRAS19000+4040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6745-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6752''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан VI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 108, ESO 141-SC30, 6777?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6744''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 маусымда Данлоп Джеймс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62836, ESO 104-42, AM 1905-635, IRAS19050-6354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6744 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6754A''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6754A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62816, ESO 231-23, IRAS19048-5107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6754A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6748''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6748 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6749''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 15 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 107, OCL 91, Berkeley 42, not OCL (I3r). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6749 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6757''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6757 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62752, UGC 11401, MCG 9-31-19, ZWG 280.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6757 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6758''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62935, ESO 184-37, AM 1909-562. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6758 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''Ақмолакөл''' Қостанай облысы Науырзым ауданы Ақжол қыстауының 13 км жерде орналасқан көл. == Гидрографикасы == Аумағы 4,0 км2. Теңіз деңгейінен 230,0 биіктікте жатыр. Ұзындығы 2,5 км, ені 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 8,2 км. == Жағалау сипаты == Көл жағалауының біршама жерін қамыс құрағы басқан. Жазық келген жағалауында бұта аралас астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Олар шабындыққа пайдаланылады. Санат:Науырзым ауданы көлдері 
'''NGC 6761''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62957, ESO 231-28, FAIR 858, IRAS19113-5044. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6761 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6760''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1845 жылы 30 наурызда Hind John Russell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6760 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6760 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6755''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан IV2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6755 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6754''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62871, ESO 231-25, AM 1907-504, IRAS19075-5043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6753''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62870, ESO 184-22, AM 1907-570, IRAS19071-5707. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6765''' Лира шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6765 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 62+9.1, CS=16.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6765 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6767''' Лира шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Lohse J. Gerhard ашқан болатын және NGC каталогында 6767 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6768-2''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6768-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62995, ESO 337-17, MCG -7-39-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6768-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6768-1''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы тамызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6768-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62997, ESO 337-18, MCG -7-39-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6768-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6764''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62806, UGC 11407, MCG 8-35-3, ZWG 256.7, IRAS19070+5051. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''Ақмырза''' Сілеті өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Ерейментау тауының солтүстік тарамдарынан ағып шығатын Жартас пен Қарасу өзендерінің қосылуынан пайда болады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 46 км, су жиналатын алабы 2780 км2, ең терең жері м. Қар суымен толығады. Суы шаруашылық қажетіне пайдаланылады. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Сілеті су алабы 
'''NGC 6770''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63048, ESO 141-49, VV 304, AM 1914-603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6770 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6759''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 31 шілдеде Voigt Auguste астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62779, MCG 8-35-2, ZWG 256.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6759 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6772''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6772 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 33-6.1, CS=18.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6772 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6773''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 13 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6773 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6773 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6771''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63049, ESO 141-50, AM 1923-603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6763''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 30 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6763 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62757, NGC 6762, UGC 11405, ZWG 323.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6763 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6775''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6775 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6775 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6769''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63042, ESO 141-48, VV 304, AM 1914-603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6769 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6777''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 72-**15, SAO 257685 257686, 6752?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6782''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 12 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63168, ESO 142-1, FAIR 57, IRAS19195-6001. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6782 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
‎350px '''Ақмыш ''' Орталық Қаратаудың солтүстігіндегі бұлақ.Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы жерінде. Қалың ши өскен жыраны бойлай ағып жатыр. Бұлақты жиектей ағаш егілген. Төменгі жағынан тоған жасалған. Ақмышта 1920 ж. уездік қаржы бөлімінің бастығы Хажы Оңғалбаевтың басшылығымен балалар үйі ашылған. Кейіннен ол Қаңғаға көшірілді. Ақмыш қазіргі саяхатшылар демалатын аялдама. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан бұлақтары Санат:Маңғыстау облысы 
'''NGC 6774''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 27 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 65, Ruprecht 147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6783''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63003, MCG 8-35-7, ZWG 256.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6783 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6776A''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6776A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63181, ESO 104-52, IRAS19204-6346. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6776A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6784''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63209, ESO 104-55, AM 1921-654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6784 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6786''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6786 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62864, UGC 11414, ZWG 341.19, VV 414, 7ZW 864, KCPG 538A, IRAS19119+7319, 1911.9+7318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6786 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6780''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63151, ESO 184-62, AM 1918-555, IRAS19187-5552. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6780 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6762''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 30 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62757, NGC 6763, UGC 11405, ZWG 323.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6762 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6785''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 21 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6778, PK 34-6.1, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6787''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62987, UGC 11424, MCG 10-27-9, ZWG 302.9, IRAS19154+6019. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6781''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 30 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 41-2.1, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''Ақоба''' Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданындағы ауыл, Ақоба ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Жәнібек ауылынан шығысқа қарай 40 км-дей жерде, далалық белдемде орналасқан. Жақын темір жол стансасы Жәнібек (52 км жерде). == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 1340 адам (675 ер адам және 665 әйел адам) болса, 2009 жылы 891 адамды (451 ер адам және 440 әйел адам) құрады. == Шаруашылығы == Бұрынғы кеңшар негізінде ұйымдасқан “Ақоба” өндірістік кооперативі жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == Орта, бастауыш мектептер, емхана, кітапхана бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Танымал тұлғалары == Төлеш Әбдірахманов шопан, Социалистік Еңбек Ері. == Дереккөздер == Санат:Жәнібек ауданы елді мекендері 
'''NGC 6776''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63185, ESO 104-53, AM 1920-635. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6776 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6789''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 30 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6789 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63000, UGC 11425, MCG 11-23-1, ZWG 323.11, KDWG 260. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6789 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6778''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 25 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6778 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6785, PK 34-6.1, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6778 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6788''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63214, ESO 184-67, AM 1922-550, IRAS19227-5503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6784A''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 23 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6784A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63210, ESO 104-55A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6784A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6790''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 16 шілдеде астроном Pickering Edward Charles ашқан болатын және NGC каталогында 6790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 37-6.1, CS=13.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6794''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 тамызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6794 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63241, ESO 338-5, MCG -7-40-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6794 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6791''' Лира шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1853 жылы 3,0 желтоқсанда Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6791 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6798''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63171, IC 1300, UGC 11434, MCG 9-32-2, ZWG 281.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6792''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63096, UGC 11429, MCG 7-40-2, ZWG 230.5, IRAS19193+4302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''Ақ Үбі''' Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігі аумағына қарасты жердегі өзен. Ұзындығы шамамен 65 км-ге жуық. ==Бастауы == Иванов жотасының шығысынан бастау алып, солтүстігіндегі Үбі өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ақ Үбі өзеніне Иванов жотасының солтүстік беткейінен көптеген өзендер келіп қосылады. Аңғары мен жағалауы мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Риддер қалалық әкімдігі өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''NGC 6797''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 525-**10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6799''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63339, ESO 184-78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6799 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6796''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63121, UGC 11432, MCG 10-27-10, ZWG 302.11, IRAS19208+6102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6801''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6801 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63229, UGC 11443, MCG 9-32-5, ZWG 281.3, IRAS19264+5416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6801 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6795''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 24 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6795 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6795 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6800''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6807''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы қыркүйекте Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 42-6.1, CS=14.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6807 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6805''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6805 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63413, ESO 338-14, MCG -6-43-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6805 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6793''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1789 жылы 18 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6793 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6793 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6802''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан III1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6802 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6802 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''Ақпан кварц кен орны''' Ақтөбе облысының 110 км жерде, уралид кіндігінде орналасқан. == Жатыс сипаты == Ақпан сілемінің кембрийге дейінгі гнейс-тақтатас қабаты мен граниттерінде жатқан алтыны бар көптеген кварц тіндерімен көрінеді. Ұсақ тіндері тек бет жағынан бағаланған, ал барлау аяқталғанда оның қоры 8-10 т-ға дейін ұлғаяды. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 6806''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63416, ESO 338-15, MCG -7-40-3, FAIR 1162, AM 1933-422, IRAS19336-4224, VV 411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6803''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 17 қыркүйекте Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 46-4.1, CS=15.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6810''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63571, ESO 142-35, IRAS19393-5846. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6804''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 25 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 45-4.1, CS=14.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6804 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6816''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6816 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63587, ESO 460-30, MCG -5-46-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6816 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6808''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6808 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63578, ESO 73-3, IRAS19385-7045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6808 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6812''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6812 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63625, ESO 185-15, AM 1941-552. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6812 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6811''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 185. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6815''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6815 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6815 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6817-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6817-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63431, MCG 10-28-5, ZWG 303.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6817-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Ақростошь бор кен орны''' Атырау облысы Индер ауданы. Индербор кентінің орналасқан. == Жатыс сипаты == Шөгіндінің ұзындығы 10 км-ге жетеді, ені 100-300 м, қалыңдығы 3-10 м. Кен әк және әк тыңайтқыштар өндірісінің шикізаты. Мұндағы бор және бор-мергельді жыныстар өздерінің сапалык көрсеткіштері бойынша халық шаруашылығының көптеген салаларында пайдалануға жарамды. Атап айтқанда, Индер боры сола өнеркәсібінің жоғары талаптарына сай келеді, сондай-ақ әк және әк тыңайткыштары өндірісін == Химиялық құрамы == Химиялық құрамы (% есебімен): СаСО3 91,23; МgСO3 1,27; ерімейтін қалдығы: СаSО4 3,26; Аl2О3 0,07; Ғе2О3 0,59; NаСl 2,2. Бордың үлес салмағы 2,58 т/м3. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы кен орындары 
'''NGC 6813''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6813 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SG 3.148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6813 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6819''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан I1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 мамырда Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6819 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6819 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6818''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6818 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 25-17.1, CS=13.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6818 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6814''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63545, MCG -2-50-1, IRAS19399-1026. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6824''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 16 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6824 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63575, UGC 11470, MCG 9-32-12, ZWG 281.8, IRAS19426+5559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6824 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6817-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 10 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6817-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3086688, NPM1G +62.0258. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6817-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6829''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63667, UGC 11478, MCG 10-28-10, ZWG 303.9, 7ZW 915. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6820''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6820 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IRAS19403+2258, knot in Sh2-86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6820 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6821''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6821 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63594, MCG -1-50-2, IRAS19417-0657. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6821 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6823''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан I3pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 17 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 124, LBN 135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''Ақсаз газконденсат кен орны''' Маңғыстау облысы Қарақия ауданы Жетібай кентінен 80 км жерде орналасқан. 1988–1989 жылдары барланып, 1995 жылы ашылған. == Геологиялық құрылымы == Ортаңғы триастық көтерілімнің күмбездік бөлігі юралық құрылымға қарағанда батыс бағытқа ығысқан. == Жатыс сипаты == 3950 м-лік изогипспен шектелген, өлшемдері 4×3 км, амплитудасы 75 м. Сынау деректерінің негізінде әр түрлі режимдерде зерттелулермен анықталған иірілімдер қанығуының сипаты, флюидтердің қасиеттері, иірімді газконденсатты және оны ортаңғы триастың карбонаттық бөлігіндегі жыныстарда орналасқан деп жорамалданған. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан газ кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары 
'''NGC 6830''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6830 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6830 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6826''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6826 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 83+12.1, CS=10.4, Blinking Planetary. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6826 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6828''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 30 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6828 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6828 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6836''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63803, MCG -2-50-10, IRAS19518-1249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6835''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы тамызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63800, MCG -2-50-9, IRAS19517-1241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6835 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6833''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 82+11.1, CS=14.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6832''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6832 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: near SAO 32016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6832 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6825''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қыркүйекте Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63535, ZWG 324.1, 7ZW 906. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6831''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63674, UGC 11483, MCG 10-28-11, ZWG 303.11, NPM1G +59.0234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6827''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 16 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''Татар әліппесі''' 35 әріптен тұратын осы заманғы латын қарпіне негізделінген әліппе. Бас және кіші әріптері: (Á Ú) (á ú) == Тарихы == === Иске имля === 10 ғ. бастап Бұлғар қағандығында араб жазуы пайдаланылған: Араб тілінде жоқ дыбыстарға қосымша парсы әріптері пайдаланылған: ''п'', ''ч'', ''ж'', ''г'' дыбыстары үшін ''ң'' және ''в'' дыбыстары үшін === Яңа имля === Татар АКСР Халкомсов 1920 ж. желтоқсанның 19 декретімен Ахмет Байтұрсынұлы ұстындарымен кейбір әріптер аласталған, қосымша әріптер үстелген. 1925 ж. қарашада Татар АКСР Халық ағарту хавлық комиссариатының Академиялық орталығы үкімімен жаңа емле барлыық ұйымдарда міндетті болды. === Яңалиф === Латын әліппесіне негізделінген Жаңа түркі әләппесі комитетінің дамытқан (1927—1939): === Кирил әліппесі === 1939 ж. бастап: 1989 ж. '''гъ''', къ әріптерінің орнына тиісінше '''Ғғ''', '''Ққ''' әріптері, сонымен қатар төл татар сөздеріндегі қазақша '''У''' сияқты айтылатын '''Вв''' әрпі орнына '''Ўў''' әрпі енгізілу үкімі қабылданған. Дегенмен шешім жүзеге асырмалды. 1997 ж. дейін орыс әліппесіне қарағанда қосымша әріптері реттің аяғында орналасты. === Яңалиф-2 === «құйрықшалы» Жаңа татар әліппесінің шартты атауы «Яңалиф-2». Бұл әліппе 1999 ж. қыркүйектің 15 2352 «Латын қаріпі негізіндегі татар әліппесін қалпына қайта келтіру» Татарстан Республикасы Заңымен пайдалануға берілген. Бірақ 2002 ж. қаңтардың 15 Ресей Федерациясы Мемлекеттік думасы «РФ халықтары тілдері» Заңына өзгерту енгізілген. Бұл шешіммен РФ халықтарының мемлекеттік тілдері тек кирил жазуына негізделінуі бұйырылған. Ресей Федерациясы Конституциялық Соты 2004 ж. қарашаның 16 16-П қауылысымен Татарстан заңы істен тоқтатылған. == Заманалиф == Мақаланың басындағы көрсетілген әліппе «Заманалиф» атауын алған. Бұл нұсқа шығу себебі: кең тараған қаріптерде өзіндік татарша Ə, әріптері өте сирек кездеседі, ал әріпі тіпті Юникодта жоқ. === әрпі === Тағы да кирилше '''ый''' деп жазылған әріптің орнына әрпі пайдаланылады. === Á, Â, É, және === Бұл әріптері тек шет тілдерден сөздерде, соның ішінде есімдерде, пайдаланылады. === Апостроф === Апостроф (ʼ) араб тілінен енген кірме сөздерінде «һамза», немесе «глоттал стоп» дыбысын көрсетеді, мысалы: Qör'än, tä'sir, tä'min… == Түсініктемелер == Санат:Түркі халықтарының жазуы 
'''Ақсай ''' Жайық алабындағы өзен. ==Географиялық орны == Атырау облысы Индер, Махамбет аудандарында орналасқан. == Бастауы == Көктоғай ауылынан солтүстікте Жайық өзенінен бөлініп шығып, Қаратөбе сайында шалшықтарға айналады. == Гидрографикасы == Ұзындығы 110 км. Өзен оң жағалауынан Бағырлай каналын суландырады. Төменгі ағысы жаз айларында құрғап қалады. Жағалауында ұсақ көлдер кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері Санат:Индер ауданы өзендері Санат:Махамбет ауданы өзендері 
'''NGC 6841''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6841 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63881, ESO 461-23, MCG -5-47-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6841 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6840''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6840 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6840 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6843''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6843 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6843 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6842''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6842 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 65+0.1, Sh2-95, CS=16.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6842 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6834''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6834 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6834 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6839''' Жебе шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6839 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жебе (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6837''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6837 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6845A''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6845A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63985, NGC 6845, ESO 284-8, AM 1957-471, IRAS19573-4712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6845A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6847''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6847 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6847 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6851''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6851 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64044, ESO 233-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6851 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''Аққұдық''' сөзі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін: '''Құдықтар:''' Аққұдық (құдық, Ақтөбе облысы) Аққұдық (құдық, Қостанай облысы) Аққұдық (құдық, Қарағанды облысы) Аққұдық (құдық, Маңғыстау облысы) Аққұдық Атырау облысы '''Елді мекендер:''' Аққұдық Ақтөбе облысы, Хромтау ауданындағы ауыл. Аққұдық Атырау облысы, Жылыой ауданының Жем ауылдық округі құрамындағы ауыл. Аққұдық Атырау облысы, Жылыой ауданының Майкөмген ауылдық округі құрамындағы ауыл. Аққұдық Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданындағы ауыл. Аққұдық Батыс Қазақстан облысы, Шыңғырлау ауданындағы ауыл. Аққұдық Жетісу облысы, Панфилов ауданындағы ауыл. Аққұдық Қостанай облысы, Әулиекөл ауданындағы ауыл. Аққұдық Қостанай облысы, Қарабалық ауданындағы ауыл. Аққұдық Маңғыстау облысы, Қарақия ауданындағы ауыл. Аққұдық Павлодар облысы, Павлодар ауданындағы ауыл. Аққұдық Солтүстік Қазақстан облысы, Тайынша ауданындағы ауыл. Аққұдық Солтүстік Қазақстан облысы, Уәлиханов ауданындағы ауыл. '''Шоқы:''' Аққұдық Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде орналасқан шоқы. '''Көл:''' Аққұдық көлі '''Тағы қараңыз:''' Аққұдық ауылдық округі (Мартөк ауданы) Аққұдық ауылдық округі (Хромтау ауданы) Аққұдық қыстау, Қызылқоға ауданы 
'''NGC 6845C''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6845C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63979, ESO 284-8A, 1957-47A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6845C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6851A''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6851A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64086, NGC 6861A, ESO 233-25, AM 2002-480. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6851A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6844''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6844 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64025, ESO 105-21, FAIR 526, IRAS19581-6522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6844 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6845''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6845 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63985, NGC 6845A, ESO 284-8, AM 1957-471, IRAS19573-4712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6845 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6848''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6848 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64023, ESO 185-52, AM 1958-561, IRAS19588-5613. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6848 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6851B''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6851B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64082, ESO 233-23, FGCE 1429. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6851B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6845B''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6845B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63986, ESO 284-8C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6845B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6852''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 25 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 42-14.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6852 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6850''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64043, ESO 185-56, AM 1959-545, IRAS19595-5459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6850 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6845D''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6845D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63978, ESO 284-8B, 1957-47B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6845D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
==Географиялық орны == '''Ақсай''' Алматы облысы Қарасай ауданындағы өзен. Қаскелең өзенінің оң саласы. Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 566 км2. ==Бастауы == Бастауын Іле Алатауының мұздықтарынан алып, әр түрлі ландшафт белдемдерінен өтеді. == Гидрологиясы == Ақжар ауылы тұсындағы аңғары м, орташа тереңдігі 0,2 0,7 м, ең терең жері 1,2 м. Жылдық орташа су ағымы 2,63 м3/с. Ақсай және оның салаларынан сел жүріп тұрады. Осындай ірі селдің бірі 1921 жылы Ақсай өзенінің бойымен өткен. Сел жүргендегі су шығымы 307,0 м3/с-қа жеткен. Басты салалары: Ақсай, Тастыбұлақ, Ойжайлау, Қырғауылды. Суын елді мекендер егін суғаруға пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Қарасай ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 6861A''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64086, NGC 6851A, ESO 233-25, AM 2002-480. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6860''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6860 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64166, ESO 143-9, AM 2004-611, IRAS20044-6114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6860 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6861''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64136, IC 4949, ESO 233-32, AM 2006-483, IRAS20037-4830. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6855''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6855 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64116, ESO 185-63, AM 2002-563. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6855 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6854''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64080, ESO 185-61, AM 2001-543. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6854 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6846''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 17 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6846 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6861B''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64094, ESO 233-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6859''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1852 жылы 24 қарашада Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6859 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6859 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6849''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6849 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64097, ESO 339-32, MCG -7-41-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6849 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6861D''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64153, ESO 233-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''Ақсай''' Оңтүстік Үстірт кемерінің солтүстігіндегі өзек. Маңғыстау облысы Қарақия ауданында. қарай тармақталып бітетін сайдың ұзындығы 30 км, ені 0,5 2,5 км. Кемерінің биіктігі төменгі бөлігінде жарқабақтанып 60 м-ге дейін жетеді. Сай табанында көктемгі қар, жауын-шашыннан пайда болатын құрғақ арна жатыр. ==Ішкі сілтемелер== Қарақия ойысы == Дереккөздер == Санат:Қарақия ауданы географиясы 
'''NGC 6861C''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64107, ESO 233-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6861E''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861E деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64216, ESO 233-42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861E нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6856''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 24 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6856 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6867''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6867 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64203, ESO 186-6, AM 2006-545, IRAS20065-5455. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6867 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6869''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 26 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63972, UGC 11506, MCG 11-24-4, ZWG 324.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6869 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6862''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6862 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64168, ESO 186-2, IRAS 20049-5632. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6862 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6872''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6872 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64413, ESO 73-32, VV 297, AM 2011-705, IRAS20115-7055. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6872 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6858''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 29 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6858 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6858 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6863''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 25 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6863 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: star chain. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6863 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6861F''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 30 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6861F деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64219, ESO 233-43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6861F нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''Ақсай бөгені ''' Алматы облысы Қарасай ауданы жерінде, Ақсай өзені бойында орналасқан. == Гидрологиялық сипаты == Аумағы 0,5 км², суының көлемі 2,7 млн. м3, пайдалы көлемі 2,4 млн. м3. Бөгеннің ұзындығы км-ге жуық, енді жері 0,8 км, орташа тереңдігі 1,56 м, ең терең жері 2,1 м. Жалпы су шығымы 20 м³/с. Бөгеннің ұзындығы 13,1 м, биіктігі 1,75 м. Бөгетте секундына 1,5 м³ су жіберетін реттеуіш орнатылған. Суы қаңтар ақпан аралығында қатады. Бөгеннен Ақсай-қарғалы суғару жүйесі бастау алады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы гидрографиясы 
'''NGC 6871''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6871 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6871 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6870''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6870 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64197, ESO 233-41, AM 2006-483, IRAS20065-4826. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6870 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6865''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6865 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64089. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6865 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6874''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 15 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6874 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6874 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6866''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 23 шілдеде Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6866 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6875A''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6875A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64240, ESO 284-24, IRAS20084-4617. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6875A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6877''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6877 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64457, ESO 73-36, AM 2014-710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6877 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6875''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64296, ESO 284-28, AM 2009-461, IRAS20096-4618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6875 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6873''' Жебе шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6873 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6873 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жебе (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6868''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6868 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64192, ESO 233-39, AM 2006-483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6868 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''Ақсай бұлағы''' Батыс Қазақстан облысы Бөрілі ауданындағы Қазақстан темір жол станциясынан солтүстік бағытта 10 км жерде орналасқан жер асты су көзі. Сулы қабаттың қалыңдыдығы 10 15 м. Ұңғымадағы су шығымы 21,7 дм³/с. Тұщы суының минералдары г/дм3. Бұлақ суы Ақсай қаласының кәсіпорындарын сумен қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. ==Ішкі сілтемелер== Жер асты суы Тұщы су ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан бұлақтары Санат:Батыс Қазақстан облысы 
'''NGC 6881''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 25 қарашада Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6881 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 74+2.1, CS=16.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6881 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6885''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6882, OCL 152, with 20 Vul. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6885 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6880''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64479, ESO 73-37, AM 2013-710, IRAS20142-7100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6880 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6887''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64427, ESO 186-27, AM 2013-525, IRAS20135-5257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6887 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6886''' Жебе шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 17 қыркүйекте Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6886 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 60-7.2, CS=15.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6886 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жебе (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6879''' Жебе шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы мамырда Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6879 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 57-8.1, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6879 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жебе (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6883''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6883 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6878A''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6878A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64314, ESO 284-29, MCG -7-41-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6878A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6876A''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6876A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64222, IC 4945, ESO 73-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6876A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6878''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6878 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64317, ESO 284-31, MCG -7-41-15, IRAS20104-4440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6878 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''Ақсайит''' ''ақсаит'' бораттар тобына жататын минерал, магнийлі бораттың сулы оксиді. Химиялық формуласы: MgB6O105H2O. Табылған орнымен аталынған (1962). Ромбылық призма түрінде кристалданады. Ірілеу кристалдарының түсі ақшыл сұр, ұсақтары түссіз. Қаттылығы 2,5; меншікті салмағы 2,01 г/см3. Галоидты шөгінділердің арасында кездеседі. Ақсайит Қазақстанда алғаш ашылған сирек кездесетін минералдардың бірі. ==Ішкі сілтемелер== Галоид Кристал ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Химия 
'''NGC 6888''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1792 жылы 15 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 203, Sh2-105, Crescent nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6888 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6876''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6876 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64447, ESO 73-35, AM 2014-710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6876 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6891''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 қыркүйекте Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 54-12.1, CS=12.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6891 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6889''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64464, ESO 186-29, IRAS20151-5406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6889 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6884''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 20 қыркүйекте Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6884 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6766, PK 82+7.1, CS=15.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6884 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6895''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 30 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6895 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6895 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6882''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан III2p типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6882 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 6885, OCL 152, with 20 Vul. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6882 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6892''' Жебе шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 19 шілдеде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6892 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6892 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Жебе (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6894''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6894 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 69-2.1, CS=15.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6894 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6900''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64530, MCG 0-52-1, MCG -1-52-1, IRAS20189-0243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6900 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
суғару жүйесі''' Алматы облысы Қарасай ауданында Ақсай және Қарғалы аудандары аумағында орналасқан. Жалпы ұзындығы 33 км. Су жүйесі 2,5 мың га жерді суғарады және суландырады. Ақсай-Қарғалы суғару жүйесі бірімен-бірі байланысқан бірнеше шағын каналдардан тұрады. Бастылары: Аққарғалы (ұзындығы 23,7 км, су шығымы 1,77 м³/с), Қаскелең (су шығымы 0,88 м³/с), Бесоба (0,07 м³/с), Көкөзек (0,5 м³/с) және суды таратып реттеп отыратын Мыңжылқы каналы (0,6 м³/с). Су жүйесі Қарасай ауданының және Алматы қаласының маңындағы елді мекендер шаруашылықтарын сумен қамтамасыз етеді. ==Ішкі сілтемелер== Су жүйесі Канал ==Дереккөздер== Санат:Алматы облысы Санат:Қазақстан суару жүйелері 
'''NGC 6896''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 16 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6896 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6896 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6893''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6893 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64507, ESO 234-6, FAIR 537, AM 2017-482, IRAS20172-4824. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6893 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6898''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6898 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64517, MCG -2-52-2, IRAS20183-1231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6898 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6902A-2''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6902A-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64576, ESO 285-4A, MCG -7-41-32, AM 2019-442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6902A-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6890''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6890 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64446, ESO 284-54, MCG -7-41-23, IRAS20148-4457. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6890 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6897''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6897 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64513, MCG -2-52-1, IRAS20182-1224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6897 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6901''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6901 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64552, IC 5000, UGC 11542, MCG 1-52-2, ZWG 399.2, IRAS20199+0616. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6901 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6902''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64632, IC 4948, ESO 285-8, MCG -7-42-2, AM 2021-434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6902 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6902B''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6902B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64580, ESO 285-5, MCG -7-41-33, AM 2019-442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6902B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6899''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64630, ESO 234-22, FAIR 896, IRAS20207-5035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6899 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''Ақсай минералды суы ''' Алматы қаласынан батысқа қарай 13 км жерде, Төменгі Каменка ауданы маңында орналасқан шипалы жер асты суы. Ол 1900 2600 тереңдіктегі палеоген және неоген сулы қабаттарында таралған. Ақсай минералды суының химиялық құрамы хлорлы келеді. Суы арынды. Нөмірі 5-Т ұңғымасынан атқылап шығатын судың секундтық мөлшері 11 л, температурасы 55,5°С, минералды 6,1 г/л. Суының құрамында бром (12,5 мг/л), фтор (2,9 мг/л), йод (1,34 мг/л) және кремний қышқылы (52 мг/л) бар. Суында еріген газ негізінен азоттан (80,5 84,0%) тұрады. ''Ақсай минералды суы'' Алматы қаласының төңірегінде орналасқан санаторийлер мен ауруханаларда қол-аяқ буындарын, асқазан-ішек, жүйке, гинекология ауруларын емдеуде қолданылады. ==Ішкі сілтемелер== Ақсай өзені Санаторий ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан минералды сулары 
'''NGC 6902A-1''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6902A-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64575, ESO 285-4, MCG -7-41-32, AM 2019-442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6902A-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6907''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64650, ESO 528-3, MCG -4-48-6, UGCA 418, IRAS20221-2458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6907 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6905''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6905 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 61-9.1, CS=13.5, Blue flash nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6905 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6909''' Телескоп шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6909 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64725, ESO 285-12, AM 2024-471. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6909 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6904''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 18 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6904 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6904 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6903''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 14 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6903 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64607, ESO 596-29, MCG -3-52-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6903 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6906''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6906 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64601, UGC 11548, MCG 1-52-3, ZWG 399.6, IRAS20211+0616. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6906 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6915''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 24 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6915 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64729, IRAS20251-0314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6915 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6910''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6910 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 181. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6910 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6921''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6921 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64768, UGC 11570, MCG 4-48-1, IRAS20264+2533. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6921 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''Ақсай мұздығы''' Іле Алатауындағы аңғарлық мұздық. == Географиялық орны == Алматы облысы Қарасай ауданы Ақсай өзенінің бастауында орналасқан. Жалпы аумағы 1,3 км2, ұзындығы 2,0 км, жерінің аумағы 1,1 км2, оның ішінде абляция аумағы 0,9 км2. Фирн (мұзқар) сызығы 3860 биіктіктен өтеді. Ақсай мұздығының батысында Шнитников мұздығы жатыр. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы 
'''NGC 6912''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 14 тамызда астроном Holden Edward Singleton ашқан болатын және NGC каталогында 6912 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64700, ESO 596-38, MCG -3-52-8, IRAS20240-1846. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6912 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6919''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64883, ESO 285-27, MCG -7-42-11, IRAS20282-4423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6919 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6918''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64851, ESO 234-40, FAIR 345, IRAS20272-4738. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6918 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6914''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 29 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6914 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6916''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1887 жылы 26 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6916 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64600, UGC 11554, MCG 10-29-4, ZWG 304.4, IRAS20224+5810. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6916 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6908''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Superimp. on NGC 6907. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6908 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6911''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64485, UGC 11540, MCG 11-24-6, ZWG 324.7, ZWG 325.1, IRAS20191+6634. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6911 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6917''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамыздас астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6917 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64715, UGC 11563, MCG 1-52-7, ZWG 399.10, IRAS20249+0755. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6917 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6925''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 31 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64980, ESO 463-4, MCG -5-48-22, AM 2031-320, IRAS20312-3209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6925 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6923''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 31 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64884, IC 5004, ESO 462-29, MCG -5-48-17, AM 2028-310, IRAS20285-3100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6923 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''Техас''' (, АҚШ-тың оңтүстігіндегі, халық саны және жер көлемі бойынша екінші орындағы штат; құрлық штаттарының арасында ең үлкен жер аумағына ие. Атауы Каддо тіліндегі «Tejas» “''достар''” яки деген сөзге негізделген. Техас Америка Құрама Штаттарының орналасқан, оңтүстігінен Мексикамен, батысынан Жаңа Мексикамен, солтүстігінде Оклахомамен, Арканзаспен, шығысынан Луизиана штаттарымен шектеседі. Техастың жер көлемі 268,820 шаршы миль (696,200 шаршы километр), халқының саны 25,1 миллион адамды құрайды. == Штат туралы == Испанияның отаршылдық саясаты кезінде штат '''Nuevo Reino de Filipinas La Provincia de Texas''' атауымен белгілі болды. Бұл атауды бірінші қолданған адам '''Antonio Margil de Jesús''' болып, ол 1716 жылы 20-шілдеде Мексика вице-короліне хат жазғанда осы атауды қолданады. Бұл атау күнделікті өмірде көп қолданыста болмағанымен, 1800 жылдардың аяқтарына дейінгі ресми құжаттарда көп кездесіп тұрады. Хьюстон Техастағы ең үлкен және АҚШ-тағы төртінші үлкен қала болып есептеледі. Ал Сан-Антонио болса, штаттағы екінші және мемлекеттегі жетінші үлкен қала. Сол сияқты Даллас-Форт Уэрт және Үлкен Хьюстон АҚШ метрополитендік аймақтардағы төртінші және алтыншы орындарда тұрады. Одан басқа ірі қалалар Эл Пасо және Остин сияқты үлкен қалалар болса, штат орталық қалалары болып есептеледі. Техастың тәуелсіз Республика екендігінің және Мексикамен азаттық үшін күресуінің белгісі ретінде штатты “'''Жалғыз жұлдызды штат'''” деп атайды. Сондықтан "Жалғыз жұлдыз" бейнесін Техастың туында және штат таңбасында да кездестіруге болады. == Техас штатының ресми нышандары мен символдары == гүлі (bluebonnet) (1901 жылы белгіленген) File:Flag of Texas.svg|Техас туы (1839 жылы) File:Seal of the Republic of Texas Республикасы таңбасы (1839 жылы) штаты таңбасы (1845 жылы) штаты таңбасының өзгеруі (1961 жылы) File:Coat of arms of the Republic of Texas.svg|Техас Республикасы мемлекеттік ел таңбасы (1839 жылы) штаты ел таңбасы (1993 жылы) File:State military crest of гвардия (1924 жылы) File:Carya талы () (1906 жылы) edit.jpg|Штат құсы () File:Dasypus майда сүт қоректісі () ірі сүт қоректісі() иті() (2005 жылы) аспаздық құралы () тағамы () талшығы және тоқымасы (мақта) жемісі Техастық грейпфрут шөбі () жәндігі () музыкалық аспабы (гитара) молекуласы() жаңғағы () бұрышы () өсімдігі () қабыршағы () кемесі () жеке спорты () командалық спорты (Америкалық футбол == География == Балконас Фолт сияқты аймақтық және геологиялық ерекшеліктеріне қарай Техаста мемлекеттің оңтүстігіндегі және жерлерге ұқсас әр түрлі ландшафттар кездеседі. Техас көбінесе оңтүстік-батыс құмды шөлдермен байланысып, штат жалпы аймағының 10%-дан азырақ бөлігін құмдықтар иелейді. Халық көп шоғырланған орталықтардың көбісі бұрынғы жайылма, шалғын, орман, жиектердің аймақтарында орналасқан. Штат бойлап шығыстан батысқа қарай саяхат қылсақ, жағалық батпақтармен қарағайлы ормандардан, жазықтармен биіктерден және соңында Биг Бэнд шөлдерімен тауларынан тұратын ландшафттарды байқауымызға болады. Гвадалупе таулары Техас 268,820 шаршы миль (696,200 километр) аумағымен АҚШ-та Аляскадан соң, екінші орында тұрады. Ол аймағы бойынша Франциядан 10% үлкенірек болса, ал Германия немесе Жапония сияқты елдерден дерлік екі есе артық. Егер Техас ел болғанында, Чили және Замбиядан соң 40-орында тұрар еді. Хилл өлкесі Генри(Хенри) көлі Техас АҚШ-тың оңтүстік орталығында орналасқан. Штаттың үш шекарасы өзендермен тұтасқан. Рио-Гранд оңтүстікте Мексиканың Чиуауа, Коауила, Нуэво-Леон Тамаулипас штаттарымен шекара жасайды. Қызыл өзен болса солтүстікте Оклахома және Арканзаспен шекара жасайды. Сабин өзені болса шығыста Луизиана штатымен шекара жасайды. 10 климаттық аймағы, 14 қыртыс аймағы және 11 ерекше экологиялық аймақтарымен регионалдық әр түрлі қыртыс, топография, геология, шөгулер, өсімдік және жануарлар қауымдастығымен проблемаға айналады. Техаста 3700 атаулы тасқындар және 15 ірі өзендер бар. Осы өзендердің ең ірісі Рио-Гранд. Басқа да Пекос, Брезос, Колорадо және Ред-Ривер сияқты өзендер болса Оклахомамен шекарада орналасқан. Әйтседе Техаста табиғи көлдер болғанымен Техастықтар 100-ден аса жасанды су сақтағыштар орнатты. Техастың аумағы және бірегей тарихы оның аймақтық жабдықтарын даулы етіп тұр. Құқық бойынша ол Оңтүстік немесе Оңтүстік-Батыс мемлекеттік болуы керек не екеуі де бірден болуы мүмкін. === Геология === Ллано Эстакоданың көленкеленген рельеф картасы Пало Дуро каньоны Техас Мексиканың батысындағы Сьерра-Мадреге қарама-қарсы оңтүстігінде аяқталатын Ұлы тегістердің ең оңтүстік бөлігі болып табылады. Континенттік қыртыс кең континенттік өлке және транзиттік қыртыс арқылы Мексика бұғазының мұхиттық қыртысқа айналатын тұрақты кратон Mesoproterozoic ды қалыптастырады. Техастағ ең ескі тау жоталары басталып, 1600 миллион жылды құрайды. Бұл Кембрияға дейінгі магмалық және метафоралық тау жоталары мемлекеттің көп бөлігі негізінде жатыр және ол үш орында өз көрінісін тапқан: Ллано өрі, Ван Хорн және Эл Пасоға жақын Франклин тауларында. Көптеген осы ескі таулар шөгінді тау жыныстарын құрайды. == Климат == Техастағы жылдық орташа жауын-шашын мөлшері Техастағы жылдық орташа температура Техас үлкен аймағы болғандықтан және көп зоналардың қиылысында климаты құбылмалы болып келеді. Мемлекеттің Панхендл бөлігінде Солтүстік Техасқа қарағанда қыс суығырақ келеді, ал бұғаз жағаларында болса қыс қоңыржай болып келеді. Техаста тұндырулар мысалында көп өзгерістер кездеседі. Штат батыс бөлігі Эл Пасода жылдық жауын мөлшері дюймды (200 мм) құраса, ал оңтүстік-шығыс бөлігі Хьюстонда болса жылдық жауын мөлшері 54 дюймды (1400 мм) құрайды. Солтүстік орталық аумақ Далласта жылына бір қалыпты 37 дюйм (940 мм) болып есептеледі. Қар жылына Техастың батыс жағындағы Панхендл және таулы аймақтарда көп мәрте жауса, Солтүстік Техаста жылына бірнеше мәрте, ал Орталық және Шығыс Техаста болса бірнеше жылда бір-ақ рет жауады. Кездейсоқ жағдайлардан тысқары Сан-Антонионың оңтүстігінде және жағалауларда қар сирек жауады. 2004 жылы Жаңа жыл қарсаңында боран болғанда Кингсвиллдің оңтүстігіне қар жауғанда, желтоқсандағы орташа температура 65° градусты құрады. Максималдық температура жазғы кезде орташа есеппен Батыс Техас тауларында 80 °F(26 °C) градус болса, Рио Гранд алабындағы Галвестон аралында 100 °F(38 °C) градусқа дейін көтеріледі. Бірақ Техастың көпшілік аймақтарында бірізді жазғы жоғары температура 90 °F (32 °C) диапазонында болады. Түнгі жазғы температура 50 °F(14 °C) градустан (Батыс Техас тауларында) 80 °F(26 °C) градусқа дейін (Галвестонда) болады. Найзағай Техаста жиі ойнайды, әсіресе, шығыс және солтүстік бөлігінде. Штаттың солтүстік аудандарын Торнадо шайып кетеді. АҚШ-тағы Торнадолардың басым бөлігі осы Техас аймағында болып, ол жылына орташа есеппен 139 рет. Олар көбінесе Техастың солтүстік бөлігіне және Панхендлге көбірек соғады. Торнадо негізінен штатта сәуір, мамыр және маусым айларында жүз береді. 1915 жылдағы Галвестондағы дауылдың зияны Америка тарихындағы ең күшті қиратушы дауылдардың бірнешесі осы Техасқа қарай келген. 1875 жылы Индианоледегі дауыл 400 адамды өмірден алып кеткен болса, 1886 жылдағы дауыл болса бүкіл бір қаланы қырып жіберді. Бұл оқиғалар Галвестонға негізгі порт қала болуына мүмкіндік берді. 1900 жылдағы Галвестон дауылы бір қаланы тазалап шамамен 8000 адамды қырып (мүмкін толық 12000 адам), АҚШ тарихындағы ең үлкен өлім апаты болып есте қалды. Техастағы басқа да дауылдар 1915 жылы Галвестон дауылы, 1957 жылы 600-ден астам адам өлген Одри дауылы, 1961 жылы Карла дауылы, 1967 жылы Беула дауылы, 1983 жылы Алисия дауылы, 2005 жылы Рита дауылы және 2008 жылы Дауылды Иконоскоп. Техас АҚШ-та көптеген парникте өндірілетін газдарды шығарады. Штат жылына дерлік 1.5 триллион фунт (680 миллиард кг) көмірқышқыл газын шығарады. Тәуелсіз ел ретінде Техас дүние жүзі бойынша парникте өндірілетін газ көлемі бойынша жетінші орынды алған болар еді. Мемлекеттің осындай газды шығаруының себебі көмір көптігінен және тазалаушы, өңдеуші өндіріс орындарының көп болуынан болып табылады. == Тарихы == «Техастағы алты ту» атауы штат аумағындағы басшылық еткен халықтарды білдіреді. Испания Техас аймағында басшылық еткен алғашқы Еуропалық ел. Франция Техаста қысқа мерзімді отаршылдық саясатын жүргізеді. Мексика болса бұл өңірді 1836 жылға дейін, яғни Техас Республика ретінде тәуелсіздік алғанша өз бақылауында ұстайды. 1845 жылы штат АҚШ-қа 28-штат ретінде қосылады. Мемлекет аннексиясы 1846 жылы Мексика-Америка соғысының басталуына себепші болды. 1861 жылы Техас АҚШ құрамынан шығып, Америкадағы Азаматтық соғыс кезінде Америка штаттары кіруін жариялады. Соғыстан соң Одақ аяқ тұруына дейінгі ұзақ мерзімде штат экономикалық құлдырау кезеңін бастан кешірді. Азаматтық соғыстан соң Техаста дамыған бірден-бір өндіріс мал шаруашылығы еді. Штат көп жылдар бойы шаруашылықтың орталығы болған соң, Техасты көбінесе ковбоймен байланыстырады. === Еуропаға дейінгі уақыт === Техас Солтүстік Америкада Колумбқа дейінгі екі ірі мәдениет ортасында болды: олар оңтүстік-батыс және жазық аймақтар. Археологтар осы аймақтарда үш ірі жергілікті мәдениеттің болғандығын және олар Еуропамен дейін жоғары дәрежеде дамығанын анықтаған. Олар: *Пуэбло Рио Грандтың жоғары бөлігіндегі аумақ болып, Техастың батысында орналасқан; *Миссисипи мәдениеті, Оба құрылысшылары деп те аталады. Ол Техастың шығыс бөлігіндегі Миссисипи өзені аңғары бойында жайылған. *Техас оңтүстігінде Мезоамерика өркениеті орналасқан. Теотиуаканың ықпалы Солтүстік Мексикаға 500 жылда өз шыңына жетіп, тек ғана 8-10 ғасырларда бәсеңдей түсті. Қазіргі таңда Техас аумағында еш бір мәдениет басыңқы болмағандықтан, көптеген адамдар осы штатқа қоныстанып жатыр. Техаста өмір сүрген америкалық тайпаларға Алабама, Апаче, Атакапан, Бидай, Каддо, Коавильтектер, Команчи, Чокто, Коасати, Хасинай, Хумано, Каранкава, кикапу, Киова, Тонкава және Уичито. Техас сөзі Хасинай тайпасының Каддо тіліндегі '''“táyshaʔ”''' сөзінен келіп шығып, “'''достар'''” және дегенді білдіреді. Америкалық тайпалар жаңадан келушілерге достық қарым-қатынаста болып, ал жауынгерлері болса, штатқа келген Еуропалық зерттеушілермен көшіп келушілер тағдырына қарсы болды. Тату тайпалар жаңадан келгендерге байырғы дән мәдениетін қалай өсіруді, тамақ жасауды және аңға қалай шығуды үйретті. Ал жауынгер тайпалар болса, өздерінің шабуылдары және Еуропалықтардың өмірін өте мүшкіл және аса қауіпті халге жеткізді. === Отаршылдық саясаты === Техас аумағында басшылық еткен елдер тулары Техасқа байланысты ең алғашқы тарихи құжат Мексика бұғазы жағасының картасы болып, ол карта 1519 жылы Испания зертеушісі Алонсо Альварес де Пинада жасаған. Тоғыз жылдан соң кемеде апатқа ұшыраған испан зерттеушісі Альвар Нуньес Кабеса де Вака және оның жолдасы штатқа алғашқы аяқ басқан еуропалықтары болды. Еуропалық күштер 1685 жылы кездейсоқ штатқа келмейінше Техасты елемеген болатын. Рене Роберо Кавелье де ла Саленің жаңылыс есептеуінің себебінен ол отарды Миссисипи аумағында емес, Матагорда бұғазындағы Сент-Люис фортында орнатты. Отаршылдық саясаты қиын жағдайдан және жергілікті халықтардың қолынан өлгенге дейін төрт жыл ғана жалғасты. 1690 жылы Францияның Шығыс Техаста бірнеше миссиялар атқаруы арқылы бәсекелестік танытуы Испанияға қатер салды. After Native American resistance, the Spanish missionaries returned to Mexico. Америкалық индейстердің қарсылығынан соң, испандықтар Мексикаға қайтуына мәжбүр болды. Франция Луизиана штатының көпшілік оңтүстік бөлігіне көшіп келгенде, 1716 жылы Испания үкіметі Шығыс Техаста жаңа миссиялар орындаумен Франция еліне жауап қайтарды. Екі жыл өтіп бірінші испандық азаматтық қоныс ретінде Сан-Антониоға негіз салды. Дұшпан жергілікті тайпалар және Испания отарларына дейінгі қашықтық көшіп келушілердің Техасқа көшу ойынан айнытты. Сондықтан ол Жаңа Испанияның ең аз халық шоғырланған аумағы болды. 1718 жылғы Техас картасы 1749 жылы Липан апачилерімен бейбітшілік келісім-шартына отырған Испания көпшілік тайпалардың Команчи, Тонкава, Хасинайлардың ызасын келтірді. 1785 жылы Команчи Испаниямен келісімге қол қойып, Липан апачилерімен Каранкава тайпаларының жеңіске жетуіне көмектесті. Көптеген миссиялармен дін қызметкерлері жақсы өзгерістер алып келді. 18 ғасырдың соңына қарай кейбір тайпалар ғана христиан дінін қабылдаған жоқ. 1803 жылы АҚШ Луизиананы Франциядан сатып алғанда, келісім шартқа Техас та кіретіндігін айтып тұрып алды. 1819 жылы Жаңа Испаниямен АҚШ ортасындағы шекара ретінде Сабина өзені болып табылды. Жаңа жерге ұмтылған АҚШ-тан көшіп келушілер келісім-шартты мойындаудан бас тартты. Бірнеше теңіз қарақшылары армияны Техасқа қарсы қайрады. Стефен Ф. Остин 1821 жылы азаттық үшін Мексика соғысы Мексиканың бір бөлігі болған Техас аумағында болып өтті. Халқының аздығы үшін Мексика бұл аймақты Коахила және Техас мемлекетінің бір бөлігіне айналдырды. Команчилердің шабуылын жоқ қылу үмітінде Техас Мексика және Испания сыртынан көшіп келетін халықтарының кіруіне рұқсат беріп, иммигрант саясатын босатты. Мексикалық көшіп-қону жүйесі кезінде көпшілік жерлер эмресиоларға, яғни АҚШ, Еуропа және Мексикадан көшіп келушілерге жұмыс беретін адамдарға бөліп берілді. Бірінші грант Моисей Остинға берілді, ал ол өлген соң баласы Стивен Остинға қалды. 1822 жылы Остиннің көшіп келушілері, Ескі үш жүз мың, Бразос өзенінің бойларын мекендеді. Қалған жиырма үш эмпресиорлар көшіп келушілерді штатқа алып кірді. Олардың көпшілігі АҚШ мемлекетінен болды. Техас халқы қарқынмен өсті. 1825 жылы Техас халқы шамамен көпшілік мексикан текті адамдармен қоса 3.500 адамды құрады. 1834 жылға келіп Техас халқы шамамен 37,800 адамға жетті, олардың тек ғана 7,800 халқы мексикан текті болды. Көпшілік иммигранттар Мексикалық заңдарын жақтырмады, әсіресе құлшылыққа қарсы болған заңды құптамады. АҚШ-тың Техасты сатып алуымен тіркесіп, Мексика үкіметі АҚШ-тан көшіп келушілерге тыйым салуды шешті. Баж салығы туралы жаңа заңдар түпкілікті Мексика азаматтарының және жақында көшіп келген иммигранттардың да наразылығына ұшырады. 1832 жылы ұйымдастырылған Анауак Бұзылыстар атты Мексика заңдарына қарсы ашық көтеріліс болып, ол Мексикадағы ұлт президентіне қарсы көтеріліске ұқсады. Техастықтар федералистер жағында ағымдағы үкіметке қарсы тұрып, Шығыс Техастан барлық Мексикалық әскерлерді қуып шықты. Олар бақылаудың жоқтығынан пайдаланып, көбірек саяси тәуелсіздікті насихаттады. 1832 жылы Конвенцияда Техастықтар кездесіп, басқа проблемалардың ішінде тәуелсіздік алуды талап етуді талқылады. Техастықтар келесі жылы 1833 жылғы Конвенцияда да өз әрекеттерін қайталады. === Республика === Мексикалық генерал Санта Аннаның Сан Хасинто шайқасында берілуі 1836-1845 жылдары Техас Республикасы Мексика төңірегінде шиеленісушілік федералистермен централистер арасында жалғаса берді. 1835 жылдың басында сергек Техастықтар Корреспонденция және Қауіпсіздік Комитеттерін құрды. 1835 жылдың соңындағы тәртіпсіздіктер Гонсалес жанындағы соғыста қарулы қақтығысқа алып келді. Бұл Техас төңкерісі болуына алып келді және келесі екі айда Техастықтар аймақта Мексика жасақтарын сәттілікпен жеңді. Техастықтар уақытша үкіметті құратын Кеңеске делегаттарды сайлады. Уақытша үкімет тез арада күрестерден тарқалып кетіп, 1836 жылдың бастапқы екі айында Техас ешқандай басқарусыз қалды. 1850 жылы Техас солтүстік-батыс шекарасының жобасы Осы саяси бытыраңқылық кезінде Мексика президенті Антонио Лопес де Санта-Анна көтерілісті тоқтату үшін жеке өзі армияны аяққа тұрғызды. Мексикалық экспедиция басында сәтті өтті. Генерал Хосе де Юрреа Голида қырғынында Техастықтардың барлық қарсылықтарын жеңді. Санта Анна күші он үш күндік қоршаудан соң Аламо жанындағы шайқаста Техас әскерлерін қырып тастады. Жеңіліс туралы жаңалық Техас штатына көшіп келушілер арасында байбалам туғызды. 1836 жылында болған Кеңесте сайланған делегаттар тез 2-наурызда '''Техас Республикасы болу туралы Тәуелсіздік қол қойды. Уақытша шенеуніктер сайланған соң, Кеңесті тарқатып жіберді. Жаңа үкімет Мексика армиясынан қашып келген Техастық көшіп келушілерге '''Ранэуей Скрейп''' ('''Тізгінсіз Сызат''') деген жерде қосылады. Бірнеше апталық шегінуден соң '''Сэм Хьюстон''' басшылығындағы Техас Армиясы шабуыл жасап, Сан-Хасинго жанындағы соғыста Санта Анна күштерін жеңді. Санта Анна тұтқынға түсіп, соғыс аяқталғаны туралы Веласко келісіміне қол қоюға мәжбүр болды. Техас тәуелсіздігін алған кезде, жаңа Республикадағы екі фракция арасындағы арасындағы саяси күрестер өршелене түсті. Б. Мирабо Ламар басшылығындағы Ұлттық фракция Техас тәуелсіздігінің жалғасуын, тұрғылықты америкалықтарды қуып шығуды және Республиканы Тынық мұхитына дейін кеңейтуді қолдап қуаттады. Сэм Хьюстон басқарған олардың қарсыластары Техасты АҚШ-қа аннексия қылуға және жергілікті бейбітшілікті амал асыруды қалады. Фракциялап арасындағы қарсылықтар Техас Архив соғысы деген атпен сипатталады. Мексика 1842 жылы Техасқа екі кіші экспедиция жіберді. Сан-Антонио қаласы екі рет қамалға алынып, Техастықтар Доусон қырғыны шайқасында жеңіске жетті. Осындай сәттіліктерге қарамай Мексика Техастағы өз күшін көрсете алмады, ал Республика өмір сүруін жалғастыра берді. Республиканың өзін қорғай алмауы АҚШ-қа Техасты басып алу мүмкіндігін берді. === Мемлекетшілік === 1837 жылдың басында Республика АҚШ-пен аннексия орнатуға келісімге келу үшін бірнеше мәрте тырысып көрді. Республикадағы Ұлттық фракция мен АҚШ-тағы аболиционистік оппозиционерлер Техастың одаққа кіруін бәсеңдетті. Ақырында 1844 жылы сайлауда Жеймс К. Полк жеңген кезде, Техас Одаққа қосылды. 29-желтоқсан 1845 жылы Конгресс Техасты АҚШ-қа қүрамдық бөлігі штат ретінде қабылдады. Техас АҚШ құрамына кіргеннен соң, Мексика АҚШ-пен дипломатиялық орнатты. АҚШ Техастың шекарасы Рио Грандқа созылатынын талап етсе, Мексика өз кезегінде Нуесес өзеніне дейін созылатынын айтты. Алдыңғы Техас Республикасы өз шекарасын кеңейтуді кұшейтпесе де, АҚШ-тың бұлай жасауға әскери күші де, саяси көз-қарастары да жетерлі еді. 13-қаңтарда, 1846 жылы президент Полк Рио Грандтің оңтүстік бөлігіне генерал Зачари Тейлорды тағайындады. Бірнеше ай өткен соң, Мексика әскерлері Торнтон қорғанысы деп аталатын тартысты жердегі АҚШ атты әскерлеріне қарсы бет алып, соғысының басталуына себепші болды. Алғашқы шайқастар Техас аймағында болып өтті: олар Техас форты қамалы, Пало Алто соғысы және Ресака де ла Палма соғысы. Бірнеше сериялы жеңістерден соң, Гвадалупе Хидалго келісімі екі жылдық соғысы аяқтап берді. Келісім бойынша АҚШ Мексикаға 18,250,000 АҚШ долларын беріп, есесіне Техасқа даусыз басқару құқығын алды. Сонымен бірге 1848 жылы қазіргі уақытта көпшілік Американың оңтүстік-батысы есептелетін Мексикан мүлкін де алып, Техас шекаралары Рио Грандта орнатылды. 1850 жылғы келісім Техасты қазіргі қалпына келтірді. Ескі Республиканың 1,000,000 қарызы орнына Техас жерлерін федерал мемлекетке берді, бұл жерлер кейінірек қазіргі уақыттағы Жаңа Мексиканың жартысын, Колорадоның үштен бірін, және де Оклахоманың, Канзастың, Вайомингтың кейбір бөліктерін құрады. Соғыстан соң Техастың мақталы жерлеріне мигранттар ағылып келді. === Азаматтық соғыс және қайта құру === Азаматтық соғыс ескерткіші. Галвестон. Техас 1860 жылғы сайлаудан соң, Техаста қайтадан соғыс басталды. Авраам Линколнның сайлауы бес Төменгі Оңтүстік штаттар мақұлдаған Одақтан шығу туралы Оңтүстік Каролина Декларациясының пайда болуына алып келді. 28-қаңтарда 1861 жылы Остинда Одақтан шығу туралы Штат Конвенциясы ашылды. 1-ақпанда 166-8 дауыс нәтижесінде Конвенция АҚШ-тан шығу туралы Заңды қабылдады. 23-ақпанда 1861 жылы Техас дауыс берушілері бұл Заңды ресмилестірді. 23-наурызда 1861 жылы Конфедерациялық Штаттар Конституциясын ратификациялап, Техас Конфедерациялық Штаттар құрамына кірді. Бастапқыда Одақтан шығуды барлық Техастықтар қолдамады, бірақ соған қарамастан Оңтүстіктегі жағдайды олар қолдады. Техастың ең күшті юнионисті Губернатор Сэм Хьюстон болды. Ол жағдайды шиеленістіріп алмау үшін президент Линколнның Одақ әскерлерін қызметте қалдыру жайлы екі ұсынысын бекер қылды. Хьюстон Конфедерацияға адалдық танытатындығын айтып ант бермегені үшін Губернатор лауазымынан алып тасталды. Америка Азамат соғысының ірі соғыс майдандарынан алыста Техас Конфедерация үшін көптеген ер-азаматтарын және құрбан қылды. Одақ әскерлері штаттың негізгі порты есептелетін Галвестонды басып алды. Техастың Мексикамен шекарасы сырлы есігі”''' деп аталды, себебі сауда-сатық Одақ блокадасын айналып өтіп осы шекарада болушы еді. Конфедерация Одақтың бұл жолды жабуды көздеген барлық ұрыныстарын жоққа шығарды. 1863 жылдың ортасында Одақ Миссисипи өзенін қолға алған соң, Техастың ресурс қоры ретіндегі штат дәрежесі төмендеп Броунсвилл жанында Техаста Палмито Ранч шайқасында Конфедерация жеңісімен аяқталды. Техас екі ай бойы Солтүстік Виргиния Армиясының берілуімен және басқаруды қолға алған Одақ генералы Гордон Грангер ортасында анархияда қалды. Қайта құрудың бастапқы айларында келеңсіздіктер болды. Ақиқи жариялаудан соң екі жарым жыл өтіп, генерал Гордон Грангер қол қойған Азаттық Декларациясының жариялануының құрметіне Жунтин болды. 1866 жылы президент Жонсон Техаста штаттық мемлекет қайта сақталатынын жариялады. Қайта құру талаптарына қарамай 1870 жылы Конгресс Техасты Одаққа қайта қабылдады. Ауыл-шаруашылық және еңбек қиындықтарымен штат күресетін қоғамдық өзгерістер жалғаса берді. === 20 ғасырдан қазірге дейінгі уақыт === Спиндлтоп 10-қаңтар, 1901 жылы Техаста алғашқы ірі мұнай байлығы Спиндлтоп Бомонттың оңтүстігінде табылды. Қалғандары Шығыс Техас, Батыс Техас және Мексика бұғазы жандарынан табылды. Ақырында Техаста '''“Ойл Бум”''' істелінді. Сөйтіп 1972 жылы мұнай өндірісі өз шыңына жетіп, оның күндік орташа есебі 3,000,000 баррелді құрады. Ұлы Депрессия және Далт Боул Азамат соғысына дейін қарқынмен көтерілген штат экономикасына жаман әсерін тигізді. Даст Боул жылдарында Тезастың қорқынышты соққы тиген жерлерінен мигранттар қашып кетті. Әсіресе осы кезеңде Техастағы Ұлы көшу кезінде қара нәсілділер штатты тастап, жұмыс табу мақсатында Солтүстік Америка және Калифорнияға қарай бет алды. 1942 жылы Техастағы зауыт жұмысшысы Екінші дүниежүзілік соғыс Техасқа жаман әсерін тигізіп, ақша әскери базалар құруға, снаряд жасайтын заводтарға, әскери тұтқындар сақтайтын түрмелерге және армия ауруханаларын салуға жұмсалды. Сондай-ақ, 750 000 жас жігіттер қызметке кетті, қалалар жаңа өндіріспен жоқ болды, коллеждер басқа қызметтерді атқарды және жүздеген, мыңдаған кедей фермерлер қайтпау үшін соғыстың көп жалақы төлейтін жұмыстарына кетіп қалды. 1960 жылдары Техас жоғары білім жүйесін заманға сай кеңейтіп дамытты. Штат жоғары білімге жан-жақты жоспар жасап, оның көпшілігі мұнай табысынан алынды және штаттағы институттарды тиімді басқару үшін штаттың орталық басқару бөлімі салынды. Осындай өзгерістер Техас мемлекеттік зерттеу қорларын ұтып алуына көп көмектесті. 22-қараша, 1963 жылы Далласта Президент Жон. Ф. Кеннедиге қастандық жасалынды. == Мемлекет және саясат == Қазіргі Техас констиуциясы 1876 жылы қабылданған. Басқа көп штаттарға ұқсап, бұл өз кезегінде билікті дұрыс ұйымдастыруға көмектеседі. Штаттың Билл құқықтары атты заңы мемлекеттік заңға қарағанда үлкенірек және Техас үшін жеке қосымшалар бар еді. === Штат үкіметі === Техас штаты Капитолы түнгі көрінісі Техас Губернаторының кейбір қызметтерін шектейтін көптеген атқарушы органдар жүйесі қалыптасқан. Штат басшысынан (министрінен) басқа сайлаушылар кандидаттары Губернатордан тәуелсіз халыққа жауапты болатын атқарушы шенеуніктерді сайлайды. Бұндай сайлау жүйесі партиялар арасында атқарушы органдарды бөліп тастады. Ресубликан партиясынан Ж. Буш Техас Губернаторы болып қызмет еткенде, Техаста Демократ Лейтенант Губернатор Боб Баллок болды. Атқарушы органдағы лауазымдар мыналар: Губернатор, Лейтенат Губернатор, Халық бюджеті басшысы, Жер комиссары, Бас прокурор, Ауыл-шаруашылық комиссары, Техас Темір жол Комиссиясының үш мүшелері, Білім бойынша штат Кеңесі және Штат басшысы (министрі). Штат Капитолындағы Техас және АҚШ тулары Техас штаты Капитолы күндізгі көрінісі Екі палаталы Техас заңшылық үкіметі 150 мүшесі бар Өкілдер Палатасынан және 31 мүшесі бар Сенаттан тұрады. Палата спикері Өкілдер палатасын басқарса, Лейтенант Губернатор Сенатты басқарады. Заңшылық үкіметінде екі жылда бір мәрте сессия шақырылады, бірақ штат Губернатор арнайы сессияларды қалаған уақытында шақыру құқығына ие. Штаттың бір қаржы жылы календарьда өткен жылдың 1-қыркүйегінен сол жылдың 31-тамызына дейін созылады. Сөйтіп, 2012 жылдың қаржылық жылы 2011 жылдың 1-қыркүйегінен 2012 жылдың 31-тамызына дейін созылады. Техастың сот жұйесі АҚШ-тағы ең қиын кешен болып, ол көптеген бөлімдерден және аралас құқық қорғаушылар тізімінен тұрады. Техаста екі сотқа жүгінуге болады: олар азамат актілер үшін Жоғары суд және Қылмыстық істер бойынша Техас суды. Қалалық сот орындарын басқа да сайлаушылар басқа салалардағы сот процестеріне судьялар сайлап, оларды Губернатор бос орындарға тағайындайды. 2009 жылы қазанда Техас елдің 442 атқаруында көшбасшы болды. Мемлекет қауіпсіздігі Техас бөлімінің Техас Рейнджерс Дивизиясы штат аймағында құқық қорғаушы заңды күш агенттігі болып есептеледі. Жылдар өте Техас Рейнджерс адам өлтіруден бастап саяси коррупцияға дейінгі қылмастырды ашты. Олар басып келуші полициялар және детективтер сияқты қызмет етіп, Губернатор қауіпсіздігін сақтады, және қашқындарды ұстап Республика үшін де, штат үшін де қарулы күш ретінде аянбай қызмет етті. Техас Рейнджерсті 1823 жылы бейресми түрде Стефен Ф. Остин ұйымдастырған болып, 1835 жылға келіп ресми түрде өз қызметін бастады. Техас Рейнджерс Техас тарихындағы көптеген маңызды оқиғалардың және Ескі Батыс (Old West) тарихындағы көп қылмысты жағдайлардың қатысушы болды. === Саясат === '''Техастағы президенттік сайлау нәтижелері''' Жыл Республикашылар партиясы Демократтар партиясы 2008 '''55.48%''' ''4,467,748 43.72% ''3,521,164 2004 '''61.09%''' ''4,526,917 38.30% ''2,832,704 2000 '''59.30%''' ''3,799,639 38.11% ''2,433,746 1996 '''48.80%''' ''2,736,166 43.81% ''2,459,683 1992 '''40.61%''' ''2,496,071 37.11% ''2,281,815 1988 '''56.01%''' ''3,036,829 43.41% ''2,352,748 1984 '''63.58%''' ''3,433,428 36.18% ''1,949,276 1980 '''55.30%''' ''2,510,705 41.51% ''1,881,148 Басқа оңтүстіктегі штаттардағы сияқты ақ нәсілділер Азамат соғысынан кейін Республикан партиясын жақтырмады және Демократтар партиясы Техас саясатын Қайта құру кезеңінің аяғынан 20-ғасырдың соңына дейін басқарып келді. Штат Республикашылар партиясының қорғанына айналды. Линдон Б. Жонсон Техастық саясатшы және АҚШ-тың 36-президенті Техастағы саяси атмосфера қаржылық және қоғамдық консерватизм кесірінен ақсап қалды. 1980 жылдан бері Техастық сайлаушылар Республикашылар партиясынан шыққан Президенттікке кандидаттарды қолдап қуаттады. 2000 және 2004 жылдары Джордж У. Буш Техасты 60,1% дауысымен жеңді, бұл жерде өзінің “'''сүйікті ұлы'''”ның кезінде Техас Губернаторы болғаны да көмектесті. 2008 жылы МакКейн штатты Бушқа қарағанда азырақ дауыспен, яғни 55% дауыспен жеңіске жетті. Остин да осылай Демократтарды жергілікті және штаттағы сайлауларда әлсіретіп жіберді. Техастың ауылдық және қала шетіндегі аймақтары дауыс беріп жатқан бір сәтте, Рио Гранд жанындағы графтықтар Демократтарды қолдап дауыс берді. Буш. Техастың 46-губернаторы (1995-2000 жылдары) және АҚШ 43-президенті (2001-2009 жылдары) 2003 жылы Республикашы Том Дэлей Конгресс облыстарының Техастағы сайлау округтарының шекараларын қайта қарауды басқарып, бұл жерлерді Нью-Йорк Тайм газетасы нағыз сайлау өш алған жері деп атады. “'''Техастық он бір'''” атты бір топ Демократтардың заң шығарушылары штатты осындай қиын жағдайдан алып шықты. Осындай қиыншылықтарға қарамай заң шығарушы үкімет картаны Республикашылар алып барды. Сайлау округтерін қай қару протестанттары ұлттық Жоғары сотқа Біріккен Латын Америкасы азаматтары және Перри істері бойынша жүгінді, бірақ іс Республикашылар пайдасына шешілді. 2010 жылғы жалпы сайлауларда Палатадағы және Сенаттағы көпшілігі Техас мүшелерінен болды. 111-АҚШ Конгрессіндегі 32 Техас Конгресстік штаттарының 23 болса, қалған Демократтардан болды. Техастың сенаторлары Кей Бейли Хэтчисон және Жон Корнин. 1994 жылдан бері еш бір Демократ штаттағы жоғары лауазымға отырған жоқ. Техастық Демократтардың қатысуы Шығыс және Солтүстік жақтағы Бомонт, Эл Пасо, Остин, Сан-Антонио, Даллас және Хьюстон сияқты қалалардағы азшылықты құрайтын топтардан тұрады. == Әкімшілік бөліністер == Техаста көпшілігі жалпыұлттық 254 графтықтар бар. Әр бір графтық төрт сайланған комиссарлардан тұратын Комиссарлардың Сот жүйесімен жұмыс істейді және графтық судьясы графтық аймағынан сайланады. Графтық үкіметі әлсіз қалалық кеңес сияқты жұмыс алып барып, себебі графтық судьясында вето билік жоқ, бірақ басқа комиссарлармен бірге дауыс бере алады. Сонда да Техас қызметтерді бөлісу үшін жергілікті отыруға қалаларға және графтықтарға рұқсат береді. Графтықтар ішкі заңдарымен шағымдана алмайды, олардың барлық заңдары қатаң түрде штатта жасап беріледі. Штатта графтықтарға біріккен немесе бөлектенген аймақтар, райондар жоқ. Графтық бөлектенген жерлерге шектеулі қызметтер көрсетеді. жалпы заңға немесе ішкі заңға бойсынуына қарай Муниципалитет ішкі заңын қаланың 5000 артық адамы заңға келіскен жағдайда ғана қабылдай алады. партиялардан тыс болып, сайлаулар мектеп басшылығы үшін және колледж аймақтары қоғамдастықтары үшін арналады. ==Экономика== Штаттағы экономикалық жағдай XX ғасыр басында мұнай кені ашылған кезде күрт өзгерді. инвестиция көмегімен XX ғасыр орталарында Техастағы экономика және жоғары технология дамыды. 2010 жылдан ол керегелі 500 компаниялардың жоғары бөлімінде өзінің өсіп бара жатқан өндірісімен, ауыл шаруашылық, мұнай-химия, энергетика, компьютер, электроника, аэрокосмос, биомедициналық ғылымдар сияқты салалармен Калифорния екеуі 57-сатыны иелеп тұр. Бұл көрсеткіш 2002 жылдан бері ұлтты өнім экспорты бойынша көшбасшыға айналдырып, мемлекет жалпы өнімі бойынша екінші орынға шығады. Астронавт Техастағы ''Джонсон Космос Орталығы''нда дайындалу үстінде 2010 жыл шыққан экономика жайлы кітап 2010 жылы Техас Жалпы ішкі өнімі 1,207 триллион АҚШ долларын құрап, АҚШ-та екінші жоғары көрсеткішке ие болды. Бұл көрсеткіш дүние экономикасында 11 және 12-орындарда Үндістан және Канада сияқты елдердің GDP-мен тең. Техас экономикасы дүние бойынша бөліністер арасында Англиядан (Біріккен Королдіктің бөлінісі), Калифорниядан және Токиодан соң 4-орында тұрады. Техас көп халқы, мол табиғи байлығы, гүлденген қалалары және жоғары білімнен көшбастаушы орталықтарының көмегімен жоғары және күшті экономикаға жетісті. Штат аймағында мұнай табылған соң, Техаста мұнай өндірісі күшейді. Соңғы кездерді қала орталықтары көбейіп, 2005 жылда халықтың 2/3 бөлігі сол жерлерде тұрды. 2011 жылы шілдеде штат жұмыссыздық көрсеткіші 8,4% шықты. Техаста “'''төмен салықтар, төмен қызметтер'''” репутациясы бар. Салық қорының мәліметі бойынша Техастың салығы жалпы ұлттық салықтар арасында төменгі орында тұрады, мемлекеттік және жергілікті салық бағасы жан басына шаққанда 3,580 АҚШ долларын құраса, ол резиденттер пайдасының 8,4% болып есептеліп, салық төмен ұлттар үшін жетінші орында тұрады. Техас алған пайдаға салық төлемейтін жеті штат қатарына жатады. Оның орнына 6,25% мөлшерлемемен штат мүлкімен табыс салығынан кіріс алып отырады, бірақ жергілікті салық юрисдикциялары (қала, округ, арнайы тағайындалған райондар және билік транзиттері) саудаға қойып, салықты максималды мөлшерлемеге дейін 2% көтеріп, 8,25% қылуы мүмкін. Техас мемлекеттің салық доноры есептеліп, әр бір доллар үшін Техастықтар федералды үкіметке федералды кіріс салығын төлеп, мемлекет жалпы шамамен пайдадан 0,94% АҚШ долларын алып отырды.2010 жылы Таңдау журналы Техас Кәсіпорын Қорындағы миллиард АҚШ доллары үшін бұл штатты мемлекеттегі бизнес үшін ең жақсы орын ретінде атады. Техаспен Калифорнияда '''Фортуна 500'''-дегі ең көп компаниялардың штаб пәтерлері орналасқан. 2010 жылы Техаста 346,000 миллионер болып, мемлекеттегі миллионерлер саны бойынша штаттар ішінде екінші орында тұрады. === Ауыл-шаруашылық және тау-кен өнеркәсібі === Батыс Техастағы өнімнен соң мақта егістігі Техаста АҚШ-тағы ең көп шаруашылық орындары және ең үлкен жер аудандары бар. Техас үй малдарын өсіру өндірісі бойынша мемлекетте көш бастап келе жатыр. Ірі қара мал штаттың ең бағалы ауыл-шаруашылық өндірісі болып, штат мемлекетте қой мен ешкі өнімдерін өсіру бойынша жоғары орындарда тұрады. Штат дән өнімдерін шығаруда едәуір өсіп келе жатыр. Техастың үлкен коммерциялық балық өнеркәсібі бар. Цемент, жарықшақталған тас, әк, тұз, құм және қиыршық тас сияқты пайдалы қазбалар өндірісі бойынша Техас көш бастап келеді. === Энергия === Мұнай ұңғысы Батыс Техастағы Бразос жел фермасы Спиндлтопта мұнай ашылған соң, энергия саяси және экономикалық салада басқарушы күшке ие болды. Энергия Ақпарат Әкімшілігінің хабарлауынша Техас мемлекеттегі жан басына және жалпы энергияны ең көп пайдаланатын штат болды. Мемлекеттің басқа бөліктеріне қарағанда Техастың көпшілік аймақтары өздерінің айнымалы токтарының энергия жүйесін пайдаланады. Техас электроэнергия жабдықтарын реттейді. Техас Темір жол комиссиясы өз атына қарамастан штаттағы мұнай-газ өнеркәсібін, газ жабдықтарын, құбыр қауіпсіздігін, сұйытылған газ өнеркәсібіндегі қауіпсіздікті, тау-кен өнеркәсібіндегі көмір және уранды реттеп отырады. Комиссия Техас мұнай қорын тәртіпке салу қабілітіне ие болғандықтан 1970 жылға дейін мұнай бағасын қадағалап отырды. ОПЕК негізін салушылар мұнай бағаларын реттеуші модулдердің бірі ретінде Техас агенттігін пайдаланды. Техас миллиард (790 000 000 метр куб) баррель мұнай қорына ие болып, бұл мұнай АҚШ жалпы мұнай қорының төрттен бірін құрайды. Штаттың тазалағыш зауыттары күніне 4.6 миллион баррель (730 000 метр куб) мұнай өңдеп шығарады. Хьюстон аймағындағы Бейтоун тазалағыш зауыты АҚШ-тағы ең үлкен тазалағыш зауыт болып табылады. Техас жасанды газ өндіруден көш бастап, мемлекет жасанды газының төрттен бірін құрайды. Бірнеше мұнай компаниялары осы Техаста орналасқан: олар Коноко-Филипс, Эксон-Мобил, Халлибуртон, Валеро, Марафон Ойл компаниялары. Штат жаңартылған энергия көзі бойынша көшбасшы болып, ол мемлекеттегі ең көп жел энергиясын шығарады. Роскоудағы, Техас штатында, Роскоу жел электрстанциясы 781.5 мегаватт күшімен 2009 жылы қазанда дүнидегі ең үлкен электростанция болып табылды. Энергия Ақпарат Әкімшілігі хабарлауынша, штаттың ірі ауыл шаруашылығы мен орман өнеркәсібі Техасқа отындарды пайдалану үшін ірі көлемдегі биомасса беруі мүмкін. Штатта тағы да мемлекет дамуы үшін күн сәулесі энергиясынан пайдалану мүмкіншілігі бар. === Технология === Платодағы Электроник Дата Системс штаб пәтері Техаста үлкен университет жүйелерімен қоса бастамашы Техас кәсіпорын қоры, Техас Эмеджинг қоры және көптеген алуан түрлі өнеркәсіптің жоғары технологиялы салалары дамып жатыр. Остин аймағы “Кремний белестері” деген лақап атпен аталса, солтүстік Даллас “'''Кремний жайылмасы'''” деп аталады. Техаста Dell, Inc., Texas Instruments, Perot Systems, AT&T сияқты жоғары технология компанияларының штаб-пәтерлері бар. Ұлттық аэронавтика және Космос әкімшілігінің Линдон Б. Жонсон Космос орталығы оңтүстік-шығыс Хьюстонда орналасып, Техастағы аэронавтика өндірісінің асыл тәжі болып тұр. Форт-Уэрт Локхид Мартин дивизиясы мен Бэлл Хеликоптер Текстрон екеуін қабылдайды. Форт-Уэртта Локхид ең үлкен батыстық бағдарлама есептелетін F-16 Күресуші Сұңқарын және оның ізбасары F-35 Жасындарын істеп шығарады. === Сауда === Техас байлығы көтерме және бөлшек саудадан тұратын үлкен коммерциялық секторды, банк ісін, сақтандыруды және құрылыс өнеркәсібін ынталандырды. Fortune 500 компанияларының мысалдары Техас өнеркәсіп салаларына AT T, Men's Warehouse, Landry's Restaurants, Kimberly-Clark, Blockbuster, Whole Foods Market, және Tenet HealthCare ке арналмаған. АҚШ-тағы басқа штаттарға қарағанда жан басына ең көп сауда орталықтары тиісті болатын мекен есептеледі. Мексика штаттың ең ірі сауда әріптесі болып, НАФТА арқылы штат экспортының үштен бір бөлігін қабылдайды. НАФТА Техас-Мексика шекарасындағы тартысты құрылысын көтермеледі. == Демография == '''Тарихтағы халық сандары''' Санақтар Халық саны +, көрсеткіші 1850 212,592 1860 604,215 184.2% 1870 818,579 35.5% 1880 1,591,749 94.5% 1890 2,235,527 40.4% 1900 3,048,710 36.4% 1910 3,896,542 27.8% 1920 4,663,228 19.7% 1930 5,824,715 24.9% 1940 6,414,824 10.1% 1950 7,711,194 20.2% 1960 9,579,677 24.2% 1970 11,196,730 16.9% 1980 14,229,191 27.1% 1990 16,986,510 19.4% 2000 20,851,820 22.8% 2010 25,145,561 20.6% Техас халқы тығыздығының картасы 2009 жылы штат халқы күтілгендей 24,782,406 адамды құрап, алдыңғы жылға қарағанда 1,97% өскен болса, 2000 жылдан бері 16,1% өсті. Соңғы санақтан бері штат халқының табиғи өсуі көрсеткіші 1,389,275 адамға жеткен болса, олардың 801,576 адамы иммиграциямен АҚШ сыртынан келсе, ал 451,910 адамы миграциямен мемлекет ішінен келген. 2004 жылда штатта 3,5 миллион шет елде туған резиденттер болып, олардың 1,2 миллионы күтілгендей заңсыз шет елдіктер болды. 2000-2006 жылдар аралығында Техаста мемлекеттегі ең көп шет елден көшіп келу, яғни иммиграция жүз берді. 2010 жылы заңсыз шет елдіктердің саны жалпы халықтың 6,0% бөлігін құрады. Бұл көрсеткіш мемлекеттегі штаттар арасындағы бесінші көрсеткіш болып табылады. Техас халқының тығыздығы 34,8 адам бір шаршы километрге тиісті болып, АҚШ тығыздығынан (31 адам/км) кішкене көбірек. Керісінше Техас жер көлемі бойынша Франциямен тең болса да, Еуропалық елдің аймағының тығыздығы 116 адам/км. Техастықтардың үштен екісі Хьюстон сияқты үлкен қалаларда өмір сүреді. Даллас-Форт Уэрт Техастың үлкен қалаларынан есептеледі. Ал Хьюстон Техастағы ең үлкен қалалардың бірі болып, АҚШ-та төртінші орынды иелесе де, Даллас-Форт Уэрт одан едәуір үлкенірек. === Нәсілдік және этникалық құрамы === 2010 жылғы АҚШ санағы бойынша Техастағы нәсілдік және этникалық топтардың қатынасы мынадай: Ақ нәсілділер: 70.4% (Испаниялық емес ақ нәсілділер: 45.3%) Қара нәсілді немесе 11.8% Жергілікті Америкалықтар: 0.7% Азиялықтар: 3.8% (1.0% Үндістанлықтар, 0.8% Вьетнамдықтар, 0.6% Қытайлықтар, 0.4% Филиппиндіктер, 0.3% Корейлер, 0.2% Пәкістандықтар, 0.07% Жапондар, 0.05% Латын Америкалықтар, 0.05% Камбоджалықтар) Тынық Мұхиттағы аралдықтар: 0.1% (0.02% Гуаманиялықтар, 0.01% Самоалықтар, 0.01% Тонгалықтар, 0.01% Гавайилықтар) Басқа расалар: 10.5% Екі немесе одан да көп расалар: 2.7% Испандар немесе Латын Америкалықтар: 37.6% (31.6% Мексикалықтар, 0.5% 0.2% Кубалықтар Техаста ақ Америкалықтар нәсілдік азшылықты құрайды. Бірақ Испандық емес ақтар халықтың шамамен 48% бөлігін құрайды, сондықтан Техас азшылық және көпшілік штат болып есептеледі. 17,020,000 Техастықтар ақтар болып, шамамен 11,4 миллион халық Испандық емес ақтар. Германиялық, Ирландиялық және Англиялық Американдар Техастағы ең көп таралған Еуропалық ежелгі топтар. Германиялық Американдар халықтың 11,3% құрап, олардың саны 2,7 миллионнан асады. Ирландиялық Американдар халықтың 8,2% құрап, олардың саны 1,9 миллион. Техаста шамамен 600,000 Франциялық Американдар және 472,000 Италиялық Американдар бар. Бұл этникалық топтар өз кезегінде халықтың 2,5% және 2,0% құрайды. 1980 жылдағы АҚШ-тағы санақ бойынша Техас аймағындағы ең көп таралған ежелгі халықтар 3,083,323 адаммен ағылшындар екен, олар сол кезде штат халқының 27% бөлігін құраған. Алғашында олардың ата-бабалары он үш отарға кірген және кейінірек оларды Американдықтар деп атап кетеді, ал негізі олар ағылшындардың тұқымынан шыққан. Қара нәсілді Американдықтар Техаста азшылықты құрайды. Испандық және Испандық емес қара нәсілділер халықтың 11,5% құрап, Испандық емес текті қара нәсілділер қарапайым халықтың 11,3% құрайды. Испандық және Испандық емес қара нәсілділер саны шамамен 2,7 миллион. Текті Американдықтар да Техаста азшылықты құрап, олар штат халқының бар-жоғы 0,5% және олардың саны 118,000 адам. Испандық емес текті Американдықтар 0,3% құрап, олардың саны 75,000 адам. Чероки индеецтері 0,1% құрап, олардың саны 19,400 адам. Керісінше, 583 адам ғана Чиппева ретінде анықталған. Азиялық Американдар да Техаста азшылық топты құрайды. Азиядан шыққан Американдар халықтың 3,4% құраса, ал Испандық еместер 3,3% құрайды. Олардың біргелкі саны 808,000 адамнан асады. Испандық емес Азиялықтар саны 795,000 адамнан артады. 200,000 астам Үндістанлықтар Техасты Отаны етіп алған. Техасты сондай-ақ 187,000 Қытайлықтар, 92,000 Филиппиндықтар, 62,000 Кореялықтар және 18,000 Жапониялық Американдықтар мекендеген. Тағы да 111,000 артық адам Азиялық тектен шыққан олар: Камбоджа, Таиланд және Хмонг. Тынық мұхитынан шыққан Американдар да Техаста азшылықты құрайды. Сауалнама бойынша, тек ғана 18,000 адам Тынық мұхиты аралдарынан және 16,400 Испандық емес тектен шыққан. Сондай-ақ, 5,400 текті Гавайилықтар, 5,300 Гваманиялықтар және 6,400 халық басқа тектерден шыққан. Самао Американдары өте шектеулі болып, олардың саны 941 адам ғана. Көпрасалы адамдар да Техаста азшылықты құрайды. Көпнәсілді адамдардың мұрагерлері халықтың санының 1,9% құрап, олар 448,000 адамды құрайды. Дерлік 80,000 адам Еуропа және Африкалықтардың мұрагерлері болып, олар халықтың 0,3% құрайды. Еуропа және текті мұрагерлері саны 108,000 болып, олар халықтың 0,5% құрайды. Еуропа және Азиялықтардың мұрагерлері саны 57,600 болып, олар халықтың 0,2% құрайды. Ал Африкалық және текті мұрагерлері саны өте аз 15,300 болып, олар халықтың 0,1% құрайды. Испандармен латындар Техаста Испандық емес Еуропалық Американдардан соң саны бойынша екінші орында тұрады. 8,5 миллионнан көп халық испан және латын этникалық бірлестігіне жатады. Бұл топ Техас халқының 36% құрайды. Мексикан текті халық саны 7.3 миллионнан асып, штат халқының 30.7% құрайды. 104,000 артық штат аймағында жасайды. Шамамен 38,000 Кубалықтар осы штатта мекендейді. 1,1 миллионнан астам адам (халық санының 4.7% құрайды) Венесуэлалықтар және Техастың орталық және оңтүстік-шығыс орталық бөлімінде Германиядан шыққандар өмір сүреді. Техастың үштен бір бөлігінен көбі Испандық тектен шыққан, олардың көбісі соңғы уақыттарда келген, кейбір Теханолар Техасқа 18-ғасырда байланысы болған. Бұрынғы құл халықтан шыққан тектілерден кейінгі уақытта коллеж бітірген Жаңа Ұлы Көшу кезінде көптеп жұмыс жасауға келеді. Соңғы кезде Техаста, әсіресе Хьюстонмен Далласта Азиялықтардың саны өсіп кетті. Азиялық Американдар өсіп бара жатқан Техастағы басқа аймақтар Остин, Корпус Кристи, Шерилэнд және МакАллен. Қазіргі уақытта үш халық мойындаған тайпалар жасап жатыр олар: тайпасы, Кикапу дәстүрлі тайпасы және Ислета Дел Сур Пуэбло тайпалары. 2011 жылы ақпанның ортасында болған санақ бюросының айтуынша, Техастың ақ нәсілді халқы 50% төмен екен, яғни 45% екен, ал Испандықтар болса 38% дейін көтеріліпті. 2000-2010 жылдары аралығында жалпы халық саны 20,6% дейін көтерілді, бірақ Испандықтар 65% дейін көтеріліпті, ал Испандық емес ақ нәсілділер болса тек ғана 4,2% дейін көтеріліпті. === Дін === Religion Роман Католиктер 28% Баптистер 21% Дін ұстанбайтындар 11% Методистер 8% Христиан Басқалар 7% Лютерандар 3% Pentecostal 3% Presbyterian 2% Деноминация еместер 2% Мормон 2% Эпископтықтар 1% Ислам діні 1% Йегова куәгерлері 1% Құдай ассамблеясы 1% Құдай шіркеуі 1% Басқалар 2% Лейкуд шіркеуі ішкі көрінісі 2000 жылда ең үлкен деноминация саны жақтаушылары Роман Католик шіркеуі 4,368,969 адам; Оңтүстік Баптист Конвенция 3,519,459 адам және Біріккен Методист шіркеуі 1,022,342 адамнан тұрады. болса үш үлкен эвангелие семинарлары үйі және монастырлер қожайыны. Хьюстондағы Лейкуд шіркеуіне аптасына орташа 43,000 адам келуімен мақтанады. Лаббокта біліміне байланысты мемлекетте жан басына шіркеу ең көп аймақ болып есептеледі. Христианнан басқа діннің жақтаушылары негізінен қалалық жерлерге көшіп барады. 1990 жылда мұсылмандар 140,000 адам болса, қазіргі уақытқа келіп, мұсылман халықтар саны 350,000 400,000 аралағында болды. Еврей дінінде 128,000 адам. Шамамен 146,000 Иудаизм және Сикхизм діндерінің жақтаушылары Техаста өмір сүреді. === Қалалар мен қалашықтар === Штаттың халқы миллионнан асатын үш қаласы бар олар: Хьюстон, Сан-Антонио және Даллас. Осы үш қала АҚШ-тың ең көп халқы бар он қаласының ішінде тұр. 2000 жылы Техастың алты қаласының халық саны 500,000 адамнан асып тұрды. Остин, Форт-Уэрт және Эл Пасо АҚШ-тың ең халқы көп 25 қаласының ішінде болды. Техаста халық саны миллионнан асатын төрт метрополитан аймақ бар олар: Даллас-Форт Уэрт-Арлингтон, Хьюстон-Шугэр Ленд-Бейтоун, Сан Антонио-Нью Бронфельс және Остин-Раунд Рок-Сан Макрос. Даллас Форт-Уэрт және Хьюстон метрополитан аймақтарының халқының саны 6,3 миллион және 5,7 миллион тұрғынды құрайды. Үш штатаралық үлкен жолдар бар: I-35 батысқа (Даллас Форт-Уэрттан Сан-Антониоға дейін, ортасында Остинға), I-45 шығықа (Далластан Хьюстонға дейін), және I-10 оңтүстікке (Сан-Антониодан Хьюстонға дейін) бұлар Техас Урбан Үшбұрышы аймағы деп аталады. Бұл аймақ 60,000 шаршы миль (160,000 шаршы километр) болып, көптеген үлкен қалалармен метрополитан аймақтар осыған кіріп, бұл жерде 17,000 миллион тұрғын жасап, ол Техас жалпы халық санының 75% құрайды. Даллас және Хьюстондар дүние қалаларының ішінде екінші қала болып танылған. Бұл қалалар штат ішінде таралған. Техаста штаттардың ішінде ең көп графтық 254 графтық бар. Қалалардан тысқары ауылдық жерлердегі аймақтар колонияларда жиі инфрақұрылымдар жетіспейді, сондықтан кедейшілік өмір сүріп жатыр. 2007 жылы аз дегенде 2,294 колония болып Техаста, штаттың Мексикамен шекарасындағы 1,248 миль (2,008 km) жерде орналасқан. Техаста шамамен 400,000 адам колонияларда жұмыс жасайды. Image:Panoramic Houston Image:Xvixionx 29 April 2006 Dallas Уэрт File:El Paso Skyline.jpg|Эл Пасо ==Мәдениет== Аламо Техастың атақты символдарының бірі Тарихта Техастың барлық мәдениеті оңтүстік, батыс және оңтүстік-батыс жақтардың әсерінен штаттар арасында бір-біріне көшіп жүріп өзгеріске ұшыраған. Ең атақты тағамы таңғы астағы пуррито үш нәрседен оралған ұннан жасалған шелпектен, бекон және қуырылған жұмыртқадан тұрады. Техас дәстүрлі мәдениеті 18-19 ғасырларда әр түрлі иммигранттардың көшіп келуі себебінен аралас мәдениеттердің ошағына айналды. === Өнер === Биг Текс 1952 жылдан бастап барлық Техас штаты жәрмеңкелерінде қатысып келеді Хьюстон АҚШ-тағы әрдайым кәсіби резидентті компаниялармен өнердің барлық түрлерінде болатын бес қаланың біреуі. Өнер орындары: Хьюстон Гранд Опера, Хьюстон симфониялық оркестрі, Хьюстон Балеті және Аллей театр. Оның бейнелі өнері және атқарушы өнер түрлеріне тербеліс болған Хьюстон Театр районы болып табылады. Ол Хьюстон орталығының жүрегінде орналасқан 17 блокты аймақ болып, 12 948 орын жанды шығуларға және 480 кино орындарға арналып, бұл жер мемлекетте театр орындары бойынша екінші орынды алады. Театр орталығы 1892 жылда негізі қаланған Форт-Уэрттағы Техас Қазіргі Көркемөнер мұражайы штаттағы ең ескі көркемөнер мұражайы болып табылады. Форт-Уэртта тағы да Кимбелл көркемөнер мұражайы, Амон Картер мұражайы, Ұлттық малшы әйел мұражайы және Даңқ Залы, Уилл Роджерс Мемориэл орталығы және орталықта Бас Атқарушы Залы бар. Даллас қаласы орталығындағы өнер орталығында мынадай өнер орындары бар: Даллас Көркемөнер мұражайы, Мортон Х. Мейерсон Симфониялық мұражайы, Марго және Билл Винспир Опералық театры, Азия өнерінің Траммелл Маргарет Кроу коллекциясы және Нэйшер мүсін орталығы. Далластағы Дип Эллум ауданы оңтүстік АҚШ-та 1920-1930 жылдары басты джаз және қайнаған блюзымен даңқы шықты. Дип Эллум сөзі жергілікті халықтың “'''Дип Элм'''” сөзін “'''Дип Эллум'''” деп дауыстағынан пайда болған. Соқыр Лимон Джефферсон, Роберт Джонсон, Худди "Ледбелли" Ледбеттер және Бесси Смит сияқты әншілер Дип Эллум клубтарында өз өнерлерін көрсеткен. Остин дүниенің жанды музыкасы орталығы болып, адамның жан басына шаққанда көп өлең айтылатын мынадай ордалары бар: Нашвилл, Мемфис, Лос-Анджелес, Лас Вегас және Нью-Йорк. Қала музыкалары Алтыншы көшедегі түнгі клубтарда болып өтеді, фильм, музыка және мультимедиа сияқты оқиғалар оңтүстіктен дейін болса, көп жалғасатын музыкалық бағдарламалар Американ ТВ, Остин Сити Лимитста көрсетіледі және Остин Сити Лимитс Музыка фестивалі Цилкер саябағында боып өтеді. 1980 жылдан бастап Сан-Антонио "'''Дүние Техано музыка орталығы'''"нда өркендеді. Техано Музыка марапаты Техано музыкасын және мәдениетін бағалайтын, түсінетін форум құрған. == Білім == Сурет:Техас білім білім агенттігі білім агенттігінің Остиндағы басты кеңселері Техас Республикасы екінші президенті Мирабо Б. Ламар Техас білімінің атасы есептеледі. Оның басқару жылдарында штат әр бір графтыққа мектептер салынуы үшін үш лигадан жер берілді. Тағы қосымша 50 лига жер екі университетті қолдау үшін қойылды, кейінірек бұл жерлер Тұрақты университетте қорының негізіне айналды. Ламардың қызметі бүкіл Техас бойынша мемлекеттік мектептер жүйесінің негізін салу еді. АҚШ білім саласында Америка заңнама ауысу Кеңесінің есеп беру бланкісінде Техас штаты 29-орында тұрған. Техас студенттері орташа есеппен математика пәнінен жоғарылау орынды иелеген, бірақ әдебиеттен (оқудан) төмен нәтиже көрсеткен. 2006–2007 жылдар аралығында, Техас әр бір оқушы үшін $7,275 жұмсап, мемлекеттегі $9,389 көрсеткішке қарағанда төменірек. Оқушы және мұғалім ара-қатынасы 14.9 құрап, мемлекеттік көрсеткіштен 15.3 төмендеу. Техас мұғалімдерге 41 744$ төлеген болса, бұл көрсеткіш мемлекеттікінен 46 593$ сомадан төмен. Штат білім қорының 88% ақшасын төлесе, ал федералды штат қалған 12% төлейді. thumb Техас білім агенттігі штаттағы мемлекеттік білім жүйесін қадағалайды. Техаста Стаффорд муниципалды мектеп районынан басқа мыңнан аса мектеп райондары муниципалды райондардан тәуелсіз болып, қала шекараларынан кесіп өтеді. Мектеп райондары өздерінің азаматтарына салық салу құқықына ие және өз мүлкіне өзі иелік ететін егеменді аймақ ретінде бекітеді. Мектеп аудандардағы үшін мектептерді әділ қаржыландыру мандатымен сот болғандықтан, штаттың “'''Робин Гуд жобасы'''” деп аталушы қайта бөлетін тартысты сот жүйесі бар. Бұл жоба бай мектеп аудандарынан алынған мүлік салығы түсімін кедей мектеп аудандарына береді. Техас Білім Агенттігінің мектептің жеке немес ішкі істеріне араласу құқығы жоқ. Бастауыш және орта мектептердегі оқушылар '''TAKS''' ('''Texas Assessment of Knowledge and Skills''') тестін тапсырады. TAKS оқушылардың Техас білім стандарттары және '''No Child Left Behind Act''' талаптары бойынша оқу, жазу, математика, ғылым және қоғамдық дағдыларын бағалайды. 2007 жылы Техас заң шығарушылары 2011-2012 жылдағы бірінші курс студенттеріне және мектептің соңғы класс оқушыларына TAKS-ты ауыстырды. === Коллеждер және университеттер === Остиндағы Техас университеті Техастың 1997 жылда қабылданған “'''Техас Хаус Билл 588'''” деп аталатын тартысты алтернативті жағымды әрекет жобасы бойынша Техастың орта мектеп жоғары сыныпты жақсы бітірген оқушыларының 10% бөлігін мемлекет қаржыландырушы автомат қабылдануына кепілдік береді. Техас A&M университеті Техаста мемлекеттік мектептер және жеке меншік мектептер жұмыс жасайды. Тұрақты университетте қорының жерінде табылған кендер штаттың Техас университтеті және Техас A&M сияқты ең үлкен университеттер жүйесін қаржыландыруға үлкен көмегін тигізді. PUF 2005 жылы күзде 15$ миллиард қаржы жұмсап, Гарвард кейін екінші орында тұрады. Басқа төрт университет жүйелері олар: Хьюстон университеті, Солтүстік Техас университеті, Техас штаты және Техас техникалық университеті болып есептеледі. Хьюстон университеті Техаста халық мойындаған мемлекет көшбасшы зерттеу университеті бар: олар Остиндағы Техас университеті, Техас A&M университеті және Хьюстон университеті. Остиндағы Техас университеті және Техас A&M университеттері штаттағы ең жетекші университеттер болып есептеледі. Екеуі де Техас бекітіліп, Тұрақты университет қоры қорында өз үлесін сақтайды. Техас штаттағы жетекші қатарын кеңейту үшін жеті оқу орнын “көрініп келе жатқан зерттеу деп белгіледі. Техастың 82-ші Заң шығарушы ұйымының талқылауы бойынша олардың бірінші пайда болатын екеуі олар: Хьюстон университеті және Техас Технология университеті. Райс университеті Техас гуманитарлы бастап халық мойындаған жетекші дейінгі жеке оқу орындарының Отаны есептеледі. U.S. News World Report сараптамасы бойынша Райс университеті мемлекеттегі білім деңгейі және зерттеу істері бойынша жоғары орындағы оқу орны болып, ол жетекші университеттер арасында 17-орында тұр. Бұрынғы Республика жариялаған жеке университеттер: олар Бэйлор университеті, Мария Хардин-Бэйлор университеті және Оңтүстік-батыс университеті. Техас қазіргі уақытта екі президенттік кітапханаға иелік етеді, олар: Техас A&M Джордж Буш Президенттік кітапханасы және Остиндағы Техас Линдон Бэйнс Джонсон кітапханасы және мұражайы. Техас Методист университетінде үшінші Джордж Буш президенттік кітапханасын құру келісімі орнатылды. === Техас штатының білім ордалары === File:The Willis Техас университеті штаты университеті Сан Маркос техникалық университеті Методист университеті == Денсаулық сақтау == thumb Достастық қоры Техас денсаулық сақтау саласын мемлекеттегі үшінші ең жаман деп бағалайды. Техас денсаулықты сақтау қызметіне қол жеткізу, медициналық қызметтің сапасы және ауруханаларға жұмсаған қаржы бойынша төменгі орындардың бірінде тұрады. Штаттың төменгі рейтингті көрсетуінің себебі саясат, жоғары деңдейдегі кедейшілік және ең бастысы штаттағы заңсыз иммигранттар санының көбеюі болып есептеледі. ”Штаттың 25,1% халқы медициналық кепілдіксіз қалып, мемлекеттегі ең жоғары көрсеткіш болып есептеледі” деген есептемесіне жауап ретінде Техас штаты 2006 жылы мамырда “'''Code Red'''” бағдарламасын жасады. Техаста сондай-ақ дәрігерлер қателері үшін сот процесстері үшін экономикалық емес ең басты шығындар бар болып, олар 250,000 АҚШ доллары ретінде бағаланып, бұл қаржы өз қызметін асыра пайдалануды тоқтату және денсаулықты сақтау саласындағы өсіп бара жатқан қаржыларды бақылау мақсатында жұмсалады. Trust for America's Health денсаулық ұйымының зерттеуі бойынша Техас жасөспірімдер семіздігі бойынша 15-орында тұрады және штаттың 27.2% халқы осы ауруға шалдыққан. 2008 жылы Men's Health журналы зерттеуі бойынша Техастың төрт қаласын АҚШ-тың семіздік бойынша жоғары 25 қаласының қатарында көрсетті, яғни Хьюстон 6-орында, Даллас 7-орында, Эл-Пасо 8-орында және Арлингтон 14-орындағы рейтингте көрсетілді. Техаста тек ғана бір қала Остин АҚШ-тағы “жоғары 25 жағдайлы қалалар”дың 21-орынын иеледі. Сол сияқты тағы бір зерттеу штаттың семіздік көрсеткішін “'''B+'''” жағымды бағасымен белгіледі. Штат тұрақты спортпен айналысатын халық үлесі бойынша рейтингде 42-орынды тұрады. === Медициналық зерттеу === Хьюстондағы Техас медициналық орталығы Көптеген элиталық медициналық зерттеу орталықтары Техаста орналасқан. Штатта медициналық оқу орындары, стоматологиялық мектеп және бір оптометрия мектебі бар. Техаста екі Biosafety Level (BSL-4) лабораториялары бар: олардың біреуі Галвестондағы Техас Медициналық бөлім университеті және Сан-Антониодағы Биомедицина зерттеулерінің оңтүстік-батыс қоры. Бұл Биомедицина зерттеулерінің оңтүстік-батыс қоры АҚШ-тағы бірінші BSL-4 деңгейдегі лаборатория болып есептеледі. Хьюстондағы Техас медициналық орталығы өзінің 47 зерттеу және институттарды шоғырлау бойынша дүниедегі жоғары нәтижеге ие. Техас медициналық орталығы дүниеде ең көп жүрек орындайды. Хьюстондағы Техас Андерсен обыр орталығы университеті обыр ауруына шалдыққан пациенттерге қамқорлық көрсету, зерттеу, білім беру және профилактика істері бойынша жоғары деңгейдегі академиялық институты болып есептеледі. АҚШ-тағы клиникалық медициналық зерттеу бойынша Сан-Антониодағы Оңтүстік Техас медициналық орталығы 6-орынды иеледі. Сан-Антониодағы Техас денсаулық және ғылым орталығы университеті де жоғары деңгейдегі зерттеу және білім беру институты есептеледі. Америка жүрек ассоциациясы және Техас оңтүстік-батыс медициналық орталығы университеті екеуі де Далласты отаны деп біледі. Оңтүстік-батыс медициналық орталығы дүниедегі жоғары деңгейлі акалемиялық медициналық орталықтары арасында жоғары орынды иелейді. Институттың медициналық мектебі дүниеде медицина саласында көптеген Нобель сыйлығын алған. == Қоршаған орта == Техас басқа штаттарға қарағанда ең көп парник газын шығарып, Порт-Артурда АҚШ-тағы ең лас ауаның бір бөлігі бар. 2010 жылы Техаста 553 зиянды заттарды шығару оқиғалары амалға асырылып, Техас аспанына 44.6 миллион фунт зиянды заттар жіберілді. == Транспорт == Сурет:METRORail жол Техастағы үлкен көлемдегі және ойлы-қырлы ландшафт жерлері себебінен Техастықтар көптеген қиыншылықтарды бастан кешірді. Техас АҚШ-тағы ең ұзын тас жолы және темір жолы, сонымен қоса көптеген әуежайлар құрылысын қаржыландырды. Техас Көлік басқармасы бақылаушы орган ретінде көп жүйелі тас жолдарын қолдайды, авиацияны және қоғамдық көлік жүйесін тәртіпке салады. Солтүстік Америка құрлығы орталығында штат көлік қатынастары саласында ең маңызды орталық болып есептеледі. Даллас Форт-Уэрт аймағынан жүк машиналар 48 сағат ішінде мемлекет халқының 93% бөлігін және 24 сағат ішінде мемлекет халқыны 37% бөлігін тасымалдайды. Техаста мемлекеттегі ең жоғары 33 ерекше экономикалық аумақ бар. 2004 жылы Техас ЕЭА арқылы жалпы саны $298 миллиард тауар алып өтілді. === Тас жолдар === Далластағы High Five Interchange 1948 жылы Хьюстонда Галф автожолы ашылуымен Техастықтар көп автожолдарын саяхат қылды. 2005 жылдан Техаста 79,535 миль (127,999 км) ұзындықтағы тас жолдар қиылысты. Тас жолдарындарын кеңейтуді қаржыландыру үшін Техас штатында 17 төлемді жолдар және қосымша төлемді жолдар бар. Батыс Техастағы I-10 және I-20 ірі тас жолдарында жүру 80 миль сағатына (130 км/сағ) жылдамдықпен шектеліп, бұл АҚШ-тағы ең жоғары жылдамдық көрсеткіші. 2011 жылы наурызда Ұлттық Әкімшілік қоғамдық конференциясы Америкалық қоғамдастығының Америка штаттары қоқыстары протолының нәтижесі бойынша Техас штаты ең төменгі он штаттың қатарында көрінді. Жалғыз жұлдызды штаттағы қоғамдық тас жолдар төмен жағдайдағы айнала тазалығынан, тиімсіз жасалған жол ернеулерінен және қоқысты көмуге байланысты мүліктік стандарттардан зардап шегіп келеді. === Әуе жолдар === әуежайы 757 Американ авиалайнері Техаста мемлекеттегі штаттардың ішінде ең көп әуежайлар бар. Техаста аумағы және жолаушы тасымалдауы бойынша ең үлкен әуежайы қызмет етіп, ол аумағы бойынша АҚШ-та екінші орында болып, 18 076 акр (73.15 шаршы км) ауданымен дүниеде төртінші орында тұрады. Жол жүру бойынша әуежайы штаттағы ең бірінші бос емесі, АҚШ-та төртіншісі және ал дүниеде алтыншы орында тұрады. Америкалық AMR Корпорациясының American Eagle дүниедегі толық жолаушыларды тасымалдау бойынша 2-орындағы авиалайнер (Delta Airs авиалайнерінен соң) болып, ең үлкен және негізгі орталық ретінде пайдаланады. Southwest Airlines авиалайнері де Далласта орналасып, Dallas Love Field әуежайы арқылы қозғалады. Ол АҚШ ішінде бір жылда ең көп жолаушы тасымалдайтын авиалайнер болып, дүниеде ең көп жолаушы тасымалдайтын авиалайнерлер қатарында тұрады. Техастағы екінші авилайнер Хьюстондағы Джорж Буш Континентаралық әуежайы ('''IAH''') болып, Хьюстондағы Continental Airlines әуе жолын орталық ретінде пайдаланады. IAH АҚШ-тың қалаған әуежайынан Мексиканың барлық жеріне ұшады. Келесі жыл сайын миллионнан артық жолаушы тасымалдайтын ең үлкен төрт әуежай бұлар: Остин-Бергстром Халықаралық әуежайы, Уильям П. Хобби әуежайы, Сан-Антонио Халықаралық әуежайы және Dallas Love Field әуежайы. Штаттағы халықаралық әуежай болып есептелетін ең кіші әуежай бұл Дел Рио Халықаралық әуежайы. === Порттар === Хьюстон порты Шамамен 150 шақты теңіз порттары 000 мильден (1 600 км) көбірек каналдармен Техасты қаптап тұрады. Порттар дерлік бір миллион адамды қабылдап, 317 миллион метр тонна айналыста болады. Техас порттары Атлантика басқа жағалауларымен Галф Ішкіжағалық Су жолдары арқылы байланысады. Хьюстон порты АҚШ-тағы шетелдік тоннаж бойынша ең қызған порт болып, жалпы тоннаж бойынша екінші және дүние жүзінде тоннаж бойынша онынша орынды иелейді. Техас Шип каналы қазіргі таңда 530 фут (160 м) кеңдікке 45 фут (14 м) тереңдікті және 50 миль (80 км) ұзындықты иелеген. === Темір жолдар === Метро рельсі Канзас штатында даукестердің үй малдарын темір жолға салуы және оның күшін пайдалануы дәстүрлің бір бөлігі болып табылады. Техастағы ең бірінші темір жол 1853 жылы тамызда ашылған Баффало Бейоу, Брезос және Колорадо темір жолы. Техасқа солтүстіктен бірінші келген темір жол 1872 жылы келіп, ол темір жолы еді. 1911 жылға дейін Техас мемлекетте темір жол ұзындығы бойынша көш бастады. 1932 жылға дейін Техас темір жол ұзындығы шыңына жетіп, ол 17 078 мильді (27 484 км) құрады, бірақ 2000 жылға дейін 14 006 мильге (22 540 км) дейін қысқарды. Техас темір жол комиссиясы басынан штаттық темір жолды тәртіпке салған кезде, 2005 жылда штат осы қызметке Техас Көлік басқармасын қайта тағайындады. Даллас және Хьюстон екеуі жылдам трамвай жүйесін қалыптастырды. Dallas Area Rapid Transit (DART) Оңтүстік-Батыс АҚШ-та ең бірінші болып, осы жылдам трамвай жүйесін іске қосты. Trinity Railway Express (TRE) Форт-Уэрт және Далласты байланыстыратын қала сырты темір жол қызметі болып, оны Форт-Уэрт транспорт әкімшілігі және DART амалға асырады. Остиндағы Capital Metropolitan Transportation Authority “Capital MetroRail” деп аталатын қала сырты темір жол қызметін солтүстік-батыс қала сыртына жөнелтеді. Metropolitan Transit Authority of Harris County, Texas (METRO) Хьюстон аймағында жылдам трамвай жолдарын бағыттайды. AMTRAK корпориясы Техастың темір жол жолаушыларға қалааралық қызметін жасауды мөлшерде және жиілікте шектеу өамтамасыз етеді. Штатта жоспарланған үш бағытта қызмет көрсетеді: күнделікті Texas Eagle үш апталық Sunset Limited Техастағы аялдамаларымен; күнделікті Heartland Flyer бағыттары. == Спорт == Сурет:Spurs vs жылғы Сан Антонио Сперс пен Лос Анджелес Лэйкерс ортасында Плейофф ойыны Америкалық футбол штатта көп уақыт бойы “'''король'''” саналып келді және Техастықтар спорттың алуан түрлілігінен рахаттанды. Техастықтар көпшілік кәсіби командалық спорт ойындарын қарсы алады. "'''Үлкен төрттік'''" кәсіби лигада Техастың екі НФЛ (Даллас Ковбойз және Хьюстон Тексанс), екі команда бейсбол негізгі лигасында (Техас Рэйнджерс және Хьюстон Астрос), үш команда NBA (Хьюстон Рокетс, Сан Антонио Сперс және Даллас Маверикс), және бір Лиганың Ұлттық Хоккей командасы (Даллас Старз) бар. Даллас Форт-Уэрт "Үлкен төрттік" кәсіби лигада барлық төрт спорттық командалары бар 13 аймақтың бірі есептеледі. "Үлкен төрттік" лигасынан тысқары Техастың бір WNBA командасы (Сан Антонио Силвер Старз) және екі Жоғары Лига футбол командалары (Хьюстон Динамо және Даллас ФК) бар. Техас мәдениетінде университеттік жеңіл атлетиканың маңызы зор, әсіресе америкалық футболдың. Штатта мемлекеттегі ең көп оқу орындары арасында 10 I-FBS дивизия бар. Штаттың төрт университеттері Бейлор Беерз, Техас Лонгхорнз, Texaс A&M Аггиез және Texaс Teх Ред Рейдерс, Big 12 Conference та қатысады. Сондай-ақ төрт мектеп командалары Техас Лонгхорнз, Texaс A&M Аггиез, TCU Хорнед Фрогз және SMU Мустангз бір спорт чемпионатында болса да өз құқықтарын қорғап келе жатыр. Арлингтондағы стадионда Texas Rangers ашылу күні I-A дивизиясындағы сауалнама бойынша Оклахома университеті және Техас университеті ортасында бәсекелістік болады, ал мемлекетте үшінші орынға Ред Ривер Шутоут қол жеткізеді. Lone Star Showdownда тартысты бәсекелістік Техастың екі университеттері арасында өтеді: олар Texaс A&M университеті және Texas Battle for the Iron Skillet күресі әр жылы екі команда TCU Хорнед Фрогз және SMU Мустангз арасында болып өтеді. University Interscholastic League (UIL) көбінесе бастауыш және орта мектеп арасында жарыстар ұйымдастырады. UIL ұйымдастырған спорт жарыстары ол жеңіл атлетика (ең атақтысы мектептер арасындағы америкалық футбол жарыстары), сондай-ақ пәндерден көркемдік және академиялық жарыстар. 2006 жылғы Lone Star Showdown футбол ойыны Техастықтар тағы да родеоны жақсы көреді. Дүниедегі ең бірінші родео Техаста Пекоста қабылданған. Жыл сайын өтетін Livestock Show және Rodeo дүниедегі ең үлкен родео шоуы болып есептеледі. Даллас әр жылы Fair саябағында Техастың штаттық жәрмеңкесін өткізеді. 2012 жылдан бастап Остин Формула-1 Дүние чемпионатының раундын қабылдайды 1980 жылғы Watkins Glen Гран Приден бергі АҚШ-тағы тұрақты жол айналымы болады. === Техас штаты спорт командалары === Рейнджерс Сурет:San Antonio Spurs.jpg|Сан Антонио Сперс Сурет:San Antonio Silver Stars.jpg|Сан Антонио Силвер Старз Тексанс Сурет:Houston Рокетс Сурет:FC футбол клубы Сурет:Houston Динамо Сурет:Houston Астрос Ковбойз Сурет:Dallas Старз Сурет:Dallas Маверикс == Дереккөздер == == Сілтемелер == originally published 2004 by New York: Free Press == Сыртқы сілтемелер == ;Штат Үкіметі The State of Texas Texas State Databases Annotated list of searchable databases produced by Texas state agencies and compiled by the ''Government Documents Roundtable of the American Library Association''. Texas Politics. An online textbook from the College of Liberal Arts, The University of Texas. ;АҚШ Үкіметі Energy Profile for Texas- Economic, environmental, and energy data USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Texas Texas State Facts South and West Texas, National Park Service ''Discover Our Shared Heritage'' Travel Itinerary ;Басқалар The Texas State History Museum The Handbook of Texas Online Published by the ''Texas State Historical Association'' ''Texas Register'', hosted by the ''University of North Texas Libraries'' South and West Texas: National Register of Historic Places Travel Itinerary Texas Heritage Society View historical photographs at the University of Houston Digital Library. Санат:АҚШ штаттары Санат:Техас 
'''«Құтадғу білік»''' (''Құтты білік'') Жүсіп Баласағұни (Баласағұн) шығарған дидактикалық поэма. Бұл көне түркі тілінде жазылған, түркі тектес халықтардың ортақ қазынасы. Көптеген зерттеушілер бұл поэманы саясат, мемлекет басқару, әскери іс жөніндегі философиялық трактат деп жүр. Шындығында да, бұл жалаң әдеби дүние емес. Бұл бүтін бір тарихи кезеңнің мінез құлқын бойына сіңірген, қоғамдық саяси, әлеуметтік бітімі қанық, моральдық этикалық, рухани қазынамыздың негізі, арқау боларлық дүние. Ондағы бүгінгі тілімізге, ой толғамымызға төркіндес, етене жақын орамдарды көргенде, қазақ әдебиетінің солармен тікелей сабақтаса жалғасқан дидактикалық поэзия мен шешендік сөздердің, билердің орағытып, ой тастайтын кең тынысты толғамдарының дәстүрлі бірлігі «мен мұндалап» тұрады. Жүсіп Баласағұнның мемлекетті басқару қағидалары мен принциптерін, елге билік жүргізудің ережелері мен тәртібін, қоғам мүшелерінің мінез-құлық және әдеп-ғұрып нормаларын жыр еткен мазмұндағы көркем туындысы. Жүсіп Баласағұни «Құтты білікті» 1069—1070 жж. Баласағұн қаласында бастап, он сегіз айдың ішінде Қашқар қаласында аяқтаған. Қоғамдық әлеуметтік мәні терең, халықтың моральдық этикалық бағдарламасы іспеттес бұл еңбегін Қарахан мемлекетінің сол кездегі билеушісі Табғаш Арслан хан Боғратегінге тарту еткен. Түркі халықтарының тарихында бұл кезең исламның ресми қабылдауымен ерекшеленеді. '''Құтадғу Біліг''' Жүсіп Баласағұнидың еңбегі. Түркия ғалымдары 1942–43 ж. «Құтадғу Білігтің» үш нұсқасын да Стамбұлдан үш томдық кітап етіп шығарды. Дастанды зерттеу ісіне, әсіресе, түркі ғалымдары Р.Р.Арат, М.Ф.Кепрюлд және А.Дильгар, т.б. көп еңбек сіңірді. «Құтадғу Біліг» дастаны орта ғ-ларда бүкіл түркі әлеміне түсінікті болған Қарахан әулеті мемлекеті түріктерінің тілінде жазылған. ==Aудармашылар == Оны Қ.Каримов өзбек тіліне (1971), Н.Гребнев (1971) пен С.Иванов орыс тіліне (1983), А.Егеубаев қазақ тіліне (1986), бір топ аудармашылар ұйғыр тіліне (Пекин, 1984) тәржіма жасады. Қарахан әулеті билік жүргізген дәуірде ұлан-ғайыр өлкені алып жатқан осы мемлекеттің басқару тәртібін белгілейтін ережелер, сондай-ақ қоғам мүшелерінің құқықтары мен міндеттерін айқындайтын тиісті заңдар жоқ еді. ==Дастан == Міне, елдегі осы олқылықтың орнын толтыру мақсатымен Баласағұн өзінің «Құтадғу Біліг» дастанын жазды. Демек, дастан белгілі бір мағынада елдегі Ата Заң (Конституция) қызметін атқарған. Баласағұн дастанда патшалар мен уәзірлердің, хан сарайы қызметкерлері мен елшілердің, әскербасылар мен нөкерлердің, тәуіптер мен аспаздардың, диқандар мен малшылардың, т.б. қоғам мүшелерінің мінез-құлқы, білім дәрежесі, ақыл-парасаты, құқықтары мен міндеттері қандай болу керектігін жеке-жеке баяндап шығады. Дастанда елдегі барлық лауазым, кәсіп иелеріне қойылатын моральдық-этик. талаптар сипатталып көрсетілген. == Дастанның идеясы== Дастанның басты идеясы төрт принципке негізделген. Біріншісі, мемлекетті дұрыс басқару үшін қара қылды қақ жаратындай әділ заңның болуы. Автор әділдіктің символдық бейнесі ретінде Күнтуды патшаны көрсетеді. Екіншісі, бақ-дәулет, яғни елге құт қонсын деген тілек. Бақ-дәулет мәселесі патшаның уәзірі Айтолды бейнесі арқылы жырға қосылған. Үшіншісі, ақыл-парасат. Ақыл-парасаттың қоғамдық-әлеум. рөлі уәзірдің баласы Ұғдүлміш бейнесінде жырланады. Төртіншісі, қанағат-ынсап мәселесі. Бұл мәселе дастанда уәзірдің туысы, дәруіш Ордгүрміш бейнесі арқылы әңгіме болады. Баласағұнның «Құтадғу Білігінде» өмір мәні пайымдалып, жалпыадамзаттық рухани байлықтар мұрат, дін, этика, өнер және даналықтың мәні сараланған. Туындысынан үзінді Аса Мейірімді, ерекше Рахымды Аллаһтың атымен бастаймын! Әзіз уа ұлы Аллаһтың құдіреттілігі айтылады Аллаһ атымен бастадым сөз әлібін, Жарылқаған, жаратқан бір тәңірім! Шексіз құрмет, шүкірлік1 мың да бір, Ол мәңгілік, Хаққа2 лайық кіл қадір. Жаратты Ол: жасыл көк, ай, күн, түнді, Қара жер, ел, заман, уақыт, бұл күнді. Қалады да, жаратты бар болмысты, «Бол!» деді де, бірден бәрін болғызды. Жаралғанның бәрі мұңлық, мұңы көп, Ием ғана, Жалғыз, шері, мұңы жоқ. Ай, ерікті, Күшті, Мұңсыз құдайым, Бұл есімдер Саған ғана лайық! Ұлылық Сен, серігі жоқ Жалғызсың, Жаратушым, жоқ Өзіңмен түсер тең! Саған өзге кіріге алмас Дарасың, Әуелгі де соңғы да Өзің, Сарасың. Күмәнсіз, Хақ, Мәңгілік Сен, Бір ғана, Санақтан тыс, қатынассыз бір Дара. Іш пен тысты бірдей білген Асылсың, Көзден жырақ, көңіліме жақынсың. Жараттың Сен кішісін де, ірісін, Өтер бәрі, Өзің мәңгі Тірісің. Жаралғанға түгел танық Жаратқан, Қос дүниені анық қолға қаратқан. Жасыл көкті безендірдің жұлдызбен, Қара түнді жарық еттің күндізбен. Қанша ұшқан, жүрген, жүзген, інде өскен, Ішіп-жемі Сенен болып күн кешкен. Көк үсті мен жер қойнының арасы, Мұқтаж Саған, жоқ өзгеше шарасы. Хаққа бүтін сенсең, тілді табындыр, Көңілің сенсе ақылыңды бағындыр! Мұңсыз Ием! Мен бір мұңлық құлыңмын, Күнәмді кеш мейіріміңе жылындыр. Сыйындым мен, Сенде үміт, сенім де, Өзің қолда мұңға батқан жерімде! Аллаһтың Елшісі туралы айтылады, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын. Рахымды Ием пайғамбарын жіберді, Кісі ізгісі, ел сарасы жігерлі. Түнек түнде шамы болды халықтың, Саған, жұртқа нұрын шашты ол жарықтың! Ол Аллаһтың жаршысы, ерім, білгейсің, Сен содан соң, тура жолға кіргенсің. Ата-анадан жетім қалып келді ол, Үмбетіне тілек тілеп, берді жол! Күндіз жемей, көр, түнімен жатпады, Сені жақтап, қолдамады басқаны. Сені тілеп, бейнет шекті күні-түн, Салауат айт3, мақта, ақта үмітін! Елге деген рахымы ол құдайдың, Қылығы хош, құлқы түзу, шырайлы. Көркем мінез, ақылды, аппақ пейілді, Жаны жомарт, қолы ашық, мейірлі. Пейіл бұрдым енді оның жолына, Сүйдім сөзін, сендім ділі оңына. Ия иләһім4, қорғап менің көңілімді, Қияметте пайғамбармен бір еткін! Қияметте көрсет толық жүзіңді, Рақым етіп, Раббым, өткіз өзімді! === Төрт сахабаның ерекшеліктері туралы === Төрт серігі бар еді оның сенетін, Әрбір істе бірге қолдап еретін. Бәрінен де Атық5 ұлы, ірі де, Хаққа түзу көңілі де, ділі де! Тәрк қылды мал, жан-тәнін, жүдеді, Тек пайғамбар сүйінішін тіледі. Сонсоң, Фаруқ6 еді кісі сарасы, Тіл-ділі сай, халықтың ең данасы. Діннің көркі, жәрдемші еді асқан ол, Шариғатты халыққа кең ашқан сол7. Үшіншісі, Оспан жомарт, ақылды, Тандаулы ер, сақи, кең-мол, асыл-ды. Әли сонсоң, жігерлі, мәрт, ер-ді, Жүректі, отты, ақыл-ойы кемел-ді. Қолы ашық, сара-таза жүрегі, Білімді, есті, даңқты әрі ірі еді. Бұлар діннің, шариғаттың жаршысы, Тартқызды азап кәпір, дінсіз қылығы. Бұл төртеуі төрт тұғырдай мен үшін, Түзілсе олар, болар тірлік, келісім. ==Дереккөздер== == Сыртқы сілтемелер == Құтты білік кітабы Санат:Қазақстан әдебиеті 
'''Ақсай мұнай-газ кен орны''' Қызылорда облысы Жалағаш ауданында (Қызылорда қаласынан қарай 130 км жерде) орналасқан. 1988 жылы ашылған. == Географиялық құрылымы == Кен құрылымының өлшемдері 11×7 км, амплитудасы 100 м. Ол бор кезеңінде түзілген Арысқұм қабатының терригенді үш кен шоғырынан тұрады. Біреуі мұнайлы-газды болса, қалған екеуі мұнайлы. Олар тектоникалық жарылымдар және литол өткізбейтін жыныстар арқылы оқшауланған. == Жатыс сипаты == Өнімді қабаттардың жалпы қалыңдығы 11 18 м, оның ішінде мұнайлы қабаттардың тиімді қалыңдығы 11 м, газды қабаттардың тиімді қалыңдығы м. Мұнай мен газды сіңірген терригенді коллекторлардың ашық кеуектілігі 13,1 14,9%, өткізгіштігі 0,02 0,86 мкм2. Олар қалыңдығы 10 150 саз қабатымен жабылған. Кен шоғырларындағы бастапқы қабаттық қысым 15,6 16,73 МПа, температурасы 71°С. == Құрамы == Мұнайының тығыздығы 0,855 0,950 г/см3; күкіртті аз (0,11%), парафин (16 20%) мен шайыры (10,6%) біршама жоғары келеді. Газдың тәуліктік шығымы 137,6 м3. Оның құрамындағы метан 81,55%, этан 9,73%, пропан 3,3%. Кен орны толық барланып бітпеген. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Қазақстан газ кен орындары 
'''NGC 6929''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 21 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64949, MCG 0-52-35, ZWG 373.35, NPM1G -02.0441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6929 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6922''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 24 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6922 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64814, UGC 11574, MCG 0-52-18, ZWG 373.17, IRAS20272-0221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6922 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6927A''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6927A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64924, MCG 2-52-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6927A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6928''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6928 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64932, IC 1325, UGC 11589, MCG 2-52-17, ZWG 424.21, IRAS20304+0945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6928 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6932''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6932 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65219, ESO 47-8, AM 2036-734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6932 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6920''' Octans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 21 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6920 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65273, ESO 26-4, AM 2036-801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6920 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6930''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6930 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64935, IC 1326, UGC 11590, MCG 2-52-18, ZWG 424.22, IRAS20305+0942. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6930 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6931''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы маусымда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 6931 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64963, MCG -2-52-16, IRAS20309-1132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6931 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары 
'''NGC 6926''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64939, UGC 11588, MCG 0-52-33, ZWG 373.33, VV 621, IRAS20305-0211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6926 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6927''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6927 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64925, MCG 2-52-16, ZWG 424.20, NPM1G +09.0505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6927 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''Ақсай фосфорит кен орны''' Жамбыл облысы Талас ауданында, Қаратау қаласынан қарай 40 км жерде орналасқан. Қаратау фосфорит алабына енеді. == Жатыс сипаты == Кен орнының ұзындығы км, ені 100 м. Барлау жұмыстары 1951-1956 жылдары жүргізілген. Кен орны 1959-1987 жылдары ашық кеніш әдісімен игерілді. Ал 1987 жылдан бастап кентас жер астындағы кеніштен өндіріледі. Оны 1938 жылы геологтар П.Л.Безруков пен Б.М. Гиммельфарт ашқан. == Геологиялық құрылымы, құрамы == Ақсай фосфорит кен орны төменгі кембрийге жататын Шолақтау шоғырларынан тұрады. Бұл шоғырдың төменгі кентассыз бөлігі шақпақтасты доломиттер мен доломитті әктастардан (қалыңдығы 3-15 м) және фосфоритті шақпақтастардан (қалыңдығы 3-10 м) құралған. Бұлардан жоғары әрқайсысының қалыңдығы 1,5-12 м, фосфор ангидридінің (Р2О5) орта мөлшері 20- 27% кентас қабаты бар, олардың литологиялық құрамы негізінен фосфатты, шақпақтасты, карбонатты болып келеді. Алынған фосфорит кентасы Қаратау кен-химия комбинатында өңделеді. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы кен орындары 
'''NGC 6933''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 14 қыркүйекте Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6933 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6933 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6938''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 шілдеде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6938 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6938 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6924''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6924 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64945, ESO 528-16, MCG -4-48-14, AM 2030-253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6924 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6940''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6940 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6940 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6944A''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан SBd/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6944A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65108, MCG 1-52-16, ZWG 399.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6944A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6943''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 27 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6943 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65295, ESO 74-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6943 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6937''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65125, ESO 234-60, FAIR 349, AM 2035-521, IRAS20350-5219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6937 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6934''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 24 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6934 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6945''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 шілдеде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65132, MCG -1-52-15, near SAO 144663. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6945 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6941''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6941 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65054, MCG -1-52-10, IRAS20337-0447. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6941 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''Ақсақалқопа ''' Тобыл өзенінің алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қамысты ауданы Қарабатыр ауылының жанында орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 4,5 км2. Теңіз деңгейінен 233,1 биіктікте жатыр. Ұзындығы 3,5 км, енді жері км. Суы тұзды. Деңгейі көктемде көтеріліп, жазға қарай тартылып, жағасы батпаққа айналады. Санат:Қамысты ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 6947''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6947 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65193, ESO 401-3, MCG -5-48-28, AM 2038-323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6947 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6935''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6935 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65112, ESO 234-59, FAIR 906, AM 2034-521, IRAS20346-5217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6935 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6944''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6944 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65117, MCG 1-52-17, ZWG 399.25, NPM1G +06.0514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6944 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6950''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6950 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6950 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6942''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65172, ESO 186-73, AM 2036-542. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6942 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6936''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65033, ESO 528-22, MCG -4-48-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6936 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6954''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6954 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65279, UGC 11618, MCG 0-53-1, ZWG 374.4, KARA 886. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6954 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6949''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 20 қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6949 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65010, UGC 11600, MCG 11-25-1, ZWG 325.2, IRAS 20343+6437. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6949 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6946''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6946 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65001, UGC 11597, MCG 10-29-6, ZWG 304.6, ARP 29, IRAS20338+5958. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6946 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6939''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан I1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1798 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6939 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6939 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Ақсан ''' Обаған өзені алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Әулиекөл ауданы Қарақалпақ темір жол санциясынан км жердегі көл. Теңіз деңгейінен 208,6 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 4,2 км2. Ұзындығы 2,8 км, енді жері 2,4 км. == Жағалау сипаты == Жағасы жайпақ. Көлдің деңгейі көктемде көтеріліп, жазға қарай тартылады. Аманқарағай шоқ орманы, Қазанбасы қоныстары орналасқан. Алабы жайылым, шабындыққа пайдаланылады. Санат:Әулиекөл ауданы көлдері 
'''NGC 6948''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6948 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65256, ESO 187-9, AM 2039-533, IRAS20397-5332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6948 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6951''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6951 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65086, NGC 6952, UGC 11604, MCG 11-25-2, ZWG 325.3, IRAS20366+6555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6951 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6955''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6955 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65287, UGC 11621, ZWG 374.5, NPM1G +02.0476. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6955 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6958''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 24 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6958 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65436, ESO 341-15, MCG -6-45-17, IRAS20455-3810. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6958 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6962''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6962 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65375, UGC 11628, MCG 0-53-3, ZWG 374.15, KCPG 548A, IRAS20447+0008. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6962 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6961''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 27 тамызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65372, ZWG 374.14, NPM1G +00.0554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6961 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6963''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 тамызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6963 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6963 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6953''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6953 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6953 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6960''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан SNR типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6960 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 191, Veil nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6960 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6952''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Coggia Jerome Eugene астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6952 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65086, NGC 6951, UGC 11604, MCG 11-25-2, ZWG 325.3, IRAS20366+6555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6952 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Ақ саңырауқұлақ ''' (Boletus edulіs) болетустар тұқымдасына жататын түр. Қазақстанда жалпақ жапырақты, қылқан жапырақты және аралас ормандарда өседі. Қалпақшасының диаметрі 10 20 (кейде 50) см, үстіңгі бөлігі ашық қоңырдан қара қоңырға дейін өзгеріп отырады. Ал төменгі бөлігі алғашқы кезде ақ кейін жасыл сарғыш түске енеді. Аяқшасының ұзындығы 17 см-дей, қалыңдығы см, ашық сары сұрғылт түсті, үстінде торлы өрнектері болады. Жемістік денесі ақ, тығыз, жағымды, саңырауқұлаққа тән исі болады. Салмағы (сирек 4) кг. Ақ саңырауқұлақ маусымнан қазанға дейін өседі, 20-ға жуық формалары бар. Жеуге жарамды, өте бағалы саңырауқұлақ, себебі, құрамында белок өте көп. Ақ саңырауқұлақтың жемістік денесінен заттар табылған. Ақ саңырауқұлақтың түрлері:шырша ақ саңырауқұлағы қарағай ақ саңырауқұлағы қайың ақ саңырауқұлағы емен ақ саңырауқұлағы торлы ақ саңырауқұлақ қара-қола түсті ақ саңырауқұлағы жартылай ақ саңырауқұлақ. ==Түрлері== *Шырша ақ саңырауқұлағы *Қарағай ақ саңырауқұлағы *Қайың ақ саңырауқұлағы *Емен ақ саңырауқұлағы *Торлы ақ саңырауқұлақ *Қара-қола түсті ақ саңырауқұлағы *Жартылай ақ саңырауқұлақ ''Жиналған жеуге жарамды ==Ішкі сілтемелер== Саңырауқұлақтар Антиканцероген == Галерея == Boletus edulis 23.jpg Boletus edulis 235.jpg Boletus edulis 239.jpg Boletus edulis 2390.jpg Boletus edulis 333.jpg Boletus edulis 444.jpg ==Сыртқы сілтемелер== Саңырауқұлақтар орманның сыйы ғана емес, уы да... ==Дереккөздер== 
'''NGC 6956''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6956 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65269, UGC 11619, MCG 2-53-1, ZWG 425.1, IRAS20415+1219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6956 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6959''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 22 қыркүйекте Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6959 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65369, ZWG 374.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6959 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6965''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 27 тамызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6965 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65376, IC 5058, MCG 0-53-4, ZWG 374.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6965 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6957''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6957 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65302, ZWG 374.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6957 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6969''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65425, UGC 11633, MCG 1-53-1, ZWG 400.2, KARA 889. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6969 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6972''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6972 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65485, UGC 11640, MCG 2-53-4, ZWG 425.11, NPM1G +09.0513. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6972 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6970''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65608, ESO 235-8, AM 2048-485, IRAS20486-4857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6970 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6967''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1857 жылы 27 тамызда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 6967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65385, UGC 11630, MCG 0-53-6, ZWG 374.18, IRAS20450+0013. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6967 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6966''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 26 шілдеде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6966 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6966 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6973''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6973 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6973 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақсарлы ''' Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы Босаға ауылының км жерде. Абсолюттік биіктігі 995 м, ені км. қарай км-ге созылып жатыр. == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Оқшау тұрған тау массивінің шығыс беткейі жайпақ, батысы тіктеу келеді, оңтүстік беткейінде тас қорымдары мол жиналған. Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлімінде түзілген. == Өсімдігі == Тау жамылғысында жусан, сұлыбас, селеу, боз, бұталар өседі. Жазғы жайылым және қыстау ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 6974''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 тамызда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: knot in Veil Nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6974 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6971''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65462, UGC 11637, MCG 1-53-2, ZWG 400.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6971 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6964''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 12 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6964 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65379, UGC 11629, MCG 0-53-5, ZWG 374.17, KCPG 548B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6964 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6976''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6976 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65620, NGC 6975, MCG -1-53-15, NPM1G -05.0582, HCG 88C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6976 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6980''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы шілдеде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6980 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6980 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6978''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 20 шілдеде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6978 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65631, MCG -1-53-17, HCG 88A, IRAS20499-0554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6978 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6985-1''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 11 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6985-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65306, MCG -2-53-1, VV 546, IRAS20422-1117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6985-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6975''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 23 қыркүйекте Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65620, NGC 6976, MCG -1-53-15, NPM1G -05.0582, HCG 88C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6975 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6983''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6983 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65759, ESO 286-14, MCG -7-43-4, IRAS20533-4410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6983 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6968''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 11 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6968 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65428, MCG -2-53-6, NPM1G -08.0539, IRAS20458-0829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6968 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
''Buteo buteo'' ақсары () отрядының қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Солтүстік Қазақстанда, Алтай мен Тянь-Шань тауларының орманды алқаптарын мекендейді. Мекиені қанатының ұзындығы 42-45 см, салмағы кг-нан асады. Қоразы оған қарағанда кішілеу келеді. Қанатының ұзындығы 33-38 см, салмағы кг-ға жетпейді. Дене түсі қара-қоңыр, ұшы қаралау қанаттарының астында ақшыл шұбар дақ болады. Басқа өзіне тектес жыртқыштардан айырмашылығы құйрығы қысқа, сұр не қоңыр түсті көлденең жолақты келеді. Ұясын ағаш басына салады. Мекиені мен қоразы 3-5 теңбіл түсті жұмыртқаны айдай кезектесіп басып, балапандарын 40 күнде ұядан ұшырады. Ақсары жыл құсы. Тамыз қазан айларында жылы жаққа ұшып кетеді. Оңтүстік Азия, Африкада қыстайды. Наурыз мамыр айларында қайта оралады. Ұсақ кеміргіштермен, құстармен, кесірткелермен, бақалармен т.б. жәндіктермен қоректенеді. ==Дереккөздер== Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар 
'''NGC 6979''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of Veil Nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6979 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6984''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6984 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65798, ESO 235-20, AM 2054-520, IRAS20543-5203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6984 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6985-2''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 11 маусымда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6985-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 969910, MCG -2-53-1, VV 546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6985-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6977''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 20 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65625, MCG -1-53-16, HCG 88B, NPM1G -05.0583, IRAS20499-0555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6977 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6989''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in 7000. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6989 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6990''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65862, ESO 187-43, IRAS20562-5545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6990 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6986''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6986 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65750, ESO 598-7, MCG -3-53-11, NPM1G -18.0530. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6986 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6982''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6982 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65776, ESO 235-19, IRAS20537-5203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6982 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6988''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 15 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65732, ZWG 425.20, NPM1G +10.0499. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6988 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6991-1''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6991-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: WH. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6991-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''АҚСАРЫ''' қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша Орта жүздегі Керей (Ашамайлы) тайпасынан таратылады. Шәкәрім Құдайбердіұлы шежіресінде Ақсары Тоқымбет, Матақай, Самай руларына бөлінсе, Ө.Ахметовтің Ақсарыдан алты ата Тоқболат, Ақпамбет, Нұралы, Нұрымбет, Есенәлі, Есенбақты тарайды. Қостанай өңірін, Ақмола облысының Ақкөл, Макин (Бөрілі) аудандарын, Есіл өзенінің бойын мекендеген. == Тұлғалар == Біржан Қожағұлұлы Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов Қанапия Темірболатұлы Телжанов Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев Нұрлы Байкенов Жайық Бектұров Санат:Қазақ рулары Санат:Керей Санат:Орта жүз 
'''NGC 6991-2''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6991-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: JH. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6991-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6993''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65671, ESO 529-11, MCG -4-49-7, IRAS20509-2539. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6993 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6995''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6995 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 182C, Veil nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6995 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6998''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 19 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6998 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65925, ESO 464-14, 2058-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6998 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6987''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65807, ESO 235-21, IRAS20546-4849. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6987 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7005''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 23 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7005 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7005 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7004''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7004 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66019, ESO 235-46, FAIR 938. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7004 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7000''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7000 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 373, North America nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7000 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7003''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 26 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7003 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65887, UGC 11662, MCG 3-53-8, ZWG 448.27, IRAS20584+1736. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7003 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6997''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6997 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6997 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''Ақсарыгүл''' ''кастиллея'' () сұңғыла тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда құрғақ далалық жерлерде, сортаңды, жайылмалы шалғындарда, ормандар мен бұталар арасында, тау беткейлерінде, егістіктер арасында өсетін түрі түссіз Ақсарыгүл (Cаstіlleja pallіda) бар. Биіктігі 14 32 (50) см, сабағы тік, 10-нан шоғырланып немесе жеке өседі. Жапырақтары ұзынша. Гүлшоғыры масақ тәрізді, ұзындығы (12) см, ені 1,8 см. Күлтесі ақшыл сары не ақ түсті, кейде үстіңгі жағы қызғылт болады. Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша, екі бөлікті, қоңыр түсті қорапша. Тұқымы ұсақ, үшбұрышты, сырты жылтыр. ==Дереккөздер== Санат:Сұңғыла тұқымдасы 
'''NGC 6996''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6996 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 197, in Milky Way. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6996 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6999''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 19 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6999 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65940, ESO 464-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6999 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6992''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте асроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6992 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 182B, Veil nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6992 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7001''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 21 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7001 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65905, UGC 11663, MCG 0-53-16, ZWG 374.37, NPM1G -00.0540, IRAS20585-0023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7001 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7009''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1782 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7009 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 37-34.1, CS=11.5, Saturn nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7009 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7002''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7002 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66009, ESO 235-43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7002 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7006''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7006 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7006 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7011''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 19 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7011 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7011 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7007''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66069, ESO 187-48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7007 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7012''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66116, ESO 286-51, AM 2103-450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7012 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
нобай '''Ақсары жоңышқасы ''' (''Medіcago ochroleuca'') бұршақ тұқымдасына жататын жоңышқа туысының бір түрі, көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Талас Алатауының батысындағы Ақсу-Жабағылы тауының солтүстік тасты беткейлерінде, биік тау белдеулерінде, аршалы бұта, орман арасында өседі. Биіктігі 75 80 см, сабағы тік, жапырақтары үш құлақты, жапырақшалары ұзынша, түкті, кейде жалаң болады. Гүлі сары түсті, бұршағы имек, бозқоңыр түсті келеді. Маусым шілде айларында гүлдейді. Тамыз қыркүйекте жеміс береді. Тұқымынан және өсімді жолмен көбейеді. Ақсары жоңышқа құнарлы мал азығы. Сирек Ақсу-Жабағылы қорығында қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. ==Ішкі сілтемелер== Ақсу-Жабағылы Алатау ==Дереккөздер== Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''NGC 7017''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7017 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66137, ESO 529-26, MCG -4-49-14, AM 2104-254. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7017 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7019''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66107, ESO 529-22, AM 2103-243, IRAS21035-2436. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7019 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7016''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7016 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66136, ESO 529-25, MCG -4-49-13, AM 2104-254, PRC C-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7016 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7010''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1823 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66039, IC 5082, MCG -2-53-24, NPM1G -12.0537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7010 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7013''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7013 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66003, UGC 11670, MCG 5-49-1, ZWG 491.2, IRAS21014+2941. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7013 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7008''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7008 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 93+5.2, CS=12.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7008 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7018''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66141, ESO 529-27, MCG -4-49-15, VV 764, AM 2104-253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7018 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7022''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7022 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66224, ESO 235-65, FAIR 952. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7022 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7014''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66153, ESO 286-57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7014 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7023''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 235, LBN 487. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7023 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Аманкелді Үдербайұлы Иманов''' (3 сәуір 1873 жыл 18 мамыр 1919 жыл) қазақ халқының батыры. Қазақстанда 1916 жылы орын алған Ұлт-азаттық көтерілістің басшысы. Торғай уезі Қайдауыл болысының 3-ауылында кедей шаруа отбасында туған. 1918 жылдан Компартия мүшесі. жасында әкесі, одан жыл кейін шешесі қайтыс болып, жастайынан жетім қалады. Ауқатты адамдарға жалға тұрып жүріп, еңбекші халықтың тартқан ауыр тұрмысын көреді. Оның бойында самодержавиеге, қоғамда тереңдеп кеткен әлеуметтік теңсіздік пен езгіге деген өшпенділік осы кезден-ақ қалыптаса бастады. Байқоңыр көмір кенінде темір ұстасы болған жылдары орыс жұмысшыларымен араласып, таптық сана-сезімі оянады. 1905 1907 жылдары орыстың 1-төңкерісының азаттық идеясы ықпалымен шаруалардың байларға қарсы қарулы күресіне қатысады. жергілікті жердегі большевиктер тобымен тығыз байланыс жасап, шаруалар бұқарасының ұлт-азаттық күресін басқарушы ретінде бүкіл Торғай даласына атағы жайылды. 1896-1908 жылдары патша өкіметі оны "сенімсіз" адам деп тауып, бірнеше рет түрмеге отырғызfды. == Өмірбаян == Аманкелді Иманов 1873 жылы Торғай уезі Қайдауыл болысының №3 (Терісбұтақ) ауылында дүниеге келген, қазіргі Қостанай облысының Аманкелді ауданы. Аманкелді кедей қазақ отбасында дүниеге келген, ауыл молдасынан білім алған, Тасыбай мен Ташмағамбет ишандардың медресесіне оқуға түскен. 12 жасына дейін ауыл мектебінде, кейін төрт жыл медреседе оқыды, түрік, парсы, араб тілдерін үйренді. Ол Кенесары ханның үзеңгілес серігі, Иман батырдың ұрпағы. Мерген, шабандоз, жігерлі, еркіндікті жақсы көретін батыр 1905 1907 жылдардағы өкіметке қарсы көтерілістерге қатысып, қудалауға ұшырап, Торғай даласының шалғайдағы ауылдарына жасырынуына тура келді. 1910 жылы Аманкелдінің руы өмір сүрген Терісбұтақ ауылында оның бастамасы бойынша мектеп салынды. ==1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс== Аманкелдінің есімі қазақ халқының тарихындағы аса бір даңқты кезең 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліспен тығыз байланысты. Империализм қайшылықтарының шегіне жете шиеленісуінің нағыз айғағы болған бұл көтеріліс патша өкіметінің отаршылдық саясатына қарсы бағытталып, халықтың бостандығын көздеді. Бұқара халықтың бұл қозғалысы қазақ жігіттерін майдандағы қара жұмысқа алу жөніндегі патша үкіметінің 1916 жылғы 25 маусымдағы жарлығынан кейін өрістей түсті. Аманкелді Қостанай, Ақтөбе, Ырғыз, Атбасар, Перовск т.б. қалаларға өз өкілдерін жіберіп, патша өкіметіне қарсы күреске шақырaды. Ұлттық көтеріліс кезінде Аманкелді Имановтың туын қайта ساردارى امانكيلدى باتىردىڭ تۋى)''Жазуы: «''Сарбаз сардары Аманкелді батырдың туы''». Төзгісіз қанауға ұшырап, жерінен айырылған қазақ кедейлері Аманкелдінің отрядына лек-легімен келіп қосылып жатты. 1916 жылдың қазан айында тек Торғай мен Ырғыз уездерінде ғана 20 шақты отряд құрылады. Аманкелді отрядтарға қатаң тәртіп енгізді. қару-жарақты қолдана білуге және соғыс өнерін меңгеруге үйретті. Аманкелдінің көтерілісшілер отряды патша өкіметінің жергілікті органдарына қарсы бірнеше ұрыс жүргізіп, 1916 жылы қазанда Торғай қаласын қоршауға алды. Осы операцияда Аманкелдінің жөне қолбасшылық таланты айқын көрінді. Оның қол астындағы 50 мың сарбазы ерліктің, табандылықтың тамаша үлгісін көрсетті. Патша үкіметі Аманкелдінің шабуылын тойтару үшін жазалаушы корпус жіберуге мәжбүр болды. Тек жаудың негізгі күштері келіп жеткеннен кейін ғана, 27 күннен соң Аманкелді өз сарбаздарын қаладан алып кетті. 1917 жылы қаңтарда ол қаланы басып алуға қайта әрекет жасады, бірақ күш тең болмағандықтан ел ішіне кетеді. Бұл кездерде Аманкелді оның ішінде Әліби Жанкелдинменмен байланысты күшейтіп, большевиктер партиясының идеясымен қарулана түсті. Уақытша үкімет кезіндегі алашордашыларға қарсы күрес жүргізді, бұқара халыққа пролетарлық төңкерісінің маңызын түсіндірді. ==Қазан төңкерісі== Қазан революциясының алғашқы күндерінен-ақ Аманкелді бұрынғы қызыл партизандар отрядын құрып, Кеңес өкіметін қорғау және нығайту күресіне белсене араласты. Торғай уезінің соғыс комиссары болып тағайындалды. 1918 жылы наурызда Аманкелді Кеңестердің облыстық сьезіне (Орынбор) қатысты. 1918 жылы шілдеде Кеңес бір тобын басқарып, Торғай уезінде ауылдық және облыстық Кеңестердің сайлауын өткізді. Азамат соғысы жылдарында Әліби Жанкелдинмен бірге Қазақстанда тұңғыш ұлттық Қызыл Әскер бөлімдерін ұйымдастырады. Колчак әскерінің тылындағы партизандарға көмектесті. 1918 жылы қарашада Аманкелді және Әліби Жанкелдин басқарған отряд ақ гвардияшылардан Торғай қаласын азат етті. Шығыс майданда Колчак әскерінің шабуылға шығуына байланысты алашордашылар 1919 жылы 20 сәуірде де төңкеріс жасап, Аманкелдіні қолға түсірді. Қызыл партизандар қалаға кіруге бірнеше сағат қалғанда қолынан қаза табады. ==Аманкелдіге құрмет== Аманкелдінің туған ауданы және республиканың көптеген колхоз, совхоздары батырдың есімімен аталады. Алматы қаласында және бірсыпыра аудан, облыс орталықтарында батырдың ескерткіш мүсіні орнатылған. Жамбыл Жабаев, Аманкелдінің бұрынғы сарбазы, халық ақыны О.Шипин т.б. ақындар батырға арнап өлең, поэмалар жазды. Жазушы Ғабит Мүсірепов "Аманкелді" пьесасында халық батырының көркем бейнесін жасады. Халық суретшілері Әбілхан Қастеев ("Аманкелді" портреті, "Аманкелді шабуылы", "Торғай жорығы") пен Қанапия Телжанов ("Аманкелді", "Аманкелді қызыл атты әскері") Аманкелді образын тартымды бейнеледі. == Дереккөздер == Санат:Қазақ батырлары Санат:Амангелді ауданында туғандар қозғалыстардың көсемдері 
'''Ақсары жуантамыр''' () айлауықтар тұқымдасына жататын жуантамыр түрі. Қазақстанда Балқаш-Алакөл ойысында Ақсу, Лепсі, Шілікті өзендерінің төменгі ағыстарындағы құмдарда өседі. Бұтақтала өскен сабағының биіктігі 60 65 см келеді. Тамыр жапырақтары ірі, ұзындығы 20 см, ал сабақ жапырақтары ұсақ бүтін жиекті см-дей болады. Ақсары түсті гүлдері қалқан тәрізді сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Табиғи жайылымдарды ретсіз пайдаланудың салдарынан бұл сирек кездесетін өсімдік түрінің жойылып кету қаупі бар. Сондықтан Ақсары жуантамыр қорғауға алынып, Қазақстанның ''Қызыл кітабына'' енгізілген. ==Ішкі сілтемелер== Жуантамыр Қызыл кітап ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 7024''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7024 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7024 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7020''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 31 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7020 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66291, NGC 7021, ESO 107-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7020 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7021''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66291, NGC 7020, ESO 107-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7021 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7028''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7028 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7028 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7033''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66228, MCG 2-54-2, ZWG 426.6, NPM1G +14.0507, KCPG 554A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7033 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7027''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7027 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 84-3.1, CS=16.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7027 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7031''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7031 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7031 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7032''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7032 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66427, ESO 74-26, IRAS21109-6829. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7032 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7025''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66151, UGC 11681, MCG 3-54-1, ZWG 449.3, KARA 897, IRAS21054+1607. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7025 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7026''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы шілдеде Шерберн Уэсли Бернгем астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7026 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 89+0.1, CS=14.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7026 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''Ақсахалар ''' (Coregonіdae) отрядының бір тұқымдасы. Солтүстік Мұзды мұхита, Атлант және Тынық мұхиттардың солтүстік жағындағы суларда тіршілік ететін туысы, 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда Ертіс өзенінде мекендейтін туысы, түрі (таймен) бар. Ақсахалардың денесінің ұзындығы 150 см, салмағы түріне қарай г-нан 40 кг-ға дейін (нельма) жетеді. Қабыршақтары ірі. Аузы үлкен емес, жағы тіссіз. Ұсақ уылдырықтарын күзде шашады. Негізінен планктондар, бентостармен және ұсақ балықтармен қоректенеді. Ақсахалар еті дәмді, сондықтан кәсіптік маңызы жоғары балықтар, көп ауланады. ==Ішкі сілтемелер== Балықтар Уылдырық ==Дереккөздер== 
'''NGC 7038''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7038 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66414, ESO 286-79, FAIR 960, AM 2111-472, IRAS21117-4725. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7038 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7036''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 11 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7036 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7036 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7038A''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7038A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66421, ESO 235-80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7038A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7040''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Harrington Mark Walrod астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7040 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66366, UGC 11701, MCG 1-54-4, ZWG 401.8, IRAS21108+0839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7040 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7035''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7035 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66258, ESO 530-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7035 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7039''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 19 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7039 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7039 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7042''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7042 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66378, UGC 11702, MCG 2-54-13, ZWG 426.23, KCPG 555A, IRAS21113+1321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7042 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7029''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66318, ESO 235-72, AM 2112-483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7029 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7035A''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7035A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66257, ESO 530-15A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7035A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7037''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7037 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7037 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
Aгератум '''Ақсәуле''' агератум (Ageratum) күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер тараған жалғыз түрі гаустон Ақсәулесі (А. haustonіanum) Қазақстанда да кездеседі. Ол республиканың жазық аймақтарында әсемдік ретінде өсіріледі. Сабағы тік, бұтақты, сыртын түк жапқан. Жапырағы сағақты, пішіні үшбұрыш, төменгі жағы ойма тәрізді. Себеттері домалақ 10 мм, қалың қалқаншаға топталған. Күлтесі көк түсті, айдаршасы жапырақшалы. Қазан қараша айларында гүлдеп, жемістенеді. == Өсімдік туралы == Ақсәуле қашқаргүлдер тұқымдасына жатады. Отаны Орталық және Оңтүстік Америка. Мексика, Перу және Боливияда көп таралған. Табиғатта тұқымдасының 30-ға жуық түрі бар. Отаны жылы тропикалық аймақ болғандықтан, көпжылдық мәңгіжасыл өсімдік, ал Қазақстанда климаттық жағдайымызға байланысты біржылдық гүл болып саналады. Биіктігі: сұрпына қарай 26-45 см, орташа 15-25 см, ергежейлі 10-15 см болады. Сабағы, жапырағы түкті. Жапырағы жүрек пішіндес, иектері аратісті. Гүлінің пішіні шар тәріздес, диаметрі 15-20 см аралығында. Көгілдір, күлгін, ақшыл, қызғылт түсті түрлері бар. Көгілдір және күлгін түстілері ою-өрнек, кескіндер, гүлмен көмкерілген сөздер жазуға, гүлзардың жиектеріне, гүлді кілем жасауға көп қолданылады. Көшеттерді еккенде арақашықтығы 15-20 см болуы керек. Біржылдық гүлдердің ішіндегі ең ұзақ, көктемнен алғашқы суыққа дейін гүлдейтін өсімдік. == Қолданылуы == Көгалдандыруда жаз айларында вазондарға, жол бойына егеді. == Күтімі == Жылы және ашық жерлерде жақсы өседі. Алакөлеңкеге де шыдамды, бірақ жарық жердегідей мол гүлдемейді. Жеңіл топырақта жақсы өседі. Құрғақшылыққа шыдамды, бірақ мол гүлдесін десеңіз, біркелкі, құрғатып жібермей суғару қажет. Өсімдікке көңді гүл түйін салғанға дейін, ал әрі қарай өте көп қолдануға болмайды, себебі көңде азот көп болғандықтан жапырақтары мол болып өсуіне пайдалы, ал біз жапырағы емес, гүлі үшін өсіретіндіктен, гүлдейтін гүлдерге арналған немесе толық минералды тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал. Ұзақ, әрі мол гүлдеуі үшін, гүлшоғыры тұқымданып кетпей тұрып, гүл күлтелері қоңырқай тарта бастағанда жұлып тұрған дұрыс. Тұқымын тамыз айында жинайды. == Көбейтілуі == Біржылдық гүлдерді жыл сайын тұқымнан көбейтіп өсіріп отырады. Мамыр айында гүлдету үшін, ақпан айының соңы, наурыз айының басында жылыжайда немесе үйде 20-22ºС жылылықта тұқым арқылы көбейтеді. Тұқым 7-10 күнде өніп, өскін шығарады. Өскінге бір-екі жапырақ шыққанда, көшеттеп, әрқайсысын жеке отырғызады. Сәуірдің соңында немесе мамыр айының басында, көктемнің ызғарлы суығы өткеннен кейін, көшеттерді далаға егеді. Өскін өніп шыққан уақытынан бастап 60 күннен кейін гүлдей бастайды. Сондай-ақ, қалемшелеп те көбейтуге болады. Бақшаға сәуірдің аяғы, мамырдың басында тұқымынан ексеңіз, жаздың ортасында гүлдейді. == Ақсәуле туралы тақпақ == Гүлдің аты Ақсәуле, Тербелер жел өткенде. Шар тәрізді гүлтәжі, Жайнар мамыр жеткенде. Әр шоғында жүз талшық, Күнге қарап тұр шалқып, Түсі болар сиякөк, Қуант гүлден сый тартып. ==Ішкі сілтемелер== Күрделігүлділер Агератум == Сілтемелер == Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт == Дереккөздер == 74 Құлжабаева әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Біржылдық гүлдер: Дидактикалық материал. Алматы, 2011. 16 б; ISBN Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 7045''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 16 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7045 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7045 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7041''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7041 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66463, ESO 235-82, AM 2113-483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7041 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7043''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 18 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7043 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66385, UGC 11704, MCG 2-54-14, ZWG 426.24, KCPG 555B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7043 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7030''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қыркүйекте Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7030 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66283, ESO 598-28, MCG -4-50-3, IRAS21083-2041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7030 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7046''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66407, UGC 11708, MCG 0-54-9, ZWG 375.20, IRAS21123+0237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7046 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7050''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7050 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7050 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7052''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7052 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66537, UGC 11718, MCG 4-50-6, ZWG 471.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7052 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7047''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7047 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66461, UGC 11712, MCG 0-54-10, ZWG 375.23, IRAS21138-0102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7047 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7015''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 29 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7015 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66076, UGC 11674, MCG 2-53-12, ZWG 425.40, IRAS21032+1112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7015 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7051''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7051 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66566, MCG -2-54-4, IRAS21171-0859. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7051 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақ сексеуіл ''' (''Haloxylon persіcum'') алабұталар тұқымдасы, сексеуіл туысына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда шөл және шөлейтті аймақтарда өседі. Биіктігі метрдей, кіндік тамыры топырақта ылғал аз болса, жер астына тереңдеп (11 метрге дейін) кете береді. Діңінің жуандығы 20 60 см, дің қабығы ақшыл сұрғылт түсті, жылдан-жылға қарая береді. Гүлі төрт-төрттен қабыршақты гүл жапырағы қолтығынан жетіледі. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, қыркүйек қазанда жеміс береді. Жемісі қанатты жаңғақша. Ақ сексеуілдің сүрегі тығыз, қатты, арамен кесілмейді. Ағаштың жылдық сақинасы болмайды. Шөлге төзімді, жас өркендерін қыста қой, түйе жақсы жейді. Ақ сексеуіл Маңғыстау облысының Қызыл кітабына енгізілген. ==Сілтемелер== Алабұта Қызыл кітап ==Дереккөздер== тұқымдасы 
'''NGC 7053''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7053 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66610, UGC 11727, MCG 4-50-9, ZWG 471.8, NPM1G +22.0620, IRAS21188+2252, 2ZW 124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7053 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7044''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7044 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 198. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7044 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7049''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7049 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66549, ESO 236-1, AM 2115-484, IRAS21156-4846. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7049 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7041B''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7041B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 129672. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7041B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7034''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7034 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66227, UGC 11687, MCG 2-54-3, ZWG 426.7, KCPG 554B, NPM1G +14.0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7034 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7048''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 19 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7048 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 88-1.1, CS=18.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7048 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7054''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7054 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7054 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7041A''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7041A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66519, ESO 235-84, IRAS21144-4836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7041A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7059''' Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7059 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66784, ESO 145-5, IRAS21236-6013. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7059 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7055''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7055 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7055 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Ақ селеу ''' () астық тұқымдасының селеу туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық облысында, әсіресе, оңтүстік аймақтарда жиі кездеседі. Ақ селеу көбінесе құмды және құмдауыт жерлерде, орманды алқаптардағы қара топырақты аудандарда жақсы өседі. Биіктігі 30 40 (60) см, сабағы түбінен шоғырланған, жалаң тықыр. Тамыр сабағының ұзындығы 10 м-ге дейін жетеді. Жапырағы жіңішке (3 мм). Мамыр маусым айларында гүлдейді. Дәнегі пісісімен жер бетіндегі бөлегі қурап қалады. Ақ сеуел масақтанғанға дейін жақсы мал азығы. Шөбінің сапасы орташа, өнімділігі (10) ц/га. Жайылмалы құмды жақсы бекітеді. Тамыры сапалы щетка жасауға пайдаланылады. ==Дереккөздер== Санат:Астық тұқымдасы 
'''NGC 7058''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7058 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7058 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7060''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66732, ESO 287-22, MCG -7-44-6, AM 2122-423, IRAS21226-4237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7060 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7056''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7056 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66641, IC 1382, UGC 11734, MCG 3-54-8, ZWG 449.19, KARA 911. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7056 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7057''' Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7057 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66708, ESO 287-17, MCG -7-44-4, AM 2121-424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7057 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7063''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7063 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 192. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7063 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7064''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7064 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66836, ESO 188-9, IRAS21255-5259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7064 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7061''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7061 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66785, ESO 236-13, AM 2123-491. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7061 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7065A''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7065A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66774, MCG -1-54-18, NPM1G -07.0505, IRAS21242-0714. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7065A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7072A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7072A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66870, ESO 287-29, MCG -7-44-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7072A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7065''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7065 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66766, MCG -1-54-17, NPM1G -07.0504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7065 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Елді мекендер:''' Ақсеңгір Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. Ақсеңгір Алматы облысы Қарасай ауданындағы ауыл. Ақсеңгір Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл. '''Басқа мағыналар:''' Ақсеңгір Алматы облысы Жамбыл ауданындағы өзен. Ақсеңгір Ұлытау тау жүйесінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. Ақсеңгір Нұра өзенінің оң жағалауындағы биік төбе. Ақсеңгір Алматы облысында өсірілетін қой түрі. Ақсеңгір Алматы облысы Жамбыл ауданы Ақсеңгір өзенінің бойында орналасқан бөген. 
'''NGC 7062''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7062 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7062 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7069''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 12 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7069 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66807, UGC 11747, MCG 0-54-19, ZWG 375.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7069 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7067''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 27 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7067 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7067 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7068''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7068 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66765, MCG 2-54-27, ZWG 426.55, KAZ 520, IRAS21241+1158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7068 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7072''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66874, ESO 287-31, MCG -7-44-18, IRAS21273-4322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7072 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7074''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 16 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66850, ZWG 401.27, 2ZW 133, PGC 66854, IRAS21271+0627. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7074 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7070A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7070A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66909, ESO 287-34, MCG -7-44-21, AM 2128-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7070A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7070''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7070 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66869, ESO 287-28, MCG -7-44-16, AM 2127-431, IRAS21272-4318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7070 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7075''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66895, ESO 343-4, MCG -7-44-20, AM 2128-385. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7075 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7066''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7066 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66747, UGC 11741, MCG 2-54-25, ZWG 426.54, 2ZW 130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7066 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақсеңгір тауы''' Ұлытау тау жүйесінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Борсеңгір ауылының км жерде. қарай 20 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 431 (Үңгірлісай). == Жер бедері, геологиялық құрылымы == Ұсақ шоқылы тау массивінен тұрады. Тас көмір жүйесінің төменгі тау жыныстарынан түзілген. Оңтүстік беткейінен Сарысу өзеніне оң жағынан құятын өзен бастау алады. == Өсімдігі == Сортаңдау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, сұлыбасы, бұталар өседі. Жазғы жайылым және қыстау ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ұлытау ауданы таулары 
'''NGC 7077''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7077 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66860, UGC 11755, MCG 0-54-28, MK 900, NPM1G +02.0497, ZWG 375.47, ARAK 549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7077 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7076''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 101+08.1, Abell 75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7076 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7073''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66847, MCG -2-54-10, MK 899, IRAS21267-1142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7073 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7071''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 19 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: trapez chain. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7071 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7086''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 214. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7086 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7082''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7082 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7082 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7087''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7087 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66988, ESO 343-8, MCG -7-44-25, AM 2131-410, IRAS21314-4102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7087 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7081''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы 10 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7081 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66891, UGC 11759, MCG 0-54-30, ZWG 375.49, KAZ 526, IRAS21288+0216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7081 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7084''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 11 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7084 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7084 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7080''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7080 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66861, UGC 11756, MCG 4-50-12, ZWG 471.11, NPM1G +26.0474, IRAS21278+2629. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7080 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''Ақсеңгір''' Нұра өзенінің оң жағалауындағы биік төбе. == Географиялық орны == Ақмола облысы Целиноград ауданы жерінде. Астана қаласынан оңтүстікке қарай 33 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 395 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай ұзындығы 7-8 км-ге созылған, ені 1,5-2 км. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Қара қоңыр сортаңдау топырағында астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''NGC 7079''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7079 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66934, ESO 287-36, MCG -7-44-22, AM 2129-441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7079 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7083''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 28 тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67023, ESO 107-36, IRAS21318-6407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7083 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7085''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7085 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66926, MCG 1-55-1, ZWG 402.2, KARA 919, NPM1G +06.0539. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7085 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7091''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7091 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66972, IC 5114, MCG -6-47-7, ESO 403-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7091 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7094''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 10 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 66-28.1, CS=13.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7094 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7088''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы 28 қыркүйекте Baxendell Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Baxendell. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7088 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7093''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 19 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7093 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7093 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7096A''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 31 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7096A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67093, IC 5120, ESO 107-41, IRAS21348-6434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7096A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7090''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7090 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67045, ESO 188-12, AM 2133-544, IRAS21329-5446. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7090 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7097''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7097 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67146, ESO 287-48, MCG -7-44-29, AM 2137-424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7097 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''Ақсеңгір қойы''' Алматы облысында өсірілетін қой түрі. 1960-1992 ж. аралығында қазақы биязы жүңді саулықтарды ағылшынның линкольн, ромни-марш, бордерлейстер қошқарларымен будандастыру арқылы алынған. Ақсеңгір қойының дене бітімі ірі, етті. Қошқарларының тірідей салмағы 108 112 кг, таза жүн түсімі 4,7 5,5 кг, қылшығының ұзындығы 13 14 см. Саулықтары тиісінше 55 60 кг; 2,5 2,7 кг; 11 13 см. Әр 100 саулықтан 120 130-дан қозы алынады. Асылдандыру жұмысы аталық із бойынша өсіру және жаңа зауыттық аталық іздер құру арқылы жүзеге асырылады. Ақсеңгір қойының таңдаулы отарлары ''Ақсеңгір'' тәжірибе шаруашылығында бағылады. Ақсеңгір қойы негізінен Алматы облысы Жамбыл ауданының өсіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қой тұқымдары 
'''NGC 7097A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7097A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67160, ESO 287-49, MCG -7-44-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7097A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7096''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 31 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7096 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67168, IC 5121, ESO 107-46, AM 2137-640, IRAS21373-6408. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7096 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7100''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 31 тамызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7100 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7100 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7095''' Octans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1837 жылы 21 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67546, ESO 27-1, FAIR 353, IRAS21457-8145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7095 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7105''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 12 қыркүйекте Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67181, MCG -2-55-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7105 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7101''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67118, MCG 1-55-7, ZWG 402.12, NPM1G +08.0499. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7101 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7110''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67199, ESO 403-16, MCG -6-47-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7110 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7102''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 16 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7102 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67120, UGC 11786, MCG 1-55-8, ZWG 402.13, IRAS21372+0603. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7102 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7098''' Octans шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7098 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67266, ESO 48-5, IRAS21393-7520. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7098 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7107''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67209, ESO 287-52, AM 2139-450, IRAS21392-4501. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7107 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''Ақсор ''' Қалмас жотасының солтүстігінде км жердегі тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар және Қызылорда облысы Арал аудандары аралығында орналасқан. == Жер бедері == Таудың батысы мен шығысы тегіс жазық, солтүстігінде Сарыбұлақ құмы және Ырғыз өзені жатыр. Беткейі көлбеу келген. == Өсімдігі, жануарлары== Құмдақты топырағында қара сексеуіл, сұр жусан, күйреуік өседі. Жануарлардан қасқыр, ақ бөкен, қарақұйрық, сарышұнақ, қоян, т.б. мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Арал ауданы таулары Санат:Шалқар ауданы таулары 
'''NGC 7108''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67189, NGC 7111, MCG -1-55-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7108 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7113''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67208, NGC 7112, MCG 2-55-9, ZWG 427.16, KCPG 558B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7113 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7112''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 12 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7112 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67208, NGC 7113, MCG 2-55-9, ZWG 427.16, KCPG 558B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7112 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7106''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67215, ESO 188-17, AM 2139-525. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7106 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7109''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67192, ESO 403-15, MCG -6-47-11, VV 376. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7109 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7104''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Мюллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67137, ESO 531-18, NPM1G -22.0351, AM 2137-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7104 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7103''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67124, ESO 531-15, NPM1G -22.0349, AM 2137-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7103 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7114''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 26 қазанда Lohse J. Gerhard астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Nova Cygni 1876 Cyg. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7114 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7115''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7115 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67248, ESO 531-25, MCG -4-51-11, VV 800, IRAS21407-2535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7115 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7116''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7116 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67218, UGC 11796, MCG 5-51-1, ZWG 493.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7116 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''Әліби Тоқжанұлы Жангелдин''' (2 маусым 1884 14 тамыз 1953) Қазақстанда Кеңес үкіметін орнату және нығайту жолындағы күрестің көрнекті басшысы, республиканың мемлекет қайраткері, кіші әлем саяхатын жасаған жиһанкез, қазақ даласындағы алғашқы туризмге жол салушы. == Өмірбаяны == Әліби Жангелдин 1884 жылы Торғай даласының Қайдауыл ауылындағы кедей шаруа отбасында дүниеге келеді. Орта жүздің қыпшақ руынан еді. Отбасында сегіз бала болыпты: үш ұл және бес қыз бала. Әліби баланың тұңғышы болғандықтан, әкесіне байдың қойын бағысуға көмектескен. Байлар малын шұрайлы Қайдауыл жеріне Әлібидің әкесіне қалдыратын. Мал бағудан бөлек әкесі жиі аңға шығатын және әрдайым ұлын бірге алып жүретін. Әлібиді бөдене, қаздарды атумен шынымен қызықтыратын. Қайдауыл өңірінде көп кездесетін ақбөкендер мен аққұйрықтарды да аулаған. Әліби жеті жасынан атқа шабатын. Ерте жасынан Әлібидің оқуға деген зор ынтасы болды, алайда жақын арада мектептердің жоқтығы бұған кедергі болды. Бір күні Торғайдың бір мұғалімі Қайдауылға келді. Жас Әліби ұстаздың оқалы бас киіміне, алтын түймелі былғары бешпентіне, жалпы ісем киінгеніне қызығып, мұғалім болу деген ойы пайда болды. Торғайлық мұғалім оның есте сақтау және тез үйрену қабілеттерінің жақсы жетілгенін байқап мектепке әкесіне бұл ой мүлдем ұнаған жоқ, оқу туралы тіпті тыңдағысы келмеді. Алайда көп ұзамай Әліби үйінен қашып, керуенге ілесіп Торғайға жетеді. Торғайда мектепке түсіп оқушылармен, мұғалімдермен танысып, достық орнатады, әсіресе жер аудартылған бір еңбек мұғалімімен өте тығыз, жай ғана мұғаліммен оқушы арасындағыдан әлде қайда артық достық орнайды. Дәл осы жерде ол аты аңызға айналған батыр Амангелді Имановпен бірінші рет кездеседі. Көп ұзамай әкесі оны іздеп тауып үйіне қайтарады. Үйінде болған кезде қазақ даласындағы орын алып жатқан әділетсіздікті көріп үйінен екінші рет қашып Қостанайға барады. Сол жерде өзінің ерекше есте сақтау қабілеті және Торғайда алған білімінің арқасында орыс-қазақ мектебіне түседі. Бұл кезде ол 12 жаста болған. Алайда, бұл жерде де әкесі тауып алып, үйіне қайтарайын деген кезде аса құрметті мектеп директорының сұрауы бойынша Әлібиді сол жерде қалдыруға келіседі. Бір ғана жыл ішінде бүкіл материалды меңгеріп, барлық емтихандарды үздік тапсырып, мектепті бітіреді. Одан кейін мектептің бағытымен Орынбордағы рухани консисторияға түседі. Бұл жерде де емтихандарда бағдарламадан әлде қайда ертерек тапсырып, Қазан қаласындағы мұғалімдер семинариясына кетеді. Кейін оны Мәскеу қаласындағы академияның тарих факультетіне аударады, бірақ та 1905 жылы революцияға қатысқаны үшін 2-ші курста оқудан қуылды. Дәл осы кезде Әлібиде бір дүниені, басқа халықтардын тұрмысын тануға деген құштарлық пайда болады. Сөйтіп 1910 1912 жылдары '''«Николай Степнов»''' деген атпен Еуропа, Таяу Шығыс, Африка, Азия елдеріне жаяу саяхат жасады. Жангелдин естелігінен: "Жер дүниені айналу саяхаты төрт жылдан артық уақытқа созылды. Мен теңіз және темір жолдармен жүргенді есептемегенде, фотоаппаратымды арқалап, жаяу он екі мың шақырым жүріп өттім. Күндіз жүріп өткен жерлерімді суретке түсіріп, түнде оларды химикаттармен айқындап, шығарып отырдым. Дәрістер оқып, баяндамалар жасап, суреттер сатып, тамағымды асырадым. Мен жаяу Польшаны, Сербияны, Болгарияны, Турцияны, Сирияны, Палестинаны, Африканы, Египетті, Абиссинияны басып өттім. Кері оралған жолымда айналып отырып, Араб түбегі, Мессопатамия, Персия, Үндістан, Цейлон аралы, Малая архипелагы, Үндіқытай түбегі, Сиам корольдігі, Аннам, Қытайдың оңтүстік бөлігі, Формозу аралы арқылы жүріп өттім. 1912 жылы Жапонияға жеттім." 1911 жылы Женевада В.И. Ленинмен кездесті. 1913 жылы Қазақстанға оралып, революциялық жұмыс жүргізді. Өкіметтің қуғындауынан Қырымға кетті, кейін Петроградқа ауысты. 1916 жылы Торғайға келіп, А. Имановпен бірге ұлт-азаттық көтерілісті басқарды. 1917 жылы Уақытша үкіметке қарсы күрес ұйымдастырды, бұқара халық арасында большевиктер идеясын насихаттады. 1917 жылы қарашада РКФСР Халық комиссарлары Кеңесі Жанкелдинді Торғай облысының төтенше соғыс комиссары етіп тағайындады. 1-ші Торғай облысы Кеңестердің съезінің төрағасы. 1918 жылы мамырда Дала өлкесінің төтенше комиссары болды. Ол халық арасында шебер ұйымдастырушы, жалынды насихатшы, әскери басшы және саяси қайраткер ретінде танылды. 1918 жылы В.И. Лениннің тапсырмасымен Астархан арқылы Ақтөбе майданына қаржы, қару-жарақ жеткізген отрядты басқарды. Қызыл Әскердің бөлімдерін ұйымдастыруға, Кеңес өкіметін нығайтуға іскерлік пен басшылық етті. 1919 жылы шілде 1920 жылы қазан Қырғыз-Қазақ өлкесін басқару жөніндегі соғыс революциялық комитет төрағасының орынбасары. 1920 жылы қазан айынан ҚАССР ОАК Төралқа төрағасының орынбасары және ҚАССР Қамсыздандыру хал-комы. 1938 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының мүшесі, 1951 жылы оның төрағасының орынбасары болды. 1920 жылы РК(б)П Қырғыз (Қазақ) облыстық комитетінің және ҚАССРО мүшесі, 1938 жылы Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты. РК(б)П 13-съезінің делегаты (1924). == Марапаттары == Ленин ордені Қызыл Ту ордені == Есте қалдыру == Торғай облысының бір ауданы; бірнеше ұжымшар (біреуі Ақтөбе облысында) Жанкелдин есімімен аталған; Ақтөбе қаласында оған ескерткіш орнатылған, бір көшенің аты берілген. Ескерткіштің авторлары скульптор Исаев А.А. және архитектор Белоцерковский Н.И. Әліби Жангелдин көшесі (Астана); Әліби Жангелдин көшесі (Алматы); == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Санат:Ресей Санат:Қазақстан әскерилері қозғалыстардың көсемдері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері Санат:Қазақ КСР саясаткерлері Санат:КСРО одақтас халық комиссарлары мен министрлері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:КОКП мүшелері 
'''Ақсора ''' (Suaeda) алабұталар тұқымдасына жататын бір немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы, кейде жартылай бұталар. Жер шарында кең тараған (тек арктикалық белдемдерде кездеспейді), Ақсоралардың тұзды жерлерде, теңіздер және тұзды тоғандардың жағалауларында өсетін 100-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанның шөл даласындағы гипсті, борпылдақ сортаң топырақты жерлерде, сор мен тақырларда қаулап өседі не ірі бұта күйінде жеке-жеке кездесетін 16 түрі бар. Жиі тарағаны ұсақжапырақты ақсора, кейде оны ақсора (Suaeda mіcrophylla) деп атайды. Биіктігі 30 75 см. Сабағы көп бұтақты, бір жылдық өркендері күлгін түсті. Жапырағы етті, көкшіл, оның ұзындығы 10 см. Гүлшоғыры жапырақ қолтығынан сәл төмен орналасқан. Маусым тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Түйнектеген кезде өсімдік құрамында клетчатка, протеин, май, азотсыз экстрактивтік заттар болады. Күлінен алынған сақар сабын қайнату үшін пайдаланылады. Жақсы мал азығы. ==Ішкі сілтемелер== Алабұта тұқымдасы Гүлшоғыр Өркен ==Дереккөздер== тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 7119-1''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7119-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67325, NGC 7119A, ESO 288-2, AM 2143-464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7119-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7125''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7125 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67417, ESO 145-17, AM 2145-605, IRAS21456-6056. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7125 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7119-2''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7119-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67322, NGC 7119B, ESO 288-1, AM 2143-464, IRAS21430-4644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7119-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7122''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 24 қарашада Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7122 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7122 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7118''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67318, ESO 236-45, AM 2142-483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7118 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7123''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7123 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67466, ESO 75-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7123 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7126''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67418, ESO 145-18, AM 2145-605, IRAS21456-6050. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7126 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7121''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67287, MCG -1-55-8, IRAS21422-0351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7121 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7124''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7124 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67375, ESO 237-2, ESO 236-49, AM 2144-504, IRAS21447-5047. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7124 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7128''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7128 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7128 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''Ақсораң ''' Қызыларай тау массивінің оңтүстік бөлігіндегі тау, Сарыарқаның биік жері. == Географмялық орны == Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының жерінде, Шылым ауылынан шығысқа қарай 12 км-ге созылып жатыр. Биіктігі 1565 м, ені км. == Геологиялық құрылымы == Пермьнің граниттерінен, төменгі пермь, орта тас көмір дәуірі жыныстарынан түзілген. == Жер бедері == Солтүстікке қарай еңістеу келген аласа таудан тұрады. Қаратал, Жіңішке, Сарыөлең өзендері бастау алады. == Өсімдігі == Тау беткейлерінде қарағай орманы, тауаралық аңғарлардағы қызыл қоңыр топырағында қайың, көктерек, тал, арша, қараған; ойпаң жерінде тобылғы, астық тұқымдас әр түрлі шөпті шалғын өседі.Таудың табиғи көркі мен табиғат байлығы шаруашылық әрекеттерге көп ұшырай қоймауы мұнда болашақта қорық ұйымдастыруға толық мүмкіндік береді. == Дереккөздер == Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары Санат:Сарыарқа 
'''NGC 7129''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан OCL+RN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7129 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 240, LBN 497. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7129 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7111''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 30 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7111 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67189, NGC 7108, MCG -1-55-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7111 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7117''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7117 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67303, ESO 236-40, AM 2142-483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7117 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7132''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7132 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67349, MCG 2-55-13, ZWG 427.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7132 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7127''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7127 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7127 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7120''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7120 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67273, MCG -1-55-6, IRAS21419-0645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7120 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7131''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7131 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67359, MCG -2-55-2, NPM1G -13.0540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7131 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7130''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7130 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67387, IC 5135, ESO 403-32, MCG -6-47-15, AM 2145-351, IRAS21453-3511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7130 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7138''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67406, UGC 11817, MCG 2-55-14, ZWG 427.25, KARA 932. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7138 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7133''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 18 қыркүйекте астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 7133 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7133 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Ақсораң полиметалл кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданының жерінде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Ақсораң Ақжал тектоникалық белдемінің батысында, ортаңғы және жоғарғы палеозой гранитоидтары мен жоғарғы девон-төменгі тас көмір шөгінділері жапсарындағы скарн, мүйізтас, мәрмәрлары арасынан орын алады. == Минералдары, құрамы == Шақпақтасты әктастардың созылым бағытына сәйкес жатқан қабатша, линза пішінді кен массасының қабаттарындағы галенит, сфалерит, халькопирит, пирит сияқты кен минералдары сеппе, сеппе-тарам, тамыршалар түрінде тараған. Кенді емес минералдардан кварц, волластонит, кальцит бар. Кенді ашық әдіспен қазып алуға болады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары кендері 
'''NGC 7140''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67532, NGC 7141, ESO 189-7, FAIR 354, AM 2148-554, IRAS21488-5548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7140 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7136''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7136 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7136 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7137''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67379, UGC 11815, MCG 4-51-5, ZWG 472.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7137 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7143''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7143 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7143 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7135''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67425, ESO 403-35, MCG -6-48-1, AM 2146-350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7135 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7134''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7134 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7134 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7141''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67532, NGC 7140, ESO 189-7, FAIR 354, AM 2148-554, IRAS21488-5548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7141 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7146''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67508, MCG 0-55-24, ZWG 376.44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7146 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7144''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67557, ESO 237-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7144 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7147''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67518, MCG 0-55-25, ZWG 376.45, NPM1G +02.0511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7147 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу''' Жетісу облысы Ақсу, Алакөл аудандарындағы өзен. Ұзынды-қысқалы 132 саласы бар. Ақсудың ұзындығы 316 км, су жинау алабы 5040 км2. == Бастауы == Жетісу Алатауы ның 4000 м. биіктікте орналасқан мұздықтарынан бастау алып, Балқаш көліне құяды. == Гидрологиясы == Көпжылдық орташа су шығыны Жансүгіров ауылы тұсында 11,2 м3/сек. Өзен жоғарғы ағысында тауаралық Қапал аңғарын кесіп өтіп, жазыққа шыққан соң көптеген саяз тармақтар мен арналарға бөлініп кетеді. Төменгі ағысында тарамдар, өзектер, көлдер мен батпақтар құрай отырып, Балқаш маңы жазығын кесіп өтеді. Өзен алабының мұз құрсану аумағы 139 км2, көлемі 0,77 км3 болатын 162 мұздық бар. Негізгі салалары: Сарқан, Қожамберді өзендері. Ақсу шаруашылыққа пайдалануға байланысты суы көктем мен жазда тасиды, осы кезеңде жылдық ағындысының 80%-і өтеді. Суы тұшы, минералдылығы 0,2-1,5 г/л аралығында ауытқиды. Минералдары химиялық құрамы жағынан гидрокарбонат класының кальций және магний тобына жатады. Суы егін, мал суаруға және техн. қажеттіліктерге пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы өзендері Санат:Алакөл ауданы өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''NGC 7149''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67524, UGC 11835, MCG 0-55-26, ZWG 376.47, NPM1G +03.0571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7149 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7150''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1848 жылы 10 ақпанда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7150 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7150 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7148''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 15 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7148 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7148 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7145''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7145 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67583, ESO 237-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7145 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7139''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 104+7.1, CS=18.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7139 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7151''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7151 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67634, ESO 237-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7151 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7152''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 18 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7152 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67601, ESO 466-13, MCG -5-51-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7152 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7155''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67663, IC 5143, ESO 237-16, FAIR 991. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7155 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7157''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7157 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67693, ESO 532-3, MCG -4-51-15, AM 2154-253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7157 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7154''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7154 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67641, ESO 404-8, MCG -6-48-5, IRAS21523-3503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7154 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу''', ''Белая'' Бұқтырманың оң саласы. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 71 км, су жиналатын алабы 1130 км2. == Бастауы == Қызылқарағай жотасының оңтүстік-шығыс беткейінен басталады. == Гидрологиясы == Қар, жауын, жер асты суларымен толығады. Арнасы тік жарлы, ағысы жылдам. Мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ертіс су алабы ауданы өзендері 
'''NGC 7142''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1794 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7142 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7156''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67622, UGC 11843, MCG 0-55-29, ZWG 376.53, KARA 935, IRAS21520+0242. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7156 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7162A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7162A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67818, ESO 288-28, MCG -7-45-5, AM 2157-432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7162A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7160''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7160 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 236. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7160 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7159''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 14 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67674, ZWG 428.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7159 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7153''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67624, ESO 466-16, MCG -5-51-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7153 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7161''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 13 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7161 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7161 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7158''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7158 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7158 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7162''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67795, ESO 288-26, MCG -7-45-3, AM 2156-433, IRAS21565-4332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7162 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7164-1''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7164-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67673, ZWG 377.6, NPM1G +01.0536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7164-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу''' Сарысу өзенінің алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Ордабасы тауы беткейінен ағатын бұлақтардың қосылуынан түзіледі. Жақсы Сарысу өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 42 км, саласы бар. Жағасы жайпақ, өзеннің бастауы бұта өскіндері арасымен өтеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасып, шілдеде төменгі деңгейге түседі, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы өзендері Санат:Сарысу су алабы 
'''NGC 7166''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7166 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67817, ESO 288-27, MCG -7-45-4, AM 2157-433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7166 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7163''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67785, ESO 466-30, MCG -5-51-35, IRAS21564-3207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7163 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7168''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67882, ESO 237-26, AM 2158-515. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7168 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7167''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7167 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67816, ESO 532-9, MCG -4-52-1, AM 2157-245, IRAS21576-2452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7167 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7164-2''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7164-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67673, ZWG 377.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7164-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7174''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67881, ESO 466-40, MCG -5-52-10, VV 698, AM 2159-321, IRAS21592-3214, HCG 90D. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7174 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7170''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7170 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67848, AM 2148-554, AM 2148-554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7170 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7169''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67913, ESO 237-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7169 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7171''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 12 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67839, MCG -2-56-5, IRAS21583-1330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7171 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7165''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67788, MCG -3-56-2, IRAS21567-1645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7165 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу''' Ақсу алабындағы бөген. == Географиялық орны == Жамбыл облысы, Шу ауданы Ақсу ауылынан қарай км-дей жерде орналасқан. 1985 жылы іске қосылды. == Гидрологиялық сипаты == Су жиналатын алабы 5,7 млн. м³. Бөген 1,34 мың га егіндік пен жайылым, шабындықтарды суландыра алады. Негізінен Ақсу өзені суымен толығады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы гидрографиясы 
'''NGC 7177''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67823, UGC 11872, MCG 3-56-3, ZWG 451.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7177 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7175''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7175 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7175 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7176''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7176 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67883, ESO 466-41, MCG -5-52-11, UGCA 423, VV 698, HCG 90B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7176 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7184''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 28 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7184 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67904, ESO 601-9, MCG -4-52-9, UGCA 425, IRAS21599-2103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7184 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7181''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7181 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67859, ZWG 377.14, NPM1G -02.0476. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7181 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7183''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 23 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7183 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67892, ESO 601-8, MCG -3-56-4, IRAS21596-1909. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7183 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7180''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67890, ESO 601-6, MCG -4-52-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7180 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7186''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7186 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7186 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7173''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67878, ESO 466-39, MCG -5-52-8, UGCA 422, VV 698, HCG 90C, AM 2159-321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7173 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7178''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 31 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7178 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67898, ESO 404-22, MCG -6-48-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7178 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу алтын кен орны''' Ақмола облысы Ақкөл ауданы Степногорск қаласынан қарай 17 км жерде орналасқан. Кен орны 1929 жылы көне кен қазбалардың ізімен ашылған. 1930 жылы бұл жерде кеніш ашылып, 1931 жылы алғашқы 147 кг алтын алынған. Кен орнынан 1931-1997 жылдары аралығында 25 алтын өндірілген. == Геологиялық құрылымы == Ақсу алтын кен орнындағы кварц желілері мен кварциттерден тұратын кентастар кембрий-ордовик жыныстары аумағында жатыр. == Жатыс сипаты == Кен орны өз алдына бөлек кен орнынан тұрады. Оларда өндірістік маңызы бар 192 желі кездеседі. Желілердің қалыңдығы 0,12-0,31 м, ұзындығы 107-154 аралығында. Желілер кварцты габброидтерден, диориттерден, тонолиттерден және тұратын ордовик интрузивтерінің бойында қалыптасқан. Алтынның орташа мөлшері 23,6-45,9 г/т. Көлбеу жатқан желілер қалың келеді (1,1-2,3 м), бірақ олардағы алтынның орташа мөлшері төмен (6,4-23,8 г/т). Кен орнында алтынға бай кварц желілерімен қатар кентастар және әлі толық зерттелмеген березит сығылмалары бар. Ақсу алтын кен орны кентастары Ақсу алтын байыту фабрикасының шикізат базасы болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары 
'''NGC 7185''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67919, ESO 601-10, MCG -4-52-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7185 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7189''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 12 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7189 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67934, UGC 11882, MCG 0-56-7, ZWG 377.17, IRAS22007+0019. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7189 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7192''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68057, ESO 108-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7192 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7187''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7187 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67909, ESO 404-24, MCG -6-48-18, AM 2159-330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7187 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7182''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67864, MCG 0-56-6, ZWG 377.15, NPM1G -02.0477. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7182 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7191''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7191 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68059, ESO 108-13, IRAS22031-6452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7191 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7188''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7188 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67943, ESO 601-11, MCG -4-52-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7188 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7190''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 23 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7190 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67928, UGC 11885, ZWG 428.19, NPM1G +10.0537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7190 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7196''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68020, ESO 237-36, AM 2202-502, IRAS22026-5021. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7196 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7195''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67940, MCG 2-56-9, ZWG 428.22, NPM1G +12.0546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7195 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу асуы ''' Күнгей Алатауындағы асу. == Географиялық орны == Қырғызстан жерінде. Теңіз деңгейінен 4151 биіктікте орналасқан. Шығыс Ақсу мұздығы мен Шоң Ақсу өзені аңғары аралығын қосып жатыр. Асуға көтерілу үшін Шығыс Ақсу мұздығының оң қапталын бетке ала отырып, морена аумағымен өтетін жалғызаяқ жолға шығу керек. Жол жоғары көтеріле келе біртіндеп сырғыма жарқабақтанған тұста бұрылады. == Жер бедері == Асудың батыс беткейі ұсақ қиыршықтасты келеді. Онымен көтерілу қиындық туғызбайды. == Дереккөздер == асулары Санат:Күнгей Алатау 
'''NGC 7194''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67945, UGC 11888, MCG 2-56-8, ZWG 428.24, IRAS22011+1224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7194 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7198''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 31 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7198 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68006, MCG 0-56-8, ZWG 377.23, NPM1G -00.0573. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7198 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7199''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68124, ESO 108-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7199 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7197''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67921, UGC 11887, MCG 7-45-5, ZWG 530.3, IRAS22008+4049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7197 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7172''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7172 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67874, ESO 466-38, MCG -5-52-7, HCG 90A, AM 2159-320, IRAS21591-3206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7172 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7204-2''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7204-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68060, ESO 467-8A, MCG -5-52-29, VV 685, AM 2204-311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7204-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7205''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68128, ESO 146-9, AM 2205-574. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7205 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7201''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7201 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68040, ESO 467-4, MCG -5-52-26, IRAS22036-3130. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7201 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7202''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 15 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7202 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7202 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7193''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 13 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7193 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7193 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақсуат''' Қостанай облысы Науырзым ауданы жеріндегі тұщы көл. Құсмұрын, Сарықопа көлдерінің арасында орналасқан. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 20,3 км2. Ұзындығы 18,1 км, ені 4,2 км, жағалауының ұзындығы 57 км-ге жуық. Ең терең жері м. Жауын-шашын көп жауған жылдары көлдің аумағы ұлғайып тұрады. Жаздың құрғақ мезгілінде көл екіге бөлініп қалады. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Көлде алабұға, мөңке, сазан өседі. Санат:Тобыл су алабы Санат:Науырзым ауданы көлдері 
'''NGC 7205A''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 10 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7205A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68083, ESO 146-7, IRAS22041-5742. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7205A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7203''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7203 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68053, ESO 467-7, MCG -5-52-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7203 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7204-1''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7204-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68061, ESO 467-8, MCG -5-52-29, VV 685, AM 2204-311, IRAS22040-3117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7204-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7200''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68068, ESO 237-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7200 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7206''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68014, UGC 11904, MCG 3-56-7, ZWG 451.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7206 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7209''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7209 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7207''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7207 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7207 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7212''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7212 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68065, UGC 11910, MCG 2-56-11, ZWG 428.32, IRAS22045+0959. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7212 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7211''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7211 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68033, NPM1G -08.0602. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7211 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7215''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7215 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68127, ZWG 377.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7215 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Нұрпейіс Байғанин''' (20 маусым 1860, қазіргі Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы сәуір 1945, Ақтөбе) халық ақыны, жырау. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1939). == Жас жыршы == Кіші Жүздің Әлімұлы, Шектінің Шүрен руынан. Әкесі Байғана жоқшылықты көп көрген. Анасы Үміт әнші, домбырашы әрі ақын болыпты, айтыстарға қатысқан. Ол ақындық өнерді ең алғаш анасынан үйренген. 16 17 жасынан-ақ “бала жыршы” атанады. Кейіннен Абыл, Шернияз, Нұрым, Қашаған, Ақтан, Қазақбай, Сабыр тәрізді белгілі ақындардан үлгі алып, бірқатарымен айтысқа түседі, батырлық жырларды үйренеді. Байғанин Нұрпейіс негізінен батырлықты, адамгершілік пен адалдықты, әділдік пен ізгілікті дәріптейтін, халық сүйіп тыңдайтын ''“Құбығұл”, “Төрехан”, “Қобыланды”, “Ер Тарғын”, “Алпамыс”, “Қыз Жібек”, “Айман Шолпан”'' сияқты жыр, дастандарды жырлаған. Байғанин Нұрпейіс жырлаған “Қобыланды батыр” жыры осы жырдың басқа ақын-жыршылар айтқан нұсқаларынан көлемі молы, оқиғасы жағынан мазмұндысы. Байғанин Нұрпейістің ертеректе жырлаған дастан, жыр нұсқалары кезінде жазылып алынбаған. == Еңбегі == Эпостық жырларды айтумен қатар, дайын сюжеттерді пайдалана отырып, халықтық, әлеуметтік мәселелерге арналған ''“Ақкенже”, “Нарқыз”'' сияқты өз туындаларын шығарды. ''“Ақкенже”'' дастанында қазақ әйелдерінің тағдыры сол кезеңдегі нақты өмір мәнімен үндес, жан-жақты суреттеледі. '' “Нарқыз”'' қазақ әйелдерін бостандыққа шақырған, идеясы анық, көркемдігі жоғары шығармаларының бірі. Байғанин Нұрпейістің дастан, эпостық жырларынан басқа да сатиралық өткір, қысқа өлеңдері және “Кектің дауысы”, “Қазақбаймен айтыс” сияқты көлемді шығармалары бар. Байғанин Нұрпейіс шығармашылық жағынан толысып, халық құрметіне бөленген шағында отансүйгіштік, халық тағдыры, тағы басқа тақырыптарды кеңінен жырлады (''“Қазақстан”, “Гүлденген заман”, “Өңімдегі жұмбақ”, “Ғажайып көрмеде”, “Москва”, тағы басқа''). 1938 жылы Жамбыл Жабаевтың мерейтойына қатысып, “Ақын шабыты”, “Жамбылға”, ''“Көрімдік”, “Ғасырдың қарт бұлбұлы”'', тағы басқа жырлар шығарды. Бүкілодақтық ауыл шаруашылық көрмесінің ашылу салтанатына, Қазақстан жазушыларының екінші съезіне (1939) қатысты. Ақынның кейіннен ''“Өрістегі өмір”'' (1938), ''“Ақын”'' (1939), тағы басқа дастандары жарияланды. ''“Ер туралы жыр”'' (1942), ''“Жиырма бес”'' (1942) поэмалары Кеңес Одағының Батырлары Нарсұтбай Есболатов пен Төлеген Тоқтаровтың ерлігіне арналған. Ол батырлық туралы жырларында ауыз әдебиетінің үлгілерін шебер пайдаланып, оны жазба әдебиеттің биігіне көтере білді. Көп жасаған, көп көрген, көп үйреніп, көп жырлаған, қазақ халқының мол сөз қазынасын меңгере, пайдалана білген ақынның шығармалары терең мағыналы, өткір тілді, шешендік сөздерге, мақал-мәтелге, афоризмге толы. Байғанин Нұрпейістің ''“Ақын шабыты”, “Ақынға”, “Отарба”, ''“Зор майданға шапшаң бар”'', тағы басқа өлеңдері дәстүрлі терме мәнерінде жазылған. == Жетістіктері == Ақын жыр алыбы Жамбыл сияқты Қазақстанның біраз жерлерін аралап, Алматы, Мәскеу қалаларында болып, ертеден келе жатқан жыраулық дәстүрді халқына қайта тарту етті. 1938 жылдан бастап Байғанин Нұрпейіске әдеби хатшы белгіленіп, ақын шығармаларын М. Хакімжанова, Қ. Шаңғытбаев, Е. Ахметов, тағы басқа ақындар ұқыпты түрде дер кезінде қағазға түсіріп отырды. Байғанин Нұрпейіснің өмірі мен шығарм. Е. Ысмайыловтың, О. К. Сейдехановтың зерттеулерінде қарастырылған. Ақтөбе облысында Байғанин ауданы бар. Ақтөбе және басқа қалалардағы көшелер мен мектептерге ақын аты берілген. Байғанин Нұрпейіс ''“Құрмет белгісі”'' орденімен марапатталған. ==Шығармалары== Өрістеген өмір, А., 1939; Ақын шабыты, А., 1940; Таңдамалы, 1945; Шығармалар жинағы, А., 1956; Избранные произведения, А.-А., 1946; Таңдамалы, А., 1991. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақ жыраулары Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері 
'''Ақсуат''' Ақсуат ойысында орналасқан тұйық көл. == Географиялық орны == Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданы жерінде орналасқан. == Гидрографикасы == Орташа аумағы 14 км2. Ауа райы құрғақ кезде тартылып, жауын-шашын мол жылдары аумағы 24 км2-ге дейін ұлғайып, өзгеріп отырады. Тереңдігі 1,0-1,5 м. Суы кермек. Табаны тегіс. Көлде қалың қамыс, қоға, т.б. өсімдіктер өседі. Санат:Тимирязев ауданы көлдері 
'''NGC 7208''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7208 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68120, ESO 467-10, MCG -5-52-32, AM 2205-291, IRAS22055-2917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7208 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7217''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7217 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68096, UGC 11914, MCG 5-52-1, ZWG 494.2, KARA 947, IRAS22056+3106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7217 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7213''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68165, ESO 288-43, AM 2206-472, IRAS22061-4724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7213 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7218''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7218 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68199, MCG -3-56-8, IRAS22074-1654. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7218 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7216''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 29 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7216 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68291, ESO 76-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7216 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7210''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 17 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7210 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7210 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7214''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68152, ESO 467-12, MCG -5-52-34, VV 700, AM 2206-280, IRAS22062-2803, HCG 91A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7214 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7225''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан S0-a/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7225 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68311, ESO 532-33, MCG -4-52-23, AM 2210-262, IRAS22103-2623. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7225 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7224''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7224 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68242, UGC 11940, MCG 4-52-4, ZWG 473.6, NPM1G +25.0494. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7224 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7227''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7227 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68243, UGC 11942, MCG 6-48-15, ZWG 513.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7227 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''Ақсуат''' Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Ақсуат ауылдық округі орталығы, темір жол стансасы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Тимирязевка ауылынан оңтүстікке қарай 22 км-дей жерде, Обаған және Есіл өзендерінің су айрығындағы дала белдемінде, Ақсуат көлінен қарай км-дей жерде орналасқан. == Тарихы == Іргесі 1958 жылы Жаңа Қорған- Пески (Новошиимский) темір жолын салуға байланысты қаланған. Ақсуат мал бордақылауға “Целинное” бірлестігі мен ауылдық кеңестің орталығы болып келді. Мұнда бұрынғы кеңшар негізінде әртүрлі шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Элеватор, май зауыты, жылдық мектеп, клуб, дәрігерлік пункт бар. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1653 адам (817 ер адам және 836 әйел адам) болса, 2009 жылы 1099 адамды (536 ер адам және 563 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері 
'''NGC 7228''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68254, UGC 11945, MCG 6-48-16, ZWG 513.13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7228 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7220''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68241, ESO 532-28, MCG -4-52-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7220 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7223''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68197, UGC 11931, MCG 7-45-18, ZWG 530.13, IRAS22081+4046. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7223 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7229''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68344, ESO 467-24, MCG -5-52-51, IRAS22112-2937. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7229 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7221''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7221 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68235, ESO 467-18, MCG -5-52-43, AM 2208-304, IRAS22083-3048. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7221 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7230''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68350, MCG -3-56-12, IRAS22114-1719. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7230 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7232A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7232A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68329, ESO 289-3, IRAS22105-4608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7232A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7234''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 7235, OCL 229. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7234 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7222''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7222 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68224, UGC 11934, MCG 0-56-12, ZWG 377.35, NPM1G +01.0542. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7222 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7231''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7231 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68285, UGC 11951, ZWG 530.17, IRAS22104+4504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7231 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''Ақсуат''' Батыс Қазақстан облысының Теректі ауданындағы ауыл, Ақсуат ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Жайық өзенінің сол жағалауында, аудан орталығы Теректі ауылынан батысқа қарай 25 км жерде орналасқан. Жақын темір жол стансасы Орал (25 км жерде). == Тарихы == Іргесі 1936 жылы қаланған. 1997 жылға дейін ұжымшар, селолық кеңес орталығы болған. Кейін (1997) ұжымшар негізінде шаруа (фермер) қожалықтары == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 1057 адам (550 ер адам және 507 әйел адам) болса, 2009 жылы 1121 адамды (575 ер адам және 546 әйел адам) құрады. Ақсуатта машина-трактор жөндеу шеберханасы, орта мектеп, клуб, дәрігерлік пункт, сауда және тұрмыс қажетін өтеу мекемелері бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Теректі ауданы елді мекендері 
'''NGC 7226''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 20 маусымда Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7226 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7232B''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7232B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68443, ESO 289-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7232B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7219''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 22 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68312, ESO 108-19, FAIR 1002, IRAS22094-6505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7219 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7244''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68468, MCG 3-56-21, MK 303, ZWG 451.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7244 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7245''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7245 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7245 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7249''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7249 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68606, ESO 190-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7249 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7241''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68442, UGC 11968, MCG 3-56-20, ZWG 451.24, 2ZW 174. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7241 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7243''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 221. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7243 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7246''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7246 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68512, IC 5198, MCG -3-56-14, IRAS22150-1549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7246 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7240''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 24 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7240 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68415, MCG 6-48-24, ZWG 513.22, ZWG 514.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7240 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу ауданы ''' Жетісу облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан орталығы Жансүгіров ауылы. == Географиялық орны, жер бедері мен су жүйесі == Ақсу ауданы Балқаш–Алакөл ойысы мен Жетісу Алатауы аралығын алып жатыр. Шығысы Қытай мемлекетімен, қалған бөлігі облыстың Сарқан, Алакөл, Қаратал аудандарымен шектеседі. Жерінің Жетісу Алатауының Қоңыртау, Қайрақкөл, Желдіқарағай, Ешкіөлмес таулары, солтүстік, солтүстік-шығыс және батыс бөлігінде Тораңғықұм, Кемерқұм, Сымбатқұм, Күшікжал және Жалқұм құмды алқаптары алып жатыр. Ақсу өзенінің салалары мен тармақтары ауданның біршама жерін кесіп өтеді. Ірі өзендері: Бүйен, Бұрхан, Сарқан, Қарасу, Қапал, Қызылағаш. == Климаты == Климаты қатаң континенттік. Қысы суық. Қаңтар айының орташа температурасы –10 15°С, шілдеде 20 23°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері жазық жерлерде 150 250 мм, таулы аймақтарда 400 600 мм. Топырағының басым бөлігі шөлейттік сұр топырақ. Тау етектері мен тау аңғарларында қоңыр топырақ қалыптасқан. Өзен аңғарлары мен жайылмаларда шалғынды-далалы топырақ басым. Құмды алқаптарда сор, сортаң кездеседі. == Өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Даласында жусан, ебелек, изен, қияқ, т.б. өсімдіктер өседі. Аудан аумағында «Лепсі» қорықшасы (33,0 мың га) орналасқан. Аңдардан қасқыр, түлкі, қоян, борсық, қабан, ондатр; құстардан үйрек, қаз, тырна, т.б. мекендейді. Кен байлықтарынан Ілдерсай барит кені, Арасан гранит және мәрмәр кен орындары бар. Ауданның ауыл шаруашылығына пайдаланатын жерінің ауданы 1,17 млн. га, оның ішінде жыртылуға жарамды жері 56,6 мың га, жайылымы 1,03 млн. га, шабындығы 55,2 мың га (2006). Ақсу ауданы аумағында Матай, Молалы, Алажиде темір жол стансалары орналасқан. Аудан жері арқылы Алматы Өскемен мемлекеттік маңызы бар автомобиль жолы өтеді. == Халқы == Тұрғындар саны 39675 (2019). ұлттық құрамы қазақтар (95,74%), орыстар (3,05%), немістер (0,11%), шешендер (0,16%), татарлар (0,43%), ұйғырлар (0,13%), басқалары (0,41%). == Ауылдық округтер == Аудандағы 49 елді мекен 17 ауылдық округтерге біріктілген: Ақсу ауылдық округі Арасан ауылдық округі Барлыбек Сырттанов ауылдық округі Егінсу ауылдық округі Есеболат ауылдық округі Жансүгіров ауылдық округі Жаңалық ауылдық округі Көшкентал ауылдық округі Қаракөз ауылдық округі Қарасу ауылдық округі Қарашілік ауылдық округі Қапал ауылдық округі Қызылағаш ауылдық округі Матай ауылдық округі Молалы ауылдық округі Ойтоған ауылдық округі Суықсай ауылдық округі == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы 
'''NGC 7250''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68535, UGC 11980, MCG 7-45-24, MK 907, ZWG 530.22, IRAS22161+4018. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7250 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7236''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68384, UGC 11958, MCG 2-56-23, ZWG 428.58, KCPG 564A, ARP 169, 3C 442, 2ZW 172. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7236 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7248''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7248 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68485, UGC 11972, MCG 7-45-22, ZWG 530.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7248 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7238''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7238 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7238 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7242''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 31,0 тамызда Voigt Auguste астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7242 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68434, UGC 11969, MCG 6-48-25, ZWG 513.23, ZWG 514.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7242 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7237''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68383, UGC 11958, MCG 2-56-24, ZWG 428.58, KCPG 564B, ARP 169, 3C 442, 2ZW 172. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7237 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7239''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7239 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68388, NPM1G -05.0643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7239 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7247''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 7247 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68511, ESO 533-8, MCG -4-52-32, IRAS22149-2358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7247 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7252''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7252 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68612, ESO 533-15, MCG -4-52-36, ARP 226, IRAS22179-2455, PRC D-35, AM 2217-245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7252 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7251''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1793 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68604, MCG -3-57-2, IRAS22177-1601. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7251 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақсу каналдары''' Жетісу облысы Ақсу ауданы жерінде салынған су жүйесі. == Гидрологиялық сипаты == Жалпы ұзындығы 130 км-ге жуық канал 23,0 мың га жерді суғарады және суландырады. Ең ірі каналға сол жағалаулық бас канал жатады. Оның ұзындығы 52,3 км, суғаратын және суландыратын жерінің ауданы 12,0 мың га. Бүйен суғару жүйесіндегі каналды Ақсу және Сарқан аудандары бірігіп пайдаланады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы каналдары 
'''NGC 7253-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7253-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68572, NGC 7253A, UGC 11984, MCG 5-52-10, ZWG 494.14, VV 242, ARP 278, KCPG 566A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7253-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7254''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7254 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68686, NGC 7256, ESO 602-13, KAZ 537, IRAS22198-2159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7254 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7253-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7253-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68573, NGC 7253B, UGC 11985, MCG 5-52-11, ZWG 494.14, VV 242, ARP 278, KCPG 566B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7253-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7255''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7255 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68721, MCG -3-57-6, IRAS22204-1547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7255 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7259''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68718, ESO 467-50, MCG -5-52-69, AM 2220-291. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7259 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7258''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68710, ESO 467-49, MCG -5-52-68, IRAS22201-2836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7258 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7256''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68686, NGC 7254, ESO 602-13, KAZ 537, IRAS22198-2159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7256 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7257''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7257 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68691, NGC 7260, MCG -1-57-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7257 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7268''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7268 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68847, ESO 467-57, MCG -5-53-1, AM 2222-312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7268 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7263-2''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7263-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 6-49-4, ZWG 514.12, 4ZW 97. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7263-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''Ақсұргүл''' ллойдия (Lloіdіa) лалагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанның таулы аймақтарында өсетін түрі кеш Ақсұргүл (L. serotіna) бар. Биіктігі 10 20 см, бір не бірнеше сабақты. Тамыр түбіндегі жапырақтары ұзын, кейде сабағынан да ұзын. Сабақ жапырақтары кезектесе орналасқан, қысқа, жіңішке. Гүлдері жеке кейде екеуден орналасқан. Гүлсерігі ақ, оның бөлшектеніп тұратын ортасы қызғылт түсті. Аталығы жіңішке, сары жіпшелі. Шілде тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі сопақша қорапша, көп тұқымды. Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология 
'''NGC 7266''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7266 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68758, MCG -1-57-6, MK 910, IRAS22213-0419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7266 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7265''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7265 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68668, UGC 12004, MCG 6-49-6, ZWG 514.15, IRAS22203+3556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7265 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7261''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7261 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7261 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7262''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68737, ESO 405-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7262 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7263-1''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7263-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68642, MCG 6-49-4, ZWG 514.12, 4ZW 97. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7263-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7268A''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7268A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68848, ESO 467-57A, MCG -5-53-2, PGC 68839. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7268A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7269''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7269 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68841, MCG -2-57-5, IRAS22231-1325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7269 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7272''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68786, UGC 12028, MCG 3-57-3, ZWG 452.8, NPM1G +16.0523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7272 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7275''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7275 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68774, UGC 12025, MCG 5-52-19, ZWG 494.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7275 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7271''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68753, MCG 5-52-16, ZWG 494.22, NPM1G +32.0564. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7271 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
ильиния () жанжабілдер тұқымдасына жататын бұташық өсімдіктер туысы. Қазақстанда Балқаш, Алакөл маңы, Іле, Күнгей Алатауларының ұсақ шөлде, сортаңды жерлерінде, әбден күн күйдіріп қурап қалған топырақта өсетін түрі Регель А-ы (І. regelіі) бар. Биікт. 20 50 см, қалың бұтақты, ашық көкшіл қабықты өсімдік. Бұтақшалары ақшыл жылтыр, кепкенде қараяды. Жапырақтары кезектесе орналасқан, доғал, жалаң, жоғары қарай орақша иректеліп иіліп келген. Гүлдері қос жынысты, жапырақ қолтығынан жеке орналасады, отырыңқы. Аталығы бесеу. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, жемістенеді. Мал азықтық шөп. тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 7264''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7264 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68658, UGC 12001, MCG 6-49-5, ZWG 514.14, IRAS22200+3608. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7264 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7273''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68768, MCG 6-49-12, ZWG 514.24, NPM1G +35.0457. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7273 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7279''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7279 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68896, ESO 405-21, MCG -6-49-5, IRAS22243-3523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7279 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7282''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7282 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68843, UGC 12034, MCG 7-46-7, ZWG 531.6, IRAS22236+4003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7282 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7274''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7274 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68770, UGC 12026, MCG 6-49-13, ZWG 514.26, NPM1G +35.0458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7274 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7276''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7276 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68773, MCG 6-49-14, ZWG 514.25, NPM1G +35.0459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7276 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7281''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7281 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7281 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7278''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68940, ESO 146-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7278 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7285''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 48,0 қазанда Lassell William астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7285 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68953, ESO 533-32, MCG -4-53-5, VV 74, ARP 93, AM 2224-250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7285 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7267''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7267 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68780, ESO 405-18, MCG -6-49-3, IRAS22214-3356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7267 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''Ақтайлақ ''' Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Қарқаралы және Ақтоғай аудандары жерінде. Ұзындығы 89 км, су жиналатын алабы 1370 км2. == Бастауы == Қарқаралы ауданындағы Кешубай тауынан бастау алады. Қусақ өзеніне жетпей, Қошқар ауылының маңында сарқылып қалады. == Гидрологиясы == Өзен бастауы Қазанғап (кісі есімі) болып, ал төменгі сағасы Ақтайлақ (белгілі қазақ биінің есімі) аталады. Ақтайлаққа Сарықұрақ, Құрөзек салаларынан басқа, ұзындығы 10 км-ден аспайтын 26 жылға құяды. Өзен қар, жер асты суларымен толығады. Мал жайылымдарын суландыруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Балқаш су алабы Санат:Қарқаралы ауданы өзендері Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) географиясы 
'''NGC 7277''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7277 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68861, ESO 467-59, MCG -5-53-4, IRAS22233-3123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7277 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7284''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7284 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68950, ESO 533-31, MCG -4-53-4, VV 74, ARP 93, AM 2225-250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7284 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7280''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7280 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68870, UGC 12035, MCG 3-57-5, ZWG 452.11, KCPG 568A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7280 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7290''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7290 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68942, UGC 12045, MCG 3-57-9, ZWG 452.14, IRAS22260+1653. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7290 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7292''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68941, UGC 12048, MCG 5-53-3, ZWG 495.3, KAZ 290, IRAS22261+3002, KARA 967. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7292 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7297''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7297 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69046, ESO 345-18, MCG -6-49-7, IRAS22282-3804. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7297 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7299''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7299 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69060, ESO 345-19, MCG -6-49-8, AM 2228-380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7299 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7287''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7287 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7287 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7287A''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7287A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68960, ESO 602-20A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7287A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7288''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7288 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68933, MCG -1-57-13, MK 912, IRAS22256-0308. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7288 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақтал''' әулиеағаш (Salіx alba) тал тұқымдасына жататын ағаш. Қазақстанның барлық жазық далалы аудандарында, шөлейт-далалық аймақтардағы өзен аңғарларында өседі. Биікт. 15 20 м. Қандауыр тәрізді жапырағының ұшы түкті болып келеді. Сырға сияқты шоғырланған гүлдері сәуір мамыр айларында гүлдеп, тұқым береді. Табиғи жағдайда тұқымымен және өсімді жолмен де көбейеді. Ақталды құм тоқтату, елді мекенді көгалдандыру үшін өсіреді. Қабығы тері илеу үшін, бояуыш зат ретінде пайдаланылады. Жапырағы мен бұтағын мал сүйсініп жейді. Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 7291''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7291 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68944, UGC 12047, MCG 3-57-8, ZWG 452.15, NPM1G +16.0527. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7291 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7300''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 26 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7300 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69040, MCG -2-57-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7300 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7289''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68980, ESO 405-23, MCG -6-49-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7289 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7286''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68922, UGC 12043, MCG 5-53-2, ZWG 495.2, KAZ 289. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7286 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7294''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7294 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69088, IC 5225, ESO 533-44, MCG -4-53-9, AM 2229-253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7294 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7298''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69033, MCG -2-57-10, MK 1124, IRAS22281-1426. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7298 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7283''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7283 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68946, MCG 3-57-12, ZWG 452.17, NPM1G +17.0698. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7283 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7302''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7302 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69094, IC 5228, MCG -2-57-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7302 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7301''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7301 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69021, ESO 602-23, MCG -3-57-15, VV 372, IRAS22278-1749. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7301 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7295''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7295 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 7296, OCL 228. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7295 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''Елді мекендер:''' Ақтас Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл. Ақтас Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл. Ақтас Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл Ақтас Алматы облысы Талғар ауданындағы ауыл. Ақтас Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл. Ақтас Қарағанды облысы Саран қалалық әкімдігі құрамындағы кент. Ақтас Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы ауыл. Ақтас Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты ауыл. Ақтас Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл. Ақтас Түркістан облысы Сайрам ауданы, Бадам ауылдық округі құрамындағы ауыл. Ақтас Түркістан облысы Сайрам ауданы, Жұлдыз ауылдық округі құрамындағы ауыл. Ақтас Ұлытау облысының Ұлытау ауданындағы кент. 
'''NGC 7304''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 20 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7304 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7304 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7296''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7296 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 7295, OCL 228. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7296 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7308''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69194, IC 1448, MCG -2-57-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7308 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7305''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69091, MCG 2-57-3, ZWG 429.7, NPM1G +11.0539. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7305 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7303''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 15 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69061, UGC 12065, MCG 5-53-4, ZWG 495.5, KAZ 293, IRAS22292+3042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7303 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7314''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 29 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69253, ESO 533-53, MCG -4-53-18, ARP 14, AM 2233-261, IRAS22330-2618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7314 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7313''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69242, ESO 533-52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7313 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7309''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69183, MCG -2-57-16, IRAS22317-1036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7309 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7311''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7311 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69172, UGC 12080, MCG 1-57-9, ZWG 404.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7311 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7315''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 11 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69241, UGC 12097, MCG 6-49-37, ZWG 514.59, NPM1G +34.0447. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7315 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Джордж Уокер Буш''', оны '''кіші Джордж Буш''' деп те атайды );(1946 жылы шілдеде АҚШ, Коннектикут штаты, Нью-Хэйвенде туған) америкалық саясаткер, 2001-2009 жылдары 43ші Америка Құрама Штаттары президенті, 1995 жылдан 2000 жылға дейін Техас штатының губернаторы. АҚШ-тың 41-президенті Джорджа Г. У. Буштің ұлы, сонымен қатар кіші Джордж Буш ретінде танымал. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Official White House web site Official White House biography Republican National Committee biography Comprehensive Presidential profile by Nicholas D. Kristof Project Vote Smart information Extensive essay on George W. Bush and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs Санат:Йель университеті түлектері Санат:Гарвард университеті түлектері Санат:АҚШ президенттері 
'''''Ақ таспа'''''. '''Ақ таспа ''' (Astragalus brahуpus) бұршақ тұқымдасы, таспа туысына жататын бұта. Қазақстанда Каспий, Арал маңында, Қызылорда, Бетпақдала, Мойынқұм өңірлерінде Балқаш Алакөл ойысында Іле Алатауындағы (Пұшықнұра) құмды және құмды-сазды жерлерде, бұталар арасында өседі. Биіктігі 60 100 см, жуан сабағын шашақталған қарабурыл қабық басқан. Жапырағы ұзынша келген жұптан тұрады, ұзындығы см. Гүлі қызғылт түсті, дәні қоңыр. Сәуір маусым айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Ақ таспа өте пайдалы өсімдік. Сәуір айында оның құрамында 26,1% протеин, 5% май, 12% күл, 18% клетчатка болады. Ақ таспа құнарлы мал азығы га алқаптан 3,3 ц. шөп жинауға болады. Ақ таспаны жазғытұрым және жаздың басында мал сүйсініп жейді. Өзен жағалауларын бекітіп, құм тоқтату үшін де өсіріледі. ==Дереккөздер== Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты 
'''NGC 7316''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7316 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69259, UGC 12098, MCG 3-57-20, MK 307, near SAO 90628, IRAS22335+2003, KUG 2233+200, ZWG 452.30, KARA 974. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7316 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7312''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 30 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69198, UGC 12083, MCG 1-57-10, ZWG 404.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7312 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7307''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7307 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69161, ESO 345-26, MCG -7-46-3, IRAS22309-4111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7307 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7310''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7310 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69202, ESO 533-49, MCG -4-53-15, KAZ 544, IRAS22318-2244. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7310 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7318-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7318-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69263, NGC 7318B, UGC 12100, MCG 6-49-40, NPM1G +33.0465, Stephan, ZWG 514.62, ARP 319, VV 288, HCG 92B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7318-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7317''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69256, MCG 6-49-38, ZWG 514.60, VV 288, Stephan, ARP 319, HCG 92E. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7317 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7306''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69132, ESO 468-11, MCG -5-53-14, VV 832, IRAS22304-2730. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7306 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7320''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7320 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69270, UGC 12101, MCG 6-49-42, ZWG 514.63, Stephan, VV 288, ARP 319, HCG 92A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7320 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7320C''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7320C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69279, MCG 6-49-43, NPM1G +33.0467, Member of Stephan. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7320C нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7321''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7321 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69287, UGC 12103, MCG 3-57-21, ZWG 452.31, KAZ 227, IRAS22340+2121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7321 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтас саз балшық кен орны''' Қарағанды облысы Абай ауданы орналасқан. 1960-1962 жылдары «Орталық Қазақстан геология» өндірістік бірлестігі барлаған. Кен орнын №3 кірпіш зауыты 1963 жылдан пайдаланып келеді. == Геологиялық құрылымы == Өнімді қабаты жел әсерінен жұмсақ саз күйіне жеткен юраның аргиллиттері мен түзілген саз балшық қабатынан тұрады, қалыңдығы 5-8, 10-35 м-лік 2-қабатының өнеркәсіптік маңызы бар. ==Қабаттар қасиеті == Кеннің 1-қабатының саз балшығы 20% шамот қосылған шихта түрінде 1110-1150°С-қа күйдіру арқылы 100-150 маркалы аязға төзімді блоктар жасау үшін қолданылады. 5-қабатының саз балшығынан шихтаға 20% сұйылтқыш араластырып, 1060-1100°С температурада күйдіру арқылы құрылыс кірпіштері өндіріледі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 7319''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 7319 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69269, UGC 12102, MCG 6-49-41, ZWG 514.64, Stephan, IRAS22337+3342, NPM1G +33.0466, HCG 92C, VV 288, ARP 319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7319 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7320A''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7320A деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7320A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7322''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69365, NGC 7334, ESO 405-33, MCG -6-49-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7322 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7325''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 қыркүйекте Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7325 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7325 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7320B''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 23 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7320B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69346, ZWG 514.72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7320B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7333''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 20 қыркүйекте Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7333 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7333 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7332''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7332 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69342, UGC 12115, MCG 4-53-8, ZWG 474.12, KCPG 570A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7332 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7326''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1874 жылы қазанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7326 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7326 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7327''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7327 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7327 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7323''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69311, UGC 12108, MCG 3-57-25, ZWG 452.34, IRAS22344+1853, KAZ 228, KCPG 569A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7323 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтасты''' Сарысу өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жеріндегі өзен. Ұзындығы 58 км, су жиналатын алабы 1060 км². ==Бастауы == Айғыржал тауының шығысынан басталып, Жаңаарқа кентінен 35 км төменде Сарысу өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Орташа жылдық су ағымы 0,11 м³/с. Жазда кеуіп қалады. Көктемде жайылымдарды суландыруда маңызы зор. == Дереккөздер == Санат:Сарысу су алабы Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері 
'''NGC 7331''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7331 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69327, UGC 12113, MCG 6-49-45, ZWG 514.68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7331 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7324''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69321, MCG 3-57-26, ZWG 452.36, KCPG 569B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7324 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7328''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 12 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69349, UGC 12118, MCG 2-57-7, ZWG 429.15, KUG 2234+102, IRAS22349+1016, KARA 976. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7328 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7334''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69365, NGC 7322, ESO 405-33, MCG -6-49-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7334 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7330''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1870 жылы 26 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7330 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69314, UGC 12111, MCG 6-49-46, ZWG 514.67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7330 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7337''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 10 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69344, UGC 12120, MCG 6-49-50, ZWG 514.71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7337 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7338''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7338 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7338 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7342''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 11 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7342 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69374, UGC 12126, MCG 6-49-54, ZWG 514.76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7342 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7339''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7339 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69364, UGC 12122, MCG 4-53-9, ZWG 474.13, KCPG 570B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7339 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7346''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7346 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69430, ZWG 429.17, NPM1G +10.0556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7346 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтасты''' Мұғалжар тауының солтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Миялыкөл ауылынан қарай 15 км жерде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 546 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта км созылып жатыр, енді жер 3,5 км. Жем өзені бастау алады. Беткейі көлбеу келген. == Өсімдігі == Таудың қоңыр топырағында бұталы талдар мен жусан, боз, селеу өседі. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы таулары 
'''NGC 7329''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7329 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69453, ESO 109-12, AM 2236-664, IRAS22369-6644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7329 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7344''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69433, MCG -1-57-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7344 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7336''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 10 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69337, MCG 6-49-49, NPM1G +34.0450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7336 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7350''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7350 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7350 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7347''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69443, UGC 12136, MCG 2-57-9, ZWG 429.19, KUG 2237+107, IRAS22374+1045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7347 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7340''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1849 жылы 10 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69362, MCG 6-49-52, ZWG 514.75, NPM1G +34.0452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7340 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7345''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы 11 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69401, UGC 12130, MCG 6-49-64, ZWG 514.83, IRAS22364+3514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7345 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7348''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7348 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69463, UGC 12142, MCG 2-57-10, ZWG 429.20, KUG 2238+116, IRAS22381+1138, KAZ 546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7348 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7352''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 24 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7352 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7335''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7335 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69338, UGC 12116, MCG 6-49-47, ZWG 514.69, NPM1G +34.0449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7335 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтасты''' Қарағанды облысы Нұра ауданының оңтүстігінде, Құланөтпес өзенінің сол жағалауындағы шоқы. Шошқакөл көлінен қарай 40 км жерде. == Жер бедері == Ең биік жері 573 м. Беткейлері жайпақ, батысы мен оңтүстігінде құрғақ арналар және өзектермен тілімденген. Негізгі жыныстардың жер бетіне шығуы байқалады. қарай 4-5 км-ге созылған, ені 2-3 км. == Геологиялық құрылымы == Жер қыртысы шөгінділермен жабылған силур жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Топырағы дамымаған ашық қызыл қоңыр. Селеу, жусан, бетеге өседі, тобылғы шоғырлары кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''NGC 7343''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 26 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7343 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69391, UGC 12129, MCG 6-49-59, ZWG 514.82, IRAS22363+3348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7343 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7351''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69489, MCG -1-57-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7351 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7353''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 85285, KUG 2239+116, NPM1G +11.0547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7353 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7341''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7341 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69412, ESO 534-11, MCG -4-53-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7341 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7358''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7358 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69664, ESO 109-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7358 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7359''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 14 шілдеде Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69638, ESO 534-22, MCG -4-53-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7359 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7355''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7355 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69587, ESO 406-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7355 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7354''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7354 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 107+2.1, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7354 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7357''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы 26 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7357 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69544, UGC 12162, MCG 5-53-11, ZWG 495.16, near Eta Peg, IRAS22400+2954, NPM1G +29.0466. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7357 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7364''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69630, UGC 12174, MCG 0-58-1, ZWG 379.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7364 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақтасты әктас кен орны''' Ақтөбе облысы Ақтөбе қалалық әкімдігі аумағында, ауданның қиыр батысында Белогорка ауылына таяу жерде орналасқан. == Жатыс сипаты == Әктасы кунгур қабатында. Кен орнының әктасы 400-800 маркалы қиыршықтас және 1-сортты құрылыс әгін алуға пайдаланылады. Химиялық құрамына қарай солтүстік телімінің әктасы флюсті шикізат ретінде ферроқорытпа өндірісінде қолданылады. Кен 1968 жылдан ауданның қиыр батысында өндіріледі. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары Санат:Әктас кен орындары 
'''NGC 7361''' Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69539, IC 5237, ESO 468-23, MCG -5-53-27, AM 2239-301, IRAS22395-3019, UGCA 434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7361 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7367''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69633, UGC 12175, MCG 0-58-2, ZWG 379.3, KARA 984. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7367 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7369''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 29 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7369 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69619, MCG 6-49-80, ZWG 514.104, ZWG 515.2, 4ZW 113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7369 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7363''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7363 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69580, MCG 6-49-78, ZWG 514.102, IRAS22409+3344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7363 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7370''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69662, NPM1G +10.0561. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7370 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7371''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7371 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69677, MCG -2-58-1, NPM1G -11.0516. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7371 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7356''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7356 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69530, UGC 12159, MCG 5-53-10, ZWG 495.14, NPM1G +30.0479. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7356 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7360''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69591, UGC 12167, MCG 1-58-1, ZWG 404.36, ZWG 405.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7360 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7366''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69629, MCG 2-58-4, NPM1G +10.0560. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7366 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7373''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69688, ZWG 379.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7373 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Тобыл өзенінің сол саласы. == Географиялық орны == Қостанай облысы Жітіқара ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Қондыбай ауылы маңындағы жазықтан басталып, Приречное ауылының оңтүстігінде Тобыл өзеніне құяды. Ұзындығы 52 км, су жиналатын алабы 888 км2. == Гидрологиясы == Қар суымен толығады. Сәуірдің 2-жартысында тасиды. Жазда тартылып, құрғап қалады. Саласындағы көп жылдық орташа су ағымы 0,31 м3/с. Арнасына көлемі 171 мың м3 бөген салынған. == Дереккөздер == Санат:Жітіқара ауданы өзендері Санат:Тобыл су алабы 
'''NGC 7365''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69651, ESO 603-10, MCG -3-58-1, NPM1G -20.0607. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7365 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7362''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 7362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69602, UGC 12171, MCG 1-58-2, ZWG 405.3, NPM1G +08.0529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7362 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7374A''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7374A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69676, NGC 7374, MCG 2-58-7, ZWG 430.6, KUG 2243+105, KCPG 572B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7374A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7372''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7372 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69670, MCG 2-58-5, ZWG 430.4, KUG 2243+108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7372 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7368''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7368 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69661, ESO 345-49, MCG -7-46-10, IRAS22426-3936. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7368 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7374''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69676, NGC 7374A, MCG 2-58-7, ZWG 430.6, KUG 2243+105, KCPG 572B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7374 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7379''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 22 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7379 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69724, UGC 12187, MCG 7-46-18, ZWG 531.13, IRAS22452+3958. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7379 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7376''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7376 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69715, ZWG 379.6, KUG 2244+033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7376 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7381''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7381 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69828, ESO 603-17, MCG -3-58-7A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7381 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7374B''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7374B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69675, IC 1452, MCG 2-58-6, ZWG 430.5, KCPG 572A, IRAS22435+1035, ARAK 565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7374B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтас хрустальды кен орны''' Қарағанды облысы Ұлытау ауданының оңтүстігінде орналасқан. == Сипаты == Кені кіршіксіз мөлдір хрусталімен ерекше бағаланады. Өнім сапасының құндылығы 1995 жылы шілде айында Жезқазғанда өткен шетелдік бизнесмендер мен кәсіпкерлерге арналған тұсаукесерде жоғары жетістікке ие болды. Кен өнімдерін сараптауда Швейцарияда Ақтастың тау хрусталі мен кварцы дүние жүзіндегі ең сапалы кварц деген баға алып, «Алтын глобус» жүлдесі берілді. Жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде осы кен орнының кварцы халық тұтынатын тауар ретінде жоғары сапалы оптикалық шыны жасау мен хрусталь алуға және фарфор өндірісіне, оптикалық талшықты байланысқа пайдалануға жарамдылығы дәлелденді. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 7378''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 19 қыркүйекте Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7378 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69734, MCG -2-58-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7378 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7377''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 13 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7377 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69733, ESO 534-26, MCG -4-53-38, IRAS22451-2234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7377 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7383''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 27 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7383 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69809, MCG 2-58-14, ZWG 430.12, NPM1G +11.0551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7383 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7375''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7375 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69695, MCG 3-58-3, ZWG 453.7, NPM1G +20.0583. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7375 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7382''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7382 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69840, ESO 406-15, MCG -6-50-5, IRAS22476-3707. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7382 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7387''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 27 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7387 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69834, MCG 2-58-22, ZWG 430.19, NPM1G +11.0554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7387 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7388''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 11 қазанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7388 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7388 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7391''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69847, UGC 12211, MCG 0-58-6, ZWG 379.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7391 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7393''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69874, MCG -1-58-2, VV 68, ARP 15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7393 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7390''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 27 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7390 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69837, MCG 2-58-20, ZWG 430.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7390 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтау бұйраты''' Маңғыстау түбегіндегі екі ірі қия беткейлі жоталардан құралған бұйратты тау. == Геологиялық құрылымы == Ақшыл түсті мергельдер, жоғарғы бор және неогеннің әктастарынан түзілген. == Жер бедері == Ұзындығы 70 км, ені 12 км. Ең биік жері 322 м. Қаратауға қараған солтүстік беткейлері тік құлама келген. Оңтүстік беткейлері көлбеуленіп (8 120), Солтүстік Ақтау жотасында жазылып, Бозащы даласына ұласады. Солтүстік Ақтау Оңтүстік Ақтауға қарағанда аумақты. Жотаның бұл тұсы сайлы-жыралы келеді. Көктемде уақытша су көздеріне айналады. Солтүстік Ақтаудың баурайында минералдығы төмен тұщы бұлақтар бар. == Топырағы, өсімдігі == Жер бедерін ірі түйіршікті, құнарлығы төмен сұр топырақ жапқан. Шөлді даласында боз жусан, баялыш, бұйырғын өседі. Ақтау бұйраты жыл бойы мал жайылымы ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау ауданы таулары ауданы таулары 
'''NGC 7384''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 27 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7384 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7384 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7395''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 21 тамызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 7395 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69861, UGC 12216, MCG 6-50-6, ZWG 515.8, NPM1G +36.0497. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7395 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7385''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69824, UGC 12207, MCG 2-58-17, ZWG 430.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7385 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7397''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69904, MCG 0-58-8, ZWG 379.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7397 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7392''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы 11 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7392 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69887, ESO 603-22, MCG -4-53-40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7392 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7389''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы 27 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69836, MCG 2-58-19, ZWG 430.18, NPM1G +11.0553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7389 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7386''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7386 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69825, UGC 12209, MCG 2-58-18, ZWG 430.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7386 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7399''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 15 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7399 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69902, MCG -2-58-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7399 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7398''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69905, UGC 12225, MCG 0-58-9, ZWG 379.12, NPM1G +00.0612. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7398 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7401''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7401 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69911. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7401 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
су облысы Ақтау қаласынан Жетібай кенті арқылы Жаңаөзен қаласына дейін тартылған. Елді мекендерді ауыз сумен және мұнай кәсіпшіліктерін техникалық сумен қамтамасыз ету үшін 1966 78 ж. салынған. Ауыз су құбырының ұзындығы 166 км, жылына 186 млн. м3 су береді, техникалық су құбырының ұзындығы 152 км, құбырдан жылына 6,7 млн. м3 су өтеді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан су құбырлары Санат:Маңғыстау облысы экономикасы 
'''NGC 7400''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69967, ESO 290-22, AM 2251-453, IRAS22514-4536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7400 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7380''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан III3pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы тамызда Herschel Caroline Lucretia астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7380 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 244, LBN 511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7380 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7396''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 12 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69889, UGC 12220, MCG 0-58-7, ZWG 379.10, IRAS22498+0049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7396 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7406''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7406 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69947, MCG -1-58-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7406 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7409''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 20 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69939, ZWG 453.18, NPM1G +19.0555. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7409 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7394''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 12 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7394 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7394 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7402''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1856 жылы қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7402 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69914, MCG 0-58-10, ZWG 379.13, NPM1G +00.0613. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7402 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7405''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7405 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7405 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7407''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 13 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69922, UGC 12230, MCG 5-54-2, ZWG 496.5, ZWG 495.42, IRAS22510+3151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7407 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7410''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 14 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7410 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69994, ESO 346-12, MCG -7-47-2, IRAS22522-3955. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7410 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''Құдайберген Қуанұлы Жұбанов''' (19 желтоқсан 1899 жыл, Темір ауданы, Ақтөбе облысы 25 ақпан 1938 жыл) тіл білімі саласындағы алғашқы қазақ профессоры (1932), түркітанушы, педагог == Өмірбаяны == Әлімұлы тайпасының Шекті руынан шыққан. Алғашқыда Оспан ишанның мешітінен дәріс алып, араб тілін үйренеді. 1918 жылы Електегі екі кластық орыс-қазақ училищесін бітірген. Темір-Орқаш болысының әуелі хатшысы, кейін төрағасы болады. 1920 жылы Орынбор қаласындағы Құсаиния медресесін бітіреді. Араб, парсы, орыс, латын, түрік, жапон, француз, ағылшын, неміс тілдерін меңгереді. 1920 жылы “Ай” атты журнал ұйымдастырып, оның бетінде М.Горькийдің “Сұңқар туралы жыр”, “Дауылпаз туралы жыр”, “Хан мен ұлы”, т.б. шығармаларын қазақ тіліне аударып жариялаған. Ақындық, жазушылық өнерімен де танылып, өлең, пьеса, т.б. жазған. Мысалы, “Мақпал Сегіз” дастанының желісі бойынша Жұбанов бірігіп жазған пьесасы Ақтөбедегі кеңес-партия мектебінің, педагог техникум оқушыларының қатысуымен сахнаға шығарылып, қала жұртшылығына көрсетіледі. “Ай” деген өлеңі жоғарыда аталған журналдың беташары ретінде жарияланды. Көпшілік көкейіне тез қонатын сықақ, фельетондары сахнада, сауық кештерінде айтылып жүрсе, кейбіреулері “Еңбекші Қазақта” жарияланған. 1925 жылы Жұбановтың режиссерлігімен Ақтөбе қаласында М.Әуезовтің “Еңлік Кебек” пьесасы қойылады. 1920 22 жылдары ауылда мұғалім болып істейді. 1922 24 жылдары Темір уездік оқу-ағарту бөлімінде басшы. 1924 29 жылдары Ақтөбе губерниясы оқу-ағарту бөлімінде басшы қызметтер атқарды, сонымен бір мезгілде Ақтөбе педагогикалық техникумында сабақ берді. Қызметтен қолы бос уақытта өз бетімен білімін толықтырған. Түркі тілдес жаңа әліпбиге көшуіне арналып, 1925 жылы Мәскеуде өткізілген кеңеске қатысып, онда сөз сөйледі. Жаңа әліпбиді енгізу мәселелерімен айналысқан Әзірбайжан ғалымы Ағамалы оғлымен жиі хат жазысып тұрды. 1927 жылдан бастап Жұбанов орыс ғалымдарымен байланыс жасады. Түркі тілдерін зерттеуші академик А.Н. Самойлович, шығыстанушы В.В. Бартольд, тілші ғалым А.В. Щерба, т.б. еңбектерін алдырып оқыды. 1928 жылы Шығыс тілдері институтының (Шығыстану институты) толық курсын бітірді. 1929 жылы осы институттың академигі Самойлович басқаратын “түркітану семинарийіне” оқуға түсті. 1930 жылы КСРО Ғылым Академиясының Тіл білімі институтының аспиранты болды. Н.Я. Марр, И.И. Мещанинов, А.В. Богородицкий, т.б. белгілі тілші ғалымдардан дәріс алды. 1932 37 жылдары ҚазПИ-де (қазіргі Алматы мемлекеттік университеті) профессор, қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі болды. == Еңбектері == Қазақ тіл білімінің дүниеге келуі мен оның қалыптасуын ауызға алғанда бар өмірін, күш-жігерін отандық ғылымға сарп еткен жандардың есімін зор ізет, құрметпен еске аламыз. Осындай есімдердің бірі 20-30 жылдарда қазақ филологиясы саласында табысты еңбек еткен профессор Құдайберген Қуанұлы Жұбанов болатын. Қазақ негізін салған деп ауыз толтырып айтарлық ірі ғалымдарымыздың қатарындағы терең білімдарлық пен зор дарын иесі, ірі оқымысты әрі қоғам қайраткері осы бір жанды шын мәнінде елдің бәрі біле бермейді. «Қазақ КСР тарихында» («Социализм дәуірі» деген кітапта) 30-жылдардағы ғылым мен ағарту жұмыстарының жайы жөнінде кең мағлұмат берілген. Кітаптың осы бөлімінен мынандай бір жолдарды оқимыз: Ол кезде мұсылман дінінің, оқуының қазақ арасындағы ықпалы зор болатын. Қ. Жұбанов мұны кейінірек былай деп түсіндірген: Әкесі берген ақыл-кеңес, ол ашқан мектеп қана Құдайбергенге ықпал етті деуден аулақпыз. Себебі ол кезде халық ағарту ісін прогреске жетелейтін жол деп ұққан жастар қазақ арасында бір шоғыр болып көріне бастады. Құдайбергеннің жас күніндегі жақын досы Жиенғали Тілепбергенов тек қазақ зиялылары арасында осындай бағыт ұстанған болатын. Ж. Тілепбергенов Құдайбергеннен ересектеу еді, ол кезде ол Ғалия медресесінде оқитын. Бұл жастарға жоғары білім берген жақсы бір оқу орны саналатын. Сол кездегі Ақтөбе атырабындағы мәдени қауымға Ғалия медресесі зор ықпал етті. Ж. Тілепбергенов өзінің «Таңбалылар» дейтін повесінде төменгі қауым арасынан шыққан Қалман деген бас кейіпкері арқылы феодалдық дәуірдің тап арасына тигізетін қайшылықтарын сынап, кедей қауымды жақтаушы дара күрескердің бейнесін жасады. Бұдан кейінгі «Сүйіскендер» деп аталатын пьесасының бас кейіпкерінің прототипі етіп Құдайберген Жұбановты алған-ды. Бұл Қ. Жұбанов өмірінің жарқын бір бейнесі іспетті шығарма болатын. Мұнда Құдайбергеннің қызыл штабта жұмыс істеп, жас кеңес үкіметін нығайту жолында Темір-Орқаш болысында белсене іс атқарып жүрген кезі суреттеледі. Кейін Орқаш ауылдық кеңесі аталған бұл қоныстың Құдайбергеннің құрметіне Жұбанов ауылы болып қайта аталғаны мәлім. Ж. пьесасы жергілікті сауыққойлардың күшімен 20-жылдардың басында Темір қаласында сахнаға шығарылды. Осы Ж. прогрестік көзқарасының Құдайбергенге белгілі дәрежеде ықпал еткені сөзсіз. Қ. Жұбанов 1914 жылы Орынбордағы Хұсайния медресесіне оқуға барып түсуіне, бәлки, осы кісінің берген ақыл-кеңесі де себепші болған шығар. Осында жүріп ол жалпы білім беретін пәндерді тереңірек үйреніп, орыс тілін жетік меңгере бастады және Шамғали Харесұлы Сарыбаев, Н. Манаев, Е. Жәрменов сынды абзал жолдастар тапты. Шамғали Сарыбаев кейін қазақ тілін оқыту әдістемесінің теориялық курсын жазған әдістеме ғалым атағына ие болды. Н. Манаев, Е. Жәрменов болса, халық ағарту саласында жемісті еңбек еткен белгілі қайраткерлер дәрежесіне көтерілді. 1917 жылы Жұрындағы екі класты орыс мектебін бітіргеннен кейін Құдайберген Орқаштағы бір кластық орыс мектебінің мұғалімі Құсайын Әшіғалиевтің кеңесімен Күйік Қалаға (қ. Илек) барып, ондағы екі кластық училищеге түсіп, білімін әрмен қарай жалғастырады. 1918 жылы Құдайберген осы училищенің 5-6 кластарын бір жыл ішінде үздік бітіріп шығады. Оспан ишанның мешітінен құран үйренуден бастап, Күйік қаладағы орыс училищесінен орта білім тәмамдаған Құдайбергеннің білім алу жолындағы қадамының алғашқы кезеңі осымен аяқталды десек те болады. Қ. Жұбановтың осы бастапқы білімі оның кейін тіл маманы болуына, тамаша лингвист аталуына ықпал етті деуімізге негіз бар. Ол сол бір жылдарда түркі тілдерімен түбегейлі айналыса жүріп, сонымен қатар өзге араб, парсы, орыс тілдерін де кәдіксіз игерді. Бұл тілдерде еркін сөйлеп, еркін жаза алатын еді ол кісі. Бала жасында Құдайберген көркем әдебиетке қатты елікті. Жоғарыда айтқанымыздай әкесі Қуан ескіше де, орысша да сауатты адам болған. Ол кісі сол кездегі қазақша, татарша шыққан кітаптардың бәрін дерлік алдырып отыратын. Құдайберген әдеби шығармаларды, кітаптарды көп оқитын. Мұсылманша оқып, шығыс тілдерін жақсы игеруі оның Фердоусидің «Шахнамасы», Сағдидің «Гүлстаны», Низамидің «Ләйлә-Мәжнүні» сияқты шығыстың классикалық шығармаларын түпнұсқасынан оқуына көмектесті. Әсіресе Қазақтың Абай атындағы педагогикалық институтының профессоры болып істеген кезде, сондай-ақ шығыс халықтарының мәдениеті туралы өтіп жататын түрлі мәдени істерге белсене араласып, солардың басы-қасында жүруге тура келген кездерде араб, парсы тілдерін, сондай-ақ өзге де тілдерге жетіктігі ол кісіге мол көмек етті Өз қаламының құдіретін ерте байқатқан алғашқы өлеңдері мен фельетон, мақалалары Қазан төңкерісінен бұрынғы басылымдарда Құдайберген «шекті», «Қараша бала» деген лақап атпен жариялаған болатын. Сонымен қатар Қ. Жұбанов жас қазақ зиялылары машық еткен бірнеше қолжазба журналдың шығуына ұйытқы болған көрінеді. Мәселен, Күйік Қалада жүріп ол «Тез», ал Темірде «Ай» деген қолжазба журналдар шығарған. Бұл журналдарда ол орыс әдебиетінің өкілдері М. Горькийдің, В. Г. Короленконың шығармаларын да жариялаған. Төңкерістен бұрынғы үлгілі романтизм шығармаларын халыққа жеткізуде, оны түсіндіріп беруде Құдайберген мен редакция алқасының мүшелері көп жұмыс атқарған. «Ай» деген эпиграфтың өзінен-ақ журналдың ол кездегі идеямен астасып жатқаны, нені мақсат тұтқаны айқын аңғарылатын. Әсіресе Сұлтанмахмұт Торайғыровтың шығармалары журнал идеясына дөп келетін. Қ. Жұбанов журналдың беташары етіп жазған шағын ғана «Ай» деген өлеңнен бұл журналдың көздегені халықтың көзін ашып, көңілін ояту сияқты асыл іс екені елес береді. Толған айдай боп отанының бір түпкіріне өз жарығын түсіру журналдың символикалық бейнесі есепті. Оқумен қабат Қ. Жұбанов өз бетімен ғылыммен шұғылданады: жалпы тіл білімі, түркология салаларымен айналысады. Латын әліпбиіне көшу жөніндегі барлық жұмыстарға белсене араласады. 1929 жылы ғылыми емле мәселесіне арналған мәслихатта ұзақ сөз сөйлеп, қазақ емлесінің негізгі принциптері қандай болмақ деген жайдан әңгіме қозғайды. Түсініксіз, қисынсыз ойлар туып кетпесі үшін осы жерде мына мәселенің басын аша кеткен жөн. Осы Қызылорда мәслихатына қатысқандар түркі тілдердің емле ережелері «морфологиялық» және «фонетикалық» принципке негізделу керек дегенді ұсынды. Бұл келісімдердің морфологиялық, фонетикалық деп атап отырғаны бұл принциптер жөніндегі біздің қазіргі түсінігімізден мүлдем басқашалау еді. Морфологиялық принципті жақтаушылардың бірі Чобан-заде (Баку) бұл термин тек этимологиялық мән берді. Бірімен-бірі жарыса қолданылатын бір аффикстің әр түрлі фонетикалық нұсқаларының ішінен этимологиялық ең бастапқы нұсқа деген бір аффиксті ғана таңдап алып, соны ғана ережесімен заңдастырып, қалғандарын тек ауызша тілдің игілігі деп қана тану керек дегенді айтты. Құдайберген Жұбанов бұл ұсынысқа қарсы шығып, өз жобасын ұсынды, өзі ұсынған принципті ол фонетикалық принцип деп атады. Бұл терминге Құдайберген жүктеген мағына біздің қазіргі емлеміздің принципімен, соның мазмұнымен толық сәйкес келеді десек болады. Өз принципін фонетикалық деп атағанымен, бұл кісі ұстанған бағыт сөз ішіндегі дыбыстарды қалай естіп, қалай айтсақ, солай жазайық дегендік емес еді. Оның фонетикалық деп отырғаны сөзге жалғанатын қосымшалардың сингармонизм заңына бағынып құбылуын жазуда да сол күйінде сақтау болатын. Бұл жөніндегі пікірін ол кісі былай деп «Бір сөздің жазылу нұсқасында әрізділік болмасы үшін, морфологиялық принципке үнемі бас шұлғи берудің қажеті бола қоймас, сәл бір құбылуларын былай қойғанда, біздің тілімізде түбір аса үлкен құбылысқа түсе бермейді. Түбірден гөрі өзгеріске көбірек ұшырайтын қосымшалар. Сондықтан Чобан-заде айтқан сөздің түбірін сақтап жазу принципінен көз жазып қалмайық деген күдігінен келетін бәлендей қауіп жоқ. Өйткені түбір әлбетте этимологиялық дүниелік те, қосымша фонетикалық құбылмалы дүниелік». 1930 жылы Алматыда өткен Қазақстанның бірінші Өлкетану съезінде «Мағынасыз сөздердің мағынасы» деген тақырыпта баяндама жасады. Мұның өзі оның түркі текті тілдерді зерттеудегі ізденістерінің жан-жақты екенін аңғартқан еңбек болды. Мал шаруашылығына байланысты қолданылатын қазақ сөздерін өзге тілдердің дерегімен салыстыра отырып, бұл салада қолданылып жүрген сөздердің көпшілігінің құрамы күрделі екендігін, оларды құрайтын элементтердің әу баста дербес ұғымды білдірген сөздер болғандығын айқындап берді. Әсіресе автордың асыл тұқымды еркек малдың атын білдіретін сөздердің төркініне қатысты айтқан пікірлері аса көңіл аударарлық. Мәселен, қошқар (М.Қашқариде және айғыр (Орхон азбасында, көнеұйғыр жазбасында, хакас тілінде adsьr//asqьr, кот тілінде asqar, сақа тілінде atь:r, шуваш тілінде айaр. Әуелде бұлар екі сөзден тұрған: қошқар қо+қар, айғыр ай+ғыр. Мұндағы қош қой малына байланысты одағай сөз ретінде қазір де айтылады. Ол қошақан деген сөздің құрамында да бар. Қойдың қозысын білдіретін қозы дегендегі қоз да осы сөз. Бұл жердегі редукцияға ұшырап дыбысына айналған да, қатаң ұяң дауыссызымен алмасқан. Бұл ыңғайда қош, қозы дегендерді түрікпен тіліндегі қой мағынасындағы қош сөзімен салыстыруға болады дейді Қ. Жұбанов. Ал айғыр сөзінің бірінші бөлігі ай дегенге келетін болсақ, мұны Жұбанов ат сөзінің бір нұсқасы деп біледі. Қазақтағы ат қыпшақ фонетикасының заңымен жасалған сөз, өзге түркі тілдерде ай бұдан басқашарақ фонетикалық үлгіде орныққан. Мәселен, орхон, көне ұйғыр, тува тілінде оның ад, аз деген де нұсқалары бар, хақас тілінде ат және тағысын-тағыша. Осы екі сөздің екеуінің соңғы бөлігіндегі қар (қошқар), ғыр (айғыр) дегендерді ғалым бір элементтің әр түрлі фонетикалық нұсқалары деп есептейді. Шуваш тілінде жуан айтылатын ар сөзі (еркек) қазақ тіліндегі ер сөзімен бір сөз. Сонымен, дейді зерттеуші, қазақша қошқар деген мен айғыр дегендегі соңғы элементті малдың еркегін білдіретін сөз деп білсек, қошқарыңыз «еркек қой» болады да айғырыңыз «еркек жылқы (ат)» болады. Әрмен қарай өк (сиыр малын айдағанда айтылатын сөз), моһ (жылқыны суарғанда, шақырғанда айтылатын сөз), көс-көс немесе кәуіс-кәуіс (түйені шақырғанда айтылады) секілді одағайларға этимологиялық талдау жасап, тарихи тұрғыдан алғанда мұндағы өк дегеннің өгіз-өкір дегендермен, маһ дегеннің екінші әуендегі қытай сөзі маа (жылқы) дегенмен, ал көс-көс дегеннің түрікпен тіліндегі көшек (бота, тайлақ) сөзімен өзектес сөздер екенін айтады. Сөйтіп, бұл сияқты одағайлардың әуелде сол малдың өзінің атын білдіретін зат есімдер болғанын айтады. Бір әттеңі бұл баяндама баспа жүзінде жария етілмеген күйінде қалды. Осы баяндамасының тағдыры жөнінде автор былай деп жазған еді: «Съездің қаулысы бойынша жариялауға тиісті болған бұл баяндама мен бастыруға берген жерде Қазақстанды зерттеу Қоғамының қағаздарының арасында жоғалып кетті. Бұл баяндаманы съездің алдында КСРО Ғылым академиясының Яфет институтында оқыған болатынмын. Н. Я. Маррдың оған жазбаша түрде берген пікірі менің Ғылым академиясының кадр комитетіндегі жеке ісімнің арасында тігулі тұр». Тағы бір әттеңі: бұл мақала кезінде бір рет жоғалып кеткен соң, кейін қайта жазылыпты. Алайда заман ағымына орай қайтадан жоғалады да оны автор қайта жазып шығуға мәжбүр болады. Қ. Жұбановтың көзі тірі кезінде ғалымның әр дәуірде әр тақырыпқа жазған еңбектері «Қазақ тілі бойынша зерттеулер» деген атпен жеке серия болып жариялана бастаған болатын. Автордың ойы бойынша онда ол кісінің он еңбегі қамтылмақшы екен. Солардың ол кезде екеуі ғана жарыққа шығып үлгеріп, қалғандары жариялауға жетпей ізім-қайым жоқ болған. Республика баспа орындарының архивінен Қ. Жұбановтың осы еңбектерін із салып еш жерден таба алмадық. Сонымен, ғалымның құнды-құнды еңбектерінен қазір көз жазып қалып отырған жайымыз бар. Автордың өзі қайта жазып шыққан «Мал шаруашылығы одағайлары» дейтін баяндама да сол еңбектердің ішінде болатын. Сондықтан қалған деректер мен автордың өзі келтірген дәлелдерге қарап отырып, ол кісінің лингвистикалық білімінің қаншалық терең болғанын, әр алған тақырыбын, жиған мәліметін тұрғыдан қалай қорытып, мазмұнын байытып, түйіндегенін көз алдыңызға айқын елестетесіз. Қ. Жұбановтың лингвистикалық мұраларын жиып, зерттеу жөніндегі Қазақ КСР Ғылым академиясы Тіл білімі институты жанынан құрған комиссияның қорында осы аталған еңбектерге сәйкес келетін біраз қолжазба материал бар көрінеді. Бұл жұмыстардың әлі жан-жақты байланысты басын ашып анықтап айта қою әзір ертерек секілді. Кейбір мағлұматтар бойынша жоғарыдағы сериядан тыс 1937 жылы Қ. Жұбановтың: «Ғылыми грамматика материалдары» (І том, Фонетика), «Тағы да де етістігі хақында» деген еңбектері жарық көруге тиіс еді. Әзір бұл еңбектердің қандай күйге душар болғаны анықтала қойған жоқ. Қ. Жұбанов тек түрік және басқа тілдердің білгірі ғана емес, сонымен бірге ерекше публицист болатын. Оның «Күй» деген еңбегі мәселенің қойылысы тұрғысынан да, нақтылы деректерінің молдығы тұрғысынан да өте бір тың дүниелік болатын. Мұнда автор күй, домбыра, қобыз, жыр, толғау, бақсы, сыбызғы, ән, би тағы басқа музыкалық терминдерге талдау жасайды. Татар жұрты үшін ән де күй, күй де күй, ал қазақтар болса, тек домбыра мен қобызда тартылатын аспаптық музыка жанрын ғана күй деп біледі. Бұл сөздің өзге түркі тілдердегі фонетикалық нұсқасы да түрлі-түрлі. Мысалы, шағатай ұйғыр тілдерінде, сондай-ақ анадолы түріктерінде ол көк деген нұсқада қолданылады. Мұның дәлелі үшін автор М. Қашқари сөздігінен Ол көк ләнәр деген мысал келтіріп, оны қазақша «Ол ән салып тұр» деп аударады. Қазақ сөзі ән дегеннің түріктердегі көк сөзімен мәндес келуі, қазақ музыкасында күй мен әннің бір-бірінен жігінің бірі аспаптық, бірі вокалдық жанрды білдіретін болып жіктеліске түсуі кейінгі бір дәуірлердің жемісі екенін аңғартады дейді зерттеуші. Күйдің дербес музыка жанры болып қалыптасуы жөніндегі алғашқы деректі автор XVI ғасырда жазылған еңбектерден алған. Иран музыкашысы Әбдул-Қадыр Мұрағидың «Зүбдатил Әдвәр» деген кітабында сол XVI ғасырдың өзінде түрік-моңғол мелодиясы үш салаға бөлінетіндігін айтқан көрінеді. Олар: аспаптық түр көк һа және вокалдық түр ыр және дола. Осыларды келтіре отырып, Қ. Жұбанов олардың қазақша баламаларын көрсетеді. Көк һа бұл күй сөзінің көпше тұлғадағы түрі, ыр қазақтағы жыр сөзімен сәйкес келеді (қырғыздар күні қазір де бұл сөзді ыр деп қолданады), дола толғау (әндетіп айтатын өлең үлгісі). Қазақ тіліндегі жырламақ, толғамақ деген секілді жыр, толғау деген сөзден жасалған етістік тұлғасына кей түркі тілдерде, мәселен, түрік тілінде, даламақ етістігі тура келеді. Қазақ сөзі әнге келетін болсақ дейді автор ол түркі түбірлі сөз емес, ол кейініректе иран тілінен енген кірме сөз. Оның алғашқы нұсқасы оһәник. Біздегі ән сөзінің басындағы қазақ тілінде кейіннен араб-иран кірмелері арқылы пайда болған, бұл араб-иран сөзінің ассимиляциялық құбылуға ұшыраған түрі. Халықтық музыка жанрындағы терминдерді жүйелеу, талдау арқылы түркі тілдердің даму заңдылықтарына сүйене отырып, сондай-ақ Әбдул-Қадыр Мұрағи, Рауар Екта, Әл-Фараби, Кизеветтер, Беляев, Успенский, профессор Фитрат, профессор Оганезашвили сынды музыка еңбектерінен дәлелдер келтіре отырып, Қ. Жұбанов бұл ыңғайда тек қана фонологтарға қажетті нәрселердің сыр-сипатын түсіндіріп қоймай, бүкіл музыка зерттеушілерге, өнер зерттеушілерге қажетті жаңалықтардың бетін ашып берді. Қазақ әдебиетінің классигі Абайдың қайтыс болғанына отыз жыл өтуіне байланысты ұлы ақынның тілі туралы жазған мақаласы танымдық жағынан маңызы аса зор тартымды да өзекті еңбек болды. Мұның өзі қазақтың әдебиеттану іліміне қосылған үлкен үлес-олжа болғаны кәміл. Мақала Абай өлеңдерінің өзгеден озық тұрған ерекшелігін тап баса көрсетіп берді. Абайдың халық тілін шеберлікпен пайдалана біліп, жаңалыққа оза шапқан оқшау тұрған даралығын ғалым айқын дәйектермен дәлелдеп шықты. Оқымысты мұнда Абай Құнанбаев қазақ мәдениеті тарихында алатын орнын дұрыс, дәл көрсете отырып, өзінің бүкіл әлем мәдениеті қазынасын, соның ішінде классикалық Шығысты керемет білетін білгір адам ретінде Абайдың өзгеден мойнының озықтығын көрсету мақсатында өткендегі мәдениет тарихына шолу жасағандай болады. Бұл жөнінде ол былай деп жазады: «Мұсылман күншығысының мәдени қалыбын бұзып, көнерген халық даналығының тар аумағынан шығып, әдебиет маңдайын жаңа арнаға қарай бұрған, жер жүзі әдебиетінің кеуде жеріне жетелеген ақын-жазушы ол кезде Орта Азия былай тұрсын, Ресей күншығысы ғана емес, мемлекетті ел Түркияда да кем болатын... Абайды көрші елдердегі замандастары, салыстырсақ, оған Мырза-Фаталиден басқа ешкім де шендесе алмайды. Ұлт тіліне, әдебиетіне сіңірген еңбегін бағамдасақ, ақындықтың шеңберінде толысқан сәтінде Абай бәрінен де озып шығады. Өйткені ол кезде таза халық тілімен жазып тұрып, ол жазғанын классик әдебиет үлгісімен шығарған ол елдерде адам болған жоқ. Абайдың бірқатар сыншылар ескермей жүрген бір оқшаулығы осы. Абайды өзгеден бөліп тұратын оның тағы бір ерекшелігі бар: бұл Тоқай мен Дәрдімәндей, Ғали Асқар Камал мен Фатих Әмірхандай, тіпті Маржани мен Насридай кезінің қолайлы жағдайы жарыққа шығарған, өсіңкі тұрмыс тілегі тікелей тудырған адам емес. Ол ояну дәуірінің толқынынан пайда болған неміс Лютері, француз Малербиі де емес. Сондықтан Ренессанстай ұлы нөсердің ірі жемістері: Леонардо да Винчи, Альбрехт Дюрер болуы да Абайға бұйырмаған» Белгілі оқымысты қазақ лингвисінің бағалауындағы ұлы қазақ ақыны Абай осындай кісі болатын. Қ.Жұбанов шын мәніндегі ірі зерттемпаз түрколог. Петербордың Шығыс институтында, одан кейін Яфетидология институтында (қазіргі КСРО Ғылым академиясы Тіл білімі институты) оқып жүрген кезінде-ақ байқағыштығы нәзік, шығысты жақсы білетін қарымды зерттеуші лингвист ретінде танылған-ды. Осы бір қазақ ғалымының дарыны мен қабілеті әсіресе Қазақтың Абай атындағы педагогтік институтында бірнеше жыл қатарынан сабақ беріп, қазақ тілі кафедрасының меңгерушісі болып істеп жүрген тұста мейлінше айқын да жарқын көрінген болатын. Жалпы тіл білімі, қазіргі қазақ тілі және түркология саласынан ол оқыған лекциялар тек студенттер ғана емес, қазақ зиялыларының қалың қауымының назарын өзіне кеңінен аударған еді. Қ. Жұбанов өз пәнін жетік білетін. Лекцияны оқудың да асқан шебері еді. Лекциялары түркі тілдердің қазіргі жайы мен өткенін баян ететін деректерге аса бай келетін. Ежелгі түркі жазбаларының тілін де еркін білетін, құлпы тастардағы орхон-енисей жазуларының сырына да жетік болатын, оның лексикалық, грамматикалық, фонетикалық белгілерінің бәрін бүге-шегесіне дейін игерген адам еді. Өзінің ұстаздық мамандығын қазақ тілі мен түркі тілдердің қыруар құбылыстарын тынымсыз зерттеумен ұштастырудан қол үзген емес. Оның қаламынан туған ғылыми зерттеулер өзінің нәрі мен мәнін, зәрулігін әлі күнге жоғалтқан жоқ. Ол кісінің «Из истории порядка слов казахском предложении» (1936), «Заметки вспомогательных сложных глаголах», «Күй» деп аталатын сериясы, түрлі мәслихаттар мен съездерде сөйлеген сөздері, «Буын жігін қалай табуға болады», «Жаңа грамматиканың жаңалықтары жайында», шылаулар, қос сөздер, біріккен сөздер секілді қыруар зерттеулері арқылы мамандар арасында зор бедел, құрметке ие болғаны талассыз. Оның зерттеулеріне тән бір қасиет деректердің мол болуы. Әрине, өз заманына тән Н. Я. Маррдың ілімінің жетегіне еріп кейде мүлт басқан жерлері де жоқ емес. Қазақ сөйлеміндегі сөздердің орналасу тәртібін зерттеуге арналған еңбегінде тіліміздің қазіргі синтаксистік құрылымындағы сөздердің орын тәртібін бар ынта-жігермен құлшына зерттеп, синтаксистің бұл саласының тарихи даму ерекшелігін, сөздердің орналасу тәртібінің қалыптасуы мен қазіргі жай-күйін бұлтартпас фактілермен талдап, түсіндіріп береді. Сөйлем мүшелерінің барша түркі тілдерге ортақ бұлжымас заңдылығын былай көрсетуге болады деп жазады Қ.Жұбанов, анықтауыш анықтайтын сөздің алдында, толықтауыш толықталатын сөздің алдында, ол сөйлемнің барлық мүшелері баяндауыштың алдында тұрады Күн ұзаққа деген қазіргі сөйлеуімізде жиі қолданылатын екі сөздің тізбегін алатын болсақ, мұндағы сөздердің орналасу тәртібінің қазақ тіліне тән еместігін оңай байқаймыз, өйткені мұның анықтауыш сөзі анықталатын сөзден кейін тұр, егер қазақ синтаксисіндегі сөздердің тіркесу жөн-жосығына салсақ, мұндағы сөздер ұзақ күн болып орналасуы керек еді. Осы жерде автор жоғарыдағы күн ұзаққа деген тізбекпен синоним болып келетін ұзақты күн деген тіркеске де назар аударады. Бұл тіркесті күн ұзаққа деген тіркеспен синонимдес етіп тұрған -ты деген меншіктік аффикстің қызметі деп көрсетеді Қ. Жұбанов. Расында да, бұл жерде меншіктік аффиксті алып тастасақ, тіркесіміз ұзақ күн болып шығар еді. Бірақ ұзақты күн деген мен ұзақ күн дегендер мағыналары басқа-басқа тіркестер. Кейінгі тіркес күннің ұзақтығын тек астрономиялық тұрғыда ғана білдіреді. Сөйтіп, автор күн ұзаққа деген тізбектің ұзақты күн деген сөз тізбегімен қатар өмір сүруіне назар аударта келіп: «Қазақ тілінде сөздердің орналасу тәртібі ертеректе қазіргіден басқашарақ болған, яғни анықтауыш сөз анықталатын сөздің алдында келмей, одан кейін тұрған. Ал мына күн ұзаққа деген тіркес болса, ол қазіргі тілімізде ескі тілдік заңдылықтың қалдығы ретінде сақталған». Әрине, авторды мұндай қорытындыға жетелеп отырған осы бір ғана мысалдың жай-жапсары емес. Ол қазақ тілінің қазіргі заңдылығына керісінше үлгіде құрылған мұндай сөз тізбектерінің талайын талдап барып, жоғарыдағы қорытындыға келген. Автордың зерттеуіндегі осындай кері үлгіде құрылған тіркестің бірі адам тағы. Бұл фольклорда кездесетін кейіпкер. Мұнда да тағы деген анықтауыш анықталатын адам сөзінен кейін тұр. Қазақтағы кісі аттарында жиі байқалатын, әсіресе әйел адамдардың аттарындағы Күн сұлу, Ай сұлу, Таң сұлу, сондай-ақ ер адамдардың есіміндегі Күн жарық, Ай жарық, Таң жарық дегендердегі күн, ай, таң сөздерінің сұлу, жарық деген сын есімдердің алдында келуін автор мысалға келтіреді. Бұл мысалдар да зерттеушінің болжамының дұрыстығын байқатып тұр. Ғалымның мысалдары көңілге қонымды, адамға ой салатын мысалдар екені сөзсіз. Ол өзінің қорытындысына тіліміздің қазіргі заңдылығынан ауытқи айтылатын фактілерді арқау еткен. Бірақ менің айтқаным ғана ақиқат, осыны ғана ұстанып, осыдан таймаңдар деген кеңес бермейді. Осы орайда ол былай деп жазады: «Сөздердің орналасуындағы көне тәртіптің мысалдары тілімізде, әрине некен саяқ қана. Олай болмаған жағдайда көне тәртіптің қазіргі тәртіпті ығыстырып шығаруы кәдік қой. Анықталатын сөздің анықтауыштан бұрын келуі біздің қазіргі грамматикалық түсінігіміз тұрғысынан алғанда оғаш көрінетіні рас. Сондықтан біздің анықталатын сөзді анықтауыш сөз деп қабылдай салуымызға таң қалуға да болмайды». Историзм болмаған жерде, тіл құбылысына ғылыми талдау жасау мүмкін емес. Алайда сол кездегі елдің бәрі әуестенген яфетидологиялық ілімге еліктеу Қ. Жұбанов еңбегінің құнын түсіре алмаса керек. Бұл айтып отырған Қ. Жұбанов теориясының мәні жалғыз сөздердің орналасу тәртібін білу үшін ғана қажет болып қоймай, түркі тілдердің тарихын, этимологиялық сырын түсіндіруге қолғабыс етер теория екенін де атауымыз керек. Түркі тілдердің деректерін әдісті қолдана зерттеудің керектігі бұл жайлардан айқын аңғарылады. Көмекші етістіктер мен етістіктің күрделі зерттеуге арналған еңбектерінен автордың ана тілінің лексикалық, грамматикалық заңдылықтарын егжей-тегжейлі білетіндігі айқын елес береді Қазақ лингвистикасы топырағында бірінші болып отыр, тұр, жатыр, жүр көмекші етістіктеріне ғылыми талдау жасаған адам осы Қ. Жұбанов. Нақтылы да айқын деректерге сүйене отырып, аталған көмекші етістіктердің грамматикалық қызметін, олардың негізгі етістерге жапсарлас тәуелділігін ашып берген осы кісінің зерттеуі болатын. Жіктік жалғауы жалғанатын грамматикалық тұлға осы көмекші етістіктер болғандықтан лексикалық мағынаға ие негізгі етістіктердің өзі де бір жағынан оларға тәуелді сияқты боп көрінетіні бекер емес. Оның үстіне бұл көмекші етістіктердің сөйлемде дербес тұрып та предикаттық қызметте жұмсалатын кезі бар. Мысалы: отыр+мын, жүр+мін, тұр+мын, жатыр+сың т.б. Орта мектептің 5-6 кластарына арналған қазақ тілі оқулығын терген алғашқы авторлардың бірі осы кісі болғанын еске сала кетудің де орайы бар. Бұл кітабында автор қазақ тіліндегі сөздің құрылымын, фонетикалық құбылыстардың жай-жапсарын жүйелі түрде әңгіме етеді. Ғалымның бұл оқулығы қазақ тіліне арналған одан кейінгі оқулықтардың жасалуына игі ықпал етті. Грамматиканың пәнін түсіндіре келіп, Қ.Жұбанов мұнда қазақ синтаксисі жөнінде оқушыларға түсінікті тілде мәлімет береді, қазақ лексикасының негізіне талдау жасайды. Ең қажетті деген материалды оқушыларға қарапайым тілмен түсіндіріп береді. Осының арқасында кітап алғашқы еңбектердің ішіндегі маңыздысының бірі болды. Кітаптан республикадағы сол кездегі лингвистикалық білім берудің деңгейін, шама-шарқын аңғаруға болады. Қазақ фонетикасының өзі зерттеген өзекті мәселелерін де автор кітабында қамтуға тырысқан. Мұны қазақ фонетикасы саласындағы бас-аяғы бар тәмамдалған еңбек десек болады. Кітаптан үндестік заңы, екпіннің сөз ішіндегі орны туралы қысқа да болса нұсқа түсінік алуға болады. Қазақ тілінің дыбыстық құрылымын талдау барысында сөз дыбыстарының мағына ажыратуға қатысты жағын да назардан тыс қалдырмаған. Мағына жағынан сөздердің бір-бірінен дараланып тұруы үшін оның барлық дыбыстарының өзге сөзден түбегейлі өзгерісі болуы шарт емес, сөз құрамындағы бір ғана фонеманың өзге сөздікінен өзгеше болуы олардың семантикасын ажыратуымызға жетіп жатыр дейді Қ.Жұбанов. Мәселенің ғылыми жағына еш нұқсан келтірместен, фонеманың осындай қасиетін оқулығында шәкірттерге ұғымды тілмен түсіндіріп береді. Сөйтіп, Қ. Жұбанов жалпы фонологияның өзекті бір түйіні фонеманың жай-жапсары туралы байыпты қорытынды жасайды. Ғалымның фонеманың сандық және сапалық құрамы жөнінде де айтқан сындарлы пікірлері бар. Қай тілді алсаңыз да сөз дыбысы атаулы сан жағынан толып жатыр, бірақ олардың бәрі бірдей фонемалық қасиетке ие емес. Сөздердің мағыналық тұрғыдан бір-бірінен ажырата көрсетуге қабілетті дыбыстар аса көп емес. Қ. Жұбановтың бұл тұжырымдары жалпы фонологияның принциптерімен сабақтасып жатыр. Оқулықтың авторы қазақ тілі дыбыстарының құрамын дауысты, дауыссыз және үнді (сонор) дыбыстар деп аталатын үш топқа бөледі. Тілдің сөйлеген кезде жоғары көтерілу, төмен түсу ыңғайына қарай а/ә, о/ө, дауыстыларын толық дауысты, ы/і, ұ/ү дауыстыларын келте дауысты деп атайды. Yнсіз дауыссыздарды екі жікке ажыратып, б, д, ж, з, ғ, дауыссыздарын ұяңдар тобына, п, т, ж, с, қ, дауыссыздарын қатаңдар тобына жатқызады. Жасалу жолына қарай п-б, т-д, қ-ғ, к-г дегендерді үздікті дауыссыз, с-з, ш-ж дегендерді үздіксіз дауыссыз деп бөлген. Yнсіз дауыссыздарды жасалу орнына қарай көмей, тіс, ерін дауыссыздары деп аталатын үш топқа ажыратады. Оқушылардың түсінуіне жеңіл келу үшін дыбыстардың өзара жіктелісін әдейі қарапайым үлгіде жеткізуге тырысқандығы көрінеді. Yнді дауыссыздарды Қ.Жұбанов алдымен тура жолды сонорлар, айналма жолды сонорлар деп екі топқа бөліп, оның алғашқысына ү, и, кейінгісіне р, л, м, н, дауыссыздарын жатқызады. Соңғы топтағы сонорларды әрмен қарай ауыз жолды, мұрын жолды деп екіге айыра көрсетеді. Ұзын сөздің қысқасы, Қ.Жұбанов дыбыстардың жасалу жолдарын жан-жақты қарастыра келе, олардың толық топтастыру жүйесін жасап берген. Лингвист ғалым өзінің бір тиянақталған еңбегін қазақ сөзінің буынын зерттеуге арнады. Буын жасауға қатысатын дыбыстарды санына қарай қазақ тіліндегі буынды төртке, ал дыбыстардың буын ішінде орналасу тәртібіне қарай үшке бөледі. Қазақ сөзіндегі буын санының сөз ішіндегі дауыстылардың санымен бірдей болатындығы жөнінде толық мағлұмат береді. Буынның түрлері оның құрамына енетін дыбыстардың бір-бірімен тіркесу ыңғайына тәуелді. Буындардың бірімен-бірінің бірігіп, жымдасып кететіні де, бірімен-бірінің орындарының ауысып қолданылатын кездері де бар. Қазақ тілі буын құрылысының бұл да бір ерекшелігі деуімізге болады. Профессор Қ. Жұбанов бұл саладағы зерттеулерінде қазақ тіліндегі буындардың бірігуі немесе олардың орын алмастыруы, сондай-ақ екпін, әсіресе сингармонизм заңы секілді құбылыстардың һәммесі сөз элементтері арасында берік байланыстың болуы үшін қызмет ететін категориялар деген ғылыми қорытынды жасайды. Қ. Жұбанов қазақ фонетикасының пәнін анықтап, дыбыстардың жіктеліс жүйесін саралауда қисапсыз мол еңбек етті. Өзінің қазақ әліпбиі (алфавит), емлесі және өзге де қолданбалы салаларына арналған еңбектерінде сол кездегі фонологиялық ілімнің қағидаларына сүйенді. Грамматика оқулығынан тыс Қ. Жұбанов 1936 жылы орта мектептің 5-7 кластарының қазақ тілі оқу бағдарламасын түзді. Бұл бағдарлама қазақ тілі пәнін ғылыми зерттеудің объектісіне айналдыруды көздеген алғаш жарық көрген құжаттардың бірі болды. Мұнда ғалымның құрмалас сөйлемнің синтаксисі жөніндегі көзқарасы мейлінше толық баяндалған болатын. Республикадағы ағарту ісі аға өкілдерінің бірі А. Сытдықов бұл бағдарлама туралы былай деп жазған еді: «Жаңа бағдарлама қазақ тілінің өсу, кемелдену жайын ескеріп жасалған тың еңбек болды... Мұнда емлеміздің жаңа жазуымызға лайықталған нұсқасын жасау, қоғамдық-саяси терминдер мен жер-су аттарын жаңаша жазу мәселелері толық қамтылған». Халық ағарту ісіне жан-тәнімен берілген тамаша педагог Қ. Жұбанов көптеген мектеп мұғалімдерімен толассыз хат жазысып, хат алысып тұратын. Хаттарында методикалық кеңестер беретін, ана тілін қалай оқытудың әдістерін түсіндіретін, грамматиканың, методиканың, терминологиялық сан қилы мәселелері туралы сөз қозғайтын. Осындай хаттарының бірінде қазақ тіліндегі көнеріп, ізі өшіп кеткен тұлғаларды балаларға үйретудің жолын былай нұсқаған-ды. «Кейде оқыту ісіндегі қиындықтың оқулықтың кінәсіне байланысты болмай, мұғалімнің өз басына байланысты болатын кездері бар. Сенің оқулыққа қойып отырған кінәратың, маған кінә сенің өзіңнен емес пе екен деген ой салды, өйткені бұл жайында маған сенен бөтен ешкім жаза қойған жоқ. Қандай қиындықтарға душар болсаң да маған хат арқылы жазып тұр. Егер менен кеткен кемшіліктер болса, дәлелде, мен де өз дегеніме бұрып, қарыса бермеспін». Педагогтік институттың құрметті профессоры бір ауыл мұғаліміне жазған хатында осылай деген еді. Осындай бір үзік сырлар Қ.Жұбановтың қазақ мектептері тарихында алатын орнының ерекше екенін дәлелдесе керек. Әрине, әрбір зерттенімпаз ғылым жолында жүрген адамның ісінде кейде селкеу шығып жататын жайлардың да болып қалуы ғажап емес қой. Бұл да бір әр пендеге тән, заңды құбылыс па деп ойлаймыз. Өзі қамшы салдырмай бұрқыратып жазып жүрген кездерінде, тым тәуір-ақ еңбектерін бірінің үстіне бірін беріп, қазақ тілі жөніндегі ғылымның көсегесін көгертіп жүрген кезінде бірер жерде аяғының кібіртіктеп кеткен ыңғайы да байқалған кездері бар. Мәселен, әбден ет-еке боп елдің құлағына сіңіп кеткен терминдерді құбылтып басқаша қолдануын жөн дей алмаймыз; жұрнақ дегенді үстеу деп, жалғаулықты жалғауыш дегеннен ештеме ұтып тұрмағанымыз кәдіксіз. Кезінде Қ.Жұбанов жазған оқулықтың мұғалімдер қауымынан жоғары баға алғаны белгілі. Бірақ кісінің жеке басына табыну етек алып тұрған кезде оның еңбектерінің орынсыз сынға ұшырағанын да білеміз. Қ. Жұбанов еңбектерінде ол ұсынған грамматикалық қағидаларда зиянкестік бар деп жазғандар да болды. Енді міне Қ. Жұбановтың құрметті есімі ақталып, аршылған тұста осы бір ғылым еңбекқорының еткен ісін елге таныту біздердің борышымыз. Қ. Жұбановтың мақалалар сериясының енді бір тобының қазақ тілінің емле, терминология, методика сияқты практикалық мәселелеріне арналғаны мәлім. Ол кісі республикадағы тілдік өте белсене араласқан адам. 30-жылдардағы қазақ емлесінің жайын әңгіме қылатын бір архив дерегінде былай делінген: ''Бөгде тілден енген сөздер мен терминологияның емлесінде'' күні қазірге дейін созылып келе жатқан ала-құлалықтар бұл мәселені мықтап қолға алу туралы Ағарту халық комиссариатына қозғау салғаны сөзсіз. Айталық, ''«коммунист немесе комиссарша»'' деген секілді сөздерді бес-алты үлгіде жазып келгеніміз белгілі. Мұны қалай да жөндеуіміз керек. Емле жобасын жасау, терминология ережелерін түзу жұмысы Қ. Жұбановқа тапсырылған болатын. Ол өз жобасын алдымен Өлкелік комитеттің үгіт-насихат бөлімінде талқылауға ұсынып, содан кейін оны Алматыдағы мәдениет кең талқысына салды. Талқылау төрт күні ҚазПИ-де өтті. Талқылау өте қызу өтті, оған жергілікті халық өкілдері де, сондай-ақ студенттер де қатынасты. Бұл құжатта әрмен қарай Қ.Жұбановтың еткен еңбегінің ғылыми дәлелді екені, оның қисынсыз еместігі, ғалымның бұрыннан белгілі ізбен кетпегені айтылады. Өзінің ғылыми тұжырымдарының бәрін автор мұнда қазақ тілінің табиғатынан шығарып барып, оның фонемалық құрамын ескере отырып айтқан. Жобаның авторы ретінде Қ.Жұбанов қазақ тіліне шет тілден енген мұндай сөздерді бағзы қалпынан өзгертпей жазуды ұсынды. Бірақ бұлай жазу ол кездегі қазақ қауымы үшін аса қиындық келтіретін болғандықтан жоба қабылданбай қалды. Өйткені ол жылдарда мұны түсінерліктей теориялық дайындығы бар мұғалімдер, сондай-ақ өзге кадрлар республикамызда тым аз еді. Сондықтан жобаны, шет сөздерді жазу туралы ондағы ұсынылған ережелерді уақытша тоқтата тұруға тура келді. Қ. Жұбановтың бұл жобасын белгілі түрколог С.Е.Малов өте жоғары бағалады. Қазақстандағы мәдени құрылыс жұмысына арналған 1935 жылғы мәслихатта: ''«Профессор Қ. Жұбановтың жобасы әрі ғылыми, әрі ол принциптік жағынан маңызды»'' деп атады. Қ.Жұбанов ол жылдарда Республика үкіметі жанындағы терминология мен емлені үйлестіру орталығын бірі болатын. Мәдени құрылыс жөніндегі съезд қарсаңында Қ. Жұбановтың басшылығымен Мемлекеттік терминкомның бюллетенінің төрт нөмірі басылып шықты. Бюллетень емле жобасы мен көп ғылым саласы бойынша қазақша терминдердің үлгісін жариялады. Қ.Жұбановтың өзі Бюллетень бетінде емле мен терминология мәселелерін сөз еткен бірнеше мақала жариялады. Олардың бәрінде терминдердің ерекшелігі, емле мәселелерін сөз етті. Бұл мақалалар мұғалімдер үшін әлі күнге маңызын жойған жоқ. Қ.Жұбанов емле ережелерін жүйелеу жағына қатты көңіл аударды. Емлені мектеп оқушыларын сауатты жазуға баулу мен республикадағы ересектерге хат білдіріп, қара танытуға қажетті құрал деп есептеді. Төңкеріске дейін берік дәстүрі болып көрмеген қазақ тілінің емлесі арқаны, негізінен фонетикалық принципке сүйеді. Ал морфологиялық принцип болса, ол да осы принципке қарайластырыла жүргізілді. Әрине, өзге белгілі ғалымдар сияқты Қ. Жұбанов та фонетикалық принциптің сөздің сыртқы пішініне сүйеніп жүргізілетін, ал морфологиялық принциптің түбір сөзді сақтауға байланысты болатынын жақсы түсінді. Өз зерттеулерінде осы екі принципті бір-біріне орайластыра, жабыстыра отырып пайдаланды. 1938 жылы қазақ емлесінің кей мәселелері ішінара жүйеге түсірілгені мәлім. Қазақ әліпбиінде бұрын жоқ ф, дауыссыздарының да енгізілгені осы кез болатын. Бұл латынға негізделген жазу емлемізді орыс емлесіне қарай бейімдей түсуге көмектесті. Асылында, ''ф'', ''х'' әріптерін ендіру жөніндегі идея да Қ. Жұбановтікі болатын, бірақ бір мәнәйі себептермен оны тоқтата тұруға тура келген-ді. Олай дейтініміз, Мемлекеттік терминология комиссиясының Ағарту халық комиссариаты жанындағы секторымен 1934 жылдың 27 қарашасында бірігіп өткізілген бір мәжілісінің бағдарламасында Қ. Жұбанов өзінің термин жасау мен оны бекітуге арнаған баяндамасында емле жобасын ұсынып, онда халықаралық терминдерді дұрыс жазу үшін қазақ әліпбиіне ''ф'', ''х'' дыбыстарының таңбасын ендірудің қажет екендігін айтты деп көрсетілген. Бірақ мәжіліс: «Өкілетті орындармен келісіп алғанға шейін ''ф'', ''х'' әріптерін қазақ жазуына ендіруді әзірге тоқтата тұру керек. Оған дейін бұл мәселе төңірегінде кең көлемді айтыс ұйымдастыру керек» деп қаулы алып, ұсынысты қабылдамай қойды. у, дыбыстарының жазылуын оңайлату жөніндегі ұсыныс та Қ. Жұбановтікі еді. Бұлардың әрқайсысы қосар әріппен белгіленіп келген болатын. Бұл идеяның тек 1957 жылы ғана жүзеге асқанын бәріміз жақсы білеміз. Тіл құбылыстарын зерттеуге жаңа тұрғыдан келуі жағынан болсын, филология саласындағы мамандарды әзірлеуге белсенді араласуы жағынан болсын Қ. Жұбановты қазақ тіл білімінің негізін салушылардың бірі деп қарауға әбден болады. Осы бір ғана мақалада Қ. Жұбановтың тіл білімі саласындағы ойға түйген нәрселерінің, идеяларының қаншалықты жүзеге асқанын анықтап шығу, әрине, мүмкін емес. Қ. Жұбановтың тіліміздің грамматикасы, фонологиясы, лексикологиясы және қолданбалы мәселелері хақындағы айтқандары, қағидалары біздің дәуіріміздің еңбектерінде жүзеге асып жатыр, солардың ғылыми жұмыстарында әр түрлі дәрежеде көрініс тауып жатыр десек, артық айтқан болмаймыз. Қ.Жұбанов идеялары мен айтқандарының біздің қазіргі ғылымымызда қаншалықты жүзеге асқанын анықтау арнаулы зерттеулердің тақырыбы болуға әбден лайық. Біз Қ.Жұбановтың ғылымда кім екенін ел-жұртқа таныстырмақ болған ойымызға орай ол кісінің көзін көрген, қазақ тіл білімі саласында бірге қызмет істескен әріптесі ретінде Құдекеңнің жеке басына қатысты жайлардан оқушыларды хабардар ете кетсек пе деп отырмыз. Ең алдымен бұл кісінің нағыз еңбеккер адам болғанын айтқым келеді. Әріптестері мен шәкірттері ол кісіні қатты сыйлап, зор ізет, құрмет тұтатын. Өзі қаншалық зор білімдар, асқан мағлұматты адам болғанымен, өзін әлбетте пәс ұстайтын, ғажайып сыпайы адам болатын, бір нәрсеге дауысын қаттырақ көтеріп, күйгелек мінез көрсеткенін өз басым байқаған емен. Бірақ өз пікірін дәлелдеуге келгенде зор айтыскер адам еді. 20-30 жылдардағы қазақ тіл білімінің проблемалары жөніндегі барлық істің басы-қасында жүретін. Қазақ тіл білімінің практикалық мәселелері болсын, теориялық мәселелері болсын бұлардың дамуына бұл кісінің игі ықпалы мейлінше зор болды. Тіл жөніндегі бәрінде де, түптеп келгенде, осы кісінің пікірі өтетін. Ешкіммен қатты сөзге бармай-ақ білімінің арқасында үнемі жеңіп шығатын. Ауызша сөйлегенде де, жазып сөйлесе де ойларын қысқа тұжыратын. Ойының дәлелділігінен болуы керек бұл кісімен сөз жарыстырған қарсыластары тез келісетін. Осы секілді қасиеттері мен зор білімдарлығы ол кісіні қазақ зиялылары арасында зор ізет-ілтипатқа ие етті. Қ.Жұбанов біреумен дүрдараздыққа еш уақыт барған адам емес. Кісіге еткен жақсылығын әсте міндет етіп көрген емес. Адамның білімге деген құштарлығы мен басына біткен қабілеті, дарыны ол кісі нағыз қастер тұтатын нәрселер болатын. Бір жастың бойынан ғылымның, өнердің бір саласына деген бейімділікті, талпынысты сезе қалса, соған көмектесуге, қалай да шылбыр ұшын беруге даяр тұратын. Ол үшін өзінің қолынан келгеннің бәрін істеп бағатын. Абай атындағы Қазақтың педагогтік институтында профессор болып істеп жүрген кезінде Ғ.Мұсабаев деген бір ізденгіш, тіл ғылымына бейімділігі бар студентті байқап қалып, ол баланың білім алуына, лингвистика саласына деген талабына қошеметті болып, көмектескенін әлі ұмытқан жоқпын. Ең соңғы курста оқып жүрген Мұсабаевты оқуын бітірмей жатып Ағарту халық секторына нұсқаушы методист етіп жұмысқа алғызғаны бар. Бұл жөнінде кейін Қазақстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі болған профессор Ғ.Мұсабаев былай деп айтып отырады: «Студент боп оқып жүрген кезімде, лекциядан босаған сәттерде Ағарту комиссариатына баратынмын, маған жетекші Қ.Жұбанов әр барған сайын топ-топ ғылыми кітап дайындап қойып, оқып шық, таныс дейтін. Оларды белгілі бір уақыт ішінде оқып шығуға тиіс болатынмын. Солармен әбден танысып болғаннан кейін, әлгі кісі не біліп, не қойғанымды тексеріп, менен бейне бір емтихан алып отырған адамша сұрақтар қоятын, әрмен қарай өзі түсіндіріп, өзі айтып кететін. Соның арқасында мен Пешковскийдің, Обнорскийдің, Бодуэн де Куртэнэ, Радлов, Мелиоранский, Казамбек еңбектерімен сол кезде-ақ таныс болдым». Қ. Жұбанов өзінің студенттерінің арасынан ең қабілетті дегендерін таңдап алып, осыдан бірдеме шығады-ау дегендерін ірі оқу орындарына орналастыруға көмектесетін. Осы кісінің көмегі арқасында республикамызға бұл күнде аты мәлім ғалымдар Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент мүшесі, профессор М. Балақаев, филология ғылымының докторы, профессор М. Қаратаев Петерборға аспирантураға жіберілген еді. Жалғыз жастар ғана емес-ау, кім болса да, ғылымның қай саласымен айналысқысы келсе де Қ. Жұбанов үшін... бәрібір еді, ол елдің бәріне де көмектесуге әзір тұратын. Оның өнерге, техникаға ұмтылған адамдардың талайына ақыл-кеңес беріп, білімін әрмен қарай жалғастыруға септік еткен жайлары көп. Өзінің туған інісі Ахметтің музыкаға қабілетін ерте танып, өзімен бірге Петерборға ала кетіп, консерваторияға оқуға түсіреді. Ахмет Жұбанов қазақ халқы тарихында музыкалық жоғары оқу орны Санкт-Петербург бітірген тұңғыш қазақ болды. Өзіне жақындап кеткен бір ғана адам болса, Құдекең бәріне шарапатын тигізгенше асығатын. Оларды оқуға, білімге тартуды өзінің мойнына біреу міндеттеп қойғандай борыш санайтын. Кейіннен КСРО Архитектура академиясының мүшесі болған, ол кезде бала жігіт, белгілі қазақ архитекторы Төлеу Бәсеновтің Петербордағы инженерлік құрылыс институтына түсіп кетуіне тікелей көмек көрсеткен адам осы Құдайберген болды. Қазақстанның еңбек сіңірген суретшісі Әубәкір Ысмайылов, Қазақстан өнеріне еңбек сіңірген қайраткер Асқар Тоқпанов, тағы басқа да осындай көп кісілер Қ. Жұбановты өзінің «әкесі» деп есептейді. Қазақтың белгілі жазушысы Хамза Есенжанов Қ. Жұбановты «әти» деп кеткен. Бұл ол кісіге ерекше ілтипат білдіре айтқан «әке» деген сөз. Өзінің отбасы, ошақ қасына деген сүйіспеншілігі ғаламат болатын. Балаларына еміреніп тұратын. (Ол кісінің үш ұл, үш қызы бар). Балаларының бәрі де жоғары білім иелері. Олардың білім алып, ер жетуіне көп еңбек еткен адам Құдайбергеннің зайыбы Раушан Жұбанова. Профессор Қ. Жұбановты қазақ зиялылары, ағарту саласының қызметкерлері өте жақсы білетін. И. И. Мещанинов, А. Н. Самойлович, В. В. Бартольд, С. Е. Малов, К. К. Юдахин, А. К. Боровков сынды ірі орыс оқымыстылары Қ. Жұбановты білікті ғалым, лингвист ретінде ерте танып бағалады. Жастарға деген аралас-құралас болған адамдарға деген шексіз бауырмал, жаны ашығыштығының үстіне Құдайберген Жұбанов оларға сын көзімен қарап, талап қоюды да есінен шығарған емес. Республиканың мәдени өмірінің бірде-бір саласы Қ. Жұбанов назарын өзіне аудармай кеткен емес. Ғылым адамдары, өнер адамдары, әдебиет саласының адамдары бұлардың бәрі Қ. Жұбановтың білімдарлығын, адамгершілік іс-харакетін жақсы білетін, оны қадірлеп сыйлайтын. Қазақтың Абай атындағы педагогтік институтының қазақ тілі кафедрасының меңгерушісі, беделді профессоры Қ. Жұбанов Қазақ КСР Ағарту халық комиссариаты оқу-методикалық кеңесінің жетекшісі, КСРО Ғылым академиясының Қазақстан филиалы Лингвистика секторының меңгерушісі секілді аса абыройлы жұмыстарды қоса атқарғаны белгілі. Қазақ тілі жөніндегі тұңғыш монографиялық зерттеудің авторы, алғашқы мектеп оқулығы мен оқу бағдарламасының авторы ретінде қазақ тіл білімі тарихына аты алтын әріппен жазылатын есімдердің бірі осы профессор Қ. Жұбанов. Қ. Жұбанов қазақ филологиясы кадрларын даярлап, түлетіп өсірудегі қызметі ұшан-теңіз. аты белгілі ірі-ірі ғалымдар өздерін Қ. Жұбановтың шәкіртімін дегенді мақтан тұтады. жұмысымен қатар Қ. Жұбанов қоғамдық істерге де белсене араласқан адам. Өткен дәуірлердегі ірі тұлғалар Фирдоусиге, Абайға арналған ғылыми шақыруға мұрындық болып, осы жиындарда мазмұнды баяндама жасаған адам да осы кісі. 1935 жылы Қазақстан мәдени құрылысшылары съезінің ұйымдастыру комитетінің төрағасы болып, осындай ірі форумды өткізуге тікелей араласқан да осы кісі. Осыған іле-шала Кеңестердің бүкілресейлік XVI съезіне делегат болып, онда Татарстан мәдениеті жайлы патриоттық сарында сөз сөйлеген де осы кісі. Қ. Жұбанов Қазақ КСР Орталық Атқару Комитетінің мүшесі болды. Оның есімін біз қазақ негізін салушылардың бірі ретінде бұл күнде ерекше құрметпен еске аламыз. ==Тіл біліміндегі еңбектері== Жұбанов тіл білімі мәселелерімен 1920 жылдан бастап шұғылдана бастады. Ол қазақ мектептері мен жоғары оқу орындары үшін қазақ тілін оқыту бағдарламаларын жасап, оқулықтар мен әдістемелік құралдар жазды. Сондай-ақ, оның “Қазақ тілінің ғылыми грамматикасының материалдары” (1-том), “Фонетика” (орыс тілінде), “Қазақ тілі фонетикасының тарихын зерттеуге кіріспе”, “Қазақ тілінің ғылыми курсы жөнінен лекциялар”, “Буын жігін қалай табуға болады”, “Қазақ тілінде біріккен сөздің жазылуы”, “Қазақ сөйлеміндегі сөздердің орын тәртібі”, “Жаңа грамматиканың жаңалықтары жайынан”, т.б. іргелі ғылыми жұмыстары қазақ тіл білімін қалыптастыруға қосылған елеулі үлес болды. 20 ғасырдың 20 30-жылдарында Жұбанов қазақ халқының рухани-мәдени өмірінде халықтық мәні зор проблемалардың бірі жазу, емле, термин мәселелерімен де шұғылданды. 1929 жылы Қызылордада өткізілген тұңғыш конференцияда Жұбанов қазақ тілінің емлесі жөнінде ғылыми негізделген ұсыныстар жасады. 1935 жылы қазақ әліпбиі мен емлесін жақсартудың жобасын ұсынды. Онда халықаралық және орыс тілінен енген терминдерді орысша жазылуына жақындатып таңбалау, кейбір қосар дыбыстарды жалаң әріппен беру, біріккен сөзді қосып жазу туралы пікір айтты. Жұбанов 1933 жылдан саяси қуғын-сүргінге ұшырағанға дейін Қазақстанның Мемлекеттік терминологиялық комиссиясының төрағасы болды. Бұл салада ол термин жасау ісіне мамандарды жұмылдырып, олардың дайындаған материалдарын ғылыми тұрғыдан реттеп, жұртшылық талқысына салып, тәжірибеге енгізуді қадағалады. Жұбанов 1935 жылы Қазақстан мәдениет съезіне Мемлекеттік терминкомның атынан ұсынылған жобаның негізгі авторы. Ол ұсынған принциптер қазақ терминологиясын жасаудың үлгісі ретінде әлі күнге дейін қолданылып келеді. 1936 жылы ғалымның “Қазақ сөйлем мүшелерінің орны тарихынан” деген кітабы баспадан шықты. Бұл кітабында ол қазақ тіліндегі сөйлем мүшелерінің тарихын басқа түркі тілдерінен бөліп қарамай, өзі еркін игерген түркі халықтары тілдерін бір-бірімен байланыстыра зерттеп, тарихи салыстырмалы әдісті шебер қолданды. Бұл еңбегімен Жұбанов қазақстандық түркітану ғылымының қалыптасуына зор үлес қосты. “Ауыл мұғалімі” (қазіргі “Қазақстан мектебі”) журналында мұғалімдерге арнап қазақ тілін оқыту әдістемесі туралы, кітапты қалай пайдалану, оқулықтағы материалдарды оқушыларға қалай нәтижелі игерту мәселелерін көтеріп отырды. Осы журналда “Жаңа грамматиканың жақсылықтары”, “Шылаулар”, “Қос сөздер”, “Біріккен сөздер”, “Әдіс, бағдарлама мәселелері”, т.б. мақалаларын жариялады. Жұбанов қазақ әдеби тілі мен музыкалық өнері туралы да келелі пікірлер айтты. Ол өзінің “Абай қазақ әдебиетінің классигі” (“Әдебиет майданы”, 1934, №11 12) атты аяқталмай қалған еңбегінде Абайдың қазақ әдеби тілін дамытудағы, әлеуметтік ой-санадағы орнын, ақындық шеберлігін, композиторлығы мен өлең құрылысына енгізген жаңалығын тұңғыш көрсетіп, әділ бағалады. “Қазақ музыкасында күй жанрының пайда болуы жөнінен” (1936) деген зерттеуінде “ән”, “би”, “бақсы”, “жыр”, “домбыра”, “күй”, “қобыз”, “сыбызғы”, “толғау” сөздерінің этимологиясын ашу арқылы қазақ музыка мәдениетінің тарихы ертеден басталатынын көрсетті. Жұбанов тек ғылыммен ғана шұғылданып қоймай, Қазақстанның Оқу-ағарту халық комиссариаты жанындағы әдістеме, бағдарлама, оқулықтар секторының меңгерушісі міндетін атқара жүріп, бар ынта-жігерін аз уақыттың ішінде қазақ мектептерін ғылыми негізде жазылған оқулықтармен қамтамасыз етуге жұмсады. Мұғалімдердің білімін жетілдіру курстарында, семинарларында дәріс оқып, ақыл-кеңес беріп отырды. Ол қазақ тіл білімі мамандарын баулып, тәрбиелеуде де мол еңбек сіңірді. Республикадағы көрнекті тіл мамандары М.Балақаев, Ғ.Мұсабаев, А.Ысқақов, Ә.Шәріпов, Т.Қордабаев, т.б. өздерін Жұбановтың шәкіртіміз деп санады. Жұбанов өміріне де белсене қатысты. 1935 жылғы Қазақстанның мәдениет қызметкерлері съезін ұйымдастыру комитетінің төрағасы, 1935 жылдан Қазақстан КСР ОАК-нің мүшесі болды. 1937 жылы жалған саяси айыппен тұтқындалып, ату жазасына кесілді. 1957 жылы қазанда КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының шешімімен ақталды. Ақтөбе мемлекеттік университетіне, осы қаладағы бір көшеге Жұбанов есімі берілген. ==Өмірі мен еңбектері туралы әдебиет== === '''1937''' === Орманов Ғ. Профессор // Социалистік Қазақстан, 21 наурыз. Балақаев М. Қазақ тілі грамматикасы туралы // Социалистік Қазақстан, 15 мамыр, 109. Жолымбетов Ө. Жұбановтың кітабындағы кейбір кемшіліктер (пікір алысу ретінде) // Социалистік Қазақстан, 27 сәуір. Смайылов Е. Грамматикадағы анархия туралы // Социалистік Қазақстан, 30 қыркүйек. === '''1957''' === Ауэзов М., Кенесбаев С. Основоположник казахской лингвистики // Учитель Казахстана, желтоқсан, 50. Әуезов М., Кеңесбаев І. Қазақ негізін қалаушы // Қазақстан мұғалімі, желтоқсан, 50. Әуезов М., Кеңесбаев І. Ірі оқымысты // Қазақ әдебиеті, желтоқсан, 49. Жолаев Ж. Друг сельских учителей // Учитель Казахстана, желтоқсан, 50. Жолаев Ж. Ауыл мұғалімінің ақылшысы // Қазақстан мұғалімі, желтоқсан, 50. Жұбанов А. Өнегелі өмір // Қазақ әдебиеті, желтоқсан. Мұсабаев Г. Скромный требовательный // Учитель Казахстана, желтоқсан, 50. Мұсабаев Ғ. Қадірлі ұстаз // Қазақстан мұғалімі, желтоқсан. Решетняк В. Народный интеллигент // Учитель Казахстана, желтоқсан, 50. Решетняк В. Ұмытылмас дос // Қазақстан мұғалімі, желтоқсан. Ситдыков А. Ученый-педагог // Учитель Казахстана, 1957, желтоқсан. Сытдықов Ә. Педагог ғалым // Қазақстан мұғалімі, желтоқсан, 50. === '''1958''' === Кеңесбаев І. Профессор Құдайберген Жұбанов және оның мұралары // Қазақ тілі мен әдебиеті, 2. Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Көрнекті ғалым // Жұлдыз, 6. === '''1959''' === Алпанов О. Құдайберген мұғалімдердің де қамқоршысы еді // Коммунизм жолы, 22 желтоқсан, 122. Әбілкәрімов А. Қазақтың тұңғыш профессоры // Коммунизм жолы, 22 желтоқсан, 122. Беркінов А. Зейінді шәкірт еді ол // Коммунизм жолы, 22 желтоқсан, 122. Қожабаев Н. Естелік // Коммунизм жолы, 22 желтоқсан, 122. Сабырқұлов Ә. Жұбанов Құдайбергеннің есімімен аталса екен // Коммунизм жолы, 22 желтоқсан, 122. === '''1960''' === Жанпейісов Е. Құдайберген Жұбанов // Білім және еңбек, 11, 28-б. === '''1962''' === Наурызғалиев С. Ғалым есімімен аталған мектеп // Коммунизм жолы, 21 ақпан, 15. === '''1963''' === История Казахской ССР (эпоха социализма). –Алма-Ата. === '''1964''' === Есенов Қ. Тұңғыш // Лениншіл жас, 24 желтоқсан. Сыздықова Р. Құдайберген Жұбанов тіл білімінің классигі // Қазақ әдебиеті, 25 желтоқсан. Кенесбаев С. Видный казахский ученый-лингвист // Казахский университет, 23 желтоқсан, 41-42. Сыздықова Р. Проф. Қ.Жұбановтың мұрасы // Қазақ университеті, 23 желтоқсан, 41-42. Балақаев М. Ардагер ұстаз // Қазақ университеті, 23 желтоқсан, 41-42. Мұсабаев Ғ. Қ.Жұбанов полиглот // Қазақ университеті, 23 желтоқсан, 41-42. Кенжебаев Б. Құдайберген жөніндегі есімдегілер // Қазақ университеті, 23 желтоқсан, 41-42. Әлімжанов Д. Ірі методист ғалым // Қазақ университеті, 23 желтоқсан, 41-42. === '''1965''' === Бержанов К. содружество развитии просвещения исследование). –Алма-Ата. Ысқақов А. Жұбанов және қазақ тіл білімі // Қазақстан мектебі, 3, –71-77-бб. === '''1966''' === Кенесбаев С. Профессор Худайберген Куанович Жубанов // Жубанов Х. Исследования по казахскому языку. –Алма-Ата: Наука, 1966. С.9-31. Сыздықова Р. Ғалым-азамат. –Алматы, 72 б. Есенов Қ. Қазақ тіл білімінің беташары // Жұлдыз, 10, 137-141-бб. Мұсабаев Ғ. Үлкен ғалымның бағалы еңбегі // Социалистік Қазақстан, шілде, 156. Нұрқанов С. Профессор Құдайберген Жұбановтың қазақ тілі жөніндегі зерттеулері // Қазақстан мектебі, 9, 94-96-бб. Омарбеков С. Қазақ тіл білімінің бағалы қазынасы // Қазақстан коммунисі, 12, 67-70-бб. Серғалиев М. Ғалым мұрасы // Қазақ әдебиеті, 12 қараша. === '''1967''' === *Әлсейітов Ж. Қос бұлан // Коммунизм жолы, 30 маусым. === '''1968''' === *Серғалиев М. Қ. Жұбановтың терминологиялық еңбектері // Қазақстан мектебі, 6. –77-79-бб. *Хайруллина Н. Профессор Қ. Жұбанов және алфавит мәселесі // Материалы Межвуз. науч.-теор. конференции. 16-19 қыркүйек 1967 ж. (Тезисы докладов). –Алма-Ата, 1968. –C. 75-76. '''1969''' *Байқадамова Д. Қыран мен ұлан // Лениншіл жас, 24 желтоқсан. *Қ. Жұбановқа арналған ғылыми мәжіліс // Социалистік Қазақстан, 21 желтоқсан, 296. *Қ. Жұбанов // Қазақстан мектебі, 11, 94-б. *Есенжанов Х. Ғалымдар ағасы // Қазақ әдебиеті, 20 желтоқсан, 51. *Ермеков Ә. Абзал жанды аяулы аға // Оңтүстік Қазақстан, 10 желтоқсан. '''1970''' *Ақшолақов Т. Педагог-ғалым // Қазақстан мұғалімі, қаңтар. *Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Ұстаздардың ұстазы // Жұлдыз, 1, 156-159-бб. '''1974''' *Жұбанов Құдайберген Қуанұлы // Қазақ Совет Энциклопедиясы, IV том (Док-Имантау). –Алматы, 492-493-бб. '''1975''' *Ибатов Ә. Құдайберген Жұбанов және қазақ тілі морфологиясының мәселелері // Қазақ тілі грамматикасы бойынша зерттеулер. Мақалалар жинағы. –Алматы, 81-86-бб. *Ибатов Ә. Құдайберген Жұбанов және тарихи морфология мәселелері // Қазақ тілі грамматикасы бойынша зерттеулер. Мақалалар жинағы. –Алматы, 106-112-бб. '''1979''' *Балмағамбетова Ж. Білімімен үлгі // Коммунизм жолы, 20 желтоқсан, 243. *Бекниязов К. Мы помним его // Коммунист, 29 желтоқсан. *Қазиев Р. Үлкен дарын иесі // Коммунизм жолы, 20 желтоқсан, 243. *Қалиев Ғ. Аса көрнекті ғалым педагог // Педагог, 13 желтоқсан. *Қожанов М. Көрнекті ғалым // Коммунизм жолы, 20 желтоқсан, 243. *Оралбаева Н. Ғалымның мол мұрасы (Проф. Қ. Жұбановтың туғанына 80 жыл) // Қазақстан мұғалімі, 14 желтоқсан. *Сегізбаев Ж. Асыл азамат еді // Коммунизм жолы, 20 желтоқсан, 243. *Тлегенов А. Незабываемая встреча // Коммунист, 29 желтоқсан. *Үтбаева А. Қ. Жұбановты еске алу // Педагог, 13 желтоқсан. '''1980''' *Баймолдин С. Ел есіндегі есім // Коммунизм жолы, 12 қаңтар, 9. *Балақаев М. Көрнекті ғалым // Қазақ КСР Ғылым академиясының Хабарлары. Тіл-әдебиет сериясы, 1, 35-37-бб. (Резюме орыс тілінде). *Жубанов Худайберген Куанович // Развитие казахского советского языкознания. –Алма-Ата, –C.177-178. *Казиев Р. Основоположник казахской лингвистики // Путь коммунизму, 26 қаңтар. *Оралбаева Н. Құнды мұра // Қазақстан мектебі, 9. '''1984''' *Байқадамова Д. Сезімге адалдық // Қазақстан әйелдері, 4, 16-17-бб. *Ибатов Ә., Сарғожин Р. Ғалым мұрасы (Қ. Қ. Жұбановтың туғанына 85 жыл) // Қазақстан мектебі, 12, 65-67-бб. '''1985''' *Әуезов М. Ірі оқымысты // М. Әуезов. Жиырма томдық шығармалар жинағы, 20-том. Алматы, 358-363-бб. '''1986''' *Ысқақов А., Ибатов Ә. Көш басы (Қ. Жұбановтың «Қазақ тілі грамматикасына» 50 жыл) // Қазақстан мектебі, №12. '''1987''' *Айтбаев У., Жубанов Е. Проф. Х. Жубанов некоторые вопросы теории перевода // вопросы перевода. –Алматы: «Наука», –С. 67-77. '''1988''' *Әлсейітов Ж. Халық перзенті // Коммунизм жолы, 30 наурыз. *Белботаев А. Ғалым-қайраткер // Қазақстан мұғалімі, 25 қараша, 47. '''1989''' *Сыздықова Р. Профессор Құдайберген Жұбанов // Мәдениет және тұрмыс, 1, 13-б. *Сыздықова Р. Впереди своего времени // Путь коммунизму, 17 мамыр, 93. *Сыздықова Р. Уақыт ақтаған азамат // Коммунизм жолы, 17 мамыр, 93. *Афанасьев В. Незавершенная статья // Путь коммунизму, 17 мамыр, 93. *Меңдекеев Ә. Профессор Құдайберген Жұбанов // Қазақ әдебиеті, 10 ақпан. *Мырзахметов М. Абайтанудың сын сағатында // Коммунизм жолы, 17 мамыр, 93. *Әлсейітов Ж. Ұмытылмас кездесулер // Коммунизм жолы, 17 мамыр, 93. *Пангереев А. Аяулы ағамен қауышу // Коммунизм жолы, 17 мамыр, 93. *Әнесов Ғ. Қаламгерлік пен қайраткерлік // Жалын, 6, 77-78-бб. '''1990''' *Жұбанов Құдайберген. Шығармалар мен естеліктер. –Алматы «Өнер» баспасы, 12 б/т. *Әуезов М. Ірі оқымысты, 76-81-бб. *Жұбанов А. Өнегелі өмір, 81-86-бб. *Қаратаев М. Патриот профессор, 87-96-бб. *Есенжанов Х. Ғалымдар ағасы, 96-99-бб. *Орманов Ғ. Профессор, 99-103-бб. *Кеңесбаев І. Ұстаздардың ұстазы, 104-115-бб. *Сыздықова Р. Құдайберген Жұбанов қазақ тіл біліміндегі аса зор тұлға, 115-124-бб. *Дербісалин Ә. Ұстаз-ғалым, 124-132-бб. *Решетняк В. Ұмытылмас дос, 132-135-бб. *Меңдібаев Қ. Асыл азамат еді, 135-140-бб. *Ермеков Ә. Абзал жанды аяулы аға, 140-147-бб. *Жұбановр Ақырап және Есет. Әке шаңырағының шырағы, 148-162-бб. *Жұбанова М. Менің әкем, 170-192-бб. *Жұбанова Р. Екі дүниеде естен кетпес серігім, 192-205-бб. ==90 жылдығына арналған ғылыми *А. Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтында өткен конференция *Қ. Жұбанов және қазақ совет тіл білімі. К. Жубанов казахское советское языкознание. Ғылыми еңбектер жинағы. Сборник научных трудов. –Алматы: «Ғылым», 1990. –368 б. *Қайдаров Ә. Профессор Құдайберген Жұбанов, 9-16-бб. *Кайдаров А. Слово профессоре Х.К.Жубанове, –С.16-20. '''І бөлім. Ғұлама келбеті''' *Ауэзов М., Кенесбаев С. Основоположник казахской лингвистики, –C.21-25. *Жұбанов А. Өнегелі өмір, 26-29-бб. *Сыздықова Р. Азамат-ғалым, 30-48-бб. *Әлсейітов Ж. Халық перзенті, 48-54-бб. '''ІІ бөлім. Қ.Жұбановтың ғылымдағы орны''' *Дербісалин Ә. Ұстаз-ғалым, 55-61-бб. *Оралбаева Н., Маралбаева С. Грамматика ілімінің бастау көздері, 61-69-бб. *Есенов Қ. Профессор Қ.Жұбанов және қазақ тілінің синтаксисі, 69-79-бб. *Серғалиев М. Синтаксистің кейбір мәселелері, 79-88-бб. *Әбілқасымов Б. Әдеби тіл хақындағы ауқымды ойлар, 88-100-бб. *Жанұзақов Т. Кісі аттарының байыпты зерттеушісі, 101-108-бб. *Бектаев Қ., Белботаев А., Смайылов Т. Қазақ тіл біліміндегі лингвистикалық статиканың алғашқы көріністері, 108-116-бб. *Исаев С. Қазақ тілі тарихи морфологиясының проблемалары, 116-127-бб. *Ибатов А. Сөздің тұлғалану процесін зерделеуші, 128-136-бб. *Мырзахметов М. Абайтанудың сын сағатында, 136-144-бб. *Айтбаев Ө. Термин және аужарма, 144-152-бб. *Молдажаров Ж. Унификатор лингвистической терминологии, 152-158-бб. *Есенғұлов А. Грамматикалық қатынастар мен ұғымдардың номинациясы, 158-169-бб. *Урекенова Р. Первый председатель Гостерминкома республики, 169-174-бб. *Әбдірахманов А. Қазақ түп қазығы, 174-180-бб. *Омарбеков С. Диалектілік құбылыстар төркінін тереңнен барлаушы, 180-191-бб. *Жүнісбеков Ә. Қазақ фонетикасының ғылыми курсын жасаушы, 191-196-бб. *Шакиева А. семантическом синтаксисе сложных глаголов, 196-201-бб. *Уәлиев Н. Қазақ орфографиясының негізгі принциптері хақында, 201-208-бб. *Ақшолақов Т. Педагог-ғалым, 209-213-бб. '''ІІІ бөлім. Есімі ел есінде''' *Каратаев М. Испытание временем, –C. 214-218. *Балақаев М. Ұстаздың жарқын бейнесі, 218-223-бб. *Тәжібаев Ә. Аға туралы аз ғана сөз, 223-229-бб. *Орманов Ғ. Профессор, 229-232-бб. *Есенжанов Х. Ғалымдар ағасы, 233-235-бб. *Жұбанова Р. Кебенек киіп кетіп еді, 235-249-бб. *Ситдыков А. Ученый-педагог, –C.249-250. *Решетняк В. Народный интеллигент, –C.251-253. *Ермеков Ә. Абзал жанды аяулы аға, 253-259-бб. *Баскаков Н. Один из первых советских тюркологов, –C.259-262. *Карасаев Х. Кудайберген аганы эскерип (қырғыз тілінде), 263-267-бб. *Ысқақов А. Ақылгөй аға, ұлағатты ұстаз, 267-277-бб. *Кенжебаев Б. Құдайберген жөніндегі есімдегілер, 277-278-бб. *Шәріпов Ә. Аяулы ұстаз еді ол, 279-290-бб. *Әлімжанов Д. Ірі методист-ғалым, 290-291-бб. *Қазиев Р. Үлкен дарын иесі, 291-293-бб. *Маманов Ы. Қазақ тіл білімінің көш бастаушысы, 293-295-бб. *Мұсабаев Ғ. Қ. Жұбанов полиглот, 296-296-бб. *Меңдібаев Х. Ағаны көріп іні өсер, 297-301-бб. *Беркінов А. Зейінді шәкірт еді ол, 301-302-бб. *Жолаева Ж. Ағалардың ақ жолынан айнымай, 302-311-бб. *Алпанов О. Құдайберген мұғалімдердің де қамқоршысы еді, 312-313-бб. *Балмағамбетова Ж. Білімімен үлгі, 313-314-бб. *Ержанов К. Жарыққа жетелегендер, 317-318-бб. *Бірманов Е. Асыл аға, 319-321-бб. *Бекниязов К. Мы помним его, –C.321-321. *Тлегенов А. Незабываемая встреча, –C.322-322. *Брусиловский Е. Таинственная сила памяти, –C.323-323. *Жулаев Ж. Друг сельских учителей, –C.324-324. *Байқадамова Д. Жарқын жүзің жадымызда, жақсы аға, 325-333-бб. *Хаймулдин О. Бәрі де бүгінгідей сезіледі, 333-337-бб. *Дияров Н. Ғалымның туған жерінде, 337-340-бб. *Жұбанов Е. Ғалым мүшеліне арналған конференциялар, 340-353-бб. '''Қазақ КСР ҒА Халыққа білім беру министрлігі Абай атындағы Қазақ педагогика институтында өткен ғылыми конференция''' *Профессор Құдайберген Жұбановтың 90 жылдығына арналған ғылыми конференция (19 желтоқсан, 1989) материалдары. –Алматы: Полиграф. предприятие «Кітап», 5,7 п.л. *Шаяхметов Ш. Құрметті жолдастар, қадірлі ағайындар! (Кіріспе сөз). 3-5-бб. *Қайдаров Ә. Ел мақтаны, 5-11-бб. *Сыздықова Р. Құдайберген Жұбанов, 11-21-бб. *Оралбаева Н. Қазақ совет тіл білімінің негізін қалаушы, 21-29-бб. *Қалиев С. Оқу-ағарту ісінің 29-32-бб. *Есенов Қ. Ғалымның синтаксис жайындағы ілімі, 32-35-бб. *Томанов М. Қазақ тілі тарихының кейбір мәселелері, 35-40-бб. *Әбілқасымов Б. Әдеби тіл мәселелері, 40-46-бб. *Исаев С. Қазақ тілінің тарихы мен тарихи грамматикасы мәселелері, 46-52-бб. *Айтбаев Ө. Ғалымның терминология мен аударма ғылымын орны, 52-61-бб. *Мырзахметов М. Абай дүниетанымының бастамасында, 61-66-бб. *Жүнісбеков Ә., Уәлиев Н. Қазақ тілі фонетикасының проблемалары мен емлесінің ғылыми негіздері, 66-69-бб. *Ақшолақов Т. Ірі педагог, методист ғалым, 69-76-бб. *Шәкиева А. Көмекші және күрделі етістіктер хақында, 76-83-бб. *Жанұзақов Т. Атаулар жайлы сыр шерткен, 83-88-бб. *Мәжітаева Ш. Қазақ тіліндегі күрделі сөздердің бір типі жөнінде, 88-90-бб. '''1993''' *Терехова Ф. Х. Жубанов как лингвометодист. Записки группы анализ языка», Вып. І, объем сб. 111 м/п, –С.55-68. Актюбинский пед. институт им. Х.Жубанова, облысы типография. *Жұбанов Е. Проф. Қ. Жұбанов тартқан тілтану желілері. «Ақтөбе» газеті, 169, 171, қазан. '''1994''' *Оралбай Ә. Абай және Қ. Жұбанов. «Ақтөбе» газеті, 19 наурыз. *Жұбанов Ақырап, Жұбанов Есет. Әке шаңырырағының шырашысы (деректі очерк). «Ақтөбе» газеті: 43, 28 мамыр; 44, 31 мамыр; 45, маусым; 46, маусым. *Жұбанов Е, Әнесов Ғ. Ғұлама тағылымы. «Ақтөбе» газеті, 102, 13 қазан. *Тайжанов А. Қ. Жұбановтың қазақ халқының рухани мәдениетін дамытудағы орны. «Ақтөбе» газеті, қараша. *Тайжанов А. Қ. Жұбанов және рухани мәдениет. «Серпін», 16, «Ақтөбе» газеті, 11 қараша. *Асқаров И. «Сүйер ұлың болса, сен сүй...» (Абай) (Қ. Жұбанов күндері. Шолу). «Ақтөбе» газеті, 117, 17 қараша. *Ертай Ашықбаев. Тіл кеспек жоқ (Ақтөбеде өткен Қ. Жұбановты еске алу кешінде оқылған өлең), «Қазақ әдебиеті» газеті, 48, желтоқсан. *Байқадамова (Қаралдина) Д. Аруағыңа бас иемін, жақсы аға ... (Қ.Жұбанов күндеріне орай). «Ақтөбе» газеті, 20 желтоқсан. *Тектіғұлова Ж. Қ. Жұбанов және қазақ тілі тарихи грамматикасының проблемалары. –Алматы. Кандидаттық диссертацияның авторефераты, 22 бет. *Тектұғұлова Ж. Кейбір тілдік элементтердің этимологиялық табиғаты (Проф. Қ. Жұбановтың лингвистикалық концепциялары тұрғысынан. Лекциялар желісі). *Ақтөбе облысы типографиясы. 40 бет. '''1997''' *Ильясова А. Разработка Х. Жубановым вопросов педагогической теории. –Алматы, 1997, Республиканский издательский кабинет по учебной методической литературе Министерства Образования культуры Республики Казахстан, 1,2 п/л. *Бәкіров О. Дара тұлға (очерк). Жинақ: «Нәубет жылдары». –Алматы: Қазақ университеті, 16-25-бб. '''1998''' *Шәріпов Ә. Аяулы ұстаз еді // Көргенім, көңілге түйгенім. –Алматы, 1998. –23-32-бб. ==Профессор құдайберген жұбановтың 100 жылдығы қарсаңында== '''Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінде өткен Республикалық Жұбанов оқулары''' *Материалы республиканских Жубановских чтений, посвященных актуальным проблемам современных гуманитарных наук (1989, 1994, 1996 годов) на казахском русском языках. 10,5 печ. листов (47-мақала). Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінің бөлімінде теріліп, басылды. Ақтөбе, 1998. *Кенжебаев К. Отыз жылдың олжасы, 3-6-бб. *Қайдаров Ә., Әбдірахманов Ә. Тіл білімінің тарланы, 7-13-бб. *Сыздықова Р. Қ. Жұбановтың лингвистикалық мұрасын танып-игеру проблемалары, 13-18-бб. *Копыленко М. Проблемы общего языкознания трудах Х.К. Жубанова, 18-24-бб. *Серғалиев М. Профессор Қ. Жұбановтың синтаксистік зерттеулері, 24-29-бб. *Әбілқасымов Б. Профессор Қ. Жұбановтың тіл тарихына қатысты пікірлері жайында, 29-32-бб. *Есенов К. Профессор Қ. Жұбановтың синтаксис жайындағы ілімі, 32-34-бб. *Жүнісбеков Ә. Профессор Қ. Жұбанов қазақ фонетикасының ғылыми курсын жасаушы, 34-38-бб. *Уәлиев Н. Профессор Қ. Жұбанов қазақ орфографиясының негізгі принципі хақында, 38-43-бб. *Әнесов Ғ. Қаламгерлік пен қайраткерлік, 43-47-бб. *Негимов С. Қ. Жұбанов және қазақ фольклоры, 47-51-бб. *Жұбанов А.Қ. Профессор Қ. Жұбанов және қазақ тілін зерттеудің кейбір қолданбалы тәсілдері, 51-56-бб. *Омарбеков С. Профессор Қ. Жұбановтың қазақ тілінің диалектілік белгілері жөніндегі көзқарастары, 56-60-бб. *Оразов М. Көмекші етістіктер, 60-64-бб. *Жұбанов Е. Профессор Қ. Жұбановтың кейбір басылым көрмеген еңбектері хақында, 64-71-бб. *Берікұлы Н. Профессор Қ. Жұбанов және дидактика мәселелері, 71-76-бб. *Султангалиева Г. Х. Жубанов видный деятель народного образования, -С. 81-85. *Манкеева Ж. Қ. Жұбанов және тарихи морфология мәселелері, 85-91-бб. *Шакиева А. Вопросы трудах профессора Х.К. Жубанова, 91-93-бб. *Жубанова А. проблеме фоновой компонентной субституции казахских аспекте жубановедения, 93-99-бб. *Тайжанов А. Мұхтар Әуезов профессор Қ. Жұбановтың қазақ халқының қоғамдық ойы мен мәдениетін дамытуға қосқан үлесі туралы, 99-104-бб. *Мурзалина Б. Проблемы интонации работах Х. Жубанова их современное состояние, 104-108-бб. *Тектіғұлова Ж. Профессор Қ. Жұбанов предикаттық қатынастың қалыптасу тарихы хақында, 108-113-бб. *Алдашева Н. Қ. Жұбанов және сөзжасам мәселесі, 113-117-бб. *Садуақасов Н. Профессор Қ. Жұбанов қазақ тілі фонетикасының негізін салушы, 117-122-бб. *Қарағұлова Б. Профессор Қ. Жұбанов қазақ негізін қалаушы, 122-127-бб. *Байганина Н. Лингвистические исследования профессора Х. Жубанова области казахской музыкальной терминологии (к проблеме «палеонтологии речи»), –С. 127-131. *Мұхтаров С. Қ. Жұбанов және қазақ тіл біліміндегі сөз таптастыру принциптері, 131-134-бб. *Жаманбаева К. Қ. Жұбанов және қазақ тілі пәнін оқыту мәселелері, 134-137-бб. *Кенжеғұлова А. Қ. Жұбановтың «Буын жігін қалай табуға болады?» деген мақаласындағы методикалық көзқарастары, 137-143-бб. *Бақытжанова А. Қ. Жұбанов және аударманың проблемалары, 143-148-бб. *Борашев Б. Қ. Жұбанов және Шығыс әдебиеті, 148-151-бб. *Пангереев А. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі деректер, 151-156-бб. *Ниязова Ғ. Қ. Жұбанов пен Ж. Тілепбергенов арасындағы рухани сабақтастық, 156-163-бб. *Миров М. Қ. Жұбанов паремиялық қолданыстар, 163-167-бб. *Есқалиева Ж. Профессор Қ. Жұбановтың сөз тұлғалары жайындағы танымдары, 167-170-бб. *Тектіғұлова Ж. Қ. Жұбанов бір құрамды түбір негіздердің қазіргі тіліміздегі өлі түбірлерге қатысы жайында, 170-173-бб. *Сүлейменова З. Относительно заметок сложных вспомогательных глаголах профессора Х. К. Жубанова, 173-176-бб. *Байганина Н. Идеи профессора Х. Жубанова области теории перевода его роль становлении казахской терминологии, 176-181-бб. *Тайжанов А., Толыбаев М. Профессор Х. Жубанов духовная культура казахского народа, 181-185-бб. *Брязгалов Ю. вопросу формировании одаренности таланта, 185-191-бб. *Нурадинов А. психологических аспектах учения профессора Х. К. Жубанова, 191-195-бб. *Жубанова А. воззрения профессора Х. К. Жубанова, 195-199-бб. *Бокаева А. Об одной малоизвестной работе профессора Х. К. Жубанова, 199-202-бб. *Сыздықова Р. Жеделхат. Құдайберген Жұбановтың туғанына 95 жыл толуына арналған конференцияға қатысушыларға, 202-203-бб. *Әлсейітов Ж. Өмірде өшпес ізі бар, 203-206-бб. *Сәдуақас Н. Қазақ тілінің дыбыс жүйесі туралы (Қ. Жұбановтың туғанына 100 жыл). «Ақтөбе университеті» газеті, 4, сәуір. '''1999''' *Жұбанов Қ. Қазақ тілінің жоғарғы курсы: Лекциялар желісі. –Алматы: Қазақ университеті, 1999. –112 бет. ==100 жылдығына арналған ғылыми '''А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында өткен республикалық конференция''' *Құдайберген Жұбанов және қазақ тіл білімі: Ғылыми мақалалар жинағы. –Алматы, «Арыс» баспасы, 1999. –376 бет. *Қошанов А. ҚР Ұлттық ғылым академиясының Қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар бөлімінің Құттықтау сөз, 8-9-бб. *Сыздық Р. Ғылым көгінің жарық жұлдызы, 10-17-бб. *Әбілқасымов Б. Тіл тарихын зерттеудегі Қ. Жұбанов тағылымы, 18-22-бб. *Оралбай Н. Қ. Жұбанов қазақ тілін ғылыми тұрғыдан зертгеуші ғалым, 23-29-бб. *Айтбайұлы Ө. Профессор Қ. Қ. Жұбанов және терминжасам принциптері, 30-41-бб. *Хасанұлы Б. Қ. Жұбановтың пайымдаулары, 41-57-бб. *Хұсайын К. Қ. Жұбанов және қазақ тіл білімі, 58-66-бб. *Уәлиұлы Н. Профессор Қ. Жұбановтың буын туралы теориялық тұжырымдары, 66-72-бб. *Жанұзақов Т. Қ. Жұбановтың еңбектеріндегі жалқы есімдердің зерттелуі, 72-80-бб. *Жұбанов Е., Оралбай Ә. Профессор Қ. Жұбановтың қоғамдық, саяси және әлеуметтік ой-толғамдары, 80-86-бб. *Айғабылұлы А. Қ. Жұбанов және морфонология мәселесі, 86-92-бб. *Шалабай Б. Қ. Жұбанов Абай поэзиясын тұрғыдан тұңғыш зерттеуші, 92-97-бб. *Жұбанова А. А. Профессор Құдайберген Жұбановтың терминологиялық принциптері негізінде қазақ биология терминдерін жасау, 97-102-бб. *Жұбанов А. Қ. Жұбанов және қазақ мәтін мазмұнын статистикалық тәсілмен анықтау, 102-108-бб. *Манкеева Ж. Қ. Жұбанов зерттеулерінде тілдің тілдік философисы тұрғысынан қарастырылуы, 108-113-бб. *Бүркіт О. Қ. Жұбановтың грамматикалық ілімін оқытудың ерекшеліктері, 113-118-бб. *Оразалин С. Қ. Қ. Жұбановтың қазақ тіл білімі жайлы ойлары, 139-142-бб. *Сәдуақас Н. Қ. Жұбановтың фонема заңдылықтары туралы көзқарастары, 143-152-бб. *Қасым Б. Профессор Қ. Жұбанов және күрделі сөз мәселелері, 152-157-бб. *Құрманова Н. Қ. Жұбанов грамматикалық құбылыстар туралы, 158-163-бб. *Қобыланова А. Қ. Жұбановтың буын теориясы және оның оқу-әдістемелік маңызы, 163-165-бб. *Карабалина А. Психологизмы, психологические понятия слова-термины наследии К. К. Жубанова, 165-172-бб. *Омарова А. Қ. Қ. Жұбановтың көмекші етістік туралы зерттеулері, 172-177-бб. *Нұржанқызы Ж. Қ. Жұбановтың ғылыми мұрасын студенттерге оқытып, үйретудің жолдары, 177-182-бб. *Ұлықпанова Ә. Қ. Жұбановтың абайтанымы, 182-190-бб. *Миров М. Қ. Жұбанов лингвистикалық терминдер хақында, 190-198-бб. *Макешева Ж. Профессор Қ. Жұбановтың терминологиялық принциптерінің қазақ іс жүргізу жүйесін орны, 198-202-бб. *Шәріпжанова F. Қ. Жұбанов пен Ы.Маманов еңбектеріндегі қалып етістіктерінің көрінісі, 202-209-бб. '''1999''' '''Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінде өткен конференция''' *Қазіргі қазақ тілі және лингводидактика мәселелері (2-шығуы). (Қ. Қ. Жұбановтың 100 жылдығына арналған Республикалық конференцияның материалдары). –Алматы, 1999. –138 бет *Оразбаева Ф. Құдайберген Жұбанов қазіргі қазақ тілі кафедрасының негізін салушы, 3-5-бб. *Шалабай Б., Мүрсәлімов Т. Қ. Жұбановтың синтаксиске қатысты еңбектері, 6-10-бб. *Құрманова Н. Сөйлемнің ішкі құрылымы жасалуындағы синтагмалық мүшеленудің атқаратын қызметі және Қ. Қ. Жұбановтың сөздердің тіркесуі туралы пікірлеріндегі озық талдау үлгілері, 10-16-бб. *Балтабаева Ж. Құдайберген Жұбановтың әдістемелік көзқарастары туралы, 17-20-бб. *Тамаева Б. Профессор Қ. Жұбановтың этнолингвистика жөніндегі ой-пікірлері, 20-24-бб. *Қасым Б. Қ. Жұбанов күрделі сөз мәселелері жайында, 24-28-бб. *Ноғайбаева Ж. Қ. Жұбанов үндестік заңы жайында, 29-31-бб. *Сәменова С.Н. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі заттануға қатысты пікірлер және заттанудың жасалау жолдары, 31-37-бб. *Арынова Р. Қ. Жұбанов сын есім жайында, 37-40-бб. *Макешева Ж. Профессор Қ. Жұбановтың терминологиялық принциптерінің қазақ іс жүргізу жүйесін орны, 40-44-бб. *Ибраимова И. Қ. Жұбановтың терминологияға қосқан үлесі, 44-47-бб. *Бердалина Т. Теңдесі жоқ тұлға, 47-50-бб. *Османова З.Ж. Құдайберген Жұбанов казақ поэзиясының көркемдігі туралы («Абай қазақ әдебиетінің классигі» мақаласы бойынша), 51-53-бб. *Жетпісбаева О. Жұбанов еңбектеріндегі терминология және аударма мәселесі, 109-112-бб. '''1999''' '''Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Тілдерді дамыту департаментінде өткен конференция''' *Мемлекеттік тіл: терминология, іс қағаздары мен бұқаралық ақпарат құралдарының тілі (Қ.Жұбановтың 100 жылдығына арналған республикалық конференция материалдары). –Астана, 1999. –464 бет. *Сәрсенбаев А. Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрі. Кіріспе сөз, 5-7-бб. *Кекілбаев Ә. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы. Ұлттық руханиятымыздың өзегі, 7-14-бб. *Хұсайын К. Қ. Жұбанов және қазақ тіл білімі, 30-34-бб. *Сыздық Р. Құдайберген Жұбанов қазақ тіл білімінің теориялық негіздерін қалаушы, 43-50-бб. *Айтбайұлы Ө. Профессор Қ. Қ. Жұбанов және қазақ кейбір мәселелері, 60-69-бб. *Жубанов Е.К. Профессор Х. К. Жубанов проблемы казахской терминологии, –С.99-109. *Негимов С. Құдайберген Жұбанов және ұлттық фольклор, 109-114-бб. *Жарықова Д. Қ. Жұбанов және қазіргі медицина тілі, 240-249-бб. *Жұбанов А. Проф. Құдайберген Жұбановтың буын теориясы және оның компьютерлік лингвистикадағы орны, 298-305-бб. '''1999''' '''А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында өткен семинар''' *Қазақ тіл білімі: Ұрпақ жалғастығы мен дәстүр сабақтастығы: Ғылыми мақалалар жинағы (Профессор Құдайберген Қуанұлы Жұбановтың 100 жылдығына *арналған семинар материалдары). –Алматы: «Арыс» баспасы, 1999. –416 б. *Сыздықова Р. 1999 жыл қазақ тіл білімі үшін Құдайберген Жұбанов жылы (жас ғалымдарға арнау сөз), 8-13-бб. *Айтбайұлы Ө. Профессор Қ. Қ. Жұбанов және терминжасам принциптері, 14-27-бб. *Салқынбай А. Қ. Жұбанов және тарихи грамматика мәселелері, 27-30-бб. *Жаманбаева Қ. Қ. Жұбанов абайтанушы, 30-32-бб. *Садуақас Н. Профессор Қ. Жұбановтың қазақ тіліндегі буын туралы тұжырымдары, 32-39-бб. *Мүрсәлімов Т. Қ. Жұбановтың сөздердің байланысу формаларын жіктеу принциптері, 43-49-бб. *Мұхтаров С. Қ. Жұбанов қазақ тілі сөздерін таптастыру туралы, 49-55-бб. *Балтымова М. Аударма теориясына байланысты профессор Қ. Қ. Жұбановтың ой-тағылымдары, 56-62-бб. *Ержанова Ұ. Қ. Қ. Жұбановтың лингвистикалық ерекшеліктері, 62-65-бб. *Жубанова А. взгляды Х. К. Жубанова, –С. 65-71. '''2000''' *Хасанұлы Б. Қ. Жұбанов мұралары отандық жалпы тіл білімі, әлеуметтік лингвистика, бастаулары. Тіл саласындағы қуғын-сүргін. –Ақтөбе, 2000. –119 бет. *Хасанулы Б. Жубановедение: контексте формирования общего языкознания, Казахстане. Репрессии сфере языка. –Актобе, 2000. –120 с. '''2002''' '''Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінде өткен Республикалық конференция''' *Жұбанов тағылымы-V. Республикалық конференция материалдары. –Ақтөбе: Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің бөлімі, 2002. –297 бет. *Мырзахметов М. Қ. Жұбанов қайраткер, ойшыл ғалым, 15-20-бб. *Оразбаева Ф. Ұлылыққа тағзым, 20-23-бб. *Хасанулы Б. Концепция Х. К. Жубанова контексте гендерной лингвистики, –С.23-28. *Сәдуақас Н. Қ. Жұбанов және қазақ тілі дыбыс жүйесі, 72-74-бб. *Баяндина С. Қ. Қ. Жұбанов мұрасындағы тіл қызметінің көрінісі, 77-79-бб. *Айтжанова С., Тоқтыманова F. Профессор Қ. Қ. Жұбанов еңбектері, 91-93-бб. *Кенжеғұлова А. Қ. Жұбанов тағлымы авторлық оқулықтарда, 93-98-бб. *Садирова К. Қ. Жұбанов лексика мен синтаксистің байланысы туралы, 98-101-бб. *Ниязова F. Қ. Жұбанов халық ағарту майданында, 101-104-бб. *Миров М. Қ. Жұбанов және ғылым тілі, 111-114-бб. *Қаңтарбай С. Қ. Жұбановтың оқу әрекетіндегі біртұтастық ұстанымы, 119-123-бб. *Оралбай Ә. Қ. Жұбановтың публицистік шеберлігі, 127-130-бб. *Аитова Н. Қ. Жұбановтың когнитивтік пайымдаулары, 150-153-бб. *Терекова Ф. Языковая личность профессора Х. К. Жубанова: аспекты изучению вопроса, –С. 173-176. *Дүзмағамбетов Е. Қ. Жұбанов мұраларындағы «одағай» категориясының танымы, 176-178-бб. *Ұлықпанова Ә. Қ. Жұбанов Қожа Ахмет Яссауи толғауларының тарихи мәні жайында, 181-185-бб. *Кенжан А. Ұлы Ұстаз Қ. Жұбанов келешек ұстаздар үшін құндылығы, 185-186-бб. *Балтымова М. Профессор Қ. Қ. Жұбановтың лингвистикалық еңбектеріндегі шығыстану мәселелері, 193-196-бб. *Сәтер А. Қ. Жұбанов және бүгінгі БАҚ: терминология мәселелері, 198-204-бб. *Асылбаева Р. Құдайберген Жұбановтың күрделі сөздер туралы ойлары, 226-228-бб. *Кенбай Ж. Тұғыры биік тұлғаның мүсіні қалай сомдалды, 237-240-бб. '''2003''' *Бүркіт О. Жұбановтану. Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің филология факультетінде оқытылатын арнаулы курстың бағдарламасы. –Алматы: «Арыс» баспасы, 2003. –48 бет ==105 жылдығына арналған ғылыми '''Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институтында өткен Республикалық конференция''' *Жұбанов тағылымы: IV Республикалық конференция материалдары. –Ақтөбе: Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институты, 2004. –316 бет. *Кенжебаев К. Ұлы адамның мүшелтойы, 5-6-бб. *Кенжебаев К., Хасанұлы Б.. Профессор Қ. Жұбанов және XXI ғасыр тіл білімі, 6-11-бб. *Нұрпейісов Ә. Халқымыздың рухани қазынасын жасаушылар, 11-12-бб. *Жұбанов Е. «Жұбанов тағылымдары» ғылым көгіне бастайды, 12-18-бб. *Оралбаева Н. Неоценимое научное значение трудов профессора Х. К. Жубанова, –С.18-23. *Құсайынов К. Қ. Жұбанов және қазақ тіл білімі, 23-30-бб. *Оралбаева Н. Ұлттық тіл біліміміздің теориялық негізін қалаушы, 30-37-бб. *Қасқабасов С. Құдайберген Жұбанов еңбектеріндегі фольклор теориясының мәселелері, 37-42-бб. *Хасанұлы Б. Қ. Жұбановтың пайымдаулары, 42-55-бб. *Серғалиев М. Қ. Жұбанов және стилистика мәселелері, 55-60-бб. *Сайрамбаев Т. Қ. Жұбанов «тіркесімділік» мәселесі хақында, 60-65-бб. *Оразбаева Ф. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі тілге көзқарас, 65-68-бб. *Айталы А. Ұлттанушы ғұлама, 72-79-бб. *Молдаханов Ә. Дәстүр мен жалғастық, 79-84-бб. *Кенжебаев К., Сартабанов Ж. Қ. Жұбанов және математика қазақша қалыптасуы, 85-90-бб. *Айғабылұлы А. Қ. Жұбанов және қазақ тіліндегі буын жүйесі, 90-94-бб. *Шалабай Б. Қ. Жұбановтың синтаксиске қатысты еңбектері, 106-109-бб. *Жубанова А. Принципы основные направления исследований Х. К. Жубанова, –С.116-122. *Ержанова Ұ. Қ. Жұбановтың лингвистикалық ерекшеліктері, 122-125-бб. *Миров М. Қ. Жұбановтың полемикалық стилі жайында, 125-128-бб. *Жубанова А. концепции М. О. Ауэзова как аспект жубановедения, –С.139-147. *Біләл Ш. Құдайберген Жұбановтың атаутаным принциптері хақында, 154-158-бб. *Қоянбекова С.Б. Көрнекті ғалым Қ. Жұбановтың сөйлем мүшелері жайындағы көзқарасы, 162-164-бб *Шоқым Г. Қ. Жұбанов және лингвопоэтика мәселелері, 167-171-бб. *Алдашев Н. Қ. Жұбановтың «қиюлы сөз» туралы ілімі, 171-176-бб. *Мұхтаров С. Қ. Жұбанов сөз таптары туралы, 179-183-бб. *Жазықова М. Қ. Жұбанов көркем аударманың лингвистикалық мәселелері туралы, 188-191-бб. *Бақтарбаев Қ. Қ. Жұбанов танымдарына сәйкес «сөз» ұғымының табиғаты, 191-194-бб. *Даулетова Б. Проф. Қ. Жұбанов сөз тіркесінің информативтік- коммуникативтік құрылымы туралы («О формах словосочетания слов казахском языке» деген еңбегі бойынша), 194-200-бб. *Садулова Ж. Қ. Жұбанов танымы және байланыс саласындағы қазақ терминологиясы, 200-203-бб. *Шалабай Б. Қ. Жұбанов Абай поэзиясын тұрғыдан тұңғыш зерттеуші, 206-210-бб. *Бораш Б. Түркі классиктері мен абай сабақтастығы Қ. Жұбанов көзқарасымен, 210-214-бб. *Пангереев А. Халықтық жалпы филологиялық аспектілері Қ. Жұбанов ілімдері негізінде, 214-218-бб. *Ниязова F. Темір-орқаштан шыққан қос ағартушы, 218-226-бб. *Ұлықпанова Ә. Қ. Қ. Жұбановтың абайтанымы, 235-241-бб. *Оралбай Ә. Құдайберген Жұбанов ерекшеліктері, 241-247-бб. *Жаксыгарина М. К. Жубанов экслибрисе художников мира, –С.247-253. *Меңкешев М., Меңкешева Т. Қ. Жұбановтың «Қазақ музыкасындағы күй жанрының пайда болуы жайлы» зерттеуі, 253-258-бб. *Бүркіт О. Қ. Жұбановтың грамматикалық ілімін оқытудың ерекшеліктері, 268-272-бб. *Қаңтарбай С. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі оқу әрекеті мәселелері, 272-275-бб. *Терекова Ф. Х. К. Жубанов как –С.275-279. *Калюжный А. К. Жубанов подготовка учителя, –С.279-282. *Жубатканов К. Новая книга нашем великом земляке, –С.282-287. *Нұржанова Ж. Қ. Жұбановтың қазақ тілін оқыту әдістемесі жайлы пікірлері, 287-290-бб. *Дауленова М. Роль принципов К. Жубанова формировании архивнои терминологии, –С.290-292. *Джабасова А. Специфика выражений определительных отношений работе Х. Жубанова, –С.292-295. *Оралбай Ә. Ерекше есте қалған мерейтой, 304-311-бб. '''2004''' '''Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті''' *Жұбановтану жылнамасынан. дерек көздері. –Ақтөбе: Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті бөлімі. «Жұбановтану» зертханасының» еңбектері, 12-жарияланым, 2004. –186 бет (Профессор Құдайберген Жұбановтың туғанына 105 жыл толу мерейіне орай жинақталған дерек көздері). *Кудайберген Жубанов. История. Годы. Судьбы. Каяться некому? (Публикация этих материалов возвращение трагической судьбе казахского лингвиста *Худайбергена Жубанова), –С.6-13. *Орманов Ғ. Профессор, 15-18-бб. *Әуезов М. Ірі оқымысты, 18-22-бб. *Жұбанов А.Қ. Өмірі өнеге, еңбегі үлгі, 22-25-бб. *Кеңесбаев I. Профессор Құдайберген Жұбанов және оның мұрасы, 25-34-бб. *Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Көрнекті ғалым (Профессор Құдайберген Жұбановтың өмірі мен мұралары туралы) 34-42-бб. *Қаратаев М. 42-48-бб. *Балақаев М. Ардақты ұстаздың жарқын жүзі есімде, 48-56-бб. *Ысқақов А. Профессор Қ. Жұбанов және қазақ тіл білімі (шәкірт лебізі), 56-65-бб. *Есенжанов X. Ғалымдар ағасы, 65-67-бб. *Әлсейітов Ж. Қазірден бастап қолға алсақ, 67-69-бб. *Байқадамқызы (Қаралдина) Д. Аруағыңа бас иемін, жақсы аға! 69-83-бб. *Жұбанова М. Әкелер заманының күнгейі мен теріскейі (дерекнама), 83-86-бб. *Жұбанова М. «Әке арманының шуағына жылынып...» (эссе), 86-95-бб. 86 *Варшавская Л. Кудайберген богом данный (к 100-летию со дня рождения), –С.95-103. *Жұбанов Е.Қ., Оралбай Ә. Профессор Құдайберген Жұбановтың саяси памфлеттері, 103-108-бб. *Қайдари Ә. Т. Ел мақтаны, 109-114-бб. *Сыздық Р. Ғылым көгінің жарық жұлдызы (Аса ірі филолог, лингвист Құдайберген Жұбановтың туғанына 100 жыл), 114-120-бб. *Оралбаева Н. Қ. Жұбановтың грамматика ілімі, 120-123-бб. *Кажибеков Е. После юбилея, или думы межъюбилейные будни, –С.127-128. *Меңдекеев Ә. Сегіз қырлы, бір сырлы, 142-149-бб. *Великая двадцатка столетия, –С.158. ==Ақтөбелік ақындар Қ. Жұбановты жыр етті== *Құрманалин М. Ағайынды Жұбановтан көшесі, 159-б. *Жұбанова М. Ескерткіш болып келді әкем 160-б. *Ашықбаев Е. Тіл кеспек жоқ, 161-162-бб. *Ашықбаев Е. Тіліммен сырласу (Құдайберген Жұбанов мүсіні түбінде), 163-б. *Елеусізова Ж. Жұбановты іздеу, 164-б. *Айжан Ж. Тіл туралы толғаныс, 166-б. *Сарышева Ф. Ағамен сырласу, 167-б. *Сатанов С. Құдайберген Жұбанов (толғау), 169-б. *Нұрғалиев О. Замана жұлдызы (Құдайбереен Жұбановқа арналады), 173-б. *Қауыс Ү. Есею, 175-б. *Ағайынды Жұбановтар (Сөзі: Е.Ашықбаев, Әні: Н.Жүсіпов), 178-б. *Әлімбаева Ш. Арнау, 179-б. *Балмаханұлы Н. Жұбановтар сөйлейді, 180-б. *Қалдина Г. Елім деп соққан жүрегі (Халқының біртуар ұлы Қ. Жұбановқа арнаймын), 181-б. *Қалдина Г. Асыл аға (Есет Құдайбергенұлы Жұбановтың 70 жылдығына арнаймын), 182-б. *Жұбанова М. Әкені еске алу (поэмадан үзінді), 183-б. '''2004''' '''Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінде өткен Республикалық конференция''' *Құдайберген Жұбанов тағылымы // Профессор Қ.Жұбановтың 105 жылдығына арналған Республикалық конференция материалдарына арналған мақалалар жинағы. –Алматы, 2004. –150 бет. *Сыздықова Р. Азамат ғалым, 5-19-бб. *Оразбаева Ф. Ұлылыққа тағзым, 19-24-бб. *Базарбаева З. Кудайберген Жубанов первый профессор области казахской филологии, –С.24-31. *Қасым Б. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі ғылыми бағыттар, 31-35-бб. *Қобланова А. Ғалымның дара тұлғасы, 35-40-бб. *Есенова Қ. Қ. Жұбанов мәтіннің дискурс ретіндегі сипаты, 40-49-бб. *Оразалиева Э. Қ. Жұбанов идеяларының паралингвистика мәселелерімен сабақтастығы, 43-49-бб. *Оразалиева Э. Қ. Жұбанов және шығыс елдерінің танымдық пәлсапасы, 49-55-бб. *Мұхамади Қ. Профессор Қ. Жұбанов және кейбір көмекші сөздер мәселесі 55 *Исабекова Ұ. Қ. Жұбановтың қазақ тілінің дыбыстық жүйесінің зерттелуіне қосқан үлесі, 59-62-б. *Қожабекова Ш. Араб теңеулерінің құрылымдық семантакалық типтері, 62-68-бб. *Уразбаева А. Қ. Жұбанов және қазақ тіл білімі, 70-72-бб. *Әлімбаев М. Профессор Қ. Жұбанов еңбектеріндегі дыбыстың физикалық сипаттамасы, 91-94-бб. *Аймұрзаев Ф. Қ. Жұбанов және дыбыс физиологиясы, 94-97-бб. *Тазабекова Д. Қ. Жұбанов және когнитивтік бағыт, 97-101-бб. *Оразбаева Ф. Қ. Жұбановтың педагогикалық мұрасы: лингводидактика және әдістеме, 101-105-бб. *Балтабаева Ж. Профессор Қ. Жұбанов септік жалғауларының бірде ашық, бірде жасырын келуі туралы, 105-108-бб. *Абдразақова Ф. Қ. Жұбанов сауаттылық жайында, 108-111-бб. *Рахметова Р. Құдайберген Жұбанов жаңа технологияның нышандары, 111-113-бб. *Ермағамбетова Л. Қ. Жұбановтың қазақ тілі синтаксисіне қатысты ой-тұжырымдары, 113-116-бб. *Байғонұсова Ф. Қ. Жұбанов және етістікті оқыту мәселесі, 139-144-бб. '''2005''' '''Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институтында өткен Халықаралық конференция''' *Жұбанов тағылымы: VI Халықаралық конференция материалдары. –Ақтөбе, 2005. –530 б. *Нұрышев Р. Құдайберген Қуанұлы Жұбанов ұстаз-ғалым, 3-4-бб. *Ақтөбе облысының әкімі Е.Н.Сағындықов мырзаның құттықтау сөзі, 4-7-бб. *Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі Ж. Құлекеевтің «Жұбанов тағлымы» кезекті VI мәжілісіне қатысушыларына құттықтау сөзі, 7-8-бб. *Жұбанов Е. «Тағлымға» тағзым еткен жұрт. Шолу (Алғы сөз орнына), 8-12-бб. *Жанұзақ Т. Дарынды ғалым ұлағатты ұстаз, 12-15-бб. *Хасанов Б. Қ. Жұбановтың гендерлік жіктелімдер жөніндегі пайымдаулары, 15-24-бб. *Жұбанов А.Қ. Құдайберген Жұбанов және қазақ тіл біліміндегі статистикалық әдістің жетістіктері, 24-29-бб. *Оразбаева Ф. Қ. Жұбановтың педагогикалық мұрасы: лингводидактика және әдістеме, 29-32-бб. *Султангалиева Г. К. Жубанов Общество изучения Казахстана, –С.32-35. *Бисенғали 3. Есет Жұбанов қазақ эпосы тілінің поэтикасы хақында, 35-39-бб. *Юсупов Р., Абсалямова Ю. Межэтнические контакты башкир казахов Восточном Оренбуржье, –С. 39-43. *Тектіғұл Ж. Профессор Қ. Жұбанов казақ тіліндегі қосымшалардың эволюциясы жайында, 43-48-бб. *Жубанова А.Е. Наши комментарии переводу на русский язык ответного выступления Х. К. Жубанова, –С. 48-54. *Жанпеисова Н. Лингвистическое учение К. Жубанова контексте подхода языку, –С. 54-58. *Берікұлы Н. Профессор Қ. Қ. Жұбановтың ұлттық дидактика мәселелерін дамытудағы рөлі, 60-71-бб. *Тайжанов А.Т. Құдайберген Жұбанов және мәдени мұра (Қ.Жұбановтың Хожа Ахмет Яссауиді тануы), 71-83-бб. *Оралбай Ә. Қ. Жұбановтың кейбір кезеңдері, 83-87-бб. *Манкеева Ж. Қ. Жұбановтың ғылыми мұраларының академиялық танымы хақында, 90-93-бб. *Шоқым Г. А. Байтұрсынов пен Қ. Жұбанов гендерлік тұжырымдамалар, 96-100-бб. *Оразалиева Э. Қ. Жұбанов идеяларының паралингвистика мәселелерімен сабақтастығы, 121-125-бб. *Жұмағалиева Н. Профессор Қ. Жұбанов қазақ тіл біліміндегі ерлер тілінің көрінісі жөнінде, 131-133-бб. *Дүзмағамбетов Е. Қ. Жұбанов ұстанымы және орман кодексіндегі ұғымдардың аударылу мәселесі, 133-136-бб. *Кемерова Ж. Профессор Қ. Жұбановтың когнитивтік пайымдаулары, тілдік негіздері, 136-139-бб. *Сұлтан Ж. Профессор Қ. Жұбанов өзіне дейінгі батыстық тілтанушылар туралы, 139-143-бб. *Негимов С. Құдайберген Жұбанов және ұлттық фольклор, 154-157-бб. *Жүнісбек Ә. Қ. Жұбанов және қазақ фонетикасы, 157-158-бб. *Базарбаева З. Құдайберген Жұбанов қазақ тіл білімінің негізін қалаушы, 158-162-бб. *Жұбанов Е.Х. Межэтнические связи тюрков как культурный наддиалект, –С.162-165. *Салқынбай А. Қ. Жұбанов және тіл тарихы, 165-168-бб. *Бейсенов Қ. Ағайынды Жұбановтар күй туралы, 168-172-бб. *Момын Б. Құдайберген Жұбанов қазақ тілінің мәдениеті жайында, 172-175-бб. *Ісімақова А. Құдайберген Жұбанов Абайдың мұрасын қалай жақтаған? 175-178-бб. *Мұхтаров С. Қ. Жұбанов одағай сөздердің категориялық белгілері туралы, 181-183-бб. *Баяндина С. Функции языковых единиц творчестве К. К. Жубанова –С.183-187. *Жаңабекова А. Профессор Құдайберген Жұбанов және қазақ грамматикасының кейбір мәселелері, 187-190-бб. *Сәдуақас Н. Қ. Жұбановтың қазақ жазуы мен әліпбиіне қатысты көзқарастары, 193-197-бб. *Имаханбетова Р. Байтұрсынов пен Қ. Жұбанов арасындағы байланыс, 197-200. *Нұрдаулетова Б. Қ. Жұбанов «Диуани хикмет» тілін тұңғыш зерттеуші, 204-208-бб. *Миров М. Профессор Құдайберген Жұбановтың тілтанымы, 208-212-бб. *Мұратбек Б. Профессор Қ. Жұбанов стиль және тілмәдениеті жайында, 214-217-бб. *Баймұханов Б. Қ. Жұбанов және артикуляциялық база проблемасы 220-224-бб. *Жексенеалиев Б. Қ. Жұбанов зерттеулері және қазіргі қазақ тілі фонетикасы жарыспалылық мәселесі, 224-226-бб. *Қарағұлова Б. Қ. Жұбановтың тіл тарихы туралы танымдары, 226-228-бб. *Алдашев Н. Қ. Жұбановтың «Жаңа грамматиканың жаңалықтары жайынан» атты еңбегіне қатысты кейбір ойлар, 233-235-бб. *Исқарина Ж. Ағайынды Құдайберген мен Ахмет Жұбановтар еңбектерінің тіліндегі өзектестіктер, 242-249-бб. *Избагамбетова Г. Қ. Жұбановтың термин жасау принциптері және сауда саласындағы терминдердің қолданысы, 254-256-бб. *Қалиев Е. Қ. Жұбановтың сөз тіркесі танымы, 258-261-бб. *Меңкешев М., Меңкешева Т. Қ. Жұбанов күйдің пайда болу тарихын зерттеу, 276-280-бб. *Новые сведения библиографии Х. К. Жубанова, –С.280-286. *Қыдыршаев А. Ғалым шешен Құдайберген Жұбанов және шешендіктануды оқытудың ұстанымдарын таразылау мәселесі, 287-293-бб. *Жұбанова М. Әкелер заманынан келіп жеткен достық нышандары (Ғалым Құдайберген мен ақын Ілияс шығармашылығын зерделеуге септігін тигізген), 293-296-бб. *Бүркіт О. Профессор Қ. Жұбановтың ғылыми мұрасын оқытудың аспектілері, 296-299-бб. *Мұхамбетова С., Қарабалина А. Қ. Қ. Жұбановтың психологиялық идеяларының әдіснамалық негізі, 299-303-бб. *Өмірбаева К. Қ. Жұбанов және ұлттық дидактика мәселелері, 303-305-бб. *Макешова Ж. Профессор Қ. Жұбановтың буын жігін оңай табуға арналған әдісінің буын жүйесін оқытудағы орны, 315-317-бб. *Есқали Ж. Қазақ тілін оқыту әдістемесінің Қ. Жұбанов ілімімен сабақтастығы, 317-320-бб. *Алдашева Г. Профессор Қ. Жұбановтың «Қазақ тілі грамматикасы» атты еңбегіндегі дидактикалық көзқарастар, 344-345-бб. *Жазықова М. Профессор Қ. Жұбановтың әдістемелік мұралары және қазіргі заманғы оқыту технологиялары, 349-353-бб. *Абдоллаев Н. Қ. Жұбанов заманындағы мемлекеттік саясат ерекшелігі, 403-406-бб. *Алимбаева Б. Кудайберген Куанулы Жубанов медресе «Хусаиния», –С.411-413. '''2006''' *Құдайберген Қуанұлы Жұбанов көрсеткіш). –Ақтөбе, 2006. –68-б. ==110 жылдығына арналған ғылыми '''А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында өткен халықаралық конференция''' *Қазақ тіл білімінің өзекті мәселелері (Профессор Құдайберген Жұбановтың 110 жылдығына арналған халықаралық конференция материалдары) Жауапты ред. С. Құлманов. –Алматы: «Кие» лингвоелтану инновациялық орталығы», 2009. –328 бет. *Сыздық Р. Құдайберген Жұбанов есімі мен еңбектерін тағы бір еске алсақ, 3-6-бб. *Оразбаева Ф. Өнегелі өмір, өрісті ғалым, 6-10-бб. *Садыков Т. Профессор К. Жубанов илимий жөнүндө (Қырғызстан), 10-13-бб. *Жұбанова М. Құдайберген Жұбанов қазақ тіл білімі тарихындағы ұлттық лингводидакт, 13-19-бб. *Жанұзақов Т. Профессор Қ. Жұбановтың лексика бойынша зерттеулерінің ғылыми теориялык негізі, 19-23-бб. *Хасанов Б. Қ. Жұбановтың ділдік лингвистикалық ой-пікірлері, 23-24-бб. *Шалабай Б. Қ. Жұбанов және қазіргі қазақ тіл білімінің даму бағыттары, 24-27-бб. *Жұбанов А.Қ. Проф. Қ. Жұбанов және қолданбалы тіл білімінің жаңа бағыты, 27-32-бб. *Манкеева Ж. Профессор Қ. Жұбанов этнотаңбалық жүйе, 32-34-бб. *Базарбаева З. Профессор Құдайберген Жұбановтың еңбектеріндегі тарихи фонетика мәселелері, 34-38-бб. *Қосымова Г. Қ. Жұбановтың грамматикалық атаулар мен берудегі дүниетанымы, 38-41-бб. *Жүнісбек Ә. Проф. Қ. Жұбанов фонетикасы жайлы сілтемелер, 42-43-бб. *Қаршығаева А. Проф. Қ. Жұбановтың дыбыс жіктелімінің артикуляциялық талданымы, 83-86-бб. *Ерубаева Ш. Проф. Қ. Жұбанов сөздік екпін жайлы, 91-94-бб. *Бәйімбетова Ә., Молдашева А. Проф.Қ. Жұбанов еңбектеріндегі дыбыстардың үндесім/үйлесім түрленімі жайлы, 94-95-бб. *Сайрамбаев Т., Хамитова М. Профессор Қ. Қ. Жұбановтың оқшау сөздер туралы зерттеуі, 109-113-бб. *Садирова Қ. Профессор Қ. Жұбанов және қазіргі лингвистиканың кейбір мәселелері, 113-116-бб. *Жұбаева О. Қ.Жұбановтың қазақ тіліндегі шақ категориясын танудағы ұстанымдары, 120-125-бб. *Жаңабекова А. Қ. Жұбанов және функционалды бағыт (семантикалық шақ категориясы негізінде), 128-131-бб. *Құлманов С. Қ. Жұбанов функционалды грамматика мәселелерінің көріністері, 131-134-бб. *Жубанова А. некоторых мифопоэтических сведениях трудах Х. К. Жубанова по истории языка, 182-186-бб. *Смағұлова Г. Қ. Жұбанов және тілдегі гендерлік оппозиция, 240-242-бб. *Сұлтан Ж. Қ. Жұбанов және лингвистикалық прогностика мәселесі, 255-257-бб. *Қалыбеков Б., Көшекеева Ж. Қ. Жұбанов және қолданбалы тіл білімі, 257-258-бб. *Нұрлыбаев Н., Нурадинова Г. Қазақ ғылымында Қ. Жұбанов пен А. Қ. Жұбановтар еңбектерінің маңызы, 258-260-бб. *Көбденова Г. Профессор Қ. Жұбанов қазақ тілі тарихын зерттеуші, 293-295-бб. *Әміржанова Н. Профессор Қ. Жұбановтың күрделі сөздердің орфограммасына қатысты тұжырымдары, 309-312-бб. '''2009''' '''Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінде өткен халықаралық ғылыми конференция материалдары''' *«Жұбанов тағылымы VII» халықаралық ғылыми конференция материалдары (Қазақ тілінің теориялық негізін қалаған лингвист, қоғам қайраткері, профессор Қ. Қ. Жұбановтың 110 жылдық және белгілі лингвист ғалым, профессор Е. Қ. Жұбановтың 80 жылдық мерейтойларына арналған). І-ІІ томдар. –Ақтөбе, Қ. Жұбанов атындағы АқМУ РББ, 2009. том 370 бет; ІІ том 264 бет. '''І том''' *Кенжебаев К. Дәстүрлі «Жұбанов тағылымы» VII халықаралық ғылыми ашылу салтанатында сөйлеген сөзі, 3-4-бб. *Жұбанов А.Қ. Профессор Қ. Жұбанов зерттеулері қолданбалы тіл білімі саласына бағыт-бағдар, 28-31-бб. *Шалабай Б. Қ. Жұбанов және қазақ тіл білімінің қазіргі кезеңі, 31-34-бб. *Бисенғали 3-F. Құдайберген Жұбанов және Абайтану, 34-39-бб. *Оразбаева Ф. Профессор Қ. Жұбановтың педагогикалық мұрасы, 39-42-бб. *Молдаханов Ә. Құдайберген Жұбанов және Абайтану проблемалары, 47-53-бб. *Осман А.Ә. Даналық дария иесі, аяулы аға! 57-59-бб. *Балтымова М. Қ. Жұбанов және шығыс тілдері мәселесі, 81-85-бб. *Қалиев Е. Қ. Жұбанов когнитолог, 100-105-бб. *Тектіғұл Ж. Қ. Жұбанов күрделі есімдер синтаксисінің танымдық сипаты жайында, 125-129-бб. *Базарбаева З. Профессор Құдайберген Жұбановтың ғылыми мұрасындағы фонология және интонология проблемалары, 154-158-бб. *Дұзмағамбетпов Е. Қ. Жұбановтың тіл даму заңдылықтарына қатысты ойлары, 162-164-бб. *Есқұлова Қ. Қ. Жұбанов қазақ фонетикасының ғылыми курсын жасаушы ғалым, 164-168-бб. *Жұбанова Е.Б. Қ. Жұбанов және қазақ тіліндегі буын жігін табу теориясы, 168-172-бб. *Жексенғалиев Б. Қ. Жұбановтың лингвистикалық терминологиясы, 182-187-бб. *Мамаділ Қ. Профессор Қ. Қ. Жұбанов және қазақ диалектологиясы мәселелері, 191-193-бб. *Мұхамбетов Ж. Лингвист-ғалым Құдайберген Жұбанов және қазақ тіл білімінің диалектілері туралы, 193-197-бб. *Садирова Қ. Профессор Қ. Жұбановтың қазақ тілі синтаксисіне қатысты пайымдаулары, 204-207-бб. *Сұлтан Ж. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі тіл синергетикасы, 218-221-бб. *Тектіғұл Ж. Қ. Жұбанов және синкретизм құбылысының сөз табы категориясының пайда болуына қатысы, 225-228-бб. *Абдуллина А. Жұбановтар еңбектеріндегі халықтың ежелгі наным сенімдеріне құрылған мифояогиялық әдебиет нұсқалары, 232-235-бб. *Екибасова Б. Халық поэзиясы және Қ. Жұбанов шығармашылығы, 271-276-бб. *Жонысова М. Профессор Қ. Жұбанов Қожа Ахмет Яссауидің тарихи тұлғасы хақында, 280-284-бб. *Қожахметова А. «Диуани Хикмет» ақын Есенбай Дүйсенбайұлының көркем аудармасы мен Қ. Жұбанов зерттеулері бойынша, 295-298-бб. *Молдаханов Ә. Құдайберген Жұбанов және фольклор, 321-324-бб. *Ниязова F. Жұртын сүйген Жұбанов, 324-328-бб. *Ұлықпанова Ә. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі фольклордың бастау арналары туралы сөз, 351-356-бб. *Ұлықпанова Ә. тың бағыт, терең тұжырымдар үндестігі (Ресей мен Қ. Жұбанов зерттеулері бойынша), 356-360-бб. '''ІІ том''' *Амангазиева М. Профессор Е. Қ. Жұбановтың «тәңірі» семантикасын талдаудағы көзқарасы, 7-11-бб. *Бораш Б. Құдайберген және Есет Жұбановтардың ғылымдағы өзіндік көзқарастары туралы бірер сөз, 13-15-бб. *Ерназарова Г. «Қазақ» этнонимі және халық әдебиеті (Е. Жұбановтың «Қазақ» атауының халық поэзиясындағы көріністерін зерделеу» мақаласы бойынша), 15-17-бб. *Жубанова А.Е. роли межэтнических внутренних общественных связей развитии культурного наддиалекта, национального языка диалектов исследованиях Е. Х. Жубанова Х. К. Жубанова, 17-23-бб. *Жұмаеалиева Р. Е. Қ. Жұбанов эпостанудың кейбір мәселелері, 23-27-бб. *Күшпаева М. Е. Қ. Жұбановтың көне жазу ескерткіштері тіліндегі фольклоризм көріністері туралы пікірлері 27-29-бб. *Мұратбек Б. Профессор Е. Қ. Жұбановтың лингвистикалық мұраларындағы баға, бағалау компоненттері, 41-45-бб. *Оралбай Ә. Жұбановтанудың өзекті мәселелері және Есет Жұбанов тағылымы, 45-49-бб. *Жазықова М. Қ. Жұбанов еңбектеріндегі қазақ тілінің синтаксисін оқыту мәселесі, 96-100-бб. *Жазықова М. Қ. Жұбановтың әдістемелік еңбектеріндегі оқыту ұстанымдары және олардың қазіргі білім беру жүйесімен сабақтастығы, 100-103-бб. *Жұбанова М. Қ. Жұбанов және ұлттық тәрбие тарихы, 103-113-бб. *Карабалина А. Қ. Жұбановтың психологияның терминологиялық принциптерін құрастыру, 119-122-бб. *Күштаева М. Қ. Жұбанов және қазақ тілін оқыту бағдарламасы мәселесі, 131-133-бб. *Мұхамбетова С. Психологияны оқыту әдістемесі мен Қ. Жұбанов идеяларының үндестігі, 142-147-бб. *Уәлиұлы Н., Қобланова А. Профессор Қ. Қ. Жұбановтың буын теориясы және оның оқу-әдістемелік маңызы, 170-174-бб. *Жұбанов Е.Қ., Алдашев Н. Профессор Қ. Жұбановтың қызметіне қатысты тың деректер, 201-206-бб. *Құрманбеков Б. Құдайберген Жұбанов және Қазақстандағы 1916-жылғы ұлт-азаттық көтеріліс мәселелері, 229-231-бб. *Сауытбаева С. Вклад личности К. Жубанова культуру Казахстан, 253-256-бб. '''2009''' '''Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде өткен республикалық конференция''' *«Құдайберген Жұбанов тағылымы: ғылыми сабақтастық және жаңа бағыттар (Профессор Қ.Жұбановтың 110 жылдығына арналған республикалық конференция материалдарына арналған мақалалар жинағы). –Алматы: «Ан Арыс» баспасы, 2009. –268 б. *Оразбаева Ф. Профессор Қ. Жұбановтың педагогикалық мұрасы, 30-36-бб. *Жұбанова М. Менің әкем, 36-46-бб *Жұбанова Қ. Өшпес өмір жалғасы, 47-63-бб. *Нысанбаев Ә., Тайжанов А. Құдайберген Жұбанов жапон иероглифін не үшін үйренген? 64-69-бб. *Жұбанова А.Қ. Проф. Қ. Жұбанов және қолданбалы тіл біліміндегі формалды модельдер, 70-76-бб. *Бекмағамбетов Ш. Қ. Жұбанов және тіл тарихының кейбір мәселелері, 77-84-бб. *Балтабаева Ж. Қ. Жұбанов оқулығының әдістемелік ерекшеліктері, 85-88-бб. *Рахметов Р. Құдайберген Жұбановтың қазақ тілі әдістемесіне қосқан үлесі, 89-92-бб. *Абдризахова Ф. Құдайберген Жұбановтың емле жайлы ой-тұжырымдары, 93-96-бб. *Қосылбаева А. Құдайберген Жұбанов еңбегіндегі қалып етістік мәселесі, 97-101-бб. ==Профессор Құдайберген Қуанұлы Жұбановжайлы қорғалған *Сәдуақас Н. Ә. Профессор Құдайберген Жұбанов еңбектеріндегі қазақ тілі дыбыстары жіктелімінің фонологиялық жіктелемі: филол.ғыл.канд. ... дисс. автореф. 10.02.02 қазақ тілі. –Алматы, 1999. –28 бет. *Омарова А. Қ. Профессор Қ. Қ. Жұбановтың етістіктер туралы ғылыми еңбегі, оның ғылымның кейінгі дамуына ықпалы: филол.ғыл.канд. ... дисс. автореф. 10.02.02 қазақ тілі. –Алматы, 1999. –24 бет. *Жубанова А. А. концепция Х. К. Жубанова: Афтореф.дисс... 10.02.19 общее языкознание, –Алматы, 2000. –28 с. *Қарабалина А. Ә. Қ. Жұбановтың психологиялық ой-пікірлері: психология ғыл.канд. ... дисс. автореф. 19.00.01 –жалпы психология, жеке адам психологиясы, психология тарихы, этнопсихология. –Алматы, 2005. –24 бет. *Сұлтан Ж. И. Тілтанымдағы антропологиялық парадигманың Қ.Жұбанов мұраларындағы көрінісі: филол.ғыл.канд. ... дисс. автореф. 10.02.02 қазақ тілі. –Алматы, 2007. –26 бет. *Оралбай Ә. Ә. Құдайберген Жұбановтың публицистикасы: филол.ғыл.канд. ... дисс. автореф. 10.01.10 –журналистика. –Алматы, 2007. –24 бет. ==Профессор Құдайберген Қуанұлы Жұбанов өмірінің негізгі кезеңдері== Ақтөбе губерниясы, Темір уезі (қазіргі Мұғаджар ауданы) 9-шы ауыл, Ақжар деген жерде 1899 жылы желтоқсанның 19 күні дүниеге келген. Бастапқы білімін әкесі ашқан ауыл мектебінен алып, әрі қарай сол маңдағы Оспан ишанның мешітінде 3-4 жыл оқиды. Келесі бірнеше жыл жергілікті ауыл мектебінде өтеді. 1914-1916 жылдары Орынбор қаласындағы «Хұсайния» медресесінде оқуын жалғастырады, 1916-1917 жылдарда Жұрынның кластық орыс мектебінің бірден 4-5 класына түсіп, оны үздік аяқтайды. Ал 1917-1918 жылдары Күйік қаладағы (Елек) екі кластық орыс училищесінің соңғы курсына қабылданып, орысша білімін жалғастырады. 1928 жылы Ленинградтың шығыс тілдері институтын (экстерн ретінде) бітіріп, жоғарғы білімге ие болады. 1929-1932 жылдары Ленинградта аспирантурада оқиды: 02.1929-09.1930 (1,5 жыл) шығыс тілдері институтында түрік тілдері мамандығы бойынша; 10.1930-09.1932 (2 жыл) КСРО Ғылым Академиясында (жалпы тіл білімі бойынша). Анкетада өзінің көрсетуі бойынша мына тілдерді білген: неміс, араб, парсы, түрік, моңғол, чуваш, коми, грузин, түркі тілдері. ==Қызметі жөнінде мәлімет== Темір аудандық, Құлжа-Темір болыстығы әуелі хатшысы, кейін председателі 10.1918-04.1920 жж.; Темір аудандық бақылау комитеті басқармасы 1920-1922 жж.; Темір аудандық атқару комитеті (РИК мүшесі) 1922-1923 жж.; Темір уездік оқу бөлімінде инспектор, 12.1925-09.1928 жж.; Ақтөбе губерниялық оқу бөлімі нұсқаушы методист 12.1923-09.1925 жж.; Қазақ Мемлекеттік университеті (бастапқыда осылай аталып, кейін ҚазПИ болған) салыстырмалы түрік тілдері кафедрасында ғылыми қызметкер 12.1928 ж.; Қазақ педагогикалық институты (ҚазПИ), Алматы қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі жж.; Ағарту Халық Коммисариаты Коллегия мүшесі, программа, оқулықтар бөлімінің меңгерушісі, мемлекеттік терминология комиссиясының председателі, Мемлекеттік терминком бюллетенінің бас редакторы. жж.; КСРО Ғылым Академиясының қазақстандық филиалы лингвистика секторының меңгерушісі, қазақ тілінің Академиялық сөздігінің бас редакторы, Қазақ филиалының Ғылыми советінің және Президиум мүшесі 1936-19.11.1937 жж.; Қазақстандық ұлт мәдениетін ғылыми-зерттеу институтының Ғылыми кеңесінің мүшесі 1935-1936 жж.; Бүкіл Одақтық жаңа әліп Орталық комитетінің Қазақстандық мүшесі 1935-1937 жж.; #Темір аудандық атқару комитетіне (РИК) 1922-1923 жж. #Қаз. ОАК мүшелігіне 1935-1937 жж. #XVI Бүкіл ресейлік Советтер Съезіне делегат 1935 ж. #«Қазақстанның 15 жылдығы» Құрмет белгісімен марапатталған (1935 ж.) #Қ. Қ. Жұбанов туралы қосымша мәлімет: #1937 жылы қарашаның 19-күні «Халық жауы» деген жаламен ұсталып (қамауға алынды), 1938 жылы ақпанның 25-күні «тройканың» үкімімен атылып кетті. #1957 жылы қазан айының 3-күні азаматтық тұрғыдан ақталды. 1958 жылы ақпанның 22-күні партиялық қалпына келтірілді. ==Еңбектерінің хронологиялық көрсеткіштері== '''1915''' Өнегелі мұғалім (мақала) // Қазақ, 11 ақпан, 103. (Ж. бірігіп жазған). '''1917''' Наурыз құтты болсын (өлең) // Алаш, 14. Аянышты хал (фельетон) // Алаш, 20. '''1924''' Әйел теңдігі туралы (мақала) // Еңбекші қазақ, 232. Түс екен (оқшауша) // Еңбекші қазақ, 11 қыркүйек, 243. Yлгі алыңдар (мақала) // Еңбекші қазақ, 254. '''1925''' #. Темір уезінің оқушылар тобы (мақала) // Еңбекші қазақ, 14 қаңтар, 276. Екі қой, бір тоқты киіт өтірік дейді (жауап сөз) // Кедей, 11 сәуір, 41. Ойыл коммуна мектебі кімге тиіс // Кедей, 14 қазан, 62. Сауатсыздықты жоятын нұсқаушы мектеп // Кедей, 14 қазан, 62. Халық ағарту ағысында төңкеріс толқыны //Кедей, қараша, 65. Қазақ емлесі жөнінен // Тілші, ақпан, 156. '''1926''' Коммуна мектептері жеті жылдық болсын //Еңбекші қазақ, 10. Біз де ұлт театрына қарай маңайладық // Еңбекші қазақ, 11. Аулақтан оқыту // Еңбекші қазақ, 19 қаңтар, 14. Газет көпке ортақ // Еңбекші қазақ, 74. Хат жолықпаған шығар (жауап) // Еңбекші қазақ, 157. Малды қауіпсіздендіру шаруаның ырысы // Кедей, шілде, 94. Мұғалімдер курстері тарады // Кедей, 31 тамыз, 101. '''1927''' Таңжарықтың қуанышы (әңгіме) // Кедей, қараша, 36. '''1928''' Түпсіз астау, құдай және Ақтөбенің ілім-мәдениет орындары (фельтон) // Еңбекші қазақ, 21 тамыз, 191. Жаңа әліппені алу мәселесі туралы (баяндама сөздер) // Еңбекші қазақ, 291. Төрт қызық, мың бейнет, жарық өмір (әңгімесі) // Кедей, қазан. Жаңа әліппені үйрен! Жаңа әліппе сабақтары: жаңа әліппенің әріптері, бірінші сабақ, екінші сабақ. Жаңа кітаптар: 1. Жаңа әліппе туралы, 2. Жаңа әліппе сабағы. Губерния ішінде. Округтың жаңа әліппе комитетінде. Қ. Ж. «Кедей» газеті, 35, 36, 1928 жыл, қараша. Еңбек мектебінің он жылы // Кедей, 1928, 14 қазан, 32. '''1929''' Бас әріп керек пе? (жарыссөз) // Еңбекші қазақ, желтоқсан, 251. Емле жайындағы пікірлер // Еңбекші қазақ, 69. '''1930''' Қазақстан жаңа әліппешілерінің тұңғыш конференциясы (1928ж., желтоқсан 9-12). Жұбан ұлының сөзі (Ақтөбеден), 27–29 және 56–57 беттерде. Қазақстан баспасы 1930ж., Қызыл-Орда, (ВЦКНТА заказы бойынша). Выступление на конференции // отчет Науч.-орфограф. конференции, созванной 2–4 шілде 1929 ж. науч.-метод. советом НКП ЦК НКА. Кзыл-Орда, 1930, C. 51−58, 115. '''1931''' Выступление на IV пленуме ВЦКНА // отчет IV пленума Всесоюз. центр. комитета нового алфавита, проходившего г.Алматы. (Л.,1931). C. 177, 201–204. '''1933''' Қазақ тілінің ғылыми курсы жөнінен лекциялар. 1-кесек. Қазақ тілінің фонетикесі (Дыбыс жүйесі) // Политехникалық мектеп, 7–8, 33−34-бб. '''1934''' Буын жігін қалай табуға болады // Ауыл мұғалімі, 2. Әдіс бірлестіктері мен әдіс үйірмелерінде оқу жылының екінші жартысында талқыланатын әдіс, программа мәселелері // Ауыл мұғалімі, 3, 25−28-бб. Абай қазақ әдебиетінің классигі // Әдебиет майданы, 11–12, 29−44-бб. Абай // Социалды Қазақстан, 26 желтоқсан, 297, 28 желтоқсан, 299. '''1935''' Қосар ма, дара ма? ("uv", "yu", "ьj", "ij"-лердің емлесі жөнінен) // Қазақстанның оқыту істерін басқаратын Халық комиссариатының жанындағы Мемлекеттік терминология комиссиясының бюллетені. 1, мамыр, 26−28-бб. пересмотру казахской орфографии // Бюллетень государственной комиссии при Каз. Наркомпрос. 1, мамыр, C. 21−24. Қазақ тілінің емлесі мен әліппесіне кіргізілетін өзгерістердің жобасы // Мем. термин. ком. бюллетені, 1, мамыр, 29 б. Қазақ әдебиет тілінің терминдерді туралы // Мем. термин. ком. бюллетені, 1, мамыр, 1−2-бб. терминологии казахской орфографии алфавита казахского языка // Там же, 2, 15 мамыр, C. 2−3. специфике слов-терминов // Там же. C. 1–2. спецификасы жөнінде //... Мем. термин. ком. бюллетені, 3, 20 мамыр, 1−2-бб. Қазақ тілінің емлесін өзгерту жайлы // Мем. термин. ком. бюллетені. 4, 25 мамыр, 1−3-бб. Төңкеріс және қазақтың ұлт тілі // Қазақ әдебиеті, 20 қараша. постановке исследования истории фонетики казахского языка // Тр. Казахстанского НИИ национальной культуры. Алма-Ата; Москва, вып. І, C. 3−13. Примечание статье С.Аманжолова «Элементы флективности казахском языке» // Там же, С. 155−158. Примечание статье Аманжолова «О языке перевода классиков // Там же, С. 152−155. Он үш жас күш // Лениншіл жас, 14 қаңтар. Қазақ тілі туралы (баяндама) // Қазақ әдебиеті, 23−27 мамыр; Казахстанская правда, 21–30 мамыр. Первый серьезный успех казахского драматического театра // Казахстанская правда, 16 қаңтар, 14. '''1936''' Қазақ тілінің грамматикасы. бөлім. Сөздің жалпы құрылысы (Жалпы морфология). Орта мектептің класына арналған. Алматы, 74 бет. Қазақ тілінің програмы. Програмы. V-VII класқа арналған. Алматы, 29 бет. Из истории порядка слов казахском предложении: (Исследования по казахскому языку. Вып. I). Алма-Ата, 57 стр. Заметки вспомогательных сложных глаголах: (Исследования по казахскому языку. Вып. II). Алма-Ата, 36 стр.. Қазақ музыкасында күй жанрының пайда болуы (тіл мен тарих деректері). Қызылорда, 26 бет. Қазақ әдебиет тілінің терминологиясы жөнінде. Мемлекеттік Термин комиссиясы қолданған (Мәдениет съезі мақұлдаған) принциптер мыналар... // Қазақ тілінің терминдері, 1-кітап. Қызылорда. Принципы терминологии казахского литературного языка, применяемые Гос. термин. комиссией (одобрено съездом культурных работников) // Қазақ тілінің терминдері, 1-кітап Қызылорда. Горьком: Доклад // Литературный Казахстан, 3. Соңғы екі-үш жылда // Қазақ әдебиеті, 31 шілде, 29. '''1937''' Жаңа грамматиканың жаңалықтары жайынан // Ауыл мұғалімі, 1¬–2, 27−39-бб. Шылаулар, қос сөздер, біріккен сөздер //Ауыл мұғалімі, 3, 31−42-бб. Пушкин туралы (сөйлеген сөз) // Социалистік Қазақстан, 10–11 ақпан; Казахстанская правда, 10-11 ақпан; Қазақ әдебиеті, 10-16 ақпан. '''1958''' Жанғазы! (хат) // Қазақ тілі мен әдебиеті, 2. специфике слов-терминов // Учитель Казахстана, 10 сәуір. Термин сөздердің спецификасы жөнінде // Қазақстан мұғалімі, 1958, 10 сәуір. Буын жігін қалай табуға болады // Қазақ тілі мен әдебиеті, 8, 49−55-бб. Қазақ музыкасында күй жанрының пайда болуы (тіл мен тарих деректері) // Жұлдыз, 2. '''1966''' Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер. Алматы: «Ғылым», 1966. 362 б. Исследования по казахскому языку. Алма-Ата: «Наука», 362 с. '''I. Қазақ тілі грамматикасының мәселелері''' Из истории порядка слов казахском предложении. С. 32−75. Заметки вспомогательных сложных глаголах. C. 76−90. Образование сложных слов казахском языке. C. 91−95. формах сочетания слов казахском языке. C. 96−101. построении речи на казахском языке. C. 102−117. Қазақ тілінің ғылыми курсы жөнінен лекциялар. C. 118−134. Қазақ тілінің грамматикасы. 135-197 б.б. Жаңа грамматиканың жаңалықтары жайынан. 198−228-бб. Қазақ емлесі мен грамматикасының кейбір мәселелері. 229−237-бб. '''ІІ. Алфавит, орфография, терминология мәселелері''' *Проект казахского алфавита. C. 238−241. *К проекту реформы казахского алфавита. C. 242−244. *Қосар ма, дара ма? 245−253-бб. *Выступление на конференции г. Кзыл-Орде 2–4 маусым 1929 ж. 254−259 бб. *К пересмотру казахской орфографии. 260−269 бб. *Проект изменений орфографии алфавита казахского языка. C.270−272. *О специфике слов-терминов. C. 273−277. *О терминологии казахского литературного языка. C. 278−282. *Принципы терминологии казахского литературного языка. C. 283−285. '''III. Қазақ әдеби тілі мәселелері''' *Абай қазақ әдебиетінің классигі. 286−306-бб. '''IV. Мәдениет пен өнер мәселелері''' *Қазақ музыкасында күй жанрының пайда болуы жөнінен. 307−321-бб. *Выступление на съезде Казахстана. C. 322−326. *Первый серъезный успех Казахского драматического театра. C. 327−329. '''V. Программа мен методика мәселелері''' Буын жігін қалай табуға болады? 330−340-бб. Қазақ тілінің програмы. 341−360-бб. '''1969''' Еленбеген ерекшелік («Абай қазақ әдебиетінің классигі» деген мақаланың бірінші бөлімі) // Қазақ әдебиеті, 20 желтоқсан. '''1971''' Абай және шағатай әдебиеті // Жұлдыз, 6. '''1986''' Абай қазақ әдебиетінің классигі. «Абай тағлымы», (әдеби-сын, мақалалар, зерттеулер), «Жазушы» баспасы, Алматы. 14−33-бб., (24 б/т). '''1987''' Этюды переводу трех стилей (название условное) // сб.: вопросы перевода». Алматы, «Наука», 152 стр. (8 п/л), стр. 77−82. '''1989''' Төңкеріс және қазақтың ұлт тілі // Жалын, 6. 80−82-бб. Төрт қызық, мың бейнет жарық өмір (әңгіме) // Жалын, 6, 82−84-бб. '''1990''' «Құдайберген Жұбанов», шығармалар мен естеліктер. Алматы, 12 б/т. Қазақ музыкасында күй жанрының пайда болуы жайлы. 8−28-бб. Абай қазақ әдебиетінің классигі. 28−59-бб. Төңкеріс және қазақтың ұлт тілі. 59−67-бб. Қазақ драма театрының алғашқы күрделі жеңісі. 67−70-бб. Он үш жас күш. 70−73-бб. Біз де ұлт театрына қарай маңдайладық. 73−74-бб. '''1994''' Әліппеміз бұқарашыл болсын. Ақтөбе газеті, 13-қазан. Қазақ музыкасында күй жанрының пайда болуы. Ақтөбе газеті, 3-қараша. '''1997''' постановке исследований истории фонетики казахского языка // Вестник КазГУ, серия филологическая, 12, стр. 5–12, объем 13,6 п/л., 162 с. Алматы. ==Қ.Жұбановтың баспаға тапсырылған, бірақ жоғалған еңбектері== Смысл бессмысленных слов Доклад. Скотоводческие междометия казахов Доклад. Ғылыми грамматиканың материалдары, т. Фонетика. 30 п. л. Ғылыми грамматиканың материалдары, т. Морфология. Қазақ тілінің грамматикасы. II бөлім, 6-классқа арналған, 140 б. частях речи казахском языке Исследования по казахскому языку. Вып. 3. Двойные слова синонимического типа Исследования по казахскому языку. Вып. 4. Возникновение фонематического различия глухих звонких Исследования по казахскому языку. Вып. 5. слова как особые формы Исследования по казахскому языку. вып. 6. Скотоводческие междометия казахов Исследования по казахскому языку. Вып. 7. природе генезису залоговых форм казахском языке Исследования по казахскому языку. Вып. 8. Структура местоимений казахском языке Исследования по казахскому языку. Вып. 9. Элементы кинетической сигнализации женской речи казахов Исследования по казахскому языку. Вып. 10. Вопросы казахского языкознания. Сборник. Под ред. проф. Х.Жубанова. Книга (3). Еще раз глаголе "де" // Вопросы казахского языкознания. Сборник. Причины выпадения беглых гласных казахском языке // Вопросы казахского языкознания: Сборник. 17. Қазақ тілінің академиялық сөздігі. 1-бөлім А-Азу. Академический словарь казахского языка. Вып. Под. ред. акад. А. Самойловича проф. Х. Жубанова. Объяснения слов на каз. рус. языках. ==Қ. Жұбановтың редакторлығымен басылған кітаптар== Труды Казахстанского института национальной культуры. Вып. 1. Редакторы: Х.Жубанов раздел лингвистики, С.Асфандияров раздел историй, А.Алманов раздел литературы искусства. 1935. Вып. 1. 160 с. Бюллетень 1, гос. термин. комиссии... Отв. ред. Х. Жубанов, 1935, мамыр, 31 c. (на каз. рус. языках). Бюллетень 2, гос. термин. комиссии... Отв. ред. Х. Жубанов, 1935, 15 мамыр, 18 c. (на каз. рус. языках). Бюллетень 3, гос. термин. комиссии... Отв. ред. Х. Жубанов, 1935, 20 мамыр. 22 c. (на каз. рус. языках). Бюллетень 4, гос. термин. комиссии... Отв. ред. Х. Жубанов, 1935, 25 мамыр, 21 c. (на каз. рус. языках). Ермеков А. Ұлы матиматика курсы. Қызылорда, 1935. Шонанов Т., Бегалиев Г., Жиенбаев С. Методика преподавания казахского языка начальной школе. Кзыл-Орда, 1935. (на каз. рус. языках). == Дереккөздер == Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:КСРО-да атылғандар Санат:КСРО-да ақталғандар Санат:Қайтыс болғаннан соң ақталғандар Санат:1938 жылы өлтірілгендер 
'''Ақтау''' Қаратау жотасының оңтүстік-батыс беткейіндегі жота. == Географиялық орны == Түркістан облысы Бәйдібек ауданы жерінде. Ең биік жері Көктау тауы (1287 м). == Геологиялық құрылымы == Тас көмір кезеңінің әктас, құмтас, конгломерат жыныстарынан түзілген. Ақтау жотасының қойнауында Байжансай қорғасын кен орны шоғырланған. == Өсімдігі == Беткейінде бетеге, боз, жусан, өзен аңғарларында әр түрлі бұталы өсімдіктер өседі. Аңғары жайылым. Жота етегін Шаян, Бөген өзендерінің аңғарлары алып жатыр. == Дереккөздер == Санат:Бәйдібек ауданы таулары 
'''NGC 7415-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7415-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69985, UGC 12244, MCG 3-58-12, ZWG 453.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7415-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7416''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7416 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70025, MCG -1-58-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7416 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7411''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7411 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69974, UGC 12241, MCG 3-58-10, ZWG 453.20, NPM1G +19.0557. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7411 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7415-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7415-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69984, UGC 12244, MCG 3-58-11, ZWG 453.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7415-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7413''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7413 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69997, MCG 2-58-35, ZWG 430.29, NPM1G +12.0574. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7413 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7403''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 15 қарашада астроном Coolidge Phillip Sydney ашқан болатын және NGC каталогында 7403 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7403 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7412''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7412 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70027, ESO 290-24, MCG -7-47-4, AM 2252-425, IRAS22529-4254. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7412 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7414''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7414 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70008, NPM1G +12.0575, PGC 94273. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7414 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7412A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7412A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70089, ESO 290-28, FGCE 1793. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7412A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7418A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7418A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70075, ESO 406-27, MCG -6-50-11B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7418A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''Ақтау қазба орны''' әр түрлі өзен-көл тұнбаларының шөгінді қабаттарынан тұратын тау жыралары. Палеоген заманында (''эоценнің ортасы, шамамен 50 млн. жыл'') тіршілік еткен жануарлардың сүйектері сақталған, биіктігі 1000 м-ден асады. Ол Алматыдан қарай 200 км жерде, Айдарлы ауылыныңның маңында орналасқан. Алғаш 1948 жылы бұл жерден ертеде тіршілік еткен жануарлар сүйегі табылды. Соның негізінде миоцен дәуірінің басында тіршілік еткен (''соңғы анықтау бойынша бұрын Жәйрем қазба орнынан табылған түрі'') сүйектері зерттелді. 1996 жылы Қазақстанда алғаш рет эоцен дәуірінде тіршілік еткен бронтотерийдің екі толық қаңқа сүйегі, миоценнің алғашқы кезеңінің батпақ шөгінді қабатынан сол заманның өсімдіктерінің жапырақ таңбалары табылды. Мұны ғалымдар күзде жапырақтары түсетін ағаштар мен бұталардың жапырақ таңбалары деген болжам айтады. Қазба орнынан өсімдіктердің 56 түрі анықталды. Жануарлар сүйектерімен қатар, өсімдіктер таңбаларының да кездесуі сол заманның табиғат көріністерін миоцен дәуірінде өзен-көл жағалауларын тоғайлар қоршап жатқанын, жануарлардың көпшілігі осы ортаға сәйкес тіршілік еткенін анықтауға мүмкіндік береді. Ақтау қазба орнының тағы бір ерекшелігі мұнда палеоген кезеңінен бастап, қазіргі уақытқа дейінгі көпшілік кезеңдердің шөгінді қабаттары ретімен сақталған. == Дереккөздер== Санат:Табиғат 
'''NGC 7417''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 20 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7417 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70113, ESO 109-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7417 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7421''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7421 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70083, ESO 346-17, MCG -6-50-15, AM 2254-373, IRAS22541-3736. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7421 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7425''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7425 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70097, MCG -2-58-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7425 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7419''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7419 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7423''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 246. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7423 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7418''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7418 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70069, ESO 406-25, MCG -6-50-13, IRAS22538-3717. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7418 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7427''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 22 қарашада Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7427 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70091, MCG 1-58-16, MK 521, ZWG 405.18, NPM1G +08.0539. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7427 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7428''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7428 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70098, UGC 12262, MCG 0-58-14, ZWG 379.16, KARA 1001. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7428 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7430''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70106, MCG 1-58-17, ZWG 405.19, ARAK 571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7430 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7433''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 12 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70112, MCG 4-54-3, ZWG 475.6, VV 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7433 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтекше''' Шаған тауының тау. == Географиялық орны == Жетісу облысы Көксу ауданы, Ақтекше ауылының батысында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1352 м. == Жер бедері == Ақтекше тауынан Мұқыр, Көксу өзендерінің салалары бастау алады. Беткейі көлбеу келген. == Өсімдігі == Таудың сұр қоңыр топырағында жусан, боз, селеу, т.б. өседі. Баурайы ауданның жайлауы саналады. == Дереккөздер == Санат:Көксу ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''NGC 7431''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан C+C типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 30 қыркүйекте астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 7431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1765321, NPM1G +25.0524, double system, contact. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7431 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7435''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 12 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70116, UGC 12267, MCG 4-54-4, ZWG 475.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7435 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7404''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7404 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69964, IC 5260, ESO 346-10, MCG -7-47-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7404 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7422''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7422 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70048, UGC 12254, MCG 1-58-13, ZWG 405.15, KUG 2253+036, IRAS22536+0339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7422 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7424''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7424 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70096, ESO 346-19, MCG -7-47-8, IRAS22544-4120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7424 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7436B''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7436B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: VV 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7436B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7432''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 23 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70129, UGC 12268, MCG 2-58-40, ZWG 430.33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7432 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7426''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70042, UGC 12256, MCG 6-50-12, ZWG 515.12, near SAO 72851. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7426 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7436A''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7436A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70124, NGC 7436, UGC 12269, MCG 4-54-6, ZWG 475.8, VV 84, KAZ 316, NPM1G +25.0526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7436A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7438''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7438 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7438 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''Ақтерек ''' Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Ақтерек ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Ұзынағаш ауылының батысында 85 км жерде, Жетіжол жотасының солтүстік етегінде, қоңыржай-қуаң тау алды агроклиматтық белдемде жатыр. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 3081 адам (1535 ер адам және 1546 әйел адам) болса, 2009 жылы 3122 адамды (1571 ер адам және 1551 әйел адам) құрады. == Инфрақұрылымы == Онда орта мектеп, клуб, аурухана т.б. мәдени орындар бар. Ақтерек тұрғындары аудан орталығы Ұзынағаш ауылымен, елді мекендермен автокөлік жолы арқылы қатынасады. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері‎ 
'''NGC 7434''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70145, MCG 0-58-16, ZWG 379.17, NPM1G -01.0581. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7434 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7437''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70131, UGC 12270, MCG 2-58-41, ZWG 430.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7437 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7440''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70152, UGC 12276, MCG 6-50-14, MK 924, ZWG 515.15, NPM1G +35.0477. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7440 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7443''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70218, MCG -2-58-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7443 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7439''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70134, UGC 12273, MCG 5-54-21, ZWG 496.27, NPM1G +28.0471. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7439 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7436''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70124, NGC 7436A, UGC 12269, MCG 4-54-6, ZWG 475.8, VV 84, KAZ 316, NPM1G +25.0526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7436 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7441''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70080, IC 1458, MCG -1-58-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7441 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7445''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70178, MCG 6-50-15, ZWG 515.16, NPM1G +38.0473. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7445 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7450''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 19 қарашада Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7450 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70252, MCG -2-58-19, MK 1126. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7450 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7447''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы қазанда Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7447 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7447 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақтоғай мыс кен орны''' Шығыс Қазақстан, Қарағанды және Алматы облыстарының түйіскен жерінде орналасқан. Ақтоғай темір жол станциясынан шығысқа қарай 22 км жерде. == Жатыс сипаты == Мыс-молибдені бар кенді штокверк 800 тереңдікке дейін бойлайды, оның ұзындығы 2500 м, ені 50-830 м. Кенді штокверктегі мыс пен молибденнің мөлшері оның ішкі және сыртқы шекарасына қарай азаяды және бұл екі құраушының ең үлкен шоғырлануы бір-біріне сәйкес келеді. Керісінше, пирит минералының мөлшері штокверктің сыртқы контурына қарай көбейеді. Штокверктің сыртқы контуры пирит қабығымен шектелген. Кендегі мысты минералдар да осы заңдылық бағытында алмасады. == Минералдары == Кенді штокверктегі күкірттің мысқа орташа қатынасы 2:1, мыстың молибденге қатынасы 42:1. Штокверктің сыртқы контурында аз мөлшерде қорғасын мен мырыштың минералдануы байқалады. Кен орны бойынша мыстың мөлшері 0,2-1,6%, орташа-0,39%. Ақтоғай мыс кені орнының кентастары жеңіл байытылады, ашық әдіспен өндіруге қолайлы. Темір жол қатынасына жақын орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары 
'''NGC 7452''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7452 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1306660. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7452 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7446''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7446 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70185, ZWG 515.17, NPM1G +38.0474. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7446 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7442''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 24 қарашада Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7442 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70183, UGC 12286, MCG 2-58-45, ZWG 430.42, IRAS22569+1516. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7442 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7451''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы желтоқсанда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70245, UGC 12299, MCG 1-58-20, ZWG 405.22, KARA 1002, IRAS22581+0811. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7451 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7449''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 23 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70196, UGC 12292, MCG 6-50-16, ZWG 515.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7449 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7457''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70258, UGC 12306, MCG 5-54-26, ZWG 496.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7457 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7455''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7455 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70246, MK 523, ZWG 405.21, KUG 2258+070, IRAS22581+0702. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7455 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7456''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7456 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70304, ESO 346-26, MCG -7-47-11, IRAS22594-3950. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7456 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7453''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1860 жылы қарашада Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7453 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7453 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7444''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70219, MCG -2-58-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7444 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақтоған''' Іле алабындағы өзен. == Географиялық орны == Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 47 км. ==Бастауы == Бастауын Қызылшарық ауылының солтүстігіндегі бұлақтардан алып Шілік өзенінің сол жағынан (Бабатоған қонысынан) Іле өзеніне құяды. Өзен бойының орта ағысында жиде, шілік, жүзгін, т.б. бұта аралас тоғай өскен. == Дереккөздер == ауданы өзендері Санат:Іле су алабы 
'''NGC 7448''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70213, UGC 12294, MCG 3-58-18, ZWG 453.42, KUG 2257+157, IRAS22575+1542, ARP 13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7448 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7454''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7454 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70264, UGC 12305, MCG 3-58-20, ZWG 453.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7454 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7458''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70277, UGC 12309, MCG 0-58-20, ZWG 379.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7458 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7460''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 21 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70287, UGC 12312, MCG 0-58-21, ZWG 379.23, IRAS22591+0159. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7460 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7459-2''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7459-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70261, UGC 12302, MCG 1-58-21, double system, contact. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7459-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7466''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70299, IC 5281, UGC 12319, MCG 4-54-17, IRAS22596+2647, ZWG 475.23, MK 1127, NPM1G +26.0515. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7466 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7461''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7461 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70290, UGC 12314, MCG 2-58-56, ZWG 430.51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7461 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7468A''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7468A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70414, UGC 12342, MCG 3-58-30, ZWG 453.61, VV 738, IRAS23024+1624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7468A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7462''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7462 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70324, ESO 346-28, MCG -7-47-13, IRAS23000-4105. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7462 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7468''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7468 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70332, UGC 12329, MK 314, ZWG 453.52, KUG 2300+163, IRAS23004+1619, PRC C-69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7468 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Картада Жем өзені Ақтолағай бор таулары '''Ақтолағай қырқасы''' Орал алды үстіртінің қырқалы тау сілемі. Моңғол тілінде "тологой" шың, тау басы деген мағынаны білдіреді. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерінде орналасқан. Сағыз бен Жем өзендері аралығында оңтүстікке қарай 90 км-ге созылып жатыр, ені 5-10 км, ең биік жері Қияқты тауы (217 м). Каспий маңы ойпатымен жапсарласып, Жем өзенінің оң жағалауында жатыр. == Жер бедері == Батыс бөлігі жарқабақты сай-жыралармен тілімденген. Ақтолағай қырқасынан Терісаққан өзені бастау алады. Батысында Толағайсор көлі жатыр. Ақтолағайдың беткі жазығы оның батыс жапсарында тереңдігі кейде 140 м-ге дейін жететін тік құлайтын кертпештен шектелген. Кертпеш шатқалдарындағы геологиялық қабаттар бүгінгі Венгрияға дейін көлкіген жылы теңіз түбінде түзілген. Үстіртті қоршаған аймақтардың бедері биіктігі 60-80 м-лік төбелер мен қырқалар түріндегі тұзды күмбездердің күмбезаралық кеңістіктердегі сорлармен және тақырлармен алма-кезек ауысып отыруымен сипатталады. Үстіртпен төрт тұзды күмбез жапсарласады, олар Құлдықұдық күмбез, Толағай күмбез, Шиелісай күмбез және Алашақазған күмбез. == Геологиялық құрылымы == Бор, бор-мергельді жыныстардан түзілген. Аппақ түсті бор және бор тектес әксаз қойнауқаттары миллиардтаған өте ұсақ көне организмдердің қазба қалдықтарынан құралған. Мұнда біршама ірі таснұсқаларды да, мәселен, бор кезеңі акулаларының тістерін, белемниттерді, аммониттердің, тіржандардың, маржандардың, теңіз лалаларының, теңіз кірпілерінің т.б. қазба қалдықтарын да тауып алуға болады. Тереңдіктерде орналасқан ас тұзының қойнауқаттары оларды үстінен жаныштаған қатқабаттар салмағының әсерінен аққыштық қасиетті иеленеді де, әр түрлі жарықтар мен өзге де осал өңірлер арқылы жоғары қарай жылыстайды, осылайша тұзды ядродан тұратын, ал жербедерде көтерілімдермен сипатталатын арнаулы қатпарлар қалыптасады. Бұл процесс тұз тектоникасы деп аталады. Каспий маңы ойысының көптеген тұзды күмбездері мұнай-газ кен орындарын кіріктіреді. == Өсімдігі == Боз және сортаңды топырағында жусан, бұйырғын, тасбұйырғын, боз жусан, баялыш өседі. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''NGC 7459-1''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1884 жылы 14 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7459-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70261, UGC 12302, MCG 1-58-21, double system, contact. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7459-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7467''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7467 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70310, MCG 2-58-57, ZWG 430.53, NPM1G +15.0597. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7467 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7471''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7471 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7471 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7470''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7470 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70431, ESO 239-9, IRAS23023-5023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7470 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7464''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7464 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70292, UGC 12315, MCG 3-58-23, ZWG 453.49, ARAK 573, KUG 2259+157B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7464 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7475-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7475-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70383, UGC 12337, MCG 3-58-27, ZWG 453.59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7475-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7463''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70291, UGC 12316, MCG 3-58-22, ZWG 453.48, ARAK 573, KUG 2259+157A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7463 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7473''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7473 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70373, UGC 12335, MCG 5-54-30, ZWG 496.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7473 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7469''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7469 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70348, UGC 12332, MCG 1-58-25, ZWG 405.26, KCPG 575A, IRAS23007+0836, ARP 298. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7469 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7475-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7475-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70382, UGC 12337, MCG 3-58-28, ZWG 453.59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7475-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақкөл''' Жамбыл облысы Талас ауданындағы көл. == Гидрографикасы == Аумағы 52 км2, ұзындығы 14 км, ені 7,6 км. Суының көлемі 166 млн. м3. Орташа тереңдігі м, ең терең жері м. Көл негізінен Аса өзені суымен толысады. Суы тұщы, кермек. == Жағалау сипаты, су байлығы == Жағалауы көлбеу, кей жерлері тік құлама (1-5 м) келеді. Ақкөлде сазан, шармай, жайын өседі. Үйрек, қаз, шағала, қызғыш құс, аққұтан мекендейді. == Дереккөздер == Санат:Талас ауданы көлдері Санат:Аса су алабы көлдері 
'''NGC 7472''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы желтоқсанда Отто Васильевич Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7472 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70446, NGC 7482, MCG 0-58-29, ZWG 379.31, ARAK 574. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7472 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7476''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7476 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70427, ESO 290-45, MCG -7-47-15, IRAS23023-4322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7476 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7477''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1245518. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7477 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7474''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7474 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70379, MCG 3-58-26, ZWG 453.58, NPM1G +19.0567. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7474 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7479''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70419, UGC 12343, MCG 2-58-60, ZWG 430.58, KUG 2302+120, IRAS23024+1203, KARA 1004. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7479 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7481''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7481 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7480''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70432, NGC 7480A, UGC 12349, MCG 0-58-27, ZWG 379.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7480 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7480B''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7480B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 85377, KUG 2302+022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7480B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7482''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7482 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70446, NGC 7472, MCG 0-58-29, ZWG 379.31, ARAK 574. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7482 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7484''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 30 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7484 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70505, ESO 407-6, MCG -6-50-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7484 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
''Plectrophenax nivalis'' '''Ақторғай''' () отряды, сарыторғайлар тұқымдасына жататын құс. Негізінен Солтүстік жарты шарда тараған. Қазақстанның барлық облыстарында кездеседі. Денесінің ұзындығы 15 19 см, салмағы 35 40 г. Қауырсындары ақ, қара түсті, күзде және қыста жаңа түлеген қауырсындарының жиегі жирен түспен көмкерілген. Аналығы қоңыр түсті. Ұясын маусым шілденің басында жердегі тастардың арасына салады, онда жұмыртқа болады. Жұмыртқасын аталығы мен аналығы 12 13 күндей шайқайды. Өсімдіктің жапырағымен, тұқымымен және жәндіктермен қоректенеді. == Дереккөздер == 
'''NGC 7485''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 19 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7485 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70470, UGC 12360, MCG 6-50-22, ZWG 515.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7485 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7480A''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7480A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70432, NGC 7480, UGC 12349, MCG 0-58-27, ZWG 379.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7480A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7489''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 қыркүйекте Lassell William астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70532, UGC 12378, MCG 4-54-28, ZWG 475.38, IRAS23050+2243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7489 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7487''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7487 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70496, UGC 12368, MCG 5-54-35, ZWG 496.43, NPM1G +27.0644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7487 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7478''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70418, KUG 2302+023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7478 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7488''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70539, MCG 0-59-1, ZWG 380.1, ARAK 576, NPM1G +00.0623. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7488 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7483''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 18 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7483 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70455, UGC 12353, MCG 0-58-30, ZWG 379.32, IRAS23032+0316. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7483 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7494''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7494 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70568, ESO 535-5, MCG -4-54-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7494 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7491''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы 21 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70546, MCG -1-59-2, IRAS23054-0614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7491 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7486''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы желтоқсанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7486 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7486 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтөбе''' Өскемен қаласының тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Ертіс өзенінің аңғарында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 476 м. Таудың беткейлері жонды қырқалармен, сай-жыралармен тілімденген. == Өсімдігі == Баурайындағы қара топырағында бұталы ағаштар, боз, селеу, көкшұнақ, бетеге өседі. == Дереккөздер == Санат:Ұлан ауданы таулары 
'''NGC 7492''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан XII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7492 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7492 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7490''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы 11 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7490 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70526, UGC 12379, MCG 5-54-36, ZWG 496.44, NPM1G +32.0586, IRAS23050+3206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7490 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7495''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7495 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70566, UGC 12391, MCG 2-59-3, ZWG 431.6, IRAS23064+1146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7495 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7496B''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7496B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 291-7, AM 2309-440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7496B нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7496A''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7496A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70687, ESO 291-7, AM 2309-440, KDWG 274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7496A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7497''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7497 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70569, UGC 12392, MCG 3-59-2, ZWG 454.3, KUG 2306+179, IRAS23065+1754. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7497 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7501''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7501 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70619, MCG 1-59-7, ZWG 406.8, NPM1G +07.0509. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7501 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7496''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7496 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70588, ESO 291-1, MCG -7-47-20, VV 771, IRAS23069-4341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7496 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7500''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70620, UGC 12399, MCG 2-59-4, ZWG 431.8, NPM1G +10.0579. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7500 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7493''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7493 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7493 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Жансен Кереев''' (1 қаңтар 1930 жыл Ырғыз 1983 жыл, Мәскеу) көрнекті әскери қайраткер, == Білімі == Амур облысының Благовещенск жалпы әскери училищесін бітірген. Мәскеудегі М.В. Фрунзе атындағы әскери академияны алтын медальмен бітірген. К.Е. Воршилов атындағы КСРО Қарулы Күштері Бас штабының әскери академиясы (1973) бітірген. Бас штаб әскери академиясы жанындағы жоғары академиялық курсты (1978) бітірген. == Өмірбаяны == 1950 жылы әскер қатарына шақырылып, Сахалин облысы Курил аралдарында қызмет етті. 1953—56 жж. Забайкалье әскери округінде взвод командирі 1956 жылы Кеңес әскерлерінің Алманиядағы тобына жіберіліп, онда 1962 жылға дейін әуелі атқыштар взводының, кейін рота командирі болды. 1965—70 жж. Ленинград әскери округінде полк штабының аға офицері, полк командирі, дивизия командирінің орынбасары. 1973—75 жж. генерал-майор атағымен Кеңес әскерлерінің Алманиядағы тобында дивизия командирі, Магдебургтегі әскери құрама штабының бастығы болып қызмет жасады. 1979—82 жж. Приволжье әскери округінің штаб бастығы, КСРО Қорғаныс министрлігі аппаратының жауапты қызметкері. Ол үш ірі әскери жаттығуларға Ленинград әскери округіндегі «Двина», «Днепр», Шығыс Алманияда өткен «Қалқан» жаттығуларына қатысушы. 1982 ж. Вьетнам халық әскерінің аға кеңесшісі болып тағайындалған. 1983 ж. елге қайтып келе жатқанында науқастанып, Мәскеудегі Бурденко атындағы әскери госпитальда қайтыс болған. Денесі Алматыға әкелініп, Кеңсай зиратына жерленді. == Марапаттары == Екі орденмен, бірнеше медальмен марапатталған. == Есте қалдыру == '''Жансен Кереев ескерткіші''' 2000 ж. Ақтөбе қаласындағы генералдың өз атындағы көшеге орнатылды. Мыстан жасалған тұғыр биіктігі 3,6 м. Материалы Қордайдың қызыл гранитінен. Төменгі тұғыр биіктігі 0,3 м, мүсін биіктігі 1,2 м. Авторы Бақытжан Әбішев, сәулетшілері Б. Егінбаев, Н. Қожағұлов. == Дереккөздер == Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:1930 жылы туғандар Санат:Ырғыз ауданында туғандар Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО Санат:Қазақстан Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер 
'''Ақтөбе''' Желдіадыр жотасынан қарай 30 км жердегі шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 557 м. Ұзындығы 20 км, ені 0,6 км. Тау шығыстан батысқа қарай ендік бағытта созылып жатыр. Жанында Тасты және Ақирек таулары орналасқан. == Өсімдігі == Сұрғылт қоңыр сортаң топырағында бұта аралас жусан, көкшұнақ, бетеге, т.б. өседі. == Дереккөздер == Санат:Нұра ауданы таулары Санат:Шоқылар 
'''NGC 7507''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 30 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70676, ESO 469-19, MCG -5-54-22, AM 2309-284. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7507 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7504''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7504 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7504 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7498''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7498 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70590, ESO 535-6, MCG -4-54-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7498 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7503''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7503 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70628, MCG 1-59-8, ZWG 406.12, NPM1G +07.0512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7503 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7499''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7499 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70608, UGC 12397, MCG 1-59-5, ZWG 406.7, NPM1G +07.0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7499 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7511''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7511 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70691, UGC 12412, MCG 2-59-7, ZWG 431.12, IRAS23099+1327. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7511 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7515''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7515 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70699, UGC 12418, MCG 2-59-8, ZWG 431.15, NPM1G +12.0583, IRAS23103+1224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7515 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7502''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7502 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 604-**5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7502 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7509''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70679, MCG 2-59-6, ZWG 431.13, NPM1G +14.0571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7509 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7510''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7510 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Ақтөбе''' Мұзбел қыратының шығысындағы дөңгелене келген шоқы. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Осакаров ауданында орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 476 м. Шоқының жанынан Үлкен Құндызды, Нұра, т.б. өзендер ағып өтеді. == Өсімдігі == Етегіндегі қара топырақта ксерофитті өсімдіктермен бірге түрлі жұлдызшөптер, көкшұнақ, бетеге өскен. == Дереккөздер == Санат:Осакаров ауданы таулары 
'''NGC 7516''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7516 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70703, UGC 12420, MCG 3-59-10, ZWG 454.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7516 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7506''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70660, UGC 12406, MCG 0-59-5, ZWG 380.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7506 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7512''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 28 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7512 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70683, UGC 12414, MCG 5-54-46, ZWG 496.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7512 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7519''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7519 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70713, UGC 12424, MCG 2-59-9, ZWG 431.16, KUG 2310+104B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7519 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7508''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1825 жылы 13 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70663, UGC 12408, MCG 2-59-5, ZWG 431.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7508 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7505''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7505 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70636, ZWG 431.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7505 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7522''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7522 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7522 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7513''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 24 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70714, ESO 469-22, MCG -5-54-23, UGCA 437, AM 2310-283, IRAS23105-2837. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7513 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7521''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7521 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70725, MCG 0-59-9, ZWG 380.11, ARAK 578. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7521 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7527''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7527 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70728, UGC 12428, MCG 4-54-31, ZWG 475.45, NPM1G +24.0528. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7527 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Кентастың негізгі минералы пиролюзит '''Ақтөбе марганец кендерінің тобы''' Ақтөбе облысындағы Біршоғыр темір жол санциясының 20 км-дегі Шуылдақ қонысында орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Ұсақ кендер мен кентас белгілері девон мен тас көмірдің бордың, төменгі палеогеннің жоғарғы бөлімдерінің шөгінді жыныстары мен көне дәуір жыныстарының үгілу қыртысында кездеседі. Кен Біршоғыр синклиналінің солтүстік бөлігінде, девонның қышқыл эффузивтерінің туфтекті құмтастарымен жапсарласқан. == Сипаты == Кентас денелерінің созылымы меридиандық бағытта құлау бұрышы 27-35°С-қа тең. Кен орнында екі кентас денесі бар. Олардың ұзындығы 250 350 м, құламасы 130 150 тереңдікке дейін жетеді, орташа қалыңдығы 0,85-1,10 м. Марганец мөлшері 1-сінде 3,56 40,9%, 2-сінде 13,7 41,3%. Кентастың негізгі минералы пиролюзит. Кен қоры 150 мың шамасында. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 7533''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70778, ZWG 380.13, NPM1G -02.0507. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7533 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7534''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70781, MCG -1-59-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7534 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7525-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7525-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70731, MK 316, ZWG 431.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7525-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7517''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қазанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7517 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70715, MCG 0-59-8, ZWG 380.10, NPM1G -02.0506. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7517 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7529''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы шілдеде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70755, UGC 12431, MCG 1-59-14, ZWG 406.24, KUG 2311+087. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7529 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7524''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7524 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70737, MCG 0-59-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7524 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7525-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7525-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70731, MK 316, ZWG 431.19, NPM1G +13.0560, IRAS23111+1344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7525-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7523''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70726, ZWG 431.18, KUG 2311+137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7523 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7532''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70779, MCG -1-59-5, MK 529, IRAS23117-0300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7532 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7528''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7528 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70770. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7528 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтөбе мұнай кен орны''' Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс бөлігінде. Барлау жұмыстары 1961–1962 жылдары жүргізіліп, кен 1965 жылы ашылды. == Географиялық орны == Атырау облысы Жылыой ауданы Құлсары қаласынан қарай 125 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Шөгіндінің юралық бөлігінде мұнайлы қабаттардың бесеуі, ортаңғы юра қабатында екеуі жатыр. Қабат беттерінің орналасу тереңдігі 2215-2348 аралығында. == Құрамы == Мұнай құрамында күкірт 0,4 0,5%, парафин 1,48 2,48%, асфальтендер 1,33, шайыры 2,1%-ды құрайды. Кен 1979 жылы пайдалануға берілді. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''NGC 7538''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Ол жер шарынан 9,100 жарық жылы қашықтыққа орналасқан. Ол бүгінге дейін байқалған ең үлкен ошағы, оның үлкендігі біздің күн жүйесінен 300 есе үлкен. Ол Құс жолының Персей білегіне (Perseus Arm) орналасқан. Сондай-ақ ол бәлкім цефей OB2 кешенді жұлдыз жүйесінің бір бөлігі. Ол протожұлдыз көптеп пайда болып жатқан жанды өңір есептеледі және жарқыраған жақын инфрақызыл сәуле мен алыс инфрақызыл сәуле қайнары. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 542, Sh2-158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7538 нысанына арналған жарияланымдар == Дереккөздер == Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7540-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7540-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70788, ZWG 454.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7540-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7541''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 тамызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7541 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70795, NGC 7581, UGC 12447, MCG 1-59-17, ZWG 406.30, IRAS23121+0415, KCPG 678B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7541 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7530''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7530 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70759, MCG -1-59-4, NPM1G -03.0672. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7530 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7545''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70840, ESO 347-4, MCG -7-47-26, AM 2312-384, IRAS23127-3848. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7545 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7536''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7536 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70765, UGC 12437, MCG 2-59-11, ZWG 431.22, KUG 2311+131, IRAS23117+1309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7536 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7546''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7546 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70820, MCG -1-59-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7546 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7540-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7540-2 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7540-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7535''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7535 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70761, UGC 12438, MCG 2-59-10, ZWG 431.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7535 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7547''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1827 жылы 26 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70819, UGC 12453, MCG 3-59-13, ZWG 454.11, ARP 99, HCG 93C. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7547 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
глауконит '''Ақтөбе фосфорит кенді ауданы''' Ақтөбе облысында орналасқан, құрамына Богданов, Қандыағаш, Көктөбе, Шилісай сияқты ірі кен орындары енеді. == Сипаты, геологиялық құрылымы == Аумағы 600 км2-ден асады. Қалыңдығы м-ден аспайтын кен қабаттары глауконит құмдармен (қалыңдығы 3,2 м-ге дейін) бөлінген, ал үстінің қалыңдығы 2,5 шөгінді жыныстармен көмкерілген. Фосфор кендері мен олар орналасқан жыныстар юра және бор кезеңдерінде пайда болған. Кентас құрамындағы фосфор ангидридінің (Р2О5) мөлшері 18%. Ақтөбе фосфорит кенді ауданының жалпы болжанған қоры млрд т-дан астам (2000). Ондағы фосфор кентастары карьерлерден ашық әдіспен өндіріледі. Фосфорит кентасы мен глауконит құмдарын қоса өңдеуден кешенді тыңайтқыш алынады. Ақтөбе фосфорит кендерінің негізінде Ақтөбе химия комбинаты жұмыс істейді. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 7543''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы 19 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70785, UGC 12450, MCG 5-54-52, ZWG 496.65, NPM1G +28.0480, IRAS23121+2803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7543 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7537''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7537 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70786, UGC 12442, MCG 1-59-16, ZWG 406.28, KUG 2312+042, KCPG 578A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7537 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7552''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7552 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70884, IC 5294, ESO 291-12, MCG -7-47-28, Grus Quartett, IRAS23134-4251, VV 440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7552 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7555''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы 11 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7555 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7555 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7549''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7549 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70832, UGC 12457, MCG 3-59-14, ZWG 454.13, KUG 2312+187, IRAS23127+1846, ARP 99, HCG 93B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7549 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7556''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70855, MCG -1-59-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7556 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7548''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1861 жылы 30 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7548 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70826, UGC 12455, MCG 4-54-36, ZWG 475.50, IRAS23127+2459. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7548 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7542''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70796, ZWG 431.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7542 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7554''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7554 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70850, 3ZW 99, NPM1G -02.0510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7554 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7556A''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7556A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in halo of 7556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7556A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Ақ тұңғиық ''' () Тұңғиықтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін су өсімдігі. == Таралуы, өсетін жері == Қазақстанда сирек өседі. Негізінен батыс аймақтарында (Батыс Қазақстан облысы) таралған. Су астындағы жүрек тәрізді, сопақша, тамыр сабағы топыраққа төселіп, кейде дөңгелек жапырақтары су бетіне жайылып өседі. == Ботаникалық сипаты == Жұмыртқа тәрізді гүлі сопақтау, күлтелері көп желекті, ақ түсті болады. Тұқымынан және өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. Маусым-тамызда гүлдейді, қыркүйекте жеміс береді. Тамыр сабағы су астындағы топыраққа төселіп, дөңгелек, жүрек тәрізді жапырақтары су бетіне жайылып өседі. Гүлі кешке жабылып, күн шыққанда ашылады. Тұқымы ауа толған жеміс қабында тұрады. Онда көзге көрінбейтін саңылаулар бар. Сол арқылы ауа сыртқа тарап желдің әсерінен су түбіне түседі. Ал келесі жылда жаңа өсімдік өсіп шығады. == Шаруашылықтағы қолданысы == Ақ тұңғиық сәндік өсімдік. Ол бау-бақшаны, саябақтарды көгалдандыру үшін өсіріледі. Өте сирек кездесетін түр болғандықтан, қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан флорасы Қызыл кітабына енген өсімдіктер Санат:Су өсімдіктері 
'''NGC 7551''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7551 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: gxy *. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7551 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7563''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70872, UGC 12465, MCG 2-59-15, ZWG 431.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7563 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7550''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70830, UGC 12456, MCG 3-59-15, ZWG 454.12, ARP 99, HCG 93A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7550 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7570''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7570 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70912, UGC 12473, MCG 2-59-18, ZWG 431.32, KUG 2314+132, IRAS23142+1312. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7570 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7561''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Schultz Per Magnus Herman ашқан болатын және NGC каталогында 7561 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7561 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7560''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда астроном Schultz Per Magnus Herman ашқан болатын және NGC каталогында 7560 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7560 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7559-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7559-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70864, NGC 7559A, UGC 12463, MCG 2-59-14, ZWG 431.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7559-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7572''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7572 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70919, MCG 3-59-23, ZWG 454.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7572 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7565''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7565 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7565 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7571''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 6-9 қыркүйек 1867 жылы Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71006, NGC 7597, MCG 3-59-32, ZWG 454.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7571 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақ тұт''' () тұт тұқымдасы тұт туысына жататын ағаш. == Таралуы == Қазақстанның оңтүстік аймақтарында кездеседі, кейде жабайыланып кетеді. == Ботаникалық сипаты == Биіктігі 15 20 м, бұтақтары сұрғылт қоңыр, жас бұтақтары үлпілдек болады. Бүршіктерінің пішіні жұмыртқа тәрізді (ұзындығы мм-дей). Жапырақтары 2-5 қалақшалы, қауырсынды тарамдалған, жиектері тісті тілімденген (ұзындығы 6-15 см, ені 4-10 см). Тозаңқаптық сырғалары цилиндр тәрізді (ұзындығы см), аналық сырғалары сопақша келген. Гүлсерігінің сырты жалаңаш, шеттері тісті болып келеді. Аналық аузын ұсақ бүртіктер жапқан. Ақшыл жасыл, қызғылт, қара қошқыл түсті жемісшоғыры гүлтабанында жетіледі. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, маусымда жеміс береді. Жемісі шырыны аз, жалған сүйекше. == Шаруашылықтағы қолданысы == Ақ тұтты негізінен жібек көбелегінің қорегі ретінде өсіреді. Жемісінің құрамында қант көп болғандықтан, тағамға, спирт алуға пайдаланылады. Ағаш тінінен (луб) жіп, арқан, картон, қағаз, жапырақтарынан сары және қара бояу алынады. Тұқымында 30%-ға дейін май болады. Жалпы ағаштың құрамы илік заттарға бай, сүрегі қатты, одан әр түрлі ағаш бұйымдары жасалынады. Әсемдік өсімдік, кейде оларды көшені көгалдандыру үшін отырғызады. Ақ тұт Маңғыстау облысында Солтүстік Үстірттен және Маңғышлақтан табылып, облыстың Қызыл кітабына енгізілген. == Галереясы == center Гүлдер centerЖемістер centerқабық center Ағаш == Дереккөздер == Санат:Тұттар Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 7574''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1866 жылы қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70892, NGC 7568, UGC 12469, ZWG 475.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7574 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7573''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70893, ESO 604-8, MCG -4-54-17, NPM1G -22.0395, AM 2313-222. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7573 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7568''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70892, NGC 7574, UGC 12469, ZWG 475.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7568 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7564''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7564 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7564 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7575''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7575 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70946, MCG 1-59-28, ZWG 406.44, IRAS23148+0523, KUG 2314+053A, KCPG 579A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7575 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7559-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 19 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7559-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70852, NGC 7559B, MCG 2-59-13, ZWG 431.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7559-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7577''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7577 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70947. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7577 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7578-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7578-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70933, NGC 7578A, UGC 12477, MCG 3-59-24, HCG 94A, ZWG 454.22, VV 181, ARP 170, HCG 94B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7578-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7566''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7566 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70901, MCG -1-59-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7566 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7562''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 25 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70874, UGC 12464, MCG 1-59-24, ZWG 406.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7562 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Ақтүкті таспа''' (''Astragalus бұршақ тұқымдасына жататын таспа туысының бір түрі, көп жылдық бұта, эндемик өсімдік. Қазақстанда Зайсан Балқаш-Алакөл ойысында кездеседі. Құмды жерлерде өседі. Биіктігі 30 см-ге жуықаласы Сабағы түзу, тік, түкті, ұзындығы 12-20 см. Жапырақтары қысқа сағақты, ұзындығы 10 см-дей, эллипс тәрізді болады не дөңгелек, үшкірлеу келеді, 7-12 жүп жапырақшалардан тұрады. Гүл тұғыры берік, қысқа, үстіңгі беті ақ, кейде қара түкті, ал гүл шоғыры 9-15 гүлді, ұзындығы 2-3 см., дөңгелек, гүлдері жоғарғы жапырақ қолтығыңда орналасқан. Тостағаншасы да ақ түкті, қызғылт, күлгін түсті болады. Ақтүкті таспа тұқымынан көбейеді. Маусым-шілде айларында гүддеп, шілде-тамызда жеміс береді. Жемісі жұмыртқа пішіндес бұршаққап. Жылдан-жылға азаюына байланысты Ақтүкті таспа қорғауга алынын, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. кітапхана, клуб, кинотеатр, аурухана, тағы басқа мәдени және денсаулық сақтау мекемелері бар. Ақжар тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. ==Дереккөздер== Санат:Бұршақтар тұқымдасы 
'''NGC 7578-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7578-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70934, NGC 7578B, UGC 12478, MCG 3-59-25, HCG 94B, ZWG 454.24, VV 181, ARP 170, HCG 94A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7578-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7581''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1881 жылы Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70795, NGC 7541, UGC 12447, MCG 1-59-17, ZWG 406.30, IRAS23121+0415, KCPG 678B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7581 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7579''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7579 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70964, MCG 1-59-31, ZWG 406.46, NPM1G +09.0599. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7579 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7583''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7583 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70975, NGC 7605, MCG 1-59-34, ZWG 406.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7583 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7580''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7580 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70962, UGC 12481, MCG 2-59-19, MK 318, KUG 2315+137, IRAS23150+1343, ZWG 431.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7580 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7585''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7585 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70986, MCG -1-59-15, ARP 223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7585 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7588''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7588 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70983, MCG 3-59-31, ZWG 454.30, ARAK 581, NPM1G +18.0587. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7588 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7590''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 14 шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7590 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71031, ESO 347-33, MCG -7-47-30, IRAS23161-4230, Grus Quartett. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7590 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7589''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7589 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70995, MCG 0-59-19, ZWG 380.24, NPM1G -00.0622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7589 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7586''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7586 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1349697, NPM1G +08.0552. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7586 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақ түлкі ''' () иттер тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Ақ түлкілер Солтүстік Америка мен Еуразияның орманды тундрасында, тундрада және Солтүстік Мұзды мұхиттың аралдары мен Командор, Алеут, Прибылов аралдарында таралған. Дене тұрқы 45 75 см, құйрығы 25 52 см, салмағы кг. Сыртқы пішіні қызыл түлкіге ұқсас, бірақ тұмсығы мен құлағы қысқа келеді. Терісінің түсіне қарай ақ және көгілдір болып бөлінеді. Ақ түлкі жылына рет түлейді. Қыста жүні ұзын қалың, жұмсақ және біркелкі ақ, ал жазда ақсары бурыл болады. Көгілдір түлкі түлемейді. Ақпан наурызда ұйығып, 52 күннен кейін 15, кейде 22 күшік табады. Күшігін баулып жетілдіргенше інінен ешқайда кетпейді. Күз қыс айларында тамақ іздеп кезіп жүреді. Тамақ талғамайды. Олар көбіне тышқантәрізді кеміргіштер леммингтер мен және тоқалтістермен, құстармен қоректенеді. Қолда бағылып та көбейтіледі. Ақ түлкі терісі өте бағалы аң, сол үшін ауланады. == Дереккөздер == Санат:Түлкілер 
'''NGC 7592''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7592 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70999, MCG -1-59-17, MK 928, VV 731, IRAS23157-0441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7592 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7587''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70984, UGC 12484, MCG 1-59-37, ZWG 406.52, KCPG 580A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7587 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7597''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71006, NGC 7571, MCG 3-59-32, ZWG 454.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7597 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7600''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71029, MCG -1-59-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7600 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7601''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7601 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71022, UGC 12487, MCG 1-59-39, ZWG 406.56, KUG 2316+089, IRAS23162+0857. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7601 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7596''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 28 қыркүйекте Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7596 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70932, IC 1477, MCG -1-59-11, IRAS23145-0711. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7596 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7608''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 25 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71055, UGC 12500, MCG 1-59-44, ZWG 406.62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7608 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7582''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы шілдеде Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7582 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71001, ESO 291-16, MCG -7-47-29, AM 2315-423, Grus Quartett, IRAS23156-4238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7582 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7591''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 14 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70996, UGC 12486, MCG 1-59-38, ZWG 406.53, IRAS23157+0618. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7591 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7602''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7602 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71019, MCG 3-59-34, ZWG 454.34, NPM1G +18.0588. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7602 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақтікен ''' () ақтікендер тұқымдасына жататын бұта; өсімдіктер туысы. == Өсетін жері мен таралу аймағы == Батыс, Орта және Орталық Азияның, Оңтүстік-Шығыс Еуропаның және Солтүстік Африканың далалы, шөлді аймақтарында кездесетін 10 түрі белгілі. Қазақстанда шөл даланың сортаң жерлерінде, өзен бойларында, тау бөктерлерінде өсетін түрі бар. Жиі кездесетіні Шовер Ақтікені (''Nіtrarіa schoberі''). == Ботаникалық сипаты == Биіктігі м-дей, тарбиған бұташықтарының ақшыл көк қабығы бар. Жапырақтары 4-тен шоғырлана орналасқан (ұзындығы 15-25, ені 4-7 мм). Ақшыл сары гүлдері өте қысқа гүлтабанында орналасып, шатырша гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Гүлдеген кезде өте әдемі өсімдік. Жемісі боз қызғылт шырынды ірі сүйекше, жеуге жарамды. == Шаруашылықтағы қолданысы == Ақтікеннің күлінен сабын жасау үшін сақар, жіп, мата бояйтын бояу алынады. Шовер Ақтікені Солтүстік Үстіртте өте сирек кездесетін түр болғандықтан, Маңғыстау облысының Қызыл кітабына енгізілген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 7607''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7607 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7607 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7593''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70981, UGC 12483, MCG 2-59-20, ZWG 431.35, KUG 2315+110, IRAS23154+1104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7593 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7610''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7610 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71087, NGC 7616, UGC 12511, MCG 2-59-25, IRAS23171+0954, ZWG 432.42, KUG 2317+099B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7610 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7605''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70975, NGC 7583, MCG 1-59-34, ZWG 406.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7605 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7615''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 16 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7615 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71097, MCG 1-59-51, ZWG 406.70. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7615 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7622''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7622 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71187, ESO 148-8, AM 2318-622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7622 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7620''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7620 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71106, UGC 12520, MK 321, ZWG 476.8, KUG 2317+239, IRAS23176+2356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7620 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7609''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71076, MCG 1-59-47, ZWG 406.65, VV 20, ARP 150, HCG 95A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7609 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7619''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71121, UGC 12523, MCG 1-59-52, ZWG 406.73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7619 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7612''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 26 мамырда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 7612 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71089, UGC 12512, MCG 1-59-50, ZWG 406.68, IRAS23170+0820. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7612 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Тілеуұлы Мөңке би''' белгілі би, Әбілқайыр хан кеңесшілерінің бірі, жырау. '''Тілеу Айтұлы''' (1630, қазіргі Ақтөбе облысы 1684, Сайрам қаласы) би әрі батыр қолбасшы. Ноғай ұлысының билеушісі Мұсаның ұрпағы, Мөңке бидің әкесі. Әлімұлы тайпасы Шекті руынан шыққан. Шамамен 1675 жылы дүниеге келген. Ата тегі шежіре бойынша өз әкесі Тілеу әрі қарай Айт, Бөлек, Қалу, Сирақ, Мұса хан, Уақас би, Нұраддин болып жалғаса береді. Әбілқайыр хан дүние салған соң Нұралы ханның билігін тану туралы Елизавета Петровнаға жазылған хатқа Орта жүздің беделді адамдары Жәнібек тархан мен керей Наурыз би бастаған топпен, сондай-ақ Кіші жүздің 30 би, батырларымен бірге қол қойған. Мөңке би өз заманында «ердің құнын екі ауыз сөзбен шешкен сұңғыла би», келер күнді айнытпай болжайтын сәуегей және дала даналығының көрінісі іспетті ой-тұжырымын тағылымды поэтикалық жырға айналдырған жырау ретінде танылды. Мөңке бидің философиялық толғаулары, риторикалық сұрақ-жауап, болжау, билік, кесім, шешім түріндегі мұралары өзіндік ерекшелігімен көзге түседі. Көшпелі тірліктің тіні бұзылмаған қоғамда заман аңысын аңдап, оның келешек кескін-кейпін дәл болжай білу Мөңке би басты белгісі. Оның “Түрлі-түрлі халық болады‚ Күндіз-түні жарық болады… Дүниенің жүзіне‚ Өре мен темірден жол тартылады… Адам ақысыз жұмыс істемейді‚ Дүниені түрлеп кестелейді” деген толғау жолдарынан келер күнді болжаған сәуегейлік көрінеді. Сондай-ақ, үйің болады‚ Айнымалы‚ төкпелі биің болады. Халыққа бір тиын пайдасы жоқ Ай сайын басқан жиын болады. Домалақ-домалақ түймедей дәрің болады‚ Жастарға билігі жүрмейтін кәрің болады, Алашұбар тілің болады‚ Дүдәмалдау дінің болады. Әйелің базаршы болады‚ Еркегің қазаншы болады” деп келетін жолдардан болашақтың бет алысын‚ бағыт-бағдарын тап басып танығандығы аңғарылады. Мөңке бидің Сырым батырға қойған астыртын сұрақтары мен оған Сырымның қайтарған жауаптары, сондай-ақ оның шеркеш Түрке би, тана Нүрке билермен кеңесе отырып айтты дейтін «Бұл, бұл үйрек, бұл үйрек» дейтін толғаулары белгілі. Оның көркем бейнесі Ж. Аймауытовтың «Ақбілек» романы мен «Ел қорғаны» пьесасында, Ә. Кекілбаевтың «Үркер» романында көрініс тапты. Мөңке бидің өмірі мен шығармашылық мұрасы туралы әр жылдары А. Жұбанов, Т. Кәкішев, С. Негимов, Б. Адамбаев, Қ. Сыдиықұлы, М. Тілеужанов,С. Байменше, Б. Омаров, Ж. Асанов, К. Төлеубайұлы, тағы басқалар ғалымдар ғылыми-зерттеу еңбектерін жазды. «Шекті Мөңке би жеті жасында билік айтып, кісі құны дауды бітірген екен». Мөңке би, тарихымызда есімі құрметпен аталатын, үлкен философ, терең ойшыл, ұлы ақын. Қара қылды қақ жарған, мың жылдығын болжаған дала кемеңгері Мөңке бидің ұрпақтары Ақтөбе облысы көптеген аудандарында тұрады. Республикаға танымал мүсінші Құрақбай Егізбаевтың граниттен ойып жасаған Мөңке бидің мүсіні Ақтөбе қаласының 101 атқыштар дивизиясы атындағы көшеде орнатылды. Мүсін ақшыл түсті мәрмәр тастан жасалынған. Тұғырдың биіктігі 2,7 м, ескерткіштің биіктігі 1,5 м. Суретші С.Әлімбетов. == Дереккөздер == Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер 
Батыс Тянь-Шаньның тастақты даласы '''Ақүрпек''' күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік туысы. Қазақстанда түрі бар, жиі кездесетіні Түркістан Ақүрпегі (Lepіdolopsіs turkestanіca). Ол Қаратау мен Батыс Тянь-Шаньның тастақты, далалы тау беткейлерінде және құрғақ сай-салаларда өседі. Биіктігі 35 100 см, тамыр сабағы жуан. Сабақтары жеке, кейде бірнешеуден тік өседі. Ұзынша, шеті екі-үш рет тілімденген жапырақтары кезектесе орналасады. Гүлдері қос жынысты, сары түсті түтік тәрізді гүлдері гүлшоғырын құрайды. Себеті өте көп (50-дан астам). Маусым шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Голоскоков ақүрпегі өте сирек кездесетін өсімдік, қорғауға алынған. == Дереккөздер== Санат:Монотипті өсімдіктер 
'''NGC 7617''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 7617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71113, MCG 1-59-51A, ZWG 406.72, NPM1G +07.0516. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7617 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7613''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы астроном Ferrari Gaspare Stanislao ашқан болатын және NGC каталогында 7613 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7613 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7618''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1879 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7618 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71090, UGC 12516, MCG 7-47-13, ZWG 532.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7618 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7616''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71087, NGC 7610, UGC 12511, MCG 2-59-25, IRAS23171+0954, ZWG 432.42, KUG 2317+099B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7616 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7604''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 29 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70974, MCG 1-59-33, ZWG 406.48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7604 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7629''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 19 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7629 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71175, MCG 0-59-31, ZWG 380.40, NPM1G +01.0587. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7629 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7611''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 21 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7611 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71083, UGC 12509, MCG 1-59-49, ZWG 406.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7611 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7631''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1851 жылы 30 тамызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7631 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71181, UGC 12539, MCG 1-59-60, ZWG 406.83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7631 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7627''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 18 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71241, NGC 7641, UGC 12556, MCG 2-59-29, ZWG 431.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7627 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7625''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71133, UGC 12529, MCG 3-59-38, ZWG 454.43, KUG 2317+169, PRC D-45, IRAS23179+1657, 3ZW 102, VV 280, ARP 212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7625 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақшаадыр ''' Солтүстік Балқаш маңындағы ұсақ шоқылы тау массиві. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданында. қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені км. Ең биік жері 586 м. == Жер бедері == Шатқал, сайлармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылар мен жеке тау массивтерінен тұрады. Орталық бөлігінде тұщы сулы Сорбақ құдығы бар. == Геологиялық құрылымы == Силур жүйесінің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңды сұр және қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, көкпек өседі. Баурайы күзгі-көктемгі жайылым. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''NGC 7632''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71213, IC 5313, ESO 291-21, MCG -7-47-35, AM 2319-424, IRAS23192-4245. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7632 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7635''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7635 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 549, in Sh2-162, Bubble nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7635 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7624''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1878 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7624 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71126, UGC 12527, MCG 4-55-4, MK 323, KUG 2317+270, IRAS23179+2702, ZWG 476.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7624 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7639''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71256, IC 1485, MCG 2-59-32, ZWG 431.50, NPM1G +11.0570. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7639 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7623''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7623 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71132, UGC 12526, MCG 1-59-56, ZWG 406.75, NPM1G +08.0554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7623 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7634''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71192, UGC 12542, MCG 1-59-62, ZWG 406.85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7634 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7636''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71245, ESO 470-2, MCG -5-55-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7636 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7630''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7630 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71176, UGC 12540, MCG 2-59-27, ZWG 431.44, KAZ 551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7630 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7642''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 19 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7642 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71264, UGC 12560, MCG 0-59-35, ZWG 380.48, IRAS23202+0109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7642 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7626''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71140, UGC 12531, MCG 1-59-57, ZWG 406.76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7626 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Ақшагүл '''Ақшагүл''' '''Киікоты''' (''Hypecoum'') көкнәрлар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік туысы. Жерорта теңізі. жағалауларында, Оңтүстік-Шығыс Еуропада, Орта Азияда, Моңғолияда, Гималайда және Қытайда кездесетін 18 түрі белгілі. Қазақстанда түрі бар, жиі кездесетіні ұсақгүлді parvіflorum). Биіктігі 30 см-дей, жеке немесе бірнеше сабақты. Тамыр жапырақтары сағақты, үш рет қанатша тілімденген, сабақ жапырақтары отырыңқы. Гүлдері ашыларда иілмелі, гүлтабандары қысқа (1,5 см). Күлтелері ашық сары түсті. Наурыз мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қос қақпалы қорапша, піскен кезде көлденеңінен морт сынады. == Дереккөздер== Санат:Көкнәрлер 
'''NGC 7645''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7645 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71314, ESO 470-3, MCG -5-55-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7645 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7637''' Octans шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 17 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7637 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71440, ESO 12-1, AM 2322-821, IRAS23226-8211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7637 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7641''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 24 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7641 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71241, NGC 7627, UGC 12556, MCG 2-59-29, ZWG 431.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7641 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7647''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 29 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7647 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71325, UGC 12576, MCG 3-59-55, ZWG 454.63, PGC 71335, DRCG 36-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7647 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7649''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7649 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71343, IC 1487, UGC 12579, MCG 2-59-35, ZWG 431.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7649 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7648''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71321, IC 1486, UGC 12575, MCG 1-59-72, MK 531, IRAS23213+0923, ZWG 406.96. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7648 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7656''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7656 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71357, ESO 605-5, MCG -3-59-8, VV 669, NPM1G -19.0676. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7656 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7652''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7652 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71402, ESO 148-11, AM 2322-580. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7652 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7646''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7646 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71338, IC 5318, MCG -2-59-15, IRAS23215-1208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7646 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7651-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7651-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71344, MCG 2-59-36, ZWG 431.55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7651-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Қарағанды облысы '''Ақшағыл полиметалл кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданында орналасқан. Бұл жерден 1834-1918 жылы орыс және шет ел мыс, қорғасын, мырыш өндірген. == Геологиялық құрылымы == Кен орны Балқаш көлінен солтүстікке қарай созылған Тасарал Қызылеспе шығысын алып жатыр. Мұндағы кен линзалары ортаңғы палеозой гранитоидтары мен силурдың және карбонатты жыныстарының жапсарында қалыптасқан. Жапсарласу белдеміндегі тау жыныстары грейзенделген. Онда мөлшері жоғары вольфрам, қалайы түзілген. Ал әктастар мәрмәрға айналған жапсарда скарндар пайда болған. Оларға шашыранды, сеппе не шомбал түрде кездесетін полиметалл кентастары шоғырланған. == Минералдары, құрамы == Кентасты минералдардан халькопирит, галенит, сфалерит, пирит және висмут пен күшән минералдары, ал бейметалл минералдардан гранаттар, пироксендер, эпидот, везувиан, кальцит, кварц бар. Тотығу белдемінің минералдарынан малахит, хризаколла, брошантит, каламин, смитсонит кездеседі. Ақшағыл полиметалл кен орны барланған қорының аздығына байланысты өндіріске қосылмаған. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары кендері 
'''NGC 7643''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 24 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7643 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71261, NGC 7644, UGC 12563, MCG 2-59-33, ZWG 431.51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7643 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7655''' Үндіс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1835 жылы 24 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71452, ESO 77-18, AM 2325-680. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7655 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7638''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1880 жылы астроно Common Andrew Ainslie ашқан болатын және NGC каталогында 7638 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71246, IC 1483, MCG 2-59-30, ZWG 431.46, KUG 2320+110A, KAZ 556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7638 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7658-1''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7658-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71433, NGC 7658A, ESO 347-15, MCG -7-48-2, AM 2323-392. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7658-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7644''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71261, NGC 7643, UGC 12563, MCG 2-59-33, ZWG 431.51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7644 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7660''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71413, UGC 12594, MCG 4-55-12, ZWG 476.35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7660 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7657''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71456, ESO 148-12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7657 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7665''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 28 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71474, MCG -2-59-19, IRAS23246-0939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7665 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7662''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 106-17.1, CS=13.2, Blue snowball. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7662 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7671''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 21 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71478, UGC 12602, MCG 2-59-44, ZWG 431.69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7671 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақшайыр''' () астралылар тұқымдасына жататын бір, екі, көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда жусанды-сораңды алқаптарда, шабындық жерлерде, аласа тау баурайларында өсетін түрі белгілі. Бұлардың ''биіктігі 10 35 см'', сабақтары түбіне қарай қатаң, қалың киіз түкті. Жапырақтары кезектесе орналасқан, жиегі тегіс. Себеттері көп гүлді, масақ немесе қалқан шоғыр құрайды. Гүлдері түтікті, тозаңқаптары ұзынша келеді. ''Маусым тамызда гүлдеп, тамыз қыркүйекте жемістенеді''. Тұқымдары жұмыртқа немесе ұршық тәрізді, сыртын емізікшелер жапқан айдаршасы болады. == Дереккөздер== 
'''NGC 7661''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7661 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71473, ESO 110-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7661 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7670''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7670 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7670 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7653''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1823 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71370, UGC 12586, MCG 2-59-38, ZWG 431.58, IRAS23223+1500. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7653 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7659''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 16 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7659 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71417, UGC 12595, MCG 2-59-40, ZWG 431.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7659 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7668''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7668 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7668 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7664''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 17 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7664 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71450, UGC 12598, MCG 4-55-13, ZWG 476.38, KARA 1019, IRAS23241+2448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7664 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7669''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы астроном Ferrari Gaspare Stanislao ашқан болатын және NGC каталогында 7669 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7669 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7667''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71345, UGC 12578, MCG 0-59-38, ZWG 380.50, VV 613, UM 160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7667 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7676''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы 28 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71564, ESO 148-16, AM 2326-595. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7676 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7666''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7666 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7666 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ақшат''' Үлкен Борсық құмының шығысындағы тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Байқадам ауылының 35 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 285 м. Тау оңтүстіктен солтүстікке қарай созылып жатыр. Маңайында Бесағаш, Көккөл құдықтары бар. == Өсімдігі == Баурайындағы қоңыр топырағында жусан, құмдақшөп, жүзгін, күлтеқұйрық, т.б. өсімдіктер өседі. == Дереккөздер == Санат:Шалқар ауданы таулары 
'''NGC 7673''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7673 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71493, UGC 12607, MCG 4-55-14, MK 325, KUG 2325+233, ZWG 476.42, IRAS23252+2318, KCPG 584A, 4ZW 149, VV 619. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7673 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7674''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 16 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7674 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71504, UGC 12608, MCG 1-59-80, MK 533, KUG 2325+085, IRAS23254+0830, HCG 96A, ZWG 406.112, VV 343, ARP 182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7674 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7677''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7677 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71517, UGC 12610, MCG 4-55-15, MK 326, ZWG 476.43, IRAS23256+2315, KCPG 584B, KUG 2325+232, VV 619. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7677 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7681''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 11 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71558, UGC 12620, MCG 3-59-63, ZWG 454.74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7681 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7680-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7680-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3088959, NPM1G +32.0599, 4ZW 151. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7680-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7674A''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 16 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7674A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71505, MCG 1-59-81, ZWG 406.114, HCG 96C, VV 343, ARP 182. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7674A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7678''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71534, UGC 12614, MCG 4-55-17, ZWG 476.45, KUG 2325+221, IRAS23259+2208, VV 359, ARP 28, KAZ 336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7678 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7685''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7685 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71628, UGC 12638, MCG 1-59-87, ZWG 406.121, IRAS23279+0337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7685 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7680-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7680-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71541, UGC 12616, MCG 5-55-23, ZWG 497.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7680-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7683''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71565, UGC 12623, MCG 2-59-48, ZWG 431.74, KARA 1020. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7683 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Пирит кристалдары '''Ақшатау кен орны''' Қарағанды облысындығы Шет ауданы жерінде орналасқан. == Жатыс сипаты == Кенді құрылымдары Ақшатау гранит массивінің гранит-порфир, гранит-аплит және пегматит желілеріндегі штокверк тәрізді кварц сызаттары мен сызықтарынан тұрады. 300-ден астам желілі және грейзен-желілі кен денелерінің ұзындығы ондаған метрден жүздеген метрге, қалыңдығы бірнеше метрге жетеді. Олардың ірілері бұтақтана тарамдалған. == Минералдары == Ақшатау кенінде 95 минерал белгілі; негізгілері кварц, мусковит, топаз, пирит, вольфрамит, молибденит, флюорит; сирек кездесетіндері турмалин, калий шпаты, цеолит, шеелит, касситерит, т.б. Сондай-ақ таза ірі пирит, раухтопаз, морион кристалдары да бар. Өндірістік маңыздылары вольфрамит пен молибденит. Вольфрамит грейзен денелерінде ұсақ түйіршіктер мен сызықтар, ал желілерде мөлшері 10 20 см-ге жететін жеке кристалдар мен кристалдар шоғырын құрайды. Молибденит кварц грейзендерінде ұсақ түйіршіктер мен қабыршақтар түрінде, ал кен денесінің бетінде шоғырланған және тұтас сызаттар түрінде кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''NGC 7679''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71554, UGC 12618, MCG 0-59-46, MK 534, KUG 2326+032, IRAS23262+0314, ZWG 380.61, VV 329, ARP 216. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7679 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7686''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1787 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 251. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7686 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7682''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 23 қыркүйекте астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 7682 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71566, UGC 12622, MCG 0-59-47, ZWG 380.62, ARP 216, VV 329, NPM1G +03.0615. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7682 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7688''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы 13 тамызда Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7688 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71648, ZWG 455.4, ZWG 454.80, KAZ 340, NPM1G +21.0593. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7688 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7697''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71800, IC 5333, ESO 110-12, AM 2332-654, IRAS23320-6540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7697 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7687''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 21 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7687 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71635, MCG 0-59-51, ZWG 380.66, NPM1G +03.0621. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7687 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7692''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1848 жылы 23 қазанда Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7692 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71712, MCG -1-60-3, IRAS23302-0552. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7692 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7699''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71782. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7699 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7701''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7701 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71779, MCG -1-60-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7701 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7707''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71798, UGC 12683, MCG 7-48-12, ZWG 533.14, NPM1G +44.0415. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7707 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
Ақшатау жотасы '''Ақшатау жотасы ''' Сарыарқаның жота. == Географиялық орны == Абай облысындағы Абай, Аягөз аудандары жерінде, Шыңғыстау жотасының оңтүстігінде орналасқан. == Жер бедері == қарай жалғаса созылып жатқан Қарақшы (биіктігі 1151 м), Жалтыртұмсық (биіктігі 1169 м), Қособа (биіктігі 1305 м) сияқты бірнеше жеке таулар мен шоқылар тізбегінен тұрады. Оларды Арсалаң, Ақшатау өзендерінің аңғарлары бөліп жатыр. Жотаның оңтүстік-батыс беткейі тіктеу, жартасты, биіктігі 1300 м-ден 1000 м-ге дейін күрт төмендейді. Солтүстік-шығыс беткейі еңістеу, бірте-бірте көлбеуленіп жазыққа айналады. Оңтүстігінен Балқыбек, Көксала, Қалғұтты, шығысынан Сарыбұлақ, солтүстігінен Шетембай, Терісайрық өзендері бастау алады. == Геологиялық құрылымы == Ақшатау жотасы палеозойдың кварцит, құмтас, әктас, конгломерат, эффузивті жыныстарынан құралған. == Өсімдігі == Жотаның жалпақ төбелері мен беткейлерінің қоңыр топырағында далалық өсімдіктер (қараған, тобылғы, тасжарған, т.б. бұталар) өседі. Сайларында шоқ қайың, көктерек, тал өседі. Мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары Санат:Аягөз ауданы таулары 
'''NGC 7694''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7694 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71728, MCG -1-60-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7694 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7690''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7690 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71716, ESO 240-6, FAIR 1049, IRAS23303-5158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7690 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7693''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1882 жылы желтоқсанда Hall Asaph R. астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7693 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71720, MCG 0-60-3, ZWG 381.6, NPM1G -01.0596. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7693 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7696''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы 14 қарашада астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7696 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71757, MCG 1-60-4, ZWG 407.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7696 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7712''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7712 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71850, UGC 12694, MCG 4-55-30, ZWG 476.73, KUG 2333+233, IRAS23333+2320, KARA 1028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7712 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7715''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71878, UGC 12700, MCG 0-60-18, ZWG 381.12, near 16 Psc, KCPG 587B, ARP 284, VV 51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7715 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7713''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71866, ESO 347-28, MCG -6-51-13, AM 2333-381. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7713 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7718''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7718 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71959, UGC 12712, MCG 4-55-34, ZWG 476.82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7718 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7711''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7711 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71836, UGC 12691, MCG 2-60-4, ZWG 432.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7711 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7721''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72001, MCG -1-60-17, IRAS23362-0647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7721 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
Гипстер '''Ақшат гипс кен орны''' Ақтөбе облысы Ақтөбе қаласынан қарай 15 км жерде орналасқан. Батысы мен шығысында Жылантау ұштасқан. Геологиялық барлау жұмыстары 1985–1988 жылдары жүргізілген. == Жатыс сипаты == Гипс кристалдары Кунгур ярусында жатқан өнімді қабатының қалыңдығы 5-тен 30 м-ге дейін. Екі бөліктен тұратын жалпы қалыңдығы 12 аралығында. Кен орны саз, құм, аргиллиттің жұқа қабықты қатпарларымен бөлінген. Гипстер негізінен ақшыл сұр түсті келеді. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 7713A''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7713A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71912, ESO 347-30, MCG -6-51-10, AM 2334-375. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7713A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7716''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1831 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71883, UGC 12702, MCG 0-60-19, ZWG 381.13, IRAS23339+0001. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7716 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7700''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 18 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71777, MCG -1-60-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7700 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7722''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 12 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7722 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71993, UGC 12718, MCG 3-60-17, ZWG 455.35, IRAS23361+1540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7722 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7720-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7720-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71985, UGC 12716, MCG 4-55-36, ZWG 476.91, 3C 465. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7720-2 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7723''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72009, MCG -2-60-5, IRAS23363-1314. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7723 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7726''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72024, UGC 12721, MCG 4-55-40, ZWG 476.98, DRCG 37-67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7726 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7717''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1877 жылы астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 7717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71941, MCG -3-60-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7717 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7732''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7732 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72131, UGC 12738, MCG 0-60-35, ZWG 381.26, 2339.1+0327, KCPG 590B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7732 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7735''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72165, UGC 12744, MCG 4-55-46, ZWG 476.115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7735 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақшатыр''' () шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қаратау, Талас және Қырғыз Алатауының тау беткейлерінде өсетін түрі түркістан ақшатыры (Kosopoljanskіa turkestanіca) бар. Биіктігі 40 60 см, тамыры жуан, тамыр мойнын кепкен жапырақ қалдықтар басып жатады. Сабақтары жеке, кейде бұтақты, тықыр, ұзындығы 40 60 см. Жапырақтары көбіне тамыр мойнына шоғырлана өседі. Шатыршалары 10 18 сәулелі, 15 гүлді. Ортаңғы шатырша гүлдері жемісті, жеміссіз не аралас. Желектері ақ түсті. Тұқымынан көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілде тамызда жемістенеді. Жемісі піскен кезде жарты жемістікке бөлінеді, тықыр. Тұқымы іш жағынан имектеу. Түркістан ақшатыр өте сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер== 
'''NGC 7727''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72060, MCG -2-60-8, VV 67, ARP 222, IRAS23367+2651. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7727 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7733''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72177, ESO 110-22, ESO 78-1, AM 2339-661. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7733 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7738''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72247, UGC 12757, MCG 0-60-38, ZWG 381.33, IRAS23414+0014. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7738 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7731''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 27 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7731 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72128, UGC 12737, MCG 0-60-34, ZWG 381.25, 2339.0+0328, IRAS23390+0326, KCPG 590A, NPM1G +03.0626. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7731 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7743''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72263, UGC 12759, MCG 2-60-11, ZWG 432.22, IRAS23417+0939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7743 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7728''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1862 жылы 16 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7728 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72064, UGC 12727, MCG 4-55-41, ZWG 476.103, DRCG 37-95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7728 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7741''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7741 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72237, UGC 12754, MCG 4-55-50, ZWG 476.125, KCPG 589B, IRAS23413+2547, KUG 2341+257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7741 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7752''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1854 жылы 22 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72382, UGC 12779, MCG 5-56-4, MK 1134, 4ZW 165, KCPG 591A, ARP 86, ZWG 498.9, ARAK 585, VV 5, 4ZW 165. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7752 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7745''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1863 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7745 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72299, MCG 4-56-4, NPM1G +25.0547. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7745 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7729''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1883 жылы қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72083, UGC 12730, MCG 5-55-46, ZWG 497.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7729 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Виктор Иванович Пацаев''' КСРО-ның Кеңес Одағының Батыры. 1933 жылы 19 маусымда Ақтөбе қаласында туған. Пенза индустрия (қазіргі политехникалық) институтын бітіргеннен кейін (1955), КСРО қызметінің Орталық аэрология және конструкторлық бюрода қызмет етті. 1969 жылы ғарышкерлер отрядына қабылданды. 1971 жылы маусымда «Союз-11» ғарыш кораблімен сынаушы ретінде Г.Т. Добровольский және В.Н. Волковтармен бірге ғарышқа ұшты. Сол жылғы маусымда «Союз-11» ғарыш кораблі «Салют» ғылыми станциясымен түйісу операциясын ойдағыдай жүзеге асырып, ғарышта 23 тәулікке жуық барлығы 25 тәулік болды. Ұшу бағдарламасы толық аяқталып, Жерге қону кезінде түсу аппаратының герметикалылығы бұзылуы салдарынан экипаждың басқа мүшелерімен бірге қаза тапты. Ленин орденімен марапатталған. Қызыл алаңда Кремль қабырғасына жерленді. Пацаев атында Ақтөбеде көше, алаң, мектеп, шаруашылық ұжымдары бар. 1972 жылдың 19 маусымында арналған салтанатты ірге тасы қойылды. Ескерткіштің авторлары скульптор Ю.А.Тур мен архитектор А.А.Заварзин үлкен ауқымды жұмыс атқарды.Бюсттің биіктігі метр.Ескерткіш 1976 жылы ашылды. == Дереккөздер == Санат:1933 жылы туғандар Санат:1971 жылы қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары 
'''Ақшәулі''' Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Ақшәулі ауылдық округі орталығы. ==Географиялық орны == Аудан орталығы Аягөз қаласынан қарай 72 км-дей жерде, Ақшәулі тауының оңтүстік-батыс беткейінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1768 адам (880 ер адам және 888 әйел адам) болса, 2009 жылы 1127 адамды (572 ер адам және 555 әйел адам) құрады. == Дереккөздер == Санат:Аягөз ауданы елді мекендері 
'''NGC 7739''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72272, ZWG 381.38, NPM1G +00.0645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7739 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7750''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 30 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7750 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72367, UGC 12777, MCG 1-60-34, ZWG 381.43, ZWG 407.56, IRAS23440+0331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7750 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7746''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72319, UGC 12768, MCG 0-60-43, ZWG 381.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7746 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7748''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 16 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 20818. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7748 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7756''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 11 желтоқсанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7756 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7720-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 10 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7720-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71985, UGC 12716, MCG 4-55-36, ZWG 476.91, KCPG 588A, DRCG 37-77, 3C 465. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7720-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7764''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72597, ESO 293-4, MCG -7-48-27, VV 715, AM 2348-410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7764 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7766''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қазанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7766 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72611, MCG 4-56-17, ZWG 477.18, NPM1G +26.0551. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7766 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7754''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7754 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72511, MCG -3-60-21, IRAS23466-1652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7754 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7753''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 12 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7753 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72387, UGC 12780, MCG 5-56-5, ZWG 498.10, KCPG 591B, IRAS23445+2911, ARAK 585, VV 5, ARP 86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7753 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ақшешек''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын бір немесе екі жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Солтүстік жарты шардың қоңыржай белдеулерінде, тропиктік Африканың таулы аймақтарында кездесетін 100-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда далалық және таулы аймақтарда, тастақты тау беткейлерінде, өзен бойларында өсетін 11 түрі бар. Биіктігі 10 100 (200) см, сабағы тік немесе бұтақты, сыртын қатты түк басқан. Жапырақтары тұтас, пішіні көбінесе ұзынша келген. Гүлдері көп жағдайда ақ, қызғылт немесе күлгін түсті. Сәуір маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі ашылмалы бұршақ. Тұқымы жалпақ болады. Кейбір түрі балды өсімдіктер. Ақшешекті әдемі гүлі үшін әсемдік өсімдік ретінде де өсіреді. Попов Ақшешегі (''Arabіs popovіі'') өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер== 
'''NGC 7754A''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 28 қарашада Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7754A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72509. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7754A нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7771''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72638, UGC 12815, MCG 3-60-35, ZWG 455.58, KUG 2348+198C, IRAS23488+1949, KCPG 592B, KAZ 348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7771 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7767''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1872 жылы қазанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7767 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72601, UGC 12805, MCG 4-56-16, ZWG 477.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7767 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7777''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1876 жылы 25 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7777 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72744, UGC 12829, MCG 5-56-18, ZWG 498.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7777 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7783D''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7783D деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72806, MCG 0-60-60, HCG 98D, ARP 323, VV 208. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7783D нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7787''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы 23 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72930, UGC 12849, MCG 0-1-5, ZWG 382.3, IRAS23535+0016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7787 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7785''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1785 жылы 25 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72867, UGC 12841, MCG 1-60-49, ZWG 407.75, KARA 1045. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7785 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7768''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1828 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7768 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72605, UGC 12806, MCG 4-56-18, ZWG 477.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7768 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7781''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 16 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72785, MCG 1-60-47, ZWG 407.72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7781 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7797''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7797 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73125, UGC 12877, MCG 0-1-11, ZWG 382.10, IRAS23563+0321. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7797 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Ақшешекше''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын бір немесе екі жылдық шөптесін өсімдіктер. == Өсетін жері мен таралуы == Солтүстік жарты шардың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 13 түрі белгілі. Қазақстанда далалық, таулы, шөлді аймақтардың сортаңды, шалғынды жерлері мен құмдарда өсетін түрі бар. == Ботаникалық сипаты == Биіктігі 2-25 (70) см. Сабақтары бұтақты. Жапырақтары ұзынша, пішіні жұмыртқа тәрізді. Тостағанша жапырақшалары төменгі жағынан біркелкі, күлтелері ақ түсті. Гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Сәуір маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі ұзынша бұршаққын. Тұқымы домалақ, қоңыр түсті. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан флорасы 
'''NGC 7790''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1788 жылы 16 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7790 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 276. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7790 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7796''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73126, ESO 149-7, AM 2356-554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7796 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7788''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан I2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 275. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7788 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7792''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1873 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7792 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73066, MCG 3-1-6, ZWG 456.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7792 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7783-1''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қыркүйекте астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7783-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72803, NGC 7783A, UGC 12837, MCG 0-60-58, ZWG 381.60, VV 208, ARP 323, HCG 98A, KCPG 595A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7783-1 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7800''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1783 жылы 24 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73177, UGC 12885, MCG 2-1-7, ZWG 433.12, KUG 2357+145, IRAS23570+1431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7800 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7806''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1790 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 112, UGC 12911, MCG 5-1-25, ZWG 499.37, ZWG 498.65, KCPG 602B, VV 226, ARP 112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7806 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7810''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7810 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 163, UGC 12919, MCG 2-1-15, ZWG 433.18, IRAS23597+1241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7810 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7811''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1864 жылы қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7811 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 168, MCG 0-1-20, MK 543, ZWG 382.19, 3ZW 127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7811 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7798''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73163, UGC 12884, MCG 3-1-10, MK 332, KUG 2356+204, IRAS23568+2028, ZWG 456.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7798 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
Атырау облысы '''Ақши кир кен орны''' Атырау облысы Жантерек темір жол станциясыныңның 40 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Күмбез тәрізді қатпарлар сеноман шөгінділерінен пайда болған, атқылаудан бұзылған көтеріңкі қанатында кир шоғыры қалыптасқан. Кир кабаттары онша терең емес ойпатпен бөлінген екі линза тәрізді шөгінді түрінде түзілген. Кир қабатының үлкен бөлігі жалаңаш және ауқымды (ұзындығы км) асфальтты көл кұрайды, оның бетінде калындығы 0,2-ден м-ге дейін жететін тығыз қатайған кир кабыршығы бар. == Құрамы == Кварц Кир құрамы 2,3-тен 44,7% арасында, орташа 17,6%, кей жерлерде кирленген жыныстардың бетінде төрттік дәуір шөгінділері дамыған (кабаттың қалынд. 0-ден 3,8 аралығында, орташа 1,5 м-ге тең). Шөгіндінің табаны кен орнының үлкен бөлігінде тығыздығы әлсіз, сазды құмдық. Шөгіндінің қалыңдығы 9,0 м-ге дейін жетеді, жалпы кен бойынша орта есеппен 4,45 м-ді құрайды. Битумданған жыныстың бөлігі құмнан тұрады. Құмның минералды құрамында: кварц (25 40%), дала шпаты (60 70%), амфибол дәндері (5%-ға дейін) кездеседі. Кен бойынша кирдің қоры 800 мың т-ға жуық. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы кен орындары 
'''NGC 7774''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7774 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72679, UGC 12819, MCG 2-60-22, ZWG 432.37, KCPG 594A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7774 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7822''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1829 жылы 16 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7822 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 583, CED 214A, in Sh2-171. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7822 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7803''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7803 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 101, UGC 12906, MCG 2-1-11, ZWG 433.13, HCG 100A, IRAS23587+1249. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7803 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7829''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Ring типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7829 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 488, MCG -2-1-24, VV 272, ARP 144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7829 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7833''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 18 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7833 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7833 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7827''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7827 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 378, UGC 38, MCG 1-1-27, ZWG 408.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7827 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7839''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 18 қарашада Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7839 деген нөмірге ие болды. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7839 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7825''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7825 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 377, UGC 37, MCG 1-1-28, ZWG 408.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7825 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6352''' Ara шоқжұлдызында орналасқан XI типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1826 жылы 14 мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 6352 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 64, ESO 228-SC3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6352 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7823''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7823 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 328, ESO 111-12, IRAS00022-6220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7823 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''Ақшоқы''' Алакөл алабындағы өзен. == Географиялық орны == Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 59 км, су жиналатын алабы 572 км2. ==Бастауы == Тарбағатай жотасының мұздықтарынан басталып, Қытай жерінде құмға сіңіп кетеді. == Гидрологиясы == Көп жылдық орташа су ағымы 2,61 м3/с. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуірдің басында мұзы ериді. Жайылмасы шабындыққа пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Алакөл су алабы Санат:Үржар ауданы өзендері 
'''NGC 6756''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1791 жылы 21 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6756 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 99. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6756 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7836''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (бұрыс галактика) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 608, UGC 65, MK 336, ZWG 499.51, ZWG 498.79, IRAS00054+3247, KUG 0005+327, NPM1G +32.0005. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7836 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7817''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы 15 қыркүйекте астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 279, UGC 19, MCG 3-1-21, ZWG 456.28, KARA 4, IRAS00014+2028. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7817 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7814''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 218, UGC 8, MCG 3-1-20, ZWG 456.24, KUG 0000+158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7814 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''NGC 5831''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1786 жылы 24 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53770, UGC 9678, MCG 0-38-20, ZWG 20,54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 5831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7831''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1885 жылы 20 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7831 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 569, IC 1530, UGC 60, MCG 5-1-32, ARAK 2, IRAS00047+3219, ZWG 498.78, ZWG 499.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7831 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7232''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7232 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68431, ESO 289-7, AM 2212-460. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7232 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7233''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1834 жылы қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7233 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68441, ESO 289-8, AM 2212-460, IRAS22127-4605. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7233 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6481''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1859 жылы 21 тамызда Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6481 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: chain of stars. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6481 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''NGC 6857''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1784 жылы қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6857 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 70+1.2, Sh2-100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 6857 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
Ақтөбе облысы '''Ақшоқы оптикалық кварц кен орны''' Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Тамды өзенінің сағасында, Қопа ауылының оңтүстігінде 40 км жерде. == Жатыс сипаты == Кен орны кварц талшықтарымен бейнеленеді. Талшықтар таза метаморфты кварц пен кокс шпатынан құралған. Кварц түрлі әйнек өндіруге және саласында қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''NGC 7235''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1830 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 7234, OCL 229. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7235 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''NGC 7553''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1850 жылы қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70842, ZWG 454.15, HCG 93D, NPM1G +18.0582, PGC 70834. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 7553 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Қаратоқай''' Кіші жүздегі Беріш руының бір тармағы, әрі батыр, әрі би болған. Беріш тұқымдарының бірліктігінде Себекті аға тұтып, жол берген, ал Қаратоқайды Беріштің сауыры деген. Бұны қалай түсінуге болады? Жалпы аттың сауыры күш түсетін мықты жері, қиналғанда сауырдан қамшылайды, жаугершілікте біреуді өлімнен құтқара қалса, атының артына, сауырына мінгестіреді. Бұл шапқыншылық, ел басына екі талай күн туған, аласапыран кезеңдерде Қаратоқай батырларының ерен ерлігін, ауыртпалықты өз мойындарына алатындығынын сөз болса керек. Балалары: Санат:Қазақ рулары Санат:Кіші жүз 
'''Лев Гумилевтың этногенездік Пассионарлық теориясы''' тарихтағы оқиғаларды этностардың дамуы мен сол ландшафттың және басқа этностардың арасындағы қарым қатынас ретінде сипаттайды. Негізінен мақала ретінде рецензиялық журналдарда басылып шығарылды, кейін диссертация негізінде көрсетілді, өзінің докторлық степендиясын қорғау мақсатында, бірақ ЖАК мен қабылданған жоқ. Лев Гумилевтың гипотезасы этнос ұғымын (дәлірек, этникалық жүйелердің бірнеше түрін) анықтайды және сипаттайды, сонымен қатар Пассионаризм ұғымын енгізеді және типикалық этногенез процессін және этностар арасындағы өзара байланысты сипаттайды. Этногенездің Пассионарлық теориясы КСРО да және басқа мемлекеттерде түсініспеушілік пен қолдау таппады. Қазіргі уақытта ол теория Ресей, Қазақстан, Өзбекстан сияқты мемлекеттердің жоғарғы оқу орнындарында этногенездің даму теорияларының біреуі ретінде оқытылады. == Этникалық жүйелер == Этникалық жүйелер деп мыналар есептеледі: Биологиялық жағдайы қалыптасқан адамдар тобы (арыстандарда прайд) Адамдардың ландшафтқа қалыптасу формасы Біркелкі комплементарлық адамдар тобы, өздерінің бірлігін мойындайтын және басқа этникалық жүйелерге өздерін қарсы қоятын адамдар Өздерін ұстау нормалары бірдей адамдар тобы Бір тамырдан шыққан және синхромдық тарихы бірдей адамдар тобы Тұрақты эволюциялық жүйелер Иерархиярлық құрылымдар Этникалық жүйелер жалпы жағдайда мыналар болуы емес: Тіл Дін Мәдениет Заң бірақ, болуы да мүмкін. Этникалық жүйелердің түрлері, этникалық иерархияның деңгейі кему реті этнос, субэтнос, конвиксия және консорция. Этникалық жүйе этникалық бірліктердің кіші реттері немесе үлкен реттерінің дегедрациясы эволюциясының нәтижесі. Суперэтнос: Ең үлкен этникалық жүйе. Құрамы этностардан тұрады. Бұл жүйеде негізінен адамдардың өмірге деген көзқарасы және олардың өмірдің негізгі сұрақтарына қатынасын анықтайды. Мысалға мұсылмандық, еуропалық, римдік суперэтнос. Этнос: Этникалық жүйенің кішілеу бөлігі, көбінесе ұлт дейді. Этнос мүшелері жалпы өзін өзі ұстау қасиеті, сол ландшафтқа белгілі бір қатысы бар болуы, тілі, діні, заңы және политикалық, экономикалық құрылғысы бойынша байланысқан адамдар тобы. Мысалға қазақтар. Субэтнос, конвиксия және консорция: Этнос бөліктері, көбінесе белгілі бір ландшафтқа қатты сіңісіп кеткен және бірдей тағдыр мен тұрмыспен байланысқан адамдар тобы. Мысалға казактар, поморлар. === Этникалық контакт формалары === Химера: әртүрлі суперэтностарға жататын адамдардың арасындағы қарым қатынас. Мысалы: ғұндар мен қытайлар байланысы. Осы кезде этникалық антисистема пайда болады. Этникалық антисистемадағы адамдарда өмірге негативті көзқарас байқалады, олар этникалық жүйенің тығыздығын төмендетуін айтады. Ксения: белгілі бір этнос өкілдері басқа этнос жеріне әкелінуі, бірақ көшірілген жердегі этникалық жүйені бұзбай өмір сүреді. Мысалға немістердің Ресейге көшірілуі. Симбиоз: этностар үйлесуі, әр адам ландшафтқа ие болады, толық ұлттық ерекшеліктерін сақтай отыра. Бұл контакт ұлттың өмір сүру мүмкіншілігін арттырады. == Пассионаризм == Пассионаризм биохимиялық энергияның кей түрінің шамадан тыс болуы, сонымен қатар адамның ішіндегі анықталмаған, сол адамның өмірін және қоғамды өзгертуге бағытталған талпыныс. Ол ерлік және қылмыс, шығармашылық және құрту, жақсылық және жамандық, махаббат және жеккөрушілік. Адамға өз өмірінен қымбат зат оның мақсаты. Ол адамды һақарман етіп те, көшбасшы етіп те көрсетпейді, өйткені адам сол ортаның жаман және жақсы жақтарын анықтай алған жағдайда пассионарлық топтың мүшесі болып есептеледі. Лев Гумилевтің түсінігі әртүрлі жұмыстарда ерекшеленеді. Шындығында бұл тарихи қоғамдық құбылыс, белгілі бір мекенде адамдардың көпшілігіндегі арнайы бір активтілік (пассионаризм). Көбінесе оны жеке тұлғаның (топтың) тұқым құалайтын қасиет, сол тұлғаның (топтың) қысым мен талпыныс жарамдылығын анықтайды. Лев Гумилев осы мәселеге бірнеше мысал келтірген, бірақ пассионаризмнің табиғаты және тіршілігі жайлы айтпаған. Ол тек индивидтің пассионаризмі психологиялық ауыспалы екенің және космостық мутацияның салдарынан пайда болуы мүмкін деген. Бұл жерде біз тек гипотеза құрастыра аламыз. Бірінші Д. Эдди тапқан күннің активтілігімен байланысты, ал екіншісі “Сверхновая” жарқылдарымен байланысты гипотеза. == Пассионаризм деңгейі == ==== Негізгі квалификациясы ==== Нормадан жоғары деңгей өмірін мақсаты үшін құрбан етуге дайын, дүниені (кем дегенде сол тұрып жатқан ландшафтты) өзгертуге арман және мүмкіншілігі пайда болған кездегі адамның жағдайы. Нормадағы деңгей қоршаған ортамен тепе теңдік тапқан адамның жағдайы. Нормадан төмен деңгей жалқаулыққа беім, паразиттік өмір, енжар адам жағдайы. ==== Алғышарттары ==== Пассионарлық серпін болған территорияда орналасу Екі немесе одан да көп ландшафттың бірігуі Екі немесе одан да көп этностардың бір территорияда орналасуы Қорытындылай келгенде пассионарлар қоғамға жаңа түсінігі бар адамдар, қоғамның ескі түсініктерінің орнына жаңа түсініктерін енгізеді, солайша қоғаммен келіспеушілік табылады. Олар топтар құрайды, топтағы адамдар жаңа этностың ядросы болып есептеледі, ол көбінесе серпіннен 120 160 жылдан кейін пайда болады және жаңа идеология дүниеге келеді. Санат:Этногенез 
'''Java Persistence API''' Java тілінде бағдарламалық жасақтама фреймворкі, бұл фрейворк Java SE және Java EE реляциялық ақпарат модельдерін басқару қызметін атқарады. ==Нысан== Нысан (Entity) @Entity аннотациясы арқылы немесе XML арқылы дерекқормен байланыс құрған POJO классы. Бұл класста: Бос конструктор (public или protected), өзге конструкторлар болуы мүмкін Басқа бір класстың бір бөлігі, ішкі класы бола алмайды, интерфейс бола алмайды, enum бола алмайды Кем дегенде бір @Id бар болуы қажет. Мұрагер класс бола алмайды және мұралана алмайды ==Аннотация қолдану мысалы== Java Persistence API аннотациялар арқылы тауып дерекқормен қосымша арасында интерфейс қызметін атқарады: package import import java.util.Date; import java.util.List; import import import import import import import import import import import @Entity @Table(name "account") @XmlRootElement @NamedQueries({ query "SELECT FROM Account a"), query "SELECT FROM Account WHERE a.login :login"), query "SELECT FROM Account WHERE a.email :email")}) public class Account implements Serializable private static final long 1L; @Id @Basic(optional false) @Column(name "login") private String login; @Basic(optional false) @Column(name "password") private String password; @Basic(optional false) @Column(name "email") private String email; "typeProfil", "idProfil") false) private Profil typeProfil; public Account() public Account(String login) this.login login; public Account(String login, String password, String email) this.login login; this.password password; this.email email; public String getLogin() return login; public void setLogin(String login) this.login login; public String getPassword() return password; public void password) this.password password; public String getEmail() return email; public void setEmail(String email) this.email email; public Profil getTypeProfil() return typeProfil; public void typeProfil) this.typeProfil typeProfil; ==Тағы қараңыз== ORM ==Сілттемелер== Санат:Java 
'''Сами Насери''' (; 1961 жылдың екінші шілдесінде Париж, Франция) алжир тұқымды француз актері, көбінесе "Такси" және оның жалғастарындағы басты ролі үшін танымал. Биби Насеридің кіші інісі. == Өмірбаян == Париждің округында туған, анасы Жаклин Нормандиядан шыққан француз әйелі, әкесі Джилали кабилдық алжирлық, Алжирден егемендік алмай тұрып қоныс аударған. Сами Насери Сен-Мартен көшесіндегі шағын үйде ағалары мен қарындастарымен тұрған, олардың бірі Ларби (Биби) Насериде актер болды. Кейін оның жанұясы париждық қала маңайы Фонтене-су-Буа жаққа көшіп кетті. Насери мектепті 16 жасында тастап, келесі жылдарды кездейсоқ ақша табуға кірісті. Маргиналды өмір сүріп, 18 жасында есірткі пайдалана бастайды. 1984 жылы ұрлық үшін 5-жыл түрмеге кесіледі (түрмеде жыл өткізеді). Бірнеше жыл бойы сахнада өз орнын табуға тырысады, бірақ оның күші тек массовкаларда түсуге келді. Осы кезде өз атын Саидтан Самиге ауыстыру туралы шешім қабылдады. Режиссёр Томас Гилоу оған бірінші нағыз шанс берді «Рай» фильміндегі Нордин ролі. Насери сыншыларда жақсы әсер қалдырып, Париждегң Локарно халықаралық екі сыйлық алады. Режиссер және продюсер Люк Бессонмен кездескен соң Насери мансабы кенеттен жақсарады. Олар "Леон (1994) фильмінің түсіруілінде кездеседі, жас актер фильм сонындағы дулығадағы полицейлік ролін ойнаған. Олар бірнеше жылдан кейін IAM группасының ''Nés sous la même étoile (Бір жұлдыз астында туылдық)'' клипін түсіргенде кездеседі. Өзінің фильмінде Бессон Самиге Даниэль ролін береді, ол Марсельдегі күшті машиналарды және құтырған жылдамдықтарды ұнататын жас таксист ролі еді. Сыншылардың суық пікірлеріне қарамастан, "Такси" (1998) коммерциялық жағынан жемісті болады. Осыдан кейін продюсерлер фильмнің жалғаысн түсіреді: «Такси 2» (2000), «Такси 3» (2003) және «Такси 4» (2007), таксист өзінің еркіне қарсы үкіметке көмектесе бастайды. 2000 жылдан бастап жиі-жиі соттық еептемелерде әр-түрлі бұзақылықтары үшін кездеседі. Олары үшін бірнеше рет түрмеде болған. 2006 жылы «Патриоты» фильміндегі үздік еркек ролі үшін Канн фестивалінде марапат алады (осы фильмнің басқа актерларымен бірге). Сами Насериде 1995 жылы туған Джулиан атты баласы бар. Қазіргі кезде Мари Гийяр акстрисаға үйленген. == Заңмен қатынасы == Сурет:Samy Naceri Cannes Насери 2011 жылғы Канн фестивалінде Насери заң бұзуға құштарлығы үшін белгілі. Ол жасаған жарақаттары, жәбірлеу, көлікті мас күйінде айдағаны үшін бірнеше рет жазаланған. 2003 жылы Насери жолда көлікті агрессивті түрде айдап, басқа көліктін жүргүзушісін сабағаны үшін ұсталады. Бұл үшін шартты түрде айға түрмеге кесіледі және 5000 еуро айып төлейді, жүргізуші куәләгі жылға тартылып алынады. Келесі инцидент 2005 жылдың қарашасында болады: Сами мейрамханада Von Dutch фирмасының стилистін ұрып-соғады, бұл қылығы үшін ай түрмеде отырады. Келесі әйгілі заң бұзушылығы 2007 жылдың ақпанында болады. Түнгі клубтың күзетшісіне қастық еткені үшін, ай түрмеге кесіледі, айы шартты түрде. Және актерге жылдық сынақ мерзімі тағайындалады, міндетті емделу курстарға қатысады. 2009 жылдың қаңтарында Насери тағы да қамауға алынады: бұл кезде пышақ жарасын тудырғаны үшін. 2011 жылдың 31 маусымында актер сынақ мерзімнен өте алмай 16 айға абақтыға жабылады. шілдеде суицид жасауға тырысқаны үшін түрменің емханасына түсіп, психиатриялық бөлімге жатқызылады. == Сілтемелер== Unofficial Samy Naceri’s website == Дереккөздер == 
'''Gmail''' ('''Google Mail'''-ден қысқартылған, ''джи-мэ́л'' немесе ''гмэйл'' деп оқылады) америкалық Google компаниясынан тегін электрондық пошта қызметі. Уеб-интерфейс және POP3, SMTP, IMAP протоколдары арқылы пошталық жәшікпен қолдануға мүмкіндік береді. 2012 жылдың маусымындағы жағдайына сәйкес, әлем бойынша 425 миллион белсенді қолданушысымен Gmail ең кең тараған уеб-негізделген электронды пошта қызметі. Бұл пошталық қызметтің қолданушылары үшін gmail.com доменінде пошталық адресі беріледі сияқты) және googlemail.com доменінде бүркеме ат беріледі Google Apps қолданушыларға пошталық адрес өз группаларындағы доменде беріледі. Google Apps кәсіптік пакет қолданушыларға электрондық поштаға 25 Гб кеңістік беріледі. Сервис пошта сақтау үшін 10 гигабайттан көп кеңістік береді, бұл сан 2005 жылдан бастап өсіп келеді, сол жылы сервиске бір жыл толып, кеңістік Гб-тан Гб-қа өсті. 2012 жылдың 24 сәуірінде Google Drive пайда болысымен Google пошталық жәшіктің 7,5 Гб-тан 10 Гб өсетіні туралы жариялады.. Gmail уеб-интерфейсі браузерлік скрипті программалау тілі JavaScript-те жасалған, бұл уеб-орта үшін әдеттегіден тыс мүмкіндіктер береді, мысалы командаларды пернетақтадан қабылдау, бетті қайта жүктеусіз жаңарту (AJAX технологиясы), адресаттардың жалбыраған тізімі және басқалар. HTML-де жасалған интерфейске көшуге болады, ол барлық браузерлермен қолданылады. Уеб-интерфейс жүктелгенде браузер нұсқасы тексеріледі, егер браузер JavaScript қолданатын барлық нұсқауларды қолданбаса, уеб-интерфейс автоматты түрде HTML-режимге ауыстырылып, қолданушы браузер бүкіл функцияларды қолдамайтыны туралы хабарланады. == Тарихы == 2004 жылдың көктемінде Google қалаушылары Сергей Брин және Лари Пейдж Google-дан электронды пошта жасау туралы шешім қабылдайды. Жоба дайындалуы құпия болып, 2004 жылдың сәуірінде іске қосылды. Сол кездегі басқа электронды пошталарға қарағанда, Gmail көбірек пошталық жәшікке көбірек кеңістік берді (Hotmail және Yahoo! 2-4 МБайт қарағанда Гбайт-қа дейін ). Жүйені тарқату үшін, компания мыңдаған кездейсоқ адамдарға оны қолдануға берді. Басында, пошталық жәшікті ашу үшін, пошталық жәшігі бар адамдардан шақыру алу керек болды, немесе АҚШ тұрғындары үшін, SMS текстті хат жіберу қажет болды. Қазіргі уақытта тіркелу бүкіл елдердің тұрғындарына ашық. Бета-нұсқа дәрежесі 2009 жылдың шілдесінде алынды. === Хаттардың құпиялылығы туралы дау жанжал === Пошталық жүйеге контексті жарнама көрсетуі енгізілген. Бұл әрекет көптеген сынға ұшырады, кейбір БАҚ бұл жөнінде, Google жеке хаттарды оқып оларды анализден өткізеді деп есептеді. Google басшылығы бұл ақпаратты адамдар емес, машиналар анализден өткізеді деп қолданушыларды сендірді, бірақ контексті жарнама сыны бірнеше жылға созылды (2012 жылдың 26 қыркүйегіне дейін). Google-ды сынаған құқық қорғаушылардың кейбірі пошталық қызметпен қолданып, онымен риза болып қалды. == Ерекшеліктері == Басқа электрондық пошталарда болмаған жаңа енгізілімдер Gmail-де бар. "Контакттардың жетілген тізімі". Әр әңгімелесуші үшін сурет, адрес және телефон енгізуге болады. ''Автотолтыру'' тізімнен адрестерді алмастырып қою, ол "Кімге" деген жолда, текст тергенде шығады (қолданушы аты не элктрондық адресі бойынша). ''Кіріктірме орфографии тексеру". Хабарламаның тілін автоматты түрде танып, қате жазылған сөздерді түзеу үшін нұсқалар ұсынады. ''Хат фильтрлері''. ''Жарлықтар (ярлык)''. ** ''Архив жасау''. ''Автосақтау''. Хат жазыб жатқан кезде минут сайын текст сақталады, бұл электр көзі өшіп қалса, ақпараттың жоғалмауына көмектеседі. ''Енгізілген чат''. Хаттарды тек пошталық протоколдар арқылы ғана емес, Jabber протоколы арқылы да жіберуге болады, сол арқылы уеб-интерфейсі және Google Talk программасы арқылы, немесе Jabber қолдайтын басқа программалар арқылы лезде хаттармен алмаса алады. Одан басқа Gmail чатында дауыстық және видео байланысу мүмкіндігі бар. ''RSS қолдауы''. ''10 гигабайт'' хаттарға арналған кеңістік. Бірақ, жіберетін не қабыл алатын бір хаттың көлемі 25 мегабайттан аспау керек. ''Қауіпсіз қосылуды қолдану''. Басқа тегін не кейбір ақылы пошталық сервистермен салыстырғанда, Gmail SMTP/POP3/IMAP протоколдары арқылы шифрленген жалғастыруды ұсынады. Уеб-интерфейс шифрленген HTTPS протокол арқылы жұмыс істейді. ''Интернет жарнама өте сирек кездеседі''. Бұл интернеттен жүктелетін ақпарат мөлшерін төмендетеді, == Дереккөздер == Санат:Google қызметтері 
'''Сергей Михайлович Брин''' (; (21.8.1973) Мәскеу, КСРО) американдық кәсіпкер және есептеу техника, информациялық технология және экономика салаларындағы ғалым, миллиардер Google іздеу системасының қалаушысы (Ларри Пейджбен бірге). Пало-Альто қаласында тұрады (Калифорния штаты). == Өмірбаян == === Жанұя === Сергей Михайлович Брин Мәскеуде математиктер жанұясында туған, жасында 1979 жылы АҚШ-қа тұрақты өмір сүруге көшеді. Оның әкесі КСРО Госплан негізіндегі экономикалық институттың ғылыми жұмысшысы, ғылымының кандидаты Михаил Израилевич Брин (1948 жылы туған) Мэриленд университетінің мұғалімі болады (қазір профессор), ал анасы Евгения (1949 жылы туған) NASA маманы. Брин ата-аналары МГУ факультетінің түлектері (1970 және 1971 жылдары бітірген). Сергейдің атасы Израиль Абрамович Брин (1919—2011) ғылымының кандидаты, Мәскеу энергетикалық университетінің факультетінде доцент болған. Басқа туысқандарының ішінен атасының туған ағасы әйгілі греко-римдік күрес бойынша кеңестік спортсмен және бапкер, КСРО ардақты спорт шебері Александр Абрамович Колмановский. 2000 жылдың қазанында Брин былай деп айтты: “Мен ата-аналарым өткен қиындықтар жайлы білемін (біз Кеңен одағында тұрған кезде), олар мені Құрама Штаттарға әкеткені үшін өте ризамын” Осыдан 10 жыл бұрын, 1990 жылдың жазында, Сергейдің 17-жасқа келуіне бірнеше апта қалғанда, оның әкесі математика мектебінің дарынды балаларымен, Сергейді қоса Кеңес Одағына екі апталық сапарға аттанады. Сергейдің еске алуынша, бұл сапар оның билік алдындағы жастық қорқыныштарын қайта туғызды. Сапардың екінші күнінде, топ Подмосковьедегі емханаға аттанғанда, Сергей әкесін шетке апарып былай дейді: “Бізді Ресейден алып кеткенін үшін рахмет”: === Бакалавр дәрежесі === Мэриленд университетінде «Математика және компьютерлік жүйе» мамандығы бойынша бакалавр дипломын алады. АҚШ ұлттық ғылыми фондынан стипендия алып тұрады (National Science Foundation). Сергей Бриннің ғылыми зерттеулерінің негізгі облысы структурасы жоқ источниктерден, үлкен массиветерден, ғылыми мақалалардан ақпарат жинау болды. === Стэнфорд университеті === 1993 жылы Калифорнияғы Стэнфорд университетіне түсіп, магистр дипломын алып, диссертациясы бойынша жұмыс істей бастайды. Сабағы басталғанда мен іздеу машиналарымен қызығып, үлкен массивті текстерден және ғылыми данный дан ақпарат жинау жөнінде бірнеше зерттеулердің авторы болады. Ғылыми тексттерді өндеуге арналған программа жазады. 1995 жылы Стэнфорд университетінде басқа Лэрри Пейджпен кездеседі. Олар бірге 1998 жылы Google компаниясын құрады. Алғашында олар ғылыми тақырыптар жөнінде жиі дауласатын, бірақ кейіннен достасып, университет кампусы үшін іздеу жүйесін бірге жасайды. Бірге олар «Анатомия системы гипертекстного (The Anatomy of Large-Scale Hypertextual Web Search Engine) деген ғылыми жұмыс жазады, ол келешектегі әйгілі идеясының басы болып саналады. === Бірінші іздеуші құрал === Брин және Пейдж өздерінің идеясы жұмысқа жарамды екенін университеттік іздеу машинасы жасағанда дәлелдейі (жұмыс барысында жаңа принциптарды қолданады). 1997 жылдың 14 қыркүйегінде google.com домендік ат тіркеледі. Идеяны дамытып оны бизнеске айналдыру мүмкіндіктері қарастырылады. Уақыт өте бере проект университет тамдарны тастап, келешек дамуы үшін инвестициялар жинай алды. Біріккен жұмыс өсіп, табыс әкеле бастайды. Google доткомдардың құлауы кезінде таң қаларлық тұрақтылық көрсетті. 2004 жылы екеуі де Forbes журналының миллиардер тізіміне енді. == Финанстық жағдайы == Сурет:Sergey Brin Ted Брин TED 2010 жыл, (Лонг-Бич, Калифорния, 9−13 ақпан) Жыл Forbes бойынша (млрд. $) Тізімдегі позициясы«400 бай америкалық» 2004 4,0 43 2005 11,0 16 2006 14,1 12 2007 16,6 26 2008 18,7 13 2009 15,3 11 2010 15 11 2013 33,4 14 2011 жылдың қарашасында Сергей Брин Уикипедия жобасына 500 мың доллар қайырымдылық ретінде аударды. == Дереккөздер == Санат:Стэнфорд университеті түлектері Санат:АҚШ миллиардерлері Санат:АҚШ Санат:21 тамызда туғандар 
'''Лоуренс «Ларри» Пейдж''' (; 26 наурыз 1973, Лансинг, Мичиган штаты АҚШ) Google іздеу системасының жасаушысы және қалаушысы (Сергей Бринмен бірге). 2011 жылдың сәуірінде Эрик Шмидті алмастырып, компанияның басты атқарушы директоры болып тағайындалады. Жеке қаражаты шамамен $20,3 миллиард доллар құрайды, Forbes журналының Американың 400 ең бай адамы ьізімінде 13 орында. PageRank системасын құрушы, ол кейін Google іздеу алгоритмінің сап түзеу системасының негізіне алынды. Брин және Пейдж компания акцияларының 16 %-на ие. == Жастық шақ және білімі == Ларри Пейдж Лансингтені еврейлер жанұясында туылады (АҚШ, Мичиган штаты). Әкесі Карл Виктор Пейдж-үлкен Мичиган штаты компьютер ғылымының докторы, анасы Глория Пэйдж бағдарлама жасау пәні мұғалімі, сол жерде. Ист-Лансингтегі орта мектепті бітірген (). Компьютерлік ғылым саласында бакалавр дәрежесін Мичиган университетінде алады. Ал магистр дәрежесін Стэнфорд университетінде тамамдайды. == Бизнес == Стэнфорд оқуы кезінде басқа Сергей Бринмен танысады. Кейіннен олар бірге Google ұйымдастырады, компания жұмысын 1998 жылы бастайды. Пейдж Бринмен бірге 2001 жылға дейін компания президенті қызметін атқарады, сосын олар Эрик Шмидті шақырып, ол Google компаниясының президенті және басты атқарушы директоры болып тағайындалады. 2011 жылдың сәуірінде Пейдж Шмидті басты атқарушы директор орнынан алмастырады. Пейдж планетаның ең бай адамдарының тізіміне кіреді, 2011 ол Форбс миллиардерлер тізімінде 24 орында тұрды, ал АҚШ ішінде 11 орында. Сергей Бринмен бірге жеке қолдану үшін үлкен жолаушылар ұшағы Boeing 767 сатып алады. ==Жеке өмірі == Пейдж 2007 жылы Ричард Брэнсонның Нэккер аралында Люсинда Соусуорсқа үйленеді. Соусуорс зерттеуші ғалым және американдық модель Кэрри Соусуорс қарындасы. Бір баласы бар. Пейдж Марисса Мейер мен жақын қатынаста болған деп айтылады. == Басқа қызығушылары == Пейдж алтернативты энергия компанияларына инвестиция жасайды, мысалы Tesla Motors компаниясы, Tesla Roadster электр машинасын шығарған. == Сілтемелер == Google-дағы қысқа өмірбаяны Персональная страница списке самых богатых людей мира на Forbes.com == Дереккөздер== Санат:Стэнфорд университеті түлектері Санат:АҚШ жебірейлері 
Кейбір сайттарда қолданылатын ескерту белгісі: Тролльдерден абай болыңыз '''Троллинг''' () агрессия көрсету, жәбірлеу, сөгу немесе тіл тигізу арқылы көрініс табатын, желілік яки ғаламтордағы қарым-қатынас этикасының бұзылуымен ерекшеленетін виртуалды коммуникация түрі. Троллинг жасаушы "тролльдер" форум, чат, блог, жаңалықтар порталы немесе әлеуметтік желілерде арандатушылық пікірлер не болмаса комментарийлер арқылы шиеленіс тудырта отырып, өзіне көңіл аудартуды мақсат етеді. == Троллингке қарсы шаралар == Форум, әлеуметтік желі немесе қандай да бір болсын желідегі коммуникациялық торап қолданушылары тролльдердің сипаты жайлы хабардар болуы тиіс. Троллингтің теріс ықпалын алдын-алудың ең негізгі алғы-шарты тролльдердің талқылауда қалдырған үлестеріне мүлдем көңіл бөлмеу, елемеу немесе оларды портал әкімшісі тарапынан жойылуы болып табылады. „Тролльді қоректендіруге тиым салынады“ („Don't Feed The Troll“) атты қағида көптеген ғаламтор порталдарында қолданылады. == Тағы қараңыз == Веб-форум Флейм Флуд == Сыртқы сілтемелер == Троллинг Академиясы Санат:Троллинг 
'''Ақшолақ''', ''Дауыл'' Жем алабындағы Атжақсы өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы жерімен ағады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 52 км. Су жиналатын алабы 736 км2. Қар, бұлақ суларымен толығады. Көктемде тасып, жаздың ыстық айларында құрғап қалады. Алабында мал жайылады. == Дереккөздер == Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Жем су алабы өзендері 
Трансұлттық компаниялар тізімі. 24/7 Customer ABB ABN-Amro Accenture Accor Activision Blizzard Aditya Birla Group Advanced Micro Devices Affiliated Computer Services Airbus Air France-KLM Aitken Spence Akzo Nobel Alcatel-Lucent Allianz Alstom Altria Group Kelsey Motors Australia and New Zealand Banking Group (ANZ) Apple Inc. Aquent llc Aéropostale Arcelor Mittal Arcor Asian Paints Assicurazioni Generali Atari Activision AXA Bacardi Banco Santander Bank of Montreal Barrick Gold Corporation Barilla Group BASF Baskin-Robbins Bayer BBVA Bic BIDV Billabong Black Decker BMW BNP Paribas Boeing Bombardier Inc. Bouygues Bridgestone BP (British Petroleum) Cadbury Schweppes Canon Inc Capital One Caterpillar Inc. Celestica Chevron Cisco Systems Citigroup Cognizant Technology Solutions ConocoPhillips Coca-Cola Costco Creative Labs Credit Suisse Crédit Agricole Cummins Dabur Daimler AG Danone Dell Deutsche Bank Deutsche Telekom DHL Dilmah Dow Chemical Dunkin' Donuts EDF Electronic Arts Electronic Data Systems Electrolux Emerson Electric Eni Enel Embraer Epson Ericsson Ernst Young Etisalat ExxonMobil Faber-Castell Facebook FedEx Express France Télécom Ferrero Fiat Ficosa Finmeccanica Ford Motor Company FPT Group Gazprom General Electric General Motors Generali Gerdau Gillette Glaxo Smith Kline Goodyear Tire and Rubber Company Google Halliburton Hearst Corporation Heineken Hewlett Packard Hilti Hindustan Computers Limited Hitachi, Ltd. Honda Honeywell HSBC Huawei Hutchison Whampoa Limited IBM ICICI Indesit Infosys Ingersoll Rand ING Group Intel Corporation Intesa Sanpaolo Isuzu Jardine Matheson Johnson Johnson JPMorgan Chase Co. Konami Kingston Technology Kenya Airways Knorr (brand) KPMG Krispy Kreme Lagardère Lactalis Lear Leoni AG Lexmark LG LiuGong Lockheed Martin L'Oréal Lukoil Luxottica McDonald's Maggi Malaysia Airlines Marriott Martini Rossi Masterfoods Mattel Mercedes-AMG Mercedes-Benz Michelin Microsoft Mobil Motorola Millipore Corporation Monsanto Company Namco Bandai Games Namco Bandai Holdings Nestlé NetApp Inc. News Corporation Nike, Inc. Nintendo Nissan Novartis Oracle Corporation Panasonic Corporation Parmalat Pepper Lunch PepsiCo Petronas Petrovietnam Pfizer Philips Procter Gamble Proton (carmaker) PSA Peugeot Citroën Ranbaxy Red Bull Regus Renault Repsol Rockstar Energy Royal Dutch Shell Royal Bank of Canada Rusal SABMiller plc Samsung SanDisk Sanofi Aventis SAP AG SAS Sasken Communication Technologies Limited Sasol Schlumberger Scotiabank Sega Sammy Holdings Servcorp Siemens Société Générale Sony Sony Computer Entertainment Sony Music Entertainment Sony Pictures Entertainment Southwest Airlines Square Enix Starbucks TCS Telefonica Tejas Networks Total S.A. Toyota TRW Automotive Unilever Viettel Mobile VNPT Vodafone Wal-Mart Wipro компаниялар тізімі Санат:Тізімдер 
'''Кеплер Лаверан Лима Феррейра «Пепе»''' (; 26 ақпан 1983, Масейо) футболшы, "Порту" футбол клубының қорғаушысы. == Мансабы == === Клубтық === 18 жасында Бразилиядан Португалиялық клуб «Маритимуға» ауысты. жыл бойы команданың жастық құрамында болады. Клубта әр түрлі позицияларда ойнады: қорғаушы, шабуылдайтын жартылай қорғаушы, тіпті шабуылшы позициясында. 2004-07 жылдары "Портуда" ойнады. 2007 жылы 10 шілдеде "Реал Мадридке" ауысты. Реал Мадрид сатысында 2009 жылдың 12 желтоқсанында Валенсия клубына қарсы ойында Пепе тізесін жарақаттап, айға ойыннан шығады.. 2010 жылдың 30 мамырында Португалия ұлттық футбол құрамының медициналық штабы, Пепе жарақатынан толығымен жазылып, 2010 жылғы футболдан Әлем чемпионатының финалды этапында ойнауға даяр деп жариялады. 2011 жылдың 12 шілдесінде Реал Мадрид футбол клубымен келісім шартын 2016 жылға дейін жалғастырады.. 2017 жылы шілдеде "Бешикташқа" ауысты. 2019 жылы қаңтарда "Портуға" қайта оралды. === Ұлттық құрама === 2007 жылы күзде Финляндияға қарсы ЕУРО-2008 іріктеуінде Португалия құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 2008, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатыа, 2010, 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына қатысты. 2017 жылы Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері атанды. == Жетістіктері == Порту Португалия чемпионы (3): 2005/06, 2006/07, 2019/20 Португалия кубогы (2): 2005/06, 2019/20 Португалия суперкубогы: 2006 Құрлықаралық кубок: 2004 Реал Мадрид Испания чемпионы (3): 2007/08, 2011/12, 2016/17 Испания кубогы (2): 2010/11, 2013/14 Испания суперкубогы (2): 2008, 2012 Чемпиондар лигасы (3): 2013/14, 2015/16, 2016/17 УЕФА суперкубогы (2): 2014, 2016 Клубтар әлем чемпионаты (2): 2014, 2016 Португалия Еуропа чемпионы: 2016 УЕФА ұлттар лигасы: 2018/19 Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012 Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2017 == Дереккөздер == футболшылары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Маритиму ФК ойыншылары Санат:Бешикташ ФК ойыншылары 
'''C++''' (дауысталуы "си плас плас") 1983 жылы Bell Labs зертханасында Бьёрн Страустрап дамытқан бағдарламалау тілі. 2019 жылға қарай әлемдегі таралуы бойынша үшінші бағдарламалау тілі болып келеді. C++ өзінің ұзақ тарихында көптеген өзгерістерден өтіп, бүгінгі күнге өте жылдам, көптеген кітапханаларға ие тілге айналды. C++ жоғарғы және төменгі деңгейдегі программалау тілдерінің қасиеттеріне ие. == Тарихы == С++ тiлi BCPL және тiлдердiң негiзiнде құралған және тiлiнен дамыған. BCPL тiлi компилятордан жазуға және операциялық жүйенi бағдарламамен қамтамасыз етуге арналған. Бұл тiлдi 1967 жылы Мартин Ричард ойлап тапқан. Кен Томпсон тiлiнiң көптеген мүмкiндiктерiн BCPL дубликатында және тiлiн UNIX операциялық жүйелерiнiң алғашқы версияларын құру үшiн 1970 жылы Bell Laboratories-те DEC PDP-7 компьютерiнде қолданылды. BCPL және тiлдерi қолдануға тиiмсiз болды. Онда мәлiметтiң әрбiр элементi жадыда бiр сөздiң орнын алады және мәлiмет элементтерiн өңдеуде ауыртпалығын тигiздi. тiлi тiлiнiң негiзiнде дамыды. тiлiн Bell Laboratories-те 1972 жылы Деннис Ритчи DEC PDP-11 компьютерiнде жасады. BCPL және тiлдерiнiң көптеген маңызды концепцияларын және мәлiмет типтерiн және басқа да қасиеттерiн қолданды. тiлi UNIX операциялық жүйесiн өңдеудегi тiл ретiнде кеңiнен танымал болды. Қазiргi таңда барлық операциялық жүйелер және С++ тiлдерiнде жазылған. Соңғы он жылдықта тiлi көптеген компьютерлерде қолайлы болды. С++ тiлiнiң кеңейтiлген түрi. Оны 1980 жылдың басында Бъерн Строустроп Bell өңдеп шығарған. С++ тiлi тiлiнiң бiрқатар қасиеттерiн реттеудi қамтамасыз етедi және ең маңыздысы бағдарламалық мүмкiндiгiн қамтамасыз етедi. Бұл бағдарламамен әлемiндегi революциялық идея болып табылады. Басқада бағдарламалық тiлдер көптеген қажеттi эффект бере алмағандықтан, С++ алғашқыда ең жоғарғы деңгейдегi нақтылы оқиғалар үлгiлерiн өңдеу мақсаты үшiн құрылған тiл болды. С++ тiлiн құруда тiлiнiң сәйкестiгiн сақтап қалуға ерекше көңiл бөлiндi. С++ тiлiнiң көмегiмен кең көлемдi бағдарламалық проектiлер құруға болады. С++ тiлiнiң арқасында берiлген мәлiметтер типтерiне бақылауды күшейтуге және көптеген қосымша эффектiлердi жеңе алатын болдық. С++ тiлiнiң ең маңызды табысы бағдарламалау болып табылады. С++-тiң барлық жеңiлдiктерiн пайдалану үшiн негiзгi объектiлердi және олармен байланысқан операцияларды анықтап алу керек. == С++ тілінің ерекшеліктері == === Көлемінің шағындығы === С++ тілінің синтаксистік ережелері басқа тілдерге қарағанда аз,оның компиляторын 256 Кб жады көлемі арқылы-ақ жазып шығуға болады.Мұндағы операциялық комбинациясы жетерлік, бірақ қордағы түйінді сөздер саны да көп емес, Дэннис Ритчи жасаған алғашқы С++ тілінде тек 27 түйінді сөз болды,кейіннен ANSI стандартында тағы бірнеше сөз қосылды. === Тілдің командалар жиыны === Microsoft С/С++ нұсқасында тағы 19 командалар мен түйінді сөздер қосылды,соның нәтижесінде олар 66 болды. Командалар жыл сайын жанартулармен қосылуда. Басқа программалау тілдердегі функциялар С++ тілінде операторлары да кездеспейді, оның есесіне кітапханалық әр түрлі функциялар саны жеткілікті. === Жылдам істейтіндігі === С++ компиляторлары жасаған программа кодтары шағын,әрі жылдам істейді,оның үстіне тілдің аппараттық құралдарға жақындығы ассемблер тіліменен қатар жылдамдықпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. === Типтері де күрделі емес === Паскальға типтендіру мұнда төменгі деңгейде ,ол типтерді бір-біріне жеңіл қасиет тілінен бір жерінде айнымалы символдық болса,ал басқа жерде оны символдың ASCI –коды (одан 32-ні алып) ретінде қарастыруға болады. === Құрылымды тіл болғандығы === С++ тілінде қазіргі тілдерде болатын барлық басқару операторлары бар. 1971 жылдың өзінде-ақ жаңа ғана жасалған С++ тілі алғашқы құрылымдық программалау тілі ретінде танылған еді.Мұнда;for цикл операторы, if және if-else конструкциясы, таңдау операторы (switch) және while циклы да бар. === Модульдік программалауды сүйемелдеуі === С++ тілінде жеке компиляциялау мен біріктіруден құралатын модульдік программалау концепциясы тек программаның өзгертілген бөліктерін жеке компиляциялау мүмкіндігі бар. === Екілік разрядтағы өңдеуі === Жүйелік программалауда екілік разрядтарды өңдеу ісі жиі UNIX операциялық системасымен тығыз байланыста пайда болған С++ тілінің екілік сандармен жұмыс істеу мүмкіндіктері өте зор. Нұсқаушы айнымалылар Операциялық жүйе тіліне қойылатын тағы бір талап ол жады аймақтарын адрестеу мүмкіндігінің болуы. Мұндй мүмкіндік программа орындалуын жылдамдатады. С++ тілінде мұндай істі нұсқаушылар (указатели) атқарады және олармен арифметикалық амалдарды орындауға болады. === Құрылымы икемді тіл === С++ тіліндегі барлық массивтер бір өлшемді. Көп өлшемді массивтер осы бір өлшемді массивтерден құрылады. Массивтер мен құрылымдар (жазбалар) бір бірімен керекті түрде байланысып, мәліметтер базасын құрайды. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == тілдері Санат:1983 жылы пайда болғандар Санат:C++ 
'''«Қазақстан» орталық концерт залы''' алдыңғы қатарлы жабдықталған, әлемдік және отандық концерттерді, салтанатты іс-шаралар мен ресми кездесулерді, көрмелер мен өткізуге арналған ірі кешен. Концерттік залды 2009 жылғы 16 желтоқсанда Елбасы Н.Ә.Назарбаев салтанатты түрде ашты. Бірегей, теңдесі жоқ кешенді құру идеясын Мемлекет басшысы ұсынған еді. Авторы әлемдегі белгілі жобалаушылардың бірі Манфреди Николетти болып табылатын «Қазақстан» Орталық концерт залының даңқы қазіргі күннің өзінде австралиядағы «Сидней» опера театрының атағымен бірдей. 2016 жылдан бастап «Қазақстан» орталық концерт залында еліміздің ең ірі концерттік ұйымы «Қазақконцерт» еңбек етуде. Осындай ерекше жоба ТМД мемлекеттерінің шеңберінде жоқ және бұл Қазақстан Республикасының маңызды архитектуралық құрылымдарының бірі болып табылады. == Сыртқы сілтемелер == == Тағы қараңыз == Астана қаласының бас жоспары Санат:Астана 
Java виртуалды машинасы (JVM) архитектурасы. Java Runtime Environment (JRE) Java API және JVMнен құралады. '''Java virtual machine''' ('''Джава виртуалды машинасы''', '''JVM''') Джава байткодта (Java bytecode) жұмыс істейтін виртуалды машина (virtual machine). Java бағдарламалық жасақтама платформасының кодын орындау компоненті. Sun Microsystems мәліметі бойынша әлемде 5.5 миллиард JVM-жұмыс істейді құралдар бар. ==Сілттемелер== Санат:Java (платформасы) Санат:Java (бағдарламалау тілі) 
Окума Сигэнобу Маркиз '''Окума Сигэнобу''' ''О:кума Сигэнобу''; 11 наурыз 1838, Сага 10 қаңтар 1922, Токио) Жапонияның мемлекеттік және саяси қайраткері, дипломат, қаржыгер, Мэйдзи және Тайсё кездерінің педагогы. Жапонияның 8-ші және 17-ші Васэда университетінің қалаушысы. Сигэнобу 1883 жылдың 11 наурызында, Сага қаласының, Хидзэн провинциясында (қазіргі Сага префектурасы) самурайдың жанұясында дүниеге келген. Хидзэн феодалдық кланының мектебінде танысты. Мэйдзиді жаңғыртқаннан кейін, 1867-1868 жылдары жаңа үкіметтің индустриялық және қаржы мекемелерінде биік лауазымдарға ие болды. 1873-1881 жылдары қаржы министрінің лауазымында болды, феодалдардың вассалдарға төлейтін жалақы төлемінің жүйесін қайта қарастырды. Келешекте Жапонияның ең ірі концерндердің біріне айналған, Мицубиси фирмасымен тығыз байланыста болған. 1882 жылы Сигэнобу Жапонияның алғашқы саяси партиялардың бірін конституциялық реформаларының (яп. 立憲改進党 Риккэн Кайсинто) партиясын құрды. Сол 1882 жылда, ол арнаулы Токио мектебін (яп. 東京専門学校 Сэммон гакко Токио), 1902 жылы университетке айналған Васэда, қазіргі Жапонияның ең ірі және абырой жеке бірін негіздеді. Санат:Жапония мемлекет қайраткерлері Санат:1838 жылы туғандар Санат:1922 жылы қайтыс болғандар Санат:Жапония Санат:Жапония сыртқы істер министрлері 
'''Джек Уилшир''' (; 1992 жылы қаңтарда туған, Стивенидж, Англия) ағылшын футболшысы, жартылай қорғаушысы. Лондондық "Арсенал" клубында өнер есте қалды. == Алғашқы жылдары == Джек Эндрю Уилшир мансабын «Арсенал» академиясында бастайды. Ол жылдамдығымен, техникасымен, жақсы тепкісімен және пас беру қабілеттерімен ерекшеленген. Мүмкін оның бапкері Арсен Венгер болмаса, Уилшир мұндай денгейде ойнамаушы еді. Жастар командасының бір ойынында Венгер жартылай қорғаушының керемет ойынын байқап қалады. Көп ұзамай Арсенал бас бапкері жасөспірімді негізгі құрамаға ауыстыру керек екенін түсінеді. == Клубтық мансабы == === Арсенал === 2008/09 маусымының алдында Арсенал мәлімдемесінде 16 жастағы жартылай қорғаушы пайда болды. Оның дебюті 13 қыркүйекте Блэкбернге қарсы ойында өтті, Уилшир алаңға қосалқы саптан 84 минутта шықты. Сол кезде футболшыға тек 16 жас, 256 күн болды. Уилшир АПЛ-дағы Арсеналдың ең жас ойыншысы болды, ол Сеск Фабрегастың рекордын бұзды. Джек Уилшир 2009 жылы «Арсенал» құрамында 23 қыркүйекте Уилшир Арсенал үшін бірінші голын соғады, бұл Лига Кубогындағы «Шеффилд Юнайтед» клубына қарсы ойында болады. Бірақ бұл ойын Джек Уилшир үшін жалғаз ойыны болды. Сол уақытта ол өзін Лига Кубогында жақсы жағынан көрсете алды, Арсенал «Шеффилд Юнайтед» (6:0) және «Уиганға» (3:0) қарсы ойындарды қомақты жеңістерге жетті. "Латикстерге" қарсы ойында Джек "матч ойыншысы" атағына ие болды. Ал Венгер Джек келешекте Сеск Фабрегасқа жақсы серік бола алады деп айтты. Кейін Уилширге Чемпиондар Лигасында ойнауға кішкене мүмкіндік беріледі, ол Динамо Киев және Порту футбол клубтарына қарсы ойындарда алаңға қосалқы саптан шығып тұрды. Сурет:Jack Бромвич Альбион клубына қарсы ойынының алдында. Уилшир жаттығып жатыр 2009 жылдың қаңтарында Уилшир "Арсеналмен" бірінші кәсіпкерлік келісім шартына қол қояды. Сол кезде негізгі құрамада ойынын тоқтатып, көбінесе екінші құрама немесе жастар командасы сатысында ойнайды. Соңғысымен Уилшир жастар Англия Кубогын ұтып алады, ол екі финалда Ливерпульге қарсы керемет ойын көрсетеді. Аты аңызға айналған Арсенал ойыншысы Лайам Брейди Джекті, "ерекше таланты" бар деп сипаттайды, және бірнеше уақыттан кейін жас ойыншы негізгі құрамда ойнайды деген болжам жасайды. Маусым аралық дайындық кезінде Уилшир тағы да өзі туралы айтқыза бастайды. "Эмират Кубогы" екі ойынында, Джек "матч ойыншысы" аталды. 2009/2010 маусымының бірінші маусымында Уилширдің бірінші команда үшін ойнайтын мүмкіндігі болған жоқ. Сондықтан 2010 жылдың 29 қаңтарында Арсен Венгер жас футболшының көбірек ойын практикасы болсын деп, оны жалгерлікке беру туралы шешім қабылдайды. === Болтон Уондерерс=== "Болтон" үшін 2010 жылдың ақпанында Манчестер Сити клубына қарсы ойында дебютін жасайды. Болтон ол ойында 0-2 есебімен жеңіледі. Шолушылар және жанкүйерлер Джек ойынын жақсы бағалайды. Болтон бас бапкері Оуэн Койл Джек туралы жарқын, ақылды, керемет келешігі бар ойыншы деп атап, мақтайды. 2010 жылдың наурызын бірінші голын соғады. Бұл «Вест Хэм Юнайтед» клубына қарсы ойында болады. Джек кішкентай кезінде осы клубтың жанкүйері болған. === Арсеналға оралуы === Сурет:Джек Уилшир КПР клубына қарсы Жалгерлікте болған уақыт Уилширге жақсы әсер етеді. 2010 жылдың жазында Англия Ұлттық құрамасына бірінші рет шақыртылады. Одан басқа Абу Диаби және Аарон Рэмзи жарақаттарынан кейін, негізгі құрамада ойнау мүмкіндігі келеді. Уилшир өз мүмкіндігімен қолданады, бірақ ол алаңда екінші тіреуіш жартылай қорғаушы позициясында ойнайды. Қыркүйекте Арсенал жанкүйерлері оны айдың үздік ойыншысы деп атайды. Кейін Арсенал үшін Чемпиондар Лигасында (19 қазанда "Донецк Шахтер" клубына қарсы ойында) және Англия чемпионатында бірінші голын соғады (27 қарашада "Астон Виллаға" қарсы ойында). 2010 жылдың қаңтарында Уилшир жаңа көп мерзімдік келісім шартқа қол қояды. 2010 жылдың күзінде Уилшир Еуропаның үздік жас футболшысы номинациясында екінші орын алады, ал маусым соңында Англия үздік жас футболшысы аталады. Тобық жарақаттары үшін келесі маусымда мүлдем ойнамайды. Бірінші жарақатын жаздың басында Англия құрамасының достық ойыны кезінде алады. Қыста толық жаттығуларға оралғанда, Джек сол он тобығын қайтадан жарақаттап алады, сол үшін маусымның қалған ойындарын өткізіп алады. Осы жарақаты үшін 2012 жылғы футболдан Еуропа чемпионатына қатыса алмайды. Мамырдың сонында тізесіне операция жасайды. Болжам бойынша ол 2-3 өткізу керек болатын, бірақ операция жасаған мамандар ол келесі маусымның басына даяр болады деп сенімді болған. Бірақ оның оралуымен асығыс керек жоө деген шешім қабылданады. Толық жаттығуларға Джек 20 қыркүйекте кіріседі, ал қазанда Арсенал резервті құрамасы үшін 63 минут ойнайды. Резервті құрам үшін бірнеше ойындар кейін, Уилшир көптеген уақыттан кейін Арсенал құрамында ресми ойынға шығады. Джек «Куинз Парк Рейнджерс» клубына қарсы ойында негізгі құрамға кіріп, 67 минут ойнайды. == Дереккөздер == == Сілтемелер == «Арсенал» ФК ресми сайтындағы ойыншы профилі Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары Санат:Борнмут ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Орхус ФК ойыншылары 
Экономикалық Жоспар жалпы экономикалық жүйенің, ел шаруашылығының, аймақтардың, салалардың, компаниялардың болашақтағы межелі жай-күйінің үлгісі. Жоспар жалпы жүйенің жоспарлы кезеңдегі жай-күйін сипаттайтын көрсеткіштерді қамтиды, алға қойылған мақсаттарға және сол үшін қажетті ресурстарға қол жеткізу тәсілдерін белгілейді. Жоспарлар перспектив. (10 15 жыл мерзімге арналған ұзақ мерзімді); ағымдағы (бір жылға дейінгі кезеңге арналған қысқа мерзімді) жоспарларға бөлінеді. Сондай-ақ директив. (қатаң түрде орындалуға тиісті) және индикативтік (болжауларға жақын ұсынылмалы) жоспарларға бөлінеді.1 Әлеуметтік жоспарлау халықтың тұрмыс жағдайына тікелей қатысты үдерістерді реттеу. Экономикалық қызметтің әлеуметтік қырларын дамыту мақсатын айқындайды. Әлеуметтік жоспарлау нысаны әлеуметтік қатынастар, қоғамның әлеуметтік құрылымының оңтайлы жұмыс істеуі мен дамуын қамтамасыз етуді талдап жасау, оның экономикалық және әлеуметтік дамуы үдерістерін Әлеуметтік жоспарлауда тұрмыс деңгейі мен оның көрсеткіштері: халықтың нақты табысының сипаттамалары; тұтынудың деңгейі мен өсу көрсеткіштері; материалдық игіліктер мен қызмет көрсетудің аса маңызды түрлерімен халықтың қамтамасыз етілуі; әлеуметтік даму саласындағы талдамалар еңбек жағдайының жақсартылуы, қызметкерлердің біліктілігін арттыру, халықтың жалпы білімі мен мәдени деңгейін жоғарылату, тұрғын үй, медициналық қызмет көрсету жағдайын жақсарту, т.б. қамтылады.12 
'''Әбу Абдуррахман Мұхаммед Насыруддин ибн әл-Хадж Нух ибн Нәджәти ибн Адам әл-Албани әл-Арнаути''' () (1914 1999) мұсылман әлеміне танымал хадис ілімінің зерттеушісі; хадистерді зерттеу және басқа да шариғат ғылымдарына арналған көптеген еңбектің авторы. == Жастық шағы және білім ізденуі == Насыруддин әл-Албани Албания мемлекетінің ескі астанасы Шкодерде діни отбасыда дүниеге келген. Оның әкесі Стамбұл қаласында шариғи білім алып, ханафи мәзһабының ғұламаларының қатарында болған. Билікке секуляризмді жақтаған Ахмед Зогудың келуіне байланысты, дін амандығын сақтау үшін оның әкесі жанұясымен бірге Дамаскқа қоныс аударуға мәжбүр болады. Бастапқы білімді мектепте алып, оқуды әксінің қарамағында жалғастырады. Тәджуид (Құран оқу әдістемесі), араб тілінің грамматикасы мен морфологиясын, ханафи мазһабының фиқһын уйреніп, Хафс 'ан Асым риуаяты бойынша Құранды толығымен жаттап, әкесіне тапсырады. Сонымен қатар шейх Сағид әл-Бурһаниден ханафи мәзһабының фиқһынан "Марақи әл-Фаләх" кітабін өтіп, араб тілі мен шешендік (''баләға'') туралы кітаптарын оқиды. Мұхаммед Баһджат әл-Байтар мен Иззуддин әт-Танухидың сабақтарына қатысады. Әкесінен сағат жөндеу кәсібін уйренеді де, шеберлігімен танымал болып, осы істі табыс көзі қылады. == Хадис ілімін уйренуі == Әкесінің хадис ғылымдарын зертеуге қарсылғына қарамастан, Мұхаммед Рашид Ризаның әл-Манар газетінде жариялаған әл-Ғазалидің "Ихйа улум әд-дин" кітабының хадистерін зерттеуге арналған мақалаларынан әсерленіп, шариғаттың осы саласына көңіл бөле бастайды. Оның осы тақырыптағы алғашқы еңбектерінің бірі хафиз әл-Ирақидың 5000 астам хадисен тұратын «Әл-муғни ан хамли әл-асфар фи тахриджи ма филь-ихйа әл-ахбар» кітабын тексеру мен ескертулер жазу болды. Осы сәттен бастап хадис ғылымын зерртеу әл-Альбанидің басты еңбегіне айналады. Асқан зеректілігі мен есте сақтау қабілетін байқаған Халеб қаласының ғалымы шейх Мұхаммед Рағиб әт-Таббах оған өзінің «Әл-ануар әл-джалийа фи мухтасар әл-асбат әл-халәбийа» кітабындағы хадистерді риуаят етуге рұқсат (иджаза) береді. Шейх әл-Альбанидің хадис ғылымына берілгені соншалықты, Заһирия кітапханасының басқарушылары оған жеке бөлме арнап, кітапхананың кілтін береді. == Сабақ бере бастауы == Шейх әл-Альбани жетісіне екі рет студенттер мен университет ұстаздарына сабақ бере бастайды. Ол дәріс берген кітаптардың тізімі: *Абдуррахман ибн Хасанның "Фәтх әл-Мәджид" кітабы ("Китәб әт-таухид" кітабының түсініктемесі) *Сиддиқ Хасан Ханның "Рауда ән-надийа" кітабы (әш-Шәуканидің "Дурар әл-бәһийа" кітабының түсініктемесі) *Абдул-Уәһһаб Халләфтың "Усуль фиқһ" кітабы *Ахмад Шәкирдің "Бәис әл-хасис" кітабы (Ибн Кәсирдің "Мухтасар ильм әл-хадис" кітабының түсініктемесі) *Мұхаммед Асадтың "Минһадж аль-Ислам филь-хикам" кітабы *Сәийд Сабиқтың "Фиқһ әс-сунна" кітабы Сонымен қатар шейх әл-Альбани Сирияның, одан кейін Иорданияның көптеген аудандарын аралап, сабақ беретін болды. Мысыр, Қатар, БАӘ, Кувейт, Испания және Англия мемлекеттеріне білім тарату мақсатында сапар шекті. Һижри жыл санағымен 1381-1383 жж. Сауд Арабиясының Медине қаласындағы Ислам университетінде сабақ беріп, ол жақтағы хадис ғылымының деңгейін біршама көтеріп кетеді. == Мансабтары мен атақтары == *1955 ж. Дамаск Университетінің Шариғат факультеті Ислам фиқһы бойынша энциклопедия шығаруға дайндалып, шейх әл-Альбаниге сауда-саттық мәселесіндегі хадистерді тексеруге тапсырады. Содан кейін ол Сүннет туралы кітап шығару және ондағы хадистерді тексеру мен айналысатын Хадис комитетінің мүшесі болып тағайындалады. *Шейх әл-Альбанидің Исламға мол пайда әкелген қызметін мойындау ретінде, ол Медине қаласының Ислам Университетінің профессоры атанады. *Шейх әл-Альбани Үндістанның Бенарес қаласының университетіне хадис бойынша ұстаздық етуге шақырылады. *Һиджри 1388 ж. шейх әл-Альбаниді Сауд Арабиясының білім министрі шейх Хасан ибн Абдуллаһ Әли-Шейх Мекке университетіне білім беруге шақырады. *Һиджри 1395-1398 жж. Медине Ислам университетінің Үлкен мәжілісіне мүше болады. *"Ғылыми ізденіс және пәтуа беру" басқармасының төрағасы шейх Абдуль-Азиз ибн Баз шейх әл-Альбаниді Мысыр, Мағриб елдерінде және Ұлыбитанияда таухидке, Құран мен Сүннетті ұстануға және шынайы Ислам жолына шақыруға тағайындайды. *1999 ж. ғылыми еңбектері үшін патша Фейсал атындағы Ислам зерттеулеріне арналған бүкіләлемдік марапат беріледі. == Дүниеден озуы == Денсаулығы күрт жамандап, 1999 ж. қазан айының 2-ші жұлдызында, шейх Насыруддин әл-Альбани құптан намазынан кейін 87 жасқа жетіп, Иорданияның астанасы Амман қаласында жан тапсырады. Алдын ала жазған өсиетінде ол өзін Сүннетке сәйкес тез арада жерлеуін тапсырады. Оның жаназасына мыңнан астам адам қатысты. == Шәкірттері == Насыруддин әл-Альбанидің көптеген шәкірттері болды. Олардың ең танымалдары: *Омар Сүлеймен әл-Ашқар *Мұхаммед Ид әл-Аббаси *Муқбиль ибн Һади *Мұхаммед Джамил Зину *Әли Хасан әл-Халәби *Сәлим әл-Һиләли *Мәшһүр ибн Хасан Әли Сәлман *Рабиғ ибн Һади әл-Мадхали == Ғылыми еңбектері мен кітаптары == Шейх әл-Альбани өзінен кейін 300-ден астам хадис пен оның ғылымдарына, дұрыс Ислами сенім мен тура жол мәселелеріне арналған еңбек қалдырды. *Сильсиля әл-ахадис ас-сахиха (Сахих хадистер жинағы *Сильсиля әл-ахадис ад-даифа (Әлсіз хадистер жинағы *Ируа уәл-ғалил фи тахридж ахадис манар әс-сабил () *Тамам әл-минна фи-ттағлиқ алә фиқһ әс-сунна () *Мухтасар әл-улу лиль-Әлий әл-Ғаффар (Хафиз әз-Заһаби кітабының қысқатрылып, тексерілген нұсқасы) *Сыфат салят ән-нәбий (Пайғамбар (ғалейһиссәләм) намазының сипаты *Имам Әбу Дәудтің "Сунан" кітабындағы әлсіз (даиф) және сенімді (сахих) хадистерді анықтап, Даиф Сунан Әбу Дәуд және Сахих Сунан Әбу Дәуд атты жинақтар жазды *Имам әл-Бұхаридің "Әдаб әл-Муфрад" кітабындағы әлсіз (даиф) және сенімді (сахих) хадистерді анықтап, Даиф Әдаб әл-Муфрад және Сахих Әдаб әл-Муфрад атты жинақтар жазды Әртүрлі кітаптар, мақалалар мен ғылыми зерттеулер мен қатар, көптеген кітаптар мен хадистердің пәтуалары жазылып, шейхтің ізбасарларына ғалымның мол мұрасына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Силсилә һуда уән-нур шейх әл-Альбанидің 901 таспадан тұратын "Тура жол мен нұр" сабақтар тізбегі Фатауа Джидда Сауд Арабиясының Джидда қаласындағы пәтуалары Мәфһум әс-сәләфийа "Сәләфияның мағынасы" сабақтары Дурар фи мусталәх әһл әл-асар Терминология (мусталәх) туралы сабақтары == Ол туралы мұсылман ғалымдарының сөздері == *Шейх Мұхаммед әл-Усәймин ол туралы былай деген: Шейх әл-Альбани әһлі-Сүннет адамы, Сүннетті қорғаушы, хадис ғылымның имамы, және біздің заманымызда онымен теңдесетін адамды білмейміз. Алайда, кейбір адамдардың жүрегіне, олар адамның қабілеттерін көрген кезінде, өшпенділік ұялап, олар, кезінде аз да, көп те мөлшерде садақа беретін мүминдерді тәлкек қылған екіжүзділер сияқты, ол туралы жаман сөздер тарата бастады. Бұл адамды біз оның кітаптары арқылы білеміз, және мен оны ол өткізген мәжілістерден білемін. Ол дұрыс жолмен (мәнһадж) жүруші, ақидасы бойынша сәләфи. *Шейх Ибн Баз ол туралы: Мен қазіргі кезде аспан астында әл-Әлбәниден көбірек білетін адамды білмеймін! *Шейх Салих Әли Шейх ол қайтыс болғанда: Атақты ғалым Мухаммад Насыруддин әл-Альбанидің қазасы қайғы болып табылатынына еш күмән жоқ, өйткені ол Аллаһ Тағала ол арқылы бұл дінді қорғайтын және Сүннетті тарататын Ислам үмметінің қатарынан болған ғалым, мухаддистердің мухаддисі еді! == Дереккөздер == == Әдебиет == Ресми сайтындағы өмірбаяны «Кәукаба мин аиммат әл-һуда» кітабы. сайтындағы шейх әл-Альбанидің өмірбаяны Islamic.kz сайтындағы шейхтің өмірбаяны == Сыртқы сілтемелер == Ғалымдардың әл-Альбани туралы сөзі ToIslam.ws сайтындағы мақала == Тағы қараңыз == *Ибн Таймийа *Мұхаммед әл-Усәймин *Ибн Баз Санат:Ислам тұлғалары Санат:Сәләфилер 
'''Намыс дода''' халықаралық телешоу. Бұл қызықты бағдарламаның идеясы Францияның бұрынғы Президенті Шарль де Голлге тиесілі. Ол осы ойындар арқылы халықтар достастығы мен ел бірлігін нығайтуды көздеген. Адамның күш-жігері мен психологиялық мүмкіндіктері сыналатын байқау мен ойын-сауық көріністері өзара үйлесім тапқан, барлық отбасы мүшелеріне арналған шоу қарапайым да, жеңіл, әзіл-оспаққа толы байқаулардың көмегімен жүзеге асады. «Қазақстан» ұлттық телеарнасында көрсетіледі. Қазақстан командасы осымен екінші рет қатысуда. == Дереккөздер == Санат:Ресей телехабарлары Санат:Украина телехабарлары Санат:Франция телехабарлары Санат:ВИD телекомпаниясы телехабарлары Санат:Бірінші арна телехабарлары Санат:Қызыл шаршы компаниялар тобы телехабарлары телехабарлар Санат:2005 жылы жіберілген телехабарлар Санат:2014 жылы жабылған телехабарлар 
'''Ақшоңғал Оба''' () Үбі өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жерімен ағатын өзен. Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 590 км2. == Бастауы == Алтайдағы Қорған жотасының батыс беткейінен басталады. == Гидрологиясы == Жоғарғы ағысында жағасы тік жарлы, төменгі ағысында арнасы жайылып, ағысы баяулайды. Қар, жауын, жер асты суларымен толығады. Су деңгейі көктемде көтеріледі. Егін, мал суаруға пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Глубокое ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''Альваро Арбелоа Кока''' (; 17 қаңтар 1983 жылы, Саламанка) испандық футболшы, қорғаушы. == Карьерасы == === Клубтық === Альваро мадридтік Реалмен өте жас кезінде сатып алынып, клубтың жастық командасында ойнай бастайды, команданы сол кезде Рафаэль Бенитес жаттықтырған. Уақыт өте келе резервті құрамаға ойнай бастайды, негізгі құрама сатысында рет ойынға шығады, бірақ ол жерде тұрақтана алмайды. 2006 жылдың 24 шілдесінде Депортиво Ла-Коруньяға көшеді, бұл трансферді көбірек ойын уақытын алу үшін болған деп себеп келтіреді. Тез уақыт ішінде Ливерпуль клубының назарына түседі және 2007 жылдың 31 қаңтарында ағылшын клубына өтеді. Келісім шарт суммасы 2,5 миллион фунт стерлинг құрады, ақшаның жартысын Реал Мадрид алды. Оның Ливерпульдегі дебюті 10 ақпанда Ньюкасл Юнайтед клубына қарсы ойында өтті, мерсисайдтық клуб ол ойында жеңіліс тапты. Альваро бұл ойында Жермейн Пеннант орнына шықты. Бұған қарамастан оның толық дебютін Барселонаға қарсы Чемпиондар Лигасының 1/8 финалында өткен матч десе де болады. Арбелоа бұл ойынға негізгі құрамында сол жақ қорғаушы позициясында шығады. Оның негізгі мақсаты Лионель Мессиге қарсы жақсы қорғану болды. Барселона бірінші гол соққанымен (кірген доп Арбелоаның да қатесі) Ливерпуль екі гол соғып жеңіске жетеді. 2007 жылдың сәуірінде Арбелоа Ливерпуль үшін бірінші голын соғады (Рединг футбол клубы қақпасына), солай ол 14 жарым жыл ішінде Ливерпуль сатысында номерлі футболка киіп, ресми матчта гол соққан бірінші ойыншы болды, және осы уақыт ішінде Ағылшын осындай номермен гол соққан ойыншы болды. 1992 жылдың 16 желтоқсанында Майк Марш Лигу Кубогының Төртінші раундының қайта ойналған матчінде Кристал Пэлас футбол клубы қақпасына гол соғады, ал екі жеті бұрын Премьер-Лигада (1992 жылдың 28 қазанында) сол клубқа гол соққан. 2007/2008 Ағылшын маусымының алдында Арбелоа «2» номерді «17» номерге ауыстырады, ол номер командадан Крэйг Беллами кеткеннен кейін босайды. 2008 жылдың 27 наурызында Арбелоа Испания ұлттық құрама сатысында дебютін жасайды. Италия ұлттық құрамасына қарсы өткен достық ойынының 73 минутында Серхио Рамосты алмастырады. Ойын 1-0 есебімен бітіп, испандықтар ұтады. 2008 жылдың мамырында Альваро Австрия және Швейцарияда өткен Еуропа Чемпионатына шақыру алады, Испания құрамасы бұл турнирде жеңімпаз атанады. === Ұлттық құрама === '''Қатысқан турнирлері''' Футболдан Еуропа чемпионаты 2008 Конфедерациялар кубогы 2009 Футболдан әлем чемпионаты 2010 Футболдан Еуропа чемпионаты 2012 Конфедерациялар кубогы: 2013 == Жетістіктері == Еуропа чемпионы: 2008, 2012 Чемпиондар Лигасы: 2013/14, 2015/16 Әлем чемпионы: 2010 2010-2011 маусымдағы Испания Кубогы Иегері 2011/12 Футбодан Испания Чемпионаты жеңімпазы 2012|2012 Испания Суперкубогы иегері == Сілтемелер== RealMadrid.com ресми сайтындағы ойыншы профилі LiverpoolFC.tv сайтындағы ойыншы профилі LFCHistory.net сайтындағы ойыншы профилі LiverpoolFC.ru сайтындағы ойыншы профилі Liverbird.ru сайтындағы ойыншы профилі Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары 
'''Қазақстанның ашық кітапханасы''' Ұлттық аударма бюросы қоғамдық қорының ағартушылық бағыттағы онлайн жобасы. Кітапхана қазақ әдебиеті мен қазақстандық ғалымдардың, өнер мен сан-саладағы шығармашылық жәдігерлерді авторлық құқықтарды сақтай отырып бір жерге жинақтап, насихаттауды мақсат етеді. Кітапхана Creative Commons лицензияларының негізінде қызмет ете бастаған Қазақстандағы тұңғыш интернет-ресурс Күн сайын сайтқа 2000-ға жуық адам кіреді. Кітапхана қорында 6000 мыңнан астам шығарма, 200-ден аса автор, 200-ге жуық аудиокітаптар мен жинақталған. == Тарихы == kitap.kz 2012-2020 2012 жылдың 17 қыркүйек күні WikiBilim қоғамдық қоры "Интернеттегі қазақтілді мазмұнды дамыту және насихаттау" атты семинар тренингісін өткізу барысында Қазақстанның ашық кітапханасы жобасын таныстырды. Жобаға қатысу авторлар үшін де, оқырмандар үшін де тегін. «Қазақстанның ашық кітапханасында» жинақталған материалдардың негізін «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясында жарық көрген туындылар құрайды. «Қазақстанның ашық кітапханасына» елімізге, қала берді әлемге танымал өмірден өткен тұлғаларымыздың қоғамдық игілік санатына енген шығармаларымен қатар қазіргі да шығармалары Creative Commons еркін лицензиялары негізінде авторлық құқықтары сақталып енгізілуде.. «Қазақстанның ашық кітапханасы» тек қазақ әдебиеті шығармаларымен ғана шектелмек емес, осы кезеңге дейін қазақ тіліне аударылған шетел әдебиетінің де көрнекті шығармаларын қамтыған және ғылыми-зерттеу, танымдық, публицистикалық материалдар да орналастырылу үстінде. Сондай-ақ «Қазақстанның ашық кітапханасы» қорын мектеп «Қазақ әдебиеті» пәнінде оқытылатын 175 автордың 1500-ден аса шығармасының толықтыруда. Бұл арқылы кез келген тұтынушы мектеп бағдарламасында қамтылған күні бүгінгі кезге дейінгі тұтас бір әдеби әлемге еніп, туындылардың аудионұсқасын тыңдауға мүмкіндік алады. == Мақсаты == Жобаның мақсаты халқымыздың асыл қазынасы саналған мұрағаттарды, көненің көзіндей болған өнер жауһарларын, ұлттығымызды паш етерліктей көпшілікке таныту, ертеңгі күні елдігімізге сын болдырмай, келешек ұрпаққа саф күйінде жеткізіп, өскелең ұрпақтың бойына дарытып, қазақ әлемімен етене жақын болуына дәнекер болу, екіншіден, ұлттығымызды әспеттеп, елдігіміздің айбынын асыра, қазақ руханиятын толықтыруға салмақты үлес қосып, қазақ шығармаларымен етене жақын танысқысы келетін кез келген адамды кез келген жерде аса көп қиындыққа кезіктірмей қажетті ақпаратпен қамтамасыз етіп, көпшіліктің сұранысын өз дәрежесінде қанағаттандыру. == Арнайы жобалар == Ашық кітапхана кітаптардың мәтін нұсқасын жинаумен қатар арнайы жобаларын да дамытады. Осындай жобалардың арасында кәсіби дикторлардың дауыстарынмен жазылатын аудиокітаптар, қазақ халқының дәстүрлі ән, күй, жыр жинақтарына арналған аудио жобасы, мектеп қабырғаларын оқу мақсатында қолдану үшін QR (quick response) технологиясын қолдану арқылы цифрлық кітапхана. === Аудиокітап === === Қазақ тілінің әмбебап сөздігі === === Қазақ тілінде 100 жаңа оқулық === '''«Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық»''' жобасы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2017 жылы 12 сәуірде «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған ''«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» ''атты мақаласына негізінде жүзеге асырыла бастады. Оқулықтардың электронды нұсқасы әзірленіп, Қазақстанның ашық университеті openU.kz платформасына жүктелді Жобаның мақсаты Қазақстан студент жастарының ғылымдар: тарих, саясаттану, әлеуметтану, философия, психология, мәдениеттану, дінтану, тіл білімі, экономика, менеджмент, кәсіпкерлік, инновация бойынша білім деңгейін арттыру. Оқулықтардың басым көпшілігі ағылшын тілінен аударылған, сондай-ақ француз және орыс тілдерінен де аудармалар бар. Оқулықтарды таңдауда республиканың жоғары оқу орындарынан келіп түскен 800-ден астам ұсыныс негізге алынды, ұсыныстарды Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі жанындағы комиссия қарастырды. Іріктеу критерийлері ретінде оқулықтың әлемнің 100 үздік университетінің оқу бағдарламасына енуі, оның кемінде үш рет басылуы, соңғысы кейінгі жылда басылуы, оқулықта әртүрлі интерактивті қосымшалардың және бейне дәрістердің, онлайн курстардың болуы талап етілді === QR кітапхана === 2017 жылы Астана қаласының аялдамаларында Қазақстан ашық кітапханасы жобасы аясында QR кітапхана іске қосылды. Жобаның мақсаты адамдар көп шоғырланған жерлерде, әсңресе мектеп қабырғаларында графикалық кітапхана форматында QR код технологиясын және смартфондарды қолдану арқылы кітапхана қорын ұсыну. Жобаның жалғасы ретінде халыққа қызмет көрсету орталықтарында, аэропорт пен теміржол вокзалдарының қабырғаларында да қолданылды === Қазақ әдебиетінің антологиясы === left 2020 жылы "Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет" жобасы аясында қазіргі қазақ әдебиетінің антологияларын БҰҰ-ның тіліне аударылды. Антологияға 60 автордың үздік шығармалары енді. Қазақ әдебиетінің антологиясы екі жинақтан тұрады: проза және поэзия. Әр жинаққа 30 автордың шығармасы енді. Әр авторға бір баспа табақ берілді Антология таралымы әр тілде 10 мың дана. Жалпы саны 120 мың жинақ 93 мемлекеттің 23 мыңнан астам ірі кітапханасына, оқу орындары мен ғылыми орталықтарға жеткізілді. Франция Президенті Эммануэль Макрон, Ұлыбритания білім министрі Гэвин Уильямсон алғыс хатын жолдады.. Қазақ әдебиеті жинақтарының ағылшын тіліндегі нұсқасын Кембридж университетінің баспасы, араб тіліндегі басылымын Мысырдың Ұлттық білім және мәдениет орталығы., испан тіліндегі жинақтарды Сервантес институты, орыс тіліндегі антологияларды М.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің баспа үйі қытай тіліндегі жинақтарды Бейжіңдегі ұлттар баспасы, француз тіліндегі басылымды Париждің мәдени бірлестігі дайындады. Аталған аудару, басып шығару, жұмыстарына 300-ге жуық маман жұмылдырды. === Абай шығармалары әлемнің 10 тілінде === Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойы (2020 жыл) аясында Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен ақын, ойшыл, ағартушы шығармалары әлемнің 10 тіліне аударылды. Абай шығармалары ағылшын, араб, қытай, испан, итальян, неміс, орыс, түрік, француз және жапон тілдеріне аударылды. Аудармаға ақынның 145 өлеңі, поэмасы мен 45 қара сөзі кірді. Әр тілдегі жинақтың таралымы мың данадан. Таралым осы тілдерде сөйлейтін жүзден аса елдің ірі кітапханалары мен әдеби және ғылыми орталықтарына жеткізіледі. Алғаш рет Абай шығармалары ағылшын, араб, түрік, қытай, неміс және жапон тілдеріне қазақ тілінен тікелей аударылды. Тек испан, итальян, француз тілдеріне әлі де орыс тілі арқылы жол салуға тура келді Аударма жұмысы ағылшын тіліне Кембридж университетінің баспасымен бірлесе атқарылды. Аударма жқмысына өнертанушы Әсия Бағдәулетқызы, тарихшы, әдебиеттанушы Зифа Әуезова, аудармашы, журналист Роза Құдабаева, Гүлзия Қамбарбаева, аудармашылар Миргүл Қали мен Гаухар Халық қатысты. Ақын өлеңдерінің көркем аудармасын жасау британ ақыны, профессор Шон О'Брайенға, ал қара сөздерін аудару профессор Джон Бернсайдқа тапсырылды Абай шығармаларын испан тілінде сөйлетуге Сервантес институты қолдау көрсетіп, жинақты дайындауға әдеби аудармаға маманданған «Visor» баспасы жауапты болды. Абай туындыларын аударумен Испанияның беделді аудармашысы Мария Санчес Пиуг, Гранада университетінің профессоры Энрике Торкемада, аудармашылар Михаил Чиликов пен Александра Шевелевалар атсалысты. Жинақты француз тіліне аудару, басып шығару және таратуды Галимар (Editions Gallimard) атты Францияның ең ірі баспа үйі орындайды. Итальян тіліндегі аударма жинақты Италия ірі баспаларының бірі Gruppo Mondadori дайындап таныстырады. Абайды араб әлеміне Араб мемлекеттері лигасының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ALECSO) баспа үйі дайындады. Ақын туындыларының жолма-жол аудармасын әзірлеуге Каир университетінің оқытушысы Рәбиға Төлебай, шығыстанушы Құрманғазы Садыбаев, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ шығыстану факультетінің деканы Палторе Иктияр атсалысты. Абай өлеңдерінің әдеби редакциясын Мысыр әдебиетшілер одағының өкілі, ақын Саурат Селлам, лингвистика және философия профессоры Халед Елсайед жүзеге асырды. Абай туындыларын қытай тілінде қытай қазақтарының арасынан шыққан жазушы, әдебиетші, қоғам қайраткері, ҚХР мемлекеттік сыйлығының иегері Ақпар Мәжит аударды. Жинақты неміс тіліне аудару және басып таратуға Alles Druckbar баспасы қатысты. Қазақ тілінен неміс тіліне тікелей аударма жасаған аудармашы Әлмағамбет Төреханов пен Таңсұлу Рахымбаева. Жинақтың әдеби редакциясын танымал неміс жазушысы, драматург Анна Цукерман үйлестірді. Бұл жоба аясында Абай жапон тіліне алғаш рет аударылып отыр. Ол үшін қазақ және жапон мамандарынан тұратын арнайы топ құрылды. Ақын шығармаларының көркем аудармасына Токио университетінің шет тілдер профессоры Сакай Хироки, қазақ әдебиетін зерттеуші Микия Нишимура, жапон-қазақ сөздігін құрастырушы, аудармашы Шигенобу Масуджималап қатысты. Жинақ Токиодағы Ханаденша (株式会社花伝社) баспасынан шықты. Абай мұрасын түрік тіліне аудару жұмысы Түрік әдебиеті қорының баспасына (Türk Edebiyati Vakfi) тапсырылды. Баспа үйі аударма жобасына Екрем Аян, Зафер Кибар секілді тәжірибелі аудармашылар мен Имдат Авшар, Бахтияр Аслан, Абдулвахаб Кара сынды беделді ғалымдарын қатысты. Орыс тіліндегі жинақтың құрастырушысы Бақытжан Қанапиянов. Десек те, ақынның бірқатар өлеңдері мен поэмалары, 45 қара сөзі орыс тіліне жаңадан аударылып қосылды. поэма мен бірқатар өлеңді мәскеулік ақын әрі аудармашы Михаил Синельников аударды. Ал Қара сөздердің орыс тіліндегі жаңа көркем аудармасын жасауға ресейлік жазушы әрі аудармашы Анатолий Ким қатысты. Жолма-жол аудармаға ақын, драматург Мадина Омарова, абайтанушы Гүлзия Қамбарбаева, редактор Әлия Нагорнюк қатысты. Абайдың орыс тіліндегі жаңа жинағын әзірлеу жұмысын үйлестіруге М.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің баспа үйі жауапты. Жинақтың барлық тілдегі форматы мен мұқабасы бірдей. Мұқаба суретінің авторы танымал суретші Дәурен Қастеев (Әбілхан Қастеевтің немересі) == Авторлармен жұмыс == == Аудармалар == InDriver. Арсен Тоский (2022) Sapiens: Адамзаттың қысқаша тарихы. Ювал Харари (2021) Homo Deus: Болашақтың қысқаша тарихы. Ювал Харари (2021) XXI ғасырға 21 сабақ. Ювал Харари (2021) Ориентализм. Эдуард Саид == Пікірлер == == Сыртқы сілтемелер == Қазақстанның ашық кітапханасы ресми сайты ikitap.kz AWARD.kz бәйгесінде Жобаның Facebook-тағы ресми парақшасы == Дереккөздер == Санат:Қазақстан кітапханалары 
'''Мұхаммед ибн Салих ибн Мұхаммед ибн Сүлеймен ибн Әбдуррахман әл-Усәймин әл-Уһәйби әт-Тәмими''' () 1929 жылы 29 мамыр күні Сауд Арабиясының ал-Қасым ауданындағы Унайза қаласында дүниеге келген XX-шы ғасырдың танымал мұсылман ғалымы. Кішкене кезінен зеректілігімен көзге түсіп, өз заманының көптеген ғалымдарынан білім алған. Шариғат ғылымдарын, оның ішінде фиқһ мәселелерін жетік білген. Оның арғы атасы Усман "Усәймин" деген атпен белгілі болғасын, шейхтің отбасын солай атай бастайды. Усәймин отбасы Муқбиль әулетінен, Муқбиль әулеті Захир аулетінен тараған. Захир әулеті өз кезегінде Мұхаммед ибн Әләуи ибн Уһәйбтен таралатын Уәһба әулетінің бір бөлігі. == Білім ізденуі == Қасиетті Құран Кәрімді шешесі жағынан атасы болған шейх Әбдуррахман ибн Сүлеймен әд-Дәмиғтан үйренеді. Сонымен қатар жазуды, әдебиет пен арифметиканы да оқиды. Құранды, фиқһ және басқа да пәндердің кітаптарын жаттайды. *Сол кездері атақты ғалым Әбдуррахман әс-Сағди өзінің таңдаулы шәкірттерін жаңадан бастаған студенттерге ұстаз етіп қоятын. Шейх әл-Усәймин солардың бірі болған шейх Әбд әл-Азиз әл-Мутаууиге шәкірт болып, таухид, фиқһ және араб тілі грамматикасын (наху) оқиды. Содан кейін оқуын әс-Сағдиде жалғастырып, одан тәпсір, фиқһ негіздерін, таухид, фараид (мұрагерлік құқық), хадис, грамматика және т.б. пәндерді үйренеді. Шейх әс-Сағди әл-Усәйминге өмірлік ұстаз болып, оған шариғи дәлел келтіру мен оқыту методикасын уйретіп, алдыңғы ғұмырына көп әсер етеді. *Шейх әл-Усәймин сол кезде Унайзада қазы болған Әбдуррахман ибн Әли ибн Әуданнан мұрагерлік құқығын оқып, Әбдурраззақ әл-Афифиден араб тілі грамматикасы мен шешендік өнерді уйренеді. *Жаңадан ашылған эр-Рияд қаласындағы шариғат институтына түсіп, онда екі жыл оқиды. Сол жақта Мұхаммед Әмин әш-Шинқити, Әбдуль-Азиз ибн Насыр ибн Рашид және Әбдуррахман әл-Африқи сияқты ғалымдардан білім алады. *Шейх Әбдуль-Азиз ибн Баздан әл-Бұхаридың "Сахих" кітабын, Ибн Таймийаның жолдауларын, хадис ғылымын уйренеді. *Имам Мұхаммед ибн Сауд атындағы университетті сырттай бітіріп, дипломын алады. == Мансаптары мен қызметтері == *Һиджри 1370 ж. бастап Унайза қаласының үлкен мешітінде сабақ бере бастайды. 1374 ж. Унайзадағы ғылыми институтта ұстаздық қызметін жалғастырады. *Әбдуррахман әс-Сағдидің өлімінен кейін оның орнына мешіттің имамы болып, Унайзадағы Ұлттық кітапханада сабақ береді. *Һиджри 1398 ж. бастап өмірінің аяғына шейін әл-Қасымдағы Мұхаммед ибн Сауд атындағы университетте сабақ береді. *Құран Кәрімді оқытуға арналған қайырымдылық қорын ашылған күннен бастап өмірінің соңына дейін басқарады. *Һиджри 1398-1340 жж. Мұхаммед ибн Сауд атындағы Ислам университетінің Ғылыми Комитетінің мүшесі болады. *Сонымен қатар һиджри 1407 ж. бастап Сауд Арабиясының Үлкен Ғалымдар комитетінің мүшесі болады. *Һиджри 1414 ж. патша Ислам дініне атқарған қызметі үшін патша Фейсал атындағы сыйлықпен марапатталады. *Қажылық кезінде, Рамазан айы мен жазғы демалыс уақытында шейх Меккедегі әл-Харам мешіті мен Мединедегі Пайғамбар мешітінде әртүрлі тақырыптағы сабақтар мен дәрістер өткізді. == Дүниеден озуы == Шейх әл-Усәймин 2001 ж. 10-шы қаңтарында Джидда қаласында кешке таман қайтыс болады. Қасиетті Меккедегі әл-Харам мешітінде өткен жаназасына мыңдаған адам жиналып, оның денесі Меккеде жерленді. == Кітаптары мен ғылыми еңбектері == Шейх әл-Усәймин өзінен кейін Ислам діні мен шариғат туралы көптеген кітаптар, мақалалар мен аудио-таспалар қалдырды. *Шарх сәләсәт әл-усуль (Ибн "Үш негіз" кәтабының түсіндірмесі) *Шарх әл-мумти алә зәд әл-мустақни ең танымал кітаптарының бірі. *Қауағид әл-муслә фи асмаи-Лләһи уа сыфатиһи әл-хусна *Шарх әл-ақида әл-уаситыя == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Шейх әл-Усәйминнің ресми сайты == Тағы қараңыз == *Мұхаммед Насыруддин әл-Альбани *Ибн Таймийа *Ибн Баз *Әбдуррахман әс-Сағди *Мұхаммед ибн Абдул-Уәһһаб Санат:Ислам Санат:Дін Санат:Ислам тұлғалары Санат:Сәләфилер 
'''Біздің заманымыздың оныншы жылдары''' 11-ші және 20-шы жыл аралығындағы жылдар. == Басты оқиғалар == Немістерге қарсы Тиберий және Германик жорықтары. Кіші Азиядағы жер сілкінісі. Иудейлерді Римнен қуғындау. Октавиан Августтың қайтыс болуы және Тиберидің таққа отыруы. == Маңызды тұлғалар == Октавиан Август, рим императоры (Б.з.д. 27—14) Тиберий, рим императоры (14—37). Германик, рим қолбасшысы. == Мәдениет == Рим әдебиетінің күміс ғасыры (117 жылға дейін). == Тағы қараңыз == Санат:10 жж. 
Сунни Ислам кітабтары. ==Хадис== ===әл-кутуб әл-ситтәһ=== ''Сахих әл-Бұхари'' Мұхаммад әл-Бұхари ''Сахих Муслим'' Муслим ибн әл-Хәджадж ''Әл-Сунан әл-Суғра'' Ән-Нәсәи ''Сунан Әбу Дәуід'' Әбу Дәуд ''Жамиғ әл-Тирмизи'' Имам әт-Тирмизи ''Сунан ибн Маджа'' Ибн Маджаһ ===Негізгі баяндаушылар=== ''Sunan al-Darimi'' of Abd Allah ibn Abd al-Rahman al-Darimi ''Al-Muwatta'' of Malik ibn Anas ''Musnad Ahmad ibn Hanbal'' of Ahmad ibn Hanbal ''Sunan Al Baihaqi'' of Al-Bayhaqi ===Қосымша баяндаушылар=== ''Masabih al-Sunnah'' of Al-Baghawi ''Mishkat al-Masabih'' by Muhammad ibn Abd Allah Khatib Al-Tabrizi ''Riyadh as-Saaliheen'' of Yahya ibn Sharaf al-Nawawi ''Bulugh al-Maram'' by Ibn Hajar Asqalani ''Talkhis al-Mustadrak'' by al-Dhahabi ''Majma al-Zawa'id'' Ali ibn Abu Bakr al-Haythami ''Kanz al-Ummal'' of Ali ibn Abd-al-Malik al-Hindi ''Maariful Hadith'' by Shaykh Mohammad Manzoor Nomani. ''Sahifah Hammam ibn Munabbih'' of Hammam ibn Munabbih ''Musannaf of Abd al-Razzaq'' of ‘Abd ar-Razzaq as-San‘ani ''Musannaf ibn Jurayj'' of Ibn Jurayj ''Al-Mu'jam al-Kabeer'' by al-Tabarani ''Al-Mustadrak alaa al-Sahihain'' of Hakim al-Nishaburi ''Tahdhib al-Athar'' of Muhammad ibn Jarir al-Tabari ''Sahih Ibn Khuzaimah'' of Abu Bakr Muhammad Ibn Ishaq Ibn Khuzaimah ''Sahih Ibn Hibbaan'' of Abu Hatim Muhammad Ibn Hibbaan Ibn Ahmad At Tamimi Al Busti *''Zujajat al-Masabih'' of Abdullah Shah Naqshbandi *''At-Targhib wat-Tarhib '' by Zakiuddin Abdul-Azim Al-Mundhiri. ==Тафсир== *''Tafsir al-Qurtubi'' by Al-Qurtubi *''Tafsir ibn Kathir'' by Ismail ibn Kathir *''Tanwir al-Miqbas'' by Abd Allah ibn Abbas *''Tafsir al-Baghawi'' by Husain bin Masood al-Baghawi *''Al-Tafsir Al-Kabir'' by Muhammad ibn Umar Fakhr al-Din al-Razi *''Tafsir al-Jalalayn'' by Al-Mahalli and Suyuti *''Dur al-Manthur'' by Suyuti *''Ruh al-Ma'ani'' by Mahmud al-Alusi *''Tafsir al-Tabari'' by Muhammad ibn Jarir al-Tabari by al-Zamakhshari *''Fath al-Qadir'' by Muhammad ash-Shawkani by Bahr-ul-Uloom Muhammad Abdul Qadeer Siddiqi Qadri Hasrat *''Al-Mufradat fi Gharib al-Quran'' by al-Raghib al-Isfahani *''Fi Zilal al-Qur'an'' by Sayyid Qutb *''Tafsir Ziya’ al-Qur'an'' by Muhammad Karam Shah al-Azhari *''The Meaning of the Qur'an'' by Abul Ala Maududi. *''The Holy Qur'an: Text, Translation and Commentary'' by Abdullah Yusuf Ali. by Shabbir Ahmad Usmani. *''Khazaain ul Irfan'' by Sadrul Afazil Syed Muhammad Naeemuddin Muraadabadi === Ашғари === ''Ibaanah'' by Abu al-Hasan al-Ash'ari. Accepted by Atharis and early Ash'aris. *''Kitab Al-Irshad Ila Qawati Al-Adilla Fi Usul Ati Tiqad'' by Al-Juwayni. ==Сираһ== *''Zad al-Ma'ad'' by Ibn Qayyim Al-Jawziyya *''Kitab al-Miraj'' by Abu'l-Qasim al-Nisaburi (alleged) *''Ar-Raheeq Al-Makhtum by Safi-ur-Rehman Mubarakpuri *''Al Khasayas Al kubra'' by Suyuti *''Haza Al-Habib Muhammad Rasool Allah, Ya Muhab'' by Abu Bakr Jabir Al-Jazairi. Available in English, French translation. ==Тарихи кітабтар== *''Raud al-Unuf'' by Al Suhayli, commentary of Ibn Hisham's ''As-Sirah An-Nabawiyyah'' *''Muqaddimah'' by Ibn Khaldun *''Al-maghazi'' by Al-Waqidi *''Genealogies of the Nobles'' (''Ansab al-Ashraf'') by Ahmad Ibn Yahya al-Baladhuri *''The Comprehensive Compilation of the Names of the Prophet's Companions'' by Ibn Abd-al-Barr *''Tarikh al-Umam wa al-Muluk'' by Muhammad ibn Jarir al-Tabari *''Al-Kamil fi al-Tarikh'' by Ibn al-Athir *''al-Bidayah wa al-Nihayah'' by Ibn Kathir *''Tarikh al-Khulafa'' by Suyuti *''The Khalifas who took the right way (book)'' by Suyuti *''History of Baghdad'' by Al-Khatib al-Baghdadi *''Al-Farooq'' by Shibli Nomani *''Ma'alim fi al-Tariq'' by Sayyid Qutb *''Al-Imama wa al-Siyasa'' by Ibn Qutaybah *''Al-Fitna Al-Kubra'' by Taha Hussein *''Sirat al-Halbiya'' by Burhan al-Din al-Marghinani *''Fath al-Buldan'' by Ahmad ibn Yahya al-Baladhuri == Нұсқалар == Санат:Сүннет Санат:Ислам 
'''Марин Мерсенн''', '''''le Père Mersenne''''' (8 Қыркүйек 1588 Қыркүйек 1648) Француз теологы, математика ғалымы." ==Өмірі== Мерсенн әке-шешесі Oizé өзенінің жағалауы, Майн провинциясында (Maine) (қазір Сарте (Sarthe), Франция). Ол алғаш білімін Ле Мансте (Le Mans), Джесют Колледже Ла Флешеде (Jesuit College of La Flèche) алған еді. ==Сілттемелер== ==Мерсенн еңбектері== *''Euclidis elementorum libri'', etc. (Paris, 1626) *''Les Mécaniques de Galilée'' (Paris, 1634) *''Questions inouies ou récréation des savants'' (1634) *''Questions théologiques, physiques'', etc. (1634) *''Harmonie universelle'' First edition on line (Paris, 1636-7). Translation to English by Roger E. Chapman (The Hague, 1957) *''Nouvelles découvertes de Galilée'' (1639) *''Cogitata (1644) *''Universae geometriae synopsis'' (1644) ==Мерсенн жайлы еңбектер== *Adrien Baillet, ''Vie de Descartes'' (1691) *Poté, ''Éloge de Mersenne'' (1816) *Gehring, F. (1922) "Mersennus, Marin (le Père Mersenne)", ''Grove's Dictionary of Music and Musicians'' (ed. J.A. Fuller Maitland) *Dear, Peter Robert (1988) ''Mersenne and the Learning of the Schools'', Ithaca, Cornell University Press ===Өзге ресурстар=== *''Marin Mersenne—The Birth of Modern Geometry'' (UK Open University TV documentary made in 1986 and transmitted on BBC2) ==Тағы қараңыз== Жай сандар Мерсенн сандары ==Сыртқы сілттемелер== "Marin Mersenne", ''Mathematics Genealogy Project''. Санат:Француз математиктері Санат:Француз физиктері Санат:Франция философтары 
'''Тәлдік жүйе''' бұл тәл арқанының ілмегіне түсетін салмақты жеңілдетеді және лебедка барабанының қозғалысын тік қозғалысқа айналдыратын қызмет атқарады. Кронблок және тәл блок шкиві арқылы болат арқан өткізіліп, оның бір ұшы қозғалмайтындай етіліп бекітіледі. Жүгінің салмағы 50-75т болатын қондырғыларда шкивтер саны 2х3, 3х4 тәл жүйесі, ал 100-300т қондырғыларда шкивтер саны 4х5, 5х6 тәл жүйелері қолданылады. Мұндағы бірінші цифр тәл блогы шкивінің, ал екіншісі кронблок шкивінің санын көрсетеді. Кронблоктар бұлар осьтер мен тіректерден құралған рама. Рама мұнараның жоғарғы жағымен біріктіріліп дайындалады. Мысалға УКБА-7-500 кронблогының құрылысын қарастырсақ. Кронблок екі секциядан тұрады: үш блокты және төрт блокты. Остер тірекке мықты қысылған. Олар зақымданудан қорғалған. Үш және төрт блокты секциялардың үстіңгі беті қаптамамен қапталған. Төменгі бөлігінде қосалқы блок ілінеді. Ортасында ортаңғы блок болады. Тәл блоктары. Тәл блоктары ішінде шкивтер мен подшипник бар. "Свечасын" қолмен орналастыратын және көтеріп-түсіру жұмыстары тәл блоктары болады. Мысалы УБТ-5-225 тәл блогын қарастырамын. Ол екі жағында жабыстырылған екі жақтан тұрады. Жақтың жоғарғы жағы траверсамен жалғанған. Жақтың орта бөлігінде шкивтер үшін ось жонылған. Жақтың төменгі шетінің оң және сол жағында тәл арқаны блок арнасынан шығып кетуінен қорғайтын кермелермен қосылады. Блоктың бүйір жағында арқан өтетін ойықтар бар. Ол қаптамамен жабылады. Білік бекіткіш планкасын ашылып кетуден сақтандыратын екі гайкамен ұсталады. Блок подшипниктерін май құйғышпен блок ортасында, остегі тесік арқылы майлайды. УБТ-5-225 тәл блогында бұрғылау құбырлары "свечаларын" қолмен орналастырады. Тәл арқандары. Тәл жүйелерінде алты болат арқандар қолданылады. Арқан өзекшесі ретінде кендір немесе пластмасса қолданылады. Арқан дайындау үшін жоғары көміртекті болат сымдар қолданылады. Тәл жүйесінде айқастыра өрілген сым арқандар қолданылады. Лебедкаға бекітілген қозғалмалы шетінің орнына және лебедка барабанына оралу бағытына байланысты тәл арқандары оң өрмелі болуы керек. Арқанды тез тозудан сақтау үшін сыртындағы сымдардың диаметрі үлкенін аламыз, ал ішіндегі сымдардың диаметрін кіші қылып аламыз. Болат арқандар шартты белгімен белгіленеді. Қазіргі таңда өзекшелері органикалық және пластмасса диаметрлері 28,32мм болат арқандар кеңінен қолданылуда. Арқандар үш түрде дайындалады: өзекшесі металл, өзекшесі пластмасса, өзекшесі органикалық. Үлкен тереңдікте қондырғыға түсетін салмақ көп болады, сол себепті металл өзекшелі арқандарды қолдану қажет. Тәл жүйесін жабдықтау. Ұңғы терең болған сайын көтеретін және түсіретін жүктің салмағы ауырлай береді. Лебедка қозғалтқышы ең үлкен салмақты көтеру немесе түсіру шартына байланысты алынады. Тәл жүйесін әр түрлі жабдықтау арқылы іске асырылады. Сәйкесінше 2х3 жабдықтауымен бастап, тереңдеген сайын 3х4, 4х5 т.с.с жабдықтауға көшіп отырады. Тәл жүйесін жабдықтау күрделі және көп уақыт алады. Сондықтан тәл жүйесін қайта-қайта жабдықтауға кеткен уақыт көтеріп-түсіру процесінен ұтатын уақыттан аз болғанда тиімді болады. Тәл арқаны тәл жүйесінде әр түрлі схемамен өткізіледі. Схема қандай болса да, арқанның лебедка барабанына оралуы тегіс болу керек, арқанның ішектері бір-біріне қажалмайтындай етіліп оралуы тиіс. Ұңғыларды бұрғылағанда тәл жүйесін айқастыра жабдықтау кеңінен қолданылады. Онда кронблок осі лебедка барабаны осіне параллель, ал тәл блогының осіне перпендикуляр етіліп орнатылуы тиіс. Жабдықтаудың реті мынадай: арқан металл білікке орналастырып, арқан ұшын тәл блогы мен кронблок шығыршығынан өткізеді. Содан соң тәл арқанның қозғалмайтын шетін арнайы механизмге бекітеміз. Тәл арқаны жұмыс істеген кезде бірқалыпты тозбайды. Бірінші тозатын бөлігі жетек орам. Өндіріс кезінде тәл арқанның қанша мерзім жұмыс істеуін білу қиын. Сол себепті оны қадағалап отырады. Арқанда мына ақаулар байқалса, оны ауыстыру керек. Олар: арқан иірмелерінің үзілуі; орам адымы 20мм-ге дейінгі арқандарда үзілген сым; арқан созылып немесе бастапқы диаметрі кішірейсе; сымдардың тозуы және коррозияға ұшырауы. == Дереккөздер == 
'''Әбдуль-Азиз ибн Абдуллаһ ибн Әбдуррахман ибн Мұхаммед ибн Абдуллаһ ибн Баз''' () (21.10.1910 13.05.1999) атақты мұсылман ғалымы, шариғат ғылымдарының маманы; Ислами білім мен тәрбиені таратумен айналысып, өзінен кейінгі көптеген мұсылман әлемінің ғалымдарына әсер еткен тұлға. Жастайынан білімі мен діндарлығымен көзге түсіп, кейіннен Сауд Арабиясының мүфтиі қызметін атқарған адам. == Дүниеге келуі == Шейх Ибн Баз эр-Рияд қаласында 1910 ж. қазан айының 21-ші жұлдызында дүниеге келеді. Оның отбасы білімге деген құштарлығымен және ғалым болған ата-бабаларымен танымал еді. Шейхтің көру қабілеті 16 жасар кезінде нашарлай бастап, 20 жасқа жеткенде толығымен соқыр болып қалады. == Жастық шағы мен білім жолындағы ізденісі == Шейх кәмелеттік жасқа жетпей тұрып Құранды толығымен жаттап, шейх Абдуллаһ ибн Муфайриджге тапсырады. Эр-Рияд қаласының көптеген ғұламаларында оқиды. Олардың ең атақтылары: *Шейх Мұхаммед ибн Әбдуль-Латыф ибн Әбдуррахман ибн Мұхаммед ибн Абдуль-Уәһһаб эр-Риядтың қазысы. *Шейх Салих ибн Әбдуль-Азиз ибн Әбдуррахман ибн Хасан ибн Мұхаммед ибн Әбдуль-Уәһһаб *Шейх Сағд ибн Хамд ибн Атиқ *Шейх Хамд ибн Фарис эр-Риядтың қазынасының өкілі. *Шейх Мұхаммед ибн Ибраһим ибн Әбдуль-Латыф Әли-Шейх Сауд арабиясының мүфтиі болған. Шейх Ибн Баз одан білімді шамамен 10 жыл бойы алып, көптеген пәндерден сабақ алған. *Мұхаммед Әмин әш-Шинқити одан логика ғылымына арналған "Шарх Сулләм әл-Ахдари" кітабын оқып, Пайғамбар мешітіндегі сабақтарына қатысады. *Әбдурраззақ әл-Афифи == Мансапттары мен қызметтері == *Һиджри 1350 жылдан бастап қазы ретінде қызметін бастайды. *Һиджри 1372 ж. эр-Риядтағы ғылыми институтта сабақ бере бастайды. 1373 ж. Шариғат факультеті құрылғаннан кейін онда фиқһ, хадис және таухид пәндерінен сабақ береді. *Һиджри 1381-ші жылы Медине Ислам университетінің директор орынбасары қызметін атқара бастайды. *Һиджри 1390-1395 жылдар аралығында Медине Ислам университетінің директоры болады. *Үлкен Ғалымдар комитетінің мүшесі. *"Ғылыми ізденіс және пәтуа беру" Тұрақты Комитетінің төрағасы. *Медине Ислам университетінің Үлкен Мәжілісінің мүшесі. == Қайтыс болуы == Шейх Ибн Баз 1999 жылдың 13-ші мамыр күні таңертеңгісін өмірден озды. Оның жаназасы Қасиетті Мекке қаласында, әл-Харам мешітінде оқылып, әл-Әдл зиратында көміледі. Жаназа намазына шейх Әбдуль-Азиз Әли-Шейх, шейх Әбдуль-Мухсин әл-Аббад, шейх Абдуллаһ ибн Қууд, шейх Әбдуррахман әл-Баррак, шейх Абдуллаһ ибн Әбдуль-Мухсин әт-Турки (бұрынғы Ислам істерінің министрі), шейх Салих Әли-Шейх (қазіргі Ислам істерінің министрі), шейх Әбдурраззақ әл-Бадр, шейх Әбдуль-Азиз ибн Ибраһим әл-Қасим, Сауд Арабиясының патшасы Фаһд, әмір Абдуллаһ, әмір Сұлтан, Ішкі Істер министрі Наиф ибн Әбдуль-Азиз, әмір Салман және т.б. әмірлер мен ғалымдар қатысты. == Шәкірттері == Шейх Ибн Баздың жүздеген шәкірттері мен оқушылары болды. Олардың ең атақтылары: *Шейх Әбдуррахман ибн Насыр әл-Баррак *Шейх Салих ибн Фаузан әл-Фаузан *Шейх Бәкір ибн Абдуллаһ Әбу Зәйд *Шейх Әбдуль-Азиз ибн Абдуллаһ Әли-Шейх (Сауд Арабиясының қазіргі мүфтиі) *Шейх Мұхаммед әл-Усәймин *Шейх Абдуллаһ әл-Ғудаян == Еңбектері мен шығармалары == Шейх Ибн Баз көптеген пәтуалар, ғылыми еңбектер мен шығармалар қалдырды. Олардың кейбірі: *Дурус әл-муһимма ли амматиль-умма (Барлық үмметке маңызды сабақтар) *Бәян мағна кәлима "Лә иләһә илл-Аллаһ" ("Лә иләһә илл-Аллаһ" сөзінің мағынасы) *Әт-тахзир мин әл-бидәғ (Діндегі жаңалықтардан сақтандыру) *Әл-ақида әс-сахиха уа мә ийудаддуһа (Дұрыс ақида мен оның терісі) *Әд-дағуату иля-Ллаһ уа ахләқ әд-дуғат (Аллаһқа шақыру және шақырушылардың мінез-құлығы) *Әт-тахқиқ уәл-идах ли кәсир мин мәсәил әл-хадж уәл-умра уә-ззияра (Қажылық, ұмра мен зияраттың көптеген мәселелерін анықау мен түсіндіру) == Дереккөздер == == Дереккөздер == Saaid.net сайтындағы Шейх Ибн Баздың өмірбаяны Шейхтің ресми сайтындағы өмірбаяны «Джәуаниб мин сира әл-имам Әбдуль-Азиз ибн Баз» ''Мұхаммед ибн Мұса әл-Мұса'' == Сыртқы сілтемелер == Шейх Ибн Баздың ресми сайты == Тағы қараңыз == *Ибн Таймийа *Мұхаммед Насыруддин әл-Альбани *Мұхаммед әл-Усәймин Санат:Ислам Санат:Дін Санат:Ислам тұлғалары Санат:Сәләфилер 
(balantіdіosis) балантидиаз Balantіdіum colі, грек. balantіdіum қап, адам және жануарлар ағзасында, қоздырғышы ''Balantіdіum colі'' ауыз-нәжіс механизмі арқылы берілетін, тоқ ішектің зақымдалуымен және дизентерияға ұқсас белгілері бар, ұзақ және созылмалы түрде өтуімен сипатталатын зооноздық антропургиялық қарапайымдылар тудыратын инвазиялық ауру. Қоздырғышы инфузориялар класына жатады. Бірінші рет іші өтетін аурудан паразитті бөлген швед дәрігері P.Malmsten (1857). Вегетативтік түрі созылыңқы, көбінесе жұмыртқа тәрізді, өлшемі 30-150х30-100 мкм. Әртүрлі тағам бөлшектерімен, ішек бактериялары және қанның элементтері ж.т.б. қоректенеді. Вегетативтік түрлері және цисталары қоршаған ортада өте төзімді, нәжісте 5-6 сағат айға дейін сақталады, қалың екі қабатты, 50-60 мкм циста құрайды. Карбол қышқылының 5% су ертіндісінде сағатқа дейін, формалиннің 10% ертіндісінде сағатқа дейін өмір сүреді. == Дереккөздер == Санат:Аурулар 
'''Java Persistence Query Language''' ('''JPQL''') объектке бағытталған платформаға байланысы жоқ мәліметтер базасының тілі. ==Мысалдар== @Entity public class Publisher @Id private Integer id; private String name; private String address; "publisher") private List books; Then simple query to retrieve the list of all authors, ordered alphabetically, would be: SELECT FROM Author ORDER BY a.firstName, a.lastName To retrieve the list of authors that have ever been published by XYZ Press: SELECT DISTINCT FROM Author INNER JOIN a.books WHERE 'XYZ Press' JPQL supports named parameters, which begin with the colon (:). We could write function returning list of authors with the given last name as follows: import import import ... public List lastName) String queryString "SELECT FROM Author "WHERE :lastName IS NULL OR :lastName"; Query query return ==Hibernate Query Language== JPQL is based on the Hibernate Query Language (HQL), an earlier non-standard query language included in the Hibernate mapping library. Hibernate and the HQL were created before the JPA specification. As of Hibernate JPQL is subset of HQL. ==Тағы қараңыз== mapping Hibernate (Java) Java Persistence API == Сыртқы сілттемелер == Full Query Language Syntax from The Java EE Tutorial JPA Queries and JPQL chapter of the ObjectDB Manual Type safe Hibernate (HQL) query engine TorpedoQuery Санат:Java (платформасы) Санат:Java EE 
'''Ақшыл сепкілгүл''' () лалагүлдер тұқымдасының сепкілгүл туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Тарбағатай мен Жетісу (Жоңғар) Алатауындағы субальпілік шалғыңдар мен жартастарда өседі. Биіктігі 40 см-дей, жуашығы ұсак, домалақ болады. Бұтақсыз сабағына жапырақтар кезектесіп немесе қарама-қарсы ор-наласады. Төменгі жапырақтары ланцет тәрізді, ал жоғарғы жапырақтары шоғырланып келеді. Ірі гүлі қоңырау тәрізді, дара немесе 2- гүлі бар иілген шашақ гүл шоғырына бірігеді. Гүл күлтесі сарғыш не ақшыл жасыл, ал оның ішкі жағында қоңыр-кызыл түсті дақтары бар. Осыған байланысты ол Ақшыл сепкілгүл деп аталған. Ақшыл сепкілгүлдің жағымсыз иісі болады. Тұқымынан көбейеді. Мамыр-маусым айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Жемісі көп тұқымды қауашақ. Ақшыл сепкілгүл сирек кездесетін өсімдік. Жылдан-жылға таралу аймағының тарынуына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. Мәртебесі: сирек кездесетін, дәрілік эндемик түр. Жоңғар Алатауы (солтүстік және оңтүстік үлкен жоталары) және Тарбағатайдың оңтүстік баурайында кездеседі. Қазақстан жерінен тыс тек Жоңғарияның (Құлжа) Қытай бөлігінде таралған. Шалғындарда, жасыл түсті беткейлерде, бұталар арасында, сирек таудың жоғарғы белдеулерінде төселіп өсетін арша алқабында өседі. Үлкен топ болып немесе бір шаршы метрде 4-5 дара болып шашырап кездеседі.Өте тертымды сәндік көпжылдық өсімдіктің ірі жалғыз немесе жоғарғы жағында шашақта төмен салбырап тұратын (6-ға дейін) сары түсті гүлдері болады. Пиязшығы ірі, шеңбері 2,5 см, топырақ бетінен онша терең орналаспайды. Бұрын гүл шоқтарына жинағаннан зардап шексе, соңғы онжылдықта кейбір елді мекенді жерлерде қасақылық кәсіпшіліктер ашылып, Қытай саудагерлеріне дәрілік шикізат ретінде пиязшықтарын жаппай жинау орын алып отыр. Осындай белсенділікпен жинау тоқтамаса, жақын арада түрдің жоғалып кетуі ғажап емес. «Қызыл Кітаптық» өсімдік түрлерін қорғау шараларын іске асырып, халық арасында насихат жұмыстарын жүргізу керек. Әрбір қазылған пиязшық үшін 360 мың теңге айып төлейтінін білсе, көпшілігі мұндай заңды бұзуға болар-болмасын ойланатын еді. Маймұр Қазақстанның оңтүстігінде және тіпті Мәскеу жағдайында да мәдени түрде жақсы өседі (бірінші 1857 жылы өсіріліп байқалған болатын). Жаңа жиналған тұқымдарын күзде ексе, көктемде өседі. Екпе көшеттері төртінші жылы гүлдейді. Түрді қорғап қалу үшін арнайы қорғалатын қорықшалар ұйымдастыру және мәдени түрде өсіруді (көгалдандыруға пайдалану) жолға қою. ==Дереккөздер== 
'''Роман Анатольевич Павлюченко''' (15 желтоқсан 1981 жыл, Краснодар өлкесі, КСРО) Ресей футболшысы, шабуылшы. 2008 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері, 2012 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан. Ресейдің еңбек сіңірген спорт шебері. Карьерасында "Локомотив", "Спартак", "Орал", Кубань", Тоттенхэм" клубтарында доп тепті. == Жетiстіктерi == === Клубтык === '''Спартак (Мәскеу)''' Ресей чемпионатының үш дүркін күміс жүлдегері ('''3'''): 2005, 2006, 2007 Ресей кубогының иегері: 2002/03 '''Тоттенхэм''' Англия футбол лигасының кубогының финалисі: 2008/09 '''Ресей құрамасы''' Еуро-2008 қола жүлдегері: 2008 == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == '''Сайттар''' ФК «Локомотив» ресми сайтында профилi Sports.ru сайтында «Ресей құрамасы» ресми сайтында АПЛ сайтында Санат:Ресей футболшылары Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Орал ФК ойыншылары Санат:Кубань ФК ойыншылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары 
'''Лука Модрич''' (; 1985 жылы қыркүйекте туған, Задар, ЮСФР) хорват футболшысы, испандық Реал Мадрид және Хорватия құрамасының жартылай қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионатының үздік футболшысы. 2018 жылғы "Алтын доп" иегері. == Клубтық мансабы== === «Динамо» === 2002 жылы, 16 жастағы Лука Модрич загребтік "Динамо" клубымен келісім шартқа отырады, бірақ бір жыл бойы жастар құрамасында ойнап, келесі жылы Мостардағы «Зриньски» босниялық хорваттардың клубына жалға беріледі. Ол клубта ойнағанда босниялық премьер–лигада үздік ойыншы атанып, Лука өзінің потенциалын тез көрсетеді, сол кезде ол тек 18 жаста болатын. Келесі жылы тағы да жалға беріледі, бұл жолы Запрешич қаласының "Интеріне", ол жерден “Хорватия футболының үміті” деген атақпен оралады. 2005 жылы "Динамоға" оралып, 2015 жылға дейін келісім шартты созады. === «Тоттенхэм» === 2008 жылдың 26 сәуірінде Модрич «Тоттенхэм Хотспур» клубымен алдын ала келісім шартқа қол қояды, келісім бойынша ойыншы медициналық тексерістен өтіп және Ұлыбританияда жұмыс істеу үшін рұқсат алу керек болды. Негізгі келісім жылға жоспарланған, трансфер сомасы 16,5 млн фунт стерлинг құрады, бұл клубтың 2007 жылы Даррен Бентті сатып алғаннан кейін рекордты трансфері. === «Реал Мадрид» === 2012 жылдың 27 тамызында Лука мадридтік "Реалмен" бес жылға келісімге қол қояды. Испандық клуб хорваттың трансфері үшін Тоттенхемге 33 млн. фунт стерлинг төледі. 2012 жылдың 30 тамызында Реал Мадридтегі дебют ойыннын өткізді. Испания суперкубогының екінші ойынының 83-ші минутында "Барселона" клубына қарсы қосалқы құрамнан шығады. Матч барысында каталондықтар 2:1 есебімен жеңілді, екі матчтың қорытындысы бойынша есеп 4:4 болды, бірақ "Реал Мадрид" жеңді, өйткені қонақта көбірек гол соқты. Осылайша Модрич өзінің дебютті ойынында жаңа клубымен бірге бірінші олжасын ұтып алды. 2017/18 жылғы маусымда керемет ойнап, 2018 жылғы "Алтын доп" жүлдесін ұтып алды. == Ұлттық құрамадағы мансабы == Лука Модрич Хорватия ұлттық құрамының негізгі командасында дебютін Аргентина құрамасына қарсы матчта өткізді. Бұл ойын 2006 жылдың наурызында Швейцариядағы Базель қаласында өтті. Алғаш қатысқан ірі турнирі 2008 жылғы Еуропа чемпионаты. Содан бері барлық ірі турнирге қатысып келеді. 2018 жылы әлем чемпионатында Хорватия финалға дейін жетті де, Модрич турнирдің үздік футболшысы атанды. 2011 жылдың 11 қазанында құрамадағы 50-ші ойынын өткізді. == Жетістіктері == ФИФА версиясы бойынша 2008 жылғы Футболдан Еуропа Чемпионатының символды құрамасына кіреді. '''Динамо Загреб''' Футболдан Хорватия Чемпионы 2006, 2007 Хорватия Суперкубогының иегері 2006 Хорватия Кубогының иегері 2007 '''Реал Мадрид''' Испания Суперкубогының иегері 2012, 2017, 2020 УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2014, 2016, 2017, 2018 Клубтар арасындағы әлем чемпионаты: 2014, 2016, 2017, 2018 УЕФА Суперкубогы: 2016, 2017 Испания чемпионы: 2017, 2020 === Жеке === Алтын доп иегері: 2018 ӘЧ-2018 үздік футболшысы. == Жеке өмірі == 2010 жылдың мамырында Модрич Вана Босничке үйленеді. 2010 жылдың маусымында ұлы Иван (Ivano) туған. == Сілтемелер == 1hnl.net сайтындағы статистикасы «Динамо» (Загреб) ресми сайтындағы сұхбаты Модрич «Тоттенхэммен» келісімді ұзартты Мал да удал: Лука Модрич == Дереккөздер == Санат:Хорватия футболшылары Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары Санат:Зриньски ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары 
'''NetBeans''' Java бағдарламалау тілінде қосымшаларды өңдеуге арналған біріктірілген өңдеу ортасы және есептеу техникасы платформасы фреймворкі. Өзге өңдеу тілдері:, JavaScript, PHP, Python (NetBeans 7-нұсқасында қосылмаған), Groovy, C, C++, Scala Clojure және өзгелері. NetBeans IDE 7.0 нұсқасында Ruby және Ruby on Rails бағдарламалау тілдері алынып тасталды, дегенімен қосымша plug-in ретінде басып алып жұмыс істекізсе болады. NetBeans IDE Java тілінде жазылған, ол Windows, OS X, Linux, Solaris ОС және өзге JVM бар платформаларда істеледі. ==Тарихы== '''NetBeans IDE шығу мерзімдері''' Версия Шықты 3.5 Маусым 2003 3.6 Сәуір 2004 4.0 Желтоқсан 2004 4.1 мамыр 2005 5.0 Қаңтар 2006 5.5 Қазан 30, 2006 5.5.1 мамыр 24, 2007 6.0 Желтоқсан 3, 2007 6.1 Сәуір 28, 2008 6.5 Қараша 20, 2008 6.5.1 Наурыз 16, 2009 6.7 Маусым 29, 2009 6.7.1 Шілде 27, 2009 6.8 Желтоқсан 10, 2009 6.9 Маусым 15, 2010 6.9.1 Тамыз 4, 2010 7.0 Сәуір 19, 2011 7.0.1 Тамыз 1, 2011 7.1 Қаңтар 5, 2012 7.1.1 Ақпан 29, 2012 7.1.2 Сәуір 24, 2012 7.2 Шілде 17, 2012 ==Сілттемелер== өңдеу ортасы жасақтама 
Физика мен химия, сонымен қатар Экономикадан екі Нобель комитеті Швеция Корольдік ғылым академиясында орналасқан. Физиология мен медицина бойынша Нобель комитеті Каролинска институтында орын тепкен. Әдебиет бойынша Нобель комитеті Швеция академиясы нда орналасқан. Норвегия Нобель комитетінің, Стортиң тағайындаған, жеке қолдаушы органы Норвегия Нобель институты фоормасында бар. '''Нобель комитеті''' Нобель сыйлығы лауреаттарын іріктеу жұмыстарының басым көпшілігіне жауапты іскерлік орган. Әр Нобель сыйлығы үшін арналған бес Нобель комитеті бар. Төрт Нобель сыйлығы үшін, физика, химия, Физиология немесе медицина, және әдебиет, комиттер сәйкес институттардағы құзырлы жұмыс органдары, олар Швеция Корольдік ғылым академиясы, Каролинска институты, және Швеция академиясы. Бұл төрт комиттер тек қана лауреаттар үміткерлерін ғана ұсынады, ал соңғы шешімді бұдан да үлкен ассамблея қабылдайды: физика, химия, және әдебиеттен толықтай академия, ал физиология мен медицина сыйлығы үшін сонымен қатар Каролинска институты Нобель Ассамблеясының 50 мүшесі қатысады. Бесінші Нобель комитеті Норвегиялық Нобель комитеті Бейбітшіліктен Нобель сыйлығына жауапты, оның мәртебесі басқашалау, өйткені ол жұмыс органымен қатар сыйлық тапсыруға да шешім қабылдау органы болып табылады. Альфред Нобель құрметіне арналған экономикалық ғылымнан Sveriges Riksbank сыйлығы лауреаттарын анықтау жұмысы да Нобель сыйлығындағыдай өтеді. Сәйкес комитет Альфред Нобель құрметіне арналған экономикалық ғылымнан Sveriges Riksbank сыйлығы комитеті деп аталады. == Дереккөздер == Санат:Нобель сыйлығы 
'''«Кариб теңізінің қарақшылары: «Қара Маржан» қарғысы»''' () XVIII ғасырдың бірінші жартысындағы Кариб теңізінде өріс алған шытырман оқиғалы қарақшылар туралы фильм. Киноның шығару идеясы Диснейлендтегі өзі аттас «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы әсер етті. Картинаның режиссері Гор Вербински, ал продюсері Джерри Брукхаймер болды. Бұл MPAA ұйымынан PG-13 рейтингін алған Walt Disney Pictures-тің алғашқы фильмі еді. Дүние жүзі бойынша «Қарақшылар» 654 миллион доллар жинап, АҚШ-тың ең жақсы тапқан фильмдер арасынан жиырма екінші орын алады. Осы жақсы табыстан кейін Walt Disney Pictures тағы екі сиквел түсіретіндігін теңізінің адамның сандығы» және «Кариб теңізінің қиырында». Кейіннен 2011 жылы «Кариб теңізінің қарақшылары: Бейтаныс жағалауда» атты үшінші сиквел шығады. 2012 жылдың қаңтарында Джонни Депптің бесінші және алтыншы бөліміне қатысатыны жайлы белгілі болды. == Сюжеті == XVII ғасыр. Ройал айлағынан шыққан корольдық флоттың кемесі Кариб теңізінен қарақшылар кемесін байқайды. Элизабет Суонн атты губернатордың қызы мұхиттан өзімен жасы қатарлас Уилл Тёрнер атты баланы байқайды. Оны бортқа көтергенде қыз оның мойынынан қарақшылар бойтұмарын байқайды. Үлкендер баланы қарақшы деп ойлап қалмау үшін Элизабет алқаны алып алады. Бірнеше жыл өткен соң, Элизабет пен Уилл есейеді. Элизабет әлі күнге шейін сол бойтұмарды сақтап жүреді және оны тақпақшы болады. Уилл ұста болып жұмыс істейді. Ол губернатордың қызына құштарлы, алайда командор Джеймс Норрингтон Элизабетке сөз салған болатын. Осы уақытта жас қарақшы содыр капитан Джек Торғай Порт Ройалге келеді. Күзетшімен кездескенде ол кемені өз меншігіне қайтарып, команда жинап, өзінің ескі қара желкеңді «Қара Маржан» кемесін қайтару үшін келгендігін түсіндіреді. Сосын ол жылдам жүзетін «Тосқауылшы» кемесін басып алады. Бірақ осы кезде командормен серуенге шыққан Элизабет өзінің киген жаңа көйлегінің кесірінен ауа жетпей, мұхитқа жардан құлайды. Мұны байқаған Джек бірден суға сүңгіп, Элизабетті айлаққа шығарып, көйлегін жыртып тастайды. Мойнындағы тұмар Джекке бірден таныс болып көрінді. Осы уақытта командор Норрингтон оларды тауып алады және капитан Джек Торғайды дарға асуға бұйрық береді. Элизабет қарақшыны жақтап жатқанда, Джек олардан сытылып шығады. Джек Торғай ұсташы Уилл Тёрнердің шеберханасында тығылып қалады. Уилл баяғыдан қарақшыларды қолға түсіруді аңсап жүргендіктен ол Джекпен күреседі. Нәтижесінде қарақшыны түрмеге жабады, ал таңның атысымен оны басқа қарақшылармен бірге дарға асатыны белгілі болады. Түнде кемежайға «Қара Маржан» келеді. Кемеде қарақшыларға басшылық жасап жүрген капитан Гектор Барбосса болды. Ол осыдан он жыл бұрын Джек Торғайға қарсы бүлк көтерген болатын. Джекті елсіз аралға жалғыз сапы мен бір оқпен оқталған тапаншамен тастап кеткен екен. Аңыз бойынша ол аралдан тасбақалардың көмегімен шыққан екен, енді кемені өзіне қайтарып Барбоссаны сазайын берейін деп ниет етіп жүр. Кемежайға тоқтаған қарақшылар қаланы басып алады. Кездейсоқ түрмеде болған жарылыстан тұтқындар босап шығады, тек Джектен басқасы. Ол өзінің кемесі жақындап қалғанын сезеді. Элизабет өзін алып қашып кетеді деп ойлады, алайда қарақшылар мұнда бойтұмар үшін келген екен. Қарақшылар кодексіне сәйкес оны міндетті түрде капитанмен жолықтыру керектігін айтады. Барбоссамен кездескенде өзін Элизабет Тёрнер деп таныстырады. Қарақшылар тегін ести сала қызды алып қашады да, жүзіп кетеді. Таңертең Уильям ғашығының алып қашқанын біледі, ал командор болса оның артынан жүзуге асықпайды. Сонда Уильям Джек Торғайдан көмек сұрап оны босатады. Джек оның толық аты жөнін естігенде Сартылдақтың баласы екенін бірден түсінеді. Екеуі көзге түспей «Тосқауылшыға» мініп алады да, Исле де Муэрте аралына жүзіп кеткен Қара Маржанның ізіне түседі. Жолда Джек Уиллге әкесі қарақшы болғандығын айтады. Тортугада Джек өзінің бұрынғы кеме командирінің ескі көмекшісі Джошами Гиббсті кездестіреді. Оған Джек Уилл Тёрнердің арқасында кемені қайтара алатына және Барбоссаға кек қайтаратындығын хабарлайды. Бұл кезде Барбосса Элизабетпен кешкі ас ішіп жатады. Ас кезінде оған ацтектердің қарғыс атқан алтындары жайлы аңыз айтады. 663 алтын қапшықтың ішінде Барбосса командасы ұрлаған бой тұмар да бар. Осыдан кейін олар өлмейтін елестерге айналып кеткен екен. Ай жарығында Элизабет Барбоссадан бастап командаға шейін, тіпті капитанның маймылы да елес екендігін байқайды. Олар ешнәрсені сезе алмайды және олар ажалсыз. Өздеріне өмір мен өлімді қайтару үшін олар сандықтан ұрланған барлық алтынды қайтарып, қарақшының қанымен жуу керек. Ол қарақшы Сартылдақ Тёрнер еді. Элизабет өзін соның тегімен оны өздерімен бірге алып кетуі де содан. Мистер Гиббс «Тосқауылшыға» команда жинай бастайды. Оның капитаны болып Анна-Мария тағайындалады. Жолда Гиббс Джектің аралда тұтқын болғанды туралы аңыз айтады. Ол жерден құтылғаннан кейін Джекке берген жалғыз оқты Барбоссаға сақтап жүр екен. Осы уақытта «Қара Маржан» көздеген жеріне жетеді. Джек те сол жерге келеді. Джек Уиллге тапа тал түспей ыңғайлы сәтті күте тұруын өтінеді, бірақта оны тыңдамайды. Джек пен Уилл келгенше қарақшылар ұрланған бойтұмарды қайтару рәсімін жасап қойыпты. Тұмарға Элизабеттің қанын жағып сандыққа тастайды. Элизабеттің қатысуымен өткен рәсім іске аспайды, себебі ол Сартылдақтың қызы емес еді. Мұны түсінген Барбосса қызды суға итеріп жібереді. Судан Уилл шығып Элизабетті қан-қан тұмармен бірге алып кетеді. Барбосса жоғалғанды байқайды және оның командасы оны іздеуге шығады. Осы сәтте Джек пайда болады. Талап қалғаннан кейін есін әрең жинап жатқанда оны тұтқынға алады. Элизабет бой тұмарды Уиллге қайтарып береді. Қарақшылар кодексіне сәйкес: «Көш соңынан қалғанды ешкім күтпейді» деген заңмен олар жүзіп кетеді. Бірақ та жылдам жүзетін «Қара Маржан» оларды қуып жетеді, ішінде тұтқындалған Джек те бар. Шайқас басталады. Барбосса бой тұмарды алып алады және команданы тұтқынға түсіреді. Уиллиам оларды жіберуін талап етеді, әйтпесе ол өз-өзіне қол жұмсаймын деп қорқытады. Алайда Барбосса команданы қамап қояды, ал Джек пен Элизабетті кезінде Джекті тастап кеткен аралға бұрынғыша бір оқпен оқталған тапаншамен тастап кетеді. Аралда Джек қызға тасбақаның көмегімен шықпағандығын айтады, оған кемесі көмектескен екен. Ол жерден жасырын қоймада тамақ пен ром табылады, кешке жақын екеуі әбден көңіл көтереді. Таңертең Элизабет корольдік флот байқау үшін бүкіл ромды жағып тастайды. Джек оған ызаланады, сосын ол корольдік флоттың «Заһарлы» кемесін байқайды. «Заһарлы» Джек пен Элизабетті құтқарады, алайда Джекті өлім жазасына кеседі. Элизабеттің өтініші бойынша Джекпен мәмілеге келіседі. Ол оларды Исле де Муэртеге жол көрсету керек болды. Екі кеме аралға жүзіп келеді. Джек Торғай командорға жоспар ұсынады: қарсыластырды теңізге шығарып, «Заһарлымен» оларды атып тастау керек дейді. Элизабет олардың ажалсыз екендігін айтса да, губернатор адамдары оған құлақ аспайды. Джек аралға жүзіп келеді, ол жерде Уиллді құдайларға құрбандық шалуға дайындалып жатады және Барбоссаға флоттың жақындағын айтады, қарғысты шешу рәсімі кейінге қалдыра тұру керек болды. Барбоссаның командасы «Заһарлыға» шабуыл жасауға аттанады, ал Джек Барбоссамен күреседі. Элизабет сол кезде кемеден аралға қашып келеді. Джек алтын тиынды алғандықтан ажалсызға айналып кетеді. Ол тиынды Уиллге лақтырады, ол болса қанмен бірге сандыққа тастайды. Джек өзінің аңсап жүрген тапаншасымен Барбоссаға оқ атады. «Заһарлы» кемесінде болған Барбоссаның барлық командасы ажалсыз қасиеттерін жоғалтқанын байқайды және олар билікке беріледі. Бәрі Порт-Ройалға оралады. Джек Торғайдың көмегіне қарамастан оны өлім жазасына кеседі. Джекті дарға асып жатқанда, Уиллиам сапыны Джектің аяғының астына тастайды, сөйтіп Джек аман қалады. Элизабет те оның қарамағына шығады. Джек осы сәтті пайдаланып, қашып кетеді. Командор Норрингтон аса қарсылық білдірмей, оған қашуға жол береді. Джек жас жұбайлармен қоштасып келе жатқан «Қара Маржанға» жүзіп барады. Анна-Мария Джек Торғайды капитан деп тағайындайды және Барбоссаның барлық командасы оған бағынатын болды. === Жазудан кейінгі көрініс === Титрдан кейін кішігірім көрініс көрсетіледі. Исле де Муэрте аралында қалған маймыл сандықты ақтарып, бір алтын тиынды ұрлап алады. Ай жарығында оның ажалсыз қасиетке ие болғандығын көреміз. == Рольдерде == Джонни Депп ''Капитан Джек Торғай'' басты кейіпкер, кемесіз капитан, Орландо Блум ''Уилл (Уильям) Тёрнер'' Биллдің ұлы, «Сартылдақ» Тёрнер, ұста шебері, Элизабет Суонның балалық шақтағы досы, Кира Найтли ''Элизабет Суонн'' губернатор Суонның қызы, Уилл Тёрнерге ғашық, Джеффри Раш ''Капитан Барбосса'' «Қара Маржан» кемесіндегі қарақшылардың бастығы, Джектің бұрынғы қызметтесі және қазіргі жауы, Кевин Макнелли ''Джошами Гиббс'', Джектің досы әрі бірінші көмекшісі, Джек Дэвенпорт ''Командор Норрингтон'', корольдік флоттың офицері, бүкіл қарақшылардың көзін жоюды армандайды, Элизабетке ғашық, Джонатан Прайс ''Губернатор Суонн'', Порт-Ройалды басқарушы, Элизабет Суонның әкесі, Маккензи Крук ''Раджетти, Барбоссаның командасындағы біркөзді қарақшы'', Ли Аренберг ''Пинтел, Барбоссаның командасындағы тазы қарақшы'', Мартин Клебба ''Марти, Джектің командасындағы ергежейлі матрос'', Дэвид Бэилай ''Коттон, Джектің басқару тұтқасын басқарушысы'', мылқау қарақшы, иығында сөйлейтін тотықұсы бар, Зои Салдана ''Анна-Мария, Джектің бұрынғы құрбысы'', Ралф Мартин ''Мистер Браун'', маскүнем ұста, Уиллдің қожайыны. == Сыншылар пікірі == Сыншылар фильмге жақсы баға берді. Солтүстік Америкада 300 млн доллар және бүкіл әлем бойынша 600 млн доллар жинаған картина, жақсы табысқа түскен фильмдердің ішінде 26 орынды алды. Көптеген кино сыншылар Джонни Депптің ойнаған роліне тамсана қарады. Фильм Оскар марапатына бес номинация бойынша түсті: Үздік гримм, Үздік дыбыс, Үздік дыбысты өңдеу, Үздік визуалды әсер және Үздік актер (Джонни Депп). == Қызықты ақпараттар == Фильмде губернатор Суонның есімі Уитерби, командор Норрингтондікі Джеймс, Барбоссаныкі Гектор. Сценарий бойынша Уилл Тернер кейіпкерлер арасында ең мықты семсерлесуші, одан кейін Барбосса және командор Норрингтон. Джек Торғай ең нашар семсерлесуші. == Фильмдегі дәлсіздік == Фильмде Джек пен Уилл кемені ұрлау үшін су түбінде резервуар ретінде қайықты аударып жүреді. Шын өмірде бұл мүмкін емес нәрсе, қайық жай ғана су бетіне көтеріліп кетер еді.. Дауыл кезінде Джек кемені бір қолмен басқарады (екінші қолында компас). Негізінде кемені басқаруын жеңілдетін рульдік машина тек XIX ғасырдың екінші жартысында ғана ойлап тапқан. Оған дейін штурвалды басқару үшін екі матростың көмегі қажет болған == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Санат:АҚШ фильмдері 
'''Музыканы жүктеу''' () өлеңді серверден немесе веб-сайттан пайдаланушының дербес компьютеріне көшіру. Жүктеулер заңды және заңсыз жүктеулерге бөлінеді. Музыканы жүктеуге арналған белгілі онлайн музыкалық дүкендер: iTunes Store, Napster, Zune Marketplace, Amazon MP3, Nokia Music Store, TuneTribe, Kazaa және eMusic. == Сыртқы сілтемелер == RIAA Announces New Round Of Music Theft Lawsuits Санат:Музыка 
Oracle Corporation дамытқан біріктірілген өңдеу ортасы. Бұл өңдеу ортасы Java, XML, SQL және PL/SQL, HTML, JavaScript, BPEL және PHP тілдерінде бағдарламалауды ұсынады. JDeveloper бағдарламалық жасақтама өңдеудің дизайн, код жазу, қателерін табу, оптимизация профайлдеу және жүргізуге дейінгі түгел дерлік циклдерді қамтиды. ==Қолданатын технологиялар== JDeveloper 11g-версиясына дейін, JDeveloper үш түрлі нұсқада келді: Java Edition, J2EE Edition, және Studio Edition. Әрқайсысында өз нұсқасына сай айырмашылықтары болды. JDeveloper 11g тек екі нұсқада келді: Studio Edition және Java Edition. JDeveloper 11g-де, J2EE Edition бағдарламалау Studio құрастырылған. Жоғарғы деңдейдегі қолданылатын технологиялар тізімі: Java Edition Java SE Support Code Editor Code Navigation Refactoring Swing Unit Test Version Control Audit Metrics Debugging Profiling Ant Support Maven Support XML Support Open API Extensions User Assistance J2EE Edition JSP Struts JSF JSF 2.0 Facelets EJB TopLink Web Services RESTful Web Services UML Database Development Deployment and management Hudson Studio Edition ADF Databinding ADF Faces ADF Faces Skin Editor ADF Mobile ADF Business Components ADF Swing ADF Deployment BPEL Designer ESB Designer Portlet Development Portlet/JSF Bridge oracle BI Ee ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== JDeveloper Official Home JDeveloper 11g JDeveloper Data Sheet JDeveloper Online Demos Oracle ADF Official Home OTNDL License өңдеу ортасы Санат:PL/SQL Санат:Oracle 
'''PL/SQL''' (Процедуралық тіл/SQL; Procedural Query Language) Oracle Corporation мекемесінің SQL және Oracle реляциялық дерекқорына арналған процедуралық қосымша (немесе extension) бағдарламалық тілі. Бағдарламалау тілі негізінен PASCAL және ADA тілдеріне ұқсас. ==Тағы қараңыз== Реляциялық деректер қорларын басқару жүйесі ==Сілттемелер== == Сыртқы сілттемелер == Oracle FAQ: PL/SQL Oracle Technology Center Oracle Tahiti Search Engine Morgan's Library ORACLE-BASE: PL/SQL Articles Санат:Oracle Санат:SQL Санат:PL/SQL 
'''Gangnam Style''' ''Gangnam Style'', дәлме-дәл аудармасы ''Каннамгу стилі'') Оңтүстік Кореялық PSY әншісінің әні. Әншінің PSY (Six Rules), Part (2012) атты альбомынан алынған сингл. Ән өзінің мысқылдығымен, есте қаларлықтай ырғағымен танымал және ерекше белгілі. Сингл 2012 жылдың 15 шілдесінде шығарылып, тез арада Оңтүстік Кореялық Gaon Chart-ының бірінші орынына көтерілді. Синглдің бейнеклипі 2012 жылдың 24 қараша күні YouTube сайтында 810 миллионнан аса көрулерді жинап, сол сайттың ең танымал бейнеклипіне айналды. 2012 жылдың 21 желтоқсан күні синглдің бейнеклипі YouTube сайтында миллиардтан астам рет көрілді.. == Мәтіні == Gangnam Style түп нұсқа 오빤 강남스타일 강남스타일 낮에는 따사로운 인간적인 여자 커피 한잔의 여유를 아는 품격 있는 여자 밤이 오면 심장이 뜨거워지는 여자 그런 반전 있는 여자 나는 사나이 낮에는 너만큼 따사로운 그런 사나이 커피 식기도 전에 원샷 때리는 사나이 밤이 오면 심장이 터져버리는 사나이 그런 사나이 :: 아름다워 사랑스러워 :: 그래 hey 그래 바로 hey :: 아름다워 사랑스러워 :: 그래 hey 그래 바로 hey :: 지금부터 데까지 가볼까 :: 오빤 강남스타일 :: 강남스타 :: 오빤 강남스타일 :: 강남스타일 :: 오빤 강남스타일 :: Eh- Sexy Lady :: 오빤 강남스타일 :: Eh- Sexy Lady :: 오오오오 정숙해 보이지만 노는 여자 이때다 싶으면 묶었던 머리 푸는 여자 가렸지만 웬만한 노출보다 야한 여자 그런 감각적인 여자 나는 사나이 점잖아 보이지만 노는 사나이 때가 되면 완전 미쳐버리는 사나이 근육보다 사상이 울퉁불퉁한 사나이 그런 사나이 :: 아름다워 사랑스러워 :: 그래 hey 그래 바로 hey :: 아름다워 사랑스러워 :: 그래 hey 그래 바로 hey :: 지금부터 데까지 가볼까 :: 오빤 강남스타일 :: 강남스타일 :: 오빤 강남스타일 :: 강남스타일 :: 오빤 강남스타일 :: Eh- Sexy Lady :: 오빤 강남스타일 :: Eh- Sexy Lady :: 오오오오 뛰는 위에 나는 baby baby 나는 아는 뛰는 위에 나는 baby baby 나는 아는 You know what I’m saying 오빤 강남스타일 Eh- Sexy Lady 오빤 강남스타일 Eh- Sexy Lady 오빤 강남스타일 Gangnam Style латын тілінде оқылуы Oppa Gangnam Style Gangnam Style Naje-neun ttasaroun inkanjeo-gin yeoja Keopi hanjanye yeoyureuraneun pumkyeok i-nneun yeoja Bami omyeon shimjangi tteugeowojineun yeoja Keureon banjeon i-nneun yeoja Naneun sana-i Naje-neun neomankeum ttasaroun geureon sana-i Keopi shikgido jeone wonsyas ttaerineun sana-i Bami omyeon shimjangi sana-i Keureon sana-i :: Areumdawo sarangseureowo :: Keurae neo hey keurae baro neo hey :: Areumdawo sarangseureowo :: Keurae neo hey keurae baro neo hey :: Chigeumbu-teo kal dekkaji kabol-kka :: Oppa Gangnam Style :: Gangnam Style :: Oppa Gangnam Style :: Gangnam Style :: Oppa Gangnam Style :: Eh- sexy lady :: Oppa Gangnam Style :: Eh- sexy lady :: Jeongsu-khae boijiman nol ttaen noneun yeoja Ittaeda shipeumyeon mukkeot-deon meori puneun yeoja Karyeot-jiman wen-manhan nochulboda yahan yeoja Keureon gamkakjeo-gin yeoja Naneun sana-i Jeomjanha boijiman nol ttaen noneun sana-i Ttae-ga dwehmyeon wahnjeon sana-i Keunyukboda sasangi sana-i Keureon sana-i :: Areumdawo sarangseureowo :: Keurae neo hey keurae baro neo hey :: Areumdawo sarangseureowo :: Keurae neo hey keurae baro neo hey :: Chigeumbu-teo kal dekkaji kabol-kka :: Oppa Gangnam Style :: Gangnam Style :: Oppa Gangnam Style :: Gangnam Style :: Oppa Gangnam Style :: Eh- sexy lady :: Oppa Gangnam Style :: Eh- sexy lady :: Ttwiineun nom keu wiie naneun nom Baby baby Naneun mwol jom aneun nom Ttwiineun nom keu wiie naneun nom Baby baby Naneun mwol jom aneun nom You know what i’m saying Oppa Gangnam Style Eh sexy lady Oppa Gangnam Style Eh sexy lady Oppa Gangnam Style == Чарттар == Чарт (2012) Ең жоғарғыорын Billboard Hot Pop Songs '''1''' Suomen virallinen lista '''1''' Digital Songs (''Billboard'') '''1''' Tónlist FIMI Чарт (2012) Ең жоғарғыорын ''Billboard'' '''1''' ''Billboard'' Mexican Airplay '''1''' Gaon Digital Singles ''Billboard'' K-Pop Hot 100 '''1''' Top Video Airplay Digital Songs (''Billboard'') '''1''' 2M (PROMUSICAE) Pop Songs (''Billboard'') 10 == Дереккөздер == 
Патрис Емерей Лумумба (1960) '''Патрис Емерей Лумумба''' шілде 1925 17 қаңтар 1961) Оңшыл-ұлтшыл бағыттағы, Конгоның саяси және қоғамдық қайраткері. 1960-шы жылдың маусымында, тәуелсіздігін жариялағаннан кейін, Конго Демократиялық бірінші бас міністірі лауазымында қызмет атқарған. Зайыр елінің ұлттық батыры, ақын және Африка халықтарының тәуелсіздік жолындағы, күресінің символы. Конго ұлттық қозғалысының негізін қалаушы(1958) жәнеде басқарушысы. Бас міністір лауазымынан, оны Конго пірзіденті алып тастады, кейін 1960 жылдың қыркүйегінде Конго дағдарысы кезінде тұтқындалды 1961-ші жылдың 17 қаңтарында өлтірілді. Санат:Конго Демократиялық Республикасы саясаткерлері 
'''Ақшытыр ''' () орамжапырақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. == Таралуы == Орта Азия мен Қазақстанда кездесетін түрі бар. Жиі кездесетіні Орақша ақшытыр (''Cryptospora falcate''). == Ботаникалық сипаты == Биіктігі 10-40 см. Сабағы бұтақты, сыртын ұсақ, қалың түк жапқан. Жапырақтары ұзынша, пішіні қандауыр тәрізді, жиегі тегіс. Гүлдері ақ немесе қызғылт түсті. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі иілген орақ тәрізді бұршаққын. Тұқымы ұзынша (ұзындығы мм). == Дереккөздер == Санат:Қазақстан флорасы 
'''World Wide Web Consortium''' ('''W3C''') Ғаламторға арналған стандарттарды құратын халықаралық мекеме. Тим Бернерс-Ли MIT негізін қалап, әлі күнге дейін консортциум басшысы рөлін атқарып келеді, бұл концортциумге жолдас мекемелер ғаламторға арналған стандарттарды дамытуға толықтай беріліп жұмыс атқарып келуде. Бұл концортсиум World Wide Web Consortium (W3C) 351 мүше адамнан құрылған. ==Сілттемелер== Санат:Интернет 
'''XML''' Кеңейтілген Белгілеу Тілі) машина әрі адамдар оқи алатын белгілеу тілі құжаттарды кодтауға қолданылады. ;Тэг :Белгілеу конструкторы мынамен басаталады және мынамен аяқталады >. Тэгтер үш түрде жызылуы мүмкін: мысалы: (). мысалы: (). тэгтер''; мысалы: (). ;Элемент: Логикалық құжаттау компоненті басталу-тэгімен () басталып және сәйкесінше аяқталу-тэгі элементімен аяқталады () немесе бос-тэгті елементтен тұрады (). Сәлем, әлем. (қараңыз hello world). Тағы біреуі ;Аттрибут: Белгілеу конструкторы аты/мәні жұбынан тұрады, ол жұп бастау-тэгі не бос элемент-тэгі араларында жазылып отырады. Төмендегі мысалда ''img'' елементі екі аттрибуттан тұрады, олар ''src'' және ''alt'': өзге мысал: :A қосу мұндағы аттрибуттың атты "нөмір", ал сандық мағынасы "3". ;XML Декларациясы: XML құжаттары өздері жайлы кейбір ақпаратты беру арқылы басталуы мүмкін, мысалы: ==Тарихы== XML тілі 1996 жылы SGML тілінің жаңа спецификациясы ретінде пайда болды. ==Сілттемелер== Санат:XML Санат:Интернет 
'''Ұңғыманы тойтару''' арнайы сұйықты айдау арқылы ұңғымадан қабат флюидінің фонтандалуының тоқтатуы. Қабат қысымына дейінгі түп қысымының жасанды жоғарылауымен байланысты. Ағымдағы және күрделі жөндеу, қабат флюидінің апаттық тастауларын тоқтату жұмыстарын жүргізу қамтамасыз етеді. Ұңғыманы тойтару кезіндегі шешілетін негізгі сұрақтар: жұмыс сұйықтығын таңдау және оны ұңғымаға айдау режимі жасау. Ұңғыманы тойтару сұйықтығы ретінде мұнай, су, су мен көмірсутек негізіндегі бұрғылау ерітіндісі қолданамыз. Соңғылары тиімдірек, алайда қымбаттылығымен ерекшеленеді, қоршаған ортаны ластауы мен жану салдарынан қауіпті. Су негізіндегі бұрғылау ерітінділерінен полимерлі қосындысы бар минералды тиімді, олар сазды бөлшектерден тұрмайды және кейін тұз қышқылымен өңделіп жойылатын бор қосқанмен тығыздықты жоғарылатпайды. Қабат қысымы гидростатикалық қысымнан төмен болған жағдайда (ұңғы мұнаймен толған кезде) жұмыс сұйығы ретінде екі-үш фазалы арнайы көбік қолданамыз. Жетілдірілмеген технологиялық сұйықтарды қолдану себебінен ұңғыларда жөндеу жұмыстарын жүргізу барысында ұңғы өнімділігінің төмендеуіне әкеледі. Тастаулардың алдын алу үшін ұңғыманы қайтадан тойтарады. Газконденсатты кен орындарында қабат қысымының төмендеуі салдарынан жағдай күрделенуде. Осындай ұңғымаларды қалпына келтіру мен одан әрі игеру олардың құрылысының құнын қымбаттатады. Ұңғыма фонтандалу кезінде ұңғыманы тойтарушы қондырғы превенторларды орнатамыз. ''Превентор'' сұйық пен газдың атқылауын болғызбау үшін және ұңғыма оқпаны шеңберін кеңейте түсу үшін ұңғыма ернеуіне орнатылатын тетік. Оның металл корпусында бұрғылау оқпанын тығыз бітейтін айналмалы немесе ұңғыма қимасының бүкіл ауданын бітейтін қозғалмайтын қақпағы болады. ҰЖТС-ҚК бұл сұйық тығыздығын төмендету үшін көбіктүзуші мен азот қоспасының жүйесі, ол аномалдық төмен қабат қысымы бар газ және газконденсатты кен орындарында берілген құрамды қолдануға мүмкіндік береді. ҰЖТС-ҚК 90 °С дейін температурада термотұрақты; 700 850 кг/м3 аралығында тығыздық басқарылады қабатқа аз сүзілгіштігімен және жақсы төмен температуралық қасиетіне ие; аномалды төмен түп қысымы бар «жұтатын» ұңғыларда (газ және газконденсатты ұңғыларда) тиімді тойтару; қысқы (-40°С дейін) және жазғы жағдайларда қолданылады; жоғары газ факторында газ шығуының алдын алады; ұңғылар тез игеріледі, ұңғының режимге шығуы 1-2 күнді құрайды. Ұңғыманы жерасты жөндеу жұмыстарына дайын деп есептейміз, егер де жұмыс жасайтын адамның керекті операцияларды өткізу кезінде барынша қауіпсіздік шаралары сақтау, қоршаған ортаны ластамау керек және мұнайды жоғалтып алмау керек. Ұңғыманы жоспарланған жұмыстарға дайындау үшін: Ұңғыманы жұмыс жасау кезінде ұңғыманы өшіру және оның фонтандауын тойтару. Пайдалану құралдарын дайындау, көпірлердің қойылуын әйтпесе жөнделуі, якорлерді тексеру жерасты жөндеу жұмыстары үшін жылжымалы агрегаттарды қоямыз немесе мұнараны орнатамыз. Санат:Мұнай және газ 
'''Мордовия футбол клубы''' Саранск қаласындағы Ресей футбол клубы. == Клуб атауларының тарихы == 1961 «Строитель» 1961—1971: «Спартак» 1972 «Электросвет» 1980—2003: «Светотехника» 2003—2004: 2005—о.у.: «Мордовия» == Клубi түстерi == '''Қызыл''' '''Ақ''' '''Көгiлдiрi''' == Экипировка және демеушiлер == == Форма == '''Жыл''' '''Жасаушыы''' 2005 2008 Adidas 2009 2010 Nike 2011 Adidas === Демеушiлер === '''Жыл''' 2005 2007 Демеушi жоқ 2008 2012 Мордовцемент 2012 Магма == Жетістіктері == КСРО ** лиганың 5-аймағының жеңімпазы (1): 1991 Ресей ** лига жеңімпазы (2): 2011/12, 2013/14 КФЛ кубогы ** Жеңімпаз: 2009 == Сiлтемелер== Ресми сайты Жанкүйерлер сайты Жанкүйерлер сайты Санат:Ресей футбол клубтары 
Қазақстандағы бірінші және екінші дәрежелі банктерідің тізімдері келтірілген, тізім банктердің активтерінің мөлшеріне қарай құрастырылды. қазан 2018 жылғы уақыт мезетінде Қазақстанда 28 коммерциялық банк жұмыс атқарып келген.. Қазақстан Халық банкі Jusan Bank «Сбербанк» АҚ Kaspi Bank АТФ Банк Банк ЦентрКредит ForteBank Еуразиялық банк Қазақстанның Жинақтаушы Құрылыс Банкі Ситибанк Қазақстан Bank RBK (бұрын "Қазинкомбанк") AltynBank Нұрбанк Альфа-банк Home Credit Bank Kazakhstan Қазақстандағы Қытай Банкі Қытай ТПБ AsiaCredit Bank ВТБ Қазақстан Tengri Bank Банк Kassa Nova Capital Bank Kazakhstan КЗИ Банк Шинхан Банк Казахстан Әл-Хиләл Ислам банкі Заман-Банк Пәкістан Ұлттық банкі == Қазақстан даму банкі == Арнайы құқықтық статусы бар банк Қазақстан Даму Банкі Санат:Қазақстан банктері Санат:Елдер бойынша банктер Санат:Қазақстан бойынша тізімдер 
'''Оливье Жиру''' (; 30 қыркүйек 1986, Шамбери, Франция) француз футболшысы, "Милан" клубы мен Франция құрамасының шабуылшысы. 2012, 2016, 2020 жылғы футболдан Еуропа Чемпионатына және де 2014, 2018 жылғы Әлем Чемпионатына қатысқан. == Клубтық мансабы == === Гренобль === Жирудың бірінші кәсіптік футбол клубы «Гренобль» футбол клубы болды. Шабуылшы 2006 жылдың 24 наурызында Франция Чемпионатының лигасының 31 турында Геньон футбол клубына қарсы ойында өзінің дебютін жасады. «Гренобль» үшін бірінші голын 2007 жылдың 26 ақпанында Лигада Гавр футбол клубына қарсы ойында соқты. Бұл гол, екінші таймғы қосылған уақытта салынып Жиру командасына 2-1 есебімен жеңіс әкелді.. «Гренобль» үшін екі маусым ішінде шабуылшы Франция чемпионатында алаңға 23 рет шығады, бірақ рет қана негізгі құрам ішінде. 2007/08 маусымының алдында Жиру Истр клубына бір жылдық жалдамаға беріледі, клуб ол кезде 3-інші Француз Лигасында өнер көрсететін. === Тур === 2007/08 маусым нәтижесі бойынша «Гренобль» Франция чемпионатының жоғарға дивизионында ойнау құқығын алды. Бірақ, 2008 жылдың тамызында Оливье Жиру Тур футбол клубына сатылды, солай 2-Лигада ойнауды жалғастырды. Турде екі маусым өткізіп, оның соңғысында лиганың үздік бомбардирі аталды. 2010 жылдың қаңтарында Жиру «Монпелье» футбол клубы қатарына қосылды, бірақ жалға Турде ойының жалғастырды. === Монполье === 2010 жылдың 29 шілдесінде «Монпелье» үшін дебютін жасайды, бұл 2010/11 Еуропа Лигасының 3-ші квалификациялық раундында венгерлік Дьёр клубына қарсы ойында орын алады. 32 минутта Жиру гол соғып, кейінен ол жеңісті және Монпелье үшін сол турнирдегі жалғыз гол болады. Лига 1-де бірінші матчын Оливье Жиру 2010 жылдың тамызында Бордо клубына қарсы ойнайды, матч «Монпелье» жеңісімен бітеді. 2010 жылдың 28 тамызында шабуылшы Лига 1-де өзінің бірінші голын соғып, Монпелье Валансьен клубына қарсы ойында жеңіске жетеді. 2010/11 Француз лигасының кубогінде «Пари Сен-Жермен» клубына қарсы ойында Жиру 118-минутта жеңіс әкелген гол соғады. ('''1''':0), «Монпелье» финалға шығып Марсель Олимпик клубына 1:0 есебімен жеңіледі. 2010/11 Франция чемпионатының 27-інші турында ПСЖ клубының қақпасына дубль соғып, матч 2-2 есебімен бітеді, «Монпелье» ойын барысында 2:0 есебімен жеңіліп жатқан. «Монпелье» «Лилль» (3:'''1'''), «Марсель» ('''1''':2) «Лион» (3:'''2''') клубтарынан жеңілген кезде де Жиру гол соққан. Франция жоғарғы дивизионынының бірінші маусымында 37 матч ойнап, 12 гол соғады. 2011/12 маусымның Франция чемпионатында Оливье Жиру 14 матч арасында хет-трик және бір дубль жасайды. Бірінші 6-ыншы турда Брест клубының қақпасына екі гол соғады, сосын 10-шы турда Дижон клубы қақпасына үш гол, 15 турда Сошо клубының қақпасына үш гол соғады. Франция чемпионы Лилль клубына қарсы ойынының 70 минутында Жиру гол соғып, Монпельеге жеңіс әкеледі. 16 турда Лорьянға қарсы ойында «Монпелье» 4:0 есебімен ұтады, Жиру нәтижелі пас және гол соғып, голдың әрқайсысына қатысады. 2012 жылдың үш турда гол соғады, бұл Монпельеге Лион ('''1''':0), Ницца (0:'''1''') клубтары қарсы ойындарда жеңіс әкеледі. Соңғы турда Эвиан клубының қақпасына гол соғады (4:'''2'''). 2011/12 Франция чемпионатында Жиру 36 матч ойнап, 21 гол соғады, әр ойында негізгі құрамда шыққан. Маусым нәтижесі бойынша Ненемен бірге үздік бомбардир атанады, Монпельемен бірге тарихында бірінші рет Франция чемпионы болады. === Арсенал === 2012 жылдың шілдесінде Жиру ағылшын Арсенал клубымен көп жылдық келісім шартқа қол қояды. Арсенал үшін дебютті ойының 2012 жылдың 18 тамызында Сандерленд футбол клубына қарсы ойында өткізеді. Бірінші голын 26 қыркүйекте Ағылшын Лигасының Кубогінде Ковентри футбол клубына қарсы соғады. қазанда Англия Вест Хэм Юнайтед клубына қарсы ойында бірінші голын соғады. 10 қарашада өткен АПЛ 11 турында Фулхэм клубының қақпасына егі гол соғады, екі голды баспен соғады және голдарды Тео Уолкотт нәтижелі пастарынан кейін мүмкін болады. == Жетістіктері == 2010 жылғы Франция екінші лигасының үздік бомбардирі; 2011 жылғы Франция лигасы кубогының финалына жетті; 2012 жылғы Франция чемпионы және Франция бірінші лигасының үздік бомбардирі; 2018 жылғы әлем чемпионы; == Дереккөздер == == Сілтемелер == «Арсенал» клубының ресми сайтындағы профилі Transfermarkt сайтындағы профилі Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Гренобль ФК ойыншылары Санат:Монпелье ФК ойыншылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары 
'''IC 1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 778, MCG -2-1-31, IRAS00084-1306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 3''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 836, MCG 0-1-38, ZWG 382.32, NPM1G -00.0003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 4''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 897, UGC 123, MCG 3-1-29, ZWG 456.40, KUG 0010+172, IRAS00108+1712. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Александр Сергеевич Пушкин''' (6 маусым 1799 жыл, Мәскеу, Ресей 10 ақпан 1837 жыл, Ресей) Ресей ақыны, классикалық орыс әдебиетінің негізін салушы. == Өмірдерек == 200px Александр Сергеевич Пушкиннің өмірі мен өнерпаздық жолы азаттық, адамгершілік идеялары үшін аянбай күресу жолы болды. Сөз өнерін дәуірінің озат ұштастыра білуі оған әдебиетте тың жол табуға, бүкіл елдің, орыс халқының әдебиетін жаңа арнаға бұрып, әдебиетті жаңаша тұрғыда дамытып, өркендетуіне мүмкіндік берді. Александр Сергеевич Пушкиннің шығармашылығы бір жарым ғасырға созылған орыстың ұлттық әдебиетінің қалыптасу кезеңін аяқтады. Александр Сергеевич Пушкин 1799 жылы маусымда Мәскеуде дүниеге келген. Ол дворян отбасында туылып, балалық шағын Мәскеуде өткізген. 12 жасынан Царское селода (қазіргі Пушкин қаласы) лицейде оқып, ақындық шеберлігін шыңдай түсті. Лицейді аяқтаған соң Петербургке қоныс аударып, әдеби-қоғамдық өмірге белсене араласты. 200px Жас Пушкин әдебиеттегі өз орнын табуға, өзінің шығармашылық бетін айқындап алуға үлкен мән берді. Оның әдебиетке алғаш келген жылдары жазған өлең-жырларының қай-қайсысын алсақ та, олардан біз азаттықты аңсауды, отаншылдықты, халық мұңын, тілек-мүддесін жақтауды шығармаларының негізгі арқауы еткен күрескер ақынның асқақ бейнесін көреміз. Жаңа ұрпақтың арман-мұраты, үміт-сенімі, ескіден безінуі, ізгілікті, бостандық пен бақытты армандауы осының бәрі оның поэзиясынан бірдей-ақ жарқын көрініс берді. Ақынның ой-сезімінің қалыптасуына күшті әсер еткен зор тарихи оқиға 1812 жылғы Отан соғысы болатын. Ол Пушкиннің санасында мәңгі өшпес із қалдырды. Ресейде отаншылдық, азаттық идеялары кең қанат жайды. Халықтың еркіндігін, бостандығын темір құрсаумен шырмаған патшалық құрылысқа наразылық үдей түсті. Патшаға қарсы күреске шығып, батыл қимылдаған революцияшыл декабристер ескі дүниені дүр сілкіндірді. Ол болашаққа, азаттық идеясының жеңетіндігіне кәміл сенді. Декабристер көтерілісінен кейінгі жылдарда Пушкин Ресейдің әр аймағында күн санап қанат жайып, күш алып келе жатқан шаруалардың революциялық қозғалысына үнемі көз тігіп, көңіл аударды, оған үлкен үміт артты. Жаңашыл, алғыр ойлы, күрескер ақын халықтың тарихын, әдебиетін, ескі жыр-дастандарды жақсы білді, қалыптасқан бай әдеби дәстүрлерден де іргесін аулақ салған жоқ. М. В. Ломоносовтың ірі қоғамдық мәселелерді толғай білгені, Карамзиннің адамның жан сезімін әсерлі суреттеуі, В. А. Жуковский өлеңдеріндегі ерекше әуездік, сыршылдық, И. А. Крыловтың қарапайым адамның мінез-әрекетін дәл бейнелеуі, А.С. Грибоедовқа тән қоғамдық өмірді суреттеудегі шынайылық, сыншылдық, К.Ф. Рылеев поэзиясындағы отаншылдық, адамзаттық әуен, революциялық сарын бұлардың бірі де Пушкинге жат емес екенін ап-айқын аңғарамыз. Бірақ ақынның өз тұлғасы осы аталған ақын, жазушылардың біріне де ұқсамайды. Өйткені ол орыс әдебиетіне дәуір талабына сай тың ақындық ой-сөзім әкелді, орыстық ұлттық көркем ой жүйесін керемет өнерпаздық күш жұмсап, мүлдем басқаша қалыптастырды. Сондықтан Пушкиннің терең толғайтын ойшылдығы да, лирикадағы сезімталдығы да, шебер суретшілігі де, оның отаншылдық, азаттық аңсау идеялары да, революциялық жалын-леп те бәрі-бәрі де бұрынғыдан өзгеше, жаңаша сипатта танылады. Осы жылдары «Свобода», «Чаадаеву», «Деревня» секілді өлеңдерін, «Руслан Людмила» атты тұңғыш поэмасын жазды. Кишинев, Одессадан кейін патшалық Ресей үкіметі Пушкинді әдеби-мәдени ортадан алыс жатқан Михайловское селосына жер аударды. Бұл тұста қаламгер өлеңмен жазылған «Евгений Онегин» романы мен «Граф Нулин», тағы басқа көптеген өлеңдер мен сын мақалаларын (1824), «Борис Годунов» (1825) тарихи трагедиясын жазды. Орыс халқының халықтық сөз қорына дендей енген А. С. Пушкин шығармалары енді арнаға бет бұрды. Халықтың әдет-ғұрпын, адамдардың әр алуан мінез-құлқын терең бейнелеген «Евгений Онегин» романы «орыс өмірінің энциклопедиясы» (В. Белинский) атанды. А.С. Пушкин шығармаларының бір қыры тарихи таным, «Борис Годунов», «Полтава», «Медный всадник» және тағы басқа да туындысы арқылы ол әрі ақын, әрі тарихшы ретінде танылды. А. С. Пушкин Орынбор, Орал қалаларында болған кезінде (1833) қазақтың лиро-эпостық жыры «Қозы-Көрпеш Баян сұлуды» жаздырып алып, осы тақырыпта шығарма жазуды жоспарлады. Құран сүрелерін өлеңмен жырлады. Пушкин сан алуан жанрлық түрлерді еркін меңгерді. Әр қилы лирика өлең, поэма, әңгіме, повесть, тарихи роман, өлеңмен жазылған роман, ұсақ та, кесек те драмалық шығарма міне, осылардың қайсысын қолға алса да, ол үлкен көркемдік шеберлік танытты. Сол дәуірдегі орыс әдебиетінің Пушкин араласпаған, ол қол тигізбеген, үлкен ықпал жасамаған, елеулі із қалдырмаған бірде-бір саласы болған жоқ. Осынша қыруар еңбегін ол небәрі 20 жылдай уақыт ішінде атқарып шықты. 200px 200px Пушкин поэзиясының бұрынғы әдебиеттен ерекшелігін айқын танытатын қасиет ондағы азаматтық, революция идеялардың қуаттылығы. Ақын Отанды сүю сезімін, «қасиетті бостандықты» аңсаушылықты айрықша қастерлеп, тебіреніп айтады. Айдауда жүрген өзінің пікірлестігін, ниеттестігін жасырмай, үнемі жария етіп отырады. Ол күрес жолынан еш ауытқып, айнымайды. Тек ол азаттыққа жету жолындағы күрестің жаңа мүмкіндіктерін іздейді. Қоғамдық мүддені, әр азаматтың қоғам алдындағы, халық алдындағы міндетін Пушкин енді дәл өз кезеңінің, өз дәуірінің тілек-талаптары тұрғысынан қарап, терең түсінуге ұмтылады. Ол өзінің тұңғыш поэмасы «Руслан мен Людмилаға» ежелгі аңыз-оқиғаны арқау етіп жазғанда, немесе «Кавказ тұтқыны», «Цыгандар» дастандарында орыс адамын әр елде, әр түрлі ортада алып суреттегенде өз заманының ең күрделі қоғамдық мәселелерін қозғай білді. Соңғы дастаннан адам өмірдегі күрес-тартыстан шет қала алмайды деген тұжырымды өте-мөте аңғарамыз. Пушкин халықтың тарихи тағдыры жайлы толғанғанда оны өз дәуіріндегі қоғамдық өмірдің түйіндерін шешу міндетімен ұштастырады. «Борис Годунов» драмасындағы тарихи дамудың бетін, үлкен-үлкен кезеңдерін белгілейтін ең басты күш халық, халықтың мүддесі, ниет-тілегі деген тұжырым жазушының өз заманына жалғастырыла айтылған шындық. 200px Оның аса кесек көркем туындыларының бірі «Евгений Онегин» шын мағынасында халықтық шығарма. Мұндағы басты кейіпкерлер төменгі таптан шыққан адамдар емес екені рас. Бірақ ең маңызды нәрсе Онегин мен Татьяна, Ленский мен Ольга осылардың қай-қайсысы болсын қарапайым халыққа қаншалықты жақындығы тұрғысынан бағаланады, олардың халық мүддесін түсіне білуі артықшылығы болса, халықтың ой-түсінігінен алшақтығы осалдығы болып шығады. Мұны кезінде В.Г. Белинский ете қисынды дәлелдеп керткен болатын. Ол өз романында халықтың өмірін мейлінше толық, жан-жақты суреттейді, дворяндар мен шаруалардың өзара қарым-қатынасын да айқын көрсетеді. Халықтың күнделікті тұрмыс тірлігін, әдет-ғұрпын, әр алуан адамдардың мінез, іс-әрекетін, табиғат көрінісін, бәрін де терең және көркем бұл шығарма шын мәнінде «орыс өмірінің энциклопедиясы» (В. Г. Белинский) болды. 200px Ол сол дәуірде жеке адамның қоғамдағы орны қандай деген мәселені «Мыс салт атты» дастанында, әңгімелерінде әр жағынан алып қарастырады, ол «Мыс салт атты» және «Полтава» дастандарында тарихи тақырыпты кеңінен қозғап, Ресей мемлекетінің қуаты артқанын сүйсіне жырлайды. Ақын біраз шығармаларында халықтың ертек-аңыздарын өзінше өрнектеп, халықтық поэзиядағы көркемдік ой-сөзімінің нәрін теңдесі жоқ ақындық шеберлікпін жеткізіп береді. Қарапайым халықтың, орыс шаруаларының тағдырын Пушкин «Дубровский», «Капитан қызы» сияқты шығармаларында шебер бейнелеген. Сонымен қатар ол «Пугачев тарихы» атты еңбек жазды. «Капитан қызы» және «Пугачев тарихы» романын жазар алдында ол қыруар тарихи деректер жинады, архив материалдарын зерттеді, көтеріліс болған жерлерді аралап, Қазан, Симбирск, Орынбор, Орал қалаларында болды. Көтерілісті көзімен көрген адамдардың естеліктерін, ел арасында сақталған жыр, әңгіме-аңызды жазып алды. Мұның бәрі Пушкинге шаруалардың патшаға қарсы көтерілісін, оның басшысы Пугачевтің бейнесін суреттегенде тарихи шындықты айнытпай дәл көрсетуге мүмкіндік берді. Ол Пугачевті халықтың тап ортасынан шыққан нағыз қарапайым адамға тән қасиеттерін ерлігін, батылдығын, ақылдылығын, қайырымдылығын сүйсіне сипаттайды. Жазушының Пугачев бастаған көтеріліске орыс шаруаларымен бірге басқа халықтар өкілдерінің башқұрт, қазақ кедейлерінің де қатысқанын суреттеуі сүйсінерлік. Пушкин езі айтқандай, патшалық қатал заманда азаттықты, бостандықты қасиеттеп, жырлады. Ол шығармаларында халық өмірін мейлінше кең қамтып, бұқара халық пен үстем тап өкілдерін, әртүрлі топтардың адамдарын, олар өскен, өмір сүрген ортаны, табиғат құбылыстарын бәрін де молынан бейнелейді. Оның шығармаларында лирика сезім қандай нәзік, әсерлі болса, не нәрсенің де көрініс-кейпін, бояу-түсін сөзбен мүсіндейтін суреткерлік те сондай кемеліне келген. Мұнда ірі әлеуметтік, тарихи мәселелердің тереңдігі түйінін табуға жүйріктік, қоғамдық-саяси ой-пікірлердің өткірлігі, отты лебі оқушысын баурап алады. 200px Пушкин әдебиетті жаңа мазмұн, тақырып идеяларымен байытып қана қойған жоқ, сонымен бірге ол әдебиеттегі өмірді суреттеу әдісін де, бейнелеу тәсілін де өзгертіп, түрлендірді. Кемеңгер ақын орыстың нағыз халықтық, ұлттық әдеби тілін қалыптастырып, жүйеге келтіру міндетін де ойдағыдай іске асырды. Пушкиннің бұл еңбегі күні бүгінге дейін маңызын жойған жоқ. Пушкин орыс тілінің бірнеше саладағы, яғни дәстүрлі болған кітаби тіліндегі, күнделікті сөйлеу тіліндегі, бай ауыз әдебиетіндегі сөздік қорын екшеп, саралап, көркем әдебиетте мейлінше мол қолдануға жол ашты. Әдеби тіл жалпы халықтық тілдің нәрі мен сөлін бойына әбден сіңіргенде ғана көркемдік қуаты артып, мөлдір таза, керемет бай тіл бола алатынын ұлы жазушы жақсы түсінді. Ол халық тілінің байлығын қалай пайдаланудың, тілді қалай өңдеп, ұстаудың тамаша үлгісін көрсетті. Оның шығармаларынан орыс тіліндегі сөздің терең мағыналылығы, бейнелілігі мен суреттілігі, тартымды әсемділігі мен қарапайымдылығы айқын сезіледі. Өз Отанының жалынды патриоты болған Пушкин орыс халқымен жақын, тағдыры бір, туыстас барлық халықтардың өміріне үңіле қарады, олардың тілек-мүддесін, арманын терең түсінді. Кавказ халықтарының, сондай-ақ Ресейдің басқа да халықтарының өмірін, тұрмыс-салтын кемеңгер ақынның жақсы білгені және бірталай шығармаларында суреттеп отырғаны белгілі. Пушкин қазақ жерінде, Орынбор, Орал қалаларында болған кезінде қазақ халқына сүйіспеншілік сезіммен қарап, оның өміріне, әдет-ғұрпына, мәдениетіне зер салды. Ол қазақ жігіттерінің Пугачев бастаған шаруалар көтерілісіне бел шеше қатысқанын білумен ғана тынған жоқ, сонымен қоса қазақ халқының бай сөз өнеріне құмарта қызығып, ауыз әдебиетінің, асыл нұсқаларының бірі «Қозы Көрпеш Баян Сұлу» дастанын жаздырып алды. Өмірінің соңғы көзінде жазылған белгілі «Ескерткіш» атты өлеңінде өз шығармаларын Ресейдің барлық халықтары оқитын болады дей келіп, осы өлеңнің қолжазба түрінде сақталған бір нұсқасында қазақ халқын да атап кетеді. Қазақ тарихында Пушкин мұрасына алғаш айрықша зер салып, өнеге еткендер Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин және Абай Құнанбаев болғаны белгілі. Олар Пушкинді тек ақын ретінде қызықтаумен тынған жоқ, терең зерттеп ізденуіне тірек етті. Абай Пушкиннің ең таңдаулы туындысы «Евгений Онегинді» аса жоғары бағалады, оның жеке үзінділерін бұдан бір ғасырға таяу уақыт бұрын асқан көркемдік шеберлікпен қазақшалап берді. Абай қазақ тіліне аударып, арнайы ән шығарған «Татьяна хаты» халық арасында өткен ғасырдың аяқ көзінде ете кең тарап, ең сүйікті өлеңдердің біріне айналуы орыс ақынының ерте кезден-ақ қазақ халқына етене жақын болып кеткенінің айқын дәлелі. Татьянаның тағдырын қыр елі қазақ қызының, әйелінің тағдырына орайлас сезінді. Татьянаның еркіндік сүйгіштігі мен парасаттылығы, сабырлылығы қазақ жастарын да тебірентті. Пушкиннің ұлылығын сол заманда, сол ортада отырып тани, бағалай білгендігі Абайдың ұлылығының бір жарқын көрінісі. Абайдың Пушкинмен үндестігі, оны жақын тартуы тегін емес еді. Ол қазақ әдебиетінде өз дәуірінде бір кезде Пушкин орыс әдебиетінде атқарған қызметті атқаруды, сондай жүкті көтеруді мақсат етті. Қазақ қоғамы алдына қойған зор міндетті жаңа реалистік әдебиетті қалыптастыру ісін Абай тиянақты атқарған болса, оған орыс әдебиетінің асқар алыбы Пушкиннің әдеби мұрасының демеуі тимей қалған жоқ. Тек осының өзі ғана Пушкин мұрасы, есімі қазақ әдебиетімен қаншалықты жақын болып кеткендігін айқын көрсетсе керек. Бұған қоса қазақ халқының Пушкингедеген ықыласының көрінісі ретінде «Евгений Онегинді» халық ақындары революциядан бұрын-ақ дастан етіп айтып жүргенін және «Капитан қызының» қазақ тіліне аударылып, 1903 ж. басылып шыққанын атап кеткен жөн. 20 ғ-дың бас көзіндегі қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдері Шәкерім Құдайбердиев, Ахмет Байтұрсынов, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Спандияр Көбеев, Мұхамеджан Сералин, Бекет Өтетілеуов П. шығармаларынан көп нәр алды. Қазіргі қазақ жазушыларының ішінде Пушкинді оқымайтыны, онан үйренбейтіні жоқ. Жыр алыбы қарт Жамбыл Пушкинге арнап өлең шығарып, ұлы ақынға құрметпен ишарат етіп, қазақ халқының сүйіспеншілік сезімін әсем жырмен жеткізген болатын. Қазақ әдебиетінің туындысы «Абай жолы» Пушкиннің өнерпаздығы, Абай арқылы бүкіл қазақ мәдениетіне тигізген игілікті ықпалы көркем бейнеленген. Мұның өзі Пушкин шығармалары, ұлы ақынның бейнесі Мұхтар Әуезовке де шабыт беріп, оны рухтандырғанын аңғартады. П. шығармаларын қазақ тіліне аударуда Ш. Құдайбердиев, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, I. Жансүгіров, Қ. Аманжолов, Т. Жароков, Ө. Тұрманжанов, Ә. Тәжібаев, Қ. Тоғызақов, Ғ. Орманов, Ә. Сәрсенбаев, Х. Бекхожин, Қ. Шаңғытбаев, Ж. Молдағалиев сияқты көрнекті ақындарымыз елеулі еңбек сіңірді. 200px Қазақстанның көптеген қалаларында орыстың ұлы ақынына арналып ескерткіштер орнатылып, көшелер, мектептерге есімі берілді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Произведения А. С. Пушкина Викитеке Электронное научное издание «Пушкин» электронной библиотеке «Русская литература фольклор» Санат:6 маусымда туғандар Санат:Мәскеуде туғандар Санат:10 ақпанда қайтыс болғандар қайтыс болғандар Санат:Орыс ақындары Санат:Ресей ақындары Санат:XIX ғасыр ақындары Санат:XIX ғасырдағы орыс жазушылары Санат:XIX ғасыр жазушылары Санат:Ресей драматургтері Санат:XIX ғасыр драматургтері Санат:Ресей әдебиет сыншылары Санат:XIX ғасыр әдебиет сыншылары Санат:Ресей аудармашылары Санат:XIX ғасыр аудармашылары Санат:Ресей тарихшылары Санат:XIX ғасыр тарихшылары 
Ақықтан жасалған пышақ '''Ақық''' оксидтер класына жататын кварц минералының жасырын кристалды, талшық құрылымды түрі. Ол іркінді агрегаттар, бүйрек тәрізді жалбырлар, тұтас жұмыр кесек түрінде болады. Шыны, май, балауыз секілді жылтыр, қаттылығы 6,5 7; меншікті салмағы 2,5 2,8 г/см3. Түсі құрамындағы темір, марганец, кобальт, никель, т.б. қоспаларына байланысты. Соған сәйкес сердолик (сарғылт қызыл, қызыл, қою қызыл), хризопраз (жасыл), гелиотроп (қызыл сары, жолақты, қою жасыл), сардер (қоңыр, қызыл қоңыр), сапфирин (сұр, көгілдір сұр), плазма (жасыл), кахалонг (сүттей ақ), т.б. түрлері, сондай-ақ агат және оникс сияқты нақышты түрлері бар. Ақық төмен температуралы гидротермальдық және салқын ерітінділерден түзіледі. Ол үгілу қыртысы мен тотығу белдемінде, шөгінді және эффузивті жыныстардың қуыстары мен жарықтарында кездеседі. Яшма, кремнийлі тақтатас, шақпақтас, т.б. жыныстарды құрайды. Ақықтан химиялық ыдыс, дәл өлшейтін аспаптардың үйкелетін, салмақ түсетін бөлшектері, әдемі түрлерінен зергерлік бұйымдар жасалады. Ақықтың ірі кен орындары Орталық Қазақстанда, Қаратауда орналасқан. == Дереккөздер == 
'''IC 5''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1145, MCG -2-1-47, NPM1G -09.0011, IRAS00148-0951. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 6''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1228, MCG -1-1-75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 7''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1216, ZWG 433.43, KARA 14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 8''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1234, MCG -1-1-76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 9''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1271, MCG -2-2-1, IRAS00171-1423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC нысанына арналған жарияланымдар IC Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 10''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1305, UGC 192, MCG 10-1-1, IRAS00177+5900. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 10 нысанына арналған жарияланымдар IC 10 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''Ғазиз Әбдібекұлы Байтасов''' (3 сәуір 1971 жыл 12 қараша 2011 жыл) полиция капитаны, Тараз қаласында қауіпті лаңкес қылмыскерді ұстау барысында қайтыс болды. Қылмыскердің қолындағы гранатаны халыққа қарай лақтыруға жол бермей, өз денесімен жауып қалды. Осы ерлігі үшін оған Қазақстанның Халық қаһарманы атағы берілді. == Өмірбаяны == '''Ғазиз Әбдібекұлы Байтасов''' сәуір 1971 жылы Жамбыл облысы Түймекент ауылында дүниеге келген. Ғазиз Әбдібекұлы мектеп жасында әкесі Әбдібектен ерте айырылады. Мектеп бітірген соң жоғары білім іздеп 1997 жылы Қарағанды Политехникалық институтына түседі. 2002 жылы Әл-Фараби атындағы ұлттық университетке түседі. Ғазиз 20 жыл құқық қорғау органында қызмет етеді. 2011 жылдың 12 қарашасында қылмыскердің қолынан қаза табады. Артында жұйбайы мен ұлы қалды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары 
Сурет:Galaxies Gone 148, VV 340, Arp 256, NGC 6670, NGC 6240, ESO 593-8, NGC 454, UGC 8335, NGC 6786, NGC 34, ESO 77-14, NGC 6050 '''NGC 34''' (NGC 17) Кит шоқжұлдызында орналасқан S/P типті пекуляры галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1886 жылы 21 қарашада Франк Мюллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 34, 17 деген нөмірлерге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 781, NGC 17, MCG -2-1-32, Mrk 938, VV 850, IRAS 00085-1223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер NGC 34 нысанына арналған жарияланымдар Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Бұл салмақ дәрежесінде нағыз фаворит қытайлық Джинбао болатын. Өйткені қытайлық атлет соңғы әлем чемпионатын оңай жеңіп алған ед. Сол кезде қырсық шалдыма Джинбао серпе көтеру кезінде сең соқты. == Бәсекенің барысы == === Жұлқа көтеру === Алдымен тобындағы спортшылар сынға түсті. Бұл бәсекеде Солтүстік Корея елінің атынан сынға түскен ауыр атлет Ом Юун Хол ешкімге дес бермеді. Алдымен жұлқа көтеу жаттығуында 120 келіні еңсерді. Екінші мүмкіндігінде 125 кг салмақты еңсере алмады. Бірақ намысқа тырысқан корей атлеті 125 кг салмақты үшінші мүмкіндігінде еш қиналмастан еңсере білді. Серпе көтеру жаттығуында корей керемет табысқа қол жеткізді. Ол алдымен 160кг салмақты еңсерді. Екінші мүмкіндігінде 165кг салмаққа тапсырыс беріп, ол салмақты да еңсере білді. Үшінші мүмкіндігі көзсіз ерлікке баланды. Ол 168кг салмаққа тапсырыс беріп, олимпиада рекордын жаңартпақ болды. Нәтижесінде ол спорт мамандарының аузын айға қаратып кетіп тобында көшбасшы атанды. Араға сағат салып тобының спортшылары сынға түсті. Сайдың тасындай іріктелген 11 спортшы алтын үшін таласты. Жұлқа көтеру жаттығуында Джинбао 133кг салмақты еңсеріп бірінші орынға орнықты. Тунистік Халил ел-Маауи 132кг салмақты көтеріп екінші орынға орнықты. Үздік үштікті Еуропа чемпионты, әлем біріншілігінің қола жүлдегері Әзірбайжандық Валентин Христов еншіледі. Оның нәтижесі 127 келі. === Серпе көтеру === Алдымен тунистік атлет Халил ел-Маауи жарысқа шығудан бас тартты. Кейін Сергио Альварес, Бекзат Осмоналиев, Руслан Мақаров сеілді спортшылар тапсырыс бермеген салмақтарын үш рет еңсере алмай пұшайман болды. Бұл бәсекеде көп спортшының тағдыры шешілді деседе болады. Валентин Христов алдымен 154 келі салмақты еңсеріп, бірінші орынға шықты. Екінші мүмкіндігінде 158 келіні еңсере алмады. Ақыры үшінші мүмкіндігінде ол 159 келіге тапсырыс беріп, мүлтіксіз көтеруінің арқасында ол қола медальдің иесі атанды. Джинбао Кореялық спортшының нәтижесін білетін, сондықтан өзінің нәтижесін қорғайтынына бек сенімді болды. Алдымен 156кг салмақты көтере алмай қынжылып қалды. Екінші мүмкіндігінде бұл салмақты еңсере білді. Үшінші мүмкіндігіне Джинбао 161 келіге тапсырыс берді. Егер көтерсе олимпиада чемпионы деген мәңгі тозбас атаққа қол жеткізетін еді. Өкінішке орай Джинбаоға бұл салмақ бағынбады. Қытайлық атлеттің өкініштен өзегі өртенді. Бірақ күмісті қанағат тұтты, осы нәтижеге де ризашылық білдірді. === Нәтиже === Орын Спортшы Жұлқа көтеру Серпе көтеру Барлығы орын Om Yun-Chol 125 '''168''' '''293''' орын Wu Jingbiao '''133''' 156 289 opын Valentin Hristov 127 159 286 == Тағы қараңыз == 2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары 
Domestic terminal check-in area International terminal Domestic terminal airside view '''«Ақжол» халықаралық әуежайы''' ААҚ Орал қаласындағы жолаушыларға қызмет ету орталығы. 1933 ж. қаңтар айында Қазақстан үкіметі Батыс Қазақстан өңірінде авиациялық қызмет көрсету желісін ұйымдастыру туралы шешім шығарды. Соған сәйкес БКП(б) облыстық партия комитеті бюросының шешімімен Орал әуежайын салуға жәрдемдесу комитеті құрылып, оның құрамына жергілікті партия-кеңес ұйымдарының басшылары, жобалау ұйымдары мен өкілдері енді. Хан тоғайы аумағында ұшу-қону алаңы, ұшақтар тұратын қалқа, жанармай қоймасы және арнаулы қызмет ғимараттары жабдықталды. 1934 ж. 21 көкекте Орал әуежайы пайдалануға беріліп, Орал-Ақтөбе (Тұзтөбе арқылы), Орал-Доссор (Калмыков арқылы) аралығында пошта мен жолаушы таситын әуе жолы ашылды. 28-транспорт отряды құрылып. алғашқы ұшқыштар А.И.Ильин, Р.А.Хосаев, Д.П.Лобачев, М.Ф.Улыбин, т.б. еңбек етті. 1935 ж. Азаматтық әуе флотының екі Оңтүстік Қазақстандық (орталығы Алматы) және Солтүстік Қазақстандық (орталығы Ақтөбе) басқармалары құрылды. Ақтөбедегі әуе флоты басқармасына Куйбышев, Орынбор, Қостанай, Гурьев және Орал бөлімшелері мен әуежайлары, сондай-ақ Ташкентке қатынайтын барлық магистралдық әуе желісі бағынды. 1935 ж. маусымда Орал атқару комитетінің шешімімен 3-авиаотряд құрылып, ол 1935 ж. күз айында Орал қаласының солтүстік бөлігінен км жерге салынған жаңа әуежайға орналасты. Осы кезде отандық «Сталь-2», «Сталь-3», «К-5», «ПР-5» ұшақтары қарамағына беріліп, Жәнібек, Қаратөбе, Жаңа Қазан ауылдарына жаңа әуе жолы ашылды. Орал, кейін Гурьев облыстарындағы жаңа аэрофлоттарға түңғыш қонған санитарлық авиация ұшқышы М.А.Медов болды. 1937 ж. облыста арнаулы мақсатта қолданылатын 224-авиаотряд құрылып, Ембі мұнай қызмет етті, шегірткеге қарсы күрес шараларын жүргізді. 1940 ж. Оңтүстік және Солтүстік басқармалардың негізінде бірегей Қазақстан Азаматтық әуе флоты басқармасы құрылды. 1941 ж. «У-2» ұшақтары қоса майданға аттанды. Соғыс жылдары облыстағы 224-авиаотряд (командирі И.Нечитайло) Гурьев қаласына орын ауыстырды. Мәскеу түбіндегі шайқаста Оралдан барған ұшқыштар Н.В.Сафонов, Хосаев, Улыбин ерлік көрсетті. Әсіресе бұрынғы жетекшісі, 33-гвардиялық авиациялық десанттық дивизияның эскадрилия командирі, майор А. Крюков Кеңес Одағының Батыры (5.11.1944) атанды. Соғыс аяқталғаннан кейін Оралда авиациялық бөлімше қайтадан құрылды. 1945 жылдан Гурьевтегі 244 авиаотряд құрамына енетін «ПО-2» ұшақтар звеносы жұмыс істей бастады. Ұшқыштар жергілікті әуе желілері бойынша қатынап, санитарлық тапсырмаларды орындады, шегірткеге қарсы авиахимиялық шараларды жүзеге асырды. 1948-50 ж. жергілікті ұшақтар звеносы Ақтөбедегі 233-авиаотряд құрамына енді. Осы кезден Орал әуежайы түнгі уақытта да ұшақтар қабылдай бастады. 1954 ж. жаңа «АН-2» ұшақтарының келуіне байланысты тасымал, авиохимиялық жұмыстарын атқаратын бұрынғы «ПО-2» ұшақтары пайдаланудан алынып тасталды. Ал, звено негізінде эскадрилия құрылды. 1962 ж. осы эскадрилия негізінде 137-ұшқыштар отряды жасақталды. Бұл кезде Фурманов, Қаратобе, Жаңа Қазан, Бөрілі, Лубен, Казталовка, Каменка, Чапаев, Калмыков, Жәнібек, Жымпиты, Бузулук қатынайтын 12 жергілікті әуе желісі қалыптасты. 137-авиаотряд құрамында 1-інші эскадрилия (он үш «АН-2») және 2-нші эскадрилия (он үш «ЛК-12Ю») болды. 1965 ж. отряд өзінің ұшақ және «М И-1» тікұшақ паркін жасақтады. 1972 ж. жаңа аэропорт, «ИЛ-18», «ТУ-134», «ТУ-154», «ИЛ-76», «Боинг-737», «Боинг-757» ұшақтарын лайықталған алаңы пайдалануға берілді. 1979 ж. сағатына 200 жолаушыны өткізе алатын аэровокзал ғимараты іске қосылды. 1983 ж. Орал авиакәсіпорны облыс аудандарына және одан тысқары жерлерге ұшатын «Л-410» ұшақтарын пайдалана бастады. 1993 ж. халықаралық терминал мен әуежай пайдалануға беріліп, «Халықаралық әуежай» мәртебесін алды. Кәзір ол Орал «Ақжол» халықаралық әуежайы» ашық авиациялық акционерлік қоғамы» деп аталады. Одан Астана, Алматы, Ақтау, Ақтөбе, Атырау, Қостанай, Өскемен, Мәскеу, Лондон, Милан қалаларларына ұшақтар қатынайды. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан әуежайлары 
'''Ақыш''', ''Ақұш'' Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы көл. Дубровный ауылынан қарай км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 121,5 биіктікте, аумағы 25,81 км2, ұзындығы 3,6 км, ең жалпақ жері 3,8 км, жағалау бойының ұзындығы 20,9 км. Су айдынының 1/3-і Солтүстік Қазақстан облысына тиесілі. Су жиналатын алабындағы егістік 70%-ды құрайды. Тереңдігі 3-4 м-ге жетеді. == Өсімдігі, жануарлары == Жағалау бойы жолағы құмды-сазды ені 5-10 м, біртіндеп шабындыққа, далалық немесе сор шөп басқан телімдерге ұласады. Суында дафния, гаммарус, т.б. моллюскалар тіршілік етеді. == Дереккөздер == Санат:Қызылжар ауданы көлдері 
'''Дональд Эрвин Кнут''' (, 10 қаңтар 1938) АҚШ математигі, информатик, Стэнфорд университеті және басқа да университеттер профессоры. Ресей ғылымдар академиясының шетелдік мүшесі, өмір бойында 19 монография еңбектерінің және 160-тан астам ғылыми мақалалар авторы. Бірнеше бағдарламалық дамытушысы. Әлемге әйгілі алгоритм және есептеуіш математика тақырыптарына арналған китабтар серияларының авторы, заманауи TEX және METAFONT кітап шығарушы баспа жүйелерінің құрастырушысы. == Биографиясы == 10 қаңтар 1938 жылы АҚШта туған.. == Кітаптары == Кітаптарының тізімі орыс тілінде бүгінгі күнге қазақ тіліне аудармалары жоқ: ** ** ** «Компьютеры набор текста» (Computers Typesetting) == Дәрістері және интервьюлер == Doernberg, D. Computer Literacy Interview With Donald Knuth желтоқсан 1993. TUG’95 (St Petersburg, FL, USA) Questions and answers with Prof. Donald E. Knuth. ''TUGboat'' 17 (1), 1996 Woehr, J. An interview with Donald Knuth ''Dr. Dobb’s Journal'', сәуір 1996, p. 16-22. Donald Knuth on The Art of Computer Programming Addison-Wesley Innovations, 1996 Questions and Answers with Prof. Donald E. Knuth. Czech TUG, Charles University, Prague, 1996 Knuth meets NTG members, Amsterdam, 13 наурыз 1996. Knuth Comments on Code, Byte magazine, September 1996. Donald Knuth: life’s work in the art of programming Amazon.com, 1997. U.K. TUG, Oxford, 12 september 1999: Question Answer Session with Donald Knuth. ''TUGboat'', 22 (1/2), 2001. Dr. Dobb’s Audio Video Archive of Knuth’s ''MMIX'' and ''God Computers'' Lectures MIT, Fall 1999 Wallace, Mark. The art of Don E. Knuth Interview on salon.com, 1999. Advogato, 2000 AMS, 2001 Oslo, 2002 Free Software Magazine interview by Gianluca Pignalberi, тамыз 2005 Interview with Donald Knuth, Apr 25, 2008 перевод на русский) == Сыртқы сілттемелер == == Тағы қараңыз == алгоритмі Knuth–Bendix algorithm Компьютерде бағдарламалау өнері TeX, METAFONT Сауатты бағдарламалау Кнут сыйлығы == Сілттемелер == Don Knuth’s Home Page Дональд Кнуттың жеке веб-сайты Таңдалған мақалалар Стэнфорд университеті веб-торабында Биография очеркттері: Дональд Кнут Өлеңдер күрделілігін өлшеу Дональд Кнуттың өз китабтары жайлы жазған псевдо-ғылыми мақаласы. Санат:АҚШ бағдарламашылар Санат:АҚШ математиктері 
'''Dell Inc.''' Американдық халықаралық компьютер технологиялары корпорациясы. Мекеме басшысы Майкл Делл әлем бойынша 103,300 адам жұмысшы ұстап отыр, бұл мекеме әлемнің ең ірі технология мекемесі болып саналады. Делл компаниясы Fortune 500 компанияларының тізімінде 44 орынды иеленіп отыр. Бұл мекеменің компьютер сатылу көлемі жағынан ғаламда HP және Lenovo кейін үшінші орында. ==Сілттемелер== ==Арғы оқылымдар== Dell Company Information Dell Company Profile News Michael Dell, Catherine Fredman, ''Direct From Dell'', ISBN 0-88730-914-3 "Dell Inks Computer Deal in China" on Time.com (a division of ''Time'' Magazine), 2007-09-24, retrieved 2007-10-14 Dell as the computer company in the USA, eighth overall, and seventh worldwide. ''Fortune'', ''Most Admired Companies 2006''. Dell Named Top Computer Hardware Provider for Life Sciences. ''Reuters'' Dell Ottawa references: ** CNWGroup news website ** Dell official website ** Ottawa Business Journal ''BBC News'', тамыз 21, 2003, ''Dell makes grab for market share'' ''USA Today'', қаңтар 20, 2001, ''Dell business model turns to muscle as rivals struggle'' ''Ubuntu Forums'', маусым 7, 2007, ''Dell's with Ubuntu called Dellbuntu'' Ресми сайты компаниялары 
'''Мариус Софус Ли''' (17 Желтоқсан 1842 18 Ақпан 1899) Норвегиялық математик. Ол көбінесе геометрия және дифференциялдық теңдеулерде қолданылатын толассыз симметрия теориясымен белгілі. == Тағы қараңыз == Lie bracket of vector fields Ли деривативі Ли сфера геометриясы Лидің үшінші теоремасы теоремасы Ли топтары == Сілттемелер == == Библиография == == Сыртқы сілттемелер == *Cite Marius Sophus *MacTutor id Lie date ақпан 2000 Санат:Норвегия математиктері 
Ла Ринконада '''Ла Ринконада''' () Перудегі қала. Анд тауларындағы теңіз деңгейінен 5100 биіктікте, Боливия шекарасынан жақын қашықтықта орналасқан қала. Әлемдегі ең биікте орналасқан елді мекен болып саналады.Қалаға енсіз таулы жолмен жетуге болады. Қаһарлы ауа райлы (күндіз температура нөлден жоғары бірнеше градусқа ғана көтеріледі, түнде аяз) және оттегі қарамастан, XXI ғасырда Ла Риконада халқының саны 235 %-ға өсті және 2009 жылы шамамен 30 мың адамды құрады. Бұл алтын кен орындарына бай қорларға байланысты. Алтын өндіру ауыр жағдайларда жүргізіледі. Ла Риконаданың экологиялық жағдайы өте жаман. Қалада канализация және ағын сулар жүйесі нашар дамыған. Сонымен қатар алтын өндіруден кейін амальгамадан қалатын сынаптың мөлшері өте жоғары. == Сыртқы сілтемелер == Ла Ринконада туралы деркті фильм == Дереккөздер == Санат:Андылар Санат:Перу қалалары 
'''Александр Марк Дэвид (; 15 тамыз 1993 жыл, Портсмут) ағылшын футболшысы, "Ливерпульдің" және Англия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Саутгемптон футбол клубының шәкірті. == Өмірбаян== Алекс Хэмпшир графствосындағы Портсмут қаласында туған. Жас кезінде ата-аналарымен жақын жердегі Саутгемптон қаласына көшіп, сол жерде футболмен айналыса бастайды. == Мансабы == === «Саутгемптон» === 2010 жылы Саутгемптон клубымен өзінің бірінші кәсіпкерлік келісім шартына қол қояды. 2010 жылдың наурызында клуб үшін дебютін жасайды, ол кезде оның жасы 16 жас және 199 күн болды. Солай Алекс Тео Уолкоттен кейін Ағылшын чемпионатында ойнаған екінші ең жас ойыншы болды. 2010 жылдың 10 тамызында Лига Кубогында Борнмут клубына қарсы ойында Саутгемптон үшін бірінші голын соғады.. === «Арсенал» === 2011 жылдың тамызында лондондік Арсеналмен келісімге келді деп жарияланды. Кейбір ақпараттарға қарағанда, зеңбірекшілер футболист үшін 12 млн фунт стерлинг төледі, егер Алекс Арсеналда өзін жақсы жағынан көрсетсе, сумма 15 млн-ге өсуі мүмкін.. 2011 жылдың 28 тамызында Алекстің дебюті орын алды, ол Арсеналдың Манчестер Юнайтедтен 2:8 есебімен жеңілісіне келді. Сол ойында Чемберлен алаңға 62 минутта Фрэнсис Коклен орнына шықты.. Толық дебютін Алекс Лига Кубогында «Шрусбери Таун» клубына қарсы өткізді. Бұл ойында ол гол соғып көзге түсті. получил ряд хвалебных отзывов. 2011 жылдың 29 қыркүйегінде Алекс Чемпиондар Лигасында дебютін жасайды. Сол ойында гол соғып, Арсенал құрамында ойнап осы турнирде гол соққан, және Чемпиондар Лигасында гол соққан ең жас ағылшын футболшысы болды.. Маусымның бірінші жартысында Чемберлен чемпионат ойындарына көп қатысқан жоқ, өйткені оның жолын Жервиньо, Тео Уолкотт және Андрей Аршавин бөгеді. Жервиньо 2012 жылғы Африка Кубогына кеткен сон, Алекстің алаңға шығу мүмкіндіктері көбейді. 2012 жылдың 22 қаңтарында жас ағылшындық МЮ-ге қарсы құрам ішінде шықты. Ойын 1:2 есебімен жеңілісімен аяқталды, Арсеналдың жалғыз голын Робин ван Перси Чемберленнің нәтижелі пасынан кейін соқты. Ойыннан кейін Алекс жақсы бағаларға ие болды. 2012 жылдың ақпанында Арсенал өз алаңында Блэкбернмен ойнаған кезде, Алекс Премьер-Лигада өзінің голдарына есеп ашты. Бұл ойында ол 40-ыншы және 51-інші минуттарда гол соқты.. === Ливерпуль === 2017 жылы 31 тамызда 35 млн. фунт-стерлигке "Ливерпульге" ауысты. Жаңа клубтағы тұңғыш ойынын қыркүйек күні "Манчестер Ситиге" қарсы өткізді. 2019 жылы келісім шартты 2023 жылға дейін ұзартты. === Халықаралық === Англия U-18 құрамасына алғаш рет Польша U-18 құрамасына қарсы ойнағанда 2010 жылдың 16 қарашасында шақырылады. Ол матчте ағылшындар 3:0 есебімен жеңді, ал бүкіл бірінші таймды ойнады. Сосын оны U-19 Ағылшын құрамасына U-19 Германия құрамасына қарсы 2011 жылдың ақпанындағы ойынға шақырды. Бірақ, ақпанда футболшыны U-21 Ағылшын құрамасына италияндықтарға қарсы ойынға шақырды. ақпанда ол 60 минутта алаңға шығып дебютін жасады. Сол кездесуде ағылшындар 0:1 есебімен ұтылып қалды.. 2012 жылы Еуропа чемпионатына, 2104 жылы әлем чемпионатына қатысты. == Жетістіктері == '''Арсенал''' Англия кубогы: 2013/14, 2014/15, 2016/17 Англия суперкубогы: 2014, 2015, 2017 УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2018/19 УЕФА Суперкубогы: 2019 == Дереккөздер == Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары ФК ойыншылары 
'''Кнут Моррис Пратт алгоритмі''' (КМП-алгоритм) берілген текст жолында ішкі жол тармағын табу алгоритмін айтамыз. Алгоритмді алғаш ашқан американ ғалымдары Дональд Кнут және Вон Пратт еді, олар жеке дара өз бетімен тапқан Джеймс Моррис болды.. Өз еңбектірінің жемісін олар 1977 басып шығарды.. == Есептің берілуі == Мысалы жолы және жол тармағы берілсін. жолда жол тармағының қай жерінен басталып жазылған орнын немесе индексін табу керек. Егер жолында тармақ жолы табылмаған болса, онда бұл жолдың ішінде болмайтын бір кері индекс беру керек. Егер керек болған жағдайда әр жол тармағының берілген текст орныныда бар ма екенін бақалып отыру үшін қосымша функция құруға болады. == Тағы қараңыз == Z-функциясы Бойер Мур алгоритмі Ахо Корасик алгоритмі == Сыртқы сілттемелер == == Сілттемелер == Санат:Іздеу алгоритмдері 
'''Халықаралық зағиптар күні''' 1745 жылдың 13 қарашасы күні Валентин Гаюи дүниеге келгеніне байланысты аталып өтеді. Ол Францияда Парижде және Петербургте зағиптарға арналған бірнеше мектептің негізін қалаған танымал педагог. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының шешімімен нақты осы дата Халықаралық зағиптар күнін белгілеуге негіз болды. 18 ғасырға дейін әлем зағиптарға арналған мекемелерді білмеді. В.Гаюи алғаш рет өзі ойлап тапқан шрифт бойынша көз жанарынан айырылғандарды оқытудың әдісін ұсынды. 1784 жылы Парижде үкімет пен қайырымдылық қоғамдардың еш қолдауынсыз ол жеке қаражатына өзінің үйінде зағип балаларға арналған әлемдегі алғашқы мектепті ашты. В.Гаюидің тұңғыш оқушысы жетім бала Франсуа де Лезюер болды. Одан кейін мектепке онымен тағдырлас тағы 11 бала қабылданды. Валентин Гаюи соқыр балаларды оқыту мен тәрбиелеуді ғылыми жолға қойды. Ол «унциал» шрифтін ойлап тапты. Олар қатты қағазға бедерленіп түсірілген, бір пішінді ірі әріптер болды. Шрифт жылжымалы болды және ол балаларға қажетті тексттердің мәтінін жасап шығаруға мүмкіндік берді. Зағиптарға арналған кітапты шығару идеясы сондай-ақ Валентин Гаюиға тиесілі. 1803 жылы В.Гаюи Ресей императоры Александрдан Санкт-Петербург да зағиптарға арналған оқыту-тәрбиелеу мекемесін ашу ұсынысын алды. 1807 жылы Александр зағиптарға арналған Санкт-Петербург институтының жарғысын, штаты мен бюджетін бекітті. Бүгін әлемде көзі көрмейтін шамамен 124 миллион адам бар. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бағалауы бойынша, 2020 жылға қарай олардың саны екі есеге артады. == Дереккөздер == Санат:Атаулы күндер 
Талдықорған колледжінің эмблемасы Талдықорған колледжі Талдықорғанда орналасқан кәсіптік білім беретін оқу орны.2013 жылы колледж атауы аттестациялауға байланысты Талдықорған агро-техникалық колледжі болып өзгерді. == Тарихы == Талдықорған колледжі мемлекеттік қазыналық білім кәсіпорны 1943 жылы Алматы облысы совхоздары тресінің Ленин атындағы совхозаралық мал шаруашылығы мектебі негізінде өзінің тарихында 30 мыңнан астам орта буынды мамандарын дайындап 12 мамандық бойынша 1125 білімгер білім алуда.Оқу мемлекеттік және орыс тілдерінде, күндізгі және сырттай оқу нысаны бойынша жүргізіледі. == Дайындайтын мамандықтары== Мемлекеттік қазыналық кәсіпорын "Талдықорған колледжі" Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің білім беру қызметін жүргізуге құқық беретін 2009 жылғы 11 желтоқсандағы АБ сериялы №0142390 лицензиясына сәйкес төмендегі мамандықтар бойынша мамандар даярлайды: *Ветеринария; *Экология және табиғатты қорғау қызметі; *Есеп және аудит; *Экономика, Қаржы(сала бойынша) *Ақпараттық жүйелер; *Есептеу техникасы және бағдарламалық жабдықтау; және байланыс (түрлері бойынша); *Мех және қой терісі өнімдерін өңдеу технологиясы; *Сүт өнімдері өндірісі; *Ет және ет өнімдері өндірісі; *Нан пісіру ,макарон және кондитер өндірісі == Дереккөздер == "Ел-назар" республикалық журналы, №05(08) мамыр 2012 жыл,Шакуал бағдарлы келешегі кемел оқу орны", 48-бет. Сурет:ТЭТК.jpeg Сурет:Тэтк1.jpg Санат: Талдықорған колледждері == Сыртқы сілтемелер == 
'''Деннис МакАлистр Ритчи''' () (Қыркүйек 9, 1941; Қазан 12, 2011) американдық информатика ғалымы. Деннис Ритчи құрдасы Кен Томпсон екеуі бағдарламалау тілін жасады, және Unix операциялық жүйесі жасады. Ритчи және Томпсон 1983 жылы ACM ассоциясы атынан Тюринг марапатын ұттып, 1990 жылы IEEE мекемесінен IEEE Richard W. Hamming Medal медалін ұтып алды. Ритчи Lucent Technologies мекемесінің бас жүйе бағдарламашысы System software болып жұмыс жасада, 2007 жылы зейнетке шықты. бағдарламалық тіліндегі K&R осы Ритчи еді, ОС қолданушы командасы '''dmr''' осы Деннис Маккалистр Ритчидің атына жасалған еді. == Сілттемелер == 
Теноксикамның химиялық құрамы Теноксикам (халықаралық патенттелмеген атауы) инъекция үшін ертінді дайындауға арналған дәрі. Дәріханалардан тек рецепт арқылы босатылады. Саудалық атауы Артоксан®. Код CAS 59804-37-4 Құрамы: *''белсенді зат'' 20 мг теноксикам *''Қосымша заттар'': маннитол, динатрий эдетаты, аскорбин қышқылы, трометамин, натрий гидроксиді, хлорлы сутек қышқылы. *''Еріткіш'' инъцекцияға арналған мл су '''Химиялық құрамы''' *Химиялық атауы *Формуласы C13H11N3O4S2 Теноксикамның фармакологиялық тобы НПВС Оксикамдар. Молярлық массасы 337.376 г/моль Сипаттамасы жасыл-сарғыш түсті ұнтақ. тобы қабынуға қарсы стероидты емес преператтар. Оксикамдар. АТЖ коды М01AC02 қасиеттері== === Плазма ақуыздарымен 99 байланысады. Таралу көлемі (Vd) 0,15 л/кг. Бауырда бөгет арқылы жеңіл өтеді. Жартылай шығарылу кезеңі (T1/2) 60-75 сағат. Негізгі бөлігі белсенді емес метаболиттер несеппен, қалған бөлігі өтпен бірге шығарылады. Жоғары сипатталады 100 %. Артоксан қабынуға қарсы, ауыруды басатын күшті әсері және ыстықты түсіру әсерінің айқындылығы шамалы қабынуға қарсы тиімді стеройтты емес преперат (ҚҚСП) болып табылады. Преператтың қасиеттері циклооксигеназа ферменттерінің екі изоформдарының тежелуінен туындайды, ол арахидон қышқылының метаболизмі бұзылуына және синтезі бөгелуіне әкеп соқтырады. Қабынуға қарсы әсері қантамырлардың өткізгіштігінің кемуіне (экссудацияны шектейді), лизосомальді жарғақшалардың қалыпты болуына (тіндердің зақымдануын туғызатын лизоссомалар ферменттерінің шығуына кедергі етеді), қабыну медиаторларының гистамин, брадикинин, лимфокиндердің, комплемент факторларының) синтезі бәсеңдеуіне немесе белсенділігінің жойылуына байланысты. Қабыну ошағындағы бос радикалдардың санын азайтады, хемотаксис және фагоцитозды азайтады. Преперат қабыну ошағындағы ауыруды сезінуді төмендетеді және ауырудың таламикалық орталықтарына әсер етеді, әсері бар (ұзақ қолданғанда). Ревматикалық ауруларда тыныш қалыптағы және қозғалған кезде буындардың ауруын әлсіретеді, таңертеңгі сіресуді және буынның ісуін азайтады, буындардың қызметін жақсартады және қозғалу көлемін арттырады. ==Қолданылуы== ревматойдты артритте, подагралық артритте, шорбуынданатын спондилитте (Бехтерев ауыруы) остеоартрозда, остеохондрозда тендиниттерде, бурситтерде, миозиттерде, периартриттерде артралгиялар, невралгиядар, миалгиялар, люмбагода жарақаттар, күйгенде ==Қолдану тәсілі және дозалау== Бұлшықет ішіне немесе көктамыр ішіне еңгізуге арналған доза тәлігіне бір рет 20 мг. Демеуші доза: тәулігіне 10 мг. Айқын ауыру синдромында дозаны тәулігіне бір рет 40 мг-ға дейін ұлғайтады. Подагралық артриттің жедел ұстамаларында: алғашқы 2-3 күн бойы тәулігіне рет 20 мг-нан, содан соң күн бойы тәулігіне рет 20 мг-нан. ==Жағымсыз әсерлері== жүрек айнуы, іштің ауыруы және жағымсыз сезіну, метеоризм, диарея бас айналуы, бас ауыруы, ұйқысыздық, депрессия, жоғары қозғыштық қышыма, есекжем, эритема түріндегі аллергиялық реакциялар, Стивенс Джонсон және Лайелл синдромы плазмада, креатинин, мочевина артуы, «бауыр» трансаминазалар белсенділігінің артуы стоматит көздің ісінуі және тітіркенуі ==Қолдануға болмайтын жағдайлар== теноксикамға және басқа ҚҚСП жоғары сезімталдықта асқазан-ішек жолдарының эрозиялы-ойық жаралы зақымдануында асқазан-ішектен қан кетулерде бүйректің ауыр ауруларында жоспарланған наркоз және операциялы араласуларда жүктілік кезеңінде және бала емізгенде балаларға және 18 жасқа дейінгі жасөспірімдерге ==Дәрілермен өзара әрекеттесуі== Артоксан тікелей емес әсерлерінің айқындылығын артырады. Бір мезгілде циметидинмен, дәрілермен өзара әрекеттеспейді, алайда ішу арқылы қабылданатын препараттардың, әсіресе Артоксанмен емдеудің басында әсерін бақылап отыру керек. Бір мезгілде пробеницитті қабылдау Артоксанның шығарылу жылдамдығын артырады. Диуретиктермен бірге қабылдағанда организмде натрий және судың іркілуін туындатуы мүмкін. ==Айрықша нұсқаулар== *Теноксикам ұзақ емдеген кезде бауыр және бүйрек қызметін бақылау керек. *Қан кету уақыты артуы мүмкін, мұны операциялық араласу кезінде ескеру керек. *''дәрілік заттың көлік құралдарын және қауіпті механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері'' *Көлік құралдарын және қауіпті механизмдерді басқарғанда сақ болу керек. ==Артық дозалануы== ''Белгілері'' сипатталған жағымсыз әсерлердің күшеюі ''Емі'' белгілеріне қарай ем жүргізіледі ==Шығарылу түрі және қаптамасы== Лиофилизаттың мөлшері 20 мг теноксикамға баламалы, резеңке тығынмен жабылған, түрлі түсті алюминийлі сақинамен қаусырылған тырс етіп жабылатын қақпағы бар түссіз мөлдір құтыда. Әр құтыға өзі желімденетін затбелгі жапсырылады. Бейтарап шыныдағы ампулаларда мг-нан. Ішінде ұнтақ бар құты мен еріткіші бар ампуланы пішінді ұяшықты қаптамаға салады. == Дереккөздер == Санат:Дәрілік заттар 
'''Ақінген газ-мұнай кен орны''' Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс бөлігінде. Атырау облысы Жылыой ауданы Құлсары қаласынан қарай 40 км жерде орналасқан. Барлау жұмыстары 1979 жылы басталып, 1980 жылы ашылған. Барлап-бұрғылау жұмыстары 1983 жылы аяқталды. == Геологиялық құрылымы == Кен қос қанатты, тұз күмбезді құрылымнан орын алған. Төменгі бор жыныстарын өнімді бес қабат құрайды: екі альб қабаты мұнайлы, апт-неоком және неоком қабаттары газды және неоком қабаты мұнайлы-газды. Өнімді қабаттардың орналасу тереңдіктері: альбтікі 660 682 м, апт-неокомдікі 927 м, неокомдікі 1028 1111 м. == Жатыс сипаты, құрамы == Жатындар және қойнауқаттық, литологиялық тұрғыдан қалқаланған. Альб мұнай жатындарының биіктігі 10-16 м, неоком газ горизонтының мұнайлы бөлігінің қалыңдығы м. Газ жатындарының биіктігі 11-22 м. Су-мұнай жапсары -679-877 белгілерде, газ-су жапсары -947-1090 белгілерде. Өнімді қатқабаттың қимасы терригендік таужыныстардан құралған, жинауыштары кеуекті. Мұнайға қаныққан қалыңдық 3,2-4,9 м, газға қаныққаны 3,3-8,9 м. 15,8 мм-лік штуцердегі бастапқы шығымдар (өнімдер): мұнайдыкі 27-51 м3/тәу, газдыкі 452,8-716,9 мың м3/ тәу. Газдылығы 7,7-119,9 м3/м3. Бастапқы қойнауқаттық қысымы 6,2-12,8 МПа, температурасы 34-74°С. Мұнай жатындарының режимі серпінді суарынды, газ жатындарының режимі серпінді газ-суарынды. Хлоркальцийлі типті қойнауқаттық сулардың тығыздығы 1078-1105 кг/м3, минералдылығы 127,1-162,5 г/л. Кен 1992 жылы пайдалануға берілген. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Атырау облысы кен орындары 
'''Oracle Linux''', бұрынғы атауы '''Oracle Enterprise Linux''', Red Hat Enterprise Linux дистрибуциясы Oracle мекемесімен 2006 жылдан бастап GNU General Public License лицензиясы неізінде таратылады. ==Тағы қараңыз== Solaris Red Hat Enterprise Linux ==Сілттемелер== ==Сыртқы сілттемелер== Oracle Linux homepage Official Oracle Linux technical support forum page Official Oracle Linux Facebook page IBM System and BladeCenter solutions Oracle Linux Санат:RPM-based Linux distributions Linux distributions Санат:Oracle 
'''Роналдо де Ассис Морейра''' (; 21 наурыз 1980, Порту-Алегри, штаты) бразилиялық футболшы, «Атлетико Минейро» және Бразилия ұлттық құрамасының шабылдаушы, жартылай қорғаушы және шабуылшы ойнады. дүркін «Алтын доп» иегері, ФИФА 100 тізіміне іліккен. == Карьерасы == === Клубтық === Роналдиньо 1980 жылы 21 наурызда Сан-Лукас Порту-Алегри қаласында, штатында, отбасындағы үшінші бала болып дүние есігін ашады. Анасы Дон Мигуэлина саудагер жәнеде медбикеліккеде қабілеті болған. Әкесі Жуан да Силва Морейра «Гремио» футбол клубының тұрағында қарауыл болып қызмет атқарған.Әкесі жергілікті жанкүйерлерден құрылған «Крузейро» командасының сапында ойнады. Яғни Роналдиньоның футболға деген қызығушылығын оятқан жәнеде алғашқы ұстазы есебінде көше футболына апарып, бағыт-бағдар беріп жүрген әкесі болған. Қара бала, футболдың бәрін таңқалдырады. Үлкен футболға аяқ баспас бұрын, шағын футболдың добын теуіп жүрген Роналдиньо, 13 жасында «Белу-Оризонти» клубының сапында жергілікті командаға қарсы болған ойында 23 гол соғады. Көргендер осынау таллантты баланың шеберлігіне таңданыстарын жасырып қалмайды. 1995 жылы «Гремионың» жасөспірімдер клубына қабылданып, 1997 жылы клубпен алғашқы келсімшартқа отырады. 2001 жылдың 15 ақпанында Францияның, «Пари Сен-Жермен» клубымен қол алысып, бас изесіп келсімге келеді. Франциялық клубтың сапында өзінің өзге қырларын көрсеткен ойыншы, 2003 жылдың 19 шілдесінде әйгілі «Барселона» футбол клубының құрамына қабылданады. «Барселона» сапында жұлдызды ойыншы болады. Маңызды голдар соғады, ұтымды ұтқыр пастар шығарады, ешкімнің ойына кіріп шықпайтын алаңдағы әрекеттерімен ерекше есте қалады. Ронна 2008 жылдың 15 шілдесінде «Барселона» мен қоштасып, Италияндық «Миланның» жаңа ойыншысы болады. «Милан» сапында жарықыраған жұлдызды сәттері сөне бастайды. Көбінде қосалқы құрамнан шығып жүрді. 2011 жылдың 10 қаңтарында өз Отаны Бразилияға оралып, сол елдегі «Фламенго» клубымен келсім жасасып, қол қояды. Алайда көп уақыт өтпей Ронна клубтан кетеді. 2012 жылдың маусымында «Атлетико Минейромен» жарты жылдық келсімшартқа отырады. 2015 жылы карьерасын аяқтады. === Ұлттық құрама === 2002 жылы әлем чемпионатына қатысып, бес кездесуде екі гол соқты. Тұңғыш голын топтық кезеңнің екінші турында Қытай қақпасына енгізді, ал ширек финалда Англияның қақпасына керемет гол соқты, қапталдан айып добын орындап, допты қақпаға тікелей бағыттады, доғаша иіліп ұшқан доп алыс бұрышқа күмп берді. Бұл турнирде Бразилия құрамасы әлем чемпионы атанды. 2006 жылғы әлем чемпионатында Роналдиньо онша жарқырай алмады, құрама ширек финалда Франциядан ұтылып қалды. Роналдиньо бұдан кейін әлем чемпионатына қатысқан жоқ. == Жетiстектерi == === Клубтық === '''«Гремио».''' штатының Чемпионы: 1999. Сул-Минас Кубогының иегері: 1999. '''«Пари Сен-Жермен»''' Интертото кубогының иегері: 2001. Испанияның Чемпионы (2): 2005, 2006. Испания Суперкубогының иегері: (2): 2005, 2006. Чемпиондар Лигасының жеңімпаздары: 2006. '''«Милан»'''. Италия Чемпионы: 2010/11 Италия чемпионатының қола жүлдегері (2) 2008/09, 2009/10 Гуанабара Кубогының иегері: 2011. Рио Кубогының иегері: 2011. Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 2011. '''Бразилия құрамасы'''. Әлем чемпионы (17 жасқа дейінгілер арасында): 1997. Америка Кубогының иегері: 1999. Әлем Чемпионы: 2002. Конфедерация Кубогының иегері: 2005. Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 2008. Роки Кубогының иегері: 2011. === Жеке === штатының чемпионатында ең үздік сұрмерген: 1999 (15 гол). Конфедерация Кубогында ең үздік сұрмерген: 1999 (6 гол). Конфедерация Кубогының үздік ойыншысы: 1999. Бразилиядағы «күміс доптың» иегері: 2000. Әлем чемпионатының символикалық құрамасына кіреді: 2002. Испания чемпионатының үздік ойыншысы: 2004. Трофей ЕФЕ иегері (Үздік Испания 2004. ФИФАның жыл ойыншысы: 2004, 2005 World Soccer версиясы бойынша жыл ойыншысы: 2004, 2005. France Football анықтағыны бойынша үздік ойыншы. «Алтын дотың» иегері.2005. УЕФАның үздік шабуылшысы: 2005. Onze версиясы бойынша Әлемнің үздік ойыншысы: 2005. УЕФАның клубтық ойыншы дәрежесі: 2006. ФИФПРО версиясы бойынша үздік футболшы: 2005, 2006. ФИФПРОның символикалық құрамасына енді: 2005, 2006, 2007. Италия чемпионатында үздік пас беруші: 2009/10 (15 пас) Рио-де-Жанейро штатының символикалық құрамына енді: 2011. Бразилия чемпионатының символикалық құрамына енді: 2011. ==Дереккөздер== == Сiлтемелер == Роналдиньо Sports.ru сайтада Фотохроника Sports.ru сайтада Статистика Sports.ru сайтада Профиль «Атлетико Минейро» ресми сайтада Профиль «Барселона» ресми сайтада Футпедии сайтада Санат:Бразилия футболшылары Санат:Гремио ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары 
Қазақ хандығының жылнамасы 1456 Қазақ хандығы құрылды. Ел бастаған Керей хан мен Әз-Жәнібек хан Шу, Талас алқабына ірге тепті. 1456—1473 шамасы Керей хан билік құрды. Орда орнықты. 1460 Керей хан мен Әз-Жәнібек хан Моғолстанның Есен-Бұға ханымен одақтаса отырып, ойрат шабуылының бетін қайырды. 1464 Төре әулеті құрылды. 1465 Керей ханның туы астындағы жұрттың саны екі жүз мыңға жетті. 1465 Қазақ хандығы Моғолстанның құрамынан шығып өзін тәуелсіз деп жариялады. 1466 Қазақ Өзбек соғысы басталды. 1469 Ноғай Ордасы және Сібір Хандығы, Қазақ Ордасымен одақтаса отырып. Өзбек хандығына соғыс ашады. 1470 Керей хан мен Әз-Жәнібек хан Сыр бойына қайтып оралды. Түркістан өңірінің біраз аймағы Қазақ хандығының құрамына қосылды. 1471 Ноғай Ордасы Қазақ Ордасының бодандығын қабылдады. 1473 Өзбек хандығы түгелдей жеңіліске ұшырады. 1473—1480 шамасы Әз-Жәнібек хан билік құрды. Орда іргеленді. Сыр бойындағы кенттер мен қалалар үшін күрес басталды. 1474 шамасы Сығанақ уәлаятының әміршісі Махмұт, Ноғай Ордасының жерін соғысысз басып алды. 1474 Қазақ —Шайбани мемлекетердің арасында соғыс болды. 1476 Сығанақ уәлаятының әміршісі Махмұт, Шайбани ханнан шейіт болады. 1480—1511 Бұрындық хан билік құрды. Орда нығайды. Сырдария алқабы, Түркістан өңірі үшін қантөгіс майдан ашылды. 1486 Қазақтар Шайбани ханды ауыр жеңіліске ұшыратып, Хорезмге тықсырды. 1489 Сауран уәлаятының әміршісі Ерінші Өзбек батырының қолынан шейіт болып, Сауран уәлаятынан айырылады. 1489 Қазақ Моғол соғыс басталды. 1491 Қазақтар екі үлкен ұрыста моғолдарды жеңді. 1499 Қазақ—Қалмақ соғысы басталды. 1502 Әдік қолбасшы бастап барған әскер Қалмақ хандығына соққы береді. 1503 Ұлытау уәлаятының әміршісі Әдік Қалмақтарға шапқанда, жеңіліп қашады. Бірақ соңында оны қинап өлтіреді. 1509 Ноғай Ордасы Бұрындық ханның бодандығынан шығып кетіп тәуелсіз болды. 1509 Тыныш сұлтан Шайбани ханнан қиралып жеңілді. 1510 Бұхара-Сефевид соғысы басталды. Қасым сұлтан өз ұлын Әбілқайыр сұлтанды Бұхара хандығына көмек ретінде 10 мың әскер жібереді. Исмаил Орта Азияны басып және Шии ағымын таратпақшы болған, ақыры соңында жеңседе, Осман империясы Исмаилға бөгет болды. 1510 Қазақ—Бұхара арасында соғыс басталады. Мұхаммед Шайбани шах Исмаилдан жеңілгенен соң, Қазақ Ордасына соғыс ашады. 1510 Қасым сұлтан қысқы соғыста Шайбани ханды біржола талқандап, ұлыс шегінен асыра қуды. Түркістан уәлаятына қарасты қалалардың көпшілігі Қазақ Ордасының құрамына енді. 1511—1518 Қасым хан билік құрды. Ежелгі Көк Орда жерінің басым бөлігі және Жетісу Қазақ Ордасының иелігіне айналды, халықтың саны бір миллионнан асып, әскер саны (Мұхаммед Хайдар Дулати мен Бабырдың деректеріне сүйенсек) үш жүз мыңға жетті. 1511 шамасы Қасым хан Қазақ Ордасының «Қасқа Жол» аталатын ең алғашқы заң жүйесін қабылдады. 1512 Қасым хан Сайрам қамалын алды, Ташкентке жорық жасады. 1513 Тыныш сұлтан Моғолстанға елші ретінде келіп дипломатия құрды. 1513 Қасым хан Ташкент жорығында жеңіліске ұшырайды. 1515 Қасым хан Ноғай Ордасын қыспаққа алып, бодан ретінде ұстады. 1516 Қасым хан Қазақ Ордасын уәлаятқа бөлді. Олар:Сарайшық, Ұлытау, Жетісу, Түркістан. 1518 Қасым хан Ноғай Ордасын және Бұхара хандығын қиратып салды. 1518 Қасым хан шәйіт болды. 1518 1521 Қазақ Ордасында Төре әулетін арасында таққа талас болды. 1520 Сарайшық уәлаятының әміршісі Жәдік, Ноғай Мырзаларынан қаза табады. Мамаш хан Ноғай мырзаларын опасыздықтары үшін қарсы шығады. 1521—1523 Мамаш хан билік құрды. Қазақ Ордасында біріншірет азаматтық соғыс кезең. 1521 Қазақ— Ноғай соғысы басталды. 1522 1538 Қазақ Хандығында екінші азматтық соғыс. 1523—1533 Тахир хан билік құрды. Қазақ Ордасының ең әлісіз кезеңінің бірі. 1524—1525 Тахир хан Моғолстан елімен соғыс жүргізіп жеңіледі. 1525 шамасы Екі жүз жылдық моңғол тілдік-қазақ соғысы басталды. 1526 Қазақтар Ноғай Ордасынан жеңіліп, Ноғай Ордасы тәуелсіз болды. 1527 1529 Қазақ Бұхар соғысы басталды. Соңында жеңіліс табады. 1529 Тахир ханды, халық Қырғыз Одағына қуып жібереді де. Феодалдық қырқыстар тым шектен асып кетті. 1529 1533 Бауш хан билік құрды. Тахир хан елінен қуылғаннан кейін оның бауыры—Бауш, хан болады. Бауш өздерін хан деп санап жүрген сұлтандарды қиратып өлтірген. Бауш, Тахир ағасының айтқан бұйрықтарымен жүретін, бірақта Бауш Тахирдан әлде қайда жақсы билік құрды. 1533 —1535 Ахмат хан билік құрды. Сығанақ уәлаятының ханы. 1533—1537 Тоғым хан билік құрды. Түркістан уәлаяты "төрт халық соғысы"-на қатысты. 1533—1538 Бұйдаш хан билік құрды. Орда оңалды. Ойратпен арадағы соғыс созылмалы, қатаң сипат алды. 1534 1535 Қожа Махмұт хан билік құрды. 1535 жылы Ахмат ханның қолынан шейіт болады. 1535 1536 Азиз сұлтан билік құрды. Азиз сұлтан Ахмат ханды тақтан құлатты. 1536 жылы Ахмат Азиз сұлтанды өлтіреді. 1536 көктем Тоғым хан Моғолстанды жеңеді. 1536 жаз Ахмат хан 15 сұлтанмен бірге Ноғай Ордасындағы Орақ батырдың қолынан қаза тапты. 1536 Тоғым хан Моғолстаннан қиралады. 1537 шілде 27 Сан-Таштағы төрт халықтың соғысында қазақ-қырғыз әскері түгелімен қырылды, Тоғым хан тоғыз ұлы және әскербасы отыз жеті сұлтанмен бірге шейіт болды. 1538—1580 Хақназар хан билік құрды. Қазақ хандығы ежелгі қуатын қалпына келтірді 1541 1558 Қазақ хандығымен және Бұхара хандығы арасында жиі жорықтар болды. Хақназар хан рет жеңіп, рет жеңілді. 1556 Бұйдаш хан Ноғай Ордасының шығыс бөлігін Қазақ хандығына қосып алды. 1558 Қазақ хандығы Бұқара хандығын тықсыра бастады. 1559 Бұйдаш хан шейіт болды. 1563 Хақназар хан Сібір хандығымен соғыс жүргізіп жеңеді. 1569 Хақназар хан Ноғай Ордасын қиратып жеңді. 1570 Қазақ Ордасы Ойраттардың бір бөлігін бодандыққа түсірді. 1574-Ресей патшалығы Третьяк Чебуков бастаған дипломатиялық миссияны Қазақ хандығына жіберді. Алайда Көшім ханның әскерін жол бойында кездестіріп қаза табады. 1577 Хақназар хан Мәуернахр билеушісі Абдуллах мен бірге Баба сұлтанға соғыс ашты. 1579 Хақ-Назар хан Түркістан мен Сауранды, Оңтүстік өңірдегі тағы біраз қонысты қайтарып алды. 1580 сәуір 23 Хақ-Назар хан шәйіт болды. 1580—1582 Шығай хан билік құрды. Қазақ Ордасында үздіксіз соғыс болды. 1582 маусым Тәуекел сұлтан Түркістан түбінде Ташкент уәлаятының әміршісі Баба сұлтанды талқандады. 1582—1598 Тәуекел хан билік құрды. Қазақ Ордасы өзінің әскери, саяси қуатының шарықтау шегіне жетті. 1586 Тауекел ханның Мәуреннахрға қарсы алғашқы шапқыны. 1594—1595 Тәуекел хан Русияға Құлмұхаммед елші аттандырды; жауап елшілік. 1598 ақпан. Тәуекел хан Ташкент түбінде Абдуллах ханның негізгі күштерін талқандады. 1598 жаз Тәуекел ханның Орта Азияға жеңісті жорығы. 1598 күз Тәуекел хан шәйіт болды. 1598—1628 Еңсегей бойлы Ер Есім хан билік құрды. Қазақ тарихының қаһармандық кезеңі. 1598 күз Бұқар-Қазақ бітімі нәтижесінде бүкіл Оңтүстік Қазақстан және Ташкент уәлаяты Қазақ Ордасының құрамына қайта қосылды. 1598 1603 Қарақалпақ көтерілісі. 1599 шамасы Есім хан «Ескі жол» аталатын жаңа заң жүйесін орнықтырды. Қазақ Ордасының астанасын Түркістанға көшірді. 1603 Екінші қазақ-бұқар соғысы басталды. Айғыр-жар ұрысында қазақтар жеңіске жетті. 1603 қараша— Есім хан Орта Азия мемлекеттерін бодандықтан босатты. 1604 Есім хан ойраттарды күйретіп жеңді. 1613 Есім хан Самарқан түбінде бұқар-ауған әскерін талқандады. 1619—1624 Есім хан Шығыс Түркістан үшін күрес жүргізді. 1620 Есім хан ойраттарды кезекті жеңіліске ұшыратты. 1624 Есім хан Ферғанадағы майданда жеңіске жетіп, Екінші қазақ-бұқар соғысын аяқтады. 1627 Есім хан бүкіл алаш жұрты түп көтерілген ұлы жорықта Ойрат Одағын қиратып, босқынға ұшыратты. 1627 Ташкент уәлаятының әміршісі опасыз Тұрсын хан Қазақ Ордасындағы азамат соғысына жол ашты, Түркістанды шапты. 1627 Сайрам түбінде Тұрсын хан бастаған екі сан қатаған қазақтар мен Есім хан бастаған үш сан алаш қазақтар арасында қантөгіс ұрыс болды, Есім хан басым түсті, Тұрсын хан әскерінен айрылып, Ташкентке келіп тығылды. 1627 Есім хан Ташкентті алды, Тұрсын ханның басын шапты, қатаған руы жазаға тартылып, қырылғаннан қалғаны басқа рулар ішіне таратылды. Есім хан жазылмас дертке ұшырады. 1628 Есім хан дүние салды. 1628—1643 Жәнібек билік құрды. 1635—1639 Қазақ—Жоңғар соғысы өте жиі болды. 1635, жаз Жәнібек хан торғауыт Хо-өрлік тайшының ұлысын шапты, Жемнен өткеріп, батысқа қарай тықсырды. 1643—1652 Салқам Жәңгір хан билік құрды. 1643 1755 Қазақ—Жоңғар соғысы басталды. 1643 желтоқсан Қоңтажы Батұр ойраттар, халхалар, торғауыттар бүкіл моңғол жұртынан құралған қалың әскермен Қазақ Ордасы құрамындағы қырғыз жеріне басып кірді. 1644 қаңтар—мамыр Кең көлемді 1644 маусым, шілде Салқам Жәңгір хан екі үлкен ұрыста біріккен жоңғар-халха әскерін қиратып жеңді, соңғы шайқаста қазақ әскеріндегі жаңа шерік-мылтықпен қаруланған алты жүз мерген айрықша көзге түсті. 1644 күз Салқам Жәңгір хан Ұлы Моғол империясы мен Бұқар хандығы араласындыға соғысқа араласты, Ауғанстандағы майданға жүз мың әскер жіберді; қазақ аламандары Балық қаласының түбіндегі елу күн бойғы қырғын шайқастан соң соғысты өзбек-бұқар хандығының пайдасына шешіп берді. 1652 қантар—ақпан Хошауыттар қырғыз жеріне тұтқиыл шабуыл жасады. Салқам Жәңгір хан шәйт болды. 1652—1680 Батыр хан билік құрды. Батыр хан Тәуке сұлтанды Кіші жүздің ханы қылып тағайындады. 1676—1680 Қазақтар Бұқар хандығындағы тақ таласына араласты. 1680—1715 әз-Тәуке хан билік құрды. 1681—1684 Сайрам соғысы; Дұрбін-Жоңғар Қазақ Ордасын ауыр жеңіліске ұшыратты. 1690 шамасы әз-Тәуке хан Қасым ханның «Қасқа жол», Есім ханның «Ескі жол» заң үлгілерін жаңғыртып, «Жеті жарғы» аталатын жаңа заң жүйесін еңгізді. Төрелерді іркіп, ел басқару ісін билерге жүктеді. 1698 Дүрбін-Ойрат Шу, Талас бойына басып кіріп, Қазақ Ордасын шайқалтып кетті. 1710—1711 Жоңғарлардың жаңа жорығы. 1712 Қазақтардың жоңғар шапқыншылығын тоқтату әрекеті. 1711 Абылай хан туды. 1714 Қазақ Ордасының Дүрбін-Жоңғар кезекті ауыр жеңілісі. 1715 1718 әз-Тәуке хан Орта жүздің ханы атанды. 1715—1718 Қайып хан билік құрды. 1717 жаз Қайып хан мен Әбілқайыр сұлтан бастаған Қазақ әскері Аягөз ұрысында жоңғарлардан қирап жеңілді. Және Қайып хан Осман сұлтаны Үшінші Ахмедке Орыс патшалығына қарсы одақ ұсынады, бірақ нәтижесіз. 1718 Жоңғарлар қазақ жасақтарын Арыс, Бөген, Шаян озендерінің бойында бет қаратпай жеңіп, бүкіл Оңтүстікті шапқындап кетті. 1718—1729 Болат хан билік құрды. Қазақ Хандығының ең әлсіз кезеңі. 1718 1730 Қарт Әбілқайыр хан билік құрды. Ұлы жүз Болат ханның билігінен бағынбай Қазақ Ордасының құрамынан шығып кетті. 1718 1719 Қайып хан өз елінен масқара болып қашқанан кейін. Болат хан таққа отырғанда, қайттан Қайып хан таққа отырады, бірақ Орта жүздің ханы болады, және тек Орта жүз Болат ханға бағынған. 1718 1748 Әбілқайыр хан билік құрды. Әбілқайыр хан Қайып хан мен бірге қашқанда, Қайып хан қайттан таққа отырады. Болат ханның әлсіздігін көрген Әбілқайыр, Кіші жүздің ханы болып, Қазақ Ордасының құрамынан шығады. 1719 1734 Сәмеке хан билік құрды. Қайып ханның билігінен кейін, Орта жүз ханы атанды. 1723—1725 Жоңғарлардан түбегейлі жеңіліс, Түркістан, Сауран, Ташкенттен, бүкіл оңтүстіктен айрылу, Ақтабан шұбырынды. 1724 Ұлы жүз ханы Әбілқайыр мың әскер мен қирап жеңеді. 1728 Буланты ұрысы, жоңғарлар Сары-Арқадан кері қайрылды. 1730 Аңырақай ұрысы, жоңғар шабуылы тойтарылды, қазақтар ес жинай бастады. 1730 1740 Жолбарыс хан билік құрды. Әбілқайыр ағасының өлімінің кейін, Ұлы жүздің ханы атанды. 1730 Қазақ Ордасы дербес ұлыстарға бөлінді; ру, жүз ішінде билердің өкімі күшейді. 1731 Кіші жүздің бір бөлігі мен Орта жүздің біраз руларын билеп отырған Әбілқайыр хан Ресей өкіметімен бодандық негізіндегі әскери және саяси қамқорлық туралы келіссөзге жол ашты. 1733 Әбілмәмбет сұлтан бастаған қазақ әскері жоңғарларды ауыр жеңіліске ұшыратты; жиырма жасар Абылай сұлтан атаққа шықты. 1734 1771— Әбілмәмбет хан билік құрды. Қазақтар ес жинай бастады. 1735 1771 Абылай сұлтан әскер басы болып тағайындалды. 1739 Жолбарыс хан Жоңғар жасағын қирап жеңеді. 1740 1750 Әбілфайз хан билік құрды. Жолбарыс әкесінің өлімінің кейін, Ұлы жүз ханы атанды. Және Әбілмәмбет Ұлы жүзді өз құрамына автономия ретінде кіруге шарт қойды. 1740 Әбілмәмбет хан Әбілфайз ханның билігін тартып алып. Орта жүз және Ұлы жүз бірігіп, Қазақ Хандығы қайтадан құрылды. 1740 Жоңғарлардың Сары-Арқаға жорығы. 1741 қаңтар—наурыз Жоңғарлардың кезекті жорығы қысқа соғысқа ұласып, одан ары жазға жетті. 1741 көктем, жаз Абылай сұлтан жоңғар шабуылын тойтарды, өрісін ұзартып, Жоңғардің ішкі аймақтарына жортуылдар ұйымдастырды. 1743 Әбілқайыр хан Қарақалпақтарды қиратып қырып салады. 1748 1786 Нұралы хан билік құрды. Кіші жүздің Ресей империясының таңдаған ханы. 1750 Ұлы жүз автономиясы жойылды. 1750 1752 Нұралы хан Қарақалпақ ханы Тахирханды өлтіріп. Хиуа хандығында билік құрды. 1752 Нұралы хан Қарақалпақ автаномиясын жойып, ұлы көш басталды. Хиуа хандығын Қарақалпақ және Қазақ хандары басқарды. 1752 қазан Екі жүз жылдық қалмақ-қазақ соғысындағы бетбұрыс кезең: Абылай сұлтан Аягөз-Нарын ұрысында ойраттардың негізгі күшін талқандады. 1753 Қабанбай, Жанатай, Мүйізді өтеген, Ер-Жәнібек, Бөгенбай батырлар бастаған қазақ қосындарының Жоңғарға қарсы түйдек-түйдек, жеңісті жорықтары. 1754 күз Абылай сұлтан Дұрбін-Жоңғарды біржола талқандап, Екі жүз жылдық соғыста түпкілікті жеңіске жетті. 1755 көктем Абылай сұлтанның Жоңғарды жуасыту жорығы. Жоңғар мемлекеті қиралды. 1756—1757 Шүршіт-қазақ соғысы 1756 Абылай сұлтан Қалмақ-Толағай, Аягөз ұрыстарында шүршіт-цин әскерлеріне ауыр соққылар беріп, жазғы майданда, тактикалық және стратегиялық үлкен жеңіске жетті. 1757 Цин патшалығының Қазақ Ордасына қарсы жаңа жорығы; ауыр шығынға ұшыраған Абылай сұлтан әскердің негізгі күштерін сақтай отырып, кері шегінді. 1757 мамыр 15 Абылай сұлтанның сенімді өкілі Әбілпейіз сұлтан мен мәнжү-цин қолбасшысы Фу Дэ арасындағы ауқытша бітім туралы Айдын-Су мәмлесі. 1757 маусым Цин патшалығы өкілдері мен Абылай сұлтан арасындағы Аягөз бітімі. 1757 қыркүйек—қазан Абылай сұлтан Бейжінге елшілік аттандырды. Тәуелсіз сыйластық туралы келісім. 1750 1770 Хиуа хандығы Төре әулетінің қол астында болды. 1760 Бірінші Қазақ-Қырғыз соғысы. Қазақтар Қырғыздарды талқандайды. 1760 соң Қазақтар бейбіт жолмен ата жүрт Шығыс Түркістанға қайтадан қоныстана бастады. 1765 қазан—қараша. Абылай сұлтанның екіншірет қырғызға қарсы жеңісті жорығы. 1766—1768 Абылай сұлтан Қоқан хандығына қарсы соғыс ашты, Ташкентті бағындырды. 1770 Абылай сұлтан Қырғыз ұлысын талқандап, үшінші қазақ—қырғыз соғыста, қазақ-қырғыз шекарасын айқындады. 1771 Абылай сұлтан «Шаңды жорық» соғысында торғауыт қалмақтарды біржола тоздырды. 1771 Абылай хан Түркістанда бүкіл Қазақ Ордасының ханы ретінде ақ киізге көтерілді. 1771 1774 Әбілпейіз Әбілмәмбетұлы. Ұлы жұздің ханы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Ұлы жүз түгелдей жойылады. 1774 Төртінші Қазақ—Қырғыз соғысы. Абылай хан Қара—Балта жерін басып жеңеді. 1778 Абылай хан Ресей патшайымы екінші Екатеринадан ағаш ұсталарын жіберуді сұрады. Нәтижесінде Көкше маңында ағаштан үй салдырып өмірінің соңына дейін сол жерде тұрады. 1779 Абылай хан бесінші Қазақ—Қырғыз соғыс жүргізуге мәжбүр болды. Бұл соғыс Көкшетау қаласында бейбтішілкпен өтті. Қырғыздар ешқашан соғысуға уәде береді және бодан болады. 1781 мамырдың басы Абылай хан дүниеден көшті. 1781 1819 Уәли хан таққа отырды. Орта жүздің ханы атанды. 1781 1784 Дайра хан Уәли ханды мойындамай. Орта жүзде екі хан болады. 1781 соң Батыс және Орталық Қазақстанда Ресей ықпалы күшейе түсті, біртұтас Қазақ Ордасы жеке ұлыстарға бөлшектенді. Ресей патшалығы Орталық және Батыс Қазақстанды біржола отарлау ісін жүзеге асыра бастады. 1783 1826 Қоқан хандығы Ұлы жүз Ордасын бодандыққа түсірді 1786 1791 Жармұхаммед хан билік құрды. Кіші жүздің Ресей патшалығы таңдаған ханы. 1791 1794 Ералы хан билік құрды. Екі жақтың ханы болды. 1796 1797 Есім билік құрды. Ресей патшалығы оны хан қылып тағайындаған соң тақтан құлатты. 1797 1806 Айшуақ хан билік құрды. Ресей Патшалығы таңдаған ханы. Және Орта жүздегі біраз руларын бодандыққа түсірді. 1801 1815 Бөкей хан билік құрды. Бөкей хан Ресей патшалығымен бейбіт келіссөздер жүргізу арқылы Еділ мен Жайық арасындағы ата жұртты қайтарып алды, бұл өңірде Бөкей Ордасы құрылды. 1801—1822 Оңтүстік Қазақстан Қоқан хандығының теліміне түсті. 1806 1810 Жантөре хан билік құрды. Ресей Патшалығы таңдаған ханы. Жантөре Орта жүздегі бодан руларын бестен төрт бөлігін жоғалтады. 1809 1826 Тоқай хан билік құрды. Ұлы жүздің бодан ханы. 1812 1824 Шерғазы хан билік құрды. Кіші жүзді Ресей Патшалығы қыспаққа алады. 1812 Ресей Патшалығы Франция Патшалығы мен соғысы басталды. Ресей патшалығы Қазақ жүздерінен көмек сұрайды. Ұлы жүз:24 мың әскер, Орта жүз:29 мың әскер, Кіші жүз:39 мың әскер шығарды. Ал Бөкей Ордасы 10 мың әскер шығарады. 1815 1823 Шығай хан билік құрды. Бөкей Ордасында бейбітшілік болды. 1819 1822 Ғұбайдолла хан билік құрды. Ғұбайдолла Орта жүздің ханы атанды. 1822 Ресей патшасының жарлығымен Орта жүзде хандық билік жойылды деп жарияланды. 1822 —1824 Ғұбайдолла хан көтеріліс бастап жеңіледі. 1823 1845 Жәңгір хан билік құрды. Бөкей Ордасында әскер қуаты күшейді. 1824 Ресей патшалығы Шерғазы ханды Орынборда қастандық жасап, Кіші жүзде хандық билік жойылды деп жарияланды. 1826 Ресей патшалығы Қоқан хандығың боданы Ұлы жүзде хандық билік жойылды деп жарияланды. 1835 Абылай ханның шөбересі, болашақ ұлы ғалым Шоқан тұды.(1865 ж. өлді) 1837—1847 Абылай ханның немересі Кенесары ханның Қазақ Ордасын сақтап қалу жолындағы күресі. 1841 Кенесары үш алаштың ханы ретінде ақ киізге көтерілді. Сонымен қатар хан Кененің Көкшетаудан Созаққа бар-жоғы күнде жетуі. Осы жорықта Кенесары көшпенді жасақтың жылдамдығын шебер пайдала біліп Қазақша Блицкриг дәлірек айтсақ Найзағайлы соғыс жүргізіп Қоқан хандығының ондаған бекінісін жаулап алды. 1845 Қазақ халқының ұлы ақыны Абай туды. (1904 ж. дүниеден озды) 1845 1847 Сахыб хан билік құрды. Бөкей Ордасы Ресей патшалығына қарсы шыға бастады. 1847 Кенесары хан 15 мың әскермен Қырғыз хандығына басып кіреді. Рүстем мен Сыпатай сұлтандар 10 мың әскер алып опасыздық жасайды. 1847 Кенесары хан шәйіт болды. Қазақ Ордасы құлады. Қазақ тарихындағы жүз қырық төрт жылға созылған отарлық заман басталды. 
'''IC 12''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда оның келесідей атаулары бар: PGC 1299, MCG -1-2-3, IRAS00177-0255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 12 нысанына арналған жарияланымдар IC 12 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 13''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1301, UGC 195, MCG 1-2-3, ZWG 409.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 13 нысанына арналған жарияланымдар IC 13 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 14''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 14 нысанына арналған жарияланымдар IC 14 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 15''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 165498, IRAS00253-0020. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 15 нысанына арналған жарияланымдар IC 15 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 16''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1730, MCG -2-2-17, IRAS00255-1322. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 16 нысанына арналған жарияланымдар IC 16 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 17''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1753, MCG 0-2-44, ZWG 383.25, ARAK 10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 17 нысанына арналған жарияланымдар IC 17 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 18''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1759, MCG -2-2-23, VV 234, ARP 100, 8ZW 25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 18 нысанына арналған жарияланымдар IC 18 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алаайғыр''' Алматы облысы Райымбек ауданы Хан Тәңірі шыңының асу. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3870 м. Асудан мамыр қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. Алаайғырдың солтүстік баурайынан Нарынқол өзені бастау алады. Тіктеу солтүстік-батыс бөлігі тауаралық аңғарға ұласады. Шығысында Қытаймен шектеседі. == Өсімдігі == Тау беткейлерін альпілік және субальпілік шалғындары көмкеріп жатыр. Одан төменде қарағай, қайың ормандары өскен. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары Санат:Тәңір тауы 
'''IC 19''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1762, MCG -2-2-24, MK 949, NPM1G -11.0018. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 19 нысанына арналған жарияланымдар IC 19 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 20''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1755, MCG -2-2-21, NPM1G -13.0017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 20 нысанына арналған жарияланымдар IC 20 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 21''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1785, MCG 0-2-53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 21 нысанына арналған жарияланымдар IC 21 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 22''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1815, MCG -2-2-27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 22 нысанына арналған жарияланымдар IC 22 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 23''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1872, MCG -2-2-32, NPM1G -12.0022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 23 нысанына арналған жарияланымдар IC 23 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 24''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 24 нысанына арналған жарияланымдар IC 24 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 25''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1905, MCG 0-2-64, MK 952, ZWG 383.33, KUG 0028-006, IRAS00286-0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 25 нысанына арналған жарияланымдар IC 25 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 27''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 143572, NPM1G -13.0023. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 27 нысанына арналған жарияланымдар IC 27 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 28''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 169992, NPM1G -13.0024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 28 нысанына арналған жарияланымдар IC 28 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 29''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2042, MCG 0-2-72, ZWG 383.36, NPM1G -02.0011. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 29 нысанына арналған жарияланымдар IC 29 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алаайғыр қорғасын кен орны''' Қарағанды облысы Шет ауданы жеріндегі кен орны. == Геологиялық құрылымы == Кен денесі Успен тектоникалық алқабының шығысында, кенді ауданының құрамында күшті жентектелу, уатылу белдемінде гидротермаль процестер әсерінен түсі ағарған девонның қышқыл эффузивтері арасында біткен. Линза тәрізді кен денелері тектоникалық белдемге бағыттас, салалана орналасады. Кен сеппе, тарам, тұтас күйінде кездеседі. == Минералдары == галенит Кен минералдары: күмісті галенит, пирит, сфалерит, халькопирит, церуссит, англезит; кен емес минералдар: серицит, хлорит, кварц, барит. Ежелгі «Чуд қазбалары» көптеп кездеседі. Кенді карьер арқылы өндіруге болады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''IC 30''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2050, MCG 0-2-74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 30 нысанына арналған жарияланымдар IC 30 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 31''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2062, UGC 340, MCG 2-2-21, ZWG 434.23, NPM1G +11.0015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 31 нысанына арналған жарияланымдар IC 31 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 32''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2096, MCG 0-2-80, NPM1G -02.0012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 32 нысанына арналған жарияланымдар IC 32 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 33''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2101, MCG 0-2-82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 33 нысанына арналған жарияланымдар IC 33 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 34''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2134, UGC 351, MCG 1-2-32, ZWG 409.44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 34 нысанына арналған жарияланымдар IC 34 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 35''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2246, UGC 374, MCG 2-2-24, ZWG 434.26, KARA 30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 35 нысанына арналған жарияланымдар IC 35 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 36''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 138202, NPM1G -15.0030, IRAS00353-1542. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 36 нысанына арналған жарияланымдар IC 36 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 37''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2299, MCG -3-2-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 37 нысанына арналған жарияланымдар IC 37 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 38''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2311, MCG -3-2-30, IRAS00361-1541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 38 нысанына арналған жарияланымдар IC 38 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 40''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2376, UGC 413, MCG 0-2-106, ZWG 383.56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 40 нысанына арналған жарияланымдар IC 40 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алабота''' Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау, Тайынша аудандарының аралығында, Мәдениет ауылының км жерде орналасқан көл. == Гидрографикасы == Аумағы 7,2 км2, теңіз деңгейінен биіктігі 232 м. Жағалауы жайпақ келген. Қар және жер асты суларымен толысады. Суы қарашада қатып, сәуірдің аяғында мұзы ериді. Суы ащы, кермек, мал суаруға жарамды. == Дереккөздер == Санат:Айыртау ауданы көлдері Санат:Тайынша ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы 
'''IC 41''' Кит шоқжұлдызында орналасқан P? типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 138206. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 41 нысанына арналған жарияланымдар IC 41 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 42''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2463, MCG -3-2-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 42 нысанына арналған жарияланымдар IC 42 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 43''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2536, UGC 448, MCG 5-2-40, ZWG 500.72, IRAS00396+2922. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 43 нысанына арналған жарияланымдар IC 43 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 45''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 45 нысанына арналған жарияланымдар IC 45 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 46''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2575, ZWG 479.63, KARA 32, NPM1G +26.0017. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 46 нысанына арналған жарияланымдар IC 46 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 47''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3093693, NPM1G -14.0027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 47 нысанына арналған жарияланымдар IC 47 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 48''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2603, IC 1577, MCG -1-3-1, IRAS00410-0827. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 48 нысанына арналған жарияланымдар IC 48 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 49''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2617, UGC 468, MCG 0-3-3, ZWG 384.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 49 нысанына арналған жарияланымдар IC 49 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 50''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2698, MCG -2-3-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 50 нысанына арналған жарияланымдар IC 50 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Arp 230''' (''IC 51'') Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 51, PGC 2710, MCG -2-3-11, IRAS00438-1342, PRC B-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 51 нысанына арналған жарияланымдар IC 51 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алабұға''' Обаған өзенінің саласы. == Бастауы == Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Иваноровное ауылының бұлақтардан алып, Ресей жерінде Обаған өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 50 км, су жиналатын алабы 304 км2. Жылдық су ағымының мөлшері 7,0 млн. м3. Су тасыған кездегі минералдануы 0,2 г/дм3, сабасына түскен кезде 20 г/дм3. == Дереккөздер == Санат:Ұзынкөл ауданы өзендері Санат:Ресей өзендері Санат:Обаған су алабы 
'''IC 52''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2834, UGC 494, MCG 1-3-5, ZWG 410.7, UM 69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 52 нысанына арналған жарияланымдар IC 52 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 53''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2951, UGC 516, MCG 2-3-5, ZWG 435.11, NPM1G +10.0036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 53 нысанына арналған жарияланымдар IC 53 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 54''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 54 нысанына арналған жарияланымдар IC 54 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 55''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3025, MCG 1-3-6, ZWG 410.13, NPM1G +07.0024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 55 нысанына арналған жарияланымдар IC 55 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 56''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3014, MCG -2-3-30, KAZ 3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 56 нысанына арналған жарияланымдар IC 56 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 56A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sm (аралас спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3035, KAZ 4, NPM1G -13.0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 56A нысанына арналған жарияланымдар IC 56,1 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 57''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3229, UGC 559, MCG 2-3-10, ZWG 435.19, NPM1G +11.0029. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 57 нысанына арналған жарияланымдар IC 57 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 58''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3257, MCG -2-3-41, NPM1G -13.0039. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 58 нысанына арналған жарияланымдар IC 58 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 59''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 620, Gamma Cas nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 59 нысанына арналған жарияланымдар IC 59 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''IC 60''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3324, MCG -2-3-49, NPM1G -13.0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 60 нысанына арналған жарияланымдар IC 60 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алабұта''' алабұталар тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдіктер туысы. Ол көбіне өзен-көл жағаларында, сор, сортаң, жерлерде өседі. Қазақстанда 20 түрі бар. Алабұтаның биіктігі 300 см-дей. Гүлі қос жынысты, шашақты гүлшоғырына топталған. Алабұтаның ең жиі кездесетін түрлері кәдімгі Алабұта және иісті Алабұта Кәдімгі Алабұтаның биіктігі 10 300 см-дей. Тік бұтақты сабағына ақтүкті жапырақтары кезек орналасады. Гүлі қосжынысты, ақшыл сары түсті келеді. Маусым тамызда гүлдейді, қыркүйекте жеміс береді. Тұқымында көптеген пайдалы заттар бар. Халық медицинасында пайдаланады. Тұқымын кебекпен араластырып, малға береді. Иісті Алабұта сары жасыл түсті, хош иісті, биіктігі 15 60 см-дей. Ұзынша келген жапырағы сабаққа кезек орналасады. Ұсақ гүлдері шашақты гүлшоғырына топталған. Маусым тамызда гүлдейді. Дәрілік өсімдік ретінде қан тамырларын, демікпе ауруларын емдеуге және қара күйе көбелегін жоюға пайдаланылады. ==Дереккөздер== 
'''IC 61''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3408, UGC 589, MCG 1-3-9, ZWG 410.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 61 нысанына арналған жарияланымдар IC 61 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 62''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3507, UGC 606, MCG 2-3-21, ZWG 435.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 62 нысанына арналған жарияланымдар IC 62 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 63''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 623, CED 4B, Gamma Cas nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 63 нысанына арналған жарияланымдар IC 63 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''IC 64''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3550, UGC 613, MCG 4-3-31, ZWG 480.30, NPM1G +26.0030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 64 нысанына арналған жарияланымдар IC 64 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 65''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3635, UGC 625, MCG 8-3-5, ZWG 551.4, IRAS00580+4724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 65 нысанына арналған жарияланымдар IC 65 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 66''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3606, UGC 623, MCG 5-3-33, ZWG 501.59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 66 нысанына арналған жарияланымдар IC 66 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 67''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 67 нысанына арналған жарияланымдар IC 67 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 68''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 68 нысанына арналған жарияланымдар IC 68 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 69''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3666, MCG 5-3-41, ZWG 501.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 69 нысанына арналған жарияланымдар IC 69 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 70''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 173286, NPM1G -00.0031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 70 нысанына арналған жарияланымдар IC 70 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Сексеуіл Алабұта '''Алаботалар тұқымдасы ''' Қызылқұйрық тұқымдасының () тұқымдас тармағы, тұзға төзімді шөптесін бұта немесе ағаш тәрізді (сексеуіл) өсімдіктер. Алабота тұқымдасы жер шарына тараған бір жылдық немесе көпжылдық, сортаң топыраққа төзімді, шөптесін, бұта, ағаш түрінде кездесетін өсімдіктер жатады. Бұлардың көпшілігінің сабағы бунақты, жапырақтары кезектесіп немесе қарама-қарсы орналасады. Гүлдері түссіз, ұсақ гүлшоғырына жиналып, масақ құрайды. Гүлсерігі қарапайым, жасыл, кейде болмауы да мүмкін. Гүлдері дара, кейде қос жынысты болады. Андроцейінде бес аталық, кейде қос жынысты болады. Гинецейі көп бөлікті, ценокарпты, 2-3, кейде 4-5 жеміс жапырағынан тұрады немесе апокарпты. Жемісі жаңғақша немесе тұқымша. == Таралуы == Жер шарында кең тараған, 100 туысы, 1500-дей түрі белгілі. Қазақстанның шөл және шөлейт аймақтарында жиі өседі. Елімізде 47 туысы, 218 түрі кездеседі. == Ботаникалық сипаттамасы == Көпшілігінің сабағы бунақты болып келеді. Жапырақтары кезектесіп немесе қарама-қарсы орналасады. Түссіз ұсақ гүлдері гүлшоғырына топтасып масақша құрайды. Жемісі жаңғақ. Тұқымы сақиналы болады. Бұл тұқымдасқа жататын өсімдіктердің көпшілігін мал жейді (изен, ебелек, сораң, т.б.), сондай-ақ отын (''ақ және қара сексеуіл'') ретінде пайдаланылады, қолдан да өсіріледі. Жас өскіндері аскөк ретінде тамаққа, ал тұқымын балықшылар балыққа жем ретінде пайдаланылады. Сабын жасау үшін ел арасында оның күлін қайнатып сақар алады. Көптеген түрінен медицинада дәрі-дәрмек дайындайды. А. т-ның түрі: Хива сораңы, жалпақжапырақты сораң, Регель тарбақайы, Торғай бұйырғыны сирек кездесетін өсімдіктер. Олар қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. == Дереккөздер== Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 71''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 71 нысанына арналған жарияланымдар IC 71 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 72''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 72 нысанына арналған жарияланымдар IC 72 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 73''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3842, ZWG 410.29, UM 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 73 нысанына арналған жарияланымдар IC 73 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 74''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3897, ZWG 410.30, KARA 43, NPM1G +03.0038. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 74 нысанына арналған жарияланымдар IC 74 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 75''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3959, UGC 684, MCG 2-3-35, ZWG 435.43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 75 нысанына арналған жарияланымдар IC 75 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 76''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4035, MCG -1-4-1, MK 973, IRAS01056-0449. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 76 нысанына арналған жарияланымдар IC 76 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 77''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73653, DRCG 4-66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 77 нысанына арналған жарияланымдар IC 77 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 78''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4079, MCG -3-4-10, NPM1G -16.0041, DRCG 4-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 78 нысанына арналған жарияланымдар IC 78 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 79''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4082, MCG -3-4-11, DRCG 4-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 79 нысанына арналған жарияланымдар IC 79 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 80A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4071, MCG -3-4-8, DRCG 8-61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 80A нысанына арналған жарияланымдар IC 80,1 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
Ала бүйіАла бүйі '''Ала бүйі ''' отрядына жататын буынаяқты жәндік. Денесі біріккен бас-көкіректен және құрсақтан тұрады. Бас-көкірегі тұтас қалқанмен қапталған. Құрсағының артқы ұшында өрмек бездерінің өзегімен жалғасқан жұп өрмек сүйелдері бар. Олардың бір жұбынан жуан берік өрмек, екінші жұбынан қорегін аулайтын жабысқақ өрмек, үшінші жұбынан пілдеге жұмсалатын жіңішке жіп тәрізді өрмек шығады. Қорегін аулау үшін ұрғашы ала бүйі аулағыш тор тоқиды. Ауға түскен қорегін аудың ортасынан созылған жіптің қимылынан сезеді. Қорегін күйіс аяғымен қармап, өрмек жібімен шырмап, орап тастайды да, жеміне уын жібереді. Уы жемін өлтіріп қана қоймай, оны қоймалжың сұйықтыққа айналдырады да, жұтқыншағы арқылы сорып алады. Ала бүйі жұмыртқасын күзде піллә ішіне салады. Одан көктемде ұрпағы өсіп өнеді. Ала бүйі зиянды жеп, ауыл шаруашылығына көп пайда келтіреді. Қазақстанда орманды, бұталы, тоғайлы жерлерде, бақтарда кездеседі. == Дереккөздер== 
'''IC 80B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4072, MCG -3-4-9, DRCG 8-62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 80B нысанына арналған жарияланымдар IC 80,2 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 81''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4127, MCG 0-4-15, ZWG 385.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 81 нысанына арналған жарияланымдар IC 81 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 82''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4103, MCG -3-4-13, DRCG 4-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 82 нысанына арналған жарияланымдар IC 82 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 83''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4182, MCG 0-4-21, ZWG 385.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 83 нысанына арналған жарияланымдар IC 83 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 84''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4265, MCG 0-4-29, ZWG 385.21, NPM1G +01.0036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 84 нысанына арналған жарияланымдар IC 84 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 85''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 85 нысанына арналған жарияланымдар IC 85 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 86''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 165316, IRAS01110-1630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 86 нысанына арналған жарияланымдар IC 86 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 87''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4454, MCG 0-4-48, ZWG 385.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 87 нысанына арналған жарияланымдар IC 87 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 88''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1175571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 88 нысанына арналған жарияланымдар IC 88 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 90''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4606, MCG -1-4-23, NPM1G -08.0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 90 нысанына арналған жарияланымдар IC 90 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Этнос, этникалық қауымдастық''' грек, ethnos тайпа, халық бір халықты екіншісінен ажыратуға мүмкіндік беретін ортақ белгілері бар қауымдастық. "Этнос" ұғымы әлі күнге бірыңғай Кең мағынада, "этнос" ұғымын көпшілік зерттеушілер барлық дәрежедегі этникалық жүйелер жиынтығы ретінде түсіндіру қалыптасқан (тайпа, халық, ұлт және т.б.). Алайда, кейбіреулер (Л. Н. Гумилевтан кейін) оны негізгі жүйе ретінде қарастырады (субэтностар, қатар және т.б.). Тар мағынада алғашқылардың бірі болып "этнос" ұғымына анықтама берген М. Вебер: "Этнос мүшелері сыртқы бейнелерінің, үқсастықтарына қарай немесе ортақ отаршылық не көші-қонды басынан өткерген тағдырлас тарихына қарай өздерінің шығу тектерінің бір екендігіне сенетін топ". Бүдан кейін де көптеген зерттеушілер этносқа аумақ, тіл, дін ортақтығының негізінде өзінше анықтама беруге тырысты. Алайда, Л. Н. Гумилевтің пікірінше, аталған белгілердің бірде-бірі жалпыға бірдей, кез келген этносқа қолданыла бермейді, мүнымен бірқатар зерттеушілер келісті. Этнос ең алдымен, мәденитілдік қауымдастық. Этностың пайда болуында аумақ және әлеуметтік қарым-қатынас тілінің ортақтығы шешуші фактор болып табылады. Саяси кеңістіктің ор¬тақтығы мен халықтың әлеуметтік және шаруашылық әдістерінің ортақтығы да маңызды рөл атқаратыны сөзсіз. Этникалық ұйысудың басты тетігі салт-дәстүр, әдет-ғұрып түрінде мүраға қалатын мәдениет болып табылады. Этникалық қауымдастық мағынасындағы этнос ретінде көбіне бірыңғай атауы, ортақ мәдениет элементтері бар, тағдарлас тарихы бар, ерекше географиялық ортадағы топтық ынтымақтастық танытатын адамдар тобын атауға болады. == Этникалық топ == Этникалық топ кең мағынада, нақтылы этникаға негізделген адамдар тобы, яғни, әрбір жеке адам туғаннан иемденетін әлеуметтік және мәдени бірегейлік. "Этникалық топ" ұғымы 1950-1960-шы жж. пайда болды. Ол "тайпа" ұғымының орнын басты. Қазіргі кезде "этникалық топ" ұғымы қоғамдық ғылымдарда екі негізгі мәнге ие. *Біріншісі, этникалық топқа барлық осы этносты құрайтын адамдар тобын жатқызу. *Екіншісі, этиникалық топ пен ұлтты қарсы қою. Соңғысында ұлт пен этникалық топ арасындағы айырмашылық бірнеше факторлармен **Біріншіден, ұлттық дербестікке немесе ұлттық мемлекеттілікке үмтылатын ұлттың саяси бағдарламасына негізделген ұлтшылдыққа ие. Ал, этникалық топтың ондай бағдарламасы жоқ; **Екіншіден, ұлтшылдық ұлтқа өз мүдделерін жалпыұлттық деңгейде қалыптастыруға мүмкіндік береді. Жалпы этникалық белгілер этникалық топқа әлеуметтік мәдени ұйысу береді, бірақ олардың кейде өзге топтардың немесе өз этникалық тобының мүдделеріне қайшы келетін өз мүдделерін көрсетуіне тыйым сала алмайды; **Үшіншіден, ұлт жағдайында этникалық топтың этникалық шекарасы саяси шекарамен, ақыр соңында ұлттық мемлекеттің географиялық шекарасы белгіленеді; **Төртіншіден, ұлттық этникалықты жасау осы ұлттың ұлтшылдығымен, ұлттық мемлекеттің институттарымен бақыланады; **Бесіншіден, ұлттың этникалығы этникалық құрамдас бөліктері арқылы да, азаматтық арқылы да анықталуы мүмкін. === Этноним === Этноним қандай да бір этникалық топ атауы. == Этнопсихология == Этнопсихология грек, ethnos ру, тайпа, халық әлеуметтік және саяси психологияның құрамдас бөлігі; адамдар психикасының этникалық ерекшеліктерін, ұлттық мінез- құлқын, ұлттық сана-сезім қызметі мен заңдылықтарын, этникалық стереотиптерді зерттейтін пәнаралық бағыт. Ұлттық психологиядағы бастысы "ұлттық рух" деп қараған М.Лаңарус пен Х.Штейнталь (1860) "халықтар психологиясы" мектебінен бастау алады. XX ғ. басында бұл идеяларды В.Вундт "халықтар жалғастырды. Қазіргі этнопсихология тақырыбы тұрғысынан да, әдістері жағынан да біртүтас емес. Онда бірнеше бағыттарды анықтауға болады: *а) жалпы және әлеуметтік психологиямен байланысты когнитивті процестер, жадында сақталған, көңіл-күй, сөздің этникалық ерекшеліктерін салыстырмалы зерттеу; *ә) этнографияның, өнертанудың бөлімдерімен байланысты символдық элем мен халық мәдениетінің құндылықты бағдарларын мәдениеттанулық зерттеу; *б) топаралық қатынастарды, үстанымдарды, стереотиптерді зерттейтін әлеуметтік және саяси психо- логиядан алынған әдістер мен пайдаланып этникалық сана- сезімді зерттеу; *в) этникалық ерекшеліктерін зерттеу. Өйткені ұлттық мәдениет мәні мен этносты құрайтын индивидтер ерекшеліктері бір емес, мәдениеттанулық және психологиялық зерттеулердің арасында қашан да алшақтық болады. Саяси пси¬хология зерттеудің біртүтас нысаны ретінде екі негізгі деңгейден тұратын ұлттың психологиялық қалпы больш табылады. Негізгі деңгейі ұлттық сана-сезім қалыптасатын ұлттық мінез-құлық және оның саяси іс- әрекетте көрініс табуы. == Этникалық бейімделу == Этникалық бейімделу этникалық топтардың күнделікті өмірге, қоршаған орта жағдайына ыңғайлануы; көне заманда жекелеген шағын топтардың өздері тұратын табиғи ортаның жағдайына бейімделуі. Мысалы, киім дайындау барысында жергілікті климат пен ондағы бар материал ресурсы ескерілді (жапырақтар, өсімдік талшықтары, мал немесе аң терісі және т.б.), үйі (үңгір немесе жер там, ағаштан, саз балшықтан, күйдірілген қыштан немесе тастан жасалған; еңбек құралы (тас, сүйек, күйдірілген қыш және т.б.); тіл және ауыз әдебиеті (мысалы, теңіз болмаған жердің тілінде де бұл ұғым болмаған); аңыздар, ертегілер де жергілікті аң-құстарды, табиғат құбылыстарын бақылаудан туындаған; билер мен алғашқы суреттер (жергілікті аңдардың, құстардың қылықтарын, оларды аулау тәсілдерін бейнеледі). Осы негізде алғашқы этникалық белгілер қалыптасты. Көші-қон барысында алғашқы этникалық белгілер жаңа ортаға бейімделіп жаңарады, ескілері ұмытылып, санадан біртіндеп, біржола өшеді. Көптеген дәстүрлер қоғам дамуына орай өшкенімен де, көбіне, мейрамдарда, халықтың жадында тіпті әдеттегі құқық пен күнделікті түрмыста да сақталады. Сондай-ақ әсіресе, демографиялық және экологиялық дағдарыстар кезінде этностар "бөтен" дәстүрлерге де бейімделеді. == Этникалық бірегейлік == Этникалық бірегейлік этнос пен оның өкілінің өзіндік сана-сезімінің негізі. Этнос өзінің бірегейлігін сезінген халық. Этникалық бірегейлік негізіне келесі белгілер жатады: "жер қыртысы" (табиғи орта, атамекен, Жер Ана); "қан" белгілер: нәсілі, көз қиығы, бет әлпеті және т.б.); тіл (бірдей ойлап, әлемдік құндылықтарды біркелкі түйсініп, пікір білдіру құралы ретінде); діл стереотиптер және мінез-құлық, әдет-ғұрып үқсастығы); көркем мәдениет (өнер, мейрамдар); тұрмыс (ұлттық тағам, киім, тұрмыс-салт ерекшеліктері); мифология (бірегейліктің негізін құрайтын құндьшықтар мен үміттердің жүйесі). == Этникалық құрамда болу == Этникалық құрамда болу атадан балаға мұра болып қалатын, белгілі бір топ мүшелері ортақтасатын мәдени өзгешелік (әдет-ғұрып, салт- дәстүр, дейін). Діни немесе кландық белгілермен астасатын этникалық белгілер көп жағдайда саяси қақтығыстардың себебі болады. == Этниканың == Этниканың қоғам өмірінде этнос рөлін, мәнін арттыру, баса көңіл аудару және саяси өмірдің барлық қырын этнос төңірегіне шоғырландыру; этникалық мәселелерге тым саяси мән берілу; этникалық топтардың саяси мәселелердің шешімін қабылдауға қатысу мүмкіншілігін кеңейту арқылы оларды саясатқа тарту. == Этникалық сіңісу == Этникалық сіңісу (этникалық ассимиляция) бір этнос өкілдерінің сол ортада тұратын басқа этникалық топтардың тілін, мәдениетін, әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін сіңіріп, нәтижесінде өздерінің төл мәдениетінен, тілінен, әдет-ғұрып, салт-дәстүрінен айырылып, этникалық тиесілік санасының өзгеруі. Этникалық сіңісудің күшейіп, қарқын алуында элем, аймақ, мемлекет халықтарын шешуші рөл атқарады. Бұл процесс көбіне бытыраңқы орналасқан этностарда аса қарқынды жүреді. Нәтижесінде этнос басқа этностың құрамын толықтырып, соларға "сіңіп" кетеді. Этникалық сіңісудің күшеюінің тағы бір арнасы ұлттықаралас некенің көбеюі. == Этникалық "тазарту" == leftЭтникалық "тазарту" 1992 ж. бұрынғы Югославиядағы, әсіресе Босниядағы соғыс аясында қолданысқа енген ұғым. Бүған дейін ол серб және хор¬ват баспасөздерінде осы соғыстың мақ¬саты жөніндегі хабарламаларда пайдаланылды. Соғысушы жақтар жарияланған этноұлттық мемлекет аумағын мем¬лекет құрушы этникалық ұлтқа жатпайтын халықтан "тазарту" жүргізуге талпынды. "Этникалық" сөзі 1940-50 жж. ғылыми еңбектерден күнделікті өмірге аяқ басты. Алайда, "тазарту" ұғымы бүгінгі біздің түсінігіміздегі этникалық тазарту мағынасында бүрын да қолданылды. Ең алғаш осы түсініктің қолданылуын Познань қаласында 1918 ж. құрылған поляк ұйымының атауынан кездестіреміз "Познанды еврейлер мен немістерден тазарту ұйымы". Бұл ұйым аталған топтарды қаладан және төңіректен аластауды көздеді. Үшінші рейхте еврейлер қырылған (еврейлерден тазартылған) деп аталды. Этникалық тазартулар ескі замандардан бері келеді. Мысалы: б.д.д. VI ғ. еврейлер Палестинадан Вавилонға қоныс аударылды; б.д. IV-X ғғ. герман, славян, түркі және финн-угорлық этникалық топтар, Орталық Азия, Батыс Еуропа мен Солтүстік Африка арасында үнемі бірін-бірі тықсырып келді; VIII ғ. Византия армиясы павликиандық діни сектаның мүшелерін Армениядан Балқанға ысырды; XII ғ. Батыс және Орталық Еуропадан еврейлерді ауық-ауық қуғындау орын алды; 1609-1614 жж. морискілер (католик дінін қабылдаған мұсылмандар) Испаниядан қуғындалды; отыз жылдық соғыстан кейін, XVII ғ. ортасында, протестанттарды жиі католик аймақтарынан, ал католиктерді протестанттық аймақтардан қуды; XVIII ғ. ортасында Акадияның франк тілді тұрғындары (Канададағы ағылшын отары болып табылатын) бұл ауданнан тықсырылды; 1820-1880-шы жылдар аралығында АҚШ-тың шығыс аудандарында жергілікті үндістерді батыста резервацияға үшыратты; XIX ғ. ортасында британ қоныс аударушылары Тасманияның бүкіл түпкілікті халқын жойып жіберді; 1907 ж. неміс армиясы Оңтүстік-Шығыс Африкадағы гереро этникалық тобын түп-тамырымен құртты. Бұл мысалдардың барлығында әртүрлі этникалық немесе діни топтар келтірілсе де, оның барлығы империялық саясаттың (империялар негізінен моноэтникалық болып келеді) жемісі болды, немесе бір мемлекеттің бақылауында болған аумақтарда жүргізілді, болмаса діни біркелкілікке үмтылудан туындады (діндер әдетте этнос шекарасымен сәйкес келе бермейді). Осылайша, бұл мысалдарды біртекті этноұлттық мемлекет құру үшін жасалған этникалық тазартулармен тең қарастыру жаңылыс бол ар еді. Тек осындай мемлекет қана мемлекет құрушы ұлтпен сіңісіп кете алмайтын барлық адамдар мен топтардан тазартуға мұқтаж болады. Этникалық ұлтшылдық қисынына сәйкес, өзіндік этноұлттық мемлекет құруға талпынатын этникалық ұлт өз мемлекетін "өзгелерден" "тазарту" үшін этникалық тазартуды жүргізеді. == Этнократия == Этнократия грек, ethnos ру, тайпа, халық, kratos билік көпэтникалы мемлекетте бір этностың, әдетте, елдің, байырғы тұрғыны болып табылатын мемлекет құрушы титулды ұлттың биліғі. == Этнофобия == Этнофобия "өзіміз" емес, өзгелерге қатысты ұстамсыздық, тікелей жауығумен сипатталады. Әсіресе, ол этносаралық қарулы қақтығыстарда жиі көрініс табады. == Этношектеулік == Этношектеулік өз этносының шеңберінен тыс байланыстарға баруға құлықсыздық. Бұл әдетте моноэт- никалық отбасын құруға ғана талпынудан, бірэтникалық үжымдарда жұмыс істеуді дұрыс көруден, жетекші лауазымды орындарының барлық деңгейінде билік тізгінін тек өз ұлтының өкілдерінің қолына үстатып, монополиялаудан көрініс табады. Іс жүзінде кез келген, әсіресе, өз немесе ұлттық- аумақтық автономиясы барлары этни¬кааралық келісімнің бұзылуына апаратын бұл "аурумен" ауырады. == Этноцентризм == грек, ethnos тайпа, халық, centrum шоғырлану, орталық адамның өмірдегі барлық құбылыстарды өз этникалық тобының құндылықтарымен өлшеп, бағалауға бейімдігі; өз өмір салтын артық көріп, басқаларға таңу. Ұғымды 1883 ж. Л.Гумплович енгізіп, 1906 ж. У.Г. Самнер дамытты. Оның пікірінше, этникалық топтың ішіндегі қатынастар мен топаралық қатынастардың арасында айырмашылық алшақ. Егер топтың ішінде жолдастық және ынтымақтастық басым болса, топтар арасында күдікті, шүбәлі, күмәнді және жауласу басым. Этноцентризм бір жағынан этникалық топтың бірлігін қалыптастырып, көрсетеді. Қарабайыр деңгейде басқа этникалық топтарға салқын идеология ретінде санасезімнің теориялық деңгейі дамуының өнімі. == Этноцид == Этноцид грек, ethnos тайпа, халық және лат. caedo өлтіру адамдардың өздерін қырып-жоятын геноцидтен айырмасы, халықтың мәдениетін жойып жіберу. == Этноэгоизм == Этноэгоизм басқа этностардың есебінен өз этносына артықшылықтар әперуге талпыну. XX ғасырдың 90-шы жылдарында посткеңестік көпшілігінде бұл құбылыс байқалды. Табиғи ресурстарды бөлуде, иемденуде өз ұлттарына артықшылық беріп, басқа этнос өкілдерін тықсыру орын алды. == Этникалық мәдениет == '''Этникалық мәдениет'''– мәдени элементтер мен құрылымдардың жиынтығы. Онда этн. специфика сақталынады және ол этнодифференц. қызмет атқарады. Этникалық мәдениет белгілі бір тайпаға, ұлтқа, халыққа тән. Ол арқылы басқа халықтар этностың біртұтастығын, өзгешелігін және даралығын таниды. Этникалық мәдениетке белгілі бір этнос өкілдері қалдырған барлық заттай және рухани мәдениеттердің жиынтығын жатқызуға болады. Бұл мәдениеттің қалыптасуына табиғи орта, тіл, дін, этноним өзіндік әсерін тигізеді. Өз мәдениеті арқылы әрбір этникалық қауымдастық әлемдік өркениетке өзіндік үлесін қосады.Д. Байғонақов ==Дереккөздер== Санат:Этнология Санат:Этногенез 
'''Михаил Васильевич Фрунзе''' (2.2.1885, Бішкек қаласы, қазіргі Қырғыз Республикасы 31.10. 1925, Мәскеу қаласы) революционер, саяси және әскери қайраткер, соғыс теоретигі. Ол әскери фельдшер отбасында дүниеге келген. Фрунзе 1904 ж. Верный қаласындағы (қазіргі Алматы) ер балалар гимназиясын алтын медальмен бітіріп, Петербургтің политехникалық институтына оқуға түсті. Көп кешіікпей РСДЖП қатарына кіріп, астыртын партиялық қызмет атқарды. 1905 жылы ереуілін басқарды. 1906 жылы сәуірде РСДЖП 4-ші (Бірігу) съезіне делегат болды, сонда В.И. Ленинмен кездесті. Шуя ауданында ұйымдастыру және насихат жұмысын жүргізді. Революциялық қызметі үшін М.В. Фрунзе бірнеше рет тұтқынға алынып, екі рет өлім жазасына кесілді, кейіннен ол он жыл каторгамен алмастырылады. Каторгадан 1915 жылы қашып шығады. 1916 жылдан бастап Батыс майданда революциялық жұмыс жүргізді, Минскіде 3-ші және 10-ші армиялардағы астыртын большевиктік ұйымды басқарды. Ақпан революциясынан кейін Минск халық милициясының бастығы. Батыс майдандағы солдат комитетінің, Минск Советі аткомының мүшесі. 1918 жылы губерниялық аткомының және губерниялық партия комитетінің председателі, губерниялық әскери комиссары. Июльде Москвада болған Советтердің Бүкіл россиялық. 5-съезінің жұмысына және оңшыл эсерлердің бүліншілігін басуға қатысты. 1918 жылы тамыздан Ярославль соғыс округының әскери комиссары, 1918 жылы 26 желтоқсаннан 4-армияның қолбасшысы болды. М.В. Фрунзе 1919 жылы В.И. Лениннің ұсынысымен Шығыс майданның оңтүстік тобының, ал 13 шілдеде Шығыс майданның қолбасшысы болып тағайындалды. Оның басшылығымен оңтүстік топ әскерлері Колчактың басты күштеріне қирата соққы берді. М.В. Фрунзе 1919 жылы 15 тамыздан Түркістан майданына қолбасшылық етіп, Оңтүстік Оралды алып, Түркістанға жол ашты. Кешікпей анненковшылар мен дутовшылардың қалдығы Жетісудан түгелдей қуылып, тазартылды. 1920 жылы 21 қыркүйекте ол Оңтүстік майданның қолбасшысы болып тағайындалды. 16 қарашада Врангель толық талқандалды. 1920—1924 жылы М. В. Фрунзе Украина және Кырымдағы әскерлердің қолбасшысы, УКСР Халкомсовы председателінің орынбасары, УК(б)П ОК Саяси Бюросының мүшесі. 1924 жылы наурыздан КСРО Кеңесі төрағасы орынбасары және Соғыс-Теңіз істері халкомының орынбасары, ал апрельден Жұмысшы-Шаруа Қызыл Армиясының штаб бастығы, кейіннен Әскери Академияның бастығы болды. 1925 жылы 26 қаңтардан КСРО Кеңесі төрағасы, ал ақпаннан Еңбек және Қорғаныс Кеңесінің мүшесі. М.В. Фрунзе барлық сайланған БОАК мүшесі, 1921—1925 жылдары РК(б)П ОК мүшесі, 1924 жылдан ОК Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат болды. рет Кызыл Ту орденімен, Құрметті революциялық қарумен наградталды. Қызыл алаңда жерленген. Қырғыз КСР-інің астанасына, Әскери академияға, Совет Армиясының Орталық Үйіне тағы басқаларға Фрунзе есімі берілген. == Дереккөздер == Санат:2 ақпанда туғандар Санат:1885 жылы туғандар Санат:Бішкекте туғандар Санат:31 қазанда қайтыс болғандар Санат:1925 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Кремль қабырғасындағы некропольге жерленгендер политехникалық университеті түлектері Санат:Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабы басшылары Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Ресей Санат:Ресейдегі Азаматтық соғысқа қатысушылар Санат:Құрметті революциялық қарулардың иегерлері Санат:КСРО қолбасылары Санат:КСРО әскери және теңіз істері жөніндегі халық комиссарлары Санат:Әр жылдардағы Түркістан әскери округі қолбасшылары құрылтай жиналысы мүшелері Санат:РСДЖП IV съезі делегаттары Санат:РКП(б) съезі делегаттары Санат:РКП(б) XI съезі делегаттары Санат:РКП(б) XII съезі делегаттары Кеңестердің съезі делегаттары Санат:Кеңес әскері Бас штабы басшылары Санат:РСДЖП мүшелері Санат:Солшыл коммунистер Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелігіне кандидаттар Санат:Ресей редакторлары Санат:КСРО филателистері Санат:Ресей империясы филателистері Санат:Әскери теоретиктер Санат:Иваново тұлғалары Санат:Иванов облысы саясаткерлері Санат:КСРО мемуаршылары орталығына қамалғандар Санат:Азаматтық соғыстағы РШҚА майдандарының қолбасшылары Санат:Верный ерлер гимназиясы түлектері Санат:Киев әскери округі қолбасшылары Санат:Фрунзе атындағы Әскери академия басшылары Санат:БКП(б) ұйымдастыру бюросы мүшелегіне кандидаттар Санат:БОАК мүшелері Санат:КСРО ОАК Төралқасы мүшелері 
'''Алагүлік''' () қатты қанаттылар сабының зауза қоңыздар тұқымдасына жататын зиянкес қоңыз. Қазақстанда Шығыс Қазақстан облысында кездеседі. Дене тұрқы 11 21 мм, түсі сарғыш жасыл келеді, жағымсыз иісі болады. Алагүліктің даму мерзімі жыл. Топыраққа бірнеше мыңдаған жұмыртқа салады. Дернәсілдері жабайы араның ұясында тіршілік етеді. Жалған қуыршақ сатысында қыстап, ересек қоңыз келесі мамыр маусым айларында шығады. Оның қанында кантаридин уы болғандықтан дәрілік май (пластыр) алынады. Кептірілген қоңыз медицинада пайдаланылады. Шетен, ұшқат және жеміс ағаштарының жапырақтарын, қара бидайдың масағын кеміріп, оны зақымдайды. Күрес шаралары мамыр маусымда түрлі инсектицидтер себу. == Дереккөздер == Санат:Қатты қанаттылар Санат:1758 жыл 
'''IC 91''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1230543, NPM1G +02.0052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 91 нысанына арналған жарияланымдар IC 91 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 93''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4724, IC 1671, MCG -3-4-43, IRAS01165-1719. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 93 нысанына арналған жарияланымдар IC 93 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 94''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 94 нысанына арналған жарияланымдар IC 94 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 95''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 950887, NPM1G -12.0054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 95 нысанына арналған жарияланымдар IC 95 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 96''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4840, MCG 5-4-23, ZWG 502.35, KCPG 30A, IC 1672?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 96 нысанына арналған жарияланымдар IC 96 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 98''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4869, MCG -2-4-27, NPM1G -12.0055. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 98 нысанына арналған жарияланымдар IC 98 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 99''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4997, MCG -2-4-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 99 нысанына арналған жарияланымдар IC 99 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 100''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5029, MCG -1-4-30, NPM1G -04.0057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 100 нысанына арналған жарияланымдар IC 100 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 101''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5147, UGC 949, MCG 2-4-36, ZWG 436.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 101 нысанына арналған жарияланымдар IC 101 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 102''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5172, UGC 954, ZWG 436.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 102 нысанына арналған жарияланымдар IC 102 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Алаешкі''' жайпауытты төрткіл. == Орналасқан жері == Төрткіл Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданында шығысындағы Өзен-Самара мұнай құбырына жақын орналасқан. == Сипаттамасы == Абсолюттік биіктігі 214 м. Жер қыртысы негізінен бор аралас тау жыныстарынан түзілген. Табиғи су көздері жоқ. Қаратаудан келіп, Қызыладыр, Бөрібас арқылы Үстіртке шығатын керуен жолдары жанынан өтеді. == Дереккөздер == Санат:Бейнеу ауданы географиясы 
'''IC 103''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5192, UGC 963, MCG 0-4-117, ZWG 385.107, NPM1G +01.0052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 103 нысанына арналған жарияланымдар IC 103 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 104''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 104 нысанына арналған жарияланымдар IC 104 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 105''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5206, ZWG 385.109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 105 нысанына арналған жарияланымдар IC 105 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 107''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5271, IC 1700, UGC 986, MCG 2-4-41, ZWG 436.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 107 нысанына арналған жарияланымдар IC 107 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 108''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5205, MCG -2-4-41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 108 нысанына арналған жарияланымдар IC 108 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 109''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5251, UGC 980, MCG 0-4-128, ZWG 385.117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 109 нысанына арналған жарияланымдар IC 109 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 110''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 110 нысанына арналған жарияланымдар IC 110 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 111''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 111 нысанына арналған жарияланымдар IC 111 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 112''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5328, UGC 1008, MCG 2-4-47, ZWG 436.49, ARAK 46, IRAS01234+1110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 112 нысанына арналған жарияланымдар IC 112 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 113''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 113 нысанына арналған жарияланымдар IC 113 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Алажиде ''' Ақсу өзені алабындағы өзен. == Географиялық орны == Жетісу облысы Қаратал, Ақсу аудандары жерімен ағады. == Бастауы == Бастауын Үшқара тауының шығысындағы Үшкөл көлінен алып, Көлтабан ауылының батысында Ақешкі өзеніне құяды. == Гидрологиясы == Ұзындығы 38 км. Орта ағысы құмды өңірмен ағады. Негізінен жер асты суымен толығады. Жаз айларында құрғап қалады. == Дереккөздер == Санат:Ақсу ауданы өзендері Санат:Қаратал ауданы өзендері Санат:Балқаш су алабы 
'''IC 114''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5343, UGC 1015, MCG 2-4-48, ZWG 436.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 114 нысанына арналған жарияланымдар IC 114 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 115''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5395, MCG 3-4-39, ZWG 459.54, near 94 Psc. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 115 нысанына арналған жарияланымдар IC 115 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 116''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5389, MCG -1-4-49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 116 нысанына арналған жарияланымдар IC 116 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 117''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 117 нысанына арналған жарияланымдар IC 117 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 118''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5446, MCG -1-4-53, NPM1G -05.0057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 118 нысанына арналған жарияланымдар IC 118 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 119''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5465, UGC 1047, MCG 0-4-157, ZWG 385.149, DRCG 7-1, NPM1G -02.0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 119 нысанына арналған жарияланымдар IC 119 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 120''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5484, ZWG 385.152, DRCG 7-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 120 нысанына арналған жарияланымдар IC 120 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 121''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5492, UGC 1053, MCG 0-4-159, ZWG 385.154, IRAS01257+0215. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 121 нысанына арналған жарияланымдар IC 121 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 122''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 919275, NPM1G -15.0068. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 122 нысанына арналған жарияланымдар IC 122 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 123''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5524, MCG 0-4-161, ZWG 385.157, ARAK 49, UM 105, NPM1G +02.0057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 123 нысанына арналған жарияланымдар IC 123 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл''' Ақмола облысы Астрахан ауданындағы тұзды көл. Көл теңіз денгейінен 311 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 40,0 км2, ұзындығы 12 км. Енді жері 4,5 км, ең терең жері м-ге жетеді. Жағалау бойының ұзындығы 35,8 км. Су жиналатын алабы 1240 км2. Суының көлемі 12,3 млн. м3. Қазаншұңқырда орналаскан көл жағалауының биіктігі 4-5 м-ге жетеді. Жағалауында қамыс құрағы өседі. Қар және жер асты суларымен толысады, кей жылдары кеуіп қалады. Санат:Астрахан ауданы көлдері 
'''IC 124''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 124 нысанына арналған жарияланымдар IC 124 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 125''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5560, MCG -2-4-60, NPM1G -13.0063. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 125 нысанына арналған жарияланымдар IC 125 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 126''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5577, UGC 1071, ZWG 385.162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 126 нысанына арналған жарияланымдар IC 126 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 127''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5581, MCG -1-4-57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 127 нысанына арналған жарияланымдар IC 127 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 128''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5659, MCG -2-4-63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 128 нысанына арналған жарияланымдар IC 128 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 129''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5675, MCG -2-5-1, NPM1G -12.0062. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 129 нысанына арналған жарияланымдар IC 129 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 130''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5671, MCG -3-5-1, NPM1G -15.0069. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 130 нысанына арналған жарияланымдар IC 130 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 131''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 290C, HII+SCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 131 нысанына арналған жарияланымдар IC 131 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 132''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 638, HII+SCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 132 нысанына арналған жарияланымдар IC 132 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 133''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: HII+OCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 133 нысанына арналған жарияланымдар IC 133 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл''' Тобыл алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Қамысты ауданы Қуыссор көлінің батысында орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 10,8 км2, теңіз деңгейінен биіктігі 225 м. Ұзындығы 6,5 км, енді жері км, жағалау бойының ұзындығы 20,5 км. Негізінен қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада қатып, сәуірдің аяғында мұзы ериді. == Жағалау сипаты == Көл Сыпсыңағаш қолатындағы Теңіз, Қуыссор, Ұзынсор, Жаркөл, Қайыңдысор көлдерінің жанында орналасқан. Жазық келген жағалауында қамыс, құрақ, қоға, т.б. шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Қамысты ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы 
'''IC 134''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: superimposed on 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 134 нысанына арналған жарияланымдар IC 134 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 135''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 88, HII in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 135 нысанына арналған жарияланымдар IC 135 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 136''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 710, OCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 136 нысанына арналған жарияланымдар IC 136 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 137''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 137 нысанына арналған жарияланымдар IC 137 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 138''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5771, UGC 1106, MCG 0-5-3, ZWG 386.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 138 нысанына арналған жарияланымдар IC 138 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 139''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 7A, OCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 139 нысанына арналған жарияланымдар IC 139 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 140''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 703, OCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 140 нысанына арналған жарияланымдар IC 140 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 141''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5765, MCG -3-5-4, IRAS01304-1504. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 141 нысанына арналған жарияланымдар IC 141 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 142''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SCL in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 142 нысанына арналған жарияланымдар IC 142 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 143''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 688, HII in 33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 143 нысанына арналған жарияланымдар IC 143 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл''' Теңіз-Қорғалжын алабындағы көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Құмкөл ауылының км жердегі көл. == Гидрографикасы == Аумағы 8,3 км2, теңіз деңгейінен 350,8 биіктікте. Ұзындығы 4,4 км, енді жері 3,7 км, жағалау бойының ұзындығы 13,5 км. Маңында Құмкөл, Саумалкөл, т.б. ірілі-ұсақты көлдер бар. Қар және жер асты суларымен толысады. Жағалауында қамыс, қоға, беде, жусан өседі. Су деңгейі 0,7 м-ге ауытқып отырады. Суы қарашада қатып, сәуір мамыр айларында мұзы ериді. Суы ащы кермек, мал суаруға пайдаланылады. Санат:Нұра су алабы Санат:Қорғалжын ауданы көлдері 
'''IC 144''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6027, MCG -2-5-28, NPM1G -13.0070. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 144 нысанына арналған жарияланымдар IC 144 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 145''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6084, MCG 0-5-20, ZWG 386.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 145 нысанына арналған жарияланымдар IC 145 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 147''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6164, MCG -3-5-13, IRAS01375-1506. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 147 нысанына арналған жарияланымдар IC 147 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 148''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Irr (бұрыс галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6292, UGC 1195, MCG 2-5-11, ZWG 437-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 148 нысанына арналған жарияланымдар IC 148 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 149''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6289, MCG -3-5-15, IRAS01400-1633. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 149 нысанына арналған жарияланымдар IC 149 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 150''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6316, UGC 1202, MCG 1-5-26, ZWG 412.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 150 нысанына арналған жарияланымдар IC 150 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 151''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 151 нысанына арналған жарияланымдар IC 151 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 152''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6368, ZWG 437.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 152 нысанына арналған жарияланымдар IC 152 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 153''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 153 нысанына арналған жарияланымдар IC 153 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 154''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6439, UGC 1229, MCG 2-5-23, ZWG 437.21, NPM1G +10.0062. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 154 нысанына арналған жарияланымдар IC 154 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл''' Ақмола облысы Ақкөл ауданы Көмей ауылының солтүстігінде 12-14 км жердегі көл. == Гидрографикасы == Аумағы 7,6 км2. Көл теңіз деңгейінен 260 биіктікте жатыр. Ұзындығы 4,9 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 14,1 км. Су жиналатын алабы 273,0 км2. Көл табаны лайлы. Батысынан Дуанбай өзені құяды. Кермек татитын суы мал суаруға пайдаланылады. Санат:Ақкөл ауданы көлдері 
'''IC 155''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 155 нысанына арналған жарияланымдар IC 155 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''IC 156''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6448, UGC 1231, MCG 2-5-25, ZWG 437.22, NPM1G +10.0063. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 156 нысанына арналған жарияланымдар IC 156 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 157''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 157 нысанына арналған жарияланымдар IC 157 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 158''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 144318, NPM1G -07.0075. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 158 нысанына арналған жарияланымдар IC 158 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 159''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6505, MCG -2-5-42, IRAS01439-0853. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 159 нысанына арналған жарияланымдар IC 159 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 160''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6511, MCG -2-5-44, NPM1G -13.0074. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 160 нысанына арналған жарияланымдар IC 160 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 161''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6644, UGC 1266, MCG 2-5-36, ZWG 437.33, ARP 228, VV 53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 161 нысанына арналған жарияланымдар IC 161 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 162''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6643, UGC 1267, MCG 2-5-38, MK 1007, VV 53, ZWG 437.34, ARP 228, NPM1G +10.0068. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 162 нысанына арналған жарияланымдар IC 162 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 163''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6675, UGC 1276, MCG 3-5-18, ZWG 460.28, IRAS01465+2027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 163 нысанына арналған жарияланымдар IC 163 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 164''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6666, MCG -1-5-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 164 нысанына арналған жарияланымдар IC 164 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл''' Қарағанды облысы Нұра ауданындағы көл. Кеңжарық ауылының 21 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 371,6 биіктікте. == Гидрографикасы == Аумағы 5,5 км2, ұзындығы 4,5 км (жағалауының ұзындығы 12 км, енді жері 1,7). Су жиналатын алабы 125 км2. Негізінен еріген қар суымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Қуаң жылдары кеуіп қалады. Суы тұзды кермек, сілтілігі төмен. Жақын маңайдағы шаруашылықтар пайдаланады. Жағалауы жайпақ, жусан мен сор өсімдіктері өседі. Санат:Нұра ауданы көлдері 
'''IC 166''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан III1r (бұрыс галактика) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 334. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 166 нысанына арналған жарияланымдар IC 166 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''IC 167''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6833, UGC 1313, MCG 4-5-21, ZWG 482.25, ARP 31, IRAS01483+2139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 167 нысанына арналған жарияланымдар IC 167 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 168''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6763, MCG -2-5-58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 168 нысанына арналған жарияланымдар IC 168 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 169''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 949241, NPM1G -12.0076. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 169 нысанына арналған жарияланымдар IC 169 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 170''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6890, MCG -2-5-66, NPM1G -08.0071. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 170 нысанына арналған жарияланымдар IC 170 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 171''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7139, UGC 1388, MCG 6-5-50, ZWG 522.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 171 нысанына арналған жарияланымдар IC 171 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 172''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7116, MCG 0-5-49, ZWG 386.56, ARAK 63, KUG 0152+005, IRAS01523+0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 172 нысанына арналған жарияланымдар IC 172 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 173''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7217, UGC 1402, MCG 0-6-1, ZWG 387.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 173 нысанына арналған жарияланымдар IC 173 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 174''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7249, UGC 1409, MCG 1-6-8, ZWG 413.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 174 нысанына арналған жарияланымдар IC 174 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 175''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7261, ZWG 387.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 175 нысанына арналған жарияланымдар IC 175 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл артезиан алабы''' (''Алакольский артезианский бассейн'') Алматы және Шығыс Қазақстан облыстарының аралығындағы Алакөл ойысында орналасқан. Аумағы 26 мың км2-ден астам. Су тұтқыш қабат төрттік кезеңнің борпылдақ шөгінділерінен тұрады. Қалыңдығы ''3 15 м''-ден ''200 300 м''-ге дейін жетеді. Шөгінділердің төмен қабаттарында (''100 300 м'' тереңдікте) арыны күшті шапшымалы артезиан сулары жиналады. Ұңғымадан шыққан су жер бетінен ''18 м''-ге дейін көтеріледі, өнімд. ''20 50 л/с''-қа жетеді, минералдар ''0,4 0,8 г/л''. Көл арынсыз ыза суының минералдығы ''10 30 г/л''. Алакөл ойысындағы бұрғылау кезінде жоғарғы плиоцен шөгінділерінің қиыршық және малтатасты сулы қабатынан 539 тереңдіктен зор арынды артезиан суы алынған. Арынының күші жер бетінен ''12,5 м''-ге дейін шапшиды, минералдар ''1,0 г/л''-ден аспайды. Алакөл артезиан алабындағы арынды және арынсыз жер асты суларының жалпы табиғи қоры ''80 млрд. м3''-ден астам, жылдық ресурсы ''72 м3/с''. Алакөл артезиан алабының елді мекендерді сумен қамтамасыз етуде, егістік пен жайылымдарды суландыруда маңызы зор. == Дереккөздер== Санат:Артезиан алабы 
'''IC 176''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7306, UGC 1426, MCG 0-6-4, ZWG 387.5, FGC 216, KUG 0154-022. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 176 нысанына арналған жарияланымдар IC 176 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 177''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7326, ZWG 387.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 177 нысанына арналған жарияланымдар IC 177 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 178''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7488, UGC 1456, MCG 6-5-70, ZWG 522.94, IRAS01559+3625. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 178 нысанына арналған жарияланымдар IC 178 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 179''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7581, UGC 1475, MCG 6-5-75, ZWG 522.101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 179 нысанына арналған жарияланымдар IC 179 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 180''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7558, MCG 4-5-31, ZWG 482.39, NPM1G +23.0052. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 180 нысанына арналған жарияланымдар IC 180 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 181''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7559, MCG 4-5-30, ZWG 482.39, NPM1G +23.0053. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 181 нысанына арналған жарияланымдар IC 181 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 182''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7556, UGC 1473, MCG 1-6-26, ZWG 413.22, KUG 0157+071, IRAS01572+0710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 182 нысанына арналған жарияланымдар IC 182 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 183''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7538, MCG -1-6-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 183 нысанына арналған жарияланымдар IC 183 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 184''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7554, MCG -1-6-21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 184 нысанына арналған жарияланымдар IC 184 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 185''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7576, MCG 0-6-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 185 нысанына арналған жарияланымдар IC 185 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл ауданы''' Жетісу облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлік. 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы Үшарал қаласы. == Жер бедері, су жүйесі == Алакөл ауданы Балқаш-Алакөл ойысы мен Жетісу (Жоңғар) Алатауы аралығында орналасқан. Жерінің Жетісу Алатауының Шыбынды, Қайқаң, Жабық, Күнгей Тастау, т.б. жоталары алып жатыр. Ауданның қалған бөлігі салыстырмалы түрде жазық келеді. Бұл жерлерде аласа таулар (Арғанаты, Арқарлы, т.б.) мен құмды алқаптар (Қарақұс, Сарықұм, Тасқарақұм) алып жатыр. Солтүстігінде Алакөл топ көлдері (Алакөл, Қошқаркөл, Сасықкөл, Жалаңашкөл) орналасқан. Жетісу Алатауынан бастау алатын Лепсі, Тентек, Шынжылы, Көксуат өзендері аудан аумағын кесіп өтіп, солтүстіктегі Алакөл, Сасықкөл көлдеріне құяды. == Климаты, топырағы, өсімдіктері мен жануарлар дүниесі == Алакөл ауданының климаты тым континенттік, қысы суық. Қаңтардың орташа температурасы –12 16°С, шілдеде 18 23°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері жазық аймақтарда 150 260 мм, тау бөктерлері мен аңғарларында 350 550 мм. Жерінің басым көпшілігін шөлейт белдемнің сұр топырағы, ал тау бөктері мен аңғарларында қара қоңыр, бозғылт қоңыр топырақ құрайды. Құмды алқаптарда сор, сортаң топырақ түрлері кездеседі. Даласында жусан, ебелек, баялыш, күйреуік, изен, қияқ, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Биік тау беткейлері мен аңғарларын орман қамтыған. Аңдардан қасқыр, түлкі, қоңыр аю, қабан, борсық, таутеке, арқар, марал; құстардан үйрек, қаз, аққу, реликті шағала, қырғауыл мекендейді; суларында сазан, алабұға, маринка, ақ амур, көксерке кездеседі. Алакөл ауданына аумағы 12,5 мың га жерді алып жатқан Алакөл мемлекеттік сулы-сазды қорығы, жалпы аумағы 27 мың га болатын Тоқты және алма ағаштарынан тұратын ауданы 32 мың га Лепсі қорықшалары кіреді. Кен байлықтарынан Андреев және Ілдерсай бентонитті кендері бар. == Ауыл шаруашылығы == Алакөл ауданында суғармалы және тәлімі егін шаруашылығы дамыған. Онда негізінен астық тұқымдастар, техникалық дақылдар (қызылша) және картоп өсіріледі. Алакөл ауданына пайдаланылатын жерінің аумағы 165,5 мың га, оның ішінде жыртылған жері 76,7 мың га, шабындығы 87,3 мың га, жайылымы 1,46 мың га. Аудан жерінен Ақтоғай-Достық темір жолы және Алматы Өскемен автомобиль жолдары өтеді. Үшаралдан облыс орталығы Алматы қаласына дейінгі қашықтық 570 км. == Халқы == Тұрғындар саны 69679 (2019). ұлттық құрамы қазақтар (84,74%), орыстар (13,64%), украиндар (0,01%), немістер (0,13%), шешендер (0,40%), татарлар (0,74%), ұйғырлар (0,07%), басқалары (0,27%). == Ауылдық округтер == Аудандағы 56 елді мекен 23 ауылдық әкімшілік округ пен қалалық әкімдікке біріктірілген: Ақжар ауылдық округі Ақтүбек ауылдық округі Арқарлы ауылдық округі Бескөл ауылдық округі Достық ауылдық округі Екпінді ауылдық округі Еңбекші ауылдық округі Жағатал ауылдық округі Жайпақ ауылдық округі Жанама ауылдық округі Жыланды ауылдық округі Көлбай ауылдық округі Қабанбай ауылдық округі Қайнар ауылдық округі Қамысқала ауылдық округі Қызылащы ауылдық округі Лепсі ауылдық округі Сапақ ауылдық округі Теректі ауылдық округі Тоқжайлау ауылдық округі Үшарал қалалық әкімдігі Үшбұлақ ауылдық округі Ынталы ауылдық округі Ырғайты ауылдық округі == Дереккөздер == Санат:Алакөл ауданы 
'''IC 186-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7599, IC 186A, MCG 0-6-20, ZWG 387.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 186-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 186,01 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 186-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7600, IC 186B, MCG 0-6-21, ZWG 387.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 186-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 186,02 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 186A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7599, IC 186-1, MCG 0-6-20, ZWG 387.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 186A нысанына арналған жарияланымдар IC 186,1 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 186B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7600, IC 186-2, MCG 0-6-21, ZWG 387.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 186B нысанына арналған жарияланымдар IC 186,2 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 187-1''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7683, UGC 1507, MCG 4-5-37, ZWG 482.48, IRAS01587+2614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 187-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 187,01 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 187-2''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800932, UGC 1507, MCG 4-5-37, ZWG 482.48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 187-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 187,02 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 188''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 188 нысанына арналған жарияланымдар IC 188 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 189''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7716, MCG 4-5-39, ZWG 482.51, IRAS01590+2318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 189 нысанына арналған жарияланымдар IC 189 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 190''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7731, MCG 4-5-40, ZWG 482.52, NPM1G +23.0057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 190 нысанына арналған жарияланымдар IC 190 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 192''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7768, UGC 1530, MCG 3-6-25, ZWG 461.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 192 нысанына арналған жарияланымдар IC 192 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Александр Ефимович 1918) орыс ориенталисі, миссионер. Қазақ тарихын, мәдениетін, этнографиясы мен ауыз әдебиеті үлгілерін зерттеген. Орынбор педагогика институтын бітірген. 1882 жылы Торғайға келгеннен бастап, халық ағарту саласында қызмет істеген. Бөкей ордасында, Ақмола, Семей, Гурьев (қазіргі Атырау) облыстарында халық училещелерінің директоры, инспекторы бола жүріп, қазақ халқының тарихы, тұрмыс-салты, ауыз әдебиеті, тілі жөнінде көптеген зерттеу, жинау жұмыстарын жүргізген. Ол “Қырғыз есімдері”, “Қырғыздар өмірінің бейнесі”, “Қырғыздар” (1886), “Бақсы”, “Қырғыздардың халық әдебиеті” (1893), “Қырғыздардың мал шаруашылығы” (1888), “Қырғыздардың жер бөлісуі” (1889) т.б. барлығы 100-ден аса еңбек жазып қалдырған. 1896 жылы ел аузынан “Қобыланды” жырын жазып алды. 1898 жылы Қазан университетінің жанындағы “Археология, тарих және этнография қоғамы хабарларында” Байтоқ ақынның Жәңгір ханның өліміне арнап шығарған өлеңін жариялаған. “Дала уәлаяты” газетінде Алекторов жинастырған бірнеше қазақ ертегілері басылды. Аса құнды еңбектерінің бірі “Қырғыздар туралы кітаптар, журналдар мен газеттердегі мақалалар мен хабарлардың көрсеткіші” (Қазан, 1900). Осы “Көрсеткіште” қазақ, орыс тілдерінде 19 ғасырдың аяғына дейін жарық көрген қазақ елінің тарихы, этнографиясы, тілі, әдебиеті, шаруашылығы жөніндегі еңбектердің мазмұны, олар жайлы айтылған сын-пікірлер, қосымша ретінде 50-ге тарта қазақ кітаптарының мазмұндалған тізімі берілген. Ғалым қазақ халқының қабілетін, дәстүрін, өнерін, музыкасын, фольклорын аса жоғары бағалай келіп, “Қырғыздың халық әдебиеті” деген мақаласында былай дейді: “Ескі әндер бір рудан екінші руға беріліп, жылдан жылға жаңарып отырады, қырғыз өздерінің халық әндерін, халық әншілерін жақсы көреді, бір сөзбен айтқанда әрбір қырғыз әнші” (“Астраханский вестник”, 1893, №117). Қазан төңкерісіне дейін Ақмола, Семей, Орал облыстарының қазақ мектептерінде Ы.Алтынсариннің қатар Алекторов құрастырған оқу құралдары да (“К мудрости ступенька”, М., 1891; “Киргизская хрестоматия”, Орынбор, 1898) пайдаланылған. Миссионер ретінде Алекторов “Что нужно для обрусских инородцев”, “Исламизм киргизы” т.б. еңбектерінде қазақтарды орыстандыру мәселелерін көтерген. Ол сол кезде іске асырыла бастаған “Бұратана халықтар үшін мектеп орыстандырудың басты құралы” саясатын белсенді жүргізді. «Археология, тарих және этнография қоғамы хабарларында» Байтоқ ақынның Жәңгір ханның өліміне арнап шығарған өлеңін жариялаған. Ғалым қазақ халқының дәстүрін, өнерін, музыкасын, фольклорын аса жоғары бағалаған. ==Дереккөздер== 
300px артезиан алабы''' Оңтүстік-шығыс Қазақстандағы өте ауқымды алап. Ол оңтүстігінде Жетісу (''Жоңғар'') жотасымен, солтүстігінде Балқаш көлі жағалауымен және Орталық Қазақстан адырларының оңтүстік-шығыс жиектерімен, Шу-Іле, ал Тарбағатай тауымен шектелетін ойпат аумағына сәйкес келеді. Ойпат негізінен түзілімдерінен тұратын біршама саяз синклинорий құрайды, ол альпілік тектогенез нәтижесінде бірнеше мульдаларға дараланған. Жер асты сулары көбінесе неогендік және төрттік кезеңдері түзілімдеріне шоғырланған. Иондық құрамы жағынан жер асты сулары және болып бөлінеді. Олар өнімділігі, минералдану дәрежесі және хим. құрамы жағынан әр түрлі болып келеді. Ақсу-Лепсі, Іле-Қаратал және Алакөл мульдаларында ұшырасатын натрийлі сулардың орташа дебиті 10 200 м3/тәулік, кейде 550-ге дейін жетеді, минералдану дәрежесі 2,5 4,5 г/л, сирегірек 10 г/л-ден астам; гастрит, панкреатит және бүйрек ауруларын емдеуге қолданылады. мульдасындағы (''Іле өзенінің сол жағалауы'') сулардың орташа дебиті 50 250 м3/тәулік, 30-дан 100 м3/тәулік мөлшерге дейін өзгереді; минералдану дәрежесі 2,5 3,5 г/л аралығында. сулар Оңтүстік Балқаш (Балқаш көлінің оңтұстік жағалауы) және Іле-Қаратал мульдаларында ұшырасады; дебит мөлшері 120 225 м3/тәулік аралығында өзгереді, минералдану дәрежесі 2,5 г/л-ден 57 г/л-ге дейін. ==Дереккөздер== Санат:Артезиан алабы Санат:Қазақстан су алабы өңірлері 
'''IC 193''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7765, UGC 1529, MCG 2-6-16, ZWG 438.17, KARA 84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 193 нысанына арналған жарияланымдар IC 193 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 194''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7812, UGC 1542, MCG 0-6-26, ZWG 387.30, FGC 230. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 194 нысанына арналған жарияланымдар IC 194 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 195''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7846, UGC 1555, MCG 2-6-17, ZWG 438.19, KCPG 53A, ARP 290, VV 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 195 нысанына арналған жарияланымдар IC 195 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 196''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7856, UGC 1556, MCG 2-6-18, ZWG 438.20, KCPG 53B, ARP 290, VV 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 196 нысанына арналған жарияланымдар IC 196 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 197''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7875, UGC 1564, MCG 0-6-27, ZWG 387.31, KUG 0201+025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 197 нысанына арналған жарияланымдар IC 197 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 198''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8011, UGC 1592, MCG 1-6-40, ZWG 413.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 198 нысанына арналған жарияланымдар IC 198 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 199''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8026, IC 1778, UGC 1594, MCG 1-6-41, ZWG 413.41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 199 нысанына арналған жарияланымдар IC 199 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 200''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7967, UGC 1577, MCG 5-6-2, ZWG 503.85, ZWG 504.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 200 нысанына арналған жарияланымдар IC 200 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 201''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 212916, NPM1G +08.0074. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 201 нысанына арналған жарияланымдар IC 201 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 202''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8101, UGC 1610, MCG 1-6-43, ZWG 413.44, IRAS02047+0856. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 202 нысанына арналған жарияланымдар IC 202 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл көмір кен орны''' Алматы және Шығыс Қазақстан облыстары аралығында жатқан Алакөл ойысында орналасқан. == Геологиялық құрылымы == Құрамында көмір қабаттары кездесетін кентас қалыңдығы 300 м-ден астам юра кезеңінің шөгінді жыныстарынан синклинальдық құрылым болып қалыптасқан. Оның ішіндегі көмірлі қатпар (қалыңдығы 100 125 м) құмтастан, алевролиттен, аргиллиттен, конгломераттан, көмірлі аргиллиттен және көмір қабатынан тұрады. == Құрамы == Көмірі қарашірінді және көміртек мөлшері 73,8 75,8%, күкірті (0,4 0,94%) мен күлі (3,1 8,6%) аз, қызуы жоғары (7220 7450 ккал/кг). Алакөл көмір кен орны жергілікті отын мұқтажы үшін пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы кен орындары Санат:Қазақстан көмір кен орындары 
'''IC 203''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 212915, NPM1G +08.0075. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 203 нысанына арналған жарияланымдар IC 203 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 204''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8100, ZWG 387.39, NPM1G -01.0074. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 204 нысанына арналған жарияланымдар IC 204 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 205''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8098, UGC 1613, MCG 0-6-34, ZWG 387.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 205 нысанына арналған жарияланымдар IC 205 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 206''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8238, MCG -1-6-53, KUG 0207-072. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 206 нысанына арналған жарияланымдар IC 206 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 207''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8251, MCG -1-6-54, IRAS02071-0709. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 207 нысанына арналған жарияланымдар IC 207 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 208''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8167, UGC 1635, MCG 1-6-44, ZWG 413.45, KCPG 56A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 208 нысанына арналған жарияланымдар IC 208 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 209''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8200, MCG -1-6-51, IRAS02064-0717. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 209 нысанына арналған жарияланымдар IC 209 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 210''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8232, MCG -2-6-32, KUG 0206-099B, IRAS02070-0954. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 210 нысанына арналған жарияланымдар IC 210 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 211''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8360, UGC 1678, MCG 1-6-53, ZWG 413.57, KCPG 59A, IRAS02085+0337, KUG 0208+036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 211 нысанына арналған жарияланымдар IC 211 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 212''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8527, ZWG 461.62, NPM1G +16.0070. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 212 нысанына арналған жарияланымдар IC 212 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл ойысы ''' Тарбағатай мен Жетісу Алатауы арасындағы тектоникалық құрылым. Аумағы 49000 км2. == Географиялық орны, жер бедері == Алакөл ойысының шегі: солтүстікте Тарбағатай тауы, Арқарлы, Бақты таулары, шығыста Барлық жотасының бөктерлері, Қарауылтөбе, Қызылтөбе тауларының оңтүстік беткейлері, Сасықкөлдің солтүстік-батыс шеті арқылы өтеді. == Геологиялық құрылымы == Алакөл ойысы Аягөз өзенінен қарай созылып, Алакөл, Жалаңашкөл, Сасықкөл көлдерінің ойпатты өңірін қамтиды. Ойыстың құмтас, конгломерат, кремнийлі тақтатас, әктас, жанартау жыныстары палеозой шөгінділерінен құралады. Мезозой шөгінділері құрамында жоғары сапалы көмір бар (Алакөл көмір кен орны). Мезозой шөгінділерін палеоген мен неоген құмы, сазы, саздағы конгломераты жауып жатыр. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан географиясы 
'''IC 213''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8556, UGC 1719, MCG 3-6-46, ZWG 461.67. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 213 нысанына арналған жарияланымдар IC 213 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 214''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8562, UGC 1720, MCG 1-6-57, MK 1027, KUG 0211+049, IRAS02114+0456, ZWG 413.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 214 нысанына арналған жарияланымдар IC 214 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 215''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8566, MCG -1-6-76, IRAS02116-0702. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 215 нысанына арналған жарияланымдар IC 215 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 216''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8650, ZWG 387.61. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 216 нысанына арналған жарияланымдар IC 216 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 217''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8673, IC 1787, MCG -2-6-46, IRAS02137-1209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 217 нысанына арналған жарияланымдар IC 217 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 218''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8716, MCG 0-6-61, ZWG 387.66, KCPG 62B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 218 нысанына арналған жарияланымдар IC 218 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 219''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8813, MCG -1-6-88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 219 нысанына арналған жарияланымдар IC 219 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 220''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8847, MCG -2-6-57, IRAS02167-1300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 220 нысанына арналған жарияланымдар IC 220 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 221''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9035, UGC 1835, MCG 5-6-34, ZWG 504.68, IRAS02197+2801. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 221 нысанына арналған жарияланымдар IC 221 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 222''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9036, MCG 2-7-4, ZWG 439.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 222 нысанына арналған жарияланымдар IC 222 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''Алакөл суландыру жүйесі''' Оң жағалық бас канал, 1932 жылы Жетісу облысы, «Приалаколь» және «Қазына» тоғандары негізінде салынған. Оған 1975 жылы Тентек су бөгені (35,2 мың га жерді суландыруға арналған) қосылды. ''Жалпы ұзындығы 88 км''. Жүйеге су Шілікті, Шынжылы, Тентек және Жаманты өзендері арқылы келеді. Оң жақ магистральды канал арқылы Үшарал, Қазақстан, Ынталы, Ақтүбек, Қайнар, Жайпақ, Бесағаш елді мекендерінің ''21,5 мың га'' жері суландырылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы гидрографиясы Санат:Алакөл су алабы өңірі Санат:Қазақстан суару жүйелері 
'''IC 223''' Кит шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8998, ESO 545-8, MCG -4-6-31, IRAS02197-2058. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 223 нысанына арналған жарияланымдар IC 223 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 224''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9148, MCG -2-7-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 224 нысанына арналған жарияланымдар IC 224 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 225''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9283, UGC 1907, MCG 0-7-13, MK 1038, NPM1G +00.0092, KUG 0223+009, ZWG 388.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 225 нысанына арналған жарияланымдар IC 225 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 226''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9373, UGC 1922, MCG 5-6-46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 226 нысанына арналған жарияланымдар IC 226 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 227''' Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9383, UGC 1932, MCG 5-6-48, ZWG 504.87. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 227 нысанына арналған жарияланымдар IC 227 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз) 
'''IC 229''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 229 нысанына арналған жарияланымдар IC 229 Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''IC 230''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9436, MCG -2-7-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 230 нысанына арналған жарияланымдар IC 230 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 231''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9514, UGC 1978, MCG 0-7-25, ZWG 388.26, NPM1G +00.0095. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 231 нысанына арналған жарияланымдар IC 231 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 232''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9588, UGC 1994, MCG 0-7-28, ZWG 388.30, NPM1G +01.0091. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 232 нысанына арналған жарияланымдар IC 232 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 233''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9622, ZWG 388.36, KCPG 69B, IRAS02290+235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 233 нысанына арналған жарияланымдар IC 233 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алакүлтелі қызғалдақ ''' (Tulіpa heteropetala) лалагүлділер тұқымдасына жататын қызғалдақ туысының бір түрі, көп жылдық баданалы өсімдік. Қазақстанда тек Оңтүстігінде Алтайда ғана өседі. Ол қиыршықтасты, жалаңаш тастақты жерлерде кездеседі. Биіктігі 20 см-ге жуық, сабағы мен тамырының жалғасқан буынында жұмыртқа пішінді баданасы бар, жуандығы 1,5 см-дей болады. Сабағы жұмыр, тік, жалаңаш, таспа тәрізді жіңішке жапырақты келеді. Гүлі біреу, сабақ ұшында орналасады. Гүл қоршауы сары, сыртынан күңгірт күлгін түсті. Тұқымынан көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, маусымда жеміс береді. Баданасын күзде гүлі түскеннен кейін жинайды. Оны құрғақ, салқын жерге сақтап, көктемде егеді. Алакүлтелі қызғалдақ өте сәнді әсем гүлдейтін хош иісті, өте сирек кездесетін өсімдік. Сондықтан ол қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Сипаттамасы== Биіктігі 10 20 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1,5 см, қара қоңыр, қағаз тәрізді, ішкі жағының ұшы жатаған түкті қабықты. Сабағы жалаңаш; жапырақ саны екеу, өте алшақ орналасқан, қайырылған, сызықты, жалаңаш, тегіс, төменгісі едәуір жалпақ, ені мм, гүлден аспайды. Гүлі біреу; тік сабақты\, гүл серігі сары, ұзындығы 17 25 мм, ұзын, өте сүйір, жалаңаш, сыртқылары таспа тәрізді, сырты күлгін, ішкілерінен 1,5 есе жіңішке, ішкілері сопақша, біртіндеп жіңішке, ұзын тырнақшаға созылған; аталықтыры гүл серігінен 1,5 есе қысқа, олардың жіпшелері сары, жалаңаш, өртасынан төмен кеңейген, тозаңдықтары сызықты сопақша, ұзындығы мм, сары; түйіні аталықтарына тең, бағаны ұзын. ==Қазақстанда таралуы== Эндемик. Далалы жерлерде, тау шатқалдары мен тасты беткейлерінде, сирек альпілік белдеуде өседі. Алтай мен Тарбағатай флористикалық аудандарында кездеседі. Қазақстанның "Қызыл кітабына" енген. ==Дереккөздер== Қазақстанның қызғалдақтары Қазақ ұлттық энциклопедиясы Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 234''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9613, MK 1045, ZWG 388.34, KUG 0229-003, IRAS02290-0021. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 234 нысанына арналған жарияланымдар IC 234 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 235''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9698, UGC 2016, MK 368, ZWG 462.22, IRAS02300+2025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 235 нысанына арналған жарияланымдар IC 235 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 236''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1151183, NPM1G -00.0095. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 236 нысанына арналған жарияланымдар IC 236 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 237''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9742, MCG 0-7-42, ZWG 388.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 237 нысанына арналған жарияланымдар IC 237 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 238''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9835, UGC 2070, MCG 2-7-16, ZWG 439.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 238 нысанына арналған жарияланымдар IC 238 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 239''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9899, UGC 2080, MCG 6-6-65, ZWG 523.71, IRAS02333+3845. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 239 нысанына арналған жарияланымдар IC 239 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 240''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 240 нысанына арналған жарияланымдар IC 240 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 241''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9969, UGC 2115, MCG 0-7-58, ZWG 388.71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 241 нысанына арналған жарияланымдар IC 241 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 242''' Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 242 нысанына арналған жарияланымдар IC 242 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 243''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10009, MCG -1-7-26, NPM1G -07.0104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 243 нысанына арналған жарияланымдар IC 243 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Алақайдың ақтақыры''' Қызылқұмның солтүгіндегі тақырлы жазық. == Географиялық орны == Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Қызылқұм мен Ескідариялық арнасының аралығында орналасқан. == Жер бедері == Ұзындығы 35 км, ең биік жері 108 м. Төрттік дәуірдің аллювийлі, құмдақты шөгінділерінен түзілген. Жазықта сексеуіл аралас жусанды сораңды шөптесін өсімдіктер өседі. Алақайдың ақтақыры аумағында ежелгі қалалар орны көп. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан жазықтары Санат:Қызылорда облысы географиясы 
'''IC 244''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10061, MCG 0-7-74, ZWG 388.88, KUG 0236+025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 244 нысанына арналған жарияланымдар IC 244 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 245''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10032, MCG -3-7-46, IRAS02365-1431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 245 нысанына арналған жарияланымдар IC 245 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 246''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10116, MCG 0-7-78, ZWG 388.93, NPM1G +02.0086. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 246 нысанына арналған жарияланымдар IC 246 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 247''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10100, MCG -2-7-52, NPM1G -11.0103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 247 нысанына арналған жарияланымдар IC 247 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 248''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10197, UGC 2170, MCG 3-7-44, ZWG 462.43, IRAS02386+1735. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 248 нысанына арналған жарияланымдар IC 248 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 250''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10162, MCG -2-7-64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 250 нысанына арналған жарияланымдар IC 250 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 251''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10184, MCG -3-7-54, NPM1G -15.0137. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 251 нысанына арналған жарияланымдар IC 251 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 252-1''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 144971. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 252-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 252,01 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 252-2''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 144971. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 252-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 252,02 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 253''' Кит шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10226, MCG -3-7-58, NPM1G -15.0141. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 253 нысанына арналған жарияланымдар IC 253 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
270px ''Clamator glandarius'' ''Corvus cornix'' '''Ала қарға''' () отрядының қарға тұқымдасына жататын құс. Қазақстанда кең тараған. Дене тұрқы 47 50 см, салмағы 0,6 кг-дай. Ала қарғаның басы, қанаты, құйрығы қара, ал арқасы мен бауыры сұрғылт, тұмсығы үшкір, тырнақтары өткір. Орман шетіндегі, өзен бойындағы тоғайларға, бақтарда, кейде дара өскен ағаш басына ұя салады. Мекиені қызыл қоңыр, секпілді көгілдір жұмыртқаны 19 күн басады. Балапандарын кезектесіп 35 күндей ұяда негізінде жәндіктермен асырайды. Тамызда балапандары ұядан ұшады. Ересегі қорек талғамайды. Қазан айында Тянь-Шань тауының етегіне қыстауға ұшып кетеді. Ала қарға пайдалы құстардың жұмыртқасын зақымдап зиян келтіреді. ===Өмір сүруі=== '''Ала қарға''' қарғалар туысының адамдарға ең белгілі өкілі. Дене мөлшері қара қарғадай (441-600г) бола тұрып, оның өзіне тән реңі бар: басы, тамағы, қанаты және құйрығы қара, ал қалған жабын Бұл жыртқыштыққа икемдігі айқын көрінетін күшті құс. Ормандағы қарға- барлық ұсақ қанаттыларға төнген қатер, ал көлдерде суда жүзетін құстардың ұяларына үлкен нұқсан келтіреді. Адам үйректің, қасқалдақтың немесе сұқсырдың ұяларына тиіп кетсе-ақ болды мысалы, қайықпен қасынан жүзіп өтсе), қарғаны тап сол жерден көруге болады. Сөйтіп бірнеше минуттан соң ұядан тек жұмыртқаның қабығы ғана қалады. Ол балапандарды да дәл солай жәукемдейді. Қазақстанда ала қарға республиканың бүкіл солтүстік жартысында суда жүзетін құстары көп көлдерде, дала және орманды дала зоналарында қоныстанады. Қыста Қазақстанның оңтүстік жартысына жылыстайды. Әдетте қыс кезінде тау етегіндегі далада және қалалар мен ауылдардың көшелерінде жүреді. Ала қарғалар қыс жылы болса, тіпті тауға биіктей көтеріледі. Ала қарғаның саны соңғы онжылдықта Қазақстанның барлық аумағында өсе түсуде. Сөйтіп суда жүзетін құстарға маманданған аңшылықтар үшін оның зиянды әрекеті жер-жерден өте күшті сезіле бастады. Сірә ала қарғаның санын ретке келтірудің мезгілі жеткен тәрізді. == Дереккөздер == Санат:Қарғалар 
'''IC 254''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 254 нысанына арналған жарияланымдар IC 254 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 255''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10540, MCG 3-8-8, ZWG 463.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 255 нысанына арналған жарияланымдар IC 255 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 256''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10737, 5ZW 280, no. of comps. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 256 нысанына арналған жарияланымдар IC 256 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 257''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10729, UGC 2298, MCG 8-6-11, ZWG 554.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 257 нысанына арналған жарияланымдар IC 257 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 258''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10730, UGC 2306, ZWG 539.107, KCPG 79B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 258 нысанына арналған жарияланымдар IC 258 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 259''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10721, ZWG 539.106, NPM1G +40.0060, KCPG 79A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 259 нысанына арналған жарияланымдар IC 259 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 260''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10812, UGC 2325, MCG 8-6-14, ZWG 554.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 260 нысанына арналған жарияланымдар IC 260 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 262''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10850, UGC 2335, MCG 7-6-80, ZWG 539.114. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 262 нысанына арналған жарияланымдар IC 262 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 263''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10716, ZWG 389.27, double system?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 263 нысанына арналған жарияланымдар IC 263 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 264''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10644, MK 1401, NPM1G -00.0109. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 264 нысанына арналған жарияланымдар IC 264 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''Дала алақоржыны''' () кеміргіштер отрядының тұқымдасына жататын тышқан. Қазба қалдықтары төменгі плиоцен дәуірінен сақталған. Сары алақоржын (''Eolagurus luteus'') туыстас түрі. Дала алақоржынының дене тұрқы 96 125 мм, салмағы 18 46 болады. Арқасында төбесінен құйрығына дейін созылып жатқан қара жолағы бар. Қазақстанның солтүстік жартысындағы орманды-дала, шөлейтті-далалы аймақтарда (Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Павлодар, Ақмола, Қарағанды облыстары), оңтүстік-шығыс таулы аудандарда (Алматы, Шығыс Қазақстан облыстары) кездеседі. Дала алақоржынының бірнеше іні болады. Қысқы ұйқыға жатпайды. Жылына рет (1 14-тен) балалайды. Астық, бағалы жемшөп өсімдіктерімен алақоржын шарушылығына зиян келтіреді. == Дереккөздер == 
'''IC 265''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10978, MCG 7-7-6, ZWG 540.9, ZWG 539.127, NPM1G +41.0090. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 265 нысанына арналған жарияланымдар IC 265 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 266''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11002, MCG 7-7-10, ZWG 539.130, ZWG 540.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 266 нысанына арналған жарияланымдар IC 266 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 267''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10932, UGC 2368, MCG 2-8-28, ZWG 440.28, IRAS02511+1238. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 267 нысанына арналған жарияланымдар IC 267 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 268''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11032, MCG -2-8-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 268 нысанына арналған жарияланымдар IC 268 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 269''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11033, MCG -2-8-23, NPM1G -14.0142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 269 нысанына арналған жарияланымдар IC 269 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 270''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11061, MCG -2-8-28, NPM1G -14.0143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 270 нысанына арналған жарияланымдар IC 270 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 271''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11078, MCG -2-8-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 271 нысанына арналған жарияланымдар IC 271 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 272''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11086, MCG -2-8-30, IRAS02537-1423. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 272 нысанына арналған жарияланымдар IC 272 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 273''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11156, UGC 2425, MCG 0-8-52, ZWG 389.52, IRAS02546+0234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 273 нысанына арналған жарияланымдар IC 273 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 274''' Персей шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 274 нысанына арналған жарияланымдар IC 274 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
ергежейлі атжалманы ''' (Cricetidae) кеміргіштер отрядының бір тұқымдасы. Барлық құрлықта тараған, тек Австралия мен Азия және Африканың тропиктік аймақтарында кездеспейді. 80-ге жуық туысы, 400-дей түрі белгілі. А. қазба қалдықтары Еуразияда олигоцен дәуірінен сақталған. Қазақстанда А. атжалмандар, құмтышқандар және тоқалтістер деп аталатын топқа жататын 31 түрі кездеседі. Олар еліміздің барлық аудандарына дерлік, далалы орманнан шөл-шөлейтті жерлердің таулы алқаптарына дейін тараған. А-дің пішіні дембелше келген, ұршық тәрізді және мойын бөлімі жақсы жетілген. Артқы аяқтары алдыңғыларына қарағанда ұзындау, бес башпайлы. А-дің көбі құлақ қалқандары, күрек тістері ақсиған (соқыртышқан), құйрықтары мен аяқтары қысқа, жер қазуға ыңғайлы болып келеді. Су қоймаларына жақын және батпақты жерлерде артқы аяқтарының башпайларының арасында жүзу жарғақтары болады. Көпшілік түрі қысқы азық жинайды. А. өте өсімтал, жылдың жылы маусымдарында тез көбейеді. Олар а. ш. мен орман ш-тарының зиянкестері әр түрлі індеттер таратады. Кейбір түрлері лаб-лық жануарлар болып саналады. == Дереккөздер == 
'''IC 275-1''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (жинақы аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11389, 5ZW 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 275-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 275,01 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 275-2''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11388, 5ZW 309. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 275-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 275,02 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 275-3''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11390, 5ZW 309, NPM1G +44.0059. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 275-3 нысанына арналған жарияланымдар IC 275,03 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 276''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11264, MCG -3-8-54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 276 нысанына арналған жарияланымдар IC 276 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 277''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11336, UGC 2460, MCG 0-8-64, MK 602, KUG 0257+025, IRAS02572+0234, ZWG 389.60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 277 нысанына арналған жарияланымдар IC 277 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 278''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11414, UGC 2481, MCG 6-7-32, ZWG 524.44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 278 нысанына арналған жарияланымдар IC 278 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 279''' Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11401, ZWG 463.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 279 нысанына арналған жарияланымдар IC 279 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз) 
'''IC 280''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 280 нысанына арналған жарияланымдар IC 280 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 283''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11539, MCG 0-8-76, ZWG 389.69, KUG 0301-003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 283 нысанына арналған жарияланымдар IC 283 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 284''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11643, UGC 2531, MCG 7-7-23, ZWG 540.37, IRAS03029+4211. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 284 нысанына арналған жарияланымдар IC 284 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Аламасақ ''' астық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қаратау мен Батыс Тянь-Шаньның тау бөктерлеріндегі құрғақ тасты жерлерде өсетін түрі түкті А. (Н. pіlіferum) бар. Биікт. 30 см. Сабағы иіле көтеріңкі, жалаң, тегіс. Жапырақтары ұзынша, кейде сыртын түк жапқан. Масағы 2,5 см, масақшасы жасыл немесе көкшіл түсті. Гүлшоғыры қалың. Мамыр маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Мал азықтық шөп. Санат:Ботаника 
'''IC 285''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11557, MCG -2-8-44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 285 нысанына арналған жарияланымдар IC 285 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 286''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 286 нысанына арналған жарияланымдар IC 286 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 287''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170040, NPM1G -12.0112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 287 нысанына арналған жарияланымдар IC 287 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 288''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11702, UGC 2544, MCG 7-7-27, ZWG 540.43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 288 нысанына арналған жарияланымдар IC 288 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 289''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 138+2.1, CS=16.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 289 нысанына арналған жарияланымдар IC 289 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''IC 290''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11817, IC 1884, UGC 2561, ZWG 540.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 290 нысанына арналған жарияланымдар IC 290 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 291''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11699, MCG -2-9-1, IRAS03050-1246. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 291 нысанына арналған жарияланымдар IC 291 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 292''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11846, IC 1887, UGC 2567, MCG 7-7-30, ZWG 540.49, IRAS03069+4034. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 292 нысанына арналған жарияланымдар IC 292 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 293''' Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11873, IC 1888, MCG 7-7-31, ZWG 540.53, NPM1G +40.0069. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 293 нысанына арналған жарияланымдар IC 293 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 294''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11878, IC 295, IC 296, IC 1889, UGC 2574, MCG 7-7-33, ZWG 540.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 294 нысанына арналған жарияланымдар IC 294 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Мәшһүр-Жүсіп Көпейұлы''' (1858—1931, Павлодар облысы, Баянауыл ауданында туған) ойшыл, фольклор танушы, этнограф, тарихшы, философ, қазақ мәдениеті мен әдебиетінің белгілі тұлғасы. Арғын тайпасы Сүйіндік руы Күлік бөлімінен шыққан. Мәшһүр-Жүсіп араб және парсы тілдерін жетік білгенімен қоймай, көп тілді білген ғұлама. Ол өлең жазумен қатар, ауыз әдебиеті үлгілерін жинап бастырумен де айналысты. Шежірелер мен айтыстарды, көптеген тарихи жырларды хатқа түсіріп, кейінгі ұрпаққа аманаттады. Сонымен бірге, ол күллі ғұмырын қазақ халқын сауаттандыруға жұмсады десек те болады. ҚАЗАҚТЫН ЖЕРІ, “Күн батысы Сырдария, күншығысы ұзын аққан Ертіс, оңтүстігі Жетісу өзені, солтүстігі Еділ, Жайық. Бұл қазақ иесіз жатқан жерге келіп ие болған жоқ, ақ найзаның ұшымен, ақ білектің күшімен кеше Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қазыбек би, Шақшақ Жәнібек батыр заманында жаннан кешіп, сусын орнына қызыл қан ішіп, жаудай алысып, жаттай салысып, күні-түні атысып, қара қанға батысып, шыбын жанын нысанаға байлап, не маңғаз, сарбаздары жау жолында оққа ұшырап өліп, сөйтіп алған жері еді...” == Еңбектері == 10-15 жасынан бастап-ақ өлең жазып, хат жазарлық болғаннан-ақ Мәшһүр Жүсіп халық әдебиетін ел ау­зы­нан да, қағаз бетінен де жинау­мен айналысады. 1887 жылы 29 жасында Мәшһүр Жүсіп Бұхара, Ташкент, Түркістан, т.б. шаһарларға сапарға шығады. Ол заман­да негізгі көлік қатынасы түйе мен ат болғанын ескерсек, бұл сапа­рының өзі 2-3 жыл уақытты қамтыса керек. Мәшһүр Жүсіп бір жыл Бұхарада тұрып оқып, білімін толық­тырады. Араб, пар­сы, шағатай, түркі тілдерін үйренеді. Өз­бек, тәжік, және т.б. тілдерді де біледі, әдет-ғұрпын түсінеді. Көптеген ғылыми кітаптарды оқып, танысады. Келесі жылы Бұхарадан қайтып, Түркістандағы атақты Қожа Ахмет Йасауи­дің басындағы Әмір Темір салдырған көк күмбезін көреді. Онда да бір­сыпыра уақыт болып, бірнеше ғалымдармен танысады. Одан әрі Сыр өңірін аралайды. Майлықожа жолы­ғады, жеті ата­сы­нан бері ақын­дық үзілмеген дуана қожа Көшек, Кү­дері қожа тұқым­дарымен та­ны­сады. Одан кейін Шу мен Сырдан өтіп, Ұлы­тау мен Кіші­т­ауды басып, Есіл мен Нұраны жайлап, мекен қыл­ған жұрт­ты арал­ай­ды. Осын­дай екінші сапа­рына Мәшһүр Жү­сіп 37 жасында, яғни 1895 жылдар ша­ма­сында шық­са, үшінші сапары 49 жасына (1907) сәйкес келеді. Мәшһүр-Жүсіп Көпейұлы Мәшһүр Жүсіптің үш кітабы: “Сары­ар­қаның кімдікі екендігі”, “Хал-ахуал”, “Тіршілікте көп жа­сағандықтан көрген бір тама­шамыз” ат­ты туын­ды­лары 1907 жылы Қазан қа­ласындағы жарық көреді. Кейіннен ол баспаханадан шық­қан 14 қалам ие­сінің шығар­ма­ларын цен­зура сот­қа тартады. Ішінде Мәшһүр Жүсіптің жоғарыда аталған еңбектері де бар. Мәшһүр Жүсіп жинаған фольклор үлгілерінің басым көпшілігі аңыз бен әңгі­мелер. Мұндағы аңыздар: жер-су аттары. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы­ның тарихи әңгі­мелерді, шешендік сөздерді қағазға түсірумен ғана шек­телмей, фольклордың басқа да жанрлық түрлерін, атап айтқанда, тұрмыс-салт жыр­ларын, эпос, ертегі, мақал-мәтел, ақын­дар айтысын, т.б. жинағаны белгілі. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы жинаған фольклорлық үлгі­лерге жанрлық жағынан келетін болсақ, ел аузынан тұрмыс-салт жырла­рының 30-40 шақтысы топталған. Ол ел арасынан: “Қамбар батыр”, “Ер Тарғын”, “Ер Көкше”, “Ер Сайын”, “Нәрік ұлы Шора батыр”, т.б. тәрізді батырлар жырында, “Қозы Көрпеш-Баян сұлу”, т.т. лиро-эпос­тық жырларды да, сондай-ақ “Киік”, “Боз­торғай”, “Дін үйренетұғын” тәрізді басқа шығармаларды да жинаған. “Қозы Көрпеш-Баян сұлу”, “Ер Тарғын” жырларын Мәшһүр Жүсіп 1866 жылы жасында-ақ Қамар хазіреттің қолжазбасынан көшіріп алғанын бі­леміз. Ал 200 жол­дан тұрады дей отырып, бұл жыр үлгі­лерін жинаған В.Радлов екендігін Мәшһүр Жүсіп көрсетіп кеткендігінің де куәсі бол­дық. Бұл үлгілерді Мәшһүр Жүсіп В.Радлов жина­ғынан ала отырып, олардың бәрін қолжаз­баның әр жеріне шашыратпай, бір же­ріне ғана топтастыра орналастырған. Сон­дай-ақ, қолжазбалар ішінде “Сайын батыр” жы­рының көлемі 2000 жолдан тұрады деген де дерек бар. Зерттеуші ел арасынан түрлі ер­те­гілер де жинаған “Еділ-Жайық”, “Көр ақ­тар­ған Жаманбай”, “Баһырам патша ту­ралы”, “Есен тентек туралы”, “Ертеде бір хан болыпты”, “Ақтабан шұбырын­ды, Ал­қакөл сұлама”, “Еңсегей бойлы Ер Есім”, “Ала­ша хан”, “7 жасар Жел­кілдек”, “Ер Төс­тік”, “Әз Жәнібек және бір ұста”, “Екі пат­ша”, “Әділ би”, батыр, “Тама Сарыбас мерген”, т.б. Халық поэзиясы үлгілерін, оның ішінде Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің ерінбей ұзақ жинағаны мәлім. Фольклордың басқа жанрларына қара­ғанда, жинаумен ай­налысу ұзақ уақыт пен қажымас ізденуді, еңбектенуді қажет ететіні белгілі. Себебі, мақал-мәтелдер дайын күйінде жеке-дара кез­деспейді. Оларды айтушының не ауызекі сөзінен, не қолжазбалар ішінен, туындылар арасынан іздеп табу арқылы қағазға түсіру керектігі аян. Мәшһүр Жүсіп сондай-ақ ақындар айтысының не бір тың үлгілерін де жинаған. Мәселен, “Ұлбике қыз бен Кү­дері қожа айтысы”, “Ұлбике қыз бен Қа­рақалпақ Жанкел ақын айтысы”, “Ұлы жүз Үйсіннен шыққан Үмсін қыз бен Заман қожа ай­тысы”, “Шоң, Торайғыр ақыны Орманшы Са­қау ақыны мен Қара­кесек қызы Тоғжан ай­тысы”, “Қалдыбай қожа мен Соқыр Шө­же айтысы”, “Соқыр Шөже мен Қаракесек ақы­ны Балта айтысы”, “Қаракесек Қамбар Жа­нақ пен Най­ман Сабырбай айтысы”, “Қаракесек Қам­бар Жанақ пен Найман-Түбек ай­тысы”, “Қаракесек Қамбар Жанақ пен Ор­маншы- Сақау ақын айтысы”, бір ақыны мен Найман қызы Опан айтысы”, ақыны Үрімбай ақыны мен Арыстанбай ақын айтысы”, Күлігінен шыққан Жамшыбай ақыны мен Найман-Түбек айтысы”, “Ақбала қыз бен Боздақ жігіт айтысы”, Қыз бен жігіт айтысы” тәрізді ақындардың сөз қағыстырулары Мәшһүр Жүсіп қолжазбаларында белгілі бір тәртіппен, реттілікпен берілген. Сондай-ақ қолжазба ішінде ақын айтыс­тың: “Қыпшақ Өске Тәтті қыз”, “Қолға түскен Алтай жігіт Найман Опан қыз” айтысы 46 жолдан, “Шортанбай қожа мен Арыс­танбай ақын” айтысы 100 жолдан, “Шал мен қыз”, “Шөже мен Қалдыбай”, “Жа­нақ пен Түбек”, “Ұлбике мен Күдері” ай­тысы 106 ауыз өлең, “Жанкел мен Ұлбике” айтысы 100 ауыз өлең, “Заман қожа мен Осы қыз” айтысы 50 ауыз өлең, “Тоғ­жан мен Сақау” айтысы 78 ауыз өлең т.б. деген түрлерін қанша жолдан тұратынын дерегімен де бірге берген. Ақын көптеген ақын жыраулардың өлең мен қиссалары, дастандары т.б. бар: Бұхар жырау, Мәделі қожа, Сақау ақын, Ақан сері, Шернияз т.б. өлеңдері, Қоңырат Сапақ датқа ақ­ын, Үйсін Үмсін қыз, Заман қожа, Тоғ­жан, Қалдыбай қожа, Шөже ақын, Арғын-Қам­бар Жанақ, Найман Сабырбай, Най­ман Түбек, Найман-Опан қыз, Орынбай, Шор­танбай қожа, Күлік-Жамшыбай, Қаракесек Бал­та, Көтеш, Ақмолла, т.б. ақындар туын­дыларын қағазға түсірген. Бұл жинаушылық барысында белгілі Ш.Уәлиханов, В.Радлов, Г.Потанин, т.б. тәрізділер сияқты Мәшһүр Жүсіп те өзіндік жинау әдісіне сүйенгені белгілі. Олар: тілдік ерекшеліктерді сақтау, дәлділік, айтушы аузынан сол қалпынан көшіру, арнайы бір тақырыпқа материал жинау, т.б. Сондай-ақ айтушы не айтты бәрін тү­гел қалдырмай жазу шарты, еш сөзін қысқартуға, алып тастауға немесе өз жанынан басқа бір нәрсені қосуға мүлде диалектілік ерек­шеліктер болса оны да тастамай көрсетіп отыру керектігі жө­ніндегі т.б. талаптар барлық фольклорист ғалымдар үшін ортақ. Сол тәрізді шығар­маны кім, қашан, қайдан, кімнен естіп жаттап алды деген сауалдарға жауап жазу керектігі тәрізді талаптарды Мәшһүр Жүсіптің орындап отырғандығы бізге мәлім. Мәшһүр Жүсіп жазбаларында фольк­лор­дың барлық жанрлары қамтылған. Егер жанр бойынша жіктеп жүйеге келтірсек, ертегілерден 15 шақты мәтін үлгі; батырлық жыр­лардан 5-6; ғашықтық жырдан 2-3; 11-12; тұрмыс-салт жыр­ларынан 30-40 шақтысы; 200-300 үлгісі; жаңылтпаштың 100-150 шақты көлемі; жұмбақтың қара сөз бен өлең түріндегісі 50 шақтысы; 2,5 мың жолдық мөлшері; ақындар айтысының 27 үлгісі; 30-40 шақты өлеңдері, дастандары т.б. орын алған. Сондай-ақ қолжазбалар ішінде шежірелер, діни өлеңдер мен нақылдар, әлі баспа бетін көрмеген күлдіргі сөздер топ­тамасы, т.б. нұсқалары бар. Мұндай үлгілерді жинағанда аражігін бөліп-жармай, жаңа-ескі деп қарамай, шамасы келгенше фольклордың әр жанрын қамтып, барлығын жан-жақт­ы жинауға тырысу тек Мәшһүр Жүсіп ерекшелігі емес, сол тұстағы көптеген шарты. Мәшһүр Жүсіп өзі жинаған үлгіле­рінің көлемін белгілеп отырған. Мәселен, “Ғылым бі­лімі” кітабы 129 сахифадан тұрады дей оты­рып, оның ішінде 12 аят, 18 хадис, 43 мақал, 114 ауыз өлең бар десе, ал “Әмір” әң­гімесі 26 сахифадан, 104 ауыз өлеңнен тұ­рады дейді. Мұндағы сахифа араб сөзі, “бет”, “парақ”, “газет” деген мағынаны береді. Бұлардан басқа қолжазбаларда мы­надай мәліметтер берілген: “Хазірет Юсуф пай­ғамбар”, “Шайқы Бұрқы әулие мекіре балықтан туған”, “Сары­арқа тарихы”, “Шоң, Торайғыр билер”, “Абылай аспаған са­ры бел”, “Қоқан хандары тарихы”, “Кіші жүз ұрандары мен рулары”, “Ша­ныш­қылы Бердіқожа батыр тарихы”, “Едіге мен Төле би”, “Көлеби батыр”, “Олжабай батыр тарихы”, “Абылай хан”, “Махамбет деген батыр шығыпты деп барып тапқан 92 батыр” турасында, қазақ шежірелері (Орта жүз тарихы, Мейрам сопы тарихы, Қуандық, Қаракесек, Найман, Қыпшақ тарихтары), “Барпық әңгі­мелері”, күлдіргі сөздер, “Қара­кесек пен төрелер ұраны” туралы, Мөңке би, Досбол би, Қожакент пен Өзкент, т.б. қал­алары турасында, “Ошақты Қоңырбай қалпе” әңгімесі, “Хазірет Нұхқа 370 жа­сында пайғамбарлық берілді”, діни нанымдар т.б., Сарман, Қиғара, Қосдәулет би­лер хақында, жыл басы туралы, Ор­ман­шы ақсары Шотана батыр жайындағы деректер орын алған. Қолжазбадағы кейбір материал­дардың жа­зылған жылдары да көрсе­тілген. Мәселен, “Тө­бет ішіндегі Жан­келді” деген әңгіме 1908 жылы жазылды десе, “Бір ханның жалғыз баласы өлгенде” деп басталатын шығарма 1921 жылы хатқа түсірілді деген белгілер бар. Жалпы ауыз әдебиеті мен фоль­клорлық нұсқаларды жинаушылардың көпшілігі ұстанған дәстүрдің бірі экс­педициялық әдіс екені белгілі. Бұл экс­педиция сапар­ларында В.Радлов, Г.Потанин, Ә.Диваев т.б. сынды ғалым­дар көптеген ауыз әде­биетін жинай­тын тіл­шілер мен өз елінің мә­дениеті мен фоль­клорына жанашыр көз­қараспен қарайтын энтузиаст адамдардың да көмегіне сүйеніп отырғаны мәлім. Және де қолданған мұндай тәсіл фоль­клорлық үлгілердің жанр жағынан жан-жақты жиналуына негіз болды. Жинаушылықтың осы формасын “экспедициялық” әдісті Мәшһүр Жүсіп те көп қолданған. Бірақ жинаушылық барысында Мәшһүр Жүсіп жоғарыдағы тәрізді тілшілер, т.б. көмегіне сүйен­бе­ген. Мәшһүр Жүсіптің қазақ тілін жете мең­гергендігі, бір жағынан, оның жи­нау­шылық қызметінің тілдік қиындықтарға ұрын­­бауын негіздесе, оның жинау тез қарқынды жүруіне де, фоль­клор­­лық үлгілерінің мол болуына да ықпал етті. В.Радлов, Г.Потанин тәрізді фольклорлық үлгіні жинағанда жанрдың көнелігіне баса назар аударып, көмекшілеріне көбінесе сол жағын көп тапсырғаны байқалады. Онысы дұрыс та, әдетте бір ел өкілі екінші бір ха­лық­тың тарихын, әдет-ғұрпын білгісі кел­се, ең алдымен оның фольклорын, яғни әсіресе көне жанр түрі аңыз­да­рына зе­йін салатыны мәлім. Сол арқылы бүкіл халықтың тү­сінігін, арман-ойын, салт-ғұрпын, мә­де­ниетін, т.б. түсінеді. Мәшһүр Жүсіп болса, халыққа сол кезең­де “не керек” дегендерді аражігін ашпай жинай берген. Яғни, елінің тарихын, әдет-ғұрпын, халықтың мінез ерекшеліктері, тұрмыс-салты, т.б. жақтары бәрі қажет боларын сезініп, неғұрлым ау­қымды жұ­мыстар атқарған. Сонымен жи­нау­шылықтың негізгі мақсаты халыққа “не пайдалы” деген тұрғыдан де басқа дамыған елдер қатарында өмір сүру үшін қазаққа не қажет, өскелең ұрпақты қалай тәрбиелеген жөн, ол үшін қандай үлгі-өнеге боларлық іс-әрекет қолдану керек. Сондай-ақ тарихтың қай кезеңдері: үлгілі билер мен айбарлы хандар заманы ма, әлде аты аңызға айнал­ған Асан қайғы мен Жи­ренше ше­шен тә­різді бабалар дәуірі ме, қай­сы­сында кейін­гілер тағылым аларлық қан­ша­лық мән жатқандығы бәрі Мәшһүр Жүсіпті қы­зықтырған. Осының бәрі Мәшһүр Жүсіп жинаушылығының негізін құрайды. Міне, бұ­дан біз Мәшһүр Жүсіптің фольклористік кон­цепциясы оның демо­кратиялық, ағар­ту­шылық көзқарасынан туын­дағанын кө­ре­міз. Қазақ халық әдебиетінің жиналу тари­хын сөз еткенде, өз әріптестеріне Ш.Уәлиханов, В.Радлов, Ә.Диваев, т.б. қара­ғанда, со­ларға үндес ететін ортақ си­пат­тарымен қатар Мәшһүр Жүсіптің өзіндік ерек­­шеліктері мол екеніне алдымен көңіл бөлу керектігін айтқымыз келеді. Шығыс, ба­тыс мәдениетін, қазақ тілін жетік мең­герумен бірге араб, парсы, орыс, көне түркі тілін жете игеруі жә­не ХІХ ғасырдың соң­ғы ширегі мен XX ға­сырдың бас ке­зінде қазақ даласын көп аралауы нә­ти­жесінде Мәшһүр Жүсіптің қазақ халық әдебиетін өз заман­дастарына қарағанда, анағұрлым мол жинап, ол туралы кеңірек зерттеу жүргізу мүмкіндігі болды. Мәшһүр Жүсіп жазып қалдырған көп ма­те­риалдарды шолып қарай отырып, оның жи­наушылық еңбектерін саралауға бас­тай­тын мынадай ерекше­ліктерін жинақ­тап айтуға болады. *Бірін­шіден, Мәшһүр Жүсіп ерте­гінің, не аңыз­дың қысқартылған сұл­басын, шы­ғарма фабу­ласын берумен шектелмеген. Ақын белгілі бір материалды ел арасындағы ай­тылу қалпын сақтай отырып, неғұрлым толық қамтып отырған. *Екіншіден, әрбір сөздің сол кездегі дыбысталу қалпын, орфоэпиясын ескеріп, белгілі бір сөздерді естілуі бойынша қағазға түсірген. Әсіресе, сөздің дыбыстық әуез­ділігіне, өзара үнде­суіне көп көңіл бөлі­нетінін, дыбысталу сапа­сының сөз мағы­насына, сол арқылы шы­ғар­ма пәрменді ықпал жасап оты­ратынын бағамдасақ, бұлай жазу қазақ тілін­­дегі сөздер фонетикасы тарихын жа­сау­да да елеулі рөл атқара­тынын дәйек­теуге бо­лады. *Үшіншіден, Мәшһүр Жүсіп қай ма­териалды кімнен қандай жағдайда қалай жазып алғанын жеткізіп отырған. Демек, ол қалдырған жазбалардың тарихи, т.б. мәні айрықша бола­тыны күмәнсіз. *Төртіншіден, ел тари­хын, мәдениетін, әдет-ғұрпын кең білген Мәшһүр Жүсіп жинаған материалдарға деген өз бағасын, байқау­ла­рын қоса жа­зып отырған. Соңғы айтыл­ғандары Мәшһүр Жүсіптің естігенін құр жа­зып алу­мен ғана емес, оларды сара­лап, белгілі бір тарихи жағ­дай, ел ахуа­лымен са­лыс­ты­рып отыр­ған зерт­­теушілік ең­бегін көрсетеді. Мәшһүр Жүсіптің фоль­­клорист ғалым ретінде қалып­тасуының үш қай­нар көзі бар. *Бірі өз елінің ауыз әдебиеті мен фоль­клор үлгі­лерінен тұ­ратын бай мұра­сын қабылдауы; *Екіншісі шығыс елінің, оның ішінде орта ғасырлық ғалымдар жетістіктерін игеруі; *Үшіншісі батыс ғалымдары, оның ішінде орыс зиялы­ла­рының әсері. Ауыз әдебиеті мен фольклорлық үлгі­лерді жинау барысында Мәшһүр Жүсіп белгілі бір жинау принциптеріне сүйенген. Ол ақынның көз­қарасынан туындаған. Ең алдымен айтатын нәрсе, Мәшһүр Жүсіп фоль­клор­ды өзгер­туге, түзетуге жат­пайтын асыл мұра деп біл­ген, мәтінді сол қалпында хатқа түсіру шар­тын ұстанған. Сол себепті, Мәшһүр Жүсіп кімнен не алса да көрсетіп отырған. Мәселен, “Әз Әйтеке би” әңгімесінде бір­неше мәтелдер шоғыры беріледі де, оның иесі, яғни жеткізушісі есебінде төрт Шө­ме­кейге қараның ханы бол­ғанын тілге тиек еткен. Мұндай мысалдар ақын қолжаз­ба­сында көптеп кездеседі. Екіншіден, фоль­клорды тұрмыстың қажеті, елге білім, тәрбие беретін құрал деп білген. Сон­дықтан, әр мәтіннің шығу тарихын, айтылу жағ­да­йын, қалай та­ра­ғанын анықтап отырған. Мә­се­лен, Мәшһүр Жү­сіп жинаған “Малшы Алтай” әңгімесі. Мұнда Қуандықтың ба­ласы Алтай деген жігіттің Піс­пекбайдың жыл­қысын ерінбей, жалықпай тер төгіп, адал еңбегі арқасында жұттан шашау шығар­май аман алып шығуы баян­далады. Жылқышының таза көңіліне, адал­дығына т.б. қасиеттеріне тәнті болған бай оған өз қызы Байбикені қосады. Кейін Байбикеден туып, тараған ел “Жо­ғарғы Алтай” аталатындығы сөз болады. Сондай-ақ, Байбике өлген соң, бай Алтайға екінші қызы Аққоянды да беріп, одан “Төменгі Алтай” деген ел тарай­тын­дығы баяндалады. Міне, көріп адал еңбегі арқасында малшының да мұратына жеткендігін баяндай отырып, Мәшһүр Жүсіп өз заманындағы жастарға-осы іс-әрекетті үлгі ретінде ұсынады. Жоғарыдағы деректерге қарағанда, Мәшһүр Жүсіп фольклорлық үлгілерді тек үлгі-өнеге, т.б. үшін ғана жинамаған тәрізді. Ав­тор сол нұсқалар арқылы өзіндік да бірге беруге ты­рысқан. Яғни, фольклорды халықтың сана-сезімінің өзіндік көріну формасы деп бағалағандығын көруге болады. Ал, бұл Мәшһүр Жүсіптің жинау­шылық пен бір арнада тоғысқандығын дәлелдейді. Үшіншіден, Мәшһүр Жүсіптің фоль­клор­ды ауызша тарих, тарихтың көзі деп тануы. Бұған, мысал ретінде Абылай ханға қатысты 16 әңгімелер циклін келтіруге бо­лады. Мұнда ханның жас кезінен қайтыс бол­­ғанға дейінгі кезеңдері келтіріледі. Жал­пы бұл әңгімелерде қазақ халқының тарихында ерекше орын алатын қалмаққа қарсы елдің бостандыққа, тәуелсіздікке күрес жолы сипатталған. Яғни, қиын қыстау кезде ел басына хан боп көтеріліп, өзінің сенімді билері мен батырларына сүйенген хан Абылайдың жаужүректілігі, да­налығы, ақылдылығы, тапқырлығы, ең бас­тысы, елдің бірауыздылығы, бірлігі, тату­лығы, ынтымақ­тығы, т.б. арқасында халықтың өз арманына, мұратына жет­кендігі айтылады. Жинаушылықтың төртінші ұстанымы фольклорды Мәшһүр Жүсіптің филология­лық тұрғыдан қарастыруы, яғни сөз өнері деп білуі. Ол фольклор­дың ел арасында ерек­ше мәртебеге ие екенін, қазақтың сөз өнерін аса жоғары қастер­лейтінін ба­рынша айқын көрсетуге ты­рысқан. Мәшһүр Жүсіптің халық ара­сында ең алды­мен ақын-жазушы ретінде таныл­ғанын ескерсек, онда оның фоль­клорды өз шығармаларына да арқау етіп отырғаны, сонымен бірге оны тіл бай­лы­ғының, сөз өнерінің, т.б. қайнар бұлағы есеп­ті бағалағаны анық. Мәселен, ел аузындағы “Жиренше ше­шен” аңызын қолжазбасына түсірген Мәшһүр Жүсіп, ол турасында өзінің көзқарасын да білдіріп кеткен. Онда: “Міне, жігіттер, бір ауызды сөздің түбін, төр­кінін білемін деп ізлегендіктен қа­лыңсыз бір ханның қызын алды. Өз ха­нының сатусыз, пұлсыз уәзірлігін алды. “Жігіттікте жаннан кеш те, іс қыласың, өлесің, өлмесең, кісі бола­сың!”– деп бұрынғының айтқаны осы!” делінген ақын тамсануы да бар. Ал “Шоң биге” қатысты жинаған әңгіме­сі­нің бірінде Мәшһүр Жүсіп, құны жүз бие болатын сәукелені екі ауыз сөзбен-ақ Сақау ақынның ақысыз, пұлсыз алғандығын ескертіп өтеді. Осыдан көріп Мәшһүр Жүсіп сөз өнерін, т.б. дәріптеуге арналған фоль­клор үлгі­лерін көбінесе тарихи адам­дар есім­дерімен ұштастырған. Фоль­клор үл­гілерін жиыстырғанда Мәшһүр Жүсіптің билер сөзінің де ұлттық мәдениетіміздің бір көрінісі, ай­насы екендігіне көңіл бөлгені бай­қалады. Жинаушылықтың бесінші ұста­нымы Мәшһүр Жүсіп фоль­клорды этно­графиялық мәліметтердің көзі деп қарастыруын аламыз. Яғни, белгілі бір халық­тардың шығу тегіне, рулық құ­рамына, қоныс аударуына, қалып­та­суына, тіпті олардың қор­шаған табиғи орта­сына, киетін киім­дері мен кәсібіне, рухани мәдениетіне т.б. қатысты деректердің Мәшһүр жазбасында молынан ұшырасуы назар аудартады. Мәсе­лен, “Бұл қазақ қай уа­қыттан үш жүз атанған” әңгімесі ішінде “Алаш” деген қай ел, не себепті олай айтыл­ғандығы, “Жүз” деген атау қайдан шық­қандығы төңірегіндегі аңызға ақын өз көзқарасын да бірге берген: “Бұрын­ғы заманда қазақтың Жүз деген де ата­ла­рының аты болса керек. “Жүз” деген ат­ты ұруға, “Алаш” деген атты ұранға қо­йып, жауға шапқанда “Алаш, алаш” деп шабыңдар, “Алаш, алаш” демегенді әкең де болса ұрып жық деп бата қы­лысыпты. Кеше “Алаш алаш болғанда, Ала­ша хан болғанда, үйіміз ағаш, ұра­нымыз Алаш болғанда үш жүздің баласы қазақ емес пе едік” деп айтылған сөз сонан қалды. Бұл Алаша ханнан бұрын қазақ ел болып, өз алдына отау тіккен емес, әр жұртқа бұратана қоңсы болып жүрген. ИМАН Исламның бес парызы біреуі иман, Таппайды бұл бесеуін дүние жиған. Ықтият, шын ниетпен жұмыс қылып, Ерлерді айт Құдай үшін жанын қиған. "Ағаштың бойында гүрілдеп ағып жатқан өзен адамның денесіндегі қан. Әй, жігіттер, естеріңде болсын, оны “шайтан” дейді. Ол бір кесек нәрсе емес, денеңе арам қан боп кіріп, жүрегіңе барып, жүрегіңді толқытып, өзіңді бұзады. “Шайтан” деген өзіңнің ойың..." Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы жайлы жаңа кітап жарыққа шықты Павлодарда Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің шығармашылығы мен өмірі жайлы жаңа кітап жарыққа шықты. Өз заманында озық туған көрнекті тұлға ақындығымен қатар тарих, әдебиеттану, өлкетану, шежіре жинақтау салалары бойынша мол мұра қалдырды. Бірақ қолжазбаларының көбі түрлі себептермен сақталмаған. Әсіресе, Кеңес заманында көптеген шығармалары қасақана құртылды. Мәшһүр Жүсіптің ел ішінде көріпкел- әулиелігімен танылғаны белгілі. Оған өзінің дүниеден қайтатын ай-күніне дейін дәл біліп, бір жыл бұрын асын бергізіп кетуі дәлел. Аңызға бергісіз мұндай деректер мен шығармалары қазір 20 том болып басылып жатыр. Ал,жарық көрген кітап тың деректермен толықтырылды. Ғалымдардың айтуынша, Мәшекеңнің зерттелмеген мұрасының өзі әлі талай ұрпаққа азық болмақ. == Сілтемелер == Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы. Шайтанның саудасы Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан этнографтары Санат:Қазақ философтары 
'''Аласор ''' Торғай алабындағы көл. == Географиялық орны == Қостанай облысы Әулиекөл ауданы Москалевка ауылының 18 км жерде орналасқан көл. Торғай алабында. Теңіз деңгейінен 185,7 биіктікте жатыр. == Гидрографикасы == Аумағы 10,0 км2, ұзындығы 7,9 км, енді жері 2,4, жағалау бойының ұзындығы 40 км. Жағасы жайпақ, батпақты. Деңгейі көктемде көтеріліп, жазға қарай тартылады. Алабы мал жайылымы, шабындық ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Әулиекөл ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы 
'''IC 295''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11878, IC 294, IC 296, IC 1889, UGC 2574, MCG 7-7-33, ZWG 540.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 295 нысанына арналған жарияланымдар IC 295 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 296''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11878, IC 294, IC 295, IC 1889, UGC 2574, MCG 7-7-33, ZWG 540.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 296 нысанына арналған жарияланымдар IC 296 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 297''' Персей шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 297 нысанына арналған жарияланымдар IC 297 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 298''' Кит шоқжұлдызында орналасқан RK1 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11890, MCG 0-9-15, ZWG 390.16, ARP 147, VV 787, 1ZW 11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 298 нысанына арналған жарияланымдар IC 298 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 298A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11893, MCG 0-9-16, UGCA 57, IRAS03087+0107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 298A нысанына арналған жарияланымдар IC 298,1 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 299''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 942795, NPM1G -13.0125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 299 нысанына арналған жарияланымдар IC 299 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 300''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2198416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 300 нысанына арналған жарияланымдар IC 300 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 301''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12074, UGC 2606, MCG 7-7-36, ZWG 540.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 301 нысанына арналған жарияланымдар IC 301 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 302''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11972, UGC 2595, MCG 1-9-2, ZWG 416.4, KARA 123, IRAS03102+0431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 302 нысанына арналған жарияланымдар IC 302 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 303''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 962881, NPM1G -11.0122. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 303 нысанына арналған жарияланымдар IC 303 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Алатау''' Ақтолағай жонының оңтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолютiк биіктігі 232 м. Тау шығысқа қарай 40 км-ге, енді жері 18 км-ге созылып жатыр. Таудың оңтүстік беткейі тік, солтүстік бөлігі жайпақ келген. == Геологиялық құрылымы == Девон, тас көмір жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Сортаңдау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, айғыр қияқ, ақ сексеуіл өседі. Баурайындағы бұлақтар мен құдықтардың маңайы мал жайылымына қолайлы. == Дереккөздер == Санат:Байғанин ауданы таулары 
'''IC 304''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12080, UGC 2609, MCG 6-8-5, ZWG 525.10, IRAS03118+3741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 304 нысанына арналған жарияланымдар IC 304 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 305''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12083, MCG 6-8-6, ZWG 525.12, NPM1G +37.0120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 305 нысанына арналған жарияланымдар IC 305 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 306''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11985, MCG -2-9-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 306 нысанына арналған жарияланымдар IC 306 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 307''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12017, UGC 2600, MCG 0-9-27, ZWG 390.28, IRAS03112-0025. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 307 нысанына арналған жарияланымдар IC 307 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 308''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12152, UGC 2619. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 308 нысанына арналған жарияланымдар IC 308 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 309''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12141, MCG 7-7-43, ZWG 540.72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 309 нысанына арналған жарияланымдар IC 309 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 310''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12171, UGC 2624, MCG 7-7-45, ZWG 540.75, IRAS03135+4108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 310 нысанына арналған жарияланымдар IC 310 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 311''' Персей шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12177, UGC 2625, ZWG 540.76. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 311 нысанына арналған жарияланымдар IC 311 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 312''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12279, UGC 2644, MCG 7-7-51, ZWG 540.86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 312 нысанына арналған жарияланымдар IC 312 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 313''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12558, UGC 2682, MCG 7-7-73, ZWG 540.111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 313 нысанына арналған жарияланымдар IC 313 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''«Алатау» ''' климаттық бальнеологиялық санаторий. Іле Алатауының солтүстік бөктерінде, теңіз деңгейінен 800 метр биіктікте орналасқан, Алматы қаланан 10 км. Ауа температурасы (орта есеппен): қаңтарда 3,8°С, шілдеде 21°С. Жауын шашын мөлшері 900 мм. Санаторий өзінің алғашқы демалушыларын 1986 жылы қабылдады. 371 адамға арналған (2007 жылы). Санаторийде буын және омыртқа, жүрек және қан тамырлары, асқазан ішек жолдары, тыныс алу органдары, гинекология, урология, тері ауруларын емдейді. Қосымша стоматолог, психотерапевт, косметолог мамандарының қызметтері көрсетіледі. Негізгі емдеу факторлары: климат, емдік балшық, физиотерапия (электр жарығы, ингаляция, парафин, массаж, сауна), инемен емдеу, ем-дом терапиясы, мануальді және лазерлік терапия, сүлікпен қан сору, оттекпен демалу, аутотренинг, қажет болса дәрі-дәрмекпен емдеу. Демалушыларды Ақсай минералды суымен емдеу (ванна түрінде, ішуге, ингаляция, микроклизма) кеңінен қолданылады. Минералды су көзі санаторий аумағында орналасқан. Сонымен қатар санаторийде құйынды, ауыспалы, ванналар, әр түрлі душтар (Шарко, циркулярлы, т.б.) бар. Санаторийде қолданылатын шипалы балшық жоғары минералданған майлы сульфитті балшық тобына жатады, ол Алматы облысы Райымбек аудандағы Тұзкөл көлінде өндіріледі. Балшықты тірек қимыл аппаратын, жүйке жүйесін, асқазанды, т.б. емдеуге пайдаланылады. Балшықпен емдеу аппликация әдіс түрінде, балшық ерітіндісімен компресс, балшық ерітіндісі электрфорезі, гальвано балшық, қынаптық және ректальдік балшық тампондары түрінде қолданылады. Санаторийде фитобар жұмыс жасайды. Санаторий аумағында 1996 жылы гольф алаңы және 2001 жылы жабық аквапарк ашылды. ==Сілтемелер== Алматы Ванна Балшық == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Денсаулық 
'''IC 315''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12364, ZWG 416.6, NPM1G +03.0132. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 315 нысанына арналған жарияланымдар IC 315 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 316-1''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12576, MCG 7-7-74, ZWG 540.112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 316-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 316,01 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 316-2''' Персей шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12578, UGC 2688, ZWG 540.112, IRAS03179+4145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 316-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 316,02 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 317''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12346, MCG -2-9-26, IRAS03165-1255. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 317 нысанына арналған жарияланымдар IC 317 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 318''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12532, MCG -3-9-23, IRAS03183-1444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 318 нысанына арналған жарияланымдар IC 318 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 319''' Персей шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 319 нысанына арналған жарияланымдар IC 319 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 320''' Персей шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12819, UGC 2732, MCG 7-8-7, ZWG 541.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 320 нысанына арналған жарияланымдар IC 320 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 321''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12742, MCG -3-9-35, NPM1G -15.0186. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 321 нысанына арналған жарияланымдар IC 321 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 322''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (карликова галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12820, ZWG 390.89, ZWG 416.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 322 нысанына арналған жарияланымдар IC 322 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 323''' Персей шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 323 нысанына арналған жарияланымдар IC 323 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''Алатау бөденешөбі''' () бақажапырақ тұқымдасының бөденешөп туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Іле Алатауы мен Шілік өзенінің жоғарғы сағасында кездеседі. Алатау бөденешөбінің биіктігі 30-50 см. Бұтақталған тамыр сабағы бар. Тік сабағы сұр түсті, сыртын бүйраланған түк басқан. Ланцет тәрізді үшкірленген жапырақтары қарама-қарсы орналасады. Ақшыл, қоңырау тәрізді гүлдері масақ, кейде сыпырғыш гүл шоғырына топталады. Тұкымынан көбейеді. Шілде айында гүлдеп, тамызда жеміс береді. Жемісі жұмыртқа тәрізді қауашақ, ұзындығы мм-дей, түкті, кара түсті болады. Өте сирек кездесетін түр болғандықтан, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. ==Дереккөздер== Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 325''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1025189, NPM1G -07.0125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 325 нысанына арналған жарияланымдар IC 325 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 326''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13030, MCG -3-9-49, NPM1G -14.0173. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 326 нысанына арналған жарияланымдар IC 326 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 327''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13057, MCG -3-9-50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 327 нысанына арналған жарияланымдар IC 327 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 328''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13063, MCG -3-9-51, IRAS03288-1448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 328 нысанына арналған жарияланымдар IC 328 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 329''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13109, MCG 0-10-1, ZWG 391.2, NPM1G +00.0135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 329 нысанына арналған жарияланымдар IC 329 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 330''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13117, UGC 2779, MCG 0-10-2, ZWG 391.4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 330 нысанына арналған жарияланымдар IC 330 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 331''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13119, MCG 0-10-3, ZWG 391.5, IRAS03296+0005. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 331 нысанына арналған жарияланымдар IC 331 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 332''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13137, MCG 0-10-4, ZWG 391.6, KARA 129, NPM1G +01.0123. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 332 нысанына арналған жарияланымдар IC 332 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 333''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 333 нысанына арналған жарияланымдар IC 333 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 334''' Керік шоқжұлдызында орналасқан I/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13759, UGC 2824, MCG 13-3-7, ZWG 346.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 334 нысанына арналған жарияланымдар IC 334 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
Сиыржоңышқа '''Алатау (''Onobrуchіs alatavіca'') бұршақтар тұқымдасы, сиыржоңышқа туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Іле Алатауындағы Түрген өзенінің шатқалды тау бөктерінің балшықты, тақтатасты жерлерінде өседі. Биіктігі 50 см. Шамалы түк басқан сабақтарының бұтақтары жұмсақ болады. Жапырақтары жалпақ, жұптан тұрады, ұзындығы 15 см-дей, сары қызғылт түсті гүлдері көпгүлді гүлшоғырына топталған. Маусым айында гүлдейді, шілдеде жеміс береді. Тұқымы ұзынша келген бұршақ. Алатау сиыржоңышқасы өте сирек кездесетін өсімдік. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ''Onobrychis argentea'' ==Дереккөздер== Санат:Бұршақтар тұқымдасы Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 335''' Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13277, IC 1963, ESO 358-26, MCG -6-8-31, FCC 153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 335 нысанына арналған жарияланымдар IC 335 Санат:Fornax (шоқжұлдыз) 
'''IC 336''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 336 нысанына арналған жарияланымдар IC 336 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 337''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13308, MCG -1-10-9, UGCA 80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 337 нысанына арналған жарияланымдар IC 337 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 338''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13373, MCG 0-10-7, ZWG 391.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 338 нысанына арналған жарияланымдар IC 338 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 339''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 548-*55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 339 нысанына арналған жарияланымдар IC 339 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 340''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13464, MCG -2-10-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 340 нысанына арналған жарияланымдар IC 340 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 341''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 19B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 341 нысанына арналған жарияланымдар IC 341 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 342''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13826, UGC 2847, MCG 11-5-3, ZWG 305.2, IRAS03419+6756. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 342 нысанына арналған жарияланымдар IC 342 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 343''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13495, ESO 548-66, MCG -3-10-29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 343 нысанына арналған жарияланымдар IC 343 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 344''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13568, MCG -1-10-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 344 нысанына арналған жарияланымдар IC 344 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Алатау сиыры''' сүтті, етті сиыр тұқымы. Ол Қазақстан мен Қырғызстанның жергілікті сиырын швиц және кострома сиырымен будандастыру арқылы шығарылған. Жаңа тұқым ретінде 1950 ж. мойындалды. Алатау сиырының түсі негізінен қоңыр, ал дене құрылысы швиц сиырына ұқсас болады. Басы үлкен, мойны жалпақ етті, арқасы мен белі түзу, кеудесі кең, сандары білеуленген, сирақтары ұзын, түзу, тұяқтары мықты келеді. Орта есеппен: сүттілігі 2800 3500 кг, майлығы 3,8 4,0%. Шоқтығына дейінгі биіктігі 129 см, тұрқы 171 см, кеуде орамы 197 см, жіліншігінің орамы 20 см болады. Ұрғашысы тірідей 500 550 кг, бұқасы 850 1040 кг тартады. Алатау сиыры Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарының бірқатар аудандарында өсіріледі. ==Дереккөздер== Санат:Сиыр тұқымдары 
'''IC 345''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13552, ESO 548-74, MCG -3-10-32, NPM1G -18.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 345 нысанына арналған жарияланымдар IC 345 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 346''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 346 нысанына арналған жарияланымдар IC 346 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 347''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13622, MCG -1-10-24, IRAS03399-0427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 347 нысанына арналған жарияланымдар IC 347 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 348''' Персей шоқжұлдызында орналасқан IV2pn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 1985, OCL 409, LBN 758, CED 20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 348 нысанына арналған жарияланымдар IC 348 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 349''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 19I, Pleiades nebula (Merope). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 349 нысанына арналған жарияланымдар IC 349 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 350''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13731, MCG -2-10-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 350 нысанына арналған жарияланымдар IC 350 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 351''' Персей шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 159-15.1, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 351 нысанына арналған жарияланымдар IC 351 Санат:Персей (шоқжұлдыз) 
'''IC 352''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 176624. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 352 нысанына арналған жарияланымдар IC 352 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 353''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 601, Ced 24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 353 нысанына арналған жарияланымдар IC 353 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 354''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 354 нысанына арналған жарияланымдар IC 354 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Алатөбе мұнай кен орны''' Маңғыстау облысы Ақтау қаласынан қарай 33 км жерде орналасқан кен орны. Мұнайлы құрылым 1977 жылы анықталған. Барлау жұмыстары 1980–1982 жылдары жүргізілген. == Геологиялық құрылымы, сипаты == Құрылым жартылай күмбез тәрізді көтерілімде орналасқан және солтүстік-батыс бағытында тектоникалық жарылыммен шектелген. Мұнай кені тереңдігі 3875 м-дегі тектоникалық жарықтарға жанасқан орта триас кезеңінің карбонатты тау жыныстарында шоғырланған. Мұнайлы қабаттың жалпы қалыңдығы 60 м, тиімді қалыңдығы 17,8 м; ашық кеуектер 17%, өткізгіштігі 0,74 мкм2, мұнай сіңірімділік коэффиценті 0,74. Бастапқы қабат қысымы 52,5 МПа. Ұңғыманың тәуліктік өнімділігі 180 м3. == Құрамы == Мұнайы жеңіл (0,844 г/см3), парафин мөлшері 9,3%. Мұнайдың 300°С-қа дейінгі фракция шығымы 41%. Барланған геологиялық қоры бойынша Алатөбе мұнай кені орташа кен орны болып есептеледі. == Дереккөздер == Санат:Маңғыстау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''IC 355''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14052, MCG 3-10-10, ZWG 465.10, IRAS03509+1949. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 355 нысанына арналған жарияланымдар IC 355 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 356''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14508, UGC 2953, MCG 12-4-11, ZWG 327.15, ARP 213, IRAS04025+6940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 356 нысанына арналған жарияланымдар IC 356 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 357''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14384, UGC 2941, MCG 4-10-16, ZWG 487.16, NPM1G +22.0137, IRAS04007+2201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 357 нысанына арналған жарияланымдар IC 357 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 358''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14382, UGC 2940, MCG 3-11-6, ZWG 466.9, NPM1G +19.0125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 358 нысанына арналған жарияланымдар IC 358 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 359''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14653, UGC 2980, MCG 5-10-9, ZWG 508.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 359 нысанына арналған жарияланымдар IC 359 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 360''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 786. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 360 нысанына арналған жарияланымдар IC 360 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 361''' Керік шоқжұлдызында орналасқан II1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 393. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 361 нысанына арналған жарияланымдар IC 361 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 362''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14782, MCG -2-11-31, NPM1G -12.0142. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 362 нысанына арналған жарияланымдар IC 362 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 363''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14847, ZWG 392.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 363 нысанына арналған жарияланымдар IC 363 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 364''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14854, ZWG 392.20, NPM1G +03.0150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 364 нысанына арналған жарияланымдар IC 364 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''Алатұқым ''' () астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Оңт. Еуропада кездесетін түрі белгілі. Қазақстанда далалық аймақтың сортаңды жерлерінде, балшықты, тастақты тау беткейлерінде, өзен-көл жағалауларының құмдақты жерлерінде өсетін түрі қасқа А. (Р. сalva) бар. Биікт. 15 20 см, қалың түкті өсімдік. Сабақтары жеке, кейде бірнешеу, тік немесе жатаған. Жапырақтарының пішіні әр түрлі, көбінесе қауырсынды тілімденген. Гүлдері қызғылт түсті, көпгүлді себет гүлшоғырына топталған. Себеті сабақ ұшына дара орналасады. Мамыр шілдеде гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы ұзынша келген, ұзындығы мм, айдары болмайды. 
'''IC 365''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14860, MCG 1-11-17, ZWG 392.21, IRAS04166+0313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 365 нысанына арналған жарияланымдар IC 365 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 366''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14887, ZWG 393.2, NPM1G +02.0138. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 366 нысанына арналған жарияланымдар IC 366 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 367''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14917, MCG -2-12-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 367 нысанына арналған жарияланымдар IC 367 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 368''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14994, MCG -2-12-9, NPM1G -12.0144. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 368 нысанына арналған жарияланымдар IC 368 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 369''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15020, MCG -2-12-10, NPM1G -11.0158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 369 нысанына арналған жарияланымдар IC 369 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 370''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15029, MCG -2-12-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 370 нысанына арналған жарияланымдар IC 370 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 371''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 371 нысанына арналған жарияланымдар IC 371 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 372''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 177340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 372 нысанына арналған жарияланымдар IC 372 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 373''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15335, MCG -1-12-13, NPM1G -04.0197. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 373 нысанына арналған жарияланымдар IC 373 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 374''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15474, MCG 3-12-1, ZWG 467.1, ARAK 107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 374 нысанына арналған жарияланымдар IC 374 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
Thistle flower Dried thistle flowers at the end of summer '''Алатікен''' () астралылар тұқымдасына жататын бір немесе екі жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Бір ғана түрі шұбар А. (S. marіanum) белгілі. Ол Қазақстанда таулы, шөлді аймақтарында өседі. Биікт. 14 30 см, кейде 1,5 м-ге жетеді. Сабағы жалаң, кейде түкті, бұтақты. Жапырақтары тікенді, жылтыр ақ дағы болады. Гүлдері көп, қызғылт, көкшіл, кейде ақ түсті, ірі, дара себет гүлшоғырына топталады. Шілде тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы домалақ, тықыр, қара қоңыр немесе ақшыл шұбар. А. дәрілік өсімдік, одан алынған препараттарды геморрой, сары ауру, т.б. емдеуге пайдаланылады. 
'''IC 375''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 88275. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 375 нысанына арналған жарияланымдар IC 375 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 376''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 952848. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 376 нысанына арналған жарияланымдар IC 376 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 377''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15366, MCG -2-12-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 377 нысанына арналған жарияланымдар IC 377 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 378''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 954841, NPM1G -12.0161. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 378 нысанына арналған жарияланымдар IC 378 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 379''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15428, MCG -1-12-21, NPM1G -07.0160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 379 нысанына арналған жарияланымдар IC 379 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 380''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15398, MCG -2-12-34, DRCG 10-75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 380 нысанына арналған жарияланымдар IC 380 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 381''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15917, UGC 3130, MCG 13-4-7, ZWG 347.6, IRAS04378+7532. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 381 нысанына арналған жарияланымдар IC 381 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 382''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15691, MCG -2-12-49, IRAS04355-0937. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 382 нысанына арналған жарияланымдар IC 382 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 383''' Торпақ шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1371560. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 383 нысанына арналған жарияланымдар IC 383 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз) 
'''IC 384''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2816418. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 384 нысанына арналған жарияланымдар IC 384 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Алаш үстірті''' Ресей Федерациясы Тыва Республикасы Батыс Саян жотасындағы үстірт. Ең биік жері 3129 (Бай-Тайга тауы). Жер қыртысы негізінен метаморфтанған алевролиттер, тақтатастар және құмдақтар мен түзілген. Беткейлері тік жартасты. Өзен аңғарларымен тілімденген, аралықтарында тасты далалар кездеседі. Алаш үстіртінің беткейлерін жапырақты орман көмкерген. Ең ірі өзені Сут-Холь (Сүткөл). Климаты қатаң, қыста жиі бұрқасынды желдер болып тұрады. Қаңтар айында температура –50°С-қа жетеді. Жазы қоңыр салқын. Шілде айындағы орташа температурасы 16°С. ==Дереккөздер== Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Ресей табиғаты 
'''IC 385''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15746, NPM1G -07.0165. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 385 нысанына арналған жарияланымдар IC 385 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 387''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15831, MCG -1-12-44, IRAS04393-0710. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 387 нысанына арналған жарияланымдар IC 387 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 388-1''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1021211, NPM1G -07.0167. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 388-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 388,01 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 388-2''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1021186, NPM1G -07.0168. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 388-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 388,02 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 389''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15840, MCG -1-12-45, NPM1G -07.0170. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 389 нысанына арналған жарияланымдар IC 389 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 390''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15844, MCG -1-12-46, NPM1G -07.0171. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 390 нысанына арналған жарияланымдар IC 390 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 391''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16402, UGC 3190, MCG 13-4-11, ZWG 347.9, KUG 0449+781, IRAS04497+7806, KARA 155. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 391 нысанына арналған жарияланымдар IC 391 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 392''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15973, UGC 3158, MCG 1-13-1, ZWG 420.2, VV 665, IRAS04438+0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 392 нысанына арналған жарияланымдар IC 392 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 393''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16028, MCG -3-13-12, NPM1G -15.0241. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 393 нысанына арналған жарияланымдар IC 393 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 394''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 394 нысанына арналған жарияланымдар IC 394 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''Өзбек әліппесі''' 24 (29) әріптен тұратын заманауи латын қарпіне негізделінген әліппе. Бас және кіші әріптері: Oʻ Gʻ SH CH NG oʻ gʻ sh ch ng == Тарихы == 1928 ж. дейін өзбек тілінде араб жазуы пайдаланылды. === Яналиф === 1928—1940 жж. латын жазуына негізделінген Яналиф пайдаланылды: 1936 ж. әдеби өзбек тілінің емлесі қыпшақ диалекттерінен қарлық диалекттерінің негізіне көшірілді сондықтан ə, ө, y, әріптері әліппеден өшірілді. === Кирил === 1940—1992 жж. кирил жазуы пайдаланылды: == Қазіргі латын жазуы == 1992 өзбек тілінде қайтадан латын жазуы пайдаланылады, бірақ Яналиф үлгіснде емес, ағылшан әліппесі негізінде (мақала басын қараңыз). == Салыстырмалы кесте == Араб Яналиф Кирил Қазіргілатын IPA қазақша —1929 1936—1940 1940—1992 '''1992—''' ﺍ, '''A a''' '''B b''' '''Ch ch''' '''D d''' '''E e''' '''F f''' '''G g''' '''Gʻ gʻ''' ﺡ,ﻩ '''H h''' '''I i''' і/и ﺝ, ç, '''J j''' дж '''K k''' '''Q q''' '''L l''' '''M m''' '''N n''' НГ нг '''Ng ng''' '''O o''' '''Oʻ oʻ''' '''P p''' '''R r''' ﺙ,ﺱ,ﺹ '''S s''' '''Sh sh''' ﺕ,ﻁ '''T t''' '''U u''' '''V v''' в; әрпі сөздің аяғында '''X x''' '''Y y''' й; ya, yu/yü (я, ю) әрптерімен жазылады ﺫ,ﺯ,ﺽ,ﻅ '''Z z''' ء, '''ʼ''' '''Өзбек жазуының ерекшелері''': Қазіргі латын жазуындағы '''Oʻoʻ''' әрпіне, кирилде '''Ўў''', Яналифте '''Oo''' келеді. Бұл әріп жуан жартылай жабық '''о''' дыбысын (кәдімгі '''о''' дыбысына ұқсас) белгілейді (). Қазіргі латын жазуындағы '''Oo''' әрпіне, кирилде '''Оо''', Яналифте '''Aa''' келеді ('''Оо''' емес!). Бұл әріп жуан ашық дыбысын белгілейді ('''о''' мен '''а''' арасында естіледі). Қазіргі латын жазуындағы '''Aa''' әрпіне, кирилде '''Аа''', Яналифте '''Əə''' келеді. Бұл әріп жіңішке ашық '''ә''' дыбысын белгілейді (). Кирил жазуындағы '''Ёё''', '''Юю''', '''Яя''', латында тиісінше '''Yo yo''', '''Yu yu''', '''Ya ya''' тіркесімдері келеді. '''Ее''' әрпі сөз басында және дауыстылардың соңында '''Ye ye''' тіркесім бен жазылады. '''Ээ''' әрпі тура латын '''Ee''' әрпімен жазылады. '''Цц''' әрпі сөздің ішіндегі орнына қарай не '''Ts ts''' тіркесімімен, не '''Ss''' әрпімен жазылады. Сөзде ''ia'', ''io'', ''ai'', ''oi'' әріптері қиюласқанда, '''i''' әрпі '''iy''' деп оқылады: Сөзде ''ea'', ''ae'', ''oe'' әріптері қиюласқанда, '''e''' әрпі '''y''' (латын) деп оқылады: Сөзде '''с''' және '''ҳ''' қиюласқанда, латын жазуында әріп арасына келесідей апостроф салынады: мысалы, '''sʼh'''. Апостроф (ʼ) дауыстылар соңында жазылғанда, дауысты дыбыстың ұзартылғанын белгілейді: ''she'r'', ''e'tibor''; '''o‘''' артына келгенде жазылмайлды: ''moʻjiz'', ''moʻtadil'', ''moʻtabar''. Апостроф (ʼ) дауыстылар алдында жазылғанда, келесі дауысты дыбысының бөлек айтылуын (паузаны) белгілейді: ''inʼom'', ''sanʼat'', ''qatʼiy'', ''masʼul''. Егер қаріпте қосылмыш төңкерілген үтір (ʻ U+0312 COMBINING TURNED COMMA ABOVE), не нағыз типографиялық апостроф (ʼ U+02BC MODIFIER LETTER APOSTROPHE) болмаса, тиісінше жалғыз сол тырнақшамен (‘ U+2018 LEFT SINGLE QUOTATION MARK) мен жалғыз оң тырнақшамен (’ U+2019 RIGHT SINGLE QUOTATION MARK) алматырылуға мүмкін. Е-пошта, SMS, т.б. қызметтерде бұлар тиісінше (` U+0060 GRAVE ACCENT) және (' U+0027 APOSTROPHE) дегенмен алмастырылады. == Сыртқы сілтемелер == Orthographic Rules For The Uzbek Language Санат:Түркі халықтарының жазуы 
'''Алға ауданы ''' Ақтөбе облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс. == Географиялық орны == Батысында Қобда, солтүстігінде Мартөк ауданы мен Ақтөбе қаласы, шығысында Хромтау, оңтүстігінде Мұғалжар, Темір аудандарымен шектеседі. Аудан орталығы Алға қаласы. == Халқы == Тұрғыны 40783 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (80,61%), орыстар (10,15%), украиндар (4,23%), немістер (1,08%), беларустар (0,20%), татарлар (0,78%), басқалары (2,95%). == Әкімшілік бөлінісі == Аудандағы 30 елді мекен, қалалық, 12 ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ/қала Халқы (2009) Елді мекендері Ақай ауылдық округі 791 Ақай, Көлтабан ауылдары Алға қалалық әкімдігі 19705 Алға қаласы Бесқоспа ауылдық округі 1568 Есет батыр Көкіұлы, Қызылту ауылдары Бестамақ ауылдық округі 3650 Бестамақ, Бесқоспа ауылдары Қарабұлақ ауылдық округі 761 Қарабұлақ, Амангелді ауылдары Қарағаш ауылдық округі 1251 Самбай, Нұрбұлақ ауылдары Қарақобда ауылдық округі 897 Қарақобда, Ерназар, Құмсай ауылдары Қарақұдық ауылдық округі 1542 Қарақұдық, Көктоғай, Тікқайың ауылдары Маржанбұлақ ауылдық округі 1948 Маржанбұлақ, Қайыңдысай ауылдары Сарықобда ауылдық округі 908 Сарықобда, Болгарка ауылдары Тамды ауылдық округі 2603 Тамды, Еркінкүш, Талдысай ауылдары Тоқмансай ауылдық округі 1396 Қайнар, Тоқмансай ауылдары, Тоқмансай темір жол бекеті Үшқұдық ауылдық округі 1341 Үшқұдық, Ақсазды, Жерұйық ауылдары == Ірі елді мекендері == Атауы Статусы Халқы (2009) '''Алға''' қала 19705 '''Бестамақ''' ауыл 3332 '''Тамды''' ауыл 2081 '''Маржанбұлақ (Прогресс)''' ауыл 1496 '''Есет батыр Көкіұлы (Павловка)''' ауыл 1458 '''Үшқұдық (Богословка)''' ауыл 1032 '''Қарақұдық''' ауыл 846 '''Қайнар ауыл 845 '''Самбай''' ауыл 816 '''Ақай (Ильинка)''' ауыл 624 '''Қарақобда''' ауыл 540 '''Қарабұлақ''' ауыл 530 == Жер бедері == Алға ауданының жері негізінен қыратты жазық (биіктігі 200 400 м). Тасқоралы тауы (биіктігі 386,7 м), Бесоба тауы орналасқан (биіктігі 324 м). Олардан басқа Аққұдық, Қарамең, Керуентау, Ақшоқы, Қайқы, Есет, Бесоба, Қаратөбе, Нартау, Тасшоқы таулары бар. Кен қазбаларынан тас көмір, мұнай, фосфорит, құрылыс материалдары, т.б. кездеседі. === Климаты === Климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық, қуаң. Қаңтардың орташа температурасы –15 16°С, шілдеде 22 23°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 200 250 мм шамасында. == Өзендері == Аудан жерінен оңтүстікке қарай Елек, Сарықобда, Қарақобда және олардың салалары Тәңірберген, Талдысай, Батпақты, Сазды, т.б. өзендері ағып өтеді. == Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Топырағы негізінен қызғылт қоңыр, сортаң қызғылт қоңыр болып келеді. Өсімдіктерден жусан, бетеге, боз шөптері өседі. Аңдардан қасқыр, түлкі, қарсақ, күзен, борсық; тұяқтылардан бөкен, елік; құстардан дуадақ, тырна, бүркіт, қаз, үйрек мекендейді. Ауданда ауыл шаруашылығы (астық) мен мал шаруашылығы (ірі қара, қой, жылқы, шошқа) жақсы дамыған. Минералдық тыңайтқыштар өндіретін Ақтөбе «Нитрохим», «Неохим» химия кәсіпорындары, нан, май зауыттары бар. Орынбор Ташкент темір жолы, республикалық маңызы бар Ақтөбе Атырау автомобиль жолы аудан аумағынан өтеді. == Дереккөздер == Санат:Алға ауданы 
'''IC 396''' Керік шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16423, UGC 3203, MCG 11-7-2, ZWG 306.7, KCPG 104, IRAS04527+6814, ZWG 307.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 396 нысанына арналған жарияланымдар IC 396 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 397''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 397 нысанына арналған жарияланымдар IC 397 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''IC 398''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16433, MCG -1-13-40, IRAS04558-0751. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 398 нысанына арналған жарияланымдар IC 398 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 399''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан IB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16582, MK 1090. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 399 нысанына арналған жарияланымдар IC 399 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 400''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 905996. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 400 нысанына арналған жарияланымдар IC 400 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 401''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16672, MCG -2-13-40, MK 1092, IRAS05019-1008. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 401 нысанына арналған жарияланымдар IC 401 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 402''' Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16742, MCG -2-13-43, UGCA 99, IRAS05038-0910. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 402 нысанына арналған жарияланымдар IC 402 Санат:Эридан (шоқжұлдыз) 
'''IC 403''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 403 нысанына арналған жарияланымдар IC 403 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''IC 404''' Орион шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16935, ZWG 446.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 404 нысанына арналған жарияланымдар IC 404 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 405''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 795, CED 42, in Sh2-229 Flaming Star nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 405 нысанына арналған жарияланымдар IC 405 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''Алғазы аралы''' Балқаш көлінің орта тұсында, Байғабыл түбегіне жақын, қарай созыла орналасқан арал. == Географиялық орны == Жетісу облысы Қаратал ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Ұзындығы км, ені км, ауданы 13 км2 шамасында. Аралды солтүстігінен ені 1,5 км, оңтүстігінен км шамасында бұғаз бөледі. Жағалауы негізінен жазық, ғана тік (абсолюттік биіктігі 366 м) келеді. == Геологиялық құрылымы == Девонның туф қабаттары аралас құмдақ жыныстардан түзілген. == Өсімдігі == Өсімдікке кедей. Тек ұсақ қиыршықтасты, топырақты жерлерде ғана жусан, сораң, т.б. өсімдіктер өседі. 1931 1959 жылдар аралығында мұнда өзімен аттас Алғазы балық зауыты жұмыс жасаған. == Дереккөздер == Санат:Балқаш көлі аралдары Санат:Жетісу облысы географиясы 
'''IC 406''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 406 нысанына арналған жарияланымдар IC 406 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''IC 407''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17056, MCG -3-14-13, IRAS05154-1534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 407 нысанына арналған жарияланымдар IC 407 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 408''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17110, IC 2121, ESO 486-53, AM 0517-250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 408 нысанына арналған жарияланымдар IC 408 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 409''' Орион шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17105, MCG 1-14-24, ZWG 421.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 409 нысанына арналған жарияланымдар IC 409 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 411''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17130, ESO 486-56, MCG -4-13-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 411 нысанына арналған жарияланымдар IC 411 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 412''' Орион шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17180, IC 2123, UGC 3298, MCG 1-14-34, ZWG 421.41, KCPG 107A, VV 225, VV 630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 412 нысанына арналған жарияланымдар IC 412 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 413''' Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17181, IC 2124, UGC 3299, MCG 1-14-35, ZWG 421.42, KCPG 107B, VV 225, VV 630. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 413 нысанына арналған жарияланымдар IC 413 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 414''' Орион шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17179, MCG 1-14-33, ZWG 421.40, IRAS05192+0317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 414 нысанына арналған жарияланымдар IC 414 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 415''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2816473. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 415 нысанына арналған жарияланымдар IC 415 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 416''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17229, MCG -3-14-14, IRAS05217-1718. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 416 нысанына арналған жарияланымдар IC 416 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''Алғашқы ауыздылар''' (Protostomіa) көп жасушалы қос жақтаулы симметриялы жәндіктердің бір тобы. Олардың бұлай аталуы алғашқы ауыз жасуының дами келе ауыз қуысына айналуына байланысты. Алғашқы ауыздылардың көпшілігі теңізде, аздаған түрі тұщы суда, топырақ арасында тіршілік етеді. Бұларға жалпаққұрт, жұмырқұрт, буылтық құрттар, буынаяқтылар, ұлулар жатады. Дене тұрқы мм-ден 50 60 см-ге дейін, өте ірі түрлері 30 см-ге жетеді. Алғашқы ауыздылар жұмыртқасының спираль бойынша бөлшектенуімен, денесінің ауыз қуысына қарама-қарсы ұшынан анус саңылауының ашылуымен, мезодерманың телобластық (ұрықтың немесе бірнеше клеткасы) құрылуымен, денесін қаптайтатын хитин, кутикула, бақалшақ түріндегі сыртқы қаңқасының болуымен ерекшеленеді. Осыған орай Алғашқы ауыздылардың табиғатта өз орны бар. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы 
'''IC 417''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 804, CED 46, Sh2-234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 417 нысанына арналған жарияланымдар IC 417 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''IC 418''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 215-24.1, CS=9.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 418 нысанына арналған жарияланымдар IC 418 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 419''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 48. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 419 нысанына арналған жарияланымдар IC 419 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''IC 420''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 963. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 420 нысанына арналған жарияланымдар IC 420 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 421''' Орион шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17407, MCG -1-15-1, UGCA 111, NPM1G -07.0196, IRAS05297-0757. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 421 нысанына арналған жарияланымдар IC 421 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 422''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17409, IC 2131, MCG -3-15-1, IRAS05301-1715. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 422 нысанына арналған жарияланымдар IC 422 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
Lexus Gen навигация жүйесі және сөздерінен құралған) және информатика салаларының өзара ықпалдастығын қолдануды білдіретін ұғым. Кем дегенде екі ақпараттық жүйе арасында мәліметтерді арнайы өңдеу жолымен ақпараттық байланыс орнату құралы болып табылады. Телематика бөлімдері: Көліктік телематика (көліктің жерсеріктік мониторингі) Үймереттердің автоматизациясы Қызметтердің телематикасы (бизнес, сауда, логистика, үкімет) Денсаулық телематикасы Білім беру телематикасы Қауіпсіздік телематикасы Санат: Логистика 
'''IC 423''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 913, CED 52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 423 нысанына арналған жарияланымдар IC 423 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 424''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: DG 59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 424 нысанына арналған жарияланымдар IC 424 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 425''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 425 нысанына арналған жарияланымдар IC 425 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''Алдатөмпек ''' Бозащы мен Солтүстік Үстіртте кездесетін қызыл құмырсқаның илеуі. Жазық жер бетінен томпиып, кейде биіктігі м-ге дейін барады. Оңтүстік беті тік, солтүстік беті жатаған, түйетайлы болып келеді. Құмырсқалар топырақты сілекейлерімен қатырып жасайды. Бұл жұмыспен жазда, әсіресе, жауыннан кейін айналысады, ал қыста төмпек астындағы жердің терең қатпарына кетеді. А-ті Э.А. Эверсманн 1825 26 ж. экспедиция кезінде беткі бөлігін қазып зерттеп, қызыл құмырсқаны термит тұқымдасына қосып, ғылыми айналымға алғаш енгізген. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология 
'''IC 426''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 921, CED 55J. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 426 нысанына арналған жарияланымдар IC 426 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 427''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 427 нысанына арналған жарияланымдар IC 427 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 428''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN+RN типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 428 нысанына арналған жарияланымдар IC 428 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 429''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: brightest part of I430. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 429 нысанына арналған жарияланымдар IC 429 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 430''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 55K. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 430 нысанына арналған жарияланымдар IC 430 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 431''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 944, CED 55L. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 431 нысанына арналған жарияланымдар IC 431 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 433''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17580, MCG -2-15-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 433 нысанына арналған жарияланымдар IC 433 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 434''' Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті эмиссиялық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 953, CED 55N, Horsehead nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 434 нысанына арналған жарияланымдар IC 434 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 435''' Орион шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 55Q. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 435 нысанына арналған жарияланымдар IC 435 Санат:Орион (шоқжұлдыз) 
'''IC 436''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 436 нысанына арналған жарияланымдар IC 436 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
тотықтар класы, шпинельдер тобына жататын минерал; хризоберилдің бір түрі. Химиялық формуласы ВеAl2O4. Құрамында 1%-ға дейін Cr2O3 болады. Кристалдары тақта тәрізді келеді. Түсі күн сәулесінде жасыл, жасанды жарықта күлгін қызыл. Қаттылығы 8,5; меншікті салмағы 3,7 г/см3. Александрит гранит түрлі құрамды грейзендерде, карбонатиттерде және осылардан түзілген қайраңдарда кездеседі. Салмағы караттан жоғары, бояуы қанық мөлдір кристалдары 1-кластық асыл тас ретінде бағаланады. ==Дереккөздер== Қазақ энциклопедиясы 
'''IC 437''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 90030, NPM1G -12.0208, IRAS05493-1234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 437 нысанына арналған жарияланымдар IC 437 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 438''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18047, ESO 555-9, MCG -3-15-25, UGCA 115, IRAS05508-1753. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 438 нысанына арналған жарияланымдар IC 438 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 439''' Лаушы шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 439 нысанына арналған жарияланымдар IC 439 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз) 
'''IC 440''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18807, UGC 3427, MCG 13-5-21, ZWG 348.16, KCPG 109, IRAS06102+8005. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 440 нысанына арналған жарияланымдар IC 440 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 441''' Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18315, MCG -2-16-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 441 нысанына арналған жарияланымдар IC 441 Санат:Қоян (шоқжұлдыз) 
'''IC 442''' Керік шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19306, UGC 3470, MCG 14-4-3, ZWG 362.22, NPM1G +83.0016, KCPG 113A, ZWG 363.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 442 нысанына арналған жарияланымдар IC 442 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 443''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SNR типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 844, VMT 9, Sh2-248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 443 нысанына арналған жарияланымдар IC 443 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 444''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: vdB 75, DG 99. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 444 нысанына арналған жарияланымдар IC 444 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 445''' Керік шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19328, UGC 3497, MCG 11-9-1, ZWG 308.33, KCPG 114A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 445 нысанына арналған жарияланымдар IC 445 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 446''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN+* типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2167, LBN 898, CED 77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 446 нысанына арналған жарияланымдар IC 446 Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''Александров жер асты су кен орны''' Қостанай облысы Қостанай ауданы жерінде, Тобыл өзені аңғарында орналасқан. 1967 жылы барланған. == Жатыс сипаты, геологиялық құрылымы == Су кені Солтүстік, Орталық, Оңтүстік деп аталатын телімнен тұрады. Жер асты суы жайылманың аллювийлі және төселме опока мен эоцен жасындағы құмтастарға шоғырланған. Судың тәуліктік жиынтық қоры 12,2 мың м3. Аллювий қабатындағы судың эоценге қарағанда (0,6-1,3 г/дм3) құрамы негізінен тұщы (0,2-0,6 г/дм3). Су 1975 жылдан пайдаланылуда. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''IC 447''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 2169, LBN 903. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 447 нысанына арналған жарияланымдар IC 447 Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''IC 448''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 930, DG 107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 448 нысанына арналған жарияланымдар IC 448 Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''IC 449''' Керік шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19554, UGC 3515, MCG 12-7-14, ZWG 330.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 449 нысанына арналған жарияланымдар IC 449 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 450''' Керік шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19756, UGC 3547, MCG 12-7-18, MK 6, ZWG 330.17, IRAS06457+7429, KUG 0645+744, NPM1G +74.0026. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 450 нысанына арналған жарияланымдар IC 450 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 451''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19775, UGC 3550, MCG 12-7-19, ZWG 330.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 451 нысанына арналған жарияланымдар IC 451 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 453''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 453 нысанына арналған жарияланымдар IC 453 Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''IC 454''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19725, UGC 3570, MCG 2-18-2, IRAS06482+1258. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 454 нысанына арналған жарияланымдар IC 454 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 455''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21334, UGC 3815, MCG 14-4-33, ZWG 362.44, ZWG 363.30, NPM1G +85.0020. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 455 нысанына арналған жарияланымдар IC 455 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 456''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19993, ESO 427-24, MCG -5-17-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 456 нысанына арналған жарияланымдар IC 456 Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''IC 458''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20306, UGC 3713, MCG 8-13-85, ZWG 234.81. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 458 нысанына арналған жарияланымдар IC 458 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''Александров сайы''' Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы аумағында орналасқан сай. Александров ауылынан оңтүстікке қарай км жерден басталып, Есіл өзенінің оң жағына тіреледі. Ұзындығы 6,6 км, су жиналатын алабы 148 км. Қайыңды ормандар шоғыры алабының 21%-ын алады. Далалық жерінің жартысынан астамы жыртылған. Александров сайы бастауында ені 10 м-ден бастап, сағасында 200 м-ге дейін кеңейеді. Шымнан құралған беткейі тік, биіктігі 15 20 м. Жыралар мен құрғақ өзектер терең тілімденген. Арнаның жазғы уақыттағы тереңдігі 10 м-ден 14 м-ге дейін ауытқиды. Ағын жылдамдығы 0,1 0,4 м/с. Жайылым ені 10 м, құмайтты, шалғынды, саға тұсын бұта басқан. Су мол жылдарда ғана ағыны қатты келеді. Жаз бен күздегі ағыны мардымсыз және жер асты суына тікелей байланысты болады. Көктемде судың минералдылығы 150 800 мг/л шамасында, кермектілігі 20 60 мг/экв. Жазда минералдылығы 1,0 1,2, г/л дейін жетеді, ал кермектілігі 8,0 9,0 мг/экв-ға дейін ұлғаяды. Суы сипатта. Сағадан 1,6 км тұста топырақ бөгетінің көмегімен ұзындығы 84 және тереңдігі 0,5 болатын Жапырақ бөгеті салынған. Суы жазғы-күзгі кезде мал суару үшін пайдаланылады. Санат:Солтүстік Қазақстан облысы өзендері 
'''IC 459''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20311, ZWG 234.82, NPM1G +50.0077. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 459 нысанына арналған жарияланымдар IC 459 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 460''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20318, MCG 8-13-89, ZWG 234.84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 460 нысанына арналған жарияланымдар IC 460 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 461''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20319, MCG 8-13-88, ZWG 234.83. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 461 нысанына арналған жарияланымдар IC 461 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 462''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: gxy?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 462 нысанына арналған жарияланымдар IC 462 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 463''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 463 нысанына арналған жарияланымдар IC 463 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 464''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20334, MCG 8-13-92, ZWG 234.87, PGC 20332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 464 нысанына арналған жарияланымдар IC 464 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 466''' Monoceros шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 92, Sh2-288. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 466 нысанына арналған жарияланымдар IC 466 Санат:Monoceros (шоқжұлдыз) 
'''IC 467''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21164, UGC 3834, MCG 13-6-7, ZWG 348.35, KCPG 132B, IRAS07218+7958, ZWG 349.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 467 нысанына арналған жарияланымдар IC 467 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 468''' Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 468 нысанына арналған жарияланымдар IC 468 Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз) 
'''IC 469''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22213, UGC 3994, MCG 14-4-38, ZWG 362.47, ZWG 364.1, IRAS07419+8516, ZWG 363.35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 469 нысанына арналған жарияланымдар IC 469 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''Алексеев гранит кен орны''' Ақмола облысы Ақкөл ауданында орналасқан. Барлау жұмыстары 1960 жылы жүргізілген. == Геологиялық құрылымы, құрамы == Кен орны Бұланды алқабының герциндік қатпарлығына шоғырланған. Граниті лейкократты ақшыл қызыл және сұр түсті. Механикалық құрамы орташа түйіршікті, қошқыл түсті минералдардың мөлшері 5-8%. Аршылым жыныстарының қалыңдығы м-ден асады. Кварцты порфирлерінің түсі қошқыл қызыл түсті. Кен денелерінің беріктілігі 865-1610 кг/см2; су сіңірімділігі 0,28-0,38%, тығыздығы 2,57-2,59 г/см3. Кен орнындағы тас 300 маркалы гранитке сай келеді. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары 
'''IC 470''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 470 нысанына арналған жарияланымдар IC 470 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 471''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21659, UGC 3982, MCG 8-14-35, ZWG 235.33, NPM1G +49.0082. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 471 нысанына арналған жарияланымдар IC 471 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 472''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21665, UGC 3985, MCG 8-14-36, ZWG 235.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 472 нысанына арналған жарияланымдар IC 472 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 473''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 473 нысанына арналған жарияланымдар IC 473 Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''IC 474''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21749, MCG 4-19-1, ZWG 148.12. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 474 нысанына арналған жарияланымдар IC 474 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 475''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21795, MCG 5-19-5, ZWG 148.17, ARAK 140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 475 нысанына арналған жарияланымдар IC 475 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 476''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21796, MCG 5-19-6, ZWG 148.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 476 нысанына арналған жарияланымдар IC 476 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 477''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22037, MCG 4-19-6, ZWG 118.16, NPM1G +23.0145. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 477 нысанына арналған жарияланымдар IC 477 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 478''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22109, ZWG 148.55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 478 нысанына арналған жарияланымдар IC 478 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 479''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22138, MCG 5-19-20, ZWG 148.58. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 479 нысанына арналған жарияланымдар IC 479 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''Алексеев каолин кен орны''' Ақмола облысы Ақкөл қаласы жанындағы ірі кен орны. == Геологиялық құрылымы == Ол Қырыққұдық (жоғарғы ордовик төменгі силур) және Бурабай төменгі девон интрузивтері түйіскен жердегі мезозойлық үгілу қыртысынан орын алған. Кварцты диориттер, граниттер мен сазды тақтатастардың үгілуінен пайда болған бастапқы каолин қабатының қалыңдығы бірнеше см-ден 77 м-ге, ал ауданы 123 км2-ге дейін жетеді. телімде каолин кенінің линзасы бар. == Жатыс сипаты == Каолиннің түсі ақ, отқа төзімділігі 1740°С. Құрғақ, ылғалды күйінде байытуға болады. Концентрат шығымы 46,3 86,7%. Байытылмаған каолиннен отқа төзімді бұйымдар, ақ және түсті цемент алуға болады. Байытылған каолин нәзік керамика, фаянс бұйымдарын, құрылыс плиталарын, жоғары сортты қағаз, кабель, резина, т.б. материалдар жасауға жарамды. Жылына млн. т-дан аса каолин өндіретін карьер бар. Ол Астана, Қарағанды керамика зауыттарын, Павлодардың целюлоза-қағаз және Төменгі Тагилдің (Ресей) металлургия комбинаттарын шикізатпен қамтамасыз етеді. == Дереккөздер == Санат:Ақмола облысы кен орындары 
'''IC 480''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22188, UGC 4096, ZWG 148.62, IRAS07523+2652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 480 нысанына арналған жарияланымдар IC 480 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 481''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22374, UGC 4130, MCG 4-19-13, ZWG 118.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 481 нысанына арналған жарияланымдар IC 481 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 482''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22409, MCG 4-19-16, ZWG 118.35, IRAS07567+2529. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 482 нысанына арналған жарияланымдар IC 482 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 483''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 483 нысанына арналған жарияланымдар IC 483 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 484''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22419, ZWG 148.84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 484 нысанына арналған жарияланымдар IC 484 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 485''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22443, UGC 4156, ZWG 148.88, IRAS07572+2650. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 485 нысанына арналған жарияланымдар IC 485 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 486''' Егіздер шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22445, UGC 4155, MCG 4-19-18, ZWG 148.87, IRAS07572+2645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 486 нысанына арналған жарияланымдар IC 486 Санат:Егіздер (шоқжұлдыз) 
'''IC 488''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 488 нысанына арналған жарияланымдар IC 488 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 489''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 489 нысанына арналған жарияланымдар IC 489 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 490''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22607, ZWG 118.55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 490 нысанына арналған жарияланымдар IC 490 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''Алешин темір кен орны''' Қостанай облысы Меңдіқара ауданында орналасқан. Кен орны 1957-1964, 1969-1979 жылдары барланған. == Геологиялық құрылымы == Кен денесі қатпарлықта жатыр. Изометриялық тұрғысынан (аумағы 10-15 км2 кен денесі екіқабатты төменгі тас көмір тау жыныстарынан түзілген. Жабынды шөгіндінің қалыңдығы 100 170 м. Кен орны 1000-1200 тереңдікке дейін барланған. Алаңның оңтүстігіндегі белдемі палеозой іргетасының үстінде жатыр, ол 1500 м-ге тереңге батқан. == Жатыс сипаты == Кен орны айрылымдық бұзылыстармен күрделеніп, оны Батыс, Орталық, Шығыс, Солтүстік-шығыс және Солтүстік-батыс телімдерге бөлген. Олар біртұтас магнетитті (бүкіл қордың 55%-ын құрайды), сеппелік магнетитті және пирит-пиротинді сульфидті болып бөлінеді. Кен денесінің қалыңдығы 100-140 м. == Құрамы == Баланс қорының мөлшері 432 млн. және ондағы темірдің мөлшері 43,56 44,85%-ды, күкірт 3,06%-ды, фосфор 0,04%-ды құрайды. Баланстан тыс кентас мөлшері 110 млн. деп бағаланды. Ондағы темір құрамы 29%-ға жуық. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''IC 491''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22631, ZWG 148.106. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 491 нысанына арналған жарияланымдар IC 491 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 492''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22724, UGC 4212, MCG 4-19-24, ZWG 118.59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 492 нысанына арналған жарияланымдар IC 492 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 493''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22795, MCG 4-19-26, ZWG 118.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 493 нысанына арналған жарияланымдар IC 493 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 494''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22755, UGC 4224, MCG 0-21-4, ZWG 3.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 494 нысанына арналған жарияланымдар IC 494 Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''IC 495''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22841, ZWG 59.47, NPM1G +09.0139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 495 нысанына арналған жарияланымдар IC 495 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 496''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93095, IC 2229, MCG 4-19-28, IRAS08067+2601, ZWG 118.66, ZWG 119.1, KCPG 155A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 496 нысанына арналған жарияланымдар IC 496 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 497''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22918, MCG 4-20-1, ZWG 118.67, ZWG 119.2, IRAS08070+2503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 497 нысанына арналған жарияланымдар IC 497 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 498''' Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22895, UGC 4255, MCG 1-21-15, ZWG 31.59, VV 526. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 498 нысанына арналған жарияланымдар IC 498 Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз) 
'''IC 499''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24602, UGC 4463, MCG 14-4-54, ZWG 363.46, most northern IC, ZWG 364.5, NPM1G +85.0024. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 499 нысанына арналған жарияланымдар IC 499 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 500''' Puppis шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23011, MCG -3-21-7, CGMW 1-2344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 500 нысанына арналған жарияланымдар IC 500 Санат:Puppis (шоқжұлдыз) 
Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев '''Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев''' (02.01.1959, Құлсары қаласы, Атырау Мәскеу) өте сирек кездесетін контратенор сарынды «қаздауысты» опера әншісі. Әкесі Сәлім хирург, анасы Меруерт педиатр болған. Кіші жүздің Байұлы тайпасы Алаша руынан шыққан. Бала шағында әкесінен айырылған Ерік орта мектеп оқуын Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында бітірген. Ән айтуды өте ерте бастаған радиодан есіткен Людмила Зыкина, Ольга Воронец дауыстарын өзінің балалық альт дауысымен бейнелеген. Алматы дайындау бөлімінде оқып жүргенде, оны тастап, Мәскеуге барады. Гнесиндер атындағы Мәскеу институтына түсіп бітіреді. «Гнесинкада» оқып жүргенде концерттік әрекетін бастайды. 1980 жылы Д. Шостакович атындағы Ленинград филармониясы Үлкен залы сахнасында алғашында Антон Шароев оркестрімен бірге Перголезидің ''Stabat mater'' деген кантатасын орындайды. Соңыра мынадай асқан дирижерлер меңгеруіндегі әйгілі оркестрлерімен бірге бірталай рет сахнаға шыққан: Рождественский, Китаенко, Мансуров, Сондецкис, Башмет, Третьяков, Гринденко, Николаев. Гнесиндер институтын бітіріп Мәскеу консерваториясы профессор Н. Дорлиактан біліктігін арттырады. Шеберлік жетілдіру сабақтарын И. Бьенер, А. Рейнолдс, Ф. Кертин, Р. Кэйселли дегендерден алады. 1987 ж. Хертогенбош (Нидерланд) қаласында өткен халықаралық жас әншілер конкурсында лауреат болады. 1988 ж. Бостон қаласында өткен кеңестік саз фестивалінде жергілікті басылымдар Ерік Құрманғалиевті ғаламат феномен деп аңызға айналған опера әнші Федора Барбиеримен салыстырады. Опера әлемінде белгілі болса да, баршаға тек Роман Виктюк қойған «М. Баттерфляй» спектакліндегі ролінен кейін Ерік ардақты адам боп санала бастады. 1992 ж. американдық драматург Девид Г. Хуанг «М. Баттерфляй» пьесасында Сонг Лилинг ролін орындаған үшін осы жылдың актерлерінің жампозы аталды. Альфред Шнитке шығармаларының тұңғыш орындаушы Құрманғалиев болды: 2-ші симфония, 4-ші симфония, «Доктор Иоһанн Фауст хикаясы» кантатасы. «Рихтердің желтоқсанда саз кештері» деген халықаралық фестивалінің тұрақты қатысушысы болды. Концерттік әрекетін опера және жеке бағдарламаларды басты сахналарда орындап кең мәртеде өткізді: Ресей, Украина, Латвия, Эстония, Литва, Қазақстан, Татарстан, Нидерланд, Бельгия, Мажарстан, Югославия, Франция, Грекия. Пьер Карден шақыруымен Париж сахналарына шықты. 2002 ж. қазанында Мәскеу консерваториясы Үлкен залында гала-концерт берген. 2005 ж. Рустам Хамдамов түсірген «Вокальные параллели» (''Әнмен қатарласу'') деген филмінде басты ролдерінің біреуін орындады. Соңғы кезде Ерік сахнаға ата-анасы «Сәлім-Меруерт» атымен аталып шығып жүрді. 2007 ж. қазанның 16 бауыр ауруымен Мәскеу қаласында ауруханаға түсіп, қарашаның 13 дүние өтті. 2019 ж. қазанында "Астана Опера" театрында Ерік Құрманғалиевті еске алуға арналған "Вокалды параллельдер" атты концерт өтті. Еске алу шараларын бірі, контртенор және ҚазҰӨУның хор дирижерлеу кафедрасының меңгерушісі Батыржан Смақовтың айтуынша, бүгінде контртенорлер өнері өте өзекті. Қазір қазақ және шетел композиторлар осы дауысына көптеген шығармаларды жазады. == Дереккөздер == Санат:2 қаңтарда туғандар Санат:1959 жылы туғандар Санат:Құлсарыда туғандар Санат:13 қарашада қайтыс болғандар Санат:2007 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Ваганка зиратында жерленгендер Санат:XX ғасыр опера әншілері Санат:Ресей академиялық музыканттары Санат:Қазақстан академиялық музыканттары Санат:Қазақстан тенорлары Санат:Гнесиндер атындағы Мәскеу институты түлектері Санат:Мәскеу консерваториясы түлектері 
'''Алқабек ''' Қара Ертіс өзенінің оң саласы. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерімен ағады. == Бастауы == Азутау жотасының оңтүстік беткейінен бастау алады. == Гидрологиясы == Ұзындығы 82 км, су жиналатын алабы 1420 км2. Қар, жаңбыр, жер асты суларымен толығады. Жоғарғы тау шатқалында сарқырай ақса, жазыққа шығысымен ағысы баяулайды. Алқабек елді мекенінің тұсында көп жылдық орташа су ағымы 0,57 м3/с. Суы егін суғаруға, мал жайылымына пайдаланылады. Басты салалары: Орта Теректі, Шет Теректі, Ашалы. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы 
'''IC 501-1''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23305, ZWG 119.42, NPM1G +24.0147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 501-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 501,01 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 501-2''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 119.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 501-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 501,02 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 502''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23469, ZWG 60.2, KARA 245, NPM1G +08.0139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 502 нысанына арналған жарияланымдар IC 502 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 503''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23474, UGC 4366, MCG 1-22-4, ZWG 32.6, IRAS08195+0325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 503 нысанына арналған жарияланымдар IC 503 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 504''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23495, UGC 4372, MCG 1-22-5, ZWG 32.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 504 нысанына арналған жарияланымдар IC 504 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 505''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23528, UGC 4382, MCG 1-22-8, ZWG 32.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 505 нысанына арналған жарияланымдар IC 505 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 506''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23536, MCG 1-22-9, ZWG 32.16, NPM1G +04.0158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 506 нысанына арналған жарияланымдар IC 506 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 508''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23762, MCG 4-20-63, ZWG 119.111, KUG 0825+252. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 508 нысанына арналған жарияланымдар IC 508 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 509''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23936, UGC 4456, MCG 4-20-66, ZWG 119.121, KARA 260, IRAS08290+2411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 509 нысанына арналған жарияланымдар IC 509 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 510''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23940, UGC 4460, MCG 0-22-15, ZWG 4.46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 510 нысанына арналған жарияланымдар IC 510 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Алқакөлқұм ''' Сырдария өзенінің оң жағын алып жатқан құмды алқап. == Географиялық орны == Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі жерінде орналасқан. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 220 280 биіктікте. Ұзындығы 65 км, ені 18 км. Жер бедері қырқалы-төбелі келеді. Төрттік дәуірдің жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Шалғынды сұр және кәдімгі құмдақты сұр топырағында жүзгін, қоянсүйек, жусан, еркек шөп, ал сортаң жерінде алабота өседі. Санат:Түркістан облысы құмдары 
'''IC 511''' Керік шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24397, UGC 4510, MCG 12-9-3, ZWG 331.55, ZWG 332.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 511 нысанына арналған жарияланымдар IC 511 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 512''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25451, UGC 4646, MCG 14-5-2, ZWG 363.49, ZWG 364.8, IRAS08508+8541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 512 нысанына арналған жарияланымдар IC 512 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 513''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23983, MCG -2-22-19, NPM1G -12.0232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 513 нысанына арналған жарияланымдар IC 513 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 514''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24119, ZWG 4.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 514 нысанына арналған жарияланымдар IC 514 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 515''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24125, UGC 4488, ZWG 4.68, NPM1G -01.0199. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 515 нысанына арналған жарияланымдар IC 515 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 516''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24155, ZWG 4.75. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 516 нысанына арналған жарияланымдар IC 516 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 517''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24179, ZWG 4.82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 517 нысанына арналған жарияланымдар IC 517 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 518''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 518 нысанына арналған жарияланымдар IC 518 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 519''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24389, ZWG 32.51, NPM1G +02.0193. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 519 нысанына арналған жарияланымдар IC 519 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 520''' Керік шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24970, UGC 4630, MCG 12-9-26, ZWG 331.73, ZWG 332.25, IRAS08483+7340, ARAK 183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 520 нысанына арналған жарияланымдар IC 520 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''Алқа тұқымдастары ''' (Solanaceae) қос жарнақты, бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Бұта түрінде кездеседі. Дүние жүзінде тропиктік, субтропиктік және қоңыржай белдеулерде кездесетін 80 90 туысы, 2500-дей түрі белгілі. Қазақстанда Алқалар тұқымдасының 11 туыс, 23 түрі бар. Бүтін жиекті немесе тілімденген жапырағы тік не жатаған сабағына кезек орналасады. Гүлі қос жынысты. Гүлшоғыры бұйра болады. тостағанша жапырағы бірігіп, жоғарғы жағы тілімденген. күлте жапырағы, бірігіп қысқа түтік түзеді. Аталығы 5, аналығы біреу. Жемісі көп тұқымды жидек, түйнек немесе қауашақ. Алқалар тұқымдасы негізінен аса бағалы тағамдық (баялды, тәтті және ащы бұрыш, қызанақ, картоп, т.б.), сәндік және техникалық (темекі) өсімдіктер болып саналады. Олардың құрамында бірнеше улы алкалоидтар болады, сондықтан оларды мал жемейді. Жабайы түрлерінен дәрі алынады. ==Алқа тұқымдас өсімдіктердің ортақ белгілері== Алқа тұқымдастардың ғаламшарымызда 2900-ге жуық түрі бар. Бұлардың көпшілігі мәдени өсімдіктер. Алқа тұқымдастардың жабайы түрлері де көп. Ауа райы ыстық елдерде бұталы және сабақтары шырмалып өсетін де түрлері бар. Әсіресе Оңтүстік Америкада алқа тұқымдастардың жабайы өсетін түрлері көп. Қазақстанда 23 түрі кездеседі, көпшілігі қолдан өсіріледі. Бұлар күлтелері тұтасқан, жапырақтары кезектесіп орналасатын шөптекті өсімдіктер. Гүлдері гүлшоғырда немесе жеке-дара орналасады. Гүлі кіріккен тостағанша жапырақшалар, кіріккен күлте жапырақшадан тұрады. Сондықтан бұл өсімдіктер деп аталады. Күлте жапырақшалардың түп жағы қысқа түтікшеге бірігіп, қоңырау тәрізді болады. Оның ортасында аталық, екі аналық орналасады. Бұлар жоғары жатынды өсімдіктер. Бірнеше симметрияга бөлетін сызықтар жүргізуге болатындықтан, алқа тұқымдастар дұрыс гүлді (*) өсімдіктер болып есептеледі. Гүл формуласы: Жемісі жидек немесе қауашақ. ==Түрлері== Тағамға пайдаланылатын баялды, қызанақ, тәтті және ащы бұрыш және өзге де көкөністер өздеріңе бұрыннан мәлім. Дәрілік, сәндік және улы өсімдіктері де бар. Арамшөп ретінде белгілі меңдуана, сасық меңдуана нағыз улы өсімдіктер. Сонымен бірге олар дәрілік өсімдіктерге де жатады. Меңдуаналардың жапырағы мен тұқымы демікпеге, құрыспа ауруларға дәрі ретінде пайдаланылады. және сәндік өсімдіктер болып табылады. Шырайгүл күтім талғамайды және ұзақ гүлдеп тұрады. Сондықтан Оңтүстік Америкалық шырайгүл қала гүлзарларына сән беріп тұрады. Қызылқұлақ тропиктік, субтропиктік аймақтарда кең таралған. Оның 100-ге жуық түрлері бар. Өсімдіктің жидек-жемісі қампиып қаптайтын түзілісі үшін қызылқұлақ аталған. Қампима қаптаманың түсі ашық қызыл-сары болып көз тартады. Ол өсімдіктің тостағанша жапырақшасы. ===Баялды=== ''Баклажан''. Жабайы түрі Үндістанда өседі, көпжылдық алқа тұқымдас шөптекті өсімдік. Қолдан өсірілетін түрі біржылдық. Сабағының биіктігі 30-70 см шамасында. Жапырақтары кезектесіп орналасады. Баялдының гүлі жапырақ қолтығында жеке (немесе 2-7) бірігіп, шоғырланып тұрады. Күлтесі тұтасқан күлте жапырақшадан құралады. аталығы күлтенің түбіне бекінген, аналықты қоршап өседі. Жемісі жидек, тұқымы ұсақ. Баялды жылу және ылғал сүйетін тағамдық өсімдік. Ол Қазақстанның оңтүстік облыстарында өсіріледі. Топырақ ылғалдылығы 80%, қолайлы температурасы 20-30оС-ге жеткенде ғана өсіп-дамиды. Баялдының өсімді кезеңі өте ұзақ. Оның жемісі 100 күннен астам мезгілде ғана жеуге жарамды болады. Тағамға толық пісіп жетілмеген жеміс пайдаланылады. Ал жемістің пісіп жетілуі үшін тағы 1-1,5 ай қажет. Сөйтіп баклажанның жеміс беру кезеңі айға созылады. Ауа температурасы 130С-де баклажан өсуін тоқтатады. Үсікке тез шалдығады. Баялдыны көшет арқылы жылыжайда өсіреді. Қыс ызғары кетіп, орташа температура 150С-ден жоғарылаған кезде көшетті отырғызуға болады. Егістікке отырғызуға дейін көшет 65-75 күн жылыжайда өседі. Баялдының жемісі 0,4-1,0 килоға дейін тартады. Ол алмұрт немесе қияр тәрізді, түсі қоңыр немесе күлгін қара болып келеді. Жемісінің құрамында нәруыз, май болады. Бұдан өзге кальций, фосфор, темір және өзге тұздары да бар. Баялды медицинада бауыр ауруын емдеуге, қан құрамындағы зиянды түзілісті (холестеринді) азайту үшін қолданылады. Баялды жоғары өнімді дақыл, гектарынан 15-30 түсім алынады. ===Қызанақ === ''Қызанақ ''. Қызанақ алқа тұқымдас, қосжарнақты, шөптекті өсімдік. Ол жылу сүйетін өсімдік болғандықтан, алдымен көшетте егіледі. Қызанақтың жемісінен алынған шырыны тағамға пайдаланылады. Жеміс құрамында витаминдер (С, Р, В, А, К) өте көп. Қызанақты тұздап, сүрлемелеуге де болады. Ол біржылдық өсімдік. ===Бұрыштар=== Тәтті (болгар) бұрыш пен ащы (қызыл) бұрыштар да алқа тұқымдас өсімдіктер. Бұрышта витамині болады. Тағамды дәмдеуге пайдаланылады. ===Картоп=== ''Картоп''. Ал алқа тұқымдас өсімдік картоп өздеріңе таныс. Ол тағамдық және техникалық өсімдік, мал азығы ретінде де қолданылады. Картоптың жемісі жидек екенін естеріңде ұстаңдар. Ал тамырындағы түйнектер оның жерасты өркені. Картопты тұқымынан өсіруге болады. Ең қолайлысы картоптың көзшесі бар түйнек бөліктерінен өсіру. Картоп түйнегінде крахмал мол болады. ==Таралуы== Алқа тұқымдастар 90-ға жуық туысты топтастыратын, тропиктік, субтропиктік және қоңыржай атырапта кең таралған қосжарнақты өсімдіктер. Негізінен алғанда Орталық және Оңтүстік Америкада өседі. Олар шөптекті, бұталы немесе алма ағаш тәрізді болып келеді. Гүлі тұтасып біріккен тостағаншадан және кірігіп тұтасқан бес тұрады. Сондықтан кіріккенкүлтелі өсімдіктер деп аталады. Жемісі жидек (қызанақ, қара алқа), кейде қауашақ (меңдуана, шырайгүл, темекі). Алқа тұқымдастардың гүлін әр түрлі бунақденелілер, тропиктік елдерде құстар, тіпті сүтқоректілер тозаңдандырады. ==Дереккөздер== Қазақ энциклопедиясы Санат:Алқалар 
'''IC 521''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S+C? типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24658, MCG 1-23-2, ZWG 33.4, == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 521 нысанына арналған жарияланымдар IC 521 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 522''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25009, UGC 4654, MCG 10-13-31, ZWG 288.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 522 нысанына арналған жарияланымдар IC 522 (шоқжұлдыз) 
'''IC 523''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24948, UGC 4652, MCG 2-23-9, ZWG 61.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 523 нысанына арналған жарияланымдар IC 523 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 524''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25198, ESO 564-1, NPM1G -18.0287. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 524 нысанына арналған жарияланымдар IC 524 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 525''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25344, UGC 4735, MCG 0-23-19, ZWG 5.46, KARA 295. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 525 нысанына арналған жарияланымдар IC 525 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 526''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25401, MCG 2-23-22, ZWG 61.46, NPM1G +11.0185, IRAS08599+1102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 526 нысанына арналған жарияланымдар IC 526 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 527''' Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25821, UGC 4810, MCG 6-20-39, ZWG 180.49, NPM1G +37.0218. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 527 нысанына арналған жарияланымдар IC 527 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз) 
'''IC 528''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25783, UGC 4811, MCG 3-24-1, MK 1225, ZWG 91.8, HCG 36A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 528 нысанына арналған жарияланымдар IC 528 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 529''' Керік шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26295, UGC 4888, MCG 12-9-35, ZWG 332.38, IRAS09134+7358. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 529 нысанына арналған жарияланымдар IC 529 Санат:Керік (шоқжұлдыз) 
'''IC 530''' Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26101, UGC 4880, MCG 2-24-3, ZWG 62.10, KARA 319, IRAS09125+1205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 530 нысанына арналған жарияланымдар IC 530 Санат:Шаян (шоқжұлдыз) 
Ертіс алабында орналасқан тұзды көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Май ауданының батысында. == Гидрографикасы, сипаты == Аумағы 20,4 км2. Су жиналатын алабы 1475 км2. Жағалауы негізінен жазық. Көлге батысынан Ащысу өзені құяды. Алабұға, шортан, табан балықтар өседі. Қарашаның алғашқы жартысында суы қатып, сәуірдің аяғында ериді. == Дереккөздер == Санат:Май ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''IC 531''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26258, UGC 4923, MCG 0-24-6, ZWG 6.28, IRAS09152-0004. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 531 нысанына арналған жарияланымдар IC 531 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 532''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 532 нысанына арналған жарияланымдар IC 532 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 533''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3081596. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 533 нысанына арналған жарияланымдар IC 533 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 534''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26471, UGC 4968, ZWG 34.33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 534 нысанына арналған жарияланымдар IC 534 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 535''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26524, ZWG 6.34, NPM1G -00.0239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 535 нысанына арналған жарияланымдар IC 535 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 536''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26669, UGC 5006, MCG 4-22-45, ZWG 121.84. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 536 нысанына арналған жарияланымдар IC 536 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 537''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26717, MCG -2-24-20, NPM1G -12.0275, IRAS09229-1210. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 537 нысанына арналған жарияланымдар IC 537 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 539''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26909, UGC 5054, MCG 0-24-17, ZWG 6.47, IRAS09266-0219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 539 нысанына арналған жарияланымдар IC 539 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 540''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26968, UGC 5064, MCG 1-24-25, ZWG 34.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 540 нысанына арналған жарияланымдар IC 540 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 541''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 541 нысанына арналған жарияланымдар IC 541 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''Алма-Арасан (шипажай)''' бальнеологиялық санаторий. Іле Алатауының шырша жамылған солтүстік баурайында (Өтпелі шатқалы), теңіз деңгейінен 1780 биіктікте орналасқан. Алматы қаласынан оңтүстікке қарай 19 км. Жыл бойы жұмыс жасайды. Ауа температурасы (орта есеппен): қаңтарда –4°С, шілдеде 15°С. Санаторийде жауын-шашын мөлшері 900 мм, жылына 1600 сағ күн ашық болады. Емдеу үшін кремний қышқылы радон аралас азот, минералды жылы су (37,8°С) қолданылады, сондай-ақ климат факторлары (таза су, әсем табиғат), физиотерапия, массаж, емдік дене шынықтыру пайдаланылады. Санаторийдің минералды суы 14 ғ-дан белгілі, 1930 жылдан зерттеле бастады. Алма-Арасан санаторийінде жүйке жүйесі, әйел аурулары, аяқ, қол, буын, тері және асқазан аурулары емделеді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан шипажайлары Санат:Іле Алатауы 
'''IC 542''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27012, MCG -2-24-31, IRAS09286-1257. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 542 нысанына арналған жарияланымдар IC 542 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 543''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 543 нысанына арналған жарияланымдар IC 543 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 544''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27293, MCG 4-23-12, ZWG 122.25, KCPG 207A, IRAS09330+2507. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 544 нысанына арналған жарияланымдар IC 544 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 545''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27307, MCG 4-23-13, ZWG 122.27, ARAK 205, KCPG 207B, IRAS09332+2510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 545 нысанына арналған жарияланымдар IC 545 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 546''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27234, MCG -3-25-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 546 нысанына арналған жарияланымдар IC 546 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 548''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27463, ZWG 63.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 548 нысанына арналған жарияланымдар IC 548 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 549''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27622, MCG 1-25-10, ZWG 35.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 549 нысанына арналған жарияланымдар IC 549 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 550''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27607, MCG -1-25-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 550 нысанына арналған жарияланымдар IC 550 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 551''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27645, UGC 5168, MCG 1-25-12, ZWG 35.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 551 нысанына арналған жарияланымдар IC 551 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 552''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27665, UGC 5171, MCG 2-25-17, ZWG 63.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 552 нысанына арналған жарияланымдар IC 552 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Сурет:Alma-Kzl obl.svg|thumb| Алматы облысы '''Алмаарасан минералды суы ''' Алматы облысы Қарасай ауданы аумағындағы жер асты суы. Алматы қаласынан оңтүстікке қарай 26 км жерде орналасқан. Құрамы мен емдік қасиеті бойынша суларға жатады. Диорит жыныстарындағы жарықшалардан шығатын су көздерінің тәуліктік шығымы 48 м3. Суда күкіртті сутек иісі бар, бұлақтарының ернеуі қардай ақ түсті колонияларымен көмкерілген. Бұл төңіректе 1951 53 жылдары ұңғыма бұрғыланған, олардан тәулігіне 520 525 м3 су өздігінен атқылап шығады. Судың температурасы 33 38°С, минералды 0,3 г/л, химиялық құрамы натрийлі, оның кремний диоксиді (40 75 мг/л), фтор (3,6 мг/л), күкіртті сутек (0,58 мг/л), радон (9 13 эман) тәрізді биологиялық активті құраушылары бар. Алмаарасан минералды суы негізінде 1932 жылдан «Алмаарасан» санаторийі жұмыс істейді. ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан минералды сулары 
'''IC 553''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27625, MCG -1-25-16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 553 нысанына арналған жарияланымдар IC 553 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 554''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27716, IC 555, UGC 5178, MCG 2-25-20, ZWG 63.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 554 нысанына арналған жарияланымдар IC 554 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 555''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27716, IC 554, UGC 5178, MCG 2-25-20, ZWG 63.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 555 нысанына арналған жарияланымдар IC 555 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 557''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27866, MCG 2-25-27, ZWG 63.55, ARAK 213. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 557 нысанына арналған жарияланымдар IC 557 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 558''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27931, MCG 5-23-33, ZWG 152.63, NPM1G +29.0173. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 558 нысанына арналған жарияланымдар IC 558 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 559''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27910, MCG 2-25-29, ZWG 63.57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 559 нысанына арналған жарияланымдар IC 559 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 560''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27998, UGC 5223, MCG 0-25-13, ZWG 7.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 560 нысанына арналған жарияланымдар IC 560 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 561''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28002, MCG 1-25-19, ZWG 35.49. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 561 нысанына арналған жарияланымдар IC 561 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 562''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28011, MCG -1-25-36, IRAS09435-0344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 562 нысанына арналған жарияланымдар IC 562 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 563''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28032, MCG 1-25-22, ZWG 35.53, ARP 303. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 563 нысанына арналған жарияланымдар IC 563 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Алма жасыл бітесі''' () теңқанаттылар отрядының бітелер тұқымдасына жататын, алма ағашының теңқанаттылар зиянкес жәндігі. Қазақстанның барлық облыстарында кездеседі. Көбінесе жас алма ағаштарын зақымдайды. Түсі көк және сұр, ұзындығы мм-дей. Алма жасыл бітесі жұмыртқаларын (ұрығын) жас өркен бүршігінің түбіне салып, сонда сақтайды. Көктемде олардан шыққан дернәсілдер бітеге айналып, олардың әрқайсысы 40 50-ден қайтадан тірі дернәсіл шығарады. Бір жылда 10-шақты рет көбейеді. Жазда қанатты бітелерге айналып, бау-бақшаларға таралады. Ағаштың жас сабақшалары мен жапырағының сөлін сорады. Соның кесірінен жеміс өркенінің өсуі тоқтап, қисайып немесе қурап қалады. Күрес шаралары: зиянкестерге қарсы карбофос, метафос, антио, фосфамид, т.б. инсектицидтер қолданылады. ==Дереккөздер== Санат:Жартылай қатты қанаттылар 
'''IC 564''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28033, UGC 5230, MCG 1-25-23, ZWG 35.54, ARP 303, IRAS09437+0317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 564 нысанына арналған жарияланымдар IC 564 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 565''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28159, UGC 5248, MCG 3-25-28, ZWG 92.52, FGC 945. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 565 нысанына арналған жарияланымдар IC 565 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 566''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28279, ZWG 7.44, NPM1G +00.0274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 566 нысанына арналған жарияланымдар IC 566 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 567''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 567 нысанына арналған жарияланымдар IC 567 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 568''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28368, UGC 5285, MCG 3-25-31, ZWG 92.57, IRAS09484+1557. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 568 нысанына арналған жарияланымдар IC 568 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 569''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28391, MCG 2-25-48, ZWG 63.86, KARA 378, NPM1G +11.0217. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 569 нысанына арналған жарияланымдар IC 569 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 570''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28407, MCG 3-25-32, ZWG 92.60, NPM1G +15.0261. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 570 нысанына арналған жарияланымдар IC 570 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 571''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28445, MCG 3-25-35, ZWG 92.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 571 нысанына арналған жарияланымдар IC 571 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 572''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28456, MCG 3-25-36, ZWG 92.64, ARAK 220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 572 нысанына арналған жарияланымдар IC 572 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 574''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28569, MCG -1-25-56, NPM1G -06.0274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 574 нысанына арналған жарияланымдар IC 574 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Алма жемірі''' () жапырақ ширатқыштар тұқымдасына жататын көбелек, әсіресе жеміс ағаштарын зақымдайтын, алма ағашының ең қауіпті зиянкесі. Қазақстанда кең таралған. Түсі қара қоңыр немесе сұр, қанаттарының жайғандағы ұзындығы 20 мм. Жұлдызқұрттары ақшыл қызғылт түсті, басы қара болады. Олар алма ағаш діңінде, кеуектерінде бұтақ қабықтары және әр түрлі паналар астында қыстайды. Көктемде қуыршаққа айналады. Көбелектер алма ағашы гүлденуінің аяқталар кезінде ұшып шығып, аналығы жұмыртқаларын (180-ге жуық) бір-бірлеп жапырақтарға, жеміс түйіндеріне салады. Жұлдызқұрт жемістің ішіне еніп, тұқым дәнегін жеп, келесі жеміске ауысады. Зақымдалған алмалар пісуі жетілмей үзіліп түседі, сақтауға жарамайды. Залалсыздандыру шаралары: ағаш бұтағына тор іледі немесе жерге түскен жемісі жиналып алынады, ерте көктемде ағаштың діңі мен бұтақтары ескі қабықтарынан тазартылып, сызаттар мен жарықтар бітеліп, сыпырынды өртеледі. Сондай-ақ жылына бірнеше рет Алма жемірінің жұлдызқұрттары көбелекке айналмай тұрғанда инсектицидтер шашады. == Дереккөздер == Санат:Қабыршақ қанаттылар 
'''IC 575''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28575, MCG -1-25-58, VV 111, ARP 292, PRC C-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 575 нысанына арналған жарияланымдар IC 575 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 576''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28603, MK 1240, ZWG 63.104, NPM1G +11.0219. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 576 нысанына арналған жарияланымдар IC 576 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 577''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28662, UGC 5334, MCG 2-26-1, ZWG 64.2, KCPG 220A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 577 нысанына арналған жарияланымдар IC 577 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 578''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28674, UGC 5337, MCG 2-26-2, ZWG 64.4, KCPG 220B, IRAS09535+1043. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 578 нысанына арналған жарияланымдар IC 578 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 579''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28702, MCG -2-26-5, IRAS09542-1332. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 579 нысанына арналған жарияланымдар IC 579 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 581''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28800, UGC 5352, MCG 3-26-8, ZWG 93.10, NPM1G +16.0203. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 581 нысанына арналған жарияланымдар IC 581 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 582''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28838, UGC 5362, MCG 3-26-11, ZWG 93.16, IRAS09563+1803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 582 нысанына арналған жарияланымдар IC 582 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 583''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28844, UGC 5363, MCG 3-26-12, ZWG 93.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 583 нысанына арналған жарияланымдар IC 583 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 584''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28839, MCG 2-26-10, ZWG 64.15, ARAK 226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 584 нысанына арналған жарияланымдар IC 584 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 585''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28897, UGC 5371, MCG 2-26-14, ZWG 64.22, NPM1G +13.0226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 585 нысанына арналған жарияланымдар IC 585 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Алма күйесі ''' () ақкіс күйе тұқымдасына жататын зиянды көбелек; жеміс ағаштарын зақымдайды. Батыс Еуропа, Солтүстік Қытай, Корея және Жапонияда, ал Қазақстанның солтүстігінен басқа аймақтарда тегіс таралған. Көбелектің алдыңғы қанаттарының үсті үш қатар қара нүктелі күмістей ақ болады, ал артқы қанаттары күл түстес, жиек шашақтары ақшыл келеді. Қанаттарының жайғандағы ұзындығы 20 мм. ұзындығы 18 мм, түсі сарғыш, басы қара, арқасында қылшықты қара сүйелдер екі қатар орналасады. Пілләсінің түсі ақ, ал қуыршағы күңгірт сары. Алма күйесі жылына бір рет көбейеді. Жұлдызқұрттары алма ағашы бұтағы қабығының астында қыстайды. Көктемде олар тобымен жапырақ тақтасының арасына кеулеп еніп, жас тіндерін кеміріп жеп, тек жапырақ жүйкесін ғана қалдырады. Олар жіпшелерімен жапырақтарды, бұтақтарды шырмап, өрмек ұя жасайды. Алма күйесінен қатты зақымданған ағаштардың жеміс түйіндері төгіліп, өрт шалғандай болып көрінеді. Жетілген жұлдызқұрттар ақ пілләға оранып қуыршаққа айналады, ол кезең 15 20 күнге созылады. Алма күйесінің жұлдызқұрттарын жою үшін жеміс ағашы бүршік жармай тұрып немесе гүлдегеннен кейін инсектицидтер шашады. ==Дереккөздер== Қазақ энциклопедиясы Санат:Қабыршақ қанаттылар 
'''IC 586''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28906, MCG -1-26-4, NPM1G -06.0276. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 586 нысанына арналған жарияланымдар IC 586 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 587''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29127, UGC 5411, MCG 0-26-12, ZWG 8.28, IRAS10005-0209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 587 нысанына арналған жарияланымдар IC 587 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 588''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29057, UGC 5399, MCG 1-26-10, ZWG 36.23, NPM1G +03.0240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 588 нысанына арналған жарияланымдар IC 588 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 589''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 154597, NPM1G -05.0350. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 589 нысанына арналған жарияланымдар IC 589 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 590-1''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29316, UGC 5443, MCG 0-26-18, ZWG 8.37, KCPG 223A, NPM1G +00.0287. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 590-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 590,01 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 590-2''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93102, UGC 5443, MCG 0-26-18, ZWG 8.37, KCPG 223B, NPM1G +00.0288. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 590-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 590,02 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 591''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29435, UGC 5458, MCG 2-26-25, ZWG 64.69, ARAK 231, Todd 22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 591 нысанына арналған жарияланымдар IC 591 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 592''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29465, UGC 5465, MCG 0-26-20, ZWG 8.45, IRAS10047+1231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 592 нысанына арналған жарияланымдар IC 592 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 593''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29482, UGC 5469, MCG 0-26-21, ZWG 8.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 593 нысанына арналған жарияланымдар IC 593 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 594''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29496, UGC 5472, MCG 0-26-23, ZWG 8.49, KARA 401. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 594 нысанына арналған жарияланымдар IC 594 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Алмалы''' Жамбыл облысы Тараз қалалық әкімдігі аумағына қарасты жердегі асу. Қырғыз Алатауының батысында орналасқан. == Жер бедері == Асудың ең биік жері шамамен 1550 м-ге жуық. Беткейінен көптеген өзендер бастау алады. Алмалы асуынан жаяу және салт атты адам өте алады. Батыс және шығыс бөліктері тіктеу келген. == Дереккөздер == Санат:Жамбыл облысы асулары Санат:Қырғыз Алатауы 
'''IC 595''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29555, ZWG 64.81, NPM1G +11.0231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 595 нысанына арналған жарияланымдар IC 595 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 596''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29621, MCG 2-26-30, ZWG 64.84, IRAS10079+1016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 596 нысанына арналған жарияланымдар IC 596 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 597''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 154761, NPM1G -06.0286. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 597 нысанына арналған жарияланымдар IC 597 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 598''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29745, UGC 5502, MCG 7-21-16, ZWG 211.17, KUG 1009+433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 598 нысанына арналған жарияланымдар IC 598 (шоқжұлдыз) 
'''IC 599''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29771, MCG -1-26-32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 599 нысанына арналған жарияланымдар IC 599 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 600''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30041, MCG 0-26-34, UGCA 209, ZWG 8.85, VV 97. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 600 нысанына арналған жарияланымдар IC 600 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 601''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30086, MCG 1-26-33, ZWG 36.87, NPM1G +07.0219, KCPG 230A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 601 нысанына арналған жарияланымдар IC 601 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 602''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30090, UGC 5561, MCG 1-26-34, ZWG 36.89, KCPG 230B, IRAS10157+0717, ARAK 237. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 602 нысанына арналған жарияланымдар IC 602 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 603''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30166, MCG -1-26-41, DRCG 19-6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 603 нысанына арналған жарияланымдар IC 603 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 605''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30363, UGC 5606, MCG 0-27-3, ZWG 9.10, KARA 410, IRAS10197+0127. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 605 нысанына арналған жарияланымдар IC 605 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Болат Бидахметұлы Жәмішев''' (28 маусым 1957 жыл Алтын Емел ауылы, Кербұлақ ауданы, Алматы облысы) Қазақстан Республикасының қаржы министрі. Экономика ғылымдарының кандидаты. == Қысқаша өмірбаяны == Қазақ ауыл шаруашалық институтын бітіріп, экономист дипломын алып шыққан. 2006 ж. маусымынан бастап Еуразия даму банкінің басқарма төрағасының орынбасары болып қызмет атқарған. 2004 ж. қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі агенттігінің төрағасы лауазымында қызмет атқарған. 2006 ж. қаңтарында бұл лауазымға Арман Дунаев тағайындалған болатын. 2007 ж. қарашаның 13 ҚР Қаржы министрі. 2013 ж. қарашадан Қазақстан өңірлерді дамыту министрі. 2014 ж. тамыздан Қазақстан Даму банкі басқармасының төрағасы. == Қосымша лауазымдар == 2012 ж. қыркүйектен Қазақстан конкимен жүгірушілер ұлттық федерациясының құрметті президенті болып сайланды. == Марапаттары == «Парасат» ордені Астанаға 10 жыл медалі. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы Бәтила Жәкенқызы Жәмішева (1957 жылы туған), филология ғылымдарының кандидаты, оқытушы. Ұлдары Дәулет (1985 жылы туған); Қуаныш (1989 жылы туған). == Дереккөздер == Санат:28 маусымда туғандар Санат:1957 жылы туғандар Санат:Кербұлақ ауданында туғандар Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан экономистері Санат:Экономика ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан қаржы министрлері Санат:Қазақстан өңірлерді дамыту министрлері Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері 
'''Алмар''' () астралылар тұқымдасына жататын бір немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Солт. жарты шардың қоңыржай аймақтарында кездесетін 50-ден астам түрі белгілі. Қазақстанда далалық аймақтардың шалғынды жерлерінде, орман шеттерінде, бұталар арасында, бау-бақшаларда, жыртылған жерлерде өсетін түрі шырдаш А. (L. autamnalіs) бар. Биікт. 15 35 см, тамырсабағы қысқа, көптеген шашақ тамыры болады. Сабағы біреу немесе бірнешеуден, жалаң, кейде түкті жапырақсыз, жоғ. жағы бұтақталып, оның ұшында бір-бірден көпгүлді себеті жетіледі. Тамыр түбіндегі жапырақтары дегелектене шоғырланған. Гүлдері қос жынысты, сары түсті, тілшелі, себет гүлшоғырына топталған. Шілде қыркүйек айларында гүлдеп, тамыз қазанда жемістенеді. Тұқымының ұшында қауырсынды айдары бар. А-дың гүлінен аралар бал жинайды. Leontodon saxatilis 
'''IC 607''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30496, UGC 5628, MCG 3-27-18, ZWG 94.30, ARP 43. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 607 нысанына арналған жарияланымдар IC 607 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 608''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30500, MCG -1-27-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 608 нысанына арналған жарияланымдар IC 608 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 609''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30600, UGC 5641, MCG 0-27-9, ZWG 9.26, ARP 44, VV 354. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 609 нысанына арналған жарияланымдар IC 609 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 610''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30670, IC 611, UGC 5653, MCG 3-27-34, ZWG 94.52, ZWG 124.20, FGC 1067. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 610 нысанына арналған жарияланымдар IC 610 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 611''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30670, IC 610, UGC 5653, MCG 3-27-34, ZWG 94.52, ZWG 124.20, FGC 1067. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 611 нысанына арналған жарияланымдар IC 611 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 612''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 141451, MCG 2-27-19, ZWG 65.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 612 нысанына арналған жарияланымдар IC 612 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 613''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30728, MCG 2-27-18, ZWG 65.38, NPM1G +11.0239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 613 нысанына арналған жарияланымдар IC 613 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 614''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан RN4 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30699, MCG 0-27-15, ZWG 9.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 614 нысанына арналған жарияланымдар IC 614 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 615''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30751, UGC 5665, MCG 2-27-20, ZWG 65.41, NPM1G +11.0240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 615 нысанына арналған жарияланымдар IC 615 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 616-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31159, UGC 5730, MCG 3-27-60, ZWG 94.87, IRAS10301+1606. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 616-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 616,01 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Алматы''' Іле Алатауындағы шың. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 3681 м. Шың Үлкен Алматы көлінің батысында, Проходная (Өтпелі) өзенінің шығысын ала орналасқан. Жалаңаш жартасты, тік құлама беткейлі. 3000 м-лік биіктігінде жылдың 9-10 айында қар жатады. == Геологиялық құрылымы == Алматы шыңы плиоцен және төрттік кезеңнің басындағы тау түзілу процесінде пайда болған. Гранит, конгломерат, әктас, тақтатастан түзілген. == Өсімдігі == Төменгі бөлігін шыршалы орман, альпілік шалғын көмкерген. Батысындағы Проходная өзені бойымен Алматы асуына туристік жол барады. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы 
'''IC 616-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3090487, NPM1G +16.0223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 616-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 616,02 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 619''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31235, ZWG 65.56, MCG 2-17-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 619 нысанына арналған жарияланымдар IC 619 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 620''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31215, ZWG 65.55, IRAS10308+1207. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 620 нысанына арналған жарияланымдар IC 620 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 621''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31196, ZWG 37.74, NPM1G +02.0248. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 621 нысанына арналған жарияланымдар IC 621 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 623''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31356, UGC 5748, MCG 1-27-17, ZWG 37.85. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 623 нысанына арналған жарияланымдар IC 623 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 624''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31426, MCG -1-27-26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 624 нысанына арналған жарияланымдар IC 624 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 625''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc? типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31919, MCG -4-26-1, ESO 501-80. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 625 нысанына арналған жарияланымдар IC 625 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 626''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31501, MCG -1-27-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 626 нысанына арналған жарияланымдар IC 626 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 627''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31543, MCG 0-27-32, ZWG 9.87, NPM1G -03.0343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 627 нысанына арналған жарияланымдар IC 627 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 628''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31567, UGC 5780, MCG 1-27-22, ZWG 37.96, KCPG 241B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 628 нысанына арналған жарияланымдар IC 628 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Алматы''' таза ауа, әсем табиғат, шипалы су және балшықпен емдейтін климаттық бальнеологиялық санаторий. 1967 жылы ашылған. 1999 жылға дейін мемлекеттік мекеме, 1999 2003 жылы Қазақстан Республика Президенті Іс басқармасы Медицина орталығының «Алматы» клиникалық санаторийі, 2003 жылдан «Алматы» санаторийі АҚ болып қайта құрылды. Санаторий Іле Алатауының солтүстік бөктерінде, теңіз деңгейінен 1000 биіктікте, Алматы қаласының оңтүстігінде орналасқан. 155 орны бар (2007 жылы). Жыл бойы қызмет көрсетеді. Ауа темпратурасы: қаңтарда –3,8°С, шілдеде 23°С. Жауын-шашын мөлшері 700 мм-дей. Негізгі емі: хлорлы натрийлі кальцийлі орташа минералданған Ақсай минералды суы және Тұзкөл көлінің (Алматыдан 330 км, Райымбек ауданында) шипалы балшығы. Минералды су әр түрлі ванналар (минералды, жартылай минералды, камералық, т.б.), ал шипалы балшық былау жасау үшін пайдаланылады. Сондай-ақ физиотерапия, массаж жасалады, жаяу жүретін бағдарлар (1000 метр, 1500 метр, 2200 метр) белгіленген. Санаторий асқазан ішек жолдарының, жүрек қан тамыр, жүйке, эндокринді, зәр шығару, тыныс алу жүйелері, тері, урология, гинекология ауруларды емдейді. Функционалдық диагностика, стоматология, инемен емдейтін, т.б. кабинеттер бар. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан шипажайлары 
'''IC 630''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31636, MCG -1-27-29, MK 1259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 630 нысанына арналған жарияланымдар IC 630 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 631''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 155542, NPM1G -06.0307. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 631 нысанына арналған жарияланымдар IC 631 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 632''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31673, UGC 5792, MCG 0-27-35, ZWG 9.92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 632 нысанына арналған жарияланымдар IC 632 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 633''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31691, UGC 5796, MCG 0-27-37, ZWG 9.94, ARAK 250. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 633 нысанына арналған жарияланымдар IC 633 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 634''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31799, UGC 5811, ZWG 37.111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 634 нысанына арналған жарияланымдар IC 634 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 635''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31858, UGC 5821, MCG 3-27-69, ZWG 94.102, IRAS10390+1554. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 635 нысанына арналған жарияланымдар IC 635 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 636''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31867, UGC 5824, MCG 1-27-28, ZWG 37.121. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 636 нысанына арналған жарияланымдар IC 636 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 637''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31900, ZWG 94.107, NPM1G +15.0294. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 637 нысанына арналған жарияланымдар IC 637 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 638''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31988, MK 632, ZWG 94.117, ZWG 95.4, IRAS10411+1609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 638 нысанына арналған жарияланымдар IC 638 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 639''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32129, MCG 3-28-7, ZWG 95.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 639 нысанына арналған жарияланымдар IC 639 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Алматы ақжапырағы''' () астралылар тұқымдасы, ақжапырақ туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның Іле және Күнгей Алатауларында тау беткейлері мен шатқалдарда, шалғынды-далалы жерлерінде, бұталы қопа арасында өседі. Биіктігі 25 40 см. Жай немесе бұтақталған сабағы бар. Қасаңдаған жапырағының жоғарғы жағы жасыл, түксіз, жіңішке, ал төменгі жағы тілімденген бозғылт. Дара гүлшоғырының орамжапырақтары сыртқа қарай қайрылып келеді. Гүл күлтесі ашық қызыл түсті болады. Тұқымынан көбейеді. Маусым шілдеде гүлдеп, тамызда жеміс береді. Алматы ақжапырағы өте сирек кездесетін өсімдік. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Дереккөздер== Қазақ ұлттық энциклопедиясы 
'''IC 640''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 640 нысанына арналған жарияланымдар IC 640 Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 641''' Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 641 нысанына арналған жарияланымдар IC 641 Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 642''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32278, UGC 5905, MCG 3-28-10, ZWG 95.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 642 нысанына арналған жарияланымдар IC 642 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 643''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32392, ZWG 66.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 643 нысанына арналған жарияланымдар IC 643 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 645''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2816724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 645 нысанына арналған жарияланымдар IC 645 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 646''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32568, MCG 9-18-39, ZWG 267.19, NPM1G +55.0108. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 646 нысанына арналған жарияланымдар IC 646 (шоқжұлдыз) 
'''IC 647''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 946616, NPM1G -12.0336. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 647 нысанына арналған жарияланымдар IC 647 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 648-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32522, MCG 2-28-17, ZWG 66.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 648-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 648,01 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 648-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 2-28-17, ZWG 66.40. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 648-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 648,02 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 649-1''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sab/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32506, MCG 0-28-19, ZWG 10.34, KCPG 252A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 649-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 649,01 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''Алматы асуы''' Іле Алатауындағы асу. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 3599 биіктікте орналасқан. Іле Алатауының солтүстігіндегі Үлкен Алматы өзенінің саласы Проходнаяның бастауы мен оңтүстігінде Шоң-Кемін (Қырғызстан) өзенінің оң саласы Алматы өзенінің бастауы аралығын қосып жатыр. Жол 1850 биіктіктен өтеді. == Өсімдігі == Асу орманды белдеммен, ал ең жоғары шегінде альпілік шалғынды жазықпен ұласады. Алматы асуының оңтүстігінде шыңдарын қар мен мұз басқан Күнгей Алатауы орналасқан. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары Санат:Іле Алатауы 
'''IC 649-2''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 93105, MCG 0-28-19, ZWG 10.34, KCPG 252B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 649-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 649,02 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 650''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170094. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 650 нысанына арналған жарияланымдар IC 650 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 651''' Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sm (аралас спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32517, UGC 5956, MCG 0-28-20, ZWG 10.35, ARAK 258, IRAS10484-0153, KARA 444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 651 нысанына арналған жарияланымдар IC 651 Санат:Sextans (шоқжұлдыз) 
'''IC 653''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32611, UGC 5985, MCG 0-28-22, ZWG 10.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 653 нысанына арналған жарияланымдар IC 653 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 654''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32716, MCG -2-28-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 654 нысанына арналған жарияланымдар IC 654 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 655''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32758, ZWG 10.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 655 нысанына арналған жарияланымдар IC 655 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 656''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан C+*3 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1537008, pos/size of gxy, in trapez *3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 656 нысанына арналған жарияланымдар IC 656 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 657''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32966, MCG -1-28-9, NPM1G -04.0348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 657 нысанына арналған жарияланымдар IC 657 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 658''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33004, MCG 2-28-33, ZWG 66.75, NPM1G +08.0235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 658 нысанына арналған жарияланымдар IC 658 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 659''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32979, MCG -1-28-10, NPM1G -05.0380. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 659 нысанына арналған жарияланымдар IC 659 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Алматы кекіресі ''' (Oxуtropіs almaаtensіs) бұршақтар тұқымдасы, кекіре туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Ол Іле Алатауы мен Сөгеті тауының сондай-ақ Қарғалы, Талғар және Шілік өзендерінің жағаларындағы тастақ топырақты, шалғынды, бұталы, далалы орман алқаптарында өседі. Биіктігі 30 см. Түктенген бозғылт түсті, сабағы көрінбейді. Жапырақтары ұзындығы 20 см-ге жетеді, дөңгелек қатар орналасқан қос жапырақшалары болады. Гүлдері қызғылт күрең түсті, шашақты гүлшоғырына топталған. Мамыр маусым айларында гүлдейді, шілде тамызда жеміс береді. Алматы кекіресі дәрілік өсімдік. Таралу аймағының біраз жері Алматы қорығына қарайды. Өте сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. ==Дереккөздер== Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Бұршақтар тұқымдасы Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 660''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33017, ZWG 10.48, NPM1G +01.0289, DRCG 21-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 660 нысанына арналған жарияланымдар IC 660 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 661''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33051, ZWG 10.50, DRCG 21-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 661 нысанына арналған жарияланымдар IC 661 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 662''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33091, ZWG 10.56, NPM1G +01.0291, DRCG 21-34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 662 нысанына арналған жарияланымдар IC 662 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 663''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33182, ZWG 66.87, DRCG 22-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 663 нысанына арналған жарияланымдар IC 663 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 664''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33191, MCG 2-28-42, ZWG 66.91, DRCG 22-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 664 нысанына арналған жарияланымдар IC 664 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 665''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170101, NPM1G -13.0307. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 665 нысанына арналған жарияланымдар IC 665 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 666''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33232, MK 1276, ZWG 66.97, DRCG 22-35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 666 нысанына арналған жарияланымдар IC 666 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 667''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33603, ZWG 95.111, NPM1G +15.0311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 667 нысанына арналған жарияланымдар IC 667 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 668''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33613, MCG 3-28-59, ZWG 95.112. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 668 нысанына арналған жарияланымдар IC 668 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 669''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33662, UGC 6174, MCG 1-28-40, ZWG 38.132, NPM1G +06.0277, Todd 8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 669 нысанына арналған жарияланымдар IC 669 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Алматы қорықшасы''' сирек кездесетін әрі жойылып бара жатқан жануарларды қорғау мақсатында Алматы облысының Қарасай, Талғар, Еңбекшіқазақ және Райымбек аудандары аумағында 1978 ж. құрылған мемлекеттік қорықша. Теңіз деңгейінен 1000 3400 биіктікте орналасқан. Аумағы 724 мың га. Қорықшада өсімдіктің 590-нан астам түрі (мүк, қына, саңырауқұлақ, жабайы алма, өрік, долана, сарыағаш, ұшқат, т.б.); аң мен құстың 180 түрі (марал, арқар, таутеке, елік, барыс, жабайы шошқа,аю, сілеусін, ұлар, кекілік, бұлдырық, жетісу қырғауылы, т.б.) мекендейді. Алматы қорықшасында тіршілік ететін Тянь-Шань қоңыр аюы, шұбар күзен, Орта Азия тас сусары, Түркістан сілеусіні, арқар, барыс, орақтұмсық, сақалтай, жұртшы, бүркіт, көкқұс Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Сондай-ақ онда тоғай бұғысы, бұлғын, қоян, сарышымшық пен ақ тиін жерсіндірілген. ==Дереккөздер== Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Алматы облысы 
'''IC 670''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33680, UGC 6178, MCG 1-28-41, ZWG 38.134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 670 нысанына арналған жарияланымдар IC 670 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 671''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33689, UGC 6180, MCG 0-28-31, ZWG 10.79. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 671 нысанына арналған жарияланымдар IC 671 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 672''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33725, MCG -2-29-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 672 нысанына арналған жарияланымдар IC 672 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 673''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33817, UGC 6200, MCG 0-29-3, ZWG 11.9, IRAS11068+0010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 673 нысанына арналған жарияланымдар IC 673 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 674''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33982, UGC 6221, MCG 7-23-27, ZWG 213.31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 674 нысанына арналған жарияланымдар IC 674 (шоқжұлдыз) 
'''IC 675''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 675 нысанына арналған жарияланымдар IC 675 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 676''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34107, UGC 6245, MCG 2-29-9, MK 731, ZWG 67.32, IRAS11100+0919. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 676 нысанына арналған жарияланымдар IC 676 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 677''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34211, UGC 6262, MCG 2-29-13, ZWG 67.38, IRAS11113+1234. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 677 нысанына арналған жарияланымдар IC 677 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 678''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34222, MCG 1-29-21, ZWG 39.83, NPM1G +06.0283. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 678 нысанына арналған жарияланымдар IC 678 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 679''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170124, NPM1G -13.0320. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 679 нысанына арналған жарияланымдар IC 679 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Алматы тоған шаруашылығы''' республикадағы балық шаруашылығының бірі; толық жүйелі (уылдырықтан үлкен балықтарға дейін өсіріледі) арна. Алматы қаласынан солт.-батыста орналасқан Ащыбұлақ өз-не салынған (1937). Тоғанның жалпы аумағы 278 га, мақсатына байланысты тереңд. 0,5 аралығында. А. т. ш-ның Ащыбұлақ бөгені (су сыйымд. 1,8 млн. м3) каналдар жүйесімен байланысатын Орт. және Боралдай телімдері бар. Тоған жылына 400 балық (карп, толстолобик, ақ амур) пен млн-ға жуық шабақтар өсіреді. Балық өнімдерімен Алматы қаласын және қала маңындағы ауылдарды қамтамасыз етеді. Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Балықтар 
'''IC 680''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34520, MCG 0-29-12, ZWG 11.47, IRAS11153-0140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 680 нысанына арналған жарияланымдар IC 680 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 681''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34572, MCG -2-29-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 681 нысанына арналған жарияланымдар IC 681 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 683''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34807, ZWG 39.138, NPM1G +03.0302. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 683 нысанына арналған жарияланымдар IC 683 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 685''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34871. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 685 нысанына арналған жарияланымдар IC 685 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 686''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34950, ZWG 39.158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 686 нысанына арналған жарияланымдар IC 686 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 687''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35029, MCG 8-21-32, ZWG 242.33, NPM1G +48.0187. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 687 нысанына арналған жарияланымдар IC 687 (шоқжұлдыз) 
'''IC 688''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 156572, IRAS11211-0931. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 688 нысанына арналған жарияланымдар IC 688 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 690''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170138, NPM1G -08.0343. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 690 нысанына арналған жарияланымдар IC 690 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 691''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35206, UGC 6447, MCG 10-16-139, MK 169, ZWG 291.70, IRAS11238+5925. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 691 нысанына арналған жарияланымдар IC 691 (шоқжұлдыз) 
'''IC 692''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35151, UGC 6438, MCG 2-29-27, ZWG 67.73, ARAK 292. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 692 нысанына арналған жарияланымдар IC 692 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''Алмұртшөп''' () Көкбұта тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Солт. жарты шарда, негізінен, қоңыржай белдеулерде кездесетін 40-қа жуық түрі белгілі. Қазақстанда таулы, орманды жерлерде өсетін түрі бар. Сұлама тамыры болады (ұзындығы м-дей). Дөңгелек, ұзынша жапырақтары сабақ түбіне топталған. Гүлдері ақ, сирек жасыл не қызыл түсті, сабақ басына салалана шоғырланған. Тостағаншасы бес жапырақты, жемісінде қалады. Күлтесі бес желекті, түсіп қалады. Аталығы 10, тықыр, жіпшелі. Мамыр тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қорапша, тұқымдары ұсақ, көп болады. алмұртшөп () дәрілік өсімдік, оның кепкен жапырақтарын шай ретінде ішеді. Алмұртшөпті бақтарда әсемдік өсімдік ретінде де өсіреді. Пироланың кейбір түрлері декорациялық өсімдіктер ретінде өсіріледі. Пироланың кейбір түрлері: Шатырша пирола () көпжылдық шөптесін өсімдік; бұл көбінесе бұрынғы КСРО-ның еуропалық бөлігінің оңтүстігіндегі ормандарда, Батыс Сібірде, Қиыр Шығыста өседі; мұның жербетіне шыққан бөлімдерін қуықтың тұтылуына қарсы даруға жұмсайды; Теңгежапырақ пирола () қылқанды орманды жерде ландышпен араласа өсетін көпжылдық шөптесін өсімдік. 
'''IC 693''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35208, MCG -1-29-22, IRAS11242-0443. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 693 нысанына арналған жарияланымдар IC 693 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 694''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35325, MCG 10-17-2A, ARP 299, VV 118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 694 нысанына арналған жарияланымдар IC 694 (шоқжұлдыз) 
'''IC 695''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 695 нысанына арналған жарияланымдар IC 695 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 696''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35332, UGC 6477, MCG 2-29-34, ZWG 67.86, IRAS11259+0922. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 696 нысанына арналған жарияланымдар IC 696 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 697''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35327, ZWG 11.106, NPM1G -01.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 697 нысанына арналған жарияланымдар IC 697 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 698''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35364, UGC 6482, MCG 2-29-35, ZWG 67.88, IRAS11264+0923. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 698 нысанына арналған жарияланымдар IC 698 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 699''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35365, UGC 6485, MCG 2-29-36, ZWG 67.89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 699 нысанына арналған жарияланымдар IC 699 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 700''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35382, UGC 6487, MCG 4-27-47, ZWG 126.67, VV 498, HCG 54A, WAS 22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 700 нысанына арналған жарияланымдар IC 700 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 701''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBdm/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35494, UGC 6503, MCG 4-27-51, ZWG 126.74, ARP 197, VV 3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 701 нысанына арналған жарияланымдар IC 701 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 702''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1051683. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 702 нысанына арналған жарияланымдар IC 702 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
Pyrola asarifolia '''Алмұртшөптер тұқымдасы ''' (Pyrolaceae) көп жылдық мәңгі жасыл шөптесін өсімдіктер тұқымдасы. Солт. жарты шардың қоңыржай және салқын аймақтарында кездесетін туысы, 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда көбіне ылғалды, мүкті ормандарда өсетін туысы, түрі бар. А. т-ның көпшілік түрінің жер бетіне өте таяу топталып өскен жылтырақ жапырақтары болады. Олардан шашақты гүлшоғыры бар гүл жебе сабағы жетіледі. Гүлдері бөлікті, қос жынысты, аталығы 10, аналығы біреу. Көп жылғы зерттеулердің қорытындысы бойынша А. т-на жататын өсімдіктер гүлдерінің дамуы екі сатыдан тұратындығы анықталды. Бірінші сатысында гүлдер (жәндіктер немесе ауа ағымы арқылы) айқас тозаңданады, ал екінші сатысында айқас тозаңдану болмаса, аталық пен аналық жыныс клеткалары өсімдіктің өздігінен тозаңдануына жағдай жасайды. Жемісі өте көп ұсақ тұқымы бар құрғақ қорапша. 
'''IC 703''' Crater шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 703 нысанына арналған жарияланымдар IC 703 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 704''' Crater шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 704 нысанына арналған жарияланымдар IC 704 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 705''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35644, MCG 8-21-49, ZWG 268.50, NPM1G +50.0204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 705 нысанына арналған жарияланымдар IC 705 (шоқжұлдыз) 
'''IC 706''' Crater шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35658, MCG -2-30-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 706 нысанына арналған жарияланымдар IC 706 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 707''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35708, UGC 6543, MCG 4-27-64, ZWG 126.91, ARAK 301, IRAS11311+2139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 707 нысанына арналған жарияланымдар IC 707 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 708''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35720, UGC 6549, MCG 8-21-56, ZWG 242.48, Papillon. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 708 нысанына арналған жарияланымдар IC 708 (шоқжұлдыз) 
'''IC 709''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35736, MCG 8-21-57, ZWG 242.49, NPM1G +49.0200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 709 нысанына арналған жарияланымдар IC 709 (шоқжұлдыз) 
'''IC 710''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35750, ZWG 126.98. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 710 нысанына арналған жарияланымдар IC 710 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 711''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35780, MCG 8-21-62, ZWG 242.53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 711 нысанына арналған жарияланымдар IC 711 (шоқжұлдыз) 
'''IC 712''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35785, MCG 8-21-63, ZWG 242.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 712 нысанына арналған жарияланымдар IC 712 (шоқжұлдыз) 
'''Владимир Карпович Божко''' (16 мамыр 1949 жыл, Алматы) Қазақстанның мемлекеттік қайраткері, Ұлттық қауіпсіздік офицері, Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты, == Биографиясы == === Білімі === 1949 ж. Алматыда дүниеге келген. 1971 ж. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген, заң ғылымының кандидаты, доцент. === Қызмет жолы === 2001 ж. желтоқсанынан бері Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының бірінші орынбасары болып жұмыс істеген. 13 қараша 2007 ж. тамыз 2014 ж. ҚР Төтенше жағдайлар министрі. 2016 жылғы наурыздан Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты. == Марапаттары == II дәрежелі «Айбын» (2003) «Барыс» (2010) ордендерімі"' 20 медальмен марапатталған. ҚР ҰҚК Құрметті қызметкері. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы Божко Татьяна Михайловна. Қызы Елена (1978 жылы туған); ұлы Максим (1981 жылы туған). ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан төтенше жағдайлар министрлері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстан Санат:Барыс орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Айбын орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Астана медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қалтқысыз қызметі үшін медалінің иегерлері Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан ҰҚК қызметкерлері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары 
'''Алтай''' Күршім және Оңтүстік Алтай жоталарының қиылысындағы тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерінде. == Жер бедері == Абсолюттiк биіктігі 1792 м. Өзімен аттас асудан мамыр қазан айларында салт атты адам өте алады. Таудан бастау алатын өзен салалары Марқакөл көліне келіп құяды. Батысында Ақсубас тауымен, Сарымсақты жотасымен, шығыс және оңтүстік бөліктері тауаралық аңғарлармен ұласады. == Өсімдігі == Таулы орманның сұр топырағында майқарағай, қарағай, самырсын өседі. == Дереккөздер == Санат:Күршім ауданы таулары 
'''IC 713''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 713 нысанына арналған жарияланымдар IC 713 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 715-1''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 715-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 715,01 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 715-2''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 715-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 715,02 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 716''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36102, UGC 6612, MCG 0-30-18, ZWG 12.47, KARA 492. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 716 нысанына арналған жарияланымдар IC 716 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 718''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36174, UGC 6626, MCG 2-30-7, ZWG 68.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 718 нысанына арналған жарияланымдар IC 718 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 719''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36205, UGC 6633, MCG 2-30-8, ZWG 68.21, ARAK 308, IRAS11377+0917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 719 нысанына арналған жарияланымдар IC 719 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 720''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36333, MCG 2-30-16, ZWG 68.35, KCPG 298A, triple system, contact. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 720 нысанына арналған жарияланымдар IC 720 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 721''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36354, MCG -1-30-26, IRAS11399-0803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 721 нысанына арналған жарияланымдар IC 721 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 722''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36365, MCG 2-30-19, ZWG 68.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 722 нысанына арналған жарияланымдар IC 722 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 723''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (нерегулярна галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36384, MCG -1-30-27, MK 1305, NPM1G -08.0357, IRAS11404-0803. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 723 нысанына арналған жарияланымдар IC 723 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Алтай арқары''' () жұптұяқтылар отряды, қуысмүйізділер тұқымдасының бір түрі. 19 ғ-дың басында батыс және оңт. Алтай тауларында кең таралған. 19 ғ-дың 70-жылдарында бұл тауларда ол жойылып кетті. Қазақстанда қазіргі кезде А. а. Күршім жотасында, Қалмашық өзенінің жоғарғы ағынындағы биік тау беткейлерінде және Бұқтырма су қоймасының солт.-шығыс жағындағы тауларда тіршілік етеді. Негізінен теңіз деңгейінен 800 3000 биіктіктегі тау шалғындарында мекендейді. Жазда таудың альпі және субальпі белдеулерін мекендесе, күз түсе тау етектеріне қарай қоныс аударады. Қошқарының шоқтығының биікт. 125 см-ге, мүйізінің ұзындығы 129 см-ге дейін жетеді. Алтай арқары дәнді дақылдармен, шөптесін өсімдіктермен қоректенеді. жаста жыныстық жағынан жетіледі. Қазан қарашада күйлеп, сәуір мамыр айларында төлдейді. Әдетте жалқы қозықа туады. Алтай арқары өте бағалы аң. Саны азайып, таралу аймағы қысқарып бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» еңгізілген. ==Дереккөздер== Қызыл кітабына енген сүтқоректілер 
'''IC 724''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36450, UGC 6695, MCG 2-30-22, ZWG 68.45, IRAS11409+0913. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 724 нысанына арналған жарияланымдар IC 724 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 725''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36444, ZWG 12.65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 725 нысанына арналған жарияланымдар IC 725 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 726''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 213876. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 726 нысанына арналған жарияланымдар IC 726 (шоқжұлдыз) 
'''IC 727''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36536, UGC 6715, MCG 2-30-25, ZWG 68.50, FGC 1300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 727 нысанына арналған жарияланымдар IC 727 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 728''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36580, UGC 6720, MCG 0-30-21, ZWG 12.71, IRAS11422-0119. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 728 нысанына арналған жарияланымдар IC 728 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 729''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36627, ZWG 186.37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 729 нысанына арналған жарияланымдар IC 729 (шоқжұлдыз) 
'''IC 731''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36626, MCG 8-21-96, ZWG 242.79, ZWG 243.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 731 нысанына арналған жарияланымдар IC 731 (шоқжұлдыз) 
'''IC 732-1''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83488, MCG 4-28-50, ZWG 127.51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 732-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 732,01 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 732-2''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (нерегулярна галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36688, MCG 4-28-50, ZWG 127.51, IRAS11434+2042. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 732-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 732,02 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 733''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1007508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 733 нысанына арналған жарияланымдар IC 733 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Алтай ботаника бағы ''' ғылыми-зерттеу мекемесі, еншілес мемл. кәсіпорын. Биол. зерттеулер орт-на қарайды. 1935 ж. Шығыс Қазақстан обл-ның Лениногор (қазіргі Риддер) қ-нда құрылған. Аумағы 176 га, теңіз деңгейінен 760 860 биіктікте тау етегінде орналасқан. Оның 50 га-дан астам жері табиғи қорық ретінде сақталған. А. б. б-ның негізгі ғыл.-зерт. жұмыстары: Алтайдағы өсімдіктер дүниесін қорғау және олардың маусымдық өзгеру заңдылықтарына фенолог. бақылаулар жүргізу; пайдалы өсімдіктер түрлерін өсіріп, халық ш-на пайдалану; басқа жерлерден әкеліп отырғызылған өсімдіктерді жерсіндіру; өлкедегі өндіріс орталықтарын көгалдандыру. Ондағы жоғ. сатыдағы өсімдіктердің 4000-дай түрінің 200-ы жергілікті флораға жатады. Соның ішінде ағаш және бұталардың 570-тен астам түрі, 47, раушангүлдердің 90, зеректің 17, ал жеміс-жидек өсімдіктерінің 10-ға жуық, гүлді және дәрі-дәрмек өсімдіктерінің 1000-нан астам түрлері өседі. А. б. б. осы уақыт ішінде өндірістік орталықтарды көгалдандыру үшін ағаш-бұталардың 100-ден артық түрін, жеміс-жидек өсімдіктерінің ондаған сорттарын, малға жемшөптік өсімдіктің 25 түрін, бал-шырынды өсімдіктің 34 түрін халық ш-на пайдалануға енгізді. Сондай-ақ А. б. б. табиғатты қорғау бағытында Шығыс Қазақстанда сирек кездесетін өсімдік түрлерін зерттеу жұмысын жүргізеді. Қазақстанның «Қызыл кітабын» құрастыруда да үлкен үлес қосып келеді. Санат:Қазақстан табиғаты бақтар 
'''IC 734-1''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36701, MCG -1-30-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 734-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 734,01 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 734-2''' Crater шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1005962, MCG -1-30-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 734-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 734,02 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''IC 735''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36849, UGC 6775, MCG 2-30-38, ZWG 68.69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 735 нысанына арналған жарияланымдар IC 735 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 736''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36853, MCG 2-30-37, ZWG 68.68, HCG 59B, NPM1G +12.0290. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 736 нысанына арналған жарияланымдар IC 736 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 737''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36861, MCG 2-30-39, ZWG 68.70, HCG 59A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 737 нысанына арналған жарияланымдар IC 737 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 738''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (нерегулярна галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36895. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 738 нысанына арналған жарияланымдар IC 738 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 739''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37097, UGC 6830, MCG 4-28-72, ZWG 127.77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 739 нысанына арналған жарияланымдар IC 739 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 741''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37008, MCG -1-30-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 741 нысанына арналған жарияланымдар IC 741 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 742''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37056, UGC 6822, MCG 4-28-68, ZWG 127.73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 742 нысанына арналған жарияланымдар IC 742 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 743''' Crater шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37267, MCG -2-30-37, IRAS11508-1259. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 743 нысанына арналған жарияланымдар IC 743 Санат:Crater (шоқжұлдыз) 
'''Алтай гимноспермиумы ''' (Gymnospermіum altaіcum) бөріқарақаттар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Алтайдан Солт. Тянь-Шаньға дейінгі аралықта шалғындық, далалық тау беткейлерінде, далалық алқаптарда, сирек орман, бұталар арасында өседі. Биікт. 15 20 см, түйнек тамырлы. Гүлшоғыр сабағы үш тармақты, отырыңқы жапырақтан тұрады. Жапырақ бөліктері саусақ тілікті. Гүл жапырағы дөңгелекше, төмен қарай иілген, гүлдері сары түсті. Тостағанша жапырақшасы сары, сырт жағы көкшілдеу, желегінен 2,5 еседей ұзындау. Гүлшоғыры жоғары шашақ. Тұқымынан көбейеді. Наурыз сәуір айларында гүлдеп, сәуір мамырда жемістенеді. Жемісі домалақ, жарғақ қауашақ. А. г. өте сирек кездесетін өсімдік, жылдан-жылға таралу аймағы тарылуда. Алматы қорығында қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 744''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37333, ZWG 127.102, NPM1G +23.0279. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 744 нысанына арналған жарияланымдар IC 744 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 745''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37339, UGC 6877, MCG 0-30-34, MK 1308, ZWG 12.114, ARAK 332, UM 465. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 745 нысанына арналған жарияланымдар IC 745 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 746''' Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37440, UGC 6898, MCG 4-28-96, ZWG 127.106, KUG 1153+261, IRAS11530+2609. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 746 нысанына арналған жарияланымдар IC 746 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз) 
'''IC 747''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170182, NPM1G -08.0363. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 747 нысанына арналған жарияланымдар IC 747 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 748''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37600, MCG 1-31-6, ZWG 41.11, ARAK 336, NPM1G +07.0277, IRAS11548+0744. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 748 нысанына арналған жарияланымдар IC 748 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 749''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37692, UGC 6962, MCG 7-25-8, ZWG 215.9, KCPG 313A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 749 нысанына арналған жарияланымдар IC 749 (шоқжұлдыз) 
'''IC 750''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37719, UGC 6973, MCG 7-25-10, ZWG 215.12, KCPG 313B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 750 нысанына арналған жарияланымдар IC 750 (шоқжұлдыз) 
'''IC 751''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37721, UGC 6972, MCG 7-25-11, ZWG 215.11, KUG 1156+428A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 751 нысанына арналған жарияланымдар IC 751 (шоқжұлдыз) 
'''IC 752''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37747, ZWG 215.14, KUG 1156+428B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 752 нысанына арналған жарияланымдар IC 752 (шоқжұлдыз) 
'''IC 753''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37745, UGC 6979, MCG 0-31-12, ZWG 13.23, ARAK 340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 753 нысанына арналған жарияланымдар IC 753 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алтайит ''' (1830 ж. алғаш Алтайда табылуына байланысты аталған) теллурид тобындағы минерал. Хим. формуласы: PbTe. Кристалдары сирек кездеседі, негізінен, майда түйіршікті агрегаттар түзейді. Түсі ақ, сарғылт реңді. Қатт. 3,5, менш. салм. 8,1 8,2 г/см3. Гидротермальдық кендерде пайда болады. Алтайдың Тишин, Риддер-Сокол, Заводин полиметалл кендерінде, көбінесе галенит минералы ішінде басқа теллуридтермен бірге микроқосынды түрінде кездеседі. Солт. Қазақстан алтын кен орындарындағы (Жаңатөбе, Майқайың, Степняк, т.б.) көптеген минералдарда микроқосынды түрінде таралған. А. Қазақстанда алғаш табылған сирек кездесетін минералдардың бірі. 
'''IC 754''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37757, UGC 6984, MCG 0-31-13, ZWG 13.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 754 нысанына арналған жарияланымдар IC 754 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 756''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38054, UGC 7026, MCG 1-31-15, ZWG 41.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 756 нысанына арналған жарияланымдар IC 756 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 758''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38173, UGC 7056, MCG 11-15-14, ZWG 315.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 758 нысанына арналған жарияланымдар IC 758 (шоқжұлдыз) 
'''IC 760''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38345, ESO 440-52, MCG -5-29-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 760 нысанына арналған жарияланымдар IC 760 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 761''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 157368, MCG -2-31-14, NPM1G -12.0389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 761 нысанына арналған жарияланымдар IC 761 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''IC 762''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38532, MCG 4-29-34, ZWG 128.37, KUG 1205+260. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 762 нысанына арналған жарияланымдар IC 762 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 763''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38525, MCG 4-29-35, ZWG 128.38, NPM1G +26.0268. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 763 нысанына арналған жарияланымдар IC 763 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 764''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38711, ESO 441-13, MCG -5-29-25, UGCA 273, AM 1207-292, IRAS12076-2927. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 764 нысанына арналған жарияланымдар IC 764 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 765''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 765 нысанына арналған жарияланымдар IC 765 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 766''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38775, MCG -2-31-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 766 нысанына арналған жарияланымдар IC 766 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''Алтай қасқыржидегі ''' () көкендер тұқымдасы, Сирек кездесетін, дәрілік эндемиктік, қалдық түрі. қасқыржидек туысына жататын бұта. Алтай, Сауыр, Маңырақ, Тарбағатай, Сарыарқа өңірлерінің тау бөктерлерінде, жапырақты ормандарында, бұталар арасында өседі. Биікт. 40 80 см, жапырақтары ұзынша эллипс тәрізді, ұзындығы см болады. Ақ жұпар иісті. гүлдері қысқа бұтақтарының ұшында орналасқан. Тұқымынан көбейеді. Мамыр маусым айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Жемісі қара түсті сүйекше. А. қ-не өзінің өсетін табиғи ортада жиі болатын өрт үлкен зиян келтіреді. А. қ. сәндік өсімдік әрі өте сирек кездесетін реликті түр. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. негізгі кауіп төндіруші өрттер мен малды шектен тыс бағу. Азутау жотасының оңтүстік баурайында (Мрамор тауы) ботаника қорықшысын ұйымдастыру қажет == Дереккөздер == "Қазақ Энциклопедиясы" *Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы Санат:Көкендер Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 767''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38792, MCG 2-31-42, MK 760, ZWG 69.73, VCC 32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 767 нысанына арналған жарияланымдар IC 767 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 768''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38848, UGC 7192, MCG 2-31-44, ZWG 69.75, VCC 38, KUG 1209+124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 768 нысанына арналған жарияланымдар IC 768 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 769''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38916, UGC 7209, MCG 2-31-47, ZWG 69.83, VCC 58, IRAS12099+1224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 769 нысанына арналған жарияланымдар IC 769 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 770''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1056625, NPM1G -04.0396. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 770 нысанына арналған жарияланымдар IC 770 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 771''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39176, MCG 2-31-67, ZWG 69.105, VCC 142, KUG 1212+134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 771 нысанына арналған жарияланымдар IC 771 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 772''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39178, IC 3067, ZWG 128.61, NPM1G +24.0271. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 772 нысанына арналған жарияланымдар IC 772 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 773''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39493, MCG 1-31-44, ZWG 41.73, VCC 271, IRAS12155+0625. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 773 нысанына арналған жарияланымдар IC 773 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 774''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 157582, NPM1G -06.0376. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 774 нысанына арналған жарияланымдар IC 774 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 775''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39587, UGC 7350, MCG 2-31-87, ZWG 70.4, VCC 311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 775 нысанына арналған жарияланымдар IC 775 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 776''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39613, UGC 7352, MCG 2-31-88, ZWG 70.5, VV 614, VCC 318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 776 нысанына арналған жарияланымдар IC 776 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алтай құмы''' Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы құмды алқап. Әйтеке би кенті кентінен шығысқа қарай км жерде орналасқан. == Жер бедері == Ұзындығы 22 км, енді жері 15 км-ге жетеді. Құм алқабы төбешікті келген. Мұнда Алтай темір жол айрығы, Көбек елді мекені орналасқан. Осы жердегі құм төбелердің бірінде Кенесары хан басқарған ұлт-азаттық көтерілісте (1837 47) қаза тапқан батырлардың бірі Алтайдың бейіті бар. == Дереккөздер == Санат:Қызылорда облысы құмдары 
'''IC 777''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39663, UGC 7363, MCG 5-29-52, ZWG 158.64, KUG 1216+285, IRAS12168+2835. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 777 нысанына арналған жарияланымдар IC 777 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 779''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39690, UGC 7369, MCG 5-29-53, ZWG 158.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 779 нысанына арналған жарияланымдар IC 779 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 780''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39745, UGC 7381, MCG 4-29-64, ZWG 128.77. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 780 нысанына арналған жарияланымдар IC 780 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 781''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39754, MCG 3-32-2, ZWG 99.17, VCC 389. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 781 нысанына арналған жарияланымдар IC 781 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 782''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39962, MCG 1-32-20, ZWG 42.43, VCC 486, NPM1G +06.0333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 782 нысанына арналған жарияланымдар IC 782 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 783''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39965, UGC 7415, MCG 3-32-8, ZWG 99.25, VCC 490. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 783 нысанына арналған жарияланымдар IC 783 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 783A''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40068, MCG 3-32-13, VCC 545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 783A нысанына арналған жарияланымдар IC 783,1 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 784''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40092, MCG -1-32-6, IRAS12199-0422. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 784 нысанына арналған жарияланымдар IC 784 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 785''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40167, MCG -2-32-7, NPM1G -12.0404, IRAS12204-1256. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 785 нысанына арналған жарияланымдар IC 785 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''IC 786''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40189, MCG -2-32-8, NPM1G -12.0405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 786 нысанына арналған жарияланымдар IC 786 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''Алтай металлогения аймағы ''' Алтай таулары сілемдеріндегі белгілі геологиялық заңдылықпен орналасқан кенді белдеулер мен белдемдер жүйесі. Ол Алтай тауларын және Қалба жотасын, Дегелең мен Шыңғыстау тауларының бөлігін қамтиды. == Кенді белдеулері == Аймақ қарай бір-біріне тетелес созылған кенді белдеулерден тұрады. Олардың алтауы: Таулы Алтайдың сирек металды (W, Mo), Кенді және Оңтүстік Алтайдың полиметалды, Қалба мен Нарын жоталарының сирек металды (W, Mo, Sn, Ta, Nb т.б.), Батыс Қалбаның алтынды, Дегелең мен Қандығатай тауларының сирек металды (W, Mo), Шыңғыстаудың мысты-алтынды белдеулері Қазақстан аумағына толық немесе ішінара енеді. Бұлардан басқа кейбір белдеулердің ішінен кенді белдемдер (Шар алабының сынап және Қаршыға пирротинді мыс белдемдері) өз алдына жіктеледі. == Кен аудандары және қорлары == Белдеулердің алып жатқан ауданы мен олардағы кен қоры әр алуан. Мысалы, Кенді Алтайдың полиметалл белдеуінде Зырянов, Лениногор (Риддер), Тишин, Березовка сияқты алып кен орындары орналасқан. Олардан қорғасын, мыс, мырыш, сондай-ақ алтын, күміс, кадмий, селен, теллур, күшәла, сүрме, индий, галлий, т.б. 20-дан астам сирек кендер алынады. Аймақтың кенді белдеулері терең жарылымдармен бөлінген. Әр белдеуде тек белгілі кентас формациялары мен металдар тобы басым болып келеді. Сондай-ақ жоғары және төменгі температурада пайда болған белдеулер өзара ауысып, қатарласып отырады. Алтай кендерінің белдеулене орналасу заңдылығын ашу (Қ.И. Сәтбаев, И.Ф. Григорьев, В.П. Нехорошев, А.Қайыпов, Ж.Айталиев, Г.Н. Щерба, т.б.) кен іздеу және барлау жұмыстарын ғылыми негізде жүргізуге мүмкіндік берді. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары 
'''IC 787''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40517, MCG 3-32-31, ZWG 99.43, VCC 799. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 787 нысанына арналған жарияланымдар IC 787 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 789''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40673, UGC 7533, MCG 1-32-61, ZWG 42.102, VCC 889. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 789 нысанына арналған жарияланымдар IC 789 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 790''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40713, MCG 2-32-51, ZWG 70.75, VCC 919, NPM1G +09.0294. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 790 нысанына арналған жарияланымдар IC 790 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 791''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40783, UGC 7555, MCG 4-29-71, ZWG 128.89, NPM1G +22.0377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 791 нысанына арналған жарияланымдар IC 791 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 792''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40800, UGC 7558, MCG 3-32-40, ZWG 99.56, VCC 973. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 792 нысанына арналған жарияланымдар IC 792 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 794''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40964, UGC 7585, MCG 2-32-70, ZWG 70.102, VCC 1073, NPM1G +12.0319. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 794 нысанына арналған жарияланымдар IC 794 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 795''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41026, ZWG 128.91, ZWG 129.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 795 нысанына арналған жарияланымдар IC 795 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 796''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41160, UGC 7623, MCG 3-32-51, ZWG 99.68, VCC 1188, IRAS12268+1641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 796 нысанына арналған жарияланымдар IC 796 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 797''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41504, UGC 7676, MCG 3-32-58, ZWG 99.77, KUG 1229+153, IRAS12293+1524, VCC 1393. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 797 нысанына арналған жарияланымдар IC 797 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 798''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41589, ZWG 99.83, VCC 1440, NPM1G +15.0373. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 798 нысанына арналған жарияланымдар IC 798 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Алтай рауғашы''' () тарандар тұқымдасы, рауғаш туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Алтай, Тарбағатай, Сауыр тауларының қиыршықтасты жағаларында, бұталар арасында, шалғынды жерлерде өседі. Биікт. м-дей, тамыры жуан, сабағы тік тілімденіп келген. Жапырақтары үшбұрышты, бүтін жиекті, тамыр маңындағы жапырақтары өте ірі болады. Ұсақ сары түсті гүлдері тығыз жіңішке келген гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Маусым тамыз айларында гүлдеп, қыркүйекте жеміс береді. Жемісі домалақ, қара түсті жаңғақ. А. р. тағамдық, дәрілік өсімдік. Таралу аймағының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Санат:Таран тұқымдасы Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 800''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41763, UGC 7716, MCG 3-32-69, ZWG 99.90, VCC 1532. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 800 нысанына арналған жарияланымдар IC 800 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 801''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41739, UGC 7717, MCG 9-21-17, ZWG 270.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 801 нысанына арналған жарияланымдар IC 801 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''IC 802''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 802 нысанына арналған жарияланымдар IC 802 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 803''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42367, MCG 3-32-80, ZWG 99.105, VV 564, ARP 149, IRAS12371+1651. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 803 нысанына арналған жарияланымдар IC 803 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 804''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 804 нысанына арналған жарияланымдар IC 804 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 806''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42642, MCG -3-32-19, NPM1G -17.0339. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 806 нысанына арналған жарияланымдар IC 806 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''IC 807''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42635, MCG -3-32-20, NPM1G -17.0340. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 807 нысанына арналған жарияланымдар IC 807 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''IC 808''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 808 нысанына арналған жарияланымдар IC 808 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''VCC 1910''' ('''IC 809''') Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42638, IC 3672, UGC 7863, MCG +2-32-184, CGCG 70-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 809 нысанына арналған жарияланымдар IC 809 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 810''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42643, UGC 7864, MCG 2-32-185, ZWG 70.226, VCC 1912. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 810 нысанына арналған жарияланымдар IC 810 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алтай-саян қатпарлы аймағы''' бір бөлігі Шығыс Қазақстандағы Бұқтырма өзені алабын қамтиды. Оңт.-шығысында Қара Ертіс жарылысы арқылы Зайсан қатпарлы жүйесімен шектеседі. Каледон дәуірінде бұл аймақта бірте-бірте қатпарлық тау сілемдері қалыптаса бастады. Сол қатпарлық құрылымдардың бірі Холзун-Чун антиклинорийі. Оны негізінен кембрийдің, өзара қабаттаса жатқан сұр, жасыл сұр түсті жыныстары түзген. Аймақта девондық, пермьдік интрузивтер де кездеседі. А.-С. қ. а-нда кен байлықтарының мол қоры анықталған. == Дереккөздер == Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы 
'''IC 812''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42952. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 812 нысанына арналған жарияланымдар IC 812 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 813''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42981, UGC 7928, MCG 4-30-19, ZWG 129.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 813 нысанына арналған жарияланымдар IC 813 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 814''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158051, NPM1G -07.0377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 814 нысанына арналған жарияланымдар IC 814 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 815''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43080, MCG 2-33-15, ZWG 71.35, VCC 2038, NPM1G +12.0335. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 815 нысанына арналған жарияланымдар IC 815 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 816''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43111, UGC 7944, MCG 2-33-19, ZWG 71.38, VCC 2044, NPM1G +10.0317. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 816 нысанына арналған жарияланымдар IC 816 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 817''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43126, IC 3764, MCG 2-33-20, ZWG 71.39, VCC 2046, NPM1G +10.0318. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 817 нысанына арналған жарияланымдар IC 817 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 818''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43113, MCG 5-30-78, ZWG 159.73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 818 нысанына арналған жарияланымдар IC 818 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 821''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43161, UGC 7957, MCG 5-30-83, ZWG 159.76, KUG 1245+300. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 821 нысанына арналған жарияланымдар IC 821 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 822''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43196, MCG 5-30-85, NPM1G +30.0275. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 822 нысанына арналған жарияланымдар IC 822 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 823''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 823 нысанына арналған жарияланымдар IC 823 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Сахалар''' ''якуттер'' деген атпен де белгілі, Саха (Якутия) республикасында тұратын түркі халқы. 2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағының қорытындысы бойынша 478,1 мың якут Ресейде, негізінен Саха (Якутия) республикасында (466,5 мың), сондай-ақ Иркутск, Магадан облыстарында, Хабаровск және Красноярск өлкелерінде өмір сүрді. Қазіргі уақытта сахалардың едәуір бөлігі АҚШ, Канада, Швеция, Ұлыбритания және Оңтүстік Кореяда тұрады. == Тілі == Якут/саха тілі алтай отбасының түркі тілдерінің ұйғыр-оғыз тобының якут ішкі тобына кіреді, тілдердің жалғамалы түріне жатады (агглютинативті аффикстенуді аналитикалық тәсілдермен және тұтастырылған формаларда флексиямен бірге қолданады). Орыс (кириллица) графикасындағы жазу 1922 жылы басталып, 1924 жылы жетілдірілді, 1929 жылы латын графикасына ауыстырылды, 1939 жылдан бастап жазу орыс (кириллица) графикалық негізіне қайтарылды. Якут тілінде төрт сөйленіс тобы бар: орталық, вилюй, солтүстік-батыс және таймыр. == Діні == 19 ғасырдың 20-сы жылдарына дейін сахалардың басым көпшілігі Орыс-православ дініне өтіп болды. Бірақ қазірге дейін кейбір шамандық әдет-ғұрыптарды да сақтап қалған. == Шығу тегі == Саха (Якутия) Ғалымдардың көпшілігі сахалар Олхон мен Байқал көлінің маңынан қазіргі тұрып жатқан Лена, Алдан және Вилюй өзендерінің алабына шамамен 13-ші ғасырда көшіп келіп, сол жерлердің эвендер, эвенктер секілді байырғы тұрғындарымен араласқан болса керек деп топшылайды. Археологиялық деректердің негізінде сахалар оңтүстік Сібірден шыққан, олардың шығу тектері буряттармен ортақ деген көзқарас орныққан. 2003 жылғы наурыз айында Германияның Макс Планк атындағы Эволюциялық антропология институты сахалардың шығу тегі туралы зерттеу жариялады. Ол зерттеуде 100-ден астам саха ұлтының адамының митохондриялық ДНҚ-лары басқа еуразиялық халықтардікімен салыстырылды. Зерттеу бойынша, сахалар сол аймақта өмір сүретін эвенктерге және оңтүстік Сібірдегі түрік тілдес тувалықтарға генетикалық жағынан өте жақын болып шықты. == Тарихы == 1620-шы жылдары олардың жеріне орыстар келе бастады. Олар Саха елін өзіне қаратып, аң терісінің салығын орнатты. 1634 және 1642 жылдары болған саха көтерілістерін басып-жаншыды. Алтын қорларының табылуы мен Транс-сібір теміржолының ашылуынан кейін өлкеге орыстар көптеп келе бастады. 1919 жылы кеңес үкіметі Якут Автономды Кеңес Социалистік Республикасын жариялады. == Кәсібі == Қоныстанған жерлері мен шаруашылық дәстүрлері бойынша сахалар екі негізгі топқа бөлінеді. Солтүстікте тұратындары жартылай көшпелі аңшылық, балықшылықпен, қодас және бұғы өсірушілікпен айналысады. Оңтүстіктің сахалары негізінен мал шаруашылығымен, жылқы және ірі қара өсірумен шұғылданады. Баспаналары якуттардың сырықтардан жасалған, қайың қабығымен жабылған конус тәрізді- ''урасаларда'' өмір сүрді, оларды якут киіз үйлері деп те атады. Сахалардың қоныстары бір-бірінен үлкен қашықтықта орналасқан бірнеше киіз үйлерден тұрды. Сібір халықтарының мәдениетінен ерекшелігі сахаларда темір қорыту және саздан ыдыс жасау (көзешілік) өнері жақсы дамыды. == Мәдениеті == Сахалардың ұлттық киімі әртүрлі халықтардың дәстүрлерін біріктіреді, ол осы халық тұратын қатал климатқа бейімделген. Костюмі белбеуі бар кафтан, былғары шалбар және түкті шұлықтан тұрады, жейделері белдікпен байланған. Қыста бұғы терісінен, жүнінен тігілген етік киеді. Сырт киімдерді моншақтармен, сәндік өрнектермен, және әшекейлермен безендірілген. Сахалар тағамында жылқы етін, бұғы мен сиыр етін пайдаланады. Сонымен қатар сібір балықтарынан тағамдар дайындау кең таралған: чир, осетр, омул, муксун, пеляд, хариус, нелма және таймен. Сиыр және жылқы қабырғаларынан жасалған ет ''ойгос'' деп аталады, оны мұздатылған немесе шикі күйінде жейді. ''Строганина'' мұздатылған балық пен еттен дайындалады, оған ащы дәмдеуіштер араластырады. Хаан щұжығы жылқы мен сиыр етінің қанынан жасалады. Сусындардан қымыз бен күштірек койуургэн, шайдың орнына ыстық морс ішеді. == Қазақстандағы сахалар == Қазақстанның якут диаспорасы санының жалпы динамикасы мынадай: *175 (1970 ж.), *438 (1979 ж.), *303 (1989 ж.), *115 (1999 ж.) адам. == Дереккөздер == == Тағы қараңыз == Диньлиндер Ресей халықтарының тізімі Түркі халықтары == Сыртқы сілтемелер == Саха тіліне бағышталған сайт Саха газеттерінің сайты Саха қоғамын сипаттайтын сайт Саха әдебиетінің шығармаларының орыс тіліне аудармалары (батырлық жырлар, ертегілер, аңыздар, мақал-мәтелдер, т.б.) Көп тілді қысқаша сөздік: Саха көне моңғол халха орыс неміс ағылшын Санат:Түркі этникалық топтары Санат:Ресей халықтары 
'''Алтайсор ''' Ерейментау тауының солтүстігінде орналасқан көл. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Бөгенбай ауылынан қарай 12 км жерде. Теңіз деңгейінен 205 биіктікте. == Аумағы == Аумағы 5,9 км2, ұзындығы 7,9 км, ені км. Жағалау бойының ұзындығы 27,2 км. Ең терең жері 0,2 м. Су жиналатын алабы 1310 км2. == Гидрографикасы == Жағалауы жазық, түбі лайлы. Қар суымен толысады. Кей жылдары кеуіп қалады. ауданы көлдері 
'''IC 825''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170209. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 825 нысанына арналған жарияланымдар IC 825 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 826''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43538, MCG 5-30-106, ZWG 159.95. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 826 нысанына арналған жарияланымдар IC 826 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 827''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43607, UGC 8008, MCG 3-33-14, ZWG 100.14, IRAS12494+1633. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 827 нысанына арналған жарияланымдар IC 827 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 828''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1008087. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 828 нысанына арналған жарияланымдар IC 828 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 829''' Құзғын шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43663, MCG -2-33-37, NPM1G -15.0446, DRCG 25-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 829 нысанына арналған жарияланымдар IC 829 Санат:Құзғын (шоқжұлдыз) 
'''IC 830''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43533, UGC 8003, MCG 9-21-55, ZWG 270.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 830 нысанына арналған жарияланымдар IC 830 (шоқжұлдыз) 
'''IC 831''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43708, MCG 5-30-113, ZWG 159.100. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 831 нысанына арналған жарияланымдар IC 831 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 832''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43848, MCG 5-30-119, ZWG 159.105, NPM1G +26.0299. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 832 нысанына арналған жарияланымдар IC 832 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 833''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158287. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 833 нысанына арналған жарияланымдар IC 833 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 834''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44138, MCG 5-31-11, ZWG 160.22, NPM1G +26.0301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 834 нысанына арналған жарияланымдар IC 834 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Алтай таутобылғысы''' немесе '''Алтай сибиркасы''' () раушангүлділер тұқымдасы, таутобылғы туысына жататын бұта. Алтай эндемигі. аз ғана топтармен өзен аңғарларының ашық алқаптарында, таудың ортаңғы белдеуінде өседі. Алтайдың Үбі, Нарын, Иванов қырқаларындағы шалғындық беткейлерде, орман шеттері мен алаңдарында сирек немесе жеке түп болып өседі. Биіктігі м-дей, жуан бұтақтарының қызғылт қоңыр қабығы бар. Сағақсыз жапырақтары түксіз келеді, см болады. Бұтақтары барынша жуан, қызғылт-қоңыр қабықты. Гүлдері дара жынысты. Тостағанша мен желектерінің саны бестен. Тостағанша диаметрі 0,5 см. Маусым-шілдеде гүлдеп, шілде-тамызда жеміс береді. Жемісі қынап түсті. Алтай таутобылғысы сәндік өсімдік. Алтай ботаника бағында өсіріледі, таралу аймағы сиреп бара жатқандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Алтай сибиркасының жапырақтары кейде шайдың орнына пайдаланылады. Ал халық медицинасында безгек, бауыр ауруларын (гепатит), жүрек ауруларын емдеуде қолданады. Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 835''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44200, MCG 5-31-21, ZWG 160.32, KUG 1254+267. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 835 нысанына арналған жарияланымдар IC 835 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 836''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44092, UGC 8059, MCG 11-16-7, ZWG 316.6, IRAS12538+6352. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 836 нысанына арналған жарияланымдар IC 836 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 837''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44322, MCG 5-31-28, ZWG 160.41, IRAS12551+2646. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 837 нысанына арналған жарияланымдар IC 837 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 839''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44423, ZWG 160.57, DRCG 27-200, DFOT 201. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 839 нысанына арналған жарияланымдар IC 839 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 840''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44495, UGC 8090, MCG 2-33-40, ZWG 71.86. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 840 нысанына арналған жарияланымдар IC 840 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 841''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44665, MCG 4-31-2, ZWG 130.3, IRAS12573+2204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 841 нысанына арналған жарияланымдар IC 841 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 842''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44795, UGC 8118, MCG 5-31-87, ZWG 160.88. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 842 нысанына арналған жарияланымдар IC 842 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 843''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44908, UGC 8137, MCG 5-31-100, ZWG 160.99. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 843 нысанына арналған жарияланымдар IC 843 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 844''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45086, ESO 443-40, MCG -5-31-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 844 нысанына арналған жарияланымдар IC 844 Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''IC 845''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45234, MCG 2-33-53, ZWG 71.107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 845 нысанына арналған жарияланымдар IC 845 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алтуайт ''' Айғыржал жотасы мен Сарытау тауы аралығындағы тау. == Географиялық орны == Абай облысы Жарма ауданында орналасқан. == Жер бедері, өсімдігі == Абсолюттiк биіктігі 907 м. Беткейлері жартасты шатқалдармен, сайлармен тілімденген. Таудан Талды өзені бастау алады. Тау бөктерінде бетеге, боз, ақ селеу өседі. == Дереккөздер == Санат:Жарма ауданы таулары 
'''IC 846''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45267, ZWG 130.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 846 нысанына арналған жарияланымдар IC 846 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 848''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45414, MCG 3-33-31, ZWG 101.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 848 нысанына арналған жарияланымдар IC 848 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 849''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45480, UGC 8202, MCG 0-34-2, ZWG 16.3, IRAS13050-0040. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 849 нысанына арналған жарияланымдар IC 849 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 850''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45491, MCG 0-34-3, ZWG 16.4, IRAS13052-0036. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 850 нысанына арналған жарияланымдар IC 850 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 851''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45552, UGC 8219, MCG 4-31-9, ZWG 130.11, IRAS13061+2118. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 851 нысанына арналған жарияланымдар IC 851 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 852''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45472, UGC 8213, MCG 10-19-35, ZWG 294.18, NPM1G +60.0125. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 852 нысанына арналған жарияланымдар IC 852 (шоқжұлдыз) 
'''IC 853''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45560, IC 4205, UGC 8230, MCG 9-22-19, ZWG 271.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 853 нысанына арналған жарияланымдар IC 853 (шоқжұлдыз) 
'''IC 854''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45664, MCG 4-31-11, ZWG 130.14, KUG 1307+248, IRAS13074+2450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 854 нысанына арналған жарияланымдар IC 854 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 855''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45725. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 855 нысанына арналған жарияланымдар IC 855 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 856''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45733, ZWG 130.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 856 нысанына арналған жарияланымдар IC 856 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Алтыайғыр ''' Астана қаласынан қарай 75 км жерде, Есіл өзенінің оң жағалауында орналасқан тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Целиноград ауданында. Абсолютiк биіктігі 377 м. Беткейі жазық, ұзындығы мен ені 2,5 км. == Геологиясы == Ортаңғы ордовик жыныстарынан түзілген. == Өсімдігі == Тау баурайы сортаңдау. Қара қоңыр, сортаң топырағында шөптесін өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''IC 857''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45983, UGC 8310, MCG 3-34-6, ZWG 101.10, IRAS13113+1720. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 857 нысанына арналған жарияланымдар IC 857 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 858''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46069, UGC 8321, MCG 3-34-7, ZWG 101.11, KCPG 367A, VV 47, NPM1G +17.0433. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 858 нысанына арналған жарияланымдар IC 858 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 859''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46074, MCG 3-34-8, ZWG 101.12, ARAK 408, KCPG 367B, NPM1G +17.0434. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 859 нысанына арналған жарияланымдар IC 859 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 860''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46086, MCG 4-31-15, ZWG 130.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 860 нысанына арналған жарияланымдар IC 860 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 861''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46092, UGC 8326, MCG 6-29-68, ZWG 189.46. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 861 нысанына арналған жарияланымдар IC 861 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''IC 862''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46181, ZWG 101.18, KARA 578. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 862 нысанына арналған жарияланымдар IC 862 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 863''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46270, MCG -3-34-43, IRAS13145-1659. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 863 нысанына арналған жарияланымдар IC 863 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 864''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1633794. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 864 нысанына арналған жарияланымдар IC 864 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 865''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158675, NPM1G -05.0473. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 865 нысанына арналған жарияланымдар IC 865 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 866''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46279, UGC 8354, MCG 4-31-19, ZWG 130.27, IRAS13148+2057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 866 нысанына арналған жарияланымдар IC 866 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
Ертіс алабындағы көл. == Географиялық орны == Павлодар облысы Ақсу қаласына қарасты аумақта орналасқан көл. == Гидрографикасы == Аумағы 13,6 км2. Ұзындығы 6,2 км, ені 3,2 км. Жағалауы тегіс, шығысы сор батпақты, батысы мен оңтүстігінде Кіші және Үлкен Қалқаман көлдері жатыр. Өңір мал жайылымына пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақсу көлдері Санат:Ертіс су алабы 
'''IC 867''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46283, UGC 8353, MCG 4-31-20, ZWG 130.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 867 нысанына арналған жарияланымдар IC 867 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 868-1''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46281, MCG 4-31-21, ZWG 130.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 868-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 868,01 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 868-2''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1632104, NPM1G +20.0348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 868-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 868,02 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 869''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 869 нысанына арналған жарияланымдар IC 869 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 870''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46286, MCG 4-31-22, ZWG 130.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 870 нысанына арналған жарияланымдар IC 870 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 871''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46321, UGC 8358, MCG 1-34-16, ZWG 44.58, NPM1G +04.0393, IRAS13155+0439. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 871 нысанына арналған жарияланымдар IC 871 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 872''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46342, UGC 8361, ZWG 44.60, IRAS13157+0635. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 872 нысанына арналған жарияланымдар IC 872 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 873''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46345, ZWG 44.59, NPM1G +04.0394. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 873 нысанына арналған жарияланымдар IC 873 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 874''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46410, ESO 508-42, MCG -4-31-50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 874 нысанына арналған жарияланымдар IC 874 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 875''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46263, UGC 8355, MCG 10-19-59, MK 249, ZWG 294.30, NPM1G +57.0160. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 875 нысанына арналған жарияланымдар IC 875 (шоқжұлдыз) 
'''Алтыкөл мұнай кені''' Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеулік белдеміндегі мұнай кен орны. == Географиялық орны == Атырау облысында, Құлсары станциясының солтүстік батысында 35 км жерде орналасқан. Құрылым 1940 жылы сейсмобарлаумен дайындалған, сол жылы іздестіру және жүргізілген. Кен орны 1942 жылы ашылды. Барлау 1961 жылы аяқталды. 1977 жылы пайдалануға берілді. == Геоогиялық құрылымы == Тектоникалық тұрғыдан алғанда, кен орны қос қанатты (шығыс және батыс) тұзкүмбезді құрылымнан орын алған. Шығыс қанаттағы мұнайлы аумақ ауданы 350 мың м2, батыс қанаттағы бұл көрсеткіш 1273 мың м2. Төменгі бор мен ортаңғы юраның шөгінділері мұнаймен қаныққан, осылардың аумағында бөлінген 13 мұнайлы горизонттардың біреуі апт, төртеуі неоком, сегізі юра Апт-неоком горизонттары 158-243 м, юра горизонттары 671-761 тереңдікте жатыр. Апт-неоком жатындарының биіктігі 35-93 м, юра жатындарының биіктігі 5-49 м. Су-мұнай жапсары, тиісінше, 261 м, 277 және 175 м,- 792 абсолют белгілерде. Жатындар қойнауқаттық күмбезді, тектоникалық және литологиялық тұрғыдан қалқаланған. Мұнайға қаныққан қалыңдық апт-неоком горизонттарында 1,8-3,7 м, юра горизонттарында 1,7-8,1 м. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 26-28%, өтімділігі 0,008-0,805 мкм. Мұнайдың бастапқы шығымдары 0,24-67,2 м3/тәу болды. Бастапқы қойнауқаттық қысым 0,9-6,77 МПа, температура 13-38°С-қа жетті. Мұнайдың тығыздығы 810-830 кг/м3. == Құрамы == Мұнайда 0,16-0,8% күкірт, 0,5-2% парафин бар. Хлоркальцийлі қойнауқаттық сулардың тығыздығы 1056-1550 кг/м3, минералдылығы 73,18-180,4 г/л. Кен орны 1976 жылдан игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары 
'''IC 876''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46370, MCG 1-34-17, ZWG 44.61, IRAS13160+0445. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 876 нысанына арналған жарияланымдар IC 876 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 877''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 877 нысанына арналған жарияланымдар IC 877 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 878''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 878 нысанына арналған жарияланымдар IC 878 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 879''' Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46479, IC 4222, ESO 508-47, MCG -4-31-52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 879 нысанына арналған жарияланымдар IC 879 Санат:Гидра (шоқжұлдыз) 
'''IC 880''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 880 нысанына арналған жарияланымдар IC 880 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 881''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46498, UGC 8375, MCG 3-34-16, ZWG 101.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 881 нысанына арналған жарияланымдар IC 881 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 882''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46508, MCG 3-34-17, ZWG 101.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 882 нысанына арналған жарияланымдар IC 882 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 883''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Im/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46560, UGC 8387, ZWG 189.54, 1ZW 56, IRAS13183+3423, ARP 193, VV 821, PRC D-25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 883 нысанына арналған жарияланымдар IC 883 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''IC 884''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 884 нысанына арналған жарияланымдар IC 884 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 885''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46722, MCG 4-32-8, ZWG 131.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 885 нысанына арналған жарияланымдар IC 885 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''Алтықыз ''' Оңтүстік Алтай жотасының батыс бөлігіндегі тау. == Географиялық орны == Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданы жерінде. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 2906 м. Тау оңтүстікке қарай созылып жатыр. Таудың солтүстік-батыс беткейі тік, сай, шатқал, қырқааралық аңғарларға бөлінген. == Өсімдігі == Солтүстігі қалың қарағай орманымен көмкерілген. сирек орман бұталары өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''IC 886''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1058761, NPM1G -04.0444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 886 нысанына арналған жарияланымдар IC 886 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 887''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 887 нысанына арналған жарияланымдар IC 887 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 889''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47050, ZWG 72.74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 889 нысанына арналған жарияланымдар IC 889 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 890''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170253. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 890 нысанына арналған жарияланымдар IC 890 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 891''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47418, MCG 0-34-40, ZWG 16.80, NPM1G +00.0420. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 891 нысанына арналған жарияланымдар IC 891 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 892''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47564, UGC 8512, MCG 0-35-1, ZWG 17.5, NPM1G -02.0367. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 892 нысанына арналған жарияланымдар IC 892 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 893''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47566, UGC 8513, MCG 0-35-2, ZWG 17.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 893 нысанына арналған жарияланымдар IC 893 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 894''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47597, MCG 3-35-2, ZWG 102.6, KARA 591, NPM1G +17.0444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 894 нысанына арналған жарияланымдар IC 894 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 895''' Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 895 нысанына арналған жарияланымдар IC 895 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз) 
'''IC 896''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47794, UGC 8545, MCG 1-35-7, ZWG 45.27, NPM1G +05.0391. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 896 нысанына арналған жарияланымдар IC 896 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алтынемел асуы ''' Жетісу Алатауының оңтүстік-батыс сілемдері Алтынемел жотасы (2928 м) мен Матай тауының (2880 м) арасында, теңізі деңгейінен 1711 биіктікте орналасқан асу. == Геологиялық құрылымы == Алтынемел асуы өтетін орталық қырқа палеозой және пермь дәуірлерінің гранитті, эффузивті, базальтты, андезитті, туфты шөгінділерінен құралған. == Өсімдігі == Асудың қызғылт қоңыр және қара топырағында бұталар араласқан бозды-бетегелі, шалғынды өсімдіктер өседі. Қыс айларында ай ауа температурасы –10 15°С болады. Бірақ соған қарамастан ол қолайлы өткел саналады. Ш.Уәлиханов 1858 жылы Қашқарияға сапарында осы асу арқылы құрамында 43 адам, 101 түйе, 65 салт және жүк тиеген аты бар керуенмен өткен. Асудың Қоғалы тауаралық ойысынан Қоңырөлең тауаралық ойысына қарай Алматы Сарыөзек Жаркент автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''IC 897''' Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47816, ZWG 102.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 897 нысанына арналған жарияланымдар IC 897 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) 
'''IC 898''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47796, ZWG 73.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 898 нысанына арналған жарияланымдар IC 898 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 899''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170267, Reiz 3500, NPM1G -07.0411. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 899 нысанына арналған жарияланымдар IC 899 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 900''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47855, UGC 8555, MCG 2-35-4, ZWG 73.37, IRAS13322+0935. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 900 нысанына арналған жарияланымдар IC 900 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 901''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47954, MCG 2-35-11, ZWG 73.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 901 нысанына арналған жарияланымдар IC 901 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 902''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47985, UGC 8593, MCG 8-25-24, ZWG 246.17, IRAS13340+5012. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 902 нысанына арналған жарияланымдар IC 902 (шоқжұлдыз) 
'''IC 903''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48207, UGC 8625, MCG 0-35-13, ZWG 17.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 903 нысанына арналған жарияланымдар IC 903 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 904''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48217, UGC 8628, MCG 0-35-14, ZWG 17.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 904 нысанына арналған жарияланымдар IC 904 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 905''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48349, MCG 4-32-20, ZWG 131.19, NPM1G +23.0330, IRAS13376+2323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 905 нысанына арналған жарияланымдар IC 905 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 906''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48348, MCG 4-32-21, ZWG 131.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 906 нысанына арналған жарияланымдар IC 906 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алтын кентастары ''' құрамынан алтын ажыратып алынатын минералдық шикізат. Алтын өндірісін ұйымдастыру үшін оның түпкі кендердегі мөлшері г/т-дан, ал мөлшері 0,1 г/т-дан кем болмауы керек. Түпкі жыныстардағы Алтын кентастары кварц желілері түрінде криптозойлық, палеозойлық гранитоидтарда, минералданған және кварцтенген метаморфтық жыныстарда, мыс және полиметалл кендерінде кездеседі. Алтын кенқайраңдары түзілу жағдайына байланысты аллювийлі, элювийлі, теңіздік, т.б. болып бөлінеді. Химиялық құрамына сәйкес Алтын кентастары жеке элементтерге және теллуридтерге бөлінеді. Жеке элементтерге саф алтын (Аu) және электрум (AuAg), ал теллуридтерге петцит (Ag,Au)2Te, калаверит (AuTe2), креннерит (AuTe2), сильванит (AuAgTe4), т.б. жатады. Теллуридтермен салыстырғанда саф алтын мен электрум табиғатта анағұрлым жиі кездеседі. Саф алтын минералы химиялық таза түрде өте сирек тараған, оның құрамында 10%-ға дейін күміс болады. Құрамындағы қоспа элементтерге байланысты Алтын кентастары мысты (купроаурит, Cu 20%), палладийлі (порпецит, Pd 11%) және висмутты (висмутоаурит, Bі 1%) болып келеді. Түпкі кендердегі алтынды бөлу үшін кентасты ұнтап, алтынды сынап жұқтыру арқылы жинайды (амальгамалау) немесе көгерткіш қышқылмен ерітіп, химиялық жолмен тұндырады. Кенқайраңдағы алтын арнаулы науаларда шайылып, тұндыру арқылы ажыратылады. Алтын кентастарының барланған қоры бойынша Қазақстан дүние жүзіндегі алдыңғы 10 мемлекет құрамына кіреді, ал түбір кендердегі қоры бойынша Оңтүстік Африка республикасынан кейінгі 2-орында. Елімізде алтынның 30-дан астам ірі кен орындары ашылған (Арқарлы, Бақыршық, Майқайың, т.б.). Бұлардан басқа кейбір ірі мыс және полиметалл кендерінен алтын қосымша өнім ретінде алынады (Ақжал, Балқаш, Зырян кеніштері). Дүние жүзінде жылына 2300 т-дан астам алтын өндіріледі. ==Сілтеме== Санат:Алтын Санат:Кен орындар 
'''IC 907''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48286, UGC 8643, MCG 9-22-90, ZWG 271.55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 907 нысанына арналған жарияланымдар IC 907 (шоқжұлдыз) 
'''IC 908''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48443, MCG -1-35-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 908 нысанына арналған жарияланымдар IC 908 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 909''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48408, UGC 8661, MCG 4-32-23, ZWG 131.22, PGC 48446, KUG 1338+247. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 909 нысанына арналған жарияланымдар IC 909 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 910''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48424, MCG 4-32-25, ZWG 131.24, WAS 79, IRAS13387+2331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 910 нысанына арналған жарияланымдар IC 910 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 911''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48449, UGC 8665, MCG 4-32-27, ZWG 131.26, NPM1G +23.0331. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 911 нысанына арналған жарияланымдар IC 911 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 912''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48448, UGC 8665, MCG 4-32-28, ZWG 131.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 912 нысанына арналған жарияланымдар IC 912 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 913''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48458, UGC 8664, MCG 4-32-29, ZWG 131.25, IRAS13391+2325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 913 нысанына арналған жарияланымдар IC 913 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 914''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48475, MCG 4-32-30, ZWG 131.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 914 нысанына арналған жарияланымдар IC 914 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 915''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 88922, NPM1G -17.0375, IRAS13407-1704. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 915 нысанына арналған жарияланымдар IC 915 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 916''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48564, MCG 4-32-31, ZWG 131.28, NPM1G +24.0324. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 916 нысанына арналған жарияланымдар IC 916 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алтынкөл ''' Жетісу облысы Панфилов ауданы, Қарақұм және Мойынқұм құмдарының аралығындағы көл. Ават ауылының 13 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Теңіз деңгейінен 657 биіктікте жатыр. Шығысынан Қорғас өзені ағып өтеді. Қорғас Іле өзендері алып келген аллювийлі жыныстарында орналасқан. Көлдің айналасын биіктігі 20 25 м-дей құм шағылдары қоршап жатыр. Маңында ақ сексеуіл, жүзгін, жыңғыл, ала тораңғы өседі. == Дереккөздер == Санат:Панфилов ауданы көлдері 
'''IC 917''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 917 нысанына арналған жарияланымдар IC 917 (шоқжұлдыз) 
'''IC 918''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 918 нысанына арналған жарияланымдар IC 918 (шоқжұлдыз) 
'''IC 919''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2507977. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 919 нысанына арналған жарияланымдар IC 919 (шоқжұлдыз) 
'''IC 920''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48779, MCG -2-35-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 920 нысанына арналған жарияланымдар IC 920 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 921''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2509643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 921 нысанына арналған жарияланымдар IC 921 (шоқжұлдыз) 
'''IC 922''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2508355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 922 нысанына арналған жарияланымдар IC 922 (шоқжұлдыз) 
'''IC 923''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2508355. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 923 нысанына арналған жарияланымдар IC 923 (шоқжұлдыз) 
'''IC 924''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170293. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 924 нысанына арналған жарияланымдар IC 924 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 925''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 925 нысанына арналған жарияланымдар IC 925 (шоқжұлдыз) 
'''IC 926''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 926 нысанына арналған жарияланымдар IC 926 (шоқжұлдыз) 
'''Борис Николаевич Шнитников''' (, қазан, 1886, Санкт-Петербург 30 сәуір, 1961) қазақ-ағылшын сөздігінің ауторы. == Өмірбаяны == Санкт-Петербург да орналасқан Тенишев жоғарғы мектебін бітірген. Политехникалық институттың экономикалық факультетіне оқуға түседі. 1912 ж. студент бола отырып, ауыл шаруашылығы министрлігінің Қазақстан және Қырғызстан аумағына жіберген экспедициясына қатысады. == Шығармалары == Kazakh-English Dictionary, Shnitnikov B.N., 1966, Indiana University == Дереккөздер == Санат:4 қазанда туғандар Санат:1886 жылы туғандар туғандар Санат:30 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1961 жылы қайтыс болғандар 
'''Алтынсандық ''' Қызылтас тауларының тау. == Географиялық орны == Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде. Абсолюттік биіктігі 839 м. Тау қарай созылып жатыр. == Жер бедері == Солтүстік беткейі көлбеу, оңтүстік тіктеу келген оқшаулау тау массиві. == Геологиялық құрылымы == Тас көмір граниті және гранодиориті қиып өткен пермь, тас көмір, силур және девонның шоғырларынан түзілген. == Өсімдігі == Таудың ашық қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында ойдым-ойдым шоқ талды орман, әр түрлі астық тұқымдас шөптесіндер өседі. == Дереккөздер == Санат:Шет ауданы таулары 
'''IC 927''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170296, NPM1G -12.0464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 927 нысанына арналған жарияланымдар IC 927 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 928''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2509027. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 928 нысанына арналған жарияланымдар IC 928 (шоқжұлдыз) 
'''IC 929''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 929 нысанына арналған жарияланымдар IC 929 (шоқжұлдыз) 
'''IC 930''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 930 нысанына арналған жарияланымдар IC 930 (шоқжұлдыз) 
'''IC 931''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2508641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 931 нысанына арналған жарияланымдар IC 931 (шоқжұлдыз) 
'''IC 932''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2509480. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 932 нысанына арналған жарияланымдар IC 932 (шоқжұлдыз) 
'''IC 933''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48760, UGC 8697, MCG 4-32-36, ZWG 131.35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 933 нысанына арналған жарияланымдар IC 933 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 934''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 936. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 934 нысанына арналған жарияланымдар IC 934 (шоқжұлдыз) 
'''IC 935''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 935 нысанына арналған жарияланымдар IC 935 (шоқжұлдыз) 
'''IC 936''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 934. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 936 нысанына арналған жарияланымдар IC 936 (шоқжұлдыз) 
'''Алтынсарин ауданы ''' Қостанай облысындағы әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 5,4 мың км². Аудан орталығы Обаған ауылы. == Географиялық орны, жер бедері == Аудан Қостанай облысының солтүстік және орталық бөлігінде, Батыс Сібір жазығындағы Тобыл, Обаған өзендерінің суайрығында орналасқан. Жері жазық, теңіз деңгейінен 150—200 биіктікте. Кен байлықтарынан саз, боксит, қоңыр көмір барланған. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты тым континенттік. Қысы суық, жазы қоңыржай жылы. Қаңтардағы орташа температура -17—-18°С, кей жылдары -40°С-тан төмен, шілдеде 21—22°С, кей жылдары 37°С-қа дейін жоғарылайды. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 300 мм шамасында. Су қоры шығысында Обаған өзенінің орта ағысын, Құсмұрын көлінің солтүстік бөлігінен және көптеген ірілі-ұсақты көлдерден тұрады. Ірілері: Талы, Байжарық, Ұзынкөл, т.б. Топырағы тұтастай қара қоңыр және сортаң қара қоңыр. Бетеге, селеу аралас әр түрлі шөптер өседі. Ауданның Арақарағай орманы, Сарыкөл орман шаруашылығына қарасты қайыңды тоғайлар алып жатыр. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, орманда аздап бұлан мен тиін; құстардан бүркіт, кезқұйрық, қарақұр, жазда көл мен өзен бойларында қаз, үйрек, қызғыш, тауқұдірет, жылқышы, аққу, т.б. мекендейді. == Халқы == Тұрғындар саны 13 846 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 37,74%, орыстар 38,34%, украиндар 11,85%, немістер 5,29%, татарлар 1,85%, беларустар 1,51%, басқа ұлт өкілдері 3,42%. == Әкімшілік бөлінісі == 25 елді мекен ауылдық әкімдік пен ауылдық округке біріктірілген: Ауылдық округ/әкімдік Халқы (2009) Елді мекендері Димитров ауылдық округі 1013 Танабай, Воробьёвское ауылдары Қызыл Кордон ауылдық округі 976 Қызыл Кордон ауылы Мәриям Хакімжанова ауылдық округі 2426 Щербаково, Басбек, Қосқұдық, Сатай ауылдары Новоалексеев ауылдық әкімдігі 1079 Новоалексеевка ауылы Обаған ауылдық округі 3205 Обаған, Бирюков, Зуевка, Силантьевка, Кіші Чураковка ауылдары Омар Шипин ауылдық округі 776 Первомайское, Темір Қазық ауылдары Свердлов ауылдық округі 1020 Свердловка ауылы Үлкен Чураков ауылдық округі 2678 Үлкен Чураковка, Көбек, Новониколаевка, Осиповка, Приозерное ауылдары Ілияс Омаров ауылдық округі 2515 Ілияс Омаров, Докучаев, Жаңасу, Шоқай ауылдары == Шаруашылығы == Аудан негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады. Ауыл шаруашылығына жарамды аумағы 345,1 мың га, оның 221,3 мыңы егістік, 0,5 мыңы шабындық, 117,8 мыңы мал жайылымы. Аудан арқылы темір жолы және автомобиль жолдары өтеді. == Дереккөздер == ауданы 
'''IC 937''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 937 нысанына арналған жарияланымдар IC 937 (шоқжұлдыз) 
'''IC 938''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 938 нысанына арналған жарияланымдар IC 938 (шоқжұлдыз) 
'''IC 939''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48914, MCG 1-35-36, ZWG 45.103, NPM1G +03.0395. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 939 нысанына арналған жарияланымдар IC 939 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 940''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48933, ZWG 45.104. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 940 нысанына арналған жарияланымдар IC 940 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 941''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48998, MCG 4-33-7, ZWG 132.16, NPM1G +24.0326. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 941 нысанына арналған жарияланымдар IC 941 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 942''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48903, MCG 10-20-31, ZWG 295.13, NPM1G +56.0162. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 942 нысанына арналған жарияланымдар IC 942 (шоқжұлдыз) 
'''IC 943''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49130, MCG 1-35-41, ZWG 45.115. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 943 нысанына арналған жарияланымдар IC 943 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 944''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49204, UGC 8766, MCG 2-35-19, ZWG 73.85, KCPG 400B, IRAS13490+1420, KUG 1349+143. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 944 нысанына арналған жарияланымдар IC 944 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 945''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48867, UGC 8732, MCG 12-13-10, ZWG 336.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 945 нысанына арналған жарияланымдар IC 945 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 946''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49244, UGC 8772, MCG 2-35-21, ZWG 73.89. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 946 нысанына арналған жарияланымдар IC 946 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алтынсарин мұздығы''' Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейінде Қора өзенінің бастауында орналасқан тау аңғарлық мұздық. Негізгі бөлігі Алтынсарин шыңының беткейінде жатыр. 1950-1952 жылдары мұздықты Қазақстан Ғылым Академиясы география секторының экспедициясы зерттеген. Мұздыққа ағартушы Ы.Алтынсарин есімі берілген (1952). == Аумағы == Ұзындығы 1,8 км, ашық бөлігі 1,3 км, ауданы 1,0 км2. Мұздықтың ең биік нүктесі 3810 м, ең төмен нүктесі 3250 м, фирн сызығы 3450 биіктікте. Мұзының жалпы көлемі 0,064 км3, пішіні жарты ай тәрізді. Аумағы жылдан-жылға кішіреюде. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы мұздықтары Санат:Жетісу Алатауы 
'''IC 947''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49287, UGC 8784, MCG 0-35-23, ZWG 17.85, near SAO 120146 (7.6). == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 947 нысанына арналған жарияланымдар IC 947 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 948''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49281, UGC 8779, MCG 2-35-23, ZWG 73.92. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 948 нысанына арналған жарияланымдар IC 948 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 949''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49265, UGC 8777, MCG 4-33-15, ZWG 132.26, IRAS13499+2246. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 949 нысанына арналған жарияланымдар IC 949 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 950-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49280, UGC 8780, MCG 3-35-32, ZWG 102.73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 950-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 950,01 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 950-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 8780, MCG 3-35-32, ZWG 102.73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 950-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 950,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 951''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49215, UGC 8775, MCG 9-23-12, ZWG 272.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 951 нысанына арналған жарияланымдар IC 951 (шоқжұлдыз) 
'''IC 952''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49373, UGC 8808, MCG 1-35-49, ZWG 45.133, IRAS13511+0337. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 952 нысанына арналған жарияланымдар IC 952 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 953''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 953 нысанына арналған жарияланымдар IC 953 Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''IC 954''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49083, UGC 8765, MCG 12-13-18, ZWG 336.24, 7ZW 527. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 954 нысанына арналған жарияланымдар IC 954 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 955''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 955 нысанына арналған жарияланымдар IC 955 Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Алтынтас вермикулитті кен орны''' Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы Қарабұтақ ауылының 40 км жерде. == Жатыс сипаты == Көлемі 330×142×16 м3, қабатының ұзындығы 19-37 болатын лента секілденіп жер бетіне көтерілген 10 кен көзі барланған. Теңбілденген кен құрамдас. Кен орнының өнеркәсіптік қоры 5,1 5,4 млн. вермикулит кеннің құрамындағы вермикулиттің мөлшері 11,5%. Көлемдік салмағының аздығына, жылуды баяу өткізуіне байланысты вермикулит құрылыс үшін жылу жібермейтін материалдар шығаруға (керамоцемент, битум вермикулит тақталары, құбырлар, т.б.) пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Ақтөбе облысы кен орындары 
'''IC 956-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49444, ZWG 132.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 956-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 956,01 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 956-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49444, ZWG 132.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 956-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 956,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 957''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 957 нысанына арналған жарияланымдар IC 957 Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''IC 959''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49540, UGC 8848, MCG 2-36-1, ZWG 74.7, NPM1G +13.0356. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 959 нысанына арналған жарияланымдар IC 959 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 960-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49535, UGC 8849, MCG 3-36-3, ZWG 103.13, VV 335, KCPG 402A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 960-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 960,01 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 960-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49536, UGC 8849, MCG 3-36-4, ZWG 103.13, VV 335, KCPG 402B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 960-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 960,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 961''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49522, MCG 4-33-31, MK 664, ZWG 132.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 961 нысанына арналған жарияланымдар IC 961 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 962''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49626, UGC 8868, MCG 2-36-3, ZWG 74.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 962 нысанына арналған жарияланымдар IC 962 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 963''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49647, MCG 3-36-9, ZWG 103.23, KUG 1355+176, double system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 963 нысанына арналған жарияланымдар IC 963 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 964''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49661, MCG 3-36-10, ZWG 103.24, ARAK 433, NPM1G +17.0466. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 964 нысанына арналған жарияланымдар IC 964 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алтынтау''' Ерейментау тауының батысында орналасқан тау. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау қаласынан оңтүстікке қарай 26 27 км жерде. Абсолюттік биіктігі 750 м. Солтүстік-шығыс баурайында Алғабас ауылы орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай км-ге созылған, эллипс тәріздес, ені 2,5 км. == Жер бедері мен өсімдігі == Беткейі тік, жыралармен тілімденген. Таудың қара топырағында шөптесін өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''IC 965''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49667, MCG 3-36-11, ZWG 103.26, NPM1G +17.0467. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 965 нысанына арналған жарияланымдар IC 965 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 966''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49704, UGC 8884, MCG 1-36-6, ZWG 46.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 966 нысанына арналған жарияланымдар IC 966 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 967''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49721, MCG 3-36-15, ZWG 103.31, KUG 1355+147, IRAS13559+1442. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 967 нысанына арналған жарияланымдар IC 967 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 968-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49866, MCG 0-36-7, ZWG 18.19, NPM1G -02.0382. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 968-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 968,01 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 968-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1080186, MCG 0-36-7, ZWG 18.19, NPM1G -02.0383. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 968-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 968,02 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 969''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1061769, NPM1G -03.0488. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 969 нысанына арналған жарияланымдар IC 969 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 970''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50010, UGC 8949, MCG 3-36-28, ZWG 103.49, KUG 1400+147, KCPG 408A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 970 нысанына арналған жарияланымдар IC 970 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 971''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50120, MCG -2-36-5, IRAS14012-0954. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 971 нысанына арналған жарияланымдар IC 971 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 972''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 326+42.1, Abell 37, CS=17.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 972 нысанына арналған жарияланымдар IC 972 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 974''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 974 нысанына арналған жарияланымдар IC 974 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алтынтөбе мыс кен орны''' Қарағанды облысы, Бұқар жырау ауданында орналасқан. 1940 жылдан 1951 жылға дейін бірнеше рет зерттеліп, 1975 –1976 жылдары барланған. == Геологиялық құрылымы == Орта девонның андезиттерінен, туфтарынан, фамен-турнаның сазды әктастарынан түзілген. Ащысу синклиналінің сол орамына сәйкес келеді. Андезитті порфириттерге ұштасып жатқан әктастардағы линза және қабат пішінді көлбеу келген солтүстік-шығыс оралымдағы Орталық және Батыс кен жүлгелері айырмаланған. Кентасы жүлгелі-желілі келеді. Тотықты, аралас, ілкі (сульфидті) кентастар ажыратылған. == Минералдары == Кентас минералдары: азурит, аширит, теонрит, куприт; аралас халькозин, борнит; пирит, галенит, сфалерит. Кентастар жақсы байытылады. == Мыс туралы дерек == Бұл минералдың тазалығы мен түс тереңдігі соншалықты, өзіне кереметтей ұқсайтын изумруд асыл тасынан тек арнайы маман ғана ажыратуы мүмкін. Аңыз бойынша, кен орнын XVIII ғасырдың екінші жартысында бухара саудагері Ашир ашып, алғашында табысын изумруд деп есептеген. Кейінгі талдаулардың дәлелі бұл тастың изумрудтай қатты емес, тек сыртқы ұқсастығы бар. Ал біраздан кейін неміс минерологы Абраам Готтлиб Вернер екі тастың таңқаларлық қасиеті үшін минералға «мыс изумруд» атауын қойды. Аширит-диоптаз зергерлік өндеуге іс жүзінде жарамсыз болып табылатын таза коллекциялық тас. Бірақ, бұған қарамастан, жер жүзінде өте сирек кездесетін минерал болғандықтан коллекционерлер үшін үлкен құндылықтар қатарына жатады. == Дереккөздер == Санат:Қарағанды облысы кен орындары 
'''IC 975''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50362, MCG 3-36-48, ZWG 103.72, NPM1G +15.0432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 975 нысанына арналған жарияланымдар IC 975 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 976''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50479, UGC 9040, MCG 0-36-20, ZWG 18.59, UM 639. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 976 нысанына арналған жарияланымдар IC 976 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 977''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50477, ZWG 18.58, KCPG 417A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 977 нысанына арналған жарияланымдар IC 977 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 978''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50493, MCG 0-36-21, ZWG 18.60, NPM1G -02.0386, KCPG 417B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 978 нысанына арналған жарияланымдар IC 978 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 979''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50530, UGC 9053, MCG 3-36-61, ZWG 103.90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 979 нысанына арналған жарияланымдар IC 979 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 980''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1020574, NPM1G -07.0427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 980 нысанына арналған жарияланымдар IC 980 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 981''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1061875, Reiz 3917. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 981 нысанына арналған жарияланымдар IC 981 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 982''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50560, UGC 9059, MCG 3-36-66, ZWG 103.96, ARP 117, NPM1G +17.0479. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 982 нысанына арналған жарияланымдар IC 982 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 983''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50577, UGC 9061, MCG 3-36-68, ZWG 103.98, NPM1G +17.0481, IRAS14077+1757, ARP 117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 983 нысанына арналған жарияланымдар IC 983 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 984''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50580, UGC 9062, MCG 3-36-70, ZWG 103.99, IRAS14077+1835. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 984 нысанына арналған жарияланымдар IC 984 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алтыншар''' () астралылар тұқымдасына жататын бір, екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Табиғи жағдайда Солтүстік Америкада өсетін 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда мәдени түрде өсірілетін түрі бар. Олардың биіктігі 1,5 2,5 м. Себеттері ірі, диам. 10 15 см, көп гүлді. Гүлдері сап-сары алтын түсті болғандықтан өсімдіктің аты осыған байланысты қойылған. Гүлорамы домалақ, екі қатарлы жапырақтан тұрады. Гүлтұғыры сүйірлеу. Маусым қыркүйек айларында гүлдеп, қыркүйек қазанда жемістенеді. Тұқымдары төрт қырлы, айдаршасыз, оның орнына кішкене тісті тәжі шығады. == Өсімдік туралы == '''Алтыншар''' көпжылдық шөптесін өсімдік. Оның табиғатта 40-қа жуық түрі бар. Шығыс Америкадан таралған. Бүгінгі күні әлемнің барлық жерінде өсіреді. Шілде-тамыз айларының аралығында гүлдейді. Алтыншардың түрлері көп болғанымен, барлығының гүлінде сары түс басым болып келеді. «Алтыншар» деген атауы да осы алтындай сары түсіне бола шықса керек. Ортаңғы күлтесі қоңыр, жиектегі гүл күлтесі сары немесе гүлі толығымен сары болады. Тіпті қоңыр қызыл гүлдерінің де жиегі сарымен жалғасып жатады. Ауланың үздіксіз гүлдеп тұруы үшін алтыншарды түймедақ, бақытгүлімен шахмат тәрізді егіп, жағалауына құртқашаш гүлін отырғызған жөн. == Күтімі == Алтыншар гүлі ерекше күтімді қажет етпейді. Тек топырағын құрғатпай суғарып, көшетін күн жақсы түсетін жерге отырғызу керек. == Көбейтілуі == Тұқымын себу және түбін бөлу арқылы көбейтеді. Ең оңай жолы түбін бөлу арқылы көбейту. Түбін екі жылда бір рет бөліп көбейткен дұрыс. Алтыншар маусым-шілде айларында гүлдеуі үшін түбін сәуір айының басында бөледі. Жас көшеттерді 50-70 см арақашықтықта еккен дұрыс. Сонда жайылып тез өсетін болады. Жай түрдегі алтыншар жыл, гүлпарлы түрлері жылға дейін бір орында жақсы өседі. == Алтыншар туралы тақпақ == Бақша гүлдері тобында, Гүлдейді шілде, тамызда. Әдемі, әсем сары гүл, Өседі аулаларыңда. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан табиғаты 
'''IC 985''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50671, MCG 0-36-24, ZWG 18.72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 985 нысанына арналған жарияланымдар IC 985 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 986''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50662, MCG 0-36-25, ZWG 18.73, NPM1G +01.0407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 986 нысанына арналған жарияланымдар IC 986 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 987''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50663, MCG 3-36-78, ZWG 103.112, KUG 1409+194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 987 нысанына арналған жарияланымдар IC 987 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 988''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50873, MCG 1-36-26, ZWG 46.71, NPM1G +03.0416. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 988 нысанына арналған жарияланымдар IC 988 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 989''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50891, UGC 9114, MCG 1-36-27, ZWG 46.72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 989 нысанына арналған жарияланымдар IC 989 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 990''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50958, MCG 7-29-56, ZWG 219.63, NPM1G +40.0347. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 990 нысанына арналған жарияланымдар IC 990 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 991''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51059, MCG -2-36-19, IRAS14151-1338. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 991 нысанына арналған жарияланымдар IC 991 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 992''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51090, UGC 9147, MCG 0-36-33, ZWG 18.114, IRAS14156+0107. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 992 нысанына арналған жарияланымдар IC 992 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 993''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51093, MCG 2-36-63, ZWG 74.160, ZWG 75.1, ARAK 446. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 993 нысанына арналған жарияланымдар IC 993 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 994''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51095, UGC 9153, MCG 2-36-64, ZWG 74.161, ZWG 75.2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 994 нысанына арналған жарияланымдар IC 994 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алуа''' Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Амангелді ауылынан қарай 75 км жерде орналасқан тұзды көл. == Гидрографикасы == Аумағы 7,7 км2. Теңіз деңгейінен 117,5 биіктікте жатыр. Ұзындығы 4,4 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 11,8 км. Жағалауы жайпақ, қамыс, құрақ өскен. Көл табаны лайлы. Көл негізінен жауын-шашын, қар суларымен толысады. Жағалауы шабындыққа пайдаланылады. == Аңыздар == Алуа деген сұлу қызға, Жарылқамыс дейтін жігіт ғашық болады да, елдің рушылдық тәртібі қатал кезде, әдет-салтын бұзып, алып қашады. Екі ғашық осы көлдің шығыс жақ жағасына өскен қалың мойылға жеткенде, арттарынан қуғыншылар да кеп үлгіреді... Жарылқамыс найзагер батыр жігіт екен дейді. Қуғыншылармен ол соғысады да, кепке топырақ шаша алмай өледі, оны көрген Алуа өзін-өзі өлтіреді. Ғашықтар сол араға көміледі, көл содан Алуа» аталып кетеді. ''("Өмір мектебі-ІІ". Сәбит Мұқанов)'' Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері 
'''IC 995''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50990, UGC 9145, MCG 10-20-91, ZWG 295.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 995 нысанына арналған жарияланымдар IC 995 (шоқжұлдыз) 
'''IC 996''' Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51036, UGC 9152, MCG 10-20-92, ZWG 295.43, KUG 1415+578, IRAS14157+5751. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 996 нысанына арналған жарияланымдар IC 996 (шоқжұлдыз) 
'''IC 997-1''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51220, MCG -1-37-1, IRAS14173-0413. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 997-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 997,01 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 997-2''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1057935, MCG -1-37-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 997-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 997,02 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 998''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1058483. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 998 нысанына арналған жарияланымдар IC 998 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 999''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51189, UGC 9168, MCG 3-37-1, ZWG 104.3, NPM1G +18.0404. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 999 нысанына арналған жарияланымдар IC 999 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1000''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51201, UGC 9170, MCG 3-37-3, ZWG 104.4, NPM1G +18.0405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1000 нысанына арналған жарияланымдар IC 1000 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1001''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51249, ZWG 47.14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1001 нысанына арналған жарияланымдар IC 1001 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1002''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51248, ZWG 47.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1002 нысанына арналған жарияланымдар IC 1002 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1003''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан cE0 pec типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51303, UGC 9190, ZWG 47.24, MK 1381, NPM1G +5.428, IRAS14189+0518. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1003 нысанына арналған жарияланымдар IC 1003 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Алунит''' ашудас сульфаттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы: Kal3SO42·OH6. Тригональдық сингонияда ұсақ куб пішінде кристаллданады. Ұсақ түйіршікті немесе талшықты агрегаттар түзейді. Түсі сұрғылт, сарғылт немесе қызғылт реңді ақ, шыныдай жылтыр. Қаттылығы 3,5 4, меншілік салмағы 2,6 2,8 г/см3. Алунит сілтілі дала шпаттарына бай ортада не қышқыл құрамды магмалық жыныстарда, кейде алюминий тотығына бай жыныстарға сульфатты судың әсер етуінен пайда болады. Бұл процесс Алуниттену деп аталады. Алуниттену алтын, мыс полиметалл кендерін іздеу кезінде кен белгілері болып табылады. Күйдірілген Алуниттен ашудас пен алюминий сульфатын алады, сонымен бірге отқа төзімді материалдар өндіретін шикізат ретінде де пайдаланылады. Қазақстанда Алунит кендері Торғай ойпатында (Қашар), Сарыарқа өңірінде (Баян, Ақтайлақ, Тарғыл, т.б.) бар. '''Алунит''' ()— алунит квасцтер көбіне негізінен калий мен алюминий сульфаттарынан тұратын минерал. Бұл квасцтер мен глинозем алу үшін шикізат ретінде пайдаланылады. ==Сілтеме== Санат:Алюминий минералдары Санат:Сульфат минералдар 
'''IC 1004-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1538398. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1004-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1004,01 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1004-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1538398. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1004-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1004,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1006''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51378, MCG 4-34-23, ZWG 133.45, NPM1G +24.0353, KUG 1420+240. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1006 нысанына арналған жарияланымдар IC 1006 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1007''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51465, ZWG 47.34, 8ZW 412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1007 нысанына арналған жарияланымдар IC 1007 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1008A''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51414, IC 4414A, MCG 5-34-27, ZWG 163.35. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1008A нысанына арналған жарияланымдар IC 1008,1 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1008B''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4414B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1008B нысанына арналған жарияланымдар IC 1008,2 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1009''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51546, ZWG 75-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1009 нысанына арналған жарияланымдар IC 1009 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1010''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51612, UGC 9254, MCG 0-37-6, ZWG 19.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1010 нысанына арналған жарияланымдар IC 1010 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1011''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51662, MCG 0-37-8, ZWG 19.36, ARAK 451, NPM1G +01.0416, IRAS14255+0113. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1011 нысанына арналған жарияланымдар IC 1011 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1012''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51600, IC 4431, UGC 9257, MCG 5-34-43, ZWG 163.52. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1012 нысанына арналған жарияланымдар IC 1012 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алша ''' раушангүлділер тұқымдасына жататын ағаш не бұта тектес өсімдік түрі. Биіктігі 1,5 10 м-ге дейін болады. Жабайы Алша түрлері Балқан, Кавказ, Орта Азия, Қырым, Иран және Қазақстанның оңтүстік-шығыс таулы аймақтарында кездеседі. Кәдімгі Алшаның бүршігі жалаңаш, майда, ағашқа жеке немесе топталып орналасады. ЖемісЖемісінің пішіні дөңгелек, сопақша келген, сары қызғылт немесе қара түсті, жұмсағы шырынды, жемісі сүйекті. Алша жемісінің құрамында қант 9%, органик. қышқыл (1 4%), сондай-ақ витаминдер, пектиндер болады. жылда жеміс салады, өнімділігі жоғары, әр га-дан орта есеппен 120 200 өнім алынады. Алшаның тіршілік ету ұзақтығы 15 60 жыл, өнімді 20 жыл береді. Құрғақшылыққа, суыққа төзімді, топырақ талғамайды. Ол тұқымынан, қалемшеден, тамыр атпасынан көбейеді. Оңтүстік Қазақстанда екі сорты өседі (Фиолетовая десертная және Малиновая). Алшадан көбінесе сусын және мармелад жасалады. Ашылып турған алша ==Сілтеме== Санат:Жемістер 
'''IC 1013''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51643, MCG 4-34-30, ZWG 133.60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1013 нысанына арналған жарияланымдар IC 1013 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1014''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51685, UGC 9275, MCG 2-37-12, ZWG 75.45, KUG 1425+140, IRAS14259+1400. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1014 нысанына арналған жарияланымдар IC 1014 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1015''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51686, MCG 3-37-18, ZWG 104.31, 1ZW 90, VV 717, 8ZW 422, IRAS14259+1538. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1015 нысанына арналған жарияланымдар IC 1015 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1017''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51668, UGC 9276, MCG 4-34-32, ZWG 133.62. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1017 нысанына арналған жарияланымдар IC 1017 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1018''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51675, ZWG 133.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1018 нысанына арналған жарияланымдар IC 1018 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1019''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51667, MCG 4-34-33, ZWG 133.64. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1019 нысанына арналған жарияланымдар IC 1019 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1020''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51728, UGC 9289, MCG 4-34-35, ZWG 133.68. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1020 нысанына арналған жарияланымдар IC 1020 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1021''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51764, UGC 9296, MCG 4-34-38, ZWG 133.71, NPM1G +20.0393. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1021 нысанына арналған жарияланымдар IC 1021 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1022''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51808, UGC 9311, ZWG 47.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1022 нысанына арналған жарияланымдар IC 1022 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1023''' Центавр шоқжұлдызында орналасқан OCL (розпилене скупчення) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 385-SC39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1023 нысанына арналған жарияланымдар IC 1023 Санат:Центавр (шоқжұлдыз) 
'''Халел Досмұхамедов''' (24 сәуір, 1883 19 тамыз, 1939) Алаш қозғалысының қайраткері, дәрігер, ұстаз әрі ғалым. Мамандығы дәрігер бола тұрса да, қоғам өмірінің сан салалы мәселелеріне араласқан көп қырлы дарын: саяси және қоғам қайраткері, тарихшы, табиғаттанушы, тілтанушы, әдебиетші, ауыз әдебиетінің сирек үлгілерін жинап, насихаттаушы, шебер аудармашы. == Өмірбаяны == 1883 жылы сәуірдің 24-і бұрынғы Орал облысы, Гурьев уезі, Тайсойған болысы, (қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы) Тайсойған құмында №4 ауылында дүниеге кел­ген. Байұлы тайпасының Беріш руынан шыққан. Ағасы Дәулетүмбет Машақұлының ықпалымен әкесі Досмұхамед ауыл молдасынан хат таныған Халелді жергілікті орыс-қазақ мектебіне береді. Мектепті жақсы бітірген Халел 1894 жылы Теке қаласындағы Орал әскери-реалдық училищесінің даярлық класына қабылданып, оны үздік бітіреді де, тағы бір жыл қосымша класта оқуға қалдырылады. Сосын Санкт-Петербург императорлық әскери-медицина академиясына латын тілінен қосымша емтихан тапсырып түскен. Студенттік өмірі империяның саяси толқуларға толы кезеңімен тұстас келіп, оның саяси білімін жетілдіріп, қалыптасуына әсер етті. Ол осы жылдары ел ішінде үгіт-насихат жүргізіп, жергілікті «Фикр» (Пікір), «Уральский листок» газеттеріне мақалалар жазып, саяси толқулардың мән-жайын халыққа түсіндіріп отырды. 1905 жылы Орал қаласында бес облыстың делегаттары жиналған съезде кадеттер партиясының жергілікті бөлімшесі құрылған. Қазақ партиясының адамнан тұратын Орталық комитетіне Бақытжан Қаратаев, бірге сайланды. 300px 1909 жылы академияны үздік дәрежелі дәрігер атағымен, Алтын медальмен бітіріп, офицер ретінде кесімді мерзімдегі әскери міндетін өтеуге жіберілді. Алдымен Пермь губерниясында, кейін 2-Түркістан, 2-Орал қазақ-орыс атқыштар батальонында әскери кіші дәрігерлік қызмет атқарды. 1912, 1913 және 1915 жылдары оба індетіне қарсы күрес ісіне қатысты. Бұл еңбектері үшін Императорлық қола медальмен марапатталды. 1913-18 жылдары «Қазақ» газетінде «Тамыр дәрі хақында», «Сары кезік сүзек», «Жұқпалы ауру хақында» сынды кәсіби, тақырыптарда мақалалар жариялап, өзіндік ой-пікірін білдіріп тұрды. «Как бороться чумой среди киргизского народа» (1916) деген кітабы өз кезеңінде оба індетіне қарсы күрестің әдіс-тәсілдерін түгел қамтыған еңбек болды. Ресейдегі Ақпан төңкерісінен кейін қазақ даласында облыстық, жалпы қазақ съездерін ұйымдастырып, өткізуге атсалысты. Сәуір айында 800-ден аса делегаттың қатысуымен өткен Орал облыстық қазақ съезінде бірге «Орал облысының далалық бөлігін басқарудың уақытша ережелері» атты жергілікті және облыстық деңгейдегі басқару жүйесін толық қамтыған заң жобасын ұсынып, оған делегаттар бірауыздан дауыс берді. Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылмандар съезіне қатысып, жалпықазақ съезінен Бүкілресейлік құрылтай жиналысына депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылды. 1917 жылы ІІ жалпықазақ съезінде жарияланған Алашорда үкіметі Ұлт кеңесі құрамына сайланды. Алаш бірге бірінші кезекте халықты бүліншіліктен қорғайтын ұлттық әскер халық милициясын жасақтауға, Алаш қорын құруға, елден алым-салық қаражат жинау ісіне күш салды. Уақытша үкіметтен билікті күшпен тартып алған большевиктердің үстемдігі нығайған тұста, Кеңес үкіметінің басшысы В.И.Ленинмен, Ұлт істері жөніндегі халық комиссары И.В.Сталинмен бетпе-бет келіссөздер жүргізеді. Большевиктер Кеңес өкіметін толық мойындап, сөзсіз бағынуды талап етсе, олар Алашордаға ішінара билік беру (заң шығару, атқарушы билік, сот жүргізу, өз әскері болу), қазақтар шоғырланған жерлерді түгел қазақтарға қайтару, әр жерде кеңес органдары тұтқындаған алаш қайраткерлерін түрмеден босату, оларды қудалауды тоқтату, қаржылай көмек беру сияқты маңызды мәселелерді өткір қоя білді. 1918 жылы Жымпиты қаласында өткен Орал өңірі қазақтарының 4-съезінде Қазақстанның бүкіл батыс өңіріне ықпал етерлік құрылым «Ойыл уәлаяты уақытша үкіметін» жариялауға қатысты. Сол жылы қыркүйек айының ортасында Кеңес өкіметіне қарсы күштердің Уфа директориясын жариялау мәжілісіне жиналған Алашорда қайраткерлері бұл құрылымды қолдап, оған «Алашорданың батыс бөлімшесі» деген ат берді. Осы кезеңде Халел Алашорданың атты әскерін ұйымдастырып, Самарадағы Комуч үкіметінен қару-жарақ алуға, Ұлттық банк ашуға, баспахана, «Еркін қазақ» газетін шығаруға көп еңбек сіңірді. ААлашорда таратылғаннан кейін басқа қазақ зиялылары секілді Халел де жаңа өкіметтің жұмысына тартылады. 1920 жылы 21 тамызда Түркістан республикасы халық ағарту комиссариаты жанынан Түркістан халықтарының оқу-ағарту, мәдени Һәм ғылыми мұқтаждарын өтеу үшін арнайы ұйымдастырылған Білім комиссиясының мүшелігіне, кейін төрағалығына сайланды. Ташкенттегі халық ағарту институтында оқытушысы болды. Орта Азия (Түркістан) университеті медицина факультетінің хирургиялық емханасында ординатор, Түркістан денсаулық сақтау халық комиссариаты алқасының мүшесі және бөлімінің меңгерушісі болды. Орта Азия мемлекеттік баспа коллегиясының, кейін Қазақ мемлекеттік баспасы Шығыс бөлімінің меңгерушісі, Қазақ мемлекеттік баспа басқармасы меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқара жүріп, отандық ғылымның дамуына да мол үлес қосты. Халел Досмұхамедов бір өзі бірнеше қызметтер атқара жүріп, ұлттық мектептердің ғылыми терминология жасау ісіне ат салысады. Жер жерлерде қаулап ашыла бастаған жүйесін құруға, қазақ тіліндегі ғылыми терминология жасау ісіне ат салысады. Жер жерлерде қаулап ашыла бастаған ұлттық мектептерге ана тілінде оқулық жазу қажет болады. Осындай қажеттілік Халелді атқарып жүрген толып жатқан қоғамдық қызметерін ана тіліндегі оқулықтар жазумен және оны шығару жұмыстарымен ұштастыра жүргізуге мәжбүр етті. Ол «Табиғаттану», «Жануарлар», «Адамның тән тірлігі» (қазақша орысша жаратылыстану сөздігі), «Оқушы­лардың денсаулығын сақтау», «Дене бітімі және оның жұмысы туралы әңгімелер», «Сүйектілер туралы» т.б. оқулықтар мен ғылыми еңбектер жазды. Ол қазақ халқының тілі мен әдебиетіне, тарихына қатысты материалдар жинақтап, тілдің дыбыс жүйесінің өзекті мәселесі сингармонизм заңын зерттеді, «Қазақ-қырғыз тілдеріндегі сингармонизм заңы», «Шернияз шешен», «Алаш не сөз», «Бұқарадағы Көгілташ медресесін салу туралы әпсана», «Тіллә-Қары мен Ширдор медреселерін салғызған Жалаңтөс батыр шежіресі», «Диуани лұғат ат-түрк», «Кенесарының соңғы күндері», «Қазақ әдебиетінің тарихы» сияқты, т.б. еңбектер жазып қалдырды. «Мұрат ақын сөзі», «Исатай Махамбет», «Аламан» жинақтарын шығарды. Сондай ақ оның қаламы жүйрік журналист болғанын қазақ тілінде шығып тұрған «Шолпан», «Ақ жол», «Еңбекші қазақ», «Сәуле» сияқты газет журнал беттерінде жарияланған мақалаларынан айқын көруге болады. Ол сонымен бірге қазақ қырғыз білім комиссиясы жанынан «Сана» журналын шығарып, өзі соның редакторы болған. 1924 жылы Ресей ғылым академиясының Орталық өлкетану бюросының болып сайланады, осы жылы Түркістан халық ағарту комиссариаты атынан Орынборда өткен қазақ Мәскеудегі Бүкілресейлік денсаулық сақтау съездеріне қатысты. Өзі проректор болып істейтін, халқымыздың алғашқы жоғары оқу орны Қазақ педагогика институтының негізінде Қазақ мемлекеттік университетін ұйымдастыру жөніндегі комиссияның төрағасы, оның бірінші проректоры болып тағайындалады. Қазақ педагогика институтының доценті, Қазақ мемлекеттік университетінің бөлімінің басшысы, осы оқу орнының профессоры болды. Алайда, келесі жылы Кеңес үкіметі ұйымдастырған қуғын-сүргін саясаты кезінде тұтқындалып, ОГПУ үштігінің шешімімен Воронеж қаласына жылға жер аударылды. Онда жүріп Денсаулық сақтау және гигиена институтында бөлім меңгерушісі, балаларды амбулаториясы мең­герушісінің орынбасары секілді қызмет істеді. Соңғы бір жыл кесімді мерзімі бітсе де елге оралмады. 1938 жылы 26 шілдеде жалған саяси айыппен екінші рет тұтқынға алынып әуелі Мәскеу, кейін Алматы түрмесінде отырды. 1939 жылы 24 сәуірде әскери трибуналдың үкімімен ату жазасына кесілді,1939 жылы 19 қыркүйекте түрме ауруханасында өкпе туберкулезінен қайтыс болды. Оның ісі тек 1958 жылы 28 ақпанда Қазақ КСР Жоғарғы сотының Қылмыстық істер коллегиясында қайта қаралып ақталды Қазір туған жері Атырау облысы Миялы кентінде оған ескерткіш қойылған. Атырау университетіне, Алматы және Атырау қалаларындағы бір-бір көшеге есімі берілген. == Тағы қараныз == Жанша Досмұхамедов Алаш Орда == Сыртқы сілтемелер == == Дереккөздер == Санат:1883 жылы туғандар Санат:1939 жылы қайтыс болғандар Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар 
'''Алшағыр ''' Ерейментау қаласынан қарай 55 км жерде орналасқан тау, Өлеңті өзенінің оң саласында. == Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданында. Абсолюттік биіктігі 416 м. Батыстан шығысқа қарай км-ге созыла орналасқан. Ені 2,5 км. == Жер бедері, өсімдігі == Солтүстік және оңтүстік беткейлері тік жарлы. Қара қоңыр топырағында шөптесін өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''IC 1024''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51895, UGC 9341, MCG 1-37-22, ZWG 47.76, IRAS14289+0313. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1024 нысанына арналған жарияланымдар IC 1024 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1025''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51898, ZWG 47.78. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1025 нысанына арналған жарияланымдар IC 1025 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1027''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51796, UGC 9331, MCG 9-24-9, ZWG 273.8, NPM1G +54.0178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1027 нысанына арналған жарияланымдар IC 1027 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1028''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52005, UGC 9368, MCG 7-30-25, ZWG 220.28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1028 нысанына арналған жарияланымдар IC 1028 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1029''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51955, UGC 9361, MCG 8-26-42, ZWG 248.2, ZWG 247.41, IRAS14307+5007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1029 нысанына арналған жарияланымдар IC 1029 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1031''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52082, ZWG 248.5, NPM1G +48.0273. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1031 нысанына арналған жарияланымдар IC 1031 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1032''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52097, ZWG 248.6, 1ZW 91, NPM1G +48.0274. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1032 нысанына арналған жарияланымдар IC 1032 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1033''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52099, ZWG 248.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1033 нысанына арналған жарияланымдар IC 1033 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1034''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52244, ZWG 104.49, NPM1G +14.0383, IRAS14348+1452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1034 нысанына арналған жарияланымдар IC 1034 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1035''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52305, MCG 2-37-28, ZWG 75.97. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1035 нысанына арналған жарияланымдар IC 1035 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Алыпқаш''' Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы тұйық көл. Комсомол ауылынан қарай 1,5 км жерде орналасқан. == Гидрографикасы == Аумағы 20,94 км2, ұзындығы 8,4 км, енді жері 3,1 км, жағалауының ұзындығы 22,8 км, ең терең жері 2,76 м. Су жиналатын алабы 332,0 км2. Оның 90%-ы жыртылған, жағалау бойындағы жалды телімдері 3%, су алабындағы қайыңды тоғайлар мен бұталар 6%-ды қамтиды. Шөгінді тұнбаның қалыңдығы 0,3 0,4 м. Атмосфералық жауын-шашынмен толығады. Судың минералдылығы 1,2-ден 8,0 г/л-ге дейін ауытқиды, жыл бойғы кермектілігі 15,0 35,0 мг/экв суы тым хлоридті. == Жағалау сипаты == Көл жағалауы көбіне құлама жарлы, биіктігі 4-5 м, шыммен бекіген. Жағалау маңы шалғынды, кей жері сор, сортаңды. Қамыс құрағы бүкіл су айдынының 71%-ын алып жатыр. Көктемде суы мал суаруға пайдаланылады. Жағалау алабы шабындық. == Дереккөздер == Санат:Тимирязев ауданы көлдері 
'''IC 1036''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52320, ZWG 104.56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1036 нысанына арналған жарияланымдар IC 1036 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1037''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52319, MCG 3-37-28, ZWG 104.57, NPM1G +18.0417. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1037 нысанына арналған жарияланымдар IC 1037 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1038''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52377, ZWG 75.104, NPM1G +12.0401. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1038 нысанына арналған жарияланымдар IC 1038 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1039''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52428, ZWG 47.133, NPM1G +03.0443. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1039 нысанына арналған жарияланымдар IC 1039 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1040''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52418, ZWG 75.106, KUG 1437+096. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1040 нысанына арналған жарияланымдар IC 1040 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1041''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52434, MCG 1-37-45, ZWG 47.134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1041 нысанына арналған жарияланымдар IC 1041 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1042''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52433, UGC 9457, MCG 1-37-46, ZWG 47.135, ARP 171, KCPG 431A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1042 нысанына арналған жарияланымдар IC 1042 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1043''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800989, Reiz 4287, NPM1G +03.0444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1043 нысанына арналған жарияланымдар IC 1043 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1044''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52477, MCG 2-37-29, ZWG 75.111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1044 нысанына арналған жарияланымдар IC 1044 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1046''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52284, MCG 12-14-11, ZWG 337.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1046 нысанына арналған жарияланымдар IC 1046 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''Альберт құртқашашы ''' () құртқашаштар тұқымдасына жататын көп жылдық, жуан тамырсабақты өсімдік. Қазақстанда Іле Алатауының орталық бөлігі мен Қастек жотасында кездеседі. Биіктігі 40 см, көгілдір, күлгін, кейде ақ түсті гүлі сабақ ұшында орналасады. Сабағының түп жағында ені 2,5 см-ге жуық, тік өсетін жапырақтары болады. Тұқымынан көбейеді. Сәуір айында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Жемісі қауашақ. Альберт құртқашашы өте сирек кездесетін, жойылып бара жатқан өсімдік түрі болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген ==Сілтеме== 
'''IC 1047''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52522, MCG 3-37-38, ZWG 105.4, ZWG 104.71. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1047 нысанына арналған жарияланымдар IC 1047 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1048''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52564, UGC 9483, MCG 1-37-51, ZWG 48.4, IRAS14404+0506. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1048 нысанына арналған жарияланымдар IC 1048 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1049''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52379, UGC 9461, MCG 10-21-21, ZWG 296.16, KARA 641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1049 нысанына арналған жарияланымдар IC 1049 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1050''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52630, MCG 3-38-2, ZWG 105.11, NPM1G +18.0420. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1050 нысанына арналған жарияланымдар IC 1050 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1051''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52629, ZWG 105.12, NPM1G +19.0399. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1051 нысанына арналған жарияланымдар IC 1051 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1052''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52632, UGC 9494, MCG 4-35-7, ZWG 134.25, IRAS14419+2049. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1052 нысанына арналған жарияланымдар IC 1052 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1053''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52709, MCG 3-38-8, ZWG 105.20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1053 нысанына арналған жарияланымдар IC 1053 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1054''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52752, UGC 9514, ZWG 20.14, NPM1G +01.0428. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1054 нысанына арналған жарияланымдар IC 1054 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1055''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52811, MCG -2-38-11, IRAS14446-1330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1055 нысанына арналған жарияланымдар IC 1055 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1056''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52713, IC 1057, UGC 9516, MCG 8-27-23, ZWG 273.25, IRAS14441+5036, KUG 1444+506, KARA 645. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1056 нысанына арналған жарияланымдар IC 1056 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Альберт қызғалдағы ''' (Tulіpa albertі) лалагүлділер тұқымдасы, қызғалдақ туысына жататын жуашықты көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Балқаш-Алакөл ойысында, Қаратауда, Батыс Тянь-Шаньда, Шу-Іле тауларында өседі. Биіктігі 12 20 см, қара қоңыр түсті жуашығы жұмыртқа тәрізді. Тік сабағына көкшіл сұр түсті, сыртына қарай қайрылған жапырақтары кезектесіп орналасады. Дара гүлі сары, қызғылт немесе қан қызыл түсті болып келеді де, ал ішкі жағында қара дақтары болады. Тұқымынан және өсімді жолмен (вегетативті) көбейеді. Сәуір мамыр айларында гүлдеп, маусымда жеміс береді. Жемісі үш ұялы, көп тұқымды қауашақ. Альберт қызғалдағы өте сирек кездесетін өсімдік. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Ақсу-Жабағылы қорығы мен Андасай қорықшасында қорғауға алынған. ==Жалпылама== Биіктігі 12-20 см,пиязшығы жұмыртқа 2-3 см,қара қоңыр түсті,шамалы ішкі жағы түкті(ұщ жағында қвлыңдау) қабықты. Сабағы жоғарғы жағындағы гүл серігімен қоса үлпілдек түкті;жапырақ саны кірпікшелі және бұйра,жоғырғы жағына қарай бірден гүлден биік,төменгі жапырағы жалпақ сопақша немесе эллипс тәрізді дерлік,ені 3-7 см. Гүлі біреу;гүл серігі қызыл,қызғылт немесе ашық сары,түб жағы сары,кейде қара ұзындығы 3,5-6 см,ішкілерінен шамалы ұзын,сырты түкті,бірден үшкірленген түкті ұштары қайырылған,кері кері үшбұрышты жұмыртқа тәрізді,түбіне қарай сына жағы шұңқыр;аталығы гүл серігінен 2-3 есе қысқа;олардың жіптері сары,жіптен шамалы ұзын;түйіні аталықтан шамалы аузы ені 2-2,5 см,ұзындығы 3-5 см. Сәуір мамыр айларында гүлдейді. ==Қазақстанда таралуы== Аласа таудың шағыл тасты баурайында өседі.Шығыста Балқаш- Алакөл флористикалық ауданында,Шу Іле тауы мен шоқыларында кездеседі. Қазақстан Республикасының "Қызыл кітабына" енгізілген. ==Дереккөздер== Қазақстанның қызғалдақтары ==Сілтемелер== Қаратау мемлекеттік табиғи қорығында кездеседі. 
'''IC 1058''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52915, UGC 9538, MCG 3-38-29, ZWG 105.35, NPM1G +17.0517. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1058 нысанына арналған жарияланымдар IC 1058 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1059''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52996, ZWG 20.24, NPM1G -00.0458. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1059 нысанына арналған жарияланымдар IC 1059 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1060''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53075, MCG -1-38-4, NPM1G -07.0452, IRAS14491-0701. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1060 нысанына арналған жарияланымдар IC 1060 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1061''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1061 нысанына арналған жарияланымдар IC 1061 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1062''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53044, MCG 3-38-41, ZWG 105.47, NPM1G +18.0426. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1062 нысанына арналған жарияланымдар IC 1062 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1063''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53094, IC 1064, UGC 9565, MCG 1-38-7, ZWG 48.36, IRAS14496+0453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1063 нысанына арналған жарияланымдар IC 1063 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1065''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52924, UGC 9553, MCG 11-18-8, ZWG 318.4, 3C 305. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1065 нысанына арналған жарияланымдар IC 1065 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1066''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53176, UGC 9573, MCG 1-38-9, ZWG 48.49, IRAS14505+0330. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1066 нысанына арналған жарияланымдар IC 1066 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1067''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53178, UGC 9574, MCG 1-38-10, ZWG 48.50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1067 нысанына арналған жарияланымдар IC 1067 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1068''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53223, MCG 1-38-12, ZWG 48.56, NPM1G +03.0454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1068 нысанына арналған жарияланымдар IC 1068 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''Альбуминдер ''' молекулалық массалары жоғары емес, қарапайым глобулярлы ақуыздар; жануарлардың және өсімдіктердің қарапайым глобулярлы ақуыздары; суда тұздар, қышқылдар және негіздер ерітінділерінде жақсы ериді, қышқылдарда және сілтілерде араластырылады; аммоний сульфатының ерітіндісімен қанықтырылу кезінде тұнады. Альбуминдер жұмыртқа ақуыздары қан сарысуының, сүттің, өсімдіктің, жапырақтарының және тұқымдарының және т.б. құрамында болады. Олар ағзаның резервтегі негізгі ақуыздары олар рН қанның осмотикалық қысымына көмекші ретінде маңызды рөл атқарады. Альбуминдердің жиынтық қалыптастыра алу қабілетінің арқасында қанға дәрумендер, кейбір гормондар майлы қышқылдарды әкеледі. Ерітіндіні аммоний сульфатымен 50%-дан жоғары қанықтырғанда альбуминдер тұнбаға түседі. Альбуминдер сүт құрамында (лактальбумин), жұмыртқада (овальбумин), өсімдік дәндерінде, т.б. кездеседі. Альбуминдер организмнің негізгі қор ақуызы. Сонымен қатар дәрумендермен, гормондармен кешенді байланыс түзіп, оларды бүкіл организмге тасымалдайды. Альбумин ==Дереккөздер== Санат:Ақуыздар 
'''IC 1069''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53000, UGC 9563, MCG 9-24-44, ZWG 273.29, NPM1G +54.0186. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1069 нысанына арналған жарияланымдар IC 1069 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1070''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53245, ZWG 48.59, NPM1G +03.0455. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1070 нысанына арналған жарияланымдар IC 1070 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1071''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53260, UGC 9582, MCG 1-38-15, ZWG 48.62, NPM1G +04.0448. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1071 нысанына арналған жарияланымдар IC 1071 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1072''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53258, MCG 1-38-16, ZWG 48.64, NPM1G +05.0444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1072 нысанына арналған жарияланымдар IC 1072 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1073''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53259, ZWG 48.63. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1073 нысанына арналған жарияланымдар IC 1073 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1074''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53084, UGC 9572, MCG 9-24-47, ZWG 273.30, KUG 1450+514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1074 нысанына арналған жарияланымдар IC 1074 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1075''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53314, UGC 9593, MCG 3-38-53, ZWG 105.69, KCPG 444A, DRCG 31-8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1075 нысанына арналған жарияланымдар IC 1075 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1076''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53320, UGC 9595, MCG 3-38-55, MK 479, ZWG 105.71, DRCG 31-3, IRAS14526+1814, KCPG 444B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1076 нысанына арналған жарияланымдар IC 1076 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1077''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53450, ESO 581-2, MCG -3-38-30, IRAS14545-1900. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1077 нысанына арналған жарияланымдар IC 1077 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1078''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53411, UGC 9608, MCG 2-38-25, ZWG 76.102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1078 нысанына арналған жарияланымдар IC 1078 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''Альванит ''' ванадаттар тобының минералы. Химиялық формуласы: Құрамындағы негізгі элементтерінің (алюминий, ванадий) алғашқы буындарымен аталған. Қоспа элементтері кальций, магний, мырыш, никель, т.б. Моноклинді сингонияда алты бұрышты слюда тәрізді жалпақ пластинкалар түзейді. Түсі ашық жасыл, көк, жасыл сұр, шыныдай жылтыр, жеңіл тапталғыш. Қаттылығы 3,0 3,5, меншілікті салмағы 2,41 г/см3. А. ванадийлі жыныстардың тотығу қабаттарындағы қуыстарда түзіледі. Альванитті 1954 жылы Е.Н. Анкинович Қаратау ванадийлі шөгінділер арасынан тауып зерттеген. Альванит алғаш Қазақстанда ашылған минералдар қатарына жатады. ==Сілтеме== 
'''IC 1079''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53418, UGC 9611, MCG 2-38-26, ZWG 76.103, NPM1G +09.0399, IRAS14542+0931. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1079 нысанына арналған жарияланымдар IC 1079 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1080''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53480, MCG -1-38-10, NPM1G -06.0478. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1080 нысанына арналған жарияланымдар IC 1080 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1081''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53525, ESO 581-9, MCG -3-38-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1081 нысанына арналған жарияланымдар IC 1081 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1082''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53523, ZWG 48.87, NPM1G +07.0367. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1082 нысанына арналған жарияланымдар IC 1082 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1083''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53362, MCG 12-14-14, ZWG 337.24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1083 нысанына арналған жарияланымдар IC 1083 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1084''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53648, MCG -1-38-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1084 нысанына арналған жарияланымдар IC 1084 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1085''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53710, MCG 3-38-74, ZWG 105.98, NPM1G +17.0534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1085 нысанына арналған жарияланымдар IC 1085 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1086''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53734, MCG 3-38-77, ZWG 105.101, NPM1G +17.0536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1086 нысанына арналған жарияланымдар IC 1086 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1087''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53952, MCG 1-38-31, ZWG 49.2, NPM1G +03.0466. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1087 нысанына арналған жарияланымдар IC 1087 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1088''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1088 нысанына арналған жарияланымдар IC 1088 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
‎'''Альзина''' әлзина (Alsіne) қалампырлар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда ылғалы мол құмды жерлерде өсетін түрі егістік Альзина (Альзина segetalіs) бар. Биіктігі 10 см, сабағы жалаң, бұтақты. Жапырақтары жіңішке, ұзындығы 0,5 см, ені 0,5 мм. Гүлдері ұзын гүлсағақты, жазылыңқы сыпыртқыға топталған. Тостағанша жапырақшалары ұзынша домалақ, желектері ұзынша. Қорапшасының ұзындығы мм, үш тісті ашылады. Мамыр маусымда гүлдеп, жемістенеді. Жемісі қорапша (ұзындығы мм). 
'''IC 1089''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53989, ZWG 49.7, NPM1G +07.0372. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1089 нысанына арналған жарияланымдар IC 1089 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1090''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1090 нысанына арналған жарияланымдар IC 1090 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1091''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54044, MCG -2-39-1, IRAS15055-1057. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1091 нысанына арналған жарияланымдар IC 1091 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1092''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53998, ZWG 77.15, NPM1G +09.0409. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1092 нысанына арналған жарияланымдар IC 1092 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1093''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54002, UGC 9727, MCG 3-39-2, ZWG 106.6, IRAS15052+1444. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1093 нысанына арналған жарияланымдар IC 1093 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1094-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54006, MCG 3-39-6, ZWG 106.8, 8ZW 453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1094-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1094,01 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1094-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54009, MCG 3-39-6, ZWG 106.8, 8ZW 453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1094-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1094,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1094-3''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54011, MCG 3-39-6, ZWG 106.8, 8ZW 453. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1094-3 нысанына арналған жарияланымдар IC 1094,03 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1095-1''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54063, MCG 2-39-3, ZWG 77.19, 8ZW 454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1095-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1095,01 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1095-2''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54062, MCG 2-39-2, ZWG 77.19, 8ZW 454, IRAS15062+1351. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1095-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1095,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
‎'''Альпілік белдеу ''' субальпілік белдеуден жоғары, нивальдік белдеуден төмен орналасқан, биік таудағы табиғи белдеу. Белдеудің қандай биіктікте орналасуы географиялық ендікке, таулардың ылғалды жағдайына және беткей экспозициясына байланысты. Альпілік белдеу Альпі тау жүйесі мен Кавказ тауының батысында 2200 м-ден 3000 м, Гималайдың оңтүстік беткейлерінде 3600 5000 м, Іле Алатауы мен Жетісу Алатауында 2800 3500 м, Алтайда 2500 3000 биіктікте орналасқан. Альпілік белдеуде таулық мұздықтар кең таралған. Климаты суық, қысы ұзақ, 10 айға созылады. Қары қалың, желі қатты, өсімдіктің өсіп-өну мерзімі қысқа. Қаңтар айының орташа температурасы 15°С, шілдеде 14°С-дан аспайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері 1000 мм-ге жетеді. Белдеуде қар көшкіні жиі болып тұрады. Альпілік белдеулерде альпілік шалғын мен аласа келген бөртпе бұталар өседі. Арқар, тауешкі, тур, қодас мекендейді. Қазақстанның биік тауларындағы Альпілік белдеулер жазда мал жайылымы ретінде пайдаланылады. '''Альпі белдеуі''' ландшафтысы, негізінен, ылғалды болып келетін қоңыржай және субтропиктік ендіктердегі тауларға төн табиғи биікгік белдеуі. Субальпі белдеуінен жоғары орналасады, едеуір биік тауларда нивальді белдеумен ауысады. Альпы белдеуінің биіктік орны географиялық ендікпен, беткейлердің климаттың континенттік дәрежесімен анықталады. ==Дереккөздер== Санат:Климаттық аймақтар белдеулер 
'''IC 1096''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54050, MCG 3-39-8, ZWG 106.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1096 нысанына арналған жарияланымдар IC 1096 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1097''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54059, UGC 9735, MCG 3-39-10, ZWG 106.12, IRAS15062+1922. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1097 нысанына арналған жарияланымдар IC 1097 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1098''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1098 нысанына арналған жарияланымдар IC 1098 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1099''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53967, UGC 9731, MCG 9-25-21, ZWG 297.3, IRAS15055+5641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1099 нысанына арналған жарияланымдар IC 1099 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1101''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54167, UGC 9752, ZWG 49.23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1101 нысанына арналған жарияланымдар IC 1101 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1102''' Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54188, UGC 9754, MCG 1-39-0, MK 1395, ZWG 49.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1102 нысанына арналған жарияланымдар IC 1102 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз) 
'''IC 1103''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1584180, NPM1G +19.0425. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1103 нысанына арналған жарияланымдар IC 1103 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1104''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1104 нысанына арналған жарияланымдар IC 1104 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1105''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54338, MCG 1-39-7, ZWG 49.53, NPM1G +04.0459, KCPG 459B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1105 нысанына арналған жарияланымдар IC 1105 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1106''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54375, ZWG 49.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1106 нысанына арналған жарияланымдар IC 1106 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Альпілік жер бедері ''' қар шегінен жоғары, жылдың басым бөлігінде қар мен мұз басып жатқан биік тау аңғарлары мен тау шатқалдары. Бұлар геологиялық құрылысы жағынан альпілік қатпарлану кезінде қалыптасқан және қайта көтерілуге ұшыраған жас таулар болып табылады. Жер бедерінің беткейлері тік құзды, шатқалдар мен тау шыңдары үшкір келеді. Мұндай Альпілік жер бедері Гималай, Кавказ, Памир, Тянь-Шань тауларында бар. Қазақстанда Тянь-Шань тау жүйесінің солтүстік сілемдері мен жоталарында (Іле Алатауы, Жетісу Алатауы) кездеседі. ==Сілтеме== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География 
'''IC 1107''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54391, ZWG 49.68, NPM1G +04.0461. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1107 нысанына арналған жарияланымдар IC 1107 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1109''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54549, ZWG 49.94, NPM1G +05.0461. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1109 нысанына арналған жарияланымдар IC 1109 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1110''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54265, UGC 9773, MCG 11-19-1, ZWG 318.22, ZWG 319.4, KARA 666. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1110 нысанына арналған жарияланымдар IC 1110 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1112''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54604, ZWG 49.107, PGC 93492. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1112 нысанына арналған жарияланымдар IC 1112 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1113''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54629, MCG 2-39-12, ZWG 77.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1113 нысанына арналған жарияланымдар IC 1113 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1114''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1114 нысанына арналған жарияланымдар IC 1114 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1115''' Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1115 нысанына арналған жарияланымдар IC 1115 (шоқжұлдыз) 
'''IC 1116''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54848, MCG 2-39-17, ZWG 77.85, DRCG 33-36. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1116 нысанына арналған жарияланымдар IC 1116 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1117''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55003, ZWG 106.37, NPM1G +15.0475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1117 нысанына арналған жарияланымдар IC 1117 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1118''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55035, IC 4543, MCG 2-39-29, ZWG 77.122, NPM1G +13.0410. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1118 нысанына арналған жарияланымдар IC 1118 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Алюминий ашудастары ''' күкірт қышқыл алюминий мен бір валентті сілтілік металдар қостұздарының кристалл огидраттары. Мысалы, ·24H2O. Алюминий ашудастары түссіз кристалды зат, суық суда нашар, ыстық суда өте жақсы ериді; ерітіндіде құрамындағы барлық иондарға диссоцияланады. Алюминий ашудастары боксит не сазға ыстық күкірт қышқылын құйып, ол ерітіндіге сульфат қосу арқылы алынады. Мата бояуда басытқы есебінде, тері илеуде, медицинада, т.б. қолданылады. ==Сілтеме== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Химия 
'''IC 1119-1''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55062, MCG 0-39-25, ZWG 21.93, VV 745, IRAS15231-0328. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1119-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1119,01 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1119-2''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1068507, MCG 0-39-25, ZWG 21.93, VV 745, NPM1G -03.0541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1119-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1119,02 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1120-1''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1573089. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1120-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1120,01 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1120-2''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1573089. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1120-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1120,02 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1121''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55152, ZWG 49.166, NPM1G +06.0454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1121 нысанына арналған жарияланымдар IC 1121 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1122''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1326415. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1122 нысанына арналған жарияланымдар IC 1122 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1123''' Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1123 нысанына арналған жарияланымдар IC 1123 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1124''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55254, UGC 9869, MCG 4-37-1, ZWG 136.5, IRAS15278+2348. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1124 нысанына арналған жарияланымдар IC 1124 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1125''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55388, UGC 9888, MCG 0-40-3, ZWG 22.12, KCPG 467A, IRAS15305-0127, VV 723. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1125 нысанына арналған жарияланымдар IC 1125 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1126''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1126 нысанына арналған жарияланымдар IC 1126 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
Қазақстан қалалары картасы Қазақстанда қала мәртебесіне ие 89 елді мекен (3 республикалық, 38 облыстық, 48 аудандық маңызы бар қала) бар. Республика тұрғындарының 60,2%-ы (2023 жылы) қалаларда шоғырланған. Қалалардың ең көбі Ақмола облысы аумағында шоғырланған, онда 12 қала бар (Астананы қоса есептегенде). == Тұрғын саны миллионнан жоғары қалалар == Алматы (бұрынғы атауы: ''Верный'') 161 695 адам (2023) Астана (бұрынғы атаулары: ''Ақмола'', ''Целиноград'', ''Нұр-Сұлтан'') 354 435 адам (2023) Шымкент 191 877 адам (2023) Қазақстанның ірі қалалары == Тұрғын саны 300 мың 999 мың арасындағы қалалар (ірі қалалар) == Ақтөбе 559 965 адам (2023) Қарағанды 515 625 адам (2023) Тараз (бұрынғы атауы ''Жамбыл'') 427 256 адам (2023) Өскемен 352 847 адам (2023) Павлодар 334 105 адам (2023) Атырау (бұрынғы атауы: ''Гурьев'') 316 449 адам (2023) Семей 308 126 адам (2023) == Тұрғын саны 200 мың 299 мың арасындағы қалалар (үлкен қалалар) == Қызылорда (бұрынғы атаулары: ''Ақмешіт'', ''Перовск'') 278 581 адам (2023) Қостанай (бұрынғы атауы: ''Николаевск'') 264 446 адам (2023) Ақтау (бұрынғы атауы: ''Шевченко'') 263 893 адам (2023) Орал 253 757 адам (2023) Петропавл 222 044 адам (2023) Түркістан 220 133 адам (2023) == Тұрғын саны 100 мың 199 мың арасындағы қалалар (орташа қалалар) == Көкшетау 174 613 адам (2023) Теміртау 171 890 адам (2023) Талдықорған 168 674 адам (2023) Екібастұз 128 981 адам (2023) Рудный 112 027 адам (2023) == Тұрғын саны 10 мыңнан 99 мыңға дейін қалалар (шағын қалалар) == Жезқазған 89 079 адам (2023) Қаскелең 82 379 адам (2023) Кентау 74 464 адам (2023) Жаңаөзен 74 357 адам (2023) Балқаш 73 739 адам (2023) Сәтбаев (бұрынғы атауы: ''Никольский'') 68 379 адам (2023) Құлсары 65 964 адам (2023) Талғар 64 898 адам (2023) Сарыағаш 61 482 адам (2023) Қонаев (бұрынғы атауы: ''Қапшағай'') 55 198 адам (2023) Жаркент (бұрынғы атауы: ''Панфилов'') 52 806 адам (2023) Арыс 51 997 адам (2023) Қосшы 51 664 адам (2023) Ақсу (бұрынғы атауы: ''Ермак'') 51 614 адам (2023) Степногорск 49 589 адам (2023) Щучинск 47 625 адам (2023) Риддер (бұрынғы атауы: 45 510 адам (2023) Шу 45 447 адам (2023) Жетісай 45 130 адам (2023) Аягөз 42 272 адам (2023) Есік 41 348 адам (2023) Шахтинск 39 185 адам (2023) Арал 36 955 адам (2023) Ақсай 36 352 адам (2023) Алтай (бұрынғы атауы: ''Зырян'') 36 118 адам (2023) Қандыағаш (бұрынғы атауы: ''Октябрьск'') 35 384 адам (2023) Жітіқара 35 298 адам (2023) Саран 34 636 адам (2023) Байқоңыр (бұрынғы атауы: ''Ленинск'') 34 604 адам (2023) Леңгір 33 841 адам (2023) Шардара 32 107 адам (2023) Лисаковск 31 178 адам (2023) Атбасар 31 084 адам (2023) Текелі 30 317 адам (2023) Хромтау 29 982 адам (2023) Арқалық 28 907 адам (2023) Абай 28 560 адам (2023) Қаратау 28 490 адам (2023) Тобыл (бұрынғы атауы: ''Затобол'') 28 453 адам (2023) Шалқар 28 024 адам (2023) Жаңатас 25 583 адам (2023) Алға 22 736 адам (2023) Үштөбе 21 198 адам (2023) Үшарал 19 533 адам (2023) Шемонаиха 18 573 адам (2023) Зайсан 18 514 адам (2023) Макинск 18 103 адам (2023) Сарқан 18 014 адам (2023) Ақкөл (бұрынғы атауы: ''Алексеевка'') 15 879 адам (2023) Тайынша (бұрынғы атауы: 13 065 адам (2023) Ембі 12 891 адам (2023) Ерейментау 12 355 адам (2023) Есіл 11 363 адам (2023) Приозерск 11 151 адам (2023) Курчатов 10 457 адам (2023) == Тұрғын саны 10 мыңнан кем қалалар (ең шағын қалалар) == Қарқаралы 218 адам (2023) Форт-Шевченко (бұрынғы атаулары: Форт-Урицкий'') 654 адам (2023) Булаев 590 адам (2023) Қаражал 240 адам (2023) Сергеев 155 адам (2023) Қазалы 428 адам (2023) Серебрянск 118 адам (2023) Мамлют 038 адам (2023) Державинск 957 адам (2023) Шар 539 адам (2023) Степняк 147 адам (2023) Темір 214 адам (2023) Жем (бұрынғы атауы: ''Ембі-5'') 286 адам (2023) == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қазақстан Республикасының Сыртқы Істер Министрлігі Қазақстан қалалары Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP) Санат:Қазақстан бойынша тізімдер 
'''Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы''' ('''ТМД''') (орыс: ''Содружество Независимых Государств, СНГ'') ыдыраған КСРО орнына 1991 ж. 21 желтоқсанда құрылған халықаралық ұйым. ТМД ұлттықтан жоғары ұйым болып табылмайды және өз қызметін ерікті негізде, оның мүшелерінің келісімімен жүзеге асырады. == Тарихи шолу == 1991 ж. желтоқсанның 8-інде Минскіде (Беловеж) Ресей, Беларусь және Украина басшылары кездесіп, 1922 ж. КСРО құрылуы туралы Келісімі істен жойылғандығы және ТМД құрылғандығы туралы келісімге қол қойды. 1991 ж. желтоқсаннның 13-інде Орта Азия мен Қазақстан басшылары Ашхабадта кездесіп, «Беловеж келісімін» мәлімдеді. 1991 ж. желтоқсаннның 20-ында Әзірбайжан, Армения, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Молдова, Ресей, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан басшылары Алматыда 21 желтоқсанда ТМД-ны құру туралы Келісім хаттамасына қол қойды. Кездесуге қатысушылар ішкі және сыртқы саясаттың әртүрлі салаларында ынтымақтастыққа бейілділігін растайтын, бұрынғы КСР Одағының халықаралық міндеттемелерін орындауға кепілдік жариялайтын Алматы Декларациясын қабылдады. 1993 жылғы желтоқсанда Достастыққа Грузия қосылды, ал 2009 жылғы 18 тамызда аталған бірлестіктен шықты. Түрікменстан ТМД-ның мүшесі болып табылады. Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мемлекет болып табылмайды және ұлтүстілік өкілеттікке ие емес. Ол өзінің барлық мүшелерінің егеменді теңдігіне негізделген және 1993 жылғы 22 қаңтардағы Жарлығы бойынша іс-әрекет жасайды. Достастықтың мүше мемлекеттері халықаралық құқықтың дербес және теңқұқықты субъектілері болып табылады. == Құрылымы == Мемлекеттер басшыларының кеңесі; Үкіметтер басшыларының кеңесі; Сыртқы істер министрлерінің кеңесі; Экономикалық кеңесі; Қорғаныс министрлерінің кеңесі; Шекаралық әскер басшыларының кеңесі; ТМД Экономикалық соты; ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің парламентаралық ассамблеясы; Достастықтың жарғылық және басқа да органдарының жанындағы ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің Тұрақты өкілетті өкілдері; ТМД Экономикалық кеңесі жанындағы Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссиясындағы Достастық мемлекеттерінің тұрақты Өкілетті өкілдері; ТМД-ның Атқарушы комитеті. == ТМД-ның Қазақстанға әсері == Тәуелсіз Мемлекет Достастығы 1991 жылы құрылды Достастықтың құрылуы тәуелсіз мемлекеттердің бір мемлекеттен өркениетті формаға өтуін олардың арасында толық егеменді мемлекет және халықаралық құқық принципінің негізінде жаңа қатынасты құруға көмектесті. Мұндай мемлекеттердің кеңесінде республикалар арасында еңбек бөлінісі қолайлы яғни олардың әрқайсысы өнім түрлерін оларға қолайлы жағдайда өндіру үшін. Белгілі салада арнайы аймақтар арқылы өнімді орналастыру қоғамдық еңбек үнемді болады. Бұл ТМД елдерінде жақсы өткізіліп отыр. ТМД ға кіріп отырған әрбір мемлекет өз бағыты бойынша машықтануда. Қазақстанның жаңа тарихы 15 жыл шамасымен есептеледі. Бір кеңестік уақыт кезінде республиканың экономикасы халық шаруашылығының кешені беріліп отырған мәтінде қаралса, ал енді Қазақстанның орны мен рөлін жаһандық экономикада толығымен айта аламыз. Әлемдік экономиканың көлемі келесі параметрмерге шағылысады. Әлемдегі ішкі өнімнің ЖІӨ нің көптен бір бөлігі 29 дамыған мемлекетке қатысты 54,6%, оның ішінде үлкен ке 43,0% кіреді, АҚШ 20,9%, 12 мемлекет кіреді Евроодақ 15,3% кіреді. Әлемдегі 146 мемлекеттен құрайтын жаңа құрушы нарық пен дамушы мемлекетке әлемдік ЖІӨ нің 7,2% құрайды, оның ішінде 3,8% ТМД ның 12 мемлекеті кіреді. Қазіргі уақытта Қазақстан әлемдік ЖІӨ де 0,1% құрайды. Сонда да, 1995 жылдан бастап 1,75% ке өсті 1999 жылы осы көрсеткіш айқын төмендеді, яғни ол факторға байланысты. Біріншіден, 1997 1998 жылығы Азия Ресей қаржы дағдарысының салдарынан. Екіншіден, 1999 жылдың сәуір айында республикада өткен ұлттық валюталық девальвациясы. Ал 2000 жылдан бастап Қазақстан әлемдік ЖІӨ мі тұрақты өсуде. Бірақта өсу қарқыны бойынша Қазақстанды әлемдегі көптеген мемлекеттер озуда. Тасмалдау экономикасының өсу динамикасының салыстырмалы анализінің көрсеткіші бойынша, 1999 жылдан бастап Орталық және Шығыс Еуропа мемлекеттері мен салыстырғанда Қазақстанның ЖІӨ нің арқыны өзгеріс табуда. 90 жылдармен салыстырғанда, соңғы жылдары Қазақстандағы ЖІӨ нің өсуі ірі мұнай экспортының түсуіне байланысты. Экспорттық кірісте көмірсутегі шикізаты негізі қайнар көзі болып есептелетін мемлекеттерде экономика динамикасының өсіуі экспортық кірісте энегетика тауары емес мемлекеттермен салыстырғанда төмен. Әлемдік тауар және қызмет экспорты дамыған мемлекеттерде 71,8% құрайды, оның ішінде, осы көрсеткіштің 42,3% әлемдегі жетекші мемлекеттің үлесіне кіреді әлемденгі тауарлар мен қызмет экспортының 21,2% дамушы мемлекеттерге қатысты, транзиттік экономика мемлекеттерінің үлесіне 7%, оның ішінде ТМД мемлекеттеріне 2,7% кіреді. Қазіргі Қазақстанның әлемдік шаруашылықпен бірігіуін сыртқы сауда маңызды болып отыр. Соңғы 10 жылда Қазақстанның тауар экспорты мен қызметі есеге артты. Бұл фактормен түсіндіріледі. Біріншіден, шетел инвестициясының ағымының көлеміне қолайлы инвестициялық климат құру ықпалын тигізді, оның үлесі мемлекеттегі мұнай шығару саласының дамуына бағытталады. Өз кезегінде, бұл газ және мұнай алу өсімін шақырды. Екіншіден, әлемдік нарықтағы көмірсутегінің шиказытының қолайлы конъюнкурасы Республикадағы экспорт потенциалының өсуіне ықпалын тигізді. Үшіншіден, соңғы он жылда, Қазақстандық тауар және қызмет экспортының үлесі әлемдік сауданың қарқынды дамуымен салыстырғанда өсті. Қазақстандағы тауар экспортының өсуі әлемдегі басқа мемлекеттермен салыстырғанда жоғары. Осы он жылда тауар экспорты 3,8% есеге, ал импорт 3,3 есесге өсті. Қазақстанның тауар экспортының жоғары қарқынды өсуі соңғы жылда білінді. Қазақстанның әлемдік экономикадағы интеграциясының (бірігуі) көлемін шетел инвестициясы ағымындағы жақындық және аймақтық географияны оқуы негізінде жобалау керек. Республикадағы экономикалық реформалар негізігі бағыттарының бірі инвестициялық саясаттың тартымдылығы болып қала береді, яғни ол жергілікті және шетел инвестициялары үшін қолайлы жағдай туғызады. Қазақстандағы инвестициялық жағдай транзиттік мемлекеттер арасында тартымды болып отыр. Бұл республикамыз ТМД мемлекеттерінің арасында инвестициялық деңгейде кредиттік рейтингіні бірінші болып алуымен расталады. Қазақстан потенциалдық инвесторлар үшін экономиканың тартымдылығы, саяси жүйенің тұрақтылығы және қаржы ресурстары арқылы ТМД-дағы қалған мемлекеттердің алдында келе жатыр. Қазақстан транзиттік экономика мемлекеттірінің арасында шетел инвестициясының тура ағымы (ПИИ) көлемі бойынша жетекші орындардың біріне ие. Жаһандық көлемі бойынша Қазақстанның шетел инвестициясының тура ағымына үлесі жылдан жылға өсу үстінде. 1999-2000 жылдары республикадағы шетелдік инвестицияның тура ағымының салмағы әлемдік көлемде төмендеді, бірақта бұл көрсеткіш тез арада өзгерді. Соңғы жылда жаөандық ағымдағы Қазақстанның шетелдің инветсициясының тура ағымы 0,35% деңгейінде тұр.бұл көрсеткіштің максималды мағынасы жағдайы 2000 жылдан белгіленді. Ереже бойынша инвестициялық климат қолайлы. Кейін, ішкі секілді инвестициясының көлемі өседі. Шетелдегідей, олардың өндірісі мемлекеттегі экономиканың қарқынды өсуі қолдауды шешеді. Қазақстан, соңғы жылда әлемдегі көптеген мемлекеттер мен аймақтардың шетелдік инвестициясының ағым динамиканың тартымы бойынша анықтады. 2003 жылы 1995 жылмен салыстырғанда, өсу 214,5% өсті. Дамушы мемлекеттерде бұл көрсеткіш 178,2%-ке тең, ал дамушыларда ол 153,8%, орталық шығыс Еуропа мемлекеттерінде 147%, ал Ресейде 43,3% түскені белгіленді. 1993-2004 жылдар аралығында шетелдік инвестициялық ағымының Қазақстан экономикасына бағытталған комулятивті ағымы 34 млрд. құрады, оның көп бөлігі мұнай-газ секторынан келеді. 18,9 млрд. немесе жалпы көлемі 55,1%. Әлемдік көлемде параметрлерге қарамастан, қазақстанда перспективті дамуы үшін ірі потенциалдар бар, яғни ол табиғи ресурсқа бай. Қазіргі кезде 500 орында 1225 минералды шикізат түрі барын айтуы жеткілікті. Республика осы түрлері бойынша әлемдегі позицияда жетекші орын алады. Қазақстан мырыш, вольфрам және бариттен әлемде бірінші орын алады, ал күміс, қорғасын, хромнан екінші мыстан, үшінші, малибденнен төртінші орындар алып, алтын бойынша бірінші ондыққа кіреді. Біздің мемлекет әлемде темір рудасы бойынша 8% құрайды, ураннан шамамен 25%-ын құрайды. әлемде мұнайды барлау бойынша Қазақстан 13-ші орынға ие. 2003 жылдың басында мұнай және газ барлау бойынша 4,6 млрд тонна құрады, оның ішінде газ 331,5 млн. тонна құрайды. Каспийдегі мұнай 1,6 млрд –қа бағаланады, ол «қара алтының» 38% құрайды. Табиғи газ трлн шаршы метрге тең. 1995-2004 жылдары ішкі сауда көлемі 3,6 есеге өсіп, 2004 жылы 32877,5 млн. АҚШ долларын құрады. 1999 жылдан кейің экспорт операциясының өсу қарқыны 10%, ал 2000 жылы 50%, 2004 жылы 56% өсті. Ішкі сауда өсімі экспорт көлеміінң ұлғаюы секілді, импорт операцисынада ықпалын тигізді. Сыртқы сауда географиясы өндірістің әртүрлілігінің кеңеюі яғни тәуелсіздің жылдарында ТМД-ны қосты. 2004 жылы Қазақстандағы сауда құрлымындағы бірінші орынға Еуропалық одақ, Ресей, Швейцария және Қытай шықты. Қазақстан мекемелер әлемдегі 171 мемлекеттер сауда серіктестіктер бар. өткен жылдарда экспорт және импорт географиялық құрлымында өзгерістер болып, ТМД және басқа да мемлекеттер арасында проценттер өзгерді. 2004 жылы Қазақстанның ішкі сауда айналымы ТМД мемлекетірмен 10 215,1 млн АҚШ долларын құрап, 2003 жылымен салыстырғанда 48%-ға өсті, оның ішінде экспорт 4097,2 млн., импорт 6117,9 млн. құрады. әлемдегі басқа мемлекеттермен сыртқы сауда айналымы 22662,4 млн құрап, 2003 жылмен салыстырғанда 57% өсті, ал экспорт 15999,0 млн.құрап 61% өсті, импорт $6663,4 млн.құрап, 49% өсті. Шикізат тауар экспортын тауарлы құрлымының көбісін алып отыр. Минералды өнімдер мен металлдар тауардың негізгі топтарын құрап отыр, сонда да осы тауарлардың салыстырмалы салмағы өзгерді. Өткен жылдармен салыстырғанда минералды өнімдер ұлғайып, металл өнімдері азаюда. 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда азық-түлік тауарларының салыстырмалы салмағы 2% және шикізат өнімі мен металл өніміінң үлесі 1% қысқарып, минералды өнімдер 4% көбейді. Азық-түлік тауарларының өсу көлеміне қарамастан, бидай, арпа жіне еттердің жеткізілу операциясы экспорт қорытындысы бойынша түсті. Металл өнеркәсіп өнімдерін өткен жылдармен салыстырғанда 48%-ға өсті. Қазақстан өнімінің басты сатып алушылар Швейцария (18,7%), Италия (15,5%), Ресей (14,1%), Қытай (9,8%), Франция (7,3%), Виргин аралдары (3,8%), Иран (3,5%), Нидерланд (2,3%), Израиль және Португалия (1,6%), Əзербайжан, Испания, АҚШ және Украина (1,4%) тен алады. ТМД мемлекеттері үшін экспорттың жалпы көлемі 20,4% құрайды. 2003 жылмен салыстырғанда ТМД экспорт 38% өсіп, 4097, млн. құрады. Осы аралықта Қазақстандық өнім, түгел ТМД мемлекеттерінде өсті. Әлемдегі басқа мемлекеттердің жалпы экспорт көлемі 79,6% үлесін құрады. Қазақстан экспортының көлемін Еуропа мемлекеттері құрайды, олардың салыстырмалы салмағы 54,6% құрайды, оның 34,8% Еуропа Одағына әкеледі. Еуропа мемлекеттерінің арасында Қазақстан экспортының негізгі тұтынушылары Швейцария, Италия, Франция, Нидерланд, Португалия, Ұлыбритания және Германия болып табылады. 2003 жылмен салыстырғанда Еуропа мемлекеттерінің жалпы экспорты 2,6% өсті. Азия аймағындағы мемлекеттерге Қазақстандық өнімді жеткізу көлемі 31% өсті. Қытай Республикасының салыстырмалы салмағы аймақтағы жоғары болып қала береді. Америка елдеріне Қазақстан экспорты есеге қысқарды. Импорт Экспорттың тауарлық құрлымын машина, транспрот, химиялық өнімдер және осы салаға байланысты өнісдер, металл өнімін өндіру үшін шикізат жатады. Соңғы жылдарда минералды өнімдерді экспорттау үлесі ұлғаюда. Сол сияқты, металл өнеркәсібінің салыстырмалы салмағы белгіленуде. Экспорттың көбеюі физикалық жеткізудің көлемі секілді, көрсеткіштің тұратындығына байланысты көбеюде. Тауарлардың негізгі топтары бойынша көлем деңгейі өсті, олар: мәшине, құрал, транспорт, құбырлар және аппараттар. Металл өнеркәсібі, минералды өнім, химиялық өнеркәсіп өнімі бойынша импорттың түсу деңгейі байқалуда. Импорт өнімін негізгі жеткізушілері: Ресей, Германия, Қытай, Украина, АҚШ, Италия, Жапония, Түркия, Франция, Ұлыбритания, Корея, Өзбекстан, Нидерланд болып табылады. ТМД мемлекеттері Қазақстандық нарықта өнімді импорттаушы болып табылады. Еуропа мемлекетіндегі импорттың жалпы 28,9% түсуінен 50% әртүрлі мəшине түрлерін әкелуден, Германия және Италиядан әкелінетін бөлшек құралдардан, жеңіл автокөліктер, Италия жиһазынан өсті. Азия импортының өсуіне Жапония көлігі, Үндістан шайы, Қытай және Жапония құбыры, Қытай және Түркияның аллюминий заттары әсерін тигізді. 2003 жылмен салыстырғанда АҚШ тің импорты 30 өсті. Тауардың негізгі бөлігі АҚШ-тан түседі. == Қазақстанның ТМД шеңберіндегі ынтымақтастығы == ТМД мемлекеттерімен қатынастың дамуы, соның ішінде көпжақты интеграциялы өзара әрекет Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының ең маңызды бағыттарының бірі. ТМД шеңберіндегі көпжақты қазақстандық әдістемесінің негізінде тығыз интергациясы астасып жатқан елдердің шағын тобын қалыптастыру мүмкіндігінен туындайтын қарқыны әрқилы интеграция тұжырымдамасы жатыр. Қазақстан Достастық кеңістігіндегі субаймақтық бірлестіктер әрекетінің ашық түрде жүргізілуін, ал олардың мақсаттары мен практикалық әрекеттері ТМД дамуының ортақ арнасында ұштасуын қолдайды. Достастыққа көпжақты өзара әрекеттестіктің түрлі салаларына мемлекеттердің іріктеліп қатысуы тән, яғни, мүдделік білдіретін тараптар форматында жүзеге асады. ТМД органдарының шешімдерінің күші тек оларды қабылдауға қатысқан мемлекеттер үшін ғана таралады. ТМД әрекетінің тиімділігін арттыру, құрылымын жетілдіру мақсатында Қазақстан тарапының бастамашылық етуімен шын мәнінде барлық бағытын қамтитын ТМД-ны одан әрі даму тұжырымдамасы мен оны жүзеге асу жөніндегі іс-шаралар жоспары әзірленіп, ол 2007 жылғы қазанда Душанбеде мақұлданды. Олардың негізінде ТМД-ның 2020 жылға дейінгі Экономикалық дамуы стратегиясы әзірленіп, қабылданды. Еркін сауда аймағын құру, сауда, ауыл шаруашылық, электр энергетикасы және т.б. нарықтарды қалыптастыру жұмыстарын аяқтау жоспарлануда. Саяси, гуманитарлық, көлік, қауіпсіздік және көші-қон салаларында өзара әрекеттестік жалғасуда. Аталған Жоспарда бірлестік әрекетін жетілдіру жөніндегі нақты шаралар тізбесі көрініс тапқан. Атап айтқанда, осы құжатқа сәйкес 2008 жылғы қазанда ТМД-да төрағалық ету туралы, Ұлттық үйлестірушілер туралы ережелер қабылданды. Достастықтың салалық органдарын оңтайландыру бойынша жұмыс жүргізілуде, ТМД Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу, ТМД-ның Жоғарғы органдарындағы рәсімдеудің жаңа ережесін қабылдау жоспарлануда. «Бір жыл- бір тақырып» формуласы бойынша жұмыс принципін ескере отырып, 2007 жылы келісілген көші-қон саясаты жөніндегі ұсыныстарды дайындауға арналса (2007 жылғы қазанда Душанбеде тиісті Декларация қабылданды), 2008 жыл келісілген көлік саясаты саласындағы ынтымақтастық жөнінде ұсыныстар дайындау жылы, ал 2009 жыл энергетика саласындағы ынтымақтастық жылы. == ТМД елдерінің тілдері == ТМД жеріндегі халықтар сөйлейтін тілдер. ТМД-да тұрушы негізгі халықтардың тілдері 130-ға жуық. Ол тілдерде сейлейтін кейбір халықтардың ТМД-дан тыс жерлерде өз мемлекеті бар. ТМД елдерінің тілдері шығу тегі, типологиясы, сөйлеушілердің саны, жазу дәстүрі жағынан бір-бірінен ерекше. ТМД елдерінің тілдері шығу тегі (генетикалық туыстығы) жағынан мынадай топтар мен семьялардан тұрады: *''Үнді-Еуропа тілдері'', оған: #армян тілі; #шығыс славян тілдері беларусь, орыс, украин тілдері; #герман тілдері идиш тілі; #иран тілдері белудж тілі, Памирдегі шығыс-иран тілі, күрт, осетин, тәжік, талыш, тат, ягноб тілдері, памир тілдері; #жаңа үнді тілдері сыған тілі; #роман тілдері молдова тілі кіреді. *''Кавказ (ибери-кавказ) тілдері'', оған: #абхаз-əдігей тілдері абазы, абхаз, əдігей, қабарды-шеркеш тілдері; #Картвел тілдері грузин, зан, сван тілдері; #дағыстан тілдері авар, андий тілдері; лезгин тілдері; цез тілдері; #нах тілдері бацбий, ингуш, шешен тілдері кіреді. *''Қытай-тибет тілдері'', оған ''дүнген'' тілі кіреді. *''Моңғол тілдері'', оған: ''бурят, қалмақ'' тілдері кіреді. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == ТМД Атқару комитетінің ресми торабы саясат ұйымдар Санат:ТМД 
'''Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы''' халықаралық қоғамдық ұйым. 1992 жылы қыркүйекте өткен Дүниежүзі қазақтарының құрылтайында құрылды. Қауымдастық президиумының төрағасы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, төрағаның 1-орынбасары жазушы Қалдарбек Найманбаев. Қауымдастықтың негізгі мақсаты республикадан тысқары, шетелдерде жүрген қазақ диаспорасымен жан-жақты байланыс орнату, мәдени және білім беру мәселелері жөнінен жәрдемдесу. Сондай-ақ, қауымдастық тарихи отанына көшіп келген оралмандарға әлеуметтік қамқорлық жасап, қайырымдылық шараларын ұйымдастырады. Шетелдердегі қазақтардың мәдени орталықтарымен тығыз байланыс орнатып, бірлескен бағдарламаларды жүзеге асырып келеді. Қауымдастықтың Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Алматы облыстарында бөлімшелері бар. Ұйым қазақ диаспорасының жағдайын тиісті деңгейде зерттеп, Қазақстанның билік орындарына нақты ұсыныстар түсіреді. Сондай жұмыстар нәтижесінде 1996 жылы Қазақстанда “Шетелдік отандастарды қолдаудың мемлекеттік бағдарламасы” қабылданды. '''Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы''' Республикалық мәртебесі бар халықаралық үкіметтік емес ұйым. Ол 1992 жылы 29 қыркүйекте Алматы қаласында тұңғыш рет өткен Дүниежүзі қазақтарының құрылтайында құрылды. Құрылтайға әлемнің 33 елінен 800-ден астам делегат қатысты. Қауымдастық президиумының төрағасы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, төрағаның бірінші орынбасары жазушы Қалдарбек Найманбаев болып бекітілді. Әділет министрлігінің алғаш рет 1992 жылғы қарашада, одан соң 1997 жылғы 16 сәуірде қайта тіркеуінен өткен. Қауымдастықтың негізгі міндеті шетелдерде тұратын қазақтармен мәдени-рухани, оқу-білім және іскерлік бизнес саласында байланыс жасау. дүниеге келген уақыттан бері өз Жарғысында белгіленіп бекітілген міндеттер аясында жұмыс істейді. Ешқандай саяси мақсат көздемейді. Өзге мемлекеттердің ішкі ісіне араласпайды. Күнделікті жұмысында Қазақстан Республикасының шетелдермен мәдени-рухани, оқу-білім және экономикалық салада жасалған басқа да халықаралық құжаттар мен актілерді басшылыққа алады. Сыртта жүрген күнделікті барлық салаларына қатысты ірілі-ұсақты мәселелердің бәрімен тұрақты шұғылданып келеді. Қазақ диаспорасы шеңберінің ұлғаюы нәтижесінде алыс-жақын шетелдердегі ағайынмен сан-салалы байланыстарды жетілдіру жолдарын өз қызметінің негізгі өзегі деп біледі. Сондай-ақ республикадан тысқары, шетелдерде жүрген қазақ диаспорасымен жан-жақты байланыс орнату, мәдени және білім беру мәселелері жөнінен жәрдемдесу де Қауымдастық қызметінің бір саласы болып есептеледі. Тарихи отанына көшіп келген оралмандарға әлеуметтік қамқорлық жасап, қайырымдылық шараларын ұйымдастырады. Шетелдердегі қазақтардың мәдени орталықтарымен тығыз байланыс орнатып, бірлескен бағдарламаларды жүзеге асырып келеді. Қауымдастықтың Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Алматы облыстарында бөлімшелері бар. Ұйым қазақ диаспорасының жағдайын тиісті деңгейде зерттеп, Қазақстанның билік орындарына нақты ұсыныстар түсіреді. Сондай жұмыстар нәтижесінде 1996 жылы Қазақстанда “Шетелдік отандастарды қолдаудың мемлекеттік бағдарламасы” қабылданды. Атқарылып жатқан шараларды негізінен мәдени-рухани және экономикалық салаларға топтастыруға болады. Ал оларды жүзеге асыру барысында қолданылатын жұмыс әдістері әр алуан, оған көкейтесті мәселелер бойынша конференциялар, халықаралық симпозиумдар, «дөңгелек стол» мәжілістері тақырыптық кештер, әдеби кештер, соңғы жылдары дәстүрге енген шетелдерде жыл сайын өткізіліп келе жатқан кіші құрылтайлар, өнер, қолөнер, кітап көрмелері, мерейтойлық басқосулар, өнер және спорт фестивальдері сияқты сан-салалы шараларды жатқызуға болады. Қауымдастық өз Жарғысы бойынша Қазақстан Республикасының және шетелдердің мемлекеттік мекемелерімен, қоғамдық ұйымдарымен, мәдени-ғылыми орталықтарымен байланыс жасауға құқылы. Қауымдастық дүниеге келгеннен бері төрт құрылтай өткізді. 1992 жыл. 29 қыркүйекте Алматыдағы Абай атындағы академиялық опера және балет театрында Дүниежүзі қазақтарының тұңғыш Құрылтайы жұмысын бастады. Құрылтайға Түркия, Германия, Франция, Швеция, Норвегия, Моңғолия, Ресей, Қырғызстан, Түркіменстан, Өзбекстан (барлығы 33 елден), сондай-ақ Қазақстан облыстарынан 800-ден астам кісі қатысты. Құрылтайды бірі Қ.Найманбаев болды. Құрылтайдың басты мақсаты Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығын құру, оның басшы органдарын сайлау болатын. Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының басшылығы мына құрамда: ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев Төралқа төрағасы, Қ.Найманбаев төрағаның бірінші орынбасары, Дәлелхан Жаналтай, Мырзатай Сәрсенбаев төралқа мүшелері болып сайланды. Кешкілік Республика сарайында құрылтайдың салтанатты мәжілісі өтті. Мәжілісте Елбасы Н. Назарбаев халқымыздың тарихы мен тағдыры туралы тебірене толғанған баяндама жасады. Құрылтай құрметіне Алматы облысының Дегерес жайлауында дүбірлі той өтті. Құрылтай кезінде алыстан келген ағайындар Қазақстанды аралап, Жезқазған, Ұлытау және Түркістанды аралап, аруақтарға тағзым етілді. қараша күні Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы республикалық қоғамдық бірлестік ретінде Әділет министрлігінен тіркеуден өтіп, тіркеу туралы куәлік алды. Қауымдастық төрағасының бірінші орынбасары Қ. Найманбаевтың бұйрығымен С. Балғабаев Қауымдастық төрағасының орынбасары болып бекітілді. 2002 жыл. Қазан айының 23-де Түркістан қаласында Дүниежүзі қазақтарының II құрылтайы ашылды. Құрылтайда Қазақстан Республикасының Президенті, Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының Төралқа төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев баяндама жасады. Салтанатты жиында Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасының төрағасы болып Н. Назарбаев бір ауыздан сайланды. Қауымдастық Төралқасы төрағасының бірінші орынбасарлығына Қалдарбек Найманбаев (2004 ж. қайтыс болғанға дейін), төралқа мүшелері болып Бауыржан Мұхамеджанов, Мұхтар Құл-Мұхаммед, Әбдірахман Шетин сайланды. 2004 жылғы қазанның 13-де Қазақстан Республикасының Президенті, Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының Төралқа төрағасы шешімімен Қауымдастық Төралқа төрағасының бірінші орынбасары міндеті Т.А.Мамашевқа жүктелді. 2005 жыл. 29 қыркүйекте Астанадағы Үкімет үйінің Мәжіліс залында Қазақтардың III дүниежүзілік құрылтайы салтанатты түрде ашылды. Мәжілісті Құрылтайды дайындау және өткізу жөніндегі республикалық комиссияның төрағасы Ахметжан Есімов ашты. Құрылтай жұмысына Мемлекет басшысы Н.Назарбаев қатысып, сөз сөйледі. Шетелден келген қазақ диаспорасының жетекшілері мен зиялы қауым өкілдері мінбеге көтеріліп, өз ойларын ортаға салды. Құрылтайда Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасы төрағасы болып Н. Назарбаев бір ауыздан сайланды. Төралқа төрағасының бірінші орынбасарлығына Елбасының ұсынысымен Талғат Мамашев сайланды. Төралқа мүшелері болып Сұлтанәлі Балғабаев (төрағаның орынбасары), Әбдірахман Шетин, Сұлтан Жанболат, Мейірманқұл Бәкіров, Қабсатар Омарұлы сайланды. 2011 жыл. 25-27 мамырда Астана қаласының Тәуелсіздік сарайында Дүниежүзі қазақтарының IV Құрылтайы ашылды. Құрылтайда Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасы төрағасы болып Н.Назарбаев бір ауыздан қайтадан сайланды. Төралқа төрағасының бірінші орынбасарлығына Елбасының ұсынысымен Талғат Мамашев сайланды. Төралқа мүшелері болып Сұлтанәлі Балғабаев (төрағаның орынбасары), Абдулқаюм Кесижи, Тоқтарбай Дүсенбаев сайланды. ==Мекен жайы== 050002, Алматы қаласы Ш.Уәлиханов көшесі, 43 Тел/факс: (727) 2739997, 2733244 == Тағы қараңыз == Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы‎ == Сыртқы сілтемелер == Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы ==Дереккөздер== ұйымдар Санат:Қазақтар 
'''Алюминий кентастары ''' өндірістік мақсатта алдымен алюминий оксидін (Al2O3), кейін электролиз жолымен алюминий алуға жарамды минералдық шикізат. Жердің беткі қабаты литосфера 8,2% алюминийден тұрады. Алюминий мөлшері жағынан оттегі (46,6%) мен кремнийден (27,7%) кейінгі 3-орында. Алюминий 500-ге жуық минералдардың құрамында кездеседі. Олардың 300-дейі 76-сы фосфаттар, 47-сі оксидтер, 33-і сульфаттар, 12-сі фторидтер, 5-еуі хлоридтер. Негізгі Алюминий кентастары диаспор, гиббсит, бёмит, диккит (каолинит), алунит, нефелин, лейцит. Бұл минералдардың алғашқы үшеуі боксит тау жынысын құрайды, ал қалғандары жатады. Дүниежүзілік тәжірибеде алюминийдің 75 80%-ы бокситтен өндіріледі. Боксит емес кентастардың ішіндегі геологиялық, экология және экономика жағынан тиімдісі нефелин-лейцит кендері. Олардың Қазақстан жерінде мол қорлары ашылған. Нефелин-лейцит жыныстарынан алюминий оксидінен басқа 30-дан аса бағалы заттар: сілтілі элементтер (K, Na, Lі, Rb, Cs), сондай-ақ сирек металдар: (Zr, Ga, Sc, Nb, Ta, La, Ce, т.б.) алынады. Қазақстанда Алюминий кентастары Торғай боксит аймағында өндіріледі. ==Сілтеме== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Кен орындар 
'''IC 1127''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55497, IC 4553, UGC 9913, MCG 4-37-5, VV 540, IRAS15327+2340, KCPG 470B, ZWG 136.17, ARP 220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1127 нысанына арналған жарияланымдар IC 1127 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1128''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55648, UGC 9939, MCG 0-40-4, ZWG 22.18, NPM1G -01.0464. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1128 нысанына арналған жарияланымдар IC 1128 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1129''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55330, UGC 9899, MCG 11-19-10, ZWG 319.19, IRAS15316+6825. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1129 нысанына арналған жарияланымдар IC 1129 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1130''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55644, MCG 3-40-14, ZWG 107.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1130 нысанына арналған жарияланымдар IC 1130 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1131''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55683, MCG 2-40-8, ZWG 78.36, NPM1G +12.0438. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1131 нысанына арналған жарияланымдар IC 1131 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1132''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55750, UGC 9965, MCG 4-37-20, ZWG 136.49, IRAS15378+2050. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1132 нысанына арналған жарияланымдар IC 1132 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1133''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55793, UGC 9973, MCG 3-40-25, ZWG 107.24, IRAS15388+1544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1133 нысанына арналған жарияланымдар IC 1133 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1134-1''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55937, MCG 3-40-34, ZWG 107.32, NPM1G +17.0568. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1134-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1134,01 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1134-2''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55937, MCG 3-40-34, ZWG 107.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1134-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1134,02 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1135''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55964, MCG 3-40-36, ZWG 107.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1135 нысанына арналған жарияланымдар IC 1135 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Алюминий оксиді''' глинозем, Al2O3 алюминийдің оттекпен қосылысы. Ол түссіз, суда ерімейтін кристалдық зат, тығыздығы 3,96 г/см3, балқу 2050°С. Табиғатта жақұт (корунд), лағыл (рубин), көк жақұт (сапфир) деп аталатын минерал түрінде кездеседі. Корунд қаттылығы бойынша алмастан кейінгі екінші минерал. Лағыл мен сапфир асыл тастар қатарына жатады. Олар дәл кескіш аспаптарда, т.б. қолданылады. Алюминий оксидінің гидратталған түрі белгілі. Алюминий гидроксидіне көптеген бокситтердің құрамына енетін гидраргиллит және жасанды түрде алынатын байерит жатады. Алюминий оксиді боксит, нефелин, каолин, алунит сияқты табиғи заттардан алынады. Ол алюминий өндіруге, сондай-ақ катализатор және адсорбент ретінде қолданылады. ==Сілтеме== Санат:Оксидтер Санат:Алюминий қосылыстары 
'''IC 1136''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56049, ZWG 22.37, NPM1G -01.0472. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1136 нысанына арналған жарияланымдар IC 1136 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1137''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2816978, IRAS 15461+0844. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1137 нысанына арналған жарияланымдар IC 1137 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1138''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56070, UGC 10038, ZWG 136.82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1138 нысанына арналған жарияланымдар IC 1138 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''IC 1139''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55236, ZWG 366.17, NPM1G +82.0076. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1139 нысанына арналған жарияланымдар IC 1139 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1140''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1140 нысанына арналған жарияланымдар IC 1140 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1141''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56141, UGC 10051, MCG 2-40-14, MK 861, ZWG 78.81, IRAS15474+1232. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1141 нысанына арналған жарияланымдар IC 1141 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1142''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56169, UGC 10055, MCG 3-40-50, ZWG 107.45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1142 нысанына арналған жарияланымдар IC 1142 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1143''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55279, UGC 9932, MCG 14-7-22, ZWG 366.18, NPM1G +82.0078. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1143 нысанына арналған жарияланымдар IC 1143 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1144''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56216, UGC 10069, MCG 7-33-1, MK 491, ZWG 223.6, NPM1G +43.0315. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1144 нысанына арналған жарияланымдар IC 1144 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1145''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55904, UGC 10032, MCG 12-15-15, ZWG 338.15, IRAS15445+7235. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1145 нысанына арналған жарияланымдар IC 1145 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''— силикаттар класындағы минералдар тобы; қос элементті алюмокремний қышқылдарының тұздары. Кристалдық құрылымының негізін кремний-оттек тетраэдрі (SіO4) мен алюминий-оттек тетраэдрі (AlO4) қалайды. Бұл екі тетраэдр бір-бірімен ортақ оттек атомымен байланысқан. Алюмосиликаттар шексіз үш өлшемді каркас немесе жазық торлар, кейде шеңберлер, жеке немесе қосақталған тізбектер түзейді. Сондықтан олар каркасты (дала шпаты, цеолиттер), қатпарлы (слюдалар, хлориттер, пренит), сирек жағдайда сақиналы (кордиерит), тізбекті немесе таспалы (мүйіз талшық) болып келеді. құрылымы қатаю температурасы мен кристалдану жылдамдығына байланысты. Алюмосиликаттар құрамындағы катиондар ішінде натрий, калий, кальций басым, магний мен темір аз, литий мен барий өте сирек кездеседі. Алюмосиликаттар негізінен жеңіл, (меншікті салмағы 2,9 г/см3) ашық түсті. Олар тау жыныстарын құраушы негізгі минералдар литосфераның жоғарғы бөлігінің 50%-ын құрайды, граниттердегі мөлшері 65 75%-ға жетеді. Алюмосиликаттар үгілу процестері нәтижесінде алюминийдің каолин, гидрослюда және саз минералдарына айналады. (сілтілі дала шпаттары, кейбір слюдалар, нефелин, лазурит, т.б.) бағалы шикізат болып табылады. == Сілтеме == Санат:Алюминий қосылыстары Санат:Силикат минералдар Санат:Кремний қосылыстары Санат:Тағам қоспалары 
'''IC 1146''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56085, MCG 12-15-19, ZWG 338.21, NPM1G +69.0148. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1146 нысанына арналған жарияланымдар IC 1146 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1147''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56159, MCG 12-15-27, ZWG 338.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1147 нысанына арналған жарияланымдар IC 1147 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Яһуди діні''' немесе '''Иудаизм''' немесе '''Яһудилік''' (; "яаадут") ежелгі діндердің бірі. Еврейлер арасында таралған. Яһуди діні басым көпшілігі Израиль мен АҚШ мемлекеттерінде шоғырланған. Б.з.б. 13 ғасырда батыс семит көшпелі тайпаларын Египет перғауыны Палестинадан далалы аймаққа ығыстырды. Палестинадан қуылғандар Яхве атты Құдайға сенетін тайпалық одаққа бірігіп, “Израил” атын алды. Б.з.б. 622 жылы Иудей патшасы Иосия діни реформа жасады да, жергілікті әулиелердің шырақтарын жойып, Иерусалим ғибадатханасын Яхве Құдайға құлшылық етудің орталық деп жариялады. Содан бастап дүниеде бір Құдай бар, ол Яхве, ол әлемді билеп, өз халқы еврейлерге қамқорлық жасайды деп уағыздалды. Израиль тайпалары мен Яхве арасындағы ерекше “келісім” туралы концепция пайда болды. Яһуди діні нені уағыздап, неге тиым салатыны жайлы Тора, Мишне, Талмуд сияқты киелі кітаптарда жазылған. Яһуди дініне сенушілер құлшылық ғибадаттарын раввиннің басшылығымен синогогаларда атқарады. Раввиндер діни қауымдастық мүшелерінің азаматтық құқықтық тұрмысына да басшылық жасайды. Яһуди діні ішінде каббала атты діни мистикалық ағым таралып, соның ықпалымен діни философия иудейлік әдебиет (сенім иелерінің өмірін ұсақ-түйегіне дейін реттейтін “Шулхан Арух” атты 16 ғасырда Иосиф Каро жасаған этикалық құқықтық жинақ) пайда болды. Яһуди дінінің маңызды мерекелерінің бірі сенбі күні ғибадаттан басқа барлық қызметке тыйым салынады. == Иудаизм тарихы == Біздің дәуірімізге дейінгі II мың жылдықта Солтүстік Арабияның көшпелі еврей тайпаларының полиатеистік сенімдері мен ырымдарының негізінде пайда болды. Біздің дәуірімізге дейінгі XIII ғасыр Палестинаны (Ханаан) жаулап алады. Иудаизмнің қалыптасуына Яхве құдайын асқақтатушы Иуда тайпасы (атауы осыдан шыққан) ерекше ықпал еткен. Соңынан Яхве жалғыз құдайға айналады. Иуды тайпасынан шыққан Давид патша (біздің дәуірімізге дейінгі 977 жылы шамасы) заманында Израил-Иудейлік патшалық күшейіп, иудейлер тегі пұрсатты жағдайға ие болды. Иудаизмде діни ілім мен асқақтату ертеден басталады. Оларға жататындар: Құдай, Дүние, Адам жайлы ілім; діни асқақтатудың тәртібі; кодексі; діни институттар жүйесі; Құдай аңдамалылығының тұжырымы; Мессианизм Құдайдың елшісінің немесе маңдайына бақ қонғандардың Мессияға келуі, Құдай патшалығының орнауы. == Иудаизмнің қасиетті кітаптары == === Танах === Иудаизмнің қасиетті кітабы '''Сфарим''', ежелгі еврейлік аббревиатурада Танах, христиандықта Көне Өсиет. Оған Тора (ілім), немесе Мұса пайғамбар жазды деп саналатын *Бес кітап (Тұрмыс, Нәтиже, Левит, Сандар, Екінші зандылық); *Нэвиим (Пайғамбарлар) діни-саяси және сипаттағы 21 кітап; *Кэтубим (Жазбалар) әр түрлі діни жанрлардағы 13 кітап кіреді. Көне Өсиеттің ең ежелгі бөлігі біздің дәуірімізге дейінгі ғасыр белгіленеді. Танахтың Канонизациясы біздің дәуірімізге дейінгі III-VI ғасыр аяқталып, басқыншылық соғыстарының нәтижесінде еврейлердің Жерорта теңізі бойына шашылып, бытырауы басталады, диаспоралар пайда болады; еврей Библиясын грек тіліне аудару басталды (соңғы аудармасы Сепуагинта). === Кейінгі кітаптар=== Иудаизм тарихындағы келесі кезең XIX ғасыр басына дейін созылды. ӀӀ-ӀӀӀ ғасыр Құқықтық ережелер жинағы пайда болды Мишна (Қайталау). Мишнаға Галаха (Заң) ережелік актілерінің жинағы және Талмуд пен Галахаға түсініктеме берген Аггада (Аңыз) кіреді. IV-V ғасыр Аммораи Мишнаға жаңа заңдық ережелер қосылды. Гемара (Аяқтау) жинағы пайда болды. Гемара Мишнамен бірге Талмудты (ілім) құрады. Талмудтың екі түрі ажыратылады: иерусалимдік Палестинада және вавилондық диаспораларда қалыптасқан. Талмуд моральдық, этикалық кодекстің заңнамалық негізі. Талмуд соңғы рет III-V ғғ. өңделді. Онда еврейлерге нұсқаулар берілген (613 нұсқау). модернистік шын мәнінде, иудаизмнің нақтылы уақыт пен жерге ыңғайлануы. Талмуд кейін екі жаңа бағыт пайда болды: рационалистік және мистикалық бағыт. Соңғысы Каббалаға негізделеді, шынайы құдайлық жаңалықты ашу мақсатында Тораның әріптік символикасын шешуге талпынады. Қасиетті кітап Зогар (Құбылу). Каббала хасидизмге (ежелгі еврейше"хасид" тақуа) әсер етті. Талмудта қыл­мыстық және азаматтық сипат­тағы заңдар, адамгершілік заңдар, отбасылық және жеке адам өміріне қатысты кеңестер бар. Талмудта 365 тыйым және 248 бұйрық әмірлер жинақталған иудей әдет-ғұрыптар жүйесі бар. Иудей діни ілімінің негізі дүниені жаратушы бір құдіретті Яхве Құдайына деген сенім. Иудаизмде құтқарушының келуіне деген сенім бар, ол мессия (мәсіх) деп аталады. Иудаизм бойынша мессия жер бетін­де әділетті тәртіп орнатады деп есептелінеді. Ақырзаман және өлілердің қайта тірілуіне сенім еврей ұлтының Жаратушының таңдаулы халқы екендігіне сенім. Бұл түсінік бойын­ша Моисей (Мұса) арқылы израиль халқына заң (Тора) беріп, одақ құрған. XIX ғасыр ортасында Батыс Еуропада және АҚШ-та иудаизмнің нұсқауларын жеңілдету яғни, реформаланған иудаизм қозғалысы құрылды. XIX ғасыр аяғынан сионизм еврей қоғамдық ойының иудаизмді саясиландырған бағыты қалыптасты. Қазіргі кезде иудаизм Израильде, АҚШ-та, Солтүстік және Оңтүстік Африкада, Еуропада кеңінен таралған. Израильде мемлекеттік дін болмағанымен, оның институттары мемлекеттік құрылымдармен тығыз байланысты. Израильдің Жоғарғы раввинаты және діни-саяси партиялар қызмет етеді. == Иудаизмнің діни институттары== Израильде Иудаизмнің діни институттары мемле­кеттік бюджеттен Жоғарғы рав­винат діни ұйымдар мен бірлестіктерді қадағалайды. Парламент және үкіметте раввинаттың мүддесін қорғайтын басты діни саяси партия '''Мафдал''' болып табылады. Таяу Шығыс, Солтүстік Африка Балкан елінен келгендер '''Сефард''' қауымын құрады. Еуропа, Амери­ка, Австралия, ОАР-дан келушілер қауымды құрады. 1921 жылы Сефард және Ашкеназийлік бас рав­виндер басқаратын жоғары раввинат кеңесі сайланды. Израиль мемлекетінің қалалары мен елді мекен­дерінде 200 діни кеңестер (моацот, датиот) жұмыс жасайды, Израиль елінде 24 раввинат соттар бар. Ді­ни мектептер (ешибот) үлесі орта білім беру орында­ры­ның 17%-ын құрайды. Израильдің барлық мектеп­терінде діни пәндер оқытылады. Білікті дін маман­дары діни институттарда дайындалады. == Иудаизмнің қағидаттары == Иудаизмнің негізгі қағидаттары XІІ ғасырда өмір сүрген атақты рабби Моисей мен Маймон (1135-1204) іліміне сүйенген төмендегідей 13 ережелерден тұрады: 1. Құдай бар. 2. Құдай бір. 3. Құдай денелік пішінде болмайды. 4. Құдай мәңгі. 5. Иудейлер тек бір Құдайға табынуы тиіс. 6. Құдаймен қарым-қатынас тек пайғамбар арқы­лы болады. 7. Моисей (Мұса) ең ұлы пайғамбар. 8. Тораның шығуы қасиетті. 9. Тора өзінің мән-мағынасын еш жоғалтпайды. 10. Құдай адамдардың барлық іс-әрекетін біледі. 11. Құдай зұлымдықты жазалап, қайырымды­лықты мадақтайды. 12. Құдай өзінің Мессиясын жібереді. 13. Құдай өлілерді қайта тірілтеді. Сенім қағидаттары "Йигдаль” (ивритше "ұлы­лық”) әнұранында баяндалған. "Өмір беруші Құдай ұлылығы мен даңқы шексіз”, бұл әнұранды Иудаизм­ді ұстанушылар синагогада орындайды. == Әдет-ғұрыптары == Маңызды әдет-ғұрыптық талаптар қатарына мыналар жатады: Сүндетке отырғызу, ұл балалар дүниеге келген соң сегізінші күні жасалады. Бұл Яхвеге сыйыну­шылар қатарына қосылу белгісі. Сүндетке отырғызу­ды могель атқарады. Сенбі күнін тыныштық пен дұға жасау күні ретінде қастерлеу. Ивритте сенбі '''шаббат''' деп ата­лады. Сенбі күні жұмыс жасауға болмайды (малаха); :Іс-әрекеттің шұғыл формалары: жедел жәрдем, полиция, өрт сөндірушілер және т.б. рұқсат етіледі. Үйде жұмыс істеуге тыйым салынады. Сенбі күні өлген адамдарды жерлеуге болмайды және т.б. :"Шаббат басында, яғни жұма күні күн батар кеш­құрым мезгілде отбасы анасының батасымен сенбілік шырағдан жағылады. Отбасы синагогаға барады. Үйіне келген соң ол балаларына бата береді және әйелін Соломон Өсиет кітабының 31-тарауының сөздерімен мадақтайды. Отбасы сенбілік тамақ ішуге кіріседі. Тамақ ішер алдында нан және шарап негі­зін­де бата жасалады. '''Шаббат''' күні от жағуға болмай­ды. Егер от бұрыннан жанып тұрса, онда жанып тұра береді. :Сенбі күні ұзақ сапарға шығуға болмайды. Кеме бортында отырған жолаушыларға борттан түсуге болмайды. Ортодоксалды еврей синагогадан жаяу жүретіндей қашықтықта тұрады. Өйткені, ол сенбі күні автомобиль жүргізе алмайды. Ол қоғамдық көлікті де пайдалана алмайды”. *Күшейтілген дұға жасау, (тфила) дұға жасауға (кавана) толық берілу қажет. Қол жуарда, тамақ ал­дында және тамақтан кейін дұға оқу керек. Тамақтың әрбір түрі үшін өзіндік дұға мәтіні болады. Сенбілік, мерекелік шырағданды жағар алдында да дұға оқылады. Синагогада біріккен құлшылық ету он ересек адамның, яғни "діни қатынаста құқығы бар еркек болғанда ғана жүргізіледі. Бірақ, ерекше жағдайда жалғыз дұға жасауға болады”. Пост (ауыз бекіту) күнәдан тазару, тәубаға келу күндері, ұлы апат және т.б. Иудейлік діни ілім бойынша, тек күйіс қайыратын жануарлардың, шехит ережесі бойынша бауыздалған үй құстарының етін жеуге болады. Шошқа, жылқы, қоян етін жеуге, бір уақытта ет және сүт тамақтарын колдануға тыйым салынады. Егер тамақ алдында иудей сүт тағамын ішсе, онда ет тағамдарын жеу алдында, олар ауыз шайқауы немесе бейтарап (нан түйірін) тағам жеуі керек. Тамаққа қанды қолдануға айырықша тыйым салынған. Шавуот (шабуот) апта мейрамы немесе Мұсаға Синай тауында Тораның берілуіне байла­нысты мейрам. Иудей діни ойшылдарының пікірін­ше, бұл мейрам пасханың бірінші күнінен соң 50-ші күні өткізіледі. Иудаизмнің көп ғасырлық тарихында жікшілдік, секталар, бағыттар, қозғалыстар пайда болды. Бүгінгі уақытта, ғалымдардың пікірінше, мынадай иудаизм бағыттары қалыптасты: караим, хасидизм, реформа­торлық, консерваторлық, ортодоксальды. ХІІ-ХІІІ ғасырда еврей діни ойшылдарының арасында Каббала философиялық көзқарастар жүйесі тарала бастады. Каббалистердің қасиетті кітабы "Зогар” ("Шұғыла”). == Иудаизмнің діни мейрамдары == Иудаизмнің діни мейрамдары: (Рош-Хашана) діни Жаңа жыл, бұл күнді керней дыбыстары күні деп те атайды. Бұл мейрам жаман, зұлым рухтарды керней дыбыстарымен аластайтын ай мейрамымен байланысты. Вавилондық тұтқындалудан кейін, вавилондық мәдениет ықпалы­мен бұл мейрам "аспан соты” мейрамына айналды. Бұл күні Яхве бүкіл тіршілікке үкім шығарады. сот күні, кешірім, тәубеге келу және күнәдан арылу, дүниелік болған ата-ана, жақын туысқандарды еске түсіру күндері. Раввиндер іліміне сәйкес, Рош-Ашанадан кейін 10 күн ішінде (тәубеге келу күндері) Яхве барлық адамдардың іс-шаруасын тексереді және әрбір адамның келесі жылғы тағдыры туралы өзінің соңғы шешімін дайындайды. Бұл шешім Йом-Киппур күні жарияланады. Ханука жарық мейрамы (Оттардың күндік мейрамы). Пурим (ежелгі грек сөзі "пур” жеребе) Эсфири (Есфири) құрметіндегі мейрам. Бұл күні парсы патшасы Артаксеркс (б.з.д. ІV ғ.) уақытында зұлым Аманның қиянатынан азат болу атап өтіледі. Бұл оқиға жайлы Інжілдік кітап "Есфирьде” әңгіме болады. Бұл вавилондық тұтқындаудан азат болу. Песах пасха; азаттық мейрамы Египеттен еврейлердің шығуын еске түсіруге арналған сегіз күндік мейрам. #Йом Га-Шоа Апат күні немесе Холокосты еске түсіру күні. "Шоа” ивритте "құйын” мағынасын береді. Алғашқыда қаралы күн "холокост” және қаһармандық күні деп аталды. Бұл күнді 1951 жылы Израиль парламенті белгіледі. Варшавалық гетто көтерілісінің жылдық мерзімін Ниссан айының 27-сі күні атап өтеді. Бұл күнді зайырлы билік енгізуіне байланысты иудей мойында­майды. Көптеген еврейлердің пікірінше, айырықша мемориалды күнді белгілеу дәстүрге қайшы келеді == Қазіргі заманғы иудаизм == Қазіргі заманғы иудаизм негізгі үш ағымға бөлінеді: ортодоксальдық, реформалық және консервативтік. Ортодокстар ішінде өз кезегінде бейортодокстар мен ХаБад хасид қозғалысы бөлінеді. Ортодоксалдық иудаизм жиырма жүзжылдықтар ішінде өзгергені шамалы. Ортодокстар Талмұтта жазылған ережелерді қатаң сақтайды. Бейортодокстар сионизм мен қазіргі заманғы мәдениетті танымайды, синагогаға сенбі күні бару үшін көлік пайдалануға рұқсат бермейді. ХаБаД хасидтері сионизмді және қазіргі заман мәдениетін таниды, еврейлерді Тораның барлық өсиеттерін қатаң сақтауға шақырады. Реформистік иудаизм дін ілімінің либералды түрі, онда Талмұт ережелері мен дәстүрлеріне мән аз беріледі. Бастысы рәсімдерді сақтау емес, қоғамдық белсенділік. Алайда барлық реформистік иудаизмнің діни жүйесі қатаң бір құдайға сенуге негізделген. Қазіргі заман иудаизмінің үшінші тармағы ортодоксальды және либералды бағыттар арасында аралық орынға ие консервативтік ағым. еврей мерекелерін сақтайды және негізгі дәстүрлерді ұстанады. Сондай-ақ олар заңды қазіргі заман мәдениетімен және философиямен байланыстырып жаңаша байқап түсіндіруге тырысады, олар Талмұт ақылгөйлер Тораны өмірмен қалай байланыстыру керектігін ақылдасатын дамушы жүйе деп есептейді. == Иудаизм Қазақстанда == Қазақстанда иудаизм бастапқыда басында қағанмен хазар ақсүйектерінің шектелген тобымен қабылданды. XIV ғасырда еврейлердің Түркістанға Парсы елінен көшіп келуі туралы тарихи мәліметтер бар. Бұдан басқа XIX соңында XX ғасыр басында Қазақстан аумағында еврей қол өнершілері пайда болды. Еврей халқының республикаға жаппай көшуі Сталин жазалау шараларымен және қазақ халқының еврей халқына деген үлкен төзімділігімен байланысты, бұндай жағдайда Украинада және КСРО Еуропа бөлігінде зардабы көптеген еврейлердің және еуропалық бөліктен Қазақстанға көшіп келуіне себеп болған «дәрігерлер ісінен» белгілі. Республикада қазіргі уақытта қазіргі заман иудаизмінің барлық үш тармағы бар, ол Израильмен және АҚШ пен халықаралық байланысты нығайтумен негізделген. Қазақстанда мұсылмандар мен еврейлердің көптеген жылдар бойына қатар өмір сүруі кенфессияаралық келісімнің оң мысалы бола алады. «Иерусалим Пост» Израиль газеті былай деп жазады: «Қазақстан соңғы үш жыл ішінде он жаңа синагога іргетасы қаланған әлемдегі жалғыз мұсылман елі болып табылады». Қазіргі уақытта синагогалар Астанада, Алматы, Ақтөбе, Қызылорда, Петропавл, Тараз, Теміртау, Шымкент қалаларында жұмыс істейді. 2001 жылы тамыз айында Павлодар қаласында жаңа еврейлер ғибадатханасы ашылды. Республиканың барлық облыстарында жеке еврейлік діни қоғамдастықтар құрылған. Иудаизмді нығайтудың нақты адымы 2002 жылы 21-22 қазанда Алматы қаласында болып өткен Еуроазиялық раввиндер конгресінің отырысы болды. Конгресстің негізгі міндеттері конфессияаралық келісімді нығайтуға және діни еврей қоғамдастық қызметтерін қазіргі заман шындығымен үйлестіруге арналған раввинаттар стратегиясын әзірлеу болды. Еуроазияттық раввиндер конгресінің мүшелерін Елбасы Н.Ә. Назарбаев қабылдады. Қазақстанның бірнеше қалаларында синагогалар салынды. Барлық ірі қалаларда еврей жексенбілік (воскресенье) мектептері бар. 2004 жылы Қазақстан еврейлері, сондай-ақ дүниежүзілік еврейлер үшін үшін маңызды іс-шара Астана қаласында Орталық Азиядағы ең ірі ғибадатхана «Бейт Рахель Хабад Любавич» ашылуы болды. Оған Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев, қазақстандық мемлекет қайраткерлері, бүкіл әлем раввиндері және Израильдің, АҚШ, Еуропа мен ТМД қоғамдық еврей ұйымдарының өкілдері қатысты. Еврей күнтізбесіне сәйкес жыл сайын көне еврей мерекелерін тойлау өтеді, ең қызықтысы Пурим, Песах, Лаг Баомер және Ханука болып табылады. 1996 жылдан бері Қазақстанның бас раввині Ешая Коген (Израильде 11 желтоқсанда 1971 жылы туған) Астана қаласында ғибадатхана раввині Юда Кубалкин, Павлодар қаласында Шмуэль Карнаух. 2002 жылдан бастап Қазақстанда «Шалом» (құрылтайшысы Қазақстанның Еврейлер конгресі) газеті шығады. Қазақстанда 10-ға жуық синагогалар, 70 мыңға жуық дін ұстанушылар бар. Елімізде Қазақстан еврейлер конгресі қызмет жасауда == Жақұт (мағына)== '''Жақұт'''- яһудилер. Бұл термин Құранға Медине дәуірінде енді, Мұхаммедпен (с.а.у.) замандас Яһудиліктарды немесе жалпы Яһудиліктарды білдіреді. Мединеге дейін Яһудилік қасиетті әңгімеге көптеген сілтемелер жасалғанда, негізінен, бәни Исраилдың «Әзірейілдің ұлдары» деген анықтамасы қолданылатын. Құранда яһудилерге деген екі ұшты көзқарас көрініс тапқан. Бір жағынан, олар мұсылмандар сияқты бір Құдайға табыну қағидасын ұстанып, Ибраһимге байланысты болса да, Ислам яһуди ілімі жоғалтып алған, бір Құдайға қатаң табынушылықты тазалап, қалпына келтірғен. Яһудилер ам әл-кітап категориясына «Жазу адамдарына» жатқызылатын. Меккеде және Мединеде болған кезінің басында Мұхаммед (с.а.у.) яһудилер арасынан серіктестерін және өзінің ісін іздеген болатын, яһудилер Медине халқының едәуір бөлігінде, Солтүстік Араб жерінің көптеген алқаптарында қоныстанған еді. Рухы жағынан жақын адамдар ретінде Құран оларға да бағытталған. Алайда, Меккенің яһудилері Мұхаммедті (с.а.у.) Пайғамбар деп мойындамады, (сенімсіздік білдіріп, келеке етті, содан кейін құрайыштармен одақтасып, ашық түрде қарсыласа бастады. Нәтижесінде хижраның «алғашқы жылдарында мұсылмандар мен яһуди ілімін уағыздаған йасрибтықтар арасында бірқатар қақтығыстар болды. Бұл қақтығыстар қайнұқ, құрайза және нәдір тайпалары мүшелерінің Мединеден қуылуына әкеп соқты, содан кейін яһуди орталықтары Хайбар, Фалаққа, т.б. жорықтар жасалды. Арабтың яһуди қауымдарымен жауласу жағдайы да Құранда көрініс тапқан. Діни тұрғыдан алғанда Мединелік кезеңде Мұхаммед (с.а.у.) Исламды яһуди ілімі мен христиандықтан бөлек жеке дін ретінде сезініп қабылдады, Ислам діні басқа діндердің шығуына ықпал етті. Құранның жалпы діншілдік қағидасы Жақұтты аһл әл-кітап сияқты дінге сенушілер мен дінге сенбеушілер арасындағы аралық қалыпқа қояды. Ибраһим еврейлер мен арабтардың ортақ арғы аталары боп саналған, мұсылман мен яһудилердің құрметтеу қастерлейтін ортақ кейіпкерлері мен қасиетті орындары көп-ақ (мәселен, Иерусалим, әл-Халилдеғі Ибраһимнің мазары). Мұсылмандық құқықтық теорияға сәйкес жақұт аһл-аз-зимма категориясына енеді, бұлар мұсылмандық мемлекеттің қарауындағы адамдар. Жақұттың қауымдары өз жетекшілеріне бағынған. Ал олар жақұт қауымдарының ішкі істеріне араласпайтын мұсылман бүкіл қарым-қатынасты жүргізіп отырған. Орта ғасырларда Мұхаммед (с.а.у.) араб түбегін Исламнан басқа кез-келген діннен тазалауды тапсырыпты-мыс делінсе де, жақұттар мұсылман дүниесіне барлық аудандарында, тіпті Оңтүстік Араб елінде де тату-тәтті өмір сүрген. Мұсылман әсіресе, VIII IX ғасырларда Исламды қабылдаған және өзінің дінін сақтаған жақұттар көрнекті әкімшілік басшы орындарда қызмет істеді. Яһудилік саудагерлер ортағасырлық мұсылмандардың экономикалық өмірінде аса үлкен рөл атқарған. Мұсылман елдеріндегі Яһудилік қауымдарда ортағасырларда белсенді мәдени қызмет дамытылды. Құдайға сиынатын және филос, мектептер ашылды. Көркем әдебиет пайда бола бастады. Діндері бөлек қауымдардың мәдениеті өздерінің айналасындағы халықтардың мәдениеттерімен араласып, біте қайнасып жатты. Алғашқыда, VIII IX ғасырларда араб-мұсылман мәдениеті Яһудилік қоғамның тарихи көріністерінен, және Құдайға сиыну идеяларынан нәр алған болатынды. Бірте-бірте кері процесс пайда болды. Мұсылмандық аңыздар, көркем әдебиет, грамм, оқытулар, филос, идеялар Яһудилік ортаға ене бастады. Орта ғасырларда араб тілі Таяу Шығыс яһудилерінің тұрмыста қолданатын тілі боп саналған. Еврей әрпімен араб тілінде бірқатар хаттар жазылды, ертегілер мен аңыздар қағазға түсірілді, өзіндік әдебиет қалыптаса бастады. Отаршылдық дәуірле европалық мемлекеттер Яһудилік және христиандық қауымдарды мұсылмандық Шығыс елдеріне ену мақсатында пайдалана бастады. XX ғасырларда араб елдерінің Яһудилік қауымдарында сионистік насихат кеңінен тарай бастады. Бұл көптеген жағдайларда қауымдардың өзара күрт шиеленісуіне әкеп соқты. 1918 жылы Израил мемлекеті құрылғаннан кейін, араб және мұсылман елдеріндегі көптеген яһудилер сол жаққа кешті, сөйтіп Израилдегі халықтың ерекше бөлігін құрады. Шағын Яһудилік қауымдар әлі күнге дейін кейбір мұсылман елдерінде, мәселен Мароккода, Иракта, Сирияда бар. == Дереккөздер == Санат:Иудаизм 
'''IC 1149''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56511, UGC 10108, MCG 2-41-1, ZWG 79.15, IRAS15557+1212. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1149 нысанына арналған жарияланымдар IC 1149 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1150''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1150 нысанына арналған жарияланымдар IC 1150 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1151''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56537, UGC 10113, MCG 3-41-15, ZWG 108.28, KUG 1556+175, IRAS15562+1734. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1151 нысанына арналған жарияланымдар IC 1151 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1152''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56450, UGC 10103, MCG 8-29-24, ZWG 250.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1152 нысанына арналған жарияланымдар IC 1152 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1153''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56462, UGC 10107, MCG 8-29-26, ZWG 250.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1153 нысанына арналған жарияланымдар IC 1153 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1154''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56273, UGC 10088, MCG 12-15-35, ZWG 338.29, NPM1G +70.0153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1154 нысанына арналған жарияланымдар IC 1154 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1155''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56648, MCG 3-41-23, ZWG 108.42, KUG 1558+158, IRAS15582+1549. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1155 нысанына арналған жарияланымдар IC 1155 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Амазонит ''' (алғашқы табылған жер атауымен аталған) минерал, микроклиннің әшекей тастарға жататын жасыл, көгілдір жасыл түрі. Оның түсі құрамындағы элементтерге (Mn, Rb, Cs, т.б.) байланысты болып келеді. Амазонит қышқыл не сілтілі интрузивті жыныстарда, пегматит пен грейзендерде кездеседі, кейде метасоматикалық жолмен де пайда болады. Пегматитті желілерде ірі кристалды тығыз агрегаттар түзеді. Қаттылығы 6,0 6,5; меншікті салмағы 2,54 2,57 г/см3. Амазониттен әр түрлі әшекей бұйымдар жасалады. ==Сілтеме== Санат:Алюминий минералдары Санат:Калий минералдары Санат:Натрий минералдары Санат:Силикат минералдар 
'''IC 1156''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56650, MCG 3-41-25, ZWG 108.44, NPM1G +19.0450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1156 нысанына арналған жарияланымдар IC 1156 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1157''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56680, MCG 3-41-31, ZWG 108.47, KUG 1558+156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1157 нысанына арналған жарияланымдар IC 1157 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1158''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56723, UGC 10133, MCG 0-41-2, ZWG 23.8, IRAS15590+0150. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1158 нысанына арналған жарияланымдар IC 1158 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1159''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1484166. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1159 нысанына арналған жарияланымдар IC 1159 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1160''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56683, MCG 3-41-32, ZWG 108.51, KUG 1558+156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1160 нысанына арналған жарияланымдар IC 1160 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1161''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56695, MCG 3-41-36, ZWG 108.54, NPM1G +15.0491. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1161 нысанына арналған жарияланымдар IC 1161 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1162''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56693, MCG 3-41-34, ZWG 108.56, VV 452, KUG 1559+178. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1162 нысанына арналған жарияланымдар IC 1162 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1163''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56717, MCG 3-41-39, ZWG 108.60. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1163 нысанына арналған жарияланымдар IC 1163 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1164''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1164 нысанына арналған жарияланымдар IC 1164 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1165''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56769, IC 1165A, MCG 3-41-48, ZWG 108.67, VV 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1165 нысанына арналған жарияланымдар IC 1165 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
Жетісу облысы, Ақсу және Шыңжаң-Ұйғыр автономиялы аудандарының (Қытай) шекарасындағы асу. Жетісу Алатауы жотасының орталық бөлігінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 3754 м. Аманбөктер асуынан мамыр қыркүйек айларында жаяу адам жүре алады. Асудың солтүстік беткейінен Кіші Басқан өзені бастау алады. Биік таудың бөктерінде жер бедерінің альпілік пішіндері мен мұздық белдемдер басып жатыр. Таудың биік көтеріңкі жерлерінде палеозой граниттері бар. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Қытай асулары Санат:Жетісу Алатауы 
'''IC 1165B''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56768, MCG 3-41-49, ZWG 108.67, VV 90. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1165B нысанына арналған жарияланымдар IC 1165,2 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1166-1''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56771, MK 867, ZWG 137.18, KUG 1600+264, IRAS16000+2628. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1166-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1166,01 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''IC 1166-2''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1771884, MK 867, ZWG 137.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1166-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1166,02 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
'''IC 1167''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56900, MCG 3-41-65. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1167 нысанына арналған жарияланымдар IC 1167 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1168''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56901, IC 1168A, MCG 3-41-66, ZWG 108.90, NPM1G +15.0494. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1168 нысанына арналған жарияланымдар IC 1168 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1168B''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1168B нысанына арналған жарияланымдар IC 1168,2 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1169''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56925, UGC 10161, MCG 2-41-4, ZWG 79.33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1169 нысанына арналған жарияланымдар IC 1169 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1170''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56955, ZWG 108.101, DRCG 34-66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1170 нысанына арналған жарияланымдар IC 1170 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1171''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1171 нысанына арналған жарияланымдар IC 1171 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1173''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57037, UGC 10180, MCG 3-41-89, ZWG 108.113, DRCG 34-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1173 нысанына арналған жарияланымдар IC 1173 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Амангелді ауданы''' Қостанай облысының әкімшілік бөлініс. Аумағы 27,8 мың км². Алғаш "Батпаққара ауданы" деген атпен 1928 жылы құрылды. 1936 жылы оған халық батыры Амангелді есімі берілді. Аудан орталығы Амангелді ауылы. == Географиялық орны, жер бедері == Торғай үстіртінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Жыланшықтүрме (абсолюттік биіктігі 250–300 м) қыраты, Айғыржал (300–350 м) және Қырғыш тауларының солтүстік сілемдері (500 м) алып жатыр. Батыс жағының едәуір бөлігін “Торғай қолаты” деп аталатын ескі аңғардың шығыс беткейі қамтиды. Оған шығысынан Сарыөзен, Торғай, Жыланшық өзендерінің аңғарлары келіп түйіседі. Жер бедері ойлы-қырлы, таулы-ойысты болып келеді. Кен байлықтары: қоңыр көмір, темір кентасы, боксит және құрылыс материалдары. == Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі == Климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық және қуаң. Қаңтардың орташа температурасы -16–-22°С, шілдеде 22–24°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 250–350 мм. Топырағы солтүстік пен қоңыр, оңтүстік мен ашық қоңыр. Сортаң топырақ та кездеседі. Ауданның Торғай және оның саласы Жалдама өзендеріне дейінгі солтүстік бөлігін жусан аралас бетегелі, селеулі, жусанды, көкпекті шөп өскен құрғақ дала алып жатыр. Оңт-ндегі шөлейт аймақта ақ жусан, көде, еркек шөп, қара жусан, көкпек және бұйырғын өседі. Өзен жағалауында, ойпаңдарда галофит өсімдіктері аралас бидайықты, өлеңшөпті шалғын өседі. Жабайы аңдардан: қасқыр, түлкі, киік-сайғақ, борсық, ондатра, жабайы шошқа, қоян, дала бүркіті, көкек, қарға, ұзақ, сауысқан, жабайы көгершін, тоқылдақ, аққу, тырна, дуадақ, кекілік, бөдене тағы да басқа түрлері бар. Су айдындарында шортан, алабұға, ішінара, тұқы, сазан балық түрлері тараған. == Су торабы == Аудан Торғай, Ұлы Жыланшық өзендерінің бас жағы мен салалары Сарыөзен, Жалдама және Қараторғайдың орта және төменгі ағыстары алабын қамтиды. Сарыөзеннің салалары Үлкен Дәмді, Мойылды және Жалдама өзендері және Амангелді бөгені жер суғаруға кеңінен пайдаланылады. Аудан аумағында Балықты, Топалаң, Қоғалыкөл, Шақпақ, т.б. көлдер бар. == Шаруашылығы == Ауыл шаруашылық жерінің аумағы 2689,6 мың га. Оның ішінде егістік 244,0 мың га, шабындық 95,2 мың га, жайылым 2339,4 мың га (2006). Аудан аумағын Арқалық–Есіл автомобиль жолдары, Арқалық–Есіл темір жолының оңтүстік бөлігі басып өтеді.Аудан қалыпты көлік желілерімен қамтамасыз етілген. Жалпы пайдаланыстағы авто көлік жолдарының ұзындығы 806 шақырым, оның ішінде 262 шақырым асфальтталған жолдар. == Халқы == Тұрғындар саны 16 475 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар 98,48%, орыстар 1,52%, украиндар 0,18%, немістер 0,17%, басқа ұлт өкілдері 0,23%. == Әкімшілік бөлінісі == 30 елді мекен 10 ауылдық округке біріктірілген: Аймақ картасы Ауылдық округ Халқы (2009) Елді мекендері Ақсай ауылдық округі 459 Ақсай ауылы Амангелді ауылдық округі 8752 Амангелді, Ақкісі, Есір, Кемер, Қоғалыкөл ауылдары Амантоғай ауылдық округі 1621 Амантоғай, Жалдама, Қарақұдық, Шақпақ ауылдары Байғабыл ауылдық округі 1047 Байғабыл, Жаңатұрмыс, Жетібай ауылдары Қабырға ауылдық округі 358 Қабырға, Жаңатай ауылдары Қарасу ауылдық округі 1342 Қарасу, Әбу Сыздықов, Ақайдар, Есенбаев ауылдары Құмкешу ауылдық округі 919 Құмкешу, Айтбай Тасты ауылдық округі 797 Тасты, Горняк, Қарынсалды ауылдары Үрпек ауылдық округі 1802 Үрпек, Ағаштыкөл, Қарашатөбе, Қосжан ауылдары Үштоғай ауылдық округі 563 Үштоғай, Степняк ауылдары == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Селолық округтер Санат:Амангелді ауданы 
'''IC 1174''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57059, UGC 10185, MCG 3-41-91, ZWG 108.116. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1174 нысанына арналған жарияланымдар IC 1174 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1175''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1175 нысанына арналған жарияланымдар IC 1175 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1177''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57048, DRCG 34-143, triple system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1177 нысанына арналған жарияланымдар IC 1177 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1178''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57062, UGC 10188, MCG 3-41-97, ZWG 108.120, NPM1G +17.0583, DRCG 34-40, ARP 172, VV 194. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1178 нысанына арналған жарияланымдар IC 1178 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1180''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1180 нысанына арналған жарияланымдар IC 1180 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1181''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57063, UGC 10189, MCG 3-41-98, ZWG 108.120, VV 194, ARP 172, DRCG 34-39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1181 нысанына арналған жарияланымдар IC 1181 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1182''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57084, UGC 10192, MCG 3-41-104, MK 298, ZWG 108.126, DRCG 34-78, KUG 1603+179B, VV 220, NPM1G +17.0584. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1182 нысанына арналған жарияланымдар IC 1182 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1184''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1184 нысанына арналған жарияланымдар IC 1184 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1185''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57096, MCG 3-41-110, ZWG 108.134, NPM1G +17.0585, DRCG 34-59. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1185 нысанына арналған жарияланымдар IC 1185 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1186''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57095, MCG 3-41-111, ZWG 108.133, DRCG 34-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1186 нысанына арналған жарияланымдар IC 1186 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
‎'''Амангелді бокситті кен орны''' Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігі аумағында орналасқан. 1932 жылы ашылған. Кенді аймақта кен орны орналасқан. Олар негізінен Торғай ойысының (қолатының) шығысында, Терісаққан және Қараторғай өзендері суайрығында жатыр. == Геологиялық құрылымы == Кен денелері тез бұзылатын палеозой тау жыныстарындағы негізі мезозойдың борпылдақ шөгінділері мен палеоген-неоген шөгінділерінде шоғырланған. Кентасты қабаттар сазбалшықтан, оолиттен және бокситтерден тұрады (қалыңдығы 20 м). Тез бұзылатын қабыршақтар астында жоғары девонның фран ярусының терригенді шөгінділері мен фабен ярусының карбонатты қабаты жатыр. Кен қабаттарын синклинальды жазықтықтағы төбешік қабаттар жапқан депрессиясы алып жатыр. Олар көрші белдемдегі ярустармен (Арқалық, Ашұт, Терісаққан) жалғасқан. == Жатыс сипаты == Беткейлік кентасты қабаттың қалыңдығы әр түрлі пішінді келеді. Олардың мөлшері 125 м-ден 3547 аралығында. Өндіруге болатын кен қабатының литологиялық құрамы тастан, борпылдақтан, сынып-уатылатын сазбалшықтан тұрады. Олардың қалыңдығы 1-6 м-дей. == Минералдары == Негізгі минералдары: гиббсит, каолинит, гематит. Кендердегі алюминий оксидінің (Al2O3) мөлшері 41,1-50,3%, кремний диоксиді зиянды қосылысының (SіO2) мөлшері 8,22-16,2%. Кен денелері бір-біріне жақын жатыр. Мұнда еліміздегі ең сапалы деген алюминий кентастары шоғырланған. Кентастар карьерлік әдіспен өндіріледі. Өнімі Павлодар алюминий зауытының шикізаты болып табылады. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''IC 1187''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56589, MCG 12-15-40, ZWG 338.34, NPM1G +70.0156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1187 нысанына арналған жарияланымдар IC 1187 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1188''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57127, DRCG 34-28. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1188 нысанына арналған жарияланымдар IC 1188 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1189''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57135, MCG 3-41-119, MK 300, ZWG 108.144, IRAS16040+1818, DRCG 34-126, KUG 1604+183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1189 нысанына арналған жарияланымдар IC 1189 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1190''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57111, UGC 10195, MCG 3-41-113, ZWG 108.136, DRCG 34-128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1190 нысанына арналған жарияланымдар IC 1190 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1191''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57152, DRCG 34-133. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1191 нысанына арналған жарияланымдар IC 1191 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1192''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57157, DRCG 34-74. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1192 нысанына арналған жарияланымдар IC 1192 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1193''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57155, DRCG 34-56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1193 нысанына арналған жарияланымдар IC 1193 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1194''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 84742, DRCG 34-73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1194 нысанына арналған жарияланымдар IC 1194 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1195''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57175, MCG 3-41-126, ZWG 108.151, DRCG 34-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1195 нысанына арналған жарияланымдар IC 1195 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1196''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57246, UGC 10218, MCG 2-41-9, ZWG 79.55, IRAS16055+1054. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1196 нысанына арналған жарияланымдар IC 1196 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''Амангелді бөгені''' Қостанай облысы, Қостанай ауданы, Тобыл өзенінің сол жағында орналасқан. == Гидрологиялық сипаты == Теңіз деңгейінен 131,5 биіктікте жатқан бөгеннің аумағы 4,2 км², көлемі 8,1 млн м³, ең терең жері 13 м. Бөген суын ауыл шаруашылығында, т.б. салаларда пайдаланады. Балықтардан шортан, алабұға, тыран, шабақ, т.б. кездеседі. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы гидрографиясы 
'''IC 1197''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57261, UGC 10219, MCG 1-41-13, ZWG 51.52, FGC 1989. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1197 нысанына арналған жарияланымдар IC 1197 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1198''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57273, MCG 2-41-11, MK 871, ZWG 79.59, KUG 1606+124, IRAS16062+1227. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1198 нысанына арналған жарияланымдар IC 1198 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1199''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57373, UGC 10242, MCG 2-41-13, ZWG 79.70, IRAS16081+1010. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1199 нысанына арналған жарияланымдар IC 1199 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1201''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57104, UGC 10221, MCG 12-15-51, ZWG 338.44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1201 нысанына арналған жарияланымдар IC 1201 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1203''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1203 нысанына арналған жарияланымдар IC 1203 Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 1204''' Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57206, MCG 12-15-53, ZWG 338.46, IRAS16073+7003. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1204 нысанына арналған жарияланымдар IC 1204 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз) 
'''IC 1205''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57574, MCG 2-41-22, ZWG 79.84, NPM1G +09.0458, IRAS16118+0939. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1205 нысанына арналған жарияланымдар IC 1205 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1206''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57623, UGC 10293, MCG 2-41-23, ZWG 79.87, KCPG 491A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1206 нысанына арналған жарияланымдар IC 1206 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1207''' Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Galaxies involved?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1207 нысанына арналған жарияланымдар IC 1207 Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз) 
'''IC 1208''' Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57650, ZWG 196.16, near SAO 65183. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1208 нысанына арналған жарияланымдар IC 1208 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз) 
‎'''Амангелді газ конденсаты кен орны''' Шу-Сарысу шөгінді алабының Мойынқұм ойысындағы газ кен орны. Құрылым 1974 жылы сейсмобарлаумен іздестіру бұрғылауын жүргізуге дайындалды. 1975 жылы газ бұрқағы атқылап, кен орны ашылған. == Географиялық орны == Жамбыл облысында, Тараз қаласының солтүстігінде 165 км жерде орналасқан. == Геологиялық құрылымы, жатыс сипаты == Кен сыйыстырушы құрылым оңтүстік-шығыс қанаты біршама тікшіл келген қатпар болып табылады. Өлшемдері (-1920 м-лік изогипса бойынша) 7x3 км, амплитудасы 240 м-ге жуық. Өнеркәсіптік газдылығы жоғарғы турне, төменгі визе, төменгі Серпухов жікқабаттарының және төменгі пермь бөлімінің шөгінділерімен байланысқан. Қойнауқаттық күмбездік типтегі жоғарғы турне жатынының биіктігі 12,5 м. Газ су жапсары шартты түрде -1776,5 м-лік белгіде қабылданған. Газды горизонттың жалпы қалыңдығы 50 м, оның тиімдісі 5,6 м. Қойнауқаттың күмбезді литологиялық қалқаланған төменгі турне жатынының шартты түрде қабылданған газ-су жапсары -1939 м-лік аюсолют белгіде, биіктігі 236 м. Газды горизонттың жалпы қалыңдығы 30 м, оның тиімдісі 19 м. Жинауыштар кеуекті және типтес. 11,5 мм-лік шайбадағы газдың алғашқы шығымы 213,4 мың м3/тәу болды. Қойнауқаттың қалыңдығы 6-8 м. Серпухов әктастарындағы литологиялық тұрғыдан қалқаланған газ жатынының күмбездегі ең аз тереңдігі 1722 м, биіктігі 120 м. Газ-су жапсары шартты түрде 1426 м-лік белгіде қабылданған. Екі-төрт қойнауқаттан тұратын газ горизонтының жалпы қалыңдығы 20 м-ден 26 м-ге дейін жетеді, оның тиімдісі 10,4 м. Кеуекті және ұралы-кеуекті типтердегі жинауыштары бар. Төменгі пермнің терригендік жатын литологиялық тұрғыдан қалқаланған типке жатады. Күмбездегі оның жатыс тереңдігі 850 м. Газ-су жапсары -782 м-лік белгіде қабылданған. == Құрамы == Жоғарғы турне-төменгі визе газдардың құрамы мен мөлшері мынадай (%-бен): метан 67,25-86,2, этан 4,52-10,53, пропан 2,86-5,2, изобутан 0,42-0,57, н-бутан 0,82-0,95, т.б., 30 г/м3 дейінгі мөлшерде конденсат бар екендігі анықталды. Серпухов жікқабатына тиесілі жатында 81 0,45% метан, 9,99% этан, 3,0% пропан, 0,38% изобутан, 0,54% н-бутан т.б. бар. Конденсат мөлшері 12,85 г/м3. Конденсатта 0,016%-ға дейін күкірт бар. Төменгі пермь жатындарындағы газдар құрамы мен мөлшері былайша сипатталады (%-бен): метан 9,47-26,05, этан 0,21-1,97, пропан 0,02-0,49, изобутан 0,03-0,05, н-бутан 0,07-0,09 т.б. Жатындардың режимі серпінді газарынды болып келген. Кенорын 2003 жылдан игерілуде. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан газ кен орындары Санат:Жамбыл облысы кен орындары 
'''IC 1209''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57796, UGC 10329, MCG 3-41-149, ZWG 108.174, ZWG 109.2, NPM1G +15.0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1209 нысанына арналған жарияланымдар IC 1209 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) Санат:Ғарыш 
'''IC 1210''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57589, UGC 10304, MCG 10-23-48, ZWG 298.21, KAZ 62, IRAS16138+6239. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1210 нысанына арналған жарияланымдар IC 1210 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1211''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57707, UGC 10314, MCG 9-27-9, ZWG 276.7, KARA 732, 1ZW 139. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1211 нысанына арналған жарияланымдар IC 1211 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1212''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57633, ZWG 320.16, NPM1G +64.0146. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1212 нысанына арналған жарияланымдар IC 1212 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1214''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57675, UGC 10323, MCG 11-20-9, ZWG 320.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1214 нысанына арналған жарияланымдар IC 1214 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1215''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57638, UGC 10315, MCG 11-20-9A, ZWG 338.49, KAZ 65, IRAS16155+6831, ZWG 320.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1215 нысанына арналған жарияланымдар IC 1215 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1216''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57664, UGC 10326, MCG 11-20-10, ZWG 338.50, ZWG 320.21, KAZ 66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1216 нысанына арналған жарияланымдар IC 1216 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1217''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1217 нысанына арналған жарияланымдар IC 1217 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1218''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57699, MCG 11-20-11, ZWG 320.22, KAZ 69. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1218 нысанына арналған жарияланымдар IC 1218 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1219''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58037, UGC 10371, MCG 3-42-5, ZWG 109.12, KCPG 496A, IRAS16222+1936. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1219 нысанына арналған жарияланымдар IC 1219 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''Амангелді жер асты су кен орны''' Қостанай облысы Амангелді ауданында, Жалдама және Қараторғай өзендерінің құйылысында орналасқан. == Геологиялық құрылымы мен сипаты == Сулы қабат орта төрттік кезеңінің аллювийлі құмдарындағы террасасында, қалыңдығы 6-23 м. Тәуліктік сүзілу коэффициенті 9-65 м, қайтарымдылығы 0,18. Ұңғыманың тәуліктік дебиті 15,3 л/с. Суы тұщы (0,3-1 г/дм3). Бекітілген тәуліктік қорының мөлшері 5,8 мың м3. Суы Амангелді ауылын ауыз сумен қамтамасыз етеді. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''IC 1220''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58340, MCG 1-42-5, ZWG 52.30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1220 нысанына арналған жарияланымдар IC 1220 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1221''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58528, UGC 10458, MCG 8-30-30, ZWG 251.30, KCPG 500A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1221 нысанына арналған жарияланымдар IC 1221 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1222''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58544, UGC 10461, MCG 8-30-32, ZWG 251.31, KCPG 500B, IRAS16336+4618, ARP 73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1222 нысанына арналған жарияланымдар IC 1222 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1223''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58567, MCG 8-30-33, ZWG 251.32, NPM1G +49.0333. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1223 нысанына арналған жарияланымдар IC 1223 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1224''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58824, MCG 3-42-27, ZWG 110.3, NPM1G +19.0475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1224 нысанына арналған жарияланымдар IC 1224 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1225''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58607, UGC 10494, MCG 11-20-22, ZWG 320.34, KARA 756, IRAS16368+6744. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1225 нысанына арналған жарияланымдар IC 1225 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1226''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58754, ZWG 251.38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1226 нысанына арналған жарияланымдар IC 1226 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1228''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58804, UGC 10524, MCG 11-20-26, ZWG 320.38, IRAS16418+6540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1228 нысанына арналған жарияланымдар IC 1228 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1229''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58902, MCG 9-27-72. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1229 нысанына арналған жарияланымдар IC 1229 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1230''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58903, UGC 10538, MCG 9-27-73, ZWG 276.41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1230 нысанына арналған жарияланымдар IC 1230 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
Шметтерлинг Hs 117 зымыраны '''Һеншель Hs 117 «Шметтерлинг» зымыраны''' (; ''шметтерлинг'' көбелек) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда жасалған жер-әуе зымыраны. Оның әуе-әуе түрі де болған. Зымыранды басқарушы оны арнайы дүрбі арқылы бақылап, радио арқылы джойстик секілді басқару құралымен басқарып отырған. == Тарихы == 1941 жылы профессор Һерберт Вагнер (ол бұрынырақ кемелерге қарсы қолданылатын "Һеншель Hs 293" зымыранын да жасап шығарған болатын) Шметтерлинг зымыранын ойлап шығарып, оны Рейх Әуе министрлігіне (RLM) тапсырды. Бірақ министрлік жобаны қабылдамады, себебі ұшаққа қарсы қолданылатын қару-жарақ түрлері жеткілікті болатын. Алайда 1943 жылы Германияны жаппай бомбылау басталғанда Рейх Әуе министрлігі ойын өзгертіп, "Һеншель" фирмасы оны жақсартып, шығара бастауға тапсырыс қабылдады. 59 сынақ атуы болып, оның 34-і сәтсіз аяқталды. 1944 жылдың мамырында Hs 117 зымыранының сынақтары табысты аяқталды. Оны жаппай шығара бастау 1944 жылдың желтоқсанына белгіленіп, ұрыс жағдайында қолдана бастау 1945 жылдың наурызына белгіленді. 1945 жылғы қаңтарда зымыранның жаппай өндіріске арналған үлгісі дайын болды, бірақ ақпанның 6-сында Һанс Каммлер бүкіл жоспарды тоқтатып тастады. == Түрлері == Зымыранның '''Hs 117H''' деген түрі Дорниер Do 217, Юнкерс Ju 188, or Юнкерс Ju 388 ұшақтарынан ұшырылуға лайықтап жасалған. Ол зымыранның өзін ұшырған ұшақтан км жоғары ұшып жүрген әуе аппараттарын жоюға мүмкіндігі болған. == Техникалық сипаттамалары == Негізгі қолданылуы: жер-әуе зымыраны Жасап шығарушы: "Һеншель" фирмасы Қозғалтқыштары: ** үдеткіш қозғалтқыштары: Шмиддинг 109-553 қатты отынды үдеткіш, жалпы итеру күші секундқа созылатын 17.1 kN (1750 kgf). ** басты қозғалтқыш: сұйық отынды BMW 109-558 зымыран қозғалтқышы, оның итеру күші 33 секундқа созылатын 3.7 kN (375 kgf), содан соң 24 секундқа созылатын 588 (60 kgf). Қолданған отыны: азот қышқылы, Тонка Ұзындығы: 4.2 Диаметрі: 350 mm Қанаттарының жайылымы: Ұшырылу алдындағы салмағы: 420 kg (үдеткіштерді қоспағанда, үдеткіштерінің жалпы салмағы 170 kg) Жылдамдығы: 183 m/s сынақтарда: бастапқы жылдамдығы 304 m/s, кейін 270–210 m/s-қа дейін баяулайды Жарылғыш жүгі: 100 немесе 250 kg жарылғыш зат (түрлі дерек көздерінде түрліше көрсетіледі) Ұшуұзақтығы: 32 км Биіктігі: 10.7 км Жарғыштары: Fox алыстан жарғышы Бағыттау жүйесі: MCLOS; көзбен бағыттау, радио арқылы бағыттау Бір данасының құны: Ұрыста қашан қолданыла бастады: ешқашан Қолданғандар: Германия. КСРО соғыстан кейін Hs-117 зымыранын Р-105 деген атпен әуеге қарсы қорғаныс жүйесін дамытуға қолданды. == Тағы қараңыз == Һеншель Hs 293 Вассерфалль «Райнтохтер» Енциан Үшінші Рейхтың Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі басқарылмалы зымырандарының тізімі == Сыртқы сілтемелер == Осында Шметтерлинг зымырандарының ұшырылуының жазбасын көруге болады Санат:Жер-әуе зымыраны 
'''Амангелді шыңы ''' Іле Алатауының Кіші Алматы сілеміндегі Тұйықсу мен Богданович мұздықтары алабын бөліп тұрған шың. Биіктігі 4010 м. Алматы қаласына таяу жердегі Абай шыңымен қатарлас. == Жер бедері == Амангелді шыңы әсем гранит жартас. Алғашқы рет шыңға 1939 жылы В.И.Зимин бастаған Алматы альпинистері шыққан. Шыңның төбесінен Абай мен Мәншүк Мәметова шыңдарының, Богданович, Тұйықсу мұздақтарының, оңтүстік пен батыс жартасты тау бөктерінің және солтүстік пен шығыс кішкене мұз басқан тау бөктерінің керемет көрінісі бейнеленеді. == Альпинстік жорықтар == Қазіргі таңда Амангелді шыңы альпинистердің арасында ең танымал «1 Б» маршрут. Жылы бойы бұл маршрут ашық болады.1999 жылдан бастап әр желтоқсан айында Амангелді шыңында альпинистер арасында жарыс Жарыс қазақстандық белгілі альпинист Букреев Анатолий Николаевичтің құрметіне арналған. Жүгіріс «Тауларда қайтыс болғандарға» деген мемориалдан басталып (Тұйықсу) Амангелді шыңының 3970 метр биіктігіне дейін болады. Ең жоғары рекорд сағат 15 минут 42 секунд Қазақстанның аты шыққан альпинисті Денис Урубкода. Осы жетістіктен асырған адамға сыйлық белгіленген. ==Сілтеме== Описание маршрута восхождения Схема забега на пик Амангельды Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы 
'''IC 1231''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58973, UGC 10560, MCG 10-24-56, ZWG 299.29, KARA 772, IRAS16461+5830. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1231 нысанына арналған жарияланымдар IC 1231 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1232''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1232 нысанына арналған жарияланымдар IC 1232 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1233''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1233 нысанына арналған жарияланымдар IC 1233 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1234''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1234 нысанына арналған жарияланымдар IC 1234 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1235''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59146, MK 1109, ZWG 320.47. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1235 нысанына арналған жарияланымдар IC 1235 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1236''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59350, UGC 10633, MCG 3-43-10, ZWG 110.19, VV 442, IRAS16563+2006. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1236 нысанына арналған жарияланымдар IC 1236 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) Санат:Ғарыш 
'''IC 1237''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59280, UGC 10621, MCG 9-28-10, ZWG 277.16, IRAS16552+5505. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1237 нысанына арналған жарияланымдар IC 1237 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1238''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1238 нысанына арналған жарияланымдар IC 1238 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1240''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1240 нысанына арналған жарияланымдар IC 1240 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1241''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59452, UGC 10670, ZWG 321.11, KAZ 445, IRAS17011+6345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1241 нысанына арналған жарияланымдар IC 1241 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Аманжол асуы''' Іле Алатауындағы асу. == Жер бедері == Теңіз деңгейінен 3115 биіктікте орналасқан. Іле Алатауының солтүстігіндегі Кіші Түрген өзенінің жоғарғы ағысы Аманжол өзені аңғарымен Асы жайлауын басып өтіп, альпілік шалғын арқылы асуға көтеріледі. Іле Алатауының оңтүстігінен асу маңынан Шілік өзенінің сол салалары Аманжол, Жіңішке өзендері ағып өтеді. == Дереккөздер == Санат:Алматы облысы асулары Санат:Іле Алатауы 
'''IC 1242''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59688, UGC 10718, MCG 1-44-1, ZWG 54.2, IRAS17062+0406. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1242 нысанына арналған жарияланымдар IC 1242 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''IC 1243''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1243 нысанына арналған жарияланымдар IC 1243 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''IC 1244''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59746, UGC 10739, MCG 6-38-3, ZWG 198.15, NPM1G +36.0419. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1244 нысанына арналған жарияланымдар IC 1244 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1245''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59835, UGC 10755, MCG 6-38-7, ZWG 198.22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1245 нысанына арналған жарияланымдар IC 1245 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1246''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1246 нысанына арналған жарияланымдар IC 1246 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1247''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1247 нысанына арналған жарияланымдар IC 1247 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''IC 1248''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59791, UGC 10756, MCG 10-24-106, ZWG 299.59, IRAS17110+6002. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1248 нысанына арналған жарияланымдар IC 1248 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1249''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59919, ZWG 198.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1249 нысанына арналған жарияланымдар IC 1249 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1250''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2565010, NPM1G +57.0226. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1250 нысанына арналған жарияланымдар IC 1250 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1251''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59735, UGC 10757, MCG 12-16-21, ZWG 339.29. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1251 нысанына арналған жарияланымдар IC 1251 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Амантау ''' Ерейментау қаласынан қарай 45 км жерде орналасқан тау, Қарсақпай мен Тенек өзендерінің аралығында. ==Географиялық орны == Ақмола облысы Ерейментау ауданында. Абсолюттік биіктігі 373 м. Ұзындығы мен ені 2,5 км. == Жер бедері == Шығыс беткейінің баурайын көптеген көлдер, батысын сор алып жатыр. Беткейі жазық, жыралармен тілімденген. == Өсімдігі == Қара қоңыр топырағында қараған, сұлыбас, қылқанбоз, т.б. шөптесін өсімдіктер өскен. == Дереккөздер == ауданы таулары 
'''IC 1252''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59962, IC 4649, UGC 10788, ZWG 299.68, ZWG 300.1, MCG 10-24-120. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1252 нысанына арналған жарияланымдар IC 1252 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1254''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59783, UGC 10769, MCG 12-16-24, ZWG 339.32. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1254 нысанына арналған жарияланымдар IC 1254 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1255''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60180, UGC 10826, MCG 2-44-3, ZWG 82.23, IRAS17207+1244. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1255 нысанына арналған жарияланымдар IC 1255 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''IC 1256''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60203, UGC 10829, MCG 4-41-7, ZWG 140.17, KARA 805, IRAS17217+2631. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1256 нысанына арналған жарияланымдар IC 1256 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1257''' Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1257 нысанына арналған жарияланымдар IC 1257 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз) 
'''IC 1258''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60320, UGC 10867, MCG 10-25-35, ZWG 300.29, ARP 311, VV 101. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1258 нысанына арналған жарияланымдар IC 1258 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1259-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60323, UGC 10869, MCG 10-25-37A, ZWG 300.30, KCPG 517A, VV 101, ARP 310, ARP 311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1259-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1259,01 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1259-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60325, UGC 10869, MCG 10-25-37, ZWG 300.30, VV 101, ARP 310, ARP 311. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1259-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1259,02 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1260''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60324, MCG 10-25-40, ZWG 300.32, NPM1G +58.0200. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1260 нысанына арналған жарияланымдар IC 1260 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1261-1''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60185, MCG 12-16-32A, ZWG 339.39, KCPG 514A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1261-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1261,01 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Амариллистер тұқымдасы''' () дара жарнақты, көп жылдық жуашықты, тамырсабақты, баданалы шөптесін өсімдіктер. Тропиктік, субтропиктік, кейде қоңыржай аймақтарда, негізінен, Оңтүстік Африка мен Оңтүстік Америкада кездесетін 85 туысы, 1100 түрі белгілі. Қазақстанда туысы, түрі бар, олар табиғи жағдайда өспейді, жылыжайларда қолдан өсіріледі. Жапырақтары көп жағдайда ұзын болады. Ірі гүлдері шатыр құрайды. Жемісі қорапша, сиректеу жидек. Амариллистер тұқымдасына жататын өсімдіктердің көпшілігі дәрілік және әсемдік өсімдіктер. file:Clivia miniata (BG file:Narcissus pseudonarcissus flower side.jpg|Нәркес file:Eucharis ==Сілтеме== 
'''IC 1261-2''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60186, MCG 12-16-32B, ZWG 339.39, NPM1G +71.0161, KCPG 514B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1261-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1261,02 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1262''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60479, UGC 10900, MCG 7-36-20, ZWG 226.25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1262 нысанына арналған жарияланымдар IC 1262 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1263''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60481, UGC 10902, MCG 7-36-21, ZWG 226.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1263 нысанына арналған жарияланымдар IC 1263 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1264''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60484, UGC 10904, MCG 7-36-22, ZWG 226.27. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1264 нысанына арналған жарияланымдар IC 1264 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1265''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60568, UGC 10917, MCG 7-36-27, ZWG 226.32, NPM1G +42.0477. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1265 нысанына арналған жарияланымдар IC 1265 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1266''' Ara шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 345-8.1, ESO 279-PN7, CS=11.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1266 нысанына арналған жарияланымдар IC 1266 Санат:Ara (шоқжұлдыз) 
'''IC 1267''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60635, UGC 10937, MCG 10-25-77, ZWG 300.56. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1267 нысанына арналған жарияланымдар IC 1267 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1268''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60971, MCG 3-45-36, ZWG 112.57, NPM1G +17.0637, IRAS17484+1713. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1268 нысанына арналған жарияланымдар IC 1268 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1269''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61023, UGC 11013, MCG 4-42-9, ZWG 141.20, KARA 838, IRAS17499+2134. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1269 нысанына арналған жарияланымдар IC 1269 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1270''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1270 нысанына арналған жарияланымдар IC 1270 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''Амбистомалар ''' () құйрықты тұқымдасы. Саламандраға ұқсас туыс 35 түрі Солтүстік Америкада кездеседі. Ересектері су жағалауында ылғалды ормандарда кейбір өкілдері топырақта және ағаштарды мекендейді. Қоректері омыртқасыз жануарлар. Ұрықтануы іштей. Аналықтары 50-500 жұмыртқа салады, көбінде суға. Дернәсілдерінің денесінің сыртында тарам-тарам болып желбезектері орналасқан суда өсіп жетіледі, жыныс кемеліне құрғақта жетеді. Көп кездесетін түрлері жолбарыс амбистомасы (A. tigrium) ұзындығы 28 см балаңқұрты аксолотль деп аталады және ол өсіп өне Неотония басқа түрлерінде де кездеседі. түрі ХТҚО Қызыл кітабына енгізілген. Кейде Амбистомаларды жеке отряд ретінде қарастырады. Солтүстік және Орталық Американың су айдындарында тіршілік ететін 30-ға жуық түрі белгілі. Жиі кездесетін түрі жолбарыс амбистомасы (Ambіstoma tіgrіnum). Амбистомалардың денесі ұзындығы 15 23 см, терісі жылтыр, терісінде денесін тігінен бірнеше буылтықтарға бөліп тұратын сайшалар кездеседі. Құйрығы жуан әрі құйрығында терілі өскіндер болмайды. Денесінің түсі қоңырқай әрі онда ұсақ ашық түсті дақтар бар. Амбистомалардың дернәсілін аксостиль (жәндіктердің бүкіл денесін бойлай өтетін тығыз, майысқақ арқау) деп атайды. Бұларда неотения құбылысы (кейбір дернәсілдік даму сатысында жыныстық жағынан ерте жетіліп көбеюі) байқалады. Мұндай дернәсілдер ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі нысаны болып саналады. ==Дереккөздер== Санат:Құйрықты қосмекенділер‎ 
'''IC 1271''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+* типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 521-*N22, LBN 26 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1271 нысанына арналған жарияланымдар IC 1271 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1272''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1272 нысанына арналған жарияланымдар IC 1272 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1273''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1273 нысанына арналған жарияланымдар IC 1273 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1274''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+* типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 33, ESO 521-N*41, VED 154D, Sh2-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1274 нысанына арналған жарияланымдар IC 1274 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1275''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+* типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1275 нысанына арналған жарияланымдар IC 1275 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1276''' Жылан шоқжұлдызында орналасқан XII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 90, Pal 7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1276 нысанына арналған жарияланымдар IC 1276 Санат:Жылан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1277''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61491, UGC 11135, MCG 5-43-5, ZWG 172.8, KCPG 530A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1277 нысанына арналған жарияланымдар IC 1277 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1278''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1278 нысанына арналған жарияланымдар IC 1278 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1279''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61518, UGC 11143, MCG 6-40-9, ZWG 200.9, IRAS18094+3559. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1279 нысанына арналған жарияланымдар IC 1279 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1281''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61527, ZWG 200.10, NPM1G +35.0424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1281 нысанына арналған жарияланымдар IC 1281 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
Амёба '''Амёба ''' өзгергіш) қарапайымдар типіне жататын тамыраяқтылар класының өкілі. Қабыршақтары мен ішкі қаңқалары жоқ. Денесінің сыртқы пішіні тұрақсыз, көлемі 20 дан 700 мм кейде одан да зор. Жалған аяқтарының пішіні мен ұзындығы әрбір түрге тән. Амёбадың көпшілігі тұщы суларда, топырақта, теңіздерде және аздаған түрлері паразиттік тіршілік етеді. Денесі бір клеткадан құрылады, олардың денесінде қабықша болмайды. Дене пішіндері тұрақсыз: қалақша, саусақ, жебе тәрізді болып келеді. Амёбаның дене мөлшері 20 700 мкм шамасында. Денесінің кез келген жерінен үнемі өсіп шығатын жалған аяқтары болады. Соның көмегімен қозғалып, қорегін ұстайды. Ұстап алған қорегінің айналасында цитоплазмадан ас қорыту сөлі бөлініп, ас қорыту вакуолясы пайда болады да, онда қорегі қорытылады. Ал қорытылмай, сіңбей қалған қорегі әрбір мин. сайын денесіндегі көпіршік тәрізді жиырылғыш вакуоля арқылы сыртқа шығарылады. Барлық денесімен тыныс алады. Амёбалардың әдетте бір ядросы болады, денесі екіге бөліну арқылы жыныссыз көбейеді. Амёбадың тіршілігіне қолайсыз жағдай туғанда оның денесі жұмырланып, сыртынан тығыз қорғаныс қабықша (циста) пайда болады. Ал қайтадан қолайлы жағдай туғанда циста жойылып, бұрынғысынша тіршілік ете бастайды. Амёбадың кейбір түрлері омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың организмінде, сондай-ақ адамның тоқ ішегінде паразиттік тіршілік етеді. Бұлардың ішінде ең зияндысы дизентерия Амёбасы (Entamoeba hіstolytіca). Ол адамды амебиаз ауруына шалдықтырады. '''АМЕБАЛАР. ҚАРАПАЙЫМ АМЕБАЛАР''' Тұщы суда, батпақты жердегі мүктер арасында тіршілік ететін амебалар жалаңаш амеба және бақалшақты амеба түрінде кездеседі. Амебалардың түрлері өте көп, тек теңізде ғана тіршілік ететін, қайырылған теңіз түбіндегі қалдықтар мен жыныстар арасынан бақалшақтары құрылысқа пайдаланылатын, диаметрі 0,1 мм-ден 20 сантиметрге дейін жететін ерекше бақалшақты кездестіруге болады. Жалаңаш амебалар, бақалшақьы амебалар және теңіз тамыраяқтылар класына жатқызылады. Бұлардың дене пішіні, құрылысы, тіршілік әрекетінде өзгерістер болғанмен, негізгі белгілері ортақ болғандықтан, жалғанаяқтылар класына топтастырылады. Біз осы кластың өкілі, кез келген тоқтау суларда кездесетін қарапайым амебамен танысамыз. '''Қарапайым амебаның тіршілігі, сыртқы құрылысы және қозғалуы.''' Бұл жалаңаш амебалардың едәуір ірі денелі түрі, оның дене мөлшері мм-дің 1/5-3/4 бөлігіндей болады. Қарапайым амебаның негізгі мекені су өсімдіктерінің шіріген жапырағы мен органикалық заттары мол суқойма түбіндегі тұнба. Оның тұрақты пішіні болмайды, денесі қоймалжың цитоплазмадан және кішкене ядродан құралған біржасушалы біртұтас тірі шырыштан құралады. Денесінің мөлшері өте кішкене болғандықтан, қарапайым амебаның құрылысы тек микроскоппен ғана анық көрінеді. Біржасушаның ішіндегі цитоплазма үнемі қозғалыста болады. Цитоплазманың қозғалу әсерінен амебаның денесінде ең алдымен томпақ пайда болып, ол бірте-бірте созылады да, жалғанаяққа айналады. Амеба жалғанаяқтары арқылы бір жерден екінші жерге жайлап қозғала алады. Жалғанаяқтар өсімдіктің тамыры тәрізді болғандықтан, амебаша қозғала алатын біржасушалы жәндіктерді кейде тамыраяқтылар деп те атайды. «Амеба» гректің сөзі, қазақша баламасы «өзгергіш» деген мағына береді. Жалғанаяқтар дененің әр жерінен пайда болып, қайтадан жойылып тұратындықтан, амебаның дене пішіні үнемі өзгеріп отырады. Амеба денесінің кез келген жерінен пайда болатын тек қозғалыр қоймай, қорегін (ұсақ балдырлар, бактериялар) де қармайды. Қорек денеге тиген кезде цитоплазма өсінділері оны екі жағынан орап алады. Цитоплазмадан сұйықтық тамшылары асқорыту сөлі бөлініп, қоректің түйірі орналасқан жерде вакуоль пайда болады. Вакольдің ішіндегі асқорыту сөлі қоректі ерітіп, денеге сіңіреді де, оның қорытылмай қалған бөлігі дененің кез келген жерінен сыртқа шығарылады. Сол кезде асқорыту вакуолі жойылып кетеді. '''Тыныс алуы.''' Амеба суда еріген оттегімен бүкіл денесі арқылы тыныс алады. Цитоплазмаға сіңген оттегі ондағы қоректік заттарды өте қарапайым заттарға айырып, тотықтырады да, суға амеба денесіндегі көмірқышқыл газы бөлініп шығады. Амеба денесіндегі тотығу нәтижесінде ағзаға қажетті, оның тіршілік әрекетіне қажетті энергия бөлінеді. Денедегі заттардың тотығуы да жануға ұқсас, бірақ одан айырмашылығы: жылу мен жарықты жалын ретінде бөлмейді. '''Зәр шығаруы.''' Зат алмасу туралы ұғым. Амебаның арнаулы зәр шығару мүшесі жоқ. Тіршілік әрекеті кезінде цитоплазмада әр түрлі зиянды заттар да ериді. Ол зиянды заттар амебаның бүкіл денесі арқылы сумен бірге цитоплазмаға түседі. Зиянды заттар ерітіндісінен цитоплазмада көпіршік жиырылғыш вакуоль пайда болады. Микроскоп арқылы зер сала қарасаңдар, жиырылғыш вакуольдің 1-5 минут сайын бірде үлкейіп, бірде кішірейіп тұрғанын байқайсыңдар. Амеба вакуольге жиналған зиянды ерітіндісін көпіршікті жиыру арқылы мезгілімен сыртқа шығарып отырады. Сөйтіп жиырылғыш вакуоль амебаның денесіндегі суды, сонымен бірге ерімей қалған қоректік зиянды заттарды дененің кез келген жерінен сыртқа шығарып, цитоплазманы уланудан сақтайды, яғни зәр шығарады. Суда еріген оттегінің амеба денесінде тотығуы, оттегінің зиянды заттарға дейін қоректі тотықтыруы химиялық өзгеріс болып табылады. Ағзадағы барлық зат атаулылардың және энергияның өзгеруі, яғни химиялық реакцияның жиынтығы зат алмасу деп аталады. Табиғаттағы кез келген тіршілік иесі өз денесінде және айналадағы ортада зат алмасу құбылысы тежелсе, одан әрі тіршілік ете алмайды. Зат алмасу арқылы қоректік заттар ыдырап, энергияға айналады да, бейорганикалық заттардың қосылыстары жинақталған кезде басқа заттар түзілу арқылы жасушаның әрекеті күшейе түседі. '''Көбеюі.''' Амебалардың көпшілігі жыныссыз жолмен көбею амеба денесінің тең бөлінуі арқылы өтеді. Бұл кезде алдымен амебаның ядросы екіге бөлініп, денесі созылады да, жаңа пайда болған бір-бір ядромен екі жаққа ажырайды. Пайда болған екі жасушаның екі жас амебаның біреуінде ғана бұрынғы жиырылғыш вакуоль сақталады, екіншісінде ондай вакуоль жаңадан түзіледі. Сөйтіп, амеба бөліну арқылы көбейеді. '''Циста түзуі.''' «Циста» грекше «кистис», яғни «қаптама» дегенді білдіретін сөз. Қолайсыз жағдайға тап болған кезде амебаның денесі жұмырланып, сыртын қалың тығыз қабат қаптайды да, қоректенуін тоқтатады. Осындай тығыз қабықша циста деп аталады. Цисталанған амеба суқойманың суы суалса да, айналадағы температура күрт өзгерсе де төзеді. Цистадағы амеба жел арқылы басқа суқоймаларға оңай таралады. == Дереккөздер == Санат:Протозоа 
'''IC 1282''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *4 (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1282 нысанына арналған жарияланымдар IC 1282 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1283''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in Sh2-37, part of IC 1284. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1283 нысанына арналған жарияланымдар IC 1283 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1284''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN+* типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 590-*N16, CED 157D, in Sh2-37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1284 нысанына арналған жарияланымдар IC 1284 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1285''' Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *4 (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1285 нысанына арналған жарияланымдар IC 1285 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз) 
'''IC 1286''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61666, UGC 11191, MCG 9-30-10, ZWG 279.7, IRAS18153+5534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1286 нысанына арналған жарияланымдар IC 1286 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1287''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 75, CED 163. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1287 нысанына арналған жарияланымдар IC 1287 Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1288''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61941, UGC 11256, MCG 7-38-7, ZWG 228.9, IRAS18276+3940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1288 нысанына арналған жарияланымдар IC 1288 Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''IC 1289''' Лира шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61958, MCG 7-38-9, ZWG 228.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1289 нысанына арналған жарияланымдар IC 1289 Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''IC 1290''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 523-**5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1290 нысанына арналған жарияланымдар IC 1290 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1291''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBdm (ергежейлі спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62049, UGC 11283, MCG 8-34-4, ZWG 255.6, KAZ 486, IRAS18326+4914. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1291 нысанына арналған жарияланымдар IC 1291 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
thumb '''Амилопектин ''' крахмал құрамындағы тарамдалған глюкоза тізбектерінен тұратын полисахаридтің бірі. Йод әсерінен көкшіл қызғылт түске боялады. Суық суда аз ериді, ыстық суда крахмал дәні бөрткенде, оның Амилопектині ұйыған желім тәрізді затқа (клейстерге) айналады. Амилопектиннің молекуласы мыңдаған глюкоза қалдығынан құралған. Олардың өзара химиялық байланысы және көміртек атомы арасында орналасқан. Өсімдік крахмалының 70 90%-ы, әсіресе, күріш, жүгері, арпа дәндерінің крахмалы 76 81%-ы Амилопектиннен құралған. Амилопектин организмде γ, амилаза және фосфорилаза ферменттерінің әсерінен ажырап қантқа айналады. ==Сілтеме== 
'''IC 1292''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1292 нысанына арналған жарияланымдар IC 1292 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1293''' Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1293 нысанына арналған жарияланымдар IC 1293 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1294''' Лира шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1294 нысанына арналған жарияланымдар IC 1294 Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''IC 1295''' Қалқан шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 25-4.2, CS=15.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1295 нысанына арналған жарияланымдар IC 1295 Санат:Қалқан (шоқжұлдыз) 
'''IC 1296''' Лира шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62532, UGC 11374, MCG 6-41-22, ZWG 201.40, near 57. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1296 нысанына арналған жарияланымдар IC 1296 Санат:Лира (шоқжұлдыз) 
'''IC 1297''' Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 358-21.1, ESO 337-PN20, CS=12.9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1297 нысанына арналған жарияланымдар IC 1297 Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз) 
'''IC 1298''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1298 нысанына арналған жарияланымдар IC 1298 Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''IC 1299''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан OCL (розпилене скупчення) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1299 нысанына арналған жарияланымдар IC 1299 Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''IC 1301''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63207, IC 4867, UGC 11437, MCG 8-35-10, NPM1G +50.0429, ZWG 256.17, KCPG 539A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1301 нысанына арналған жарияланымдар IC 1301 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1302''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63307, MCG 6-43-2, IRAS19290+3540. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1302 нысанына арналған жарияланымдар IC 1302 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''Аммиак селитрасы''' аммоний селитрасы, аммоний нитраты NH4NO3, құрамында азот бар, түссіз, суда жақсы еритін, түйіршікті, қышқыл тыңайтқыш. Оны 56 60% азот қышқылын газ күйіндегі аммиакпен бейтараптап алады. Түйіршіктері бірігіп қалмау үшін фосфорит ұны, гипс, каолонит қосады. Жоғары сапалы Аммиак селитрасы алу үшін құрамындағы азот 34,6%, ылғал 0,4%, суда ерімейтін қоспа 0,1% болуы тиіс. Аммиак селитрасы тиімділігі жағынан азот арасында 1-орын алады. Құрамындағы нитрат ионы шайылып кететіндіктен Аммиак селитрасын күзде пайдалану тиімсіз. Ал жауын-шашын аз жауатын тәлімі аймақта күзде себіледі. Суғармалы аймақта Аммиак селитрасы басқа тыңайтқыштармен бірге қолданылады. Аммиак селитрасының өсімдікке әсері қолдану әдісіне, мерзіміне, мөлшеріне байланысты болады. Ол дақыл түріне, топырақ құрамына, климат жағдайына қарай өзгереді. Аммиак селитрасын егістікке шашар алдында ұнтақтайды, тор көзінің диам. мм електен өткізеді. ==Сілтеме== Санат:Азот қосылыстары 
'''IC 1303''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63328, UGC 11452, MCG 6-43-4, IRAS19296+3546. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1303 нысанына арналған жарияланымдар IC 1303 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1304''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1304 нысанына арналған жарияланымдар IC 1304 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1305''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 169. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1305 нысанына арналған жарияланымдар IC 1305 Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''IC 1306''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1306 нысанына арналған жарияланымдар IC 1306 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1307''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан *Cloud типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: incl. «dark space». == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1307 нысанына арналған жарияланымдар IC 1307 Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''IC 1308''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 83, Part of 6822. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1308 нысанына арналған жарияланымдар IC 1308 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1309''' Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64030. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1309 нысанына арналған жарияланымдар IC 1309 Санат:Мерген (шоқжұлдыз) 
'''IC 1310''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 147, Berkeley 50, in LBN 181?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1310 нысанына арналған жарияланымдар IC 1310 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1311''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан II3rn типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 173, COU 45, URA 50. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1311 нысанына арналған жарияланымдар IC 1311 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1312''' Жебе шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1312 нысанына арналған жарияланымдар IC 1312 Санат:Жебе (шоқжұлдыз) 
NH3·H2O (NH4OH) 80px 80px '''Аммиакты су ''' тас көмірді кокске айналдыруда кокс пештерінде түзілетін аммиактың судағы ерітіндісі. Аммиакты су арқылы аммиак алуға болады. Ол негізінен аммоний сульфатын өндіруге жұмсалады. Осы мақсатпен кокстеу кезінде түзілген аммиакты ішінде күкірт қышқылы бар сатураторға жібереді. Мұнда түзілген аммоний сульфаты біртіндеп кристалданады. Аммиакты су сұйық тыңайтқыш ретінде сода өндіруде, органикалық синтезде қолданылады. == Дереккөздер == Санат:Химия 
'''IC 1313''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64463, MCG -3-51-8, NPM1G -17.0427. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1313 нысанына арналған жарияланымдар IC 1313 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1314''' Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан *Cloud типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1314 нысанына арналған жарияланымдар IC 1314 Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз) 
'''IC 1315''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1315 нысанына арналған жарияланымдар IC 1315 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1316''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1316 нысанына арналған жарияланымдар IC 1316 Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''IC 1317''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64586, UGC 11546, MCG 0-52-4, ZWG 373.5, 2ZW 82. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1317 нысанына арналған жарияланымдар IC 1317 Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''IC 1318''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 245, Part of Gamma Cyg nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1318 нысанына арналған жарияланымдар IC 1318 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1318A''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 251, Part of Gamma Cyg nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1318A нысанына арналған жарияланымдар IC 1318,1 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1318B''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of Gamma Cyg nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1318B нысанына арналған жарияланымдар IC 1318,2 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1319''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64675, ESO 596-37, MCG -3-52-7, IRAS20231-1840. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1319 нысанына арналған жарияланымдар IC 1319 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1320''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64685, UGC 11560, MCG 0-52-9, ZWG 373.8, IRAS20239+0244. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1320 нысанына арналған жарияланымдар IC 1320 Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''Амфиумдар''' () құйрықты монотипті тұқымдасы. Солтүстік Американың оңтүстік-шығыс өңіріндегі көлдер мен батпақты жерлерде тіршілік ететін түрі белгілі. Жиі кездесетін түрі амфиум (Amphіuma means). Амфиумдардың денесінің ұзындығы 70 100 см, жыланға ұқсайды. Аяқтары өте нашар жетілген, сондықтан жүре алмайды. Тіршілігінің көпшілігін суда өткізеді. Жұмыртқаларын құрлықтағы су жағалауына жақын ылғалды жерлерге салады. Аналықтары жұмыртқаларының шоғырын ұрық дамып жетілгенше денесімен шиыршықтап орап жатады. Амфиумдардың дернәсілдік ерекшеліктері өмір бойы сақталады. Көздері тері жабынымен қапталған. Өкпесімен бірге бір жұп ішкі желбезектері арқылы да тыныс алады. Амфиумдардың көптеген ерекшеліктері нағыз саламандра тұқымдасына ұқсас болғандықтан, кейбір ғалымдар Амфиумдарды саламандралар отряд тармағына жатқызады. == Дереккөздер == Санат:Құйрықты қосмекенділер‎ 
'''IC 1321''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64751, ESO 596-43, MCG -3-52-11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1321 нысанына арналған жарияланымдар IC 1321 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1322''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64822, NPM1G -15.0537, IRAS20273-1523. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1322 нысанына арналған жарияланымдар IC 1322 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1323''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1323 нысанына арналған жарияланымдар IC 1323 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1324''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64906, MCG -2-52-12, NPM1G -09.0610. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1324 нысанына арналған жарияланымдар IC 1324 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1327''' Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65027, ZWG 373.38, KARA 881. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1327 нысанына арналған жарияланымдар IC 1327 Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз) 
'''IC 1328''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65217, ESO 597-28, MCG -3-52-23, IRAS20390-1948. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1328 нысанына арналған жарияланымдар IC 1328 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1329''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1329 нысанына арналған жарияланымдар IC 1329 Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''IC 1330''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65345, MCG -2-53-2, IRAS20434-1412. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1330 нысанына арналған жарияланымдар IC 1330 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1331''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65396, MCG -2-53-5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1331 нысанына арналған жарияланымдар IC 1331 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1332''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65584, MCG -2-53-11, NPM1G -13.0503. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1332 нысанына арналған жарияланымдар IC 1332 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
«Райнтохтер» зымыраны '''«Райнтохтер» зымыраны''' Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Алманияда жасалған жер-әуе зымыраны. Оның аты герман аңыздарының («Рейн қыздары») (Рихард Вагнердің Нибелунгтардың сақинасы операсындағы «Рейн қыздарынан») алынған. == Тарихы == «Райнтохтерді» дамытуға 1942 жылдың қарашасында алман әскері (Вермахт) тапсырыс берген. 1943 жылдың тамыз айында 83 сынақ ұшырылуы жасалды. Оның әуе-әуе түрі де жобаланған. «Райнтохтер» жобасы 1945 жылғы ақпанның 6-сында тоқтатылды. Бұл зымыранның бір данасы қазір Берлиндегі Алмания Политехникалық мұражайында тұр. == Түрлері == Бастапқы '''R1''' түрінде 2-басқышты қатты отынды зымыран қозғалтқышы орнатылған болатын. Бұл модельдің жоғары биіктікке жету қабілеті болмағандықтан '''R3''' моделі жасалды. Бұл модельде қатты отынды зымыран қозғалтқышымен бірге қатты отынды үдеткіштер де болды. == Техникалық сипаттамалары == Негізгі қолданылуы: жер-әуе зымыраны Жасап шығарушы: фирмасы Қозғалтқыштары: R1 моделінде 2-басқышты қатты отынды, R3 моделінде сұйық отынды қозғалтқыш, қатты отынды үдеткіш. Ұзындығы: 10.3 Диаметрі: cm Қанаттарының жайылымы: 265 cm Ұшырғандағы салмағы: 1748 kg Жылдамдығы: 485 m/s Жарылғыш жүгі: 136 kg жарылғыш зат Ұшу ұзақтығы: км Ұшу биіктігі: '''R1''' км Жарғыштары: «Краних» дыбыстық алыстан жарғышы Бағыттау жүйесі: MCLOS көзбен бағыттау жүйесі. Жерде басқарып тұрған операторға ыңғайлы болсын деп зымыранның қанаттарының ұштарында арнайы бағыттау шамдары орнатылған. Бір данасының құны: Ұрыста қашан қолданыла бастады: Қолданғандар: Алмания == Тағы қараңыз == «Шметтерлинг» «Вассерфалль» Енциан Үшінші Рейхтың Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі басқарылмалы зымырандарының тізімі Санат:Жер-әуе зымыраны 
'''Анабазин ''' C10H14N2 жапырақсыз бүлдіргенде және темекіде кездесетін алкалоид. Изомері никотин. Суда, жарықта сарғаятын түссіз тұтқыр сұйық, қайнау температурасы 276°С. Суда, органикалық ерітінділерде жақсы ериді, тұздар түзеді. Анабазин улы зат, улылығы 5,0 10,2 мг/кг. Оның организмге әсері никотиндей ганглионарлы. Аз мөлшерде орталық жүйке жүйесін қоздырады. Нәтижесінде тыныс алуды жиілетіп, артериялық қан қысымын көбейтеді. Тері арқылы денеге жеңіл сіңіп, уландырады. Анабазиннің хлор-сутекті тұзы темекі тарту әдетін қойдыруға жақсы әсер етеді. Анабазин сульфатты инсектицид ретінде, сондай-ақ малдарды емдеуге қолданылады. Бірақ Анабазиннің улылығы жоғары болғандықтан өндіруге тыйым салынған. ==Сілтеме== Санат:Дәрілік заттар 
'''IC 1333''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65614, IC 1334, MCG -3-53-8, NPM1G -16.0510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1333 нысанына арналған жарияланымдар IC 1333 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1335''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 899456, NPM1G -16.0512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1335 нысанына арналған жарияланымдар IC 1335 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1336''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65706, ESO 598-1, MCG -3-53-9. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1336 нысанына арналған жарияланымдар IC 1336 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1337''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65760, MCG -3-53-12, IRAS20540-1646. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1337 нысанына арналған жарияланымдар IC 1337 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1338''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 140938, NPM1G -16.0516, IRAS20541-1641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1338 нысанына арналған жарияланымдар IC 1338 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1339''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65799, ESO 598-8, MCG -3-53-13, IRAS20550-1808. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1339 нысанына арналған жарияланымдар IC 1339 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1340''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (Залишок наднової) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of Veil nebula. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1340 нысанына арналған жарияланымдар IC 1340 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1341''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65876, MCG -2-53-16, NPM1G -14.0591. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1341 нысанына арналған жарияланымдар IC 1341 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1342''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65878, MCG -3-53-17, IRAS20576-1441. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1342 нысанына арналған жарияланымдар IC 1342 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1343''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 187855, NPM1G -15.0556. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1343 нысанына арналған жарияланымдар IC 1343 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''Анабиоз ''' жандану, қайта тірілу) қолайсыз жағдайда организмнің тіршілік қабілетінің уақытша жойылып, не мүлдем әлсіреп кету құбылысы немесе эволюциялық даму жолында организмнің тіршілік ортасына физиологиялық бейімделуі; уақытша күй, мұнда өміршендік процесстердің соншалық тіршіліктің барлық құбылыстары толығымен байқалмайды. Анабиозға түсу мүмкіншілігі, ағзаның өмірдің күрт келеңсіз жағдайында тіршілік етуіне ықпал етеді. Анабиоз өсімдіктердің және жануарлардың таралған. Өмір сүру үшін қолайлы жағдай туганда анабиозға түскен ағзалар белсенді өмірге қайта оралады. Анабиоз құбылысы омыртқасыз жануарларда, әсіресе, арасында жиі байқалады, сондай-ақ омыртқалы жануарлар мен өсімдіктер арасында да кездеседі. Кептіру, мұздату, қыздыру сияқты әсерлерге спора түзетін бактериялар, көзге көрінбейтін қабықтанғыш қарапайымдар (циста түзетіндер) өте төзімді келеді. Анабиоз құбылысына мысал ретінде көптеген өсімдік тұқымдарының кептіргеннен соң ұзақ уақытқа өзінің өну қасиетін сақтап қалуын келтіруге болады. Жануарлар арасындағы Анабиоз құбылысын 1701 жылы голланд ғалымы А.Левенгуг ашқан. Гидра, құрт, моллюска, қосмекенділер және бауырымен жорғалаушылар Анабиоз құбылысы кезінде денесіндегі судың 1/2, кейде 3/4 бөлігін жоғалтады. Анабиоз қоршаған орта температурасы 0°С-қа төмендеген кезде қысқы ұйқыға кететін сүтқоректілерде де байқалады. Жасанды Анабиоз кезінде жануарлардың организміндегі тін аралық сұйық мұзға айналмай, тек тоңазыған қалпында болса ғана ол қайта тіріледі. Ал жасуша және белок молекулаларының құрам құрылымын бұзатын мұз кристалдары пайда болса, жануар қайта тірілмейді. қысқы ұйқысы мен тоңазу салдарынан болатын Анабиоз олардың жазғы ұйқысы мен құрғақшылық салдарынан болатын Анабиозға ұқсас. Анабиоз құбылысын кептіру, тоңазыту арқылы қолдан жасап, оны құрғақ тірі вакцина, бактериялар, вирустар, ісік жасушаларын, адам организміне қайта отырғызылатын түрлі тін және мүшелерді ұзақ уақыт сақтау кезінде қолданады. Жүректі, өкпені, миды хирург. жолмен емдегенде адам денесін тоңазыту, сондай-ақ ғарышқа ұшқан ғарышкер организмінің зиянды әсерлерге төзімділігін арттыру үшін де Анабиоз құбылысының маңызы зор. ==Дереккөздер== 
'''IC 1344''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65913, MCG -2-53-18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1344 нысанына арналған жарияланымдар IC 1344 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1345''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 938504, NPM1G -13.0508. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1345 нысанына арналған жарияланымдар IC 1345 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1346''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65927, MCG -2-53-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1346 нысанына арналған жарияланымдар IC 1346 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1347''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65928, MCG -2-53-20, NPM1G -13.0510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1347 нысанына арналған жарияланымдар IC 1347 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1348''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3093671, NPM1G -13.0509. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1348 нысанына арналған жарияланымдар IC 1348 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1349''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 940379, NPM1G -13.0511. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1349 нысанына арналған жарияланымдар IC 1349 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1350''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65939, IC 1354, MCG -2-53-21, NPM1G -14.0595. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1350 нысанына арналған жарияланымдар IC 1350 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1351''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 941325, NPM1G -13.0512. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1351 нысанына арналған жарияланымдар IC 1351 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1352''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 938673. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1352 нысанына арналған жарияланымдар IC 1352 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1353''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 940278. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1353 нысанына арналған жарияланымдар IC 1353 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
аналық тұқым жасушасы '''Аналық тұқым жасушасы''' Аналық жыныс жасушасы жұмыртқа, жасуша) аталық тұқым жасушасымен қосылып, жануарлар мен өсімдіктердің жыныстық көбеюіне қатысатын тұқым жасушасы (овоцит). Аналық тұқым жасушасы төм. сатыдағы өсімдіктерде пісіп жетіледі. Оны оогония деп, ал жоғ. сатыдағы өсімдіктердің Аналық тұқым жасушасын архегония деп атайды (қ. Архегоний). Аналық тұқым жасушасы жануарларда аналық безде дамиды. Аналық тұқым жасушасының қоректік зат (сары уыз) мөлш. жануарлардың әртүрлі тобында түрліше деңгейде жиналады. Осыған байланысты овоциттердің диам. 100 мкм-нен бірнеше мм-ге дейін жетеді. Ал жиналған сары уыздың мөлшеріне байланысты Аналық тұқым жасушасын мезолецитальды, полилецитальды деп топқа бөледі. Сары уыз олиголецитальды Аналық тұқым жасушасында аз (мыс., ланцетниктер мен сүт қоректілерде); мезолецитальды Аналық тұқым жасушасында орташа; полилецитальды Аналық тұқым жасушасын да (мыс., қосмекенділер мен балықтарда) көп мөлшерде жиналады. Ағзадағы Аналық тұқым жасушасы ядродан, цитоплазмадан және қабықшалардан тұрады. Жыныстық көбеюде аналық және аталық тұқым жасушаларының қосылуынан пайда болатын зигота жасушасынан жаңа организм дамиды. Аналық тұқым жасушасының тұқым қуалау белгілерін ұрпақтарға таратуда маңызы зор. thumb Аналық жыныс жасушасы (яйцеклетка); (ovocytus; жүмыртқа; жасуша) ядросында хромосомалардың жекеленген жиынтығы болатын, пісіп жетілген ұрғашы жануарлардың жыныс жасушасы. салыстырғанда аналық жыныс жасушасының (жүмыртқа жасушасының) саны аз, көлемі бірнеше есе үлкен келеді. Оның цитоплазмасында ұрықтың дамып жетілуіне керекті қоректік заттар сарыуыз қорланады. Аналық жыныс жасушасының мөлшері жануарлар ұрығының даму ортасына (құрсақта немесе жүмыртқада) байланысты әртүрлі болып келеді. Себебі, ұрықтың даму ортасына сәйкес жыныс жасушалары да қоректік затгармен (сарыуызбен) түрлі мөлшерде (ұрығы жатырда дамып жетілетін жануарлар жыныс жасушаларына сарыуыздың көп қоры керек емес, ал ұрығы жүмыртқада дамитын жануарлар жыныс жасушалары қоректік заттармен көп мөлшерде қорланады) қорланады. Жыныс жасушаларының диаметрі, олардың қорекгік заттар қорының (сарыуыздың) мөлшеріне тікелей байланысты болып келіп, 100 мкм бірнеше см дейін өзгеріп отырады. Сарыуыздың мөлшеріне және жұмыртқа жасушасы орналасу сипатына сөйкес жұмыртқа жасушасы бірнеше түрге бөлінеді. Сарыуыздың мөлшеріне қарай аналық жыныс жасушасы: олиголецитті овоцит (сарыуызы аз), мезолецитті овоцит (сарыуызы орташа) және полилецитті овоцит (сарыуызы көп) болып үш топқа бөлінеді. Ал сарыуыздың жұмыртқа жасушасы орналасу орны мен оның цитоплазмадағы таралуына байланысты аналық жыныс жасушалары: гомолецитті овоцит (сарыуызы цитоплазмада біркелкі таралған) және телолецитті овоцит (сарыуызы торша цитоплазмасының төменгі полюсінде көп, жоғарғы полюсінде аз) болып бөлінеді. Сүтқоректілер мен қандауьфшада (ланцетникге) аналық жыныс жасушасы: олиголецитті және гомолецитті овоцит тер, қосмекенділер мен кейбір балықтарда мезолецитті және телолецитті овоцит тер, ал бауырымен құстар да, жұмыртқа салушы сүтқоректілерде (ехидна, үйректүмсық) полилецитгі және телолецитті овоцит тер. Пісіп жетілген аналық жыныс жасушасы ядросының ядрошығы ірі болып келеді. Ядрошық рибосомалар мен РНҚ-ның түзілуіне белсенді қатысады. Сүтқоректілер аналық жыныс жасушасын сыртынан біріншілік қабық ша плазмолемма (сарыуыз қабық шасы) және оның сыртыңдағы екіншілік фолликулалы қабық ша (аналық жыныс безі жұмыртқалық жасушаларының туындысы) қаптайды. Бұлардың аралығында мөлдір аймақ болады. Құстардың бауырымен жұмыртқа салушы сүтқоректі жануарлардың аналық жыныс жасушасы біріншілік және үшіншілік (жүмыртқа жолының өнімдері ақуыз әк қабық асты жұқа қабық әк қабық қабықшалармен қапталған. Аналық халықаралық атауы овоцит ". Жұмыртқа жасушасының пішіні дөңгелек немесе сопақ болып келеді. Ол дене жасушасына тән құрылымдардан құралған. Бірақ, оның цитоплазмасында центросома (жасуша орталығы) органелласы болмайды, ядросында хромосомалардың гаплоидты жиынтығы болады. Сүтқоректілер жұмыртқа жасушасын сыртынан екі қабық тікелей біріншілік қабық (плазмолемма) және екіншілік қабық (фолликулалы қабық қаптайды. Аналық жыныс жасушасы ұрықтану арқылы жаңа организмнің пайда болуына қатысып, ұрыққа аналық организмнің тұқым қуалаушылық қасиеттерін жеткізеді. Қар. Жұмыртқа жасушасы. ==Дереккөздер== Санат:Жыныстық көбею Санат:Адам жасушалары 
'''IC 1355''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800921, NPM1G -13.0513. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1355 нысанына арналған жарияланымдар IC 1355 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1356''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65965, MCG -3-53-22. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1356 нысанына арналған жарияланымдар IC 1356 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1357''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66092, NPM1G -10.0600. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1357 нысанына арналған жарияланымдар IC 1357 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1358''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2817440. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1358 нысанына арналған жарияланымдар IC 1358 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1359''' Дельфин шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66189, UGC 11684, MCG 2-54-1, ZWG 426.4, 2ZW 103. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1359 нысанына арналған жарияланымдар IC 1359 Санат:Дельфин (шоқжұлдыз) 
'''IC 1360''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66266, ZWG 401.3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1360 нысанына арналған жарияланымдар IC 1360 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1361''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66297, UGC 11692, MCG 1-54-2, ZWG 401.5, NPM1G +04.0529, IRAS21089+0450. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1361 нысанына арналған жарияланымдар IC 1361 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1362''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66316, ZWG 375.7, KARA 898, NPM1G +02.0485. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1362 нысанына арналған жарияланымдар IC 1362 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1363''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 188. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1363 нысанына арналған жарияланымдар IC 1363 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1364''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66367, MCG 0-54-6, ZWG 375.13, 2ZW 107, NPM1G +02.0486. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1364 нысанына арналған жарияланымдар IC 1364 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''Анартастар ''' силикаттар класына жататын минералдар тобы. Ортақ химиялық формуласы: A3B2SіO43, мұндағы A=Mg, Fe2+, Mn2+, Ca; B=Al, Fe3+, Cr3+, Mn3+, Tі. Химиялық құрамы және топтарындағы элементтердің изоморфты орын алмастыруымен анықталады. Анартастар құрамында қоспа түрінде өте аз мөлшерде калий, фосфор, ванадий, бериллий оксидтері кездеседі. Кубтық сингонияда кристалданады. Анартастар тұтас дәнді агрегаттарды жиі түзейді. Түсі қызыл, сары, жасыл. Шыныдай, кейде алмастай жылтыр. Қаттылығы 6,5 7,5; меншікті салмағы 3,5 4,2 г/см3. Анартастар кристалдық тақтатастардың тау жынысын құраушы минералы болып табылады. Негізгі бөлігі жағдайда қышқыл магма мен карбонатты жыныстардың жапсарында түзіледі. Бояуы қанық, мөлдір түрлері зергерлік істе, сапасы төмендері абразивті материал ретінде ағаш өңдеу, т.б. өндірісте қолданылады. ==Сілтеме== 
'''IC 1365''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66381, MCG 0-54-7, ZWG 375.15, 2ZW 108, VV 508, multiple system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1365 нысанына арналған жарияланымдар IC 1365 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1366''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66386, ZWG 375.17, NPM1G +01.0513. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1366 нысанына арналған жарияланымдар IC 1366 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1367''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66390, ZWG 375.19, NPM1G +02.0489. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1367 нысанына арналған жарияланымдар IC 1367 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1368''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66389, UGC 11703, MCG 0-54-8, ZWG 375.18, IRAS21116+0158. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1368 нысанына арналған жарияланымдар IC 1368 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1369''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан I1m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 204. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1369 нысанына арналған жарияланымдар IC 1369 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1370''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан 5C типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66418, ZWG 375.21, 2ZW 111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1370 нысанына арналған жарияланымдар IC 1370 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1371''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66578, MCG -1-54-13, NPM1G -05.0598. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1371 нысанына арналған жарияланымдар IC 1371 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1372''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3083153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1372 нысанына арналған жарияланымдар IC 1372 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1373''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66589, MCG 0-54-13, ZWG 375.29, NPM1G +00.0565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1373 нысанына арналған жарияланымдар IC 1373 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1374''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66605, ZWG 375.31, KARA 908, NPM1G +01.0518. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1374 нысанына арналған жарияланымдар IC 1374 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
‎'''Ангидрит ''' сульфаттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы СаSО4. Гипстің сусыз түрі. Құрамында 41,2% СаО, 58,8% SО3 бар, стронций қоспа ретінде жиі кездеседі. Суды сіңіргенде көл. 30%-ға дейін ұлғайып, гипске айналады. Ромбылық сингонияда кристалданады. Түсі ақ, кейде көгілдір, сұр, қызғылт болып келеді, түссіз мөлдір түрлері сирек кездеседі, шыныдай жылтыр. Қаттылығы 3,5, меншікті салмағы 2,8 3,0 г/см3. Климаты құрғақ аймақтарда суы тартылып келе жатқан көлдерде, тұз кендерінде химиялық шөгінді түрінде түзіледі. Құнды кристалдарынан ұсақ әшекейлі бұйымдар жасалынады. Негізінен цемент өндірісінде пайдаланылады. '''Ангидрит''' #Минерал, СаSO4. Каттылығы 3-3,5. Сулы ерітінділердің тұнбаға түсуі немесе гипстің сусыздануы нәтижесінде қалыптасады. Беткейлік жағдайда оп-оңай-ақ сумен қанығады, сөйтіп әуелі жартылай гидратқа (СаSO4 Н2O) кейінірек гипске (СаSO4 2Н2O) айналады. Бұл процесс нәтижесінде оның көлемі 30-40 (пайызға) ұлғаяды. #Көлемінің 50 %-ы немесе одан да көп мөлшері аттас минералдан тұратын тау жынысы. Әдетте тұз түзетін алаптарда қалыптасады. Тұзды қабаттар мен күмбездер қимасында ізбестастармен, доломиттермен және тұздармен алмасқан күйде ұшырасады. Мұнай және газкіріктіруші қабаттарда екі ұдай роль атқарады: қуыстылығы және өтімділігі қанағатганарлың жағдайда олар жинауыш (коллектор) рөлін атқаратын болса, аталған сипаттардың төмен дәрежесінде қақпақ (флюидоупор) рөлін атқарады. *Жаратылысы. Ангидрит шөгінді тау жыныстарының арасында кездеседі. Сирек те болса гидротермалық. Ангидрит цемент өндірісінде, басқа құрылыс істерінде гипспен қатар қолданылады. *Кендері. Ангидрит біздіц елімізде Батыс Уралда, Архангельск, Вологодск, Куйбышев облыстарында, Донбаста кездеседі. ==Дереккөздер== Санат:Геология Санат:Мұнай және газ геологиясы 
'''IC 1375''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66603, ZWG 401.15, NPM1G +03.0550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1375 нысанына арналған жарияланымдар IC 1375 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1376''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1376 нысанына арналған жарияланымдар IC 1376 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1377''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66722, MCG 1-54-9, ZWG 401.21, KARA 915, IRAS21229+0405. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1377 нысанына арналған жарияланымдар IC 1377 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1378''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 192. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1378 нысанына арналған жарияланымдар IC 1378 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1379''' Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66741, ZWG 375.34. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1379 нысанына арналған жарияланымдар IC 1379 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз) 
'''IC 1380''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66779, ZWG 375.35, NPM1G +02.0494. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1380 нысанына арналған жарияланымдар IC 1380 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1381''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66789, MCG 0-54-16, ZWG 375.36, NPM1G -01.0541. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1381 нысанына арналған жарияланымдар IC 1381 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1383''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66792, ZWG 375.37. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1383 нысанына арналған жарияланымдар IC 1383 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1384''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (нерегулярна галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66796, MCG 0-54-17, ZWG 375.39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1384 нысанына арналған жарияланымдар IC 1384 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1385''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66832, MCG 0-54-22, ZWG 375.42. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1385 нысанына арналған жарияланымдар IC 1385 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Ангор ешкісі ''' ежелден келе жатқан, жүні аса бағалы ешкі тұқымының бірі. Орта ғасырда Түркияның Анкара (Анкора) уәлаятында өсірілгендіктен осылай аталған. 19 ғасырда АҚШ, Африка, Австралияға тараған. Қазақстанға алғаш 1929 жылы АҚШ-тан әкелінген. Ешкісі 30 35 кг, текесі 45 50 кг тартады. Түбіті өте берік, біркелкі, жылтылдаған ақ майда биязы қылшықты. Қылшығының ұзындығы 35 40 см. Текесінен кг, ешкісінен кг түбіт алынады. Таза түбіт түсімі 65 80%. Сауын маусымында 60 100 сүт береді, сүтінің майл. 4,4%, 10%-ы егіз туады. Ангор ешкісі негізінде кеңестік түбітті ешкі тұқымы шығарылды. Ангор ешкісінің будандары Шығыс Қазақстан, Алматы облыстарында өсіріледі. Ол өзге ешкі тұқымын асылдандыру үшін пайдаланылады. Еті сапалы, дәмді келеді, терісінен қымбат бағалы былғары дайындалады. Түбітінен мата, кілем, мақпал тоқылады. ==Сілтеме== Санат:Ешкі тұқымдары 
'''IC 1386''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66852, ESO 599-16, MCG -4-50-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1386 нысанына арналған жарияланымдар IC 1386 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1387''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66851, MCG 0-54-26, ZWG 375.45, ARAK 547, NPM1G -01.0544. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1387 нысанына арналған жарияланымдар IC 1387 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1388''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66857, MCG 0-54-27, ZWG 375.46, ARAK 548, NPM1G -00.0561. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1388 нысанына арналған жарияланымдар IC 1388 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1389''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66916, ESO 599-18, MCG -3-55-1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1389 нысанына арналған жарияланымдар IC 1389 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1390''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66922, MCG 0-55-4, ZWG 376.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1390 нысанына арналған жарияланымдар IC 1390 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1391''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67002, MCG 0-55-7, ZWG 376.10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1391 нысанына арналған жарияланымдар IC 1391 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1392''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67017, UGC 11772, MCG 6-47-3, ZWG 512.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1392 нысанына арналған жарияланымдар IC 1392 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1393''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67148, ESO 531-20, MCG -4-51-8, NPM1G -22.0352, AM 2137-225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1393 нысанына арналған жарияланымдар IC 1393 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1394''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67145, MCG 2-55-6, ZWG 427.11, NPM1G +14.0522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1394 нысанына арналған жарияланымдар IC 1394 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1395''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67183, ZWG 402.15, NPM1G +03.0566. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1395 нысанына арналған жарияланымдар IC 1395 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''Ангрен қалпақбасы ''' (Ugamіa angrenіca) күрделігүлділер тұқымдасы, қалпақбас туысына жататын шала бұта. Қазақстанда Талас Алатауы мен Қаратауда, Өгем жотасында кездеседі. Қиыршықтасты беткейлерде, жартасты қырқаларда, 3000 м-ден жоғары тау қияларында өседі. Биіктігі см, қалың түк басқан түбінен бұтақталған. Сабағы әбден сүректеніп кеткен. Жапырақтары ұсақ, қысқа сағақты. Ақшыл сары түсті, қос жынысты гүлдері себет гүлшоғырына топталған. Шілде тамыз айларында гүлдеп, жеміс береді. Тұқымынан көбейеді. Жемісі қатпарлы, қалың түк басқан тұқымша. Ангрен қалпақбасы Ақсу-Жабағылы қорығында қорғауға алынған. Өте сирек кездесетін өсімдік түр болғандықтан, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. ==Сілтемелер== Санат:Гүлдер Қызыл кітабына енген өсімдіктер 
'''IC 1396''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 451/452, SG 1.19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1396 нысанына арналған жарияланымдар IC 1396 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1396A''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 452. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1396A нысанына арналған жарияланымдар IC 1396,1 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1396B''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 451. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1396B нысанына арналған жарияланымдар IC 1396,2 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1397''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170372, NPM1G -05.0614. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1397 нысанына арналған жарияланымдар IC 1397 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1398''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67306, MCG 1-55-9, ZWG 402.17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1398 нысанына арналған жарияланымдар IC 1398 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1399''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67316, ZWG 402.19, NPM1G +04.0550. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1399 нысанына арналған жарияланымдар IC 1399 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1400''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 197. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1400 нысанына арналған жарияланымдар IC 1400 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1401''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67339, UGC 11810, MCG 0-55-15, ZWG 376.31, KARA 930, IRAS21444+0128. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1401 нысанына арналған жарияланымдар IC 1401 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1402''' Аққу шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1402 нысанына арналған жарияланымдар IC 1402 Санат:Аққу (шоқжұлдыз) 
'''IC 1403''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1084587, NPM1G -02.0472. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1403 нысанына арналған жарияланымдар IC 1403 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Андағұл ''' Бетпақдаланың оңтүстігіндегі тау. == Географиялық орны == Жамбыл облысы Сарысу ауданы жерінде орналасқан. == Жер бедері == Абсолюттік биіктігі 330 м. Тау батыстан шығысқа қарай 20 22 км-ге созылып жатыр, енді жері км. == Геологиялық орны == Жер қыртысы жоғарғы ордовик жыныстарынан түзілген. Аласа келген таудың салыстырмалы биіктігі 90 95 м. Беткейлері жайдақ келген. == Өсімдігі == Беткейлерінде боз жусан, ақселеу, теріскен, т.б. шөлдің сораң шөптесіндері өскен. Баурайы жыл бойғы мал жайылымы. == Дереккөздер == Санат:Сарысу ауданы таулары 
'''IC 1404''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170377. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1404 нысанына арналған жарияланымдар IC 1404 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1405''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67470, UGC 11826, MCG 0-55-20, ZWG 376.37, NPM1G +01.0534. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1405 нысанына арналған жарияланымдар IC 1405 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1406''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67478, ZWG 376.38, NPM1G +01.0535. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1406 нысанына арналған жарияланымдар IC 1406 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1407-1''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67538, ZWG 376.48, 2ZW 152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1407-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1407,01 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1407-2''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 376.48, 2ZW 152. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1407-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1407,02 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1408''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67574, MCG -2-55-7, NPM1G -13.0545. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1408 нысанына арналған жарияланымдар IC 1408 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
'''IC 1409''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1017940. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1409 нысанына арналған жарияланымдар IC 1409 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1410''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1080332, NPM1G -03.0616. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1410 нысанына арналған жарияланымдар IC 1410 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1411''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67660, UGC 11850, MCG 0-56-1, ZWG 377.1, NPM1G -01.0553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1411 нысанына арналған жарияланымдар IC 1411 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1412''' Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67747, MCG -3-56-1, IRAS21555-1724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1412 нысанына арналған жарияланымдар IC 1412 Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз) 
‎Андалузит '''Андалузит ''' силикаттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы: Al2SіO4О. Кристалдары ромбылық сингонияда ірі призма немесе бағана тәрізді болып қалыптасады. Сұр, сары, қоңыр, қызғылт, қызыл, жасыл түсті әрі шыныдай жылтыр болады. Қаттылығы 7,5; меншікті салмағы 3,1 3,2 г/см3. Андалузит негізінен жапсарлы метаморфтану әсерінен түзіледі. Сазды тақтатастар, қайталама кварциттер арасында кездеседі. Орталық Қазақстанда жиі тараған. Андалузит құрамды тау жыныстарынан муллит және кристобалитті шыны өндіріледі. Санат:Алюминий минералдары Санат:Силикат минералдар 
'''IC 1413-1''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S/P (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1413-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1413,01 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1413-2''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1076468. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1413-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1413,02 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1414''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67763, MCG 1-56-5, ZWG 403.8, 2ZW 157, NPM1G +08.0510. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1414 нысанына арналған жарияланымдар IC 1414 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1415''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1415 нысанына арналған жарияланымдар IC 1415 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1416''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1416 нысанына арналған жарияланымдар IC 1416 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1417''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67811, MCG -2-56-3, IRAS21576-1323. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1417 нысанына арналған жарияланымдар IC 1417 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1418''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67872, MCG 1-56-9, ZWG 403.16. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1418 нысанына арналған жарияланымдар IC 1418 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1419''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 984740, NPM1G -10.0646. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1419 нысанына арналған жарияланымдар IC 1419 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1420''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67900, UGC 11880, MCG 3-56-5, ZWG 451.4, KCPG 561A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1420 нысанына арналған жарияланымдар IC 1420 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1421''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67924, MCG -2-56-9, NPM1G -10.0647. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1421 нысанына арналған жарияланымдар IC 1421 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Андезин ''' (Формуласы силикаттар класы, плагиоклаздар тобына жататын минерал. Альбит (50 70%) пен анортиттің (30 50%) изоморфты қосылысынан тұрады. Триклиндік сингония түрінде кристалданады. Кристалдары жапырақша, призма тәрізді болып, ұсақ түйірлі масса құрайды. Андезиннің түсі ақ, сұрғылт ақ, кейде қызғылт, көгілдір болады. Шыны тәрізді жылтыр; Моос шкаласы бойынша қаттылығы 6; меншікті салмағы 2680 кг/м3, жымдастығы жақсы жетілген. Орташа қышқыл құрамды интрузивті және эффузивті жыныстарда тау жыныстарын құраушы минерал ретінде кең тараған. ==Сілтеме== Санат:Алюминий минералдары Санат:Натрий минералдары Санат:Кальций минералдары 
'''IC 1422''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67922, ZWG 377.16, NPM1G +02.0514. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1422 нысанына арналған жарияланымдар IC 1422 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1423''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67931, UGC 11883, MCG 1-56-10, ZWG 403.18. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1423 нысанына арналған жарияланымдар IC 1423 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1424''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1424 нысанына арналған жарияланымдар IC 1424 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1425''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67939, ZWG 377.18, NPM1G +02.0515. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1425 нысанына арналған жарияланымдар IC 1425 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1426''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1426 нысанына арналған жарияланымдар IC 1426 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1427''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67948, UGC 11889, MCG 2-56-10, ZWG 428.25, NPM1G +14.0536. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1427 нысанына арналған жарияланымдар IC 1427 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1428''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67979, ZWG 377.21. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1428 нысанына арналған жарияланымдар IC 1428 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1429''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1429 нысанына арналған жарияланымдар IC 1429 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1430''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 936014. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1430 нысанына арналған жарияланымдар IC 1430 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1431''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68087, MCG -2-56-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1431 нысанына арналған жарияланымдар IC 1431 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
Гермес-A1 Вассерфалльдың дайын сызбалары бойынша жасаған зымыраны) зымыраны''' ''Вассерфалль алыстан басқарылатын әуеге қарсы зымыраны'', ''Вассерфалль'' сөзінің мағынасы сарқырама; ''Агрегат-5'' деген атпен де белгілі) алыстан басқарылатын жер-әуе зымыраны. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде Германиядағы Пенемюнде орталығында жасалған Германияның ғажайып қаруларының бірі болып табылған Вассерфалльдың құрылымының негізінде жасалған зымырандарды Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңестіктер '''Р-101''' жобасында пайдаланып, ал америкалықтар Һермес-А1 деген зымыранды сол Вассерфалльдың негізінде жасады. == Жасалу тарихы == Толығымен қорғаныс жүйесі болғандықтан ''Вассерфалль'' зымыраны Адольф Гитлерге онша қатты ұнамаған болатын, себебі Һерманн Гөринг оған Люфтваффе Үшінші Рейхтің әуе кеңістігіне жауды аяқ бастырмайды деп уәде еткен еді. Сондықтан бұл жоба бастапқы кезеңде онша көп қолдау көрген жоқ. 1943 жылдан бастап одақтастардың стратегиялық бомбылауы күшейе бастаған кезде ''Вассерфалль'' зымыранына керекті оның орнына Фау-2 шабуыл зымыранын жасауға жұмсалып отырды. Зымыранның негізгі концепциясы бойынша жұмыс 1941 жылы басталып, оның соңғы техникалық көрсеткіштері 1942 жылғы қарашаның 2-сінде мақұлданды. Алғашқы модельдері 1943 жылдың наурызында сынақтан өтті, бірақ 1943 жылдың тамызында доктор Вальтер Тильдің Британия әскери әуе күштерінің Пенемюндеге жасалған бомбылық шабуылының кезінде қаза табуы жұмысты қатты кешеуілдетіп тастады. 1944 жылғы наурыздың 2-сінде жасалған алғашқы табысты сынақтан кейін (оның үшінші сынақ моделі), Вассерфалльдің тағы сынақ ұшырылуы 1944 жылғы маусымның соңында қарай аяқталды. 1944 жылғы қаңтардың 8-інде жасалған сынақ сәтсіз аяқталған болатын. Ол кезде зымыранның қозғалтқышы «шыжылдап», зымыранды тек км биіктікке көтеріп, дыбыс жылдамдығына жеткізе алмады. Одан кейінгі ақпан айындағы ұшыру табысты болды, зымыран тік көтеріліп, 770 m/s (2,800 км/сағ) жылдамдыққа қол жеткізді.. 1945 жылғы ақпанның 17-сінде Пенемюндедегі зымыран орталығы дейін 35 Вассерфалль сынақ ұшырылуы жасалып үлгерілді. 1944 жылғы маусымның 13-інде Вассерфалльдың радиомен бағыттау жүйесі орнатылған Фау-2 зымыраны Швецияға барып құлады. Ондағы бағыттау жүйесі бағыттау жүйесінің жетілдірілген түрі болатын. Осы бағыттау жүйесі Жерорта теңізінде кемелеріне біршама табысты қолданылған Һеншель Hs 293 қанатты зымыранының бағыттау жүйесі ретінде қолданылған еді. Соғыстың екінші жартысында Үшінші Рейхтің қару-жарақ және соғыс өндірісі министрі болған Альберт Шпеер кейінірек өзінің естеліктерінде жете мән берілмегені Германияның соғыста жеңіліске әкеп соққан себептердің бірі болған еді деп жазады: Осы күнге дейін мен мынаған нық сенемін: егер біз 1944 жылдың көктемінен бастап оған қоса реактивті жойғыш ұшақтарды жаппай қолдана алғанымызда, бұл әуе күштерінің біздің өндірістік орындарымызға шабуылдарын тоқтатар еді. Бұл біздің қолымыздан келер еді, себебі одан көп кейін де айына 900 дана Фау-2 зымырандарын шығарып отырдық. == Техникалық сипаттамалары == Вассерфалль Фау-2 зымыранының әуеге қарсы бейімделген, екеуінің жалпы құрылымы да, сырт түрлері өте ұқсас бір түрі болды. Зымыран бомбылаушы ұшақтардың ұшатын биіктігіне ғана көтерілуге тиіс болғандықтан, ол Фау-2-ден кішірек болды, оның ұзындығының ¼-дей ғана. Вассерфалльдың тағы бір ерекшелігі қозғалысын басқара алу үшін оның фюзеляжының орта бөлігінде қосымша қанаттар орналасқан. Фау-2-ден айырмашылығы, Вассерфалль бір ай уақыт бойы дейін бірден ұшырылуға дайын тұруға бейімделіп жасалды, сондықтан Фау-2 зымырандарында қолданылған ұшқыр сұйық оттегі оған жарамайтын еді. Доктор Вальтер Тиль жасап шығарған қозғалтқыштың жаңа түрі отын ретінде визолға (винил изобутил эфирі) және «СВ-қоспасы» немесе «Зальбай» деп аталатын қоспаға (90% азот қышқылы, 10% күкірт қышқылы) негізделген болатын. Осы тез тұтанатын қоспа басқа бір резервуардан қысыммен берілетін азот газымен араласып, жану камерасына зор қысыммен келіп жететін. Вассерфалль тез тұтанатын отын төгілсе де зымыранды ұшыра алатын арнайы зымыран базаларынан (Везувий деген құпия атымен белгілі) ұшырылуға тиісті еді. Зымыранды бағыттау жүйесі ретінде күндізгі уақытта қарапайым радио бағыттау жүйесі MCLOS жүйесі қолданылатын. Түнгі уақытта бағыттау әлдеқайда күрделі болды, себебі қараңғыда зымыранның өзін де, нысананы да көру қиын. Сол себепті «''Райнланд''» атты жаңа жүйе жобаланды. «Райнландтың» ішінде транспондер орнатылатын, транспондердің жіберген сигналдарын жерде орналасқан радиопеленгатор қабылдап, зымыранның нақты орны анықталатын. «Райнландтың» нысананы анықтауға арналған радары да болды. Зымыран ұшырылғаннан кейін бірден іске қосылатын механикалық компьютер транспондер мен радардың көрсеткіші бойынша зымыранды нысанаға қарай бағыттайтын. Жерде орналасқан оператор радардың экранында зымыран мен нысананың екі жарық дағын көріп, зымыранды күндізгідей бағыттай алатын. Зымыран енді ұшырылған кезде оны бағыттау жану камерасының аузында орналасқан төрт графит руль арқылы, ал зымыран толық жылдамдығына жеткен соң оның құйрығында орналасқан төрт басқа руль арқылы жүзеге асырылатын. Бағыттау жүйесінің жобаланған тағы бір түрінде тек бір ғана айқыш тәрізді, нысананы көздеп айналып тұратын радар сәулесі қолданылатын. Райнланд жүйесі секілді ол да нысанаға алдымен транспондер сәулесі арқылы бағытталып, содан соң сол болымсыз кері байланыс арқылы сәуледен ауытқымай бағытталып отыратын. Егер ауытқи қалған жағдайда ол тұрақты сигналдың орнына пульс қабылдай бастап, аутоматикалы түрде өзін сәулеге қайтаратын. Бастапқыда зымыранның жарғыш жүгінің салмағы 100 kg болатын, бірақ зымыранның тию дәлдігі төмен болғандықтан оған әлдеқайда үлкен (306 kg) сұйық жарылғыш затқа негізделген жарғыш жүк тией бастады. Ондағы мақсат жаудың бомбалаушы ұшақ тобының ортасында зор жарылыс ұйымдастырып, кем дегенде бірнешеуін істен шығару. Күндізгі уақытта оператор жарғыш жүкті алыстан басқару жүйесі арқылы іске қосып, түнгі уақытта алыстан жарғышытың бір түрі қолданылуға тиіс болды. *Атқаратын қызметі=Жер-әуе зымыраны *Жасап зымыран орталығы Бір данасының құны: 000-10 000 Рейхсмарка *Алғашқы ұшырылуы=1943 жылғы наурыз отынды реактивті қозғалтқыш *Ұшырылған кездегі салмағы=3 700 kg *Ұзындығы=7,85 *Диаметрі=2,51 *Жылдамдығы=770 m/s *Қашықтығы=25 км *Жарғыш тұмсығының салмағы=235 kg == Сілтемелер == == Сыртқы сілтемелер == Вассерфалль туралы техникалық мақала, сызбалары және сынақ ұшыруларының фотосуреттері Вассерфалль жинағы Жер-әуе зымырандарының пайда болу тарихы («Defence Today» журналынан алынған мақала) EMW C2 Wasserfall (de) Wasserfall (en) EMW Wasserfall C2 modèle W5 Génesis de los misiles SAM (en inglés) Wasserfall W-10 (dibujo) EMW C2 Wasserfall The history of post-war rockets on base German WW-II "Wasserfall" missile propulsion Вассерфалль W-10 сызбасы == Тағы қараңыз == Енциан Райнтохтер Шметтерлинг Санат:Жер-әуе зымыраны 
thumb '''Андрадит ''' силикаттар класының гранаттар тобына жататын минерал. Химиялық формуласы: Ca3Fe2SіO43. 1800 жылы құрамын анықтаған португал минералогы д′Андраданың есімімен аталған. Кубтық сингонияда ромбылық додекаэдр кристалдарын түзеді. Түсіне байланысты бірнеше түрлері бар: демантоид шөптей жасыл, сарғылт жасыл; желлетит ашық жасыл; топазолит жасыл сары; аллохроит қоңыр қызыл; меланит қара түсті. Қаттылығы 6,5 7; меншікті салмағы 3,75 г/см3. Мөлдір, шыныдай жылтыр. Жаралуы жапсарлы метасоматитті жоғары температуралық жағдайда қышқыл магма мен карбонат құрамды шөгінділер арасындағы реакция нәтижесінде түзіледі. Кристалдық тақтатастарда, скарндерде кездеседі. Қайраң кендері де ұшырасады. Андрадит негізінен абразив материал ретінде қолданылады. Мөлдір әрі сәнді түсті түрлерінен зергерлік бұйымдар жасалынады. ==Сілтеме== Санат:асыл тастар Санат:Кальций минералдары Санат:Темір минералдары Санат:Силикат минералдар 
'''IC 1432''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3092375, NPM1G +03.0576. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1432 нысанына арналған жарияланымдар IC 1432 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1433''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68267, MCG -2-56-21, VV 390, NPM1G -13.0565. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1433 нысанына арналған жарияланымдар IC 1433 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1434''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан II1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1434 нысанына арналған жарияланымдар IC 1434 Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''IC 1435''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68320, ESO 601-30, MCG -4-52-25, AM 2210-222, IRAS22106-2220. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1435 нысанына арналған жарияланымдар IC 1435 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1436''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68337, MCG -2-56-24, NPM1G -10.0652. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1436 нысанына арналған жарияланымдар IC 1436 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1437''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68438, UGC 11965, MCG 0-56-16, ZWG 377.42, KARA 956. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1437 нысанына арналған жарияланымдар IC 1437 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1438''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68469, ESO 602-1, MCG -4-52-29, IRAS22137-2140. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1438 нысанына арналған жарияланымдар IC 1438 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1439''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68476, ESO 602-2, MCG -4-52-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1439 нысанына арналған жарияланымдар IC 1439 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1440''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68470, MCG -3-56-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1440 нысанына арналған жарияланымдар IC 1440 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1441''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68413, MCG 6-48-23, ZWG 513.21, ZWG 514.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1441 нысанына арналған жарияланымдар IC 1441 Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
thumb '''Анкерит ''' карбонаттар класының минералы. Химиялық формуласы: Са(MgFe)(CO3)2. Құрамында әр түрлі арақатынастағы темір мен магний бар, қоспа ретінде марганец кездеседі. Анкериттің құрамында магний аз түрі сидеронит, ал темір аз түрі қоңыр шпат деп аталады. Әдетте сопақ ромбоэдр кристалдар, тығыз ұсақ дәнді агрегаттар түзеді. Түсі ақ, сұр, қоңырқай сары. Шыныдай жылтыр. Қаттылығы 3,5 4,5, сынғыш, меншікті салмағы 3,9 г/см3. Орал мен Алтайдың гидротермаль ды кварцты желілерінде сульфидті және сидеритті кентастармен бірге кездеседі. ==Сілтеме== Санат:Карбонат минералдар 
'''IC 1442''' Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 224. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1442 нысанына арналған жарияланымдар IC 1442 Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз) 
'''IC 1443''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68558, ESO 602-5, MCG -4-52-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1443 нысанына арналған жарияланымдар IC 1443 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1444''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68665, ZWG 404.5, NPM1G +04.0571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1444 нысанына арналған жарияланымдар IC 1444 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1445''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68826, ESO 602-19, MCG -3-57-7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1445 нысанына арналған жарияланымдар IC 1445 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1446''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 192446, NPM1G -01.0563. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1446 нысанына арналған жарияланымдар IC 1446 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1447''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68996, MCG -1-57-14, IRAS22273-0522. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1447 нысанына арналған жарияланымдар IC 1447 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1449''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 192966. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1449 нысанына арналған жарияланымдар IC 1449 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1450''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1450 нысанына арналған жарияланымдар IC 1450 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1451''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69684, MCG -2-58-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1451 нысанына арналған жарияланымдар IC 1451 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1453''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69701, MCG -2-58-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1453 нысанына арналған жарияланымдар IC 1453 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
''' (Ankylosaurіa) бауырымен құсжамбасты динозаврлар отрядының жойылып кеткен бір тармағы. Анкилозаврларды кейде сауытты динозаврлар деп атайды. Олардың қазба қаңқа қалдықтары Батыс Еуропадағы юра, Солтүстік Америка мен Австралияның бор кезеңдерінің шөгінді жыныстарының құрамынан табылған. тұқымдасы, 25-ке жуық туысы, 40 түрі анықталған. Дене тұрқы 10 15 м, денесі мен басы сауытты тақташалармен және қалқаншалармен қапталған. шат сүйектері екіге тармақталып бір-бірімен байланыспайтын ерекшелігіне қарап, ашық құсжамбастылар деп атаған. Жақ сүйектерінің алдыңғы шетінде тістері болмайды, тек мүйізді тұмсық пішінде сақталып қалған. Олар төрт аяқтарымен жүріп тіршілік еткен. Өсімдіктермен қоректенген. Қазақстанда қазба қалдықтары Орталық Қазақстан мен Қызылқұм өңірлерінен табылған. == Сілтеме == Санат:Зоология 
'''IC 1454''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2783080, PK 117+18.1, Abell 81, CS=18.0. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1454 нысанына арналған жарияланымдар IC 1454 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1455''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69943, UGC 12232, MCG 0-58-11, ZWG 379.14, NPM1G +01.0571. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1455 нысанына арналған жарияланымдар IC 1455 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1456''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 948407. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1456 нысанына арналған жарияланымдар IC 1456 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1457''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1457 нысанына арналған жарияланымдар IC 1457 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1459''' Тырна шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70090, IC 5265, ESO 406-30, MCG -6-50-16, AM 2254-364, IRAS22544-3643. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1459 нысанына арналған жарияланымдар IC 1459 Санат:Тырна (шоқжұлдыз) 
'''IC 1460''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70086, MCG 1-58-15, MK 923, ZWG 405.17, NPM1G +04.0590, IRAS22545+0424, KUG 2254+044, ARAK 570. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1460 нысанына арналған жарияланымдар IC 1460 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1461''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70153, ZWG 430.36, MK 311, KUG 2256+149, IRAS22560+1454. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1461 нысанына арналған жарияланымдар IC 1461 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1462''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1462 нысанына арналған жарияланымдар IC 1462 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1463''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1463 нысанына арналған жарияланымдар IC 1463 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1464-1''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70345, IC 1464A, MCG -2-58-20, NPM1G -09.0723. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1464-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1464,01 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
Миаке аралының кристал анортиті, Жапония (өлшемі: 2.4 1.7 1.7 см) '''Анортит ''' силикаттар класының минералы. Изоморфты қосылыс, кальцийлі мүшесі. Химиялық формуласы CaAl2Sі2O8, триклин сингония түрінде кристалданады, кристалдары пластинка, призма тәрізді болады, көбіне ұсақ түйіршік масса құрайды. Түсі ақ, сарғылт, сұрғылт; шыныдай жылтыр, Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 6, меншікті салмағы 2760 кг/м3; жымдастығы екі бағытта жақсы білінеді. Анортит негіз құрамды магмалық жыныстардың басты бөлігі. ==Сілтеме== Санат:Силикат минералдар Санат:Кальций минералдары Санат:Алюминий минералдары 
'''IC 1464-2''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді аралас галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70344, IC 1464B, MCG -2-58-21, NPM1G -09.0724. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1464-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1464,02 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1465''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1465 нысанына арналған жарияланымдар IC 1465 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1466''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 135879. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1466 нысанына арналған жарияланымдар IC 1466 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1467''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70413, MCG -1-58-17, IRAS23022-0329. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1467 нысанына арналған жарияланымдар IC 1467 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1468''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70429, MCG -1-58-19. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1468 нысанына арналған жарияланымдар IC 1468 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1469''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 164479. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1469 нысанына арналған жарияланымдар IC 1469 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1470''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 208, Sh2-156. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1470 нысанына арналған жарияланымдар IC 1470 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1471''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70561, MCG -2-59-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1471 нысанына арналған жарияланымдар IC 1471 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1472''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70573, MCG 3-59-4, ZWG 454.2, NPM1G +16.0548. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1472 нысанына арналған жарияланымдар IC 1472 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1473''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70633, UGC 12404, MCG 5-54-43, ZWG 496.52, IRAS23086+2922. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1473 нысанына арналған жарияланымдар IC 1473 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
‎Антимонит '''Антимонит''' стибнит, сүрме жылтыры сульфидтер класының минералы. Химиялық формуласы: Sb2S3. Ромбылық сингонияда призма, бағана, ине тәрізді болып кристалданады. Агрегаттары тығыз, ұсақ дәнді, шашыраған сәуле және шатысқан талшық тәрізді болып, ал кейде кварцтың ішінде сеппе түрінде кездеседі. Түсі қорғасындай сұр, металша жылтыр. Қатт. 2,5; морт сынғыш, меншікті салмағы 4,5 4,6 г/см3. Негізінен гидротермальдық кендерде кездеседі. Гипергендік алаптарда жылдам ыдырап сүрменің сары және қызғылт түсті оксидтеріне (валентинит, сервантит, сенармонтит, т.б.) айналады. Антимонит Қазақстанда кең таралған. Антимонит кентасынан сүрме металы өндіріледі. Оны үйкеліске төзімді қасиеті бар заттар жасауға пайдаланады. Сонымен қатар сүрме қоспалары резеңке өндірісінде, жеңіл өнеркәсіпте, медицинада, шыны өндірісінде қолданылады. ==Сілтеме== 
'''IC 1474''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70702, UGC 12417, MCG 1-59-11, ZWG 406.18, KUG 2310+055, IRAS23103+0532. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1474 нысанына арналған жарияланымдар IC 1474 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1475''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1475 нысанына арналған жарияланымдар IC 1475 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1476''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70764, MCG 5-54-51, ZWG 496.60, NPM1G +30.0492, multiple system. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1476 нысанына арналған жарияланымдар IC 1476 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1479''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71021, MCG -2-59-10, NPM1G -10.0713. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1479 нысанына арналған жарияланымдар IC 1479 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1480''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1480 нысанына арналған жарияланымдар IC 1480 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1481''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71070, UGC 12505, ZWG 406.64, IRAS23168+0537. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1481 нысанына арналған жарияланымдар IC 1481 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1482''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71142, MCG 0-59-29, ZWG 380.37, NPM1G +01.0586. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1482 нысанына арналған жарияланымдар IC 1482 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1484''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1392792, NPM1G +11.0569. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1484 нысанына арналған жарияланымдар IC 1484 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1488''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800840. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1488 нысанына арналған жарияланымдар IC 1488 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1489''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71443, MCG -2-59-16, IRAS23239-1247. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1489 нысанына арналған жарияланымдар IC 1489 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''Антракотерий ''' () шошқатәрізділер отряд тармағына жататын қазбадан табылған сүтқоректі жануарлар тұқымдасы. 25 туысы анықталған. Антракотерийдің қаңқа сүйектері Еуропа мен Азия, Солтүстік Америкада эоцен плиоцен дәуірінен, Солтүстік Африкада олигоцен, Қазақстанда Торғай қолатында орта олигоценнен, Асқазансор қазба фаунасы маңында жоғарғы олигоцен дәуірінің шөгінді қабаттарынан табылған. үлкендігі кішкене доңыздан бегемоттың дене мөлшеріне дейін болған. Аяғы саусақты, ит тісі ірі, жоғ. азу тістері бес бұдырлы. Негізінен суда да, жерде де тіршілік еткен. бегемоттар шыққан. Бас сүйектері == Дереккөздер == Санат:Эоцен дәуірі сүтқоректілері Санат:Миоцен дәуірі сүтқоректілері Санат:Олигоцен дәуірі сүтқоректілері Санат:Плиоцен дәуірі сүтқоректілері Санат:Жойылып кеткен жануарлар 
'''IC 1491''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71580, MCG -3-59-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1491 нысанына арналған жарияланымдар IC 1491 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1492''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71629, MCG -1-59-28, NPM1G -03.0690. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1492 нысанына арналған жарияланымдар IC 1492 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1493''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1493 нысанына арналған жарияланымдар IC 1493 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1494''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 948530, NPM1G -13.0644. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1494 нысанына арналған жарияланымдар IC 1494 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1495''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71631, IC 5327, MCG -2-59-24, IRAS23281-1345. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1495 нысанына арналған жарияланымдар IC 1495 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1496''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71634, MCG -1-59-29, NPM1G -03.0692. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1496 нысанына арналған жарияланымдар IC 1496 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1497''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1497 нысанына арналған жарияланымдар IC 1497 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1498''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71677, MCG -1-60-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1498 нысанына арналған жарияланымдар IC 1498 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1499''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1499 нысанына арналған жарияланымдар IC 1499 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1500''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71727, ZWG 407.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1500 нысанына арналған жарияланымдар IC 1500 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
‎Көмір-антрацит '''Антрацит ''' көмірленудің ең жоғарғы дәрежесіне жеткен көмір. Сыртқы белгілері: түсі қара сұр немесе сұр қара, металдай жылтыр, құрылымы әр түрлі, қолға жұқпайды. Эндогенді жіктер мен сызаттарының арасы 20 мм, кейде 80 мм болып келеді. Меншікті салмағы 1,37 1,68 г/см3, органикалық массасының меншікті салмағы 1,5 1,8 г/см3, ылғалдылығы 3%, газ бөлінуі 4%. Химиялық құрамында 94 97% көміртек; 3%-дай сутек пен оттек; 2%-дай күкірт пен азот бар. Жылу қуаты 8,1 8,2 мың ккал/кг, кокстегенде түйіршіктері бірікпейді. Антрацит жақсы электр өткізгіш, өздігінен тұтанбайды, қасиетін өзгертпейді, ұзақ уақыт сақталады. Каротаж антрацит қабаттары электр өткізгіштігімен ерекшеленеді. Антрацит домна пештерінде пайдаланылады, жіксіз таза кесектерінен ток өткізгіш электрод жасайды. == Дереккөздер == Санат:Пайдалы қазбалар Санат:Көмір Санат:Отын 
'''IC 1501''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71786, MCG -1-60-9, IRAS23320-0325. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1501 нысанына арналған жарияланымдар IC 1501 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1502''' Цефей шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71864, UGC 12706, UGC 12105, MCG 13-1-2, MCG 12-1-1, ZWG 344.3, ZWG 359.5. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1502 нысанына арналған жарияланымдар IC 1502 Санат:Цефей (шоқжұлдыз) 
'''IC 1503''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71982, UGC 12715, MCG 1-60-16, ZWG 407.31, UM 1, IRAS23359+0431. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1503 нысанына арналған жарияланымдар IC 1503 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1504''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72117, UGC 12734, MCG 1-60-20, ZWG 407.41, IRAS23387+0344. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1504 нысанына арналған жарияланымдар IC 1504 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1505''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72133, MCG -1-60-20, NPM1G -03.0698. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1505 нысанына арналған жарияланымдар IC 1505 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1506''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72291, MCG 1-60-29, ZWG 407.52, NPM1G +04.0622. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1506 нысанына арналған жарияланымдар IC 1506 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1507''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72330, UGC 12770, MCG 0-60-44, ZWG 381.41. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1507 нысанына арналған жарияланымдар IC 1507 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1508''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72345, UGC 12773, MCG 2-60-16, ZWG 432.28, KARA 1036, IRAS23433+1147. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1508 нысанына арналған жарияланымдар IC 1508 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1509''' Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72392, MCG -3-60-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1509 нысанына арналған жарияланымдар IC 1509 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз) 
'''IC 1510-1''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1215207, MCG 0-60-53, ZWG 381.53, VV 641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1510-1 нысанына арналған жарияланымдар IC 1510,01 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
жер бедері ''' адамның іс-әрекеті нәтижесінде өзгерген жер бедерінің пішіні. Оған палеолит, мезолит дәуіріндегі адамдардың тұрақтары, шеберханалары, аңшылық кәсібі кезінде қалдырған апандары, шұңқырлары мен үңгірлері, т.б. жатады. Қазіргі кезде Жер шарындағы құрлықтың 46 50%-ынан Антропогендік жер бедері байқалады. Мұндай жер бедері бейберекет және жоспарлы түрде қалыптасады. Бейберекет Антропогендік жер бедері адамдардың ауыл шаруашылығын, орман шаруашылығын игеру, тау-кен өндірісі, жол салу әрекеттері, сондай-ақ әскери іс-қимылдарының беталды жүргізілуі нәтижесінде пайда болса, ал жоспарлы Антропогендік жер бедері қоғамның мақсатына сәйкес, шаруашылық және (азаматтық, өнеркәсіптік, әскери және инженерлік құрылыстар, т.б.) қажетінен пайда болады. Антропогендік жер бедері оң (үйінді, дамба, бөгет, т.б. жасау) және теріс (каналдар, ойыстар мен ұңғымалар, бөгендер, суландыру жүйесі, карьерлер, т.б.) болып бөлінеді. Мұндай жер бедерлері табиғи ландшафтты бұзады. Қазақстанның басым бөлігінде Антропогендік жер бедері байқалады. Оған мыңдаған км-ге созылған темір жол бойындағы үйінділер, тереңд. 700 м-ге жететін (Сарыбай, Қашар, т.б.) және аумағындағы ондаған км² болатын (Богатырь, Северный, т.б.) ірі карьерлер жатады. Антропогендік әрекеттер келешекте Каспий теңізінің су асты бедеріне әсерін тигізуі мүмкін. Теңізде аумағы мың м2 болатын жасанды аралдар жасау жоспары осыны аңғартады. == Дереккөздер == жер бедері 
'''IC 1510-2''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72589, MCG 0-60-53, ZWG 381.53, VV 641. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1510-2 нысанына арналған жарияланымдар IC 1510,02 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1511''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1511 нысанына арналған жарияланымдар IC 1511 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1512''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1512 нысанына арналған жарияланымдар IC 1512 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1513''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72773, UGC 12832, MCG 2-60-24, ZWG 432.39, KUG 2350+110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1513 нысанына арналған жарияланымдар IC 1513 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1515''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72922, UGC 12848, MCG 0-1-4, ZWG 382.2, KCPG 597A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1515 нысанына арналған жарияланымдар IC 1515 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1516''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72927, UGC 12852, MCG 0-1-6, ZWG 382.4, KCPG 597B, IRAS23535-0111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1516 нысанына арналған жарияланымдар IC 1516 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1517''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72942, MCG 0-1-8, ZWG 382.6. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1517 нысанына арналған жарияланымдар IC 1517 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1518''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73010, ZWG 433.5, NPM1G +12.0616, KCPG 599A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1518 нысанына арналған жарияланымдар IC 1518 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1519''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73011, ZWG 433.6, NPM1G +12.0617, KCPG 599B. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1519 нысанына арналған жарияланымдар IC 1519 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1520''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73057, MCG -2-1-7, ARP 50, VV 25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1520 нысанына арналған жарияланымдар IC 1520 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
фактор ''' (грек. anthropos адам, genos тегі, пайда болуы, лат. faktor іс-әрекет) адамның барлық тірі организмдердің мекен ортасы ретіндегі табиғатты өзгертуіне әкеп соғатын немесе олардың тіршілігіне тікелей әсер ететін сан алуан әрекеттері. Антропогендік факторға қоршаған ортаға адамның тигізген іс-әрекетінің нәтижесінде атмосфера, өзен-көл және мұхит құрамының өзгеруі, сондай-ақ технология қалдықтар мен радиоактивтік заттардың әсерінен топырақтың ластануы, сөйтіп, жалпы экожүйенің құрамы мен құрылысының бұзылуы жатады. Қазіргі кезде адамның іс-әрекетінің кең көлемде бүкіл биосфераға ерекше әсер етуі жер шарының барлық аймақтарында айқын байқалуда. Бүкіләлемдік бақылау институтының (АҚШ, Вашингтон қ.) мәліметтері бойынша табиғи орта жылдан-жылға нашарлап барады. Интернет жариялаған негізгі мәліметтерде жыл сайын 16,8 млн. га тропиктік ылғалды орман жойылатыны, жерді дұрыс пайдаланбау салдарынан жыл сайын млн. га шөл пайда болатыны, қышқыл жаңбырдан 50 млн. га орманның зақымдалғаны, жыл сайын біздің планетамызда жыртылатын жердің 26 млрд. құнарлы қабаты жойылатыны, өсімдіктердің 25 30 мың түрі жойылып кету қаупінде тұрғаны атап көрсетілген. Кейінгі кезде атмосфераға жыл сайын 400 млн. күкірт диоксиді, азот және көміртек қатты бөлшектер шығарылатыны анықталды. Қазақстанда Арал өңірінің, Семей жерінің, Балқаш маңының, Каспий алқабының экол. апатты аймақтарға айналуына Антропогендік факторлар негіз болып отыр. Антропогендік факторлар тікелей (жою, енгізу, акклиматизация, қорғау) және жанама (ланшафтылар мен оның жеке құрамдас бөліктерінің өзгерісі орманның кесілуі, жердің жыртылуы, пайдалы қазбалардың өндірілуі, карьерлердің, үйінді, террикондардың пайда болуы т.б.) болуы мүмкін. Жанама антропогендік факторлар бір уақытты көп аумақты қамти отырып, өсімдіктер мен жануарлар әлемінде, қоршаған ортаға өзгерістерді тудырады. Адам қандай да бір жерде тек тірішілік етіп қоймай, өзінің шаруашылық әрекеті арқылы табиғатқа әсер етеді.Адам табиғат кешенінің бір немесе бірнеше құрамдам бөлігіне оның құрылымы мен қызметін өзгерте отырып, тұтас табиғат кешеніне әсер ететінін, антропогендік ландшафт құратынын толық түсінбейді. ==Антропогендік ландшафт== Антропогендік ландшафт адам әрекетімен біршама өзгеріске ұшыраған ландшафт. Антропгендік және табиғи ландшафт арасында нақты шегара жоқ, өйткені кез келген ландшафта геологиялық фундамент, климаттың негізгі кескіндері сақталып, зоналық және азоналық заңдылықтар ықпалында болады. Адам оның ықпал ету дәрежесі мен сипатына байланысты өзгертілген, бұзылған және жаңартылған ландшафт түрлеріне бөлінеді. Өзгертілген ландшафт адам бір кешенді өзгерткен жағдайда ол аз өзгеріске ұшырауы мүмкін, мысалы, аңшылық немесе балық аулау нәтижесін жатқызуға болады. Сұрапыл сипаттағы күшті өзгерістер бұзылған ландшафтылардың пайда болуына алып келеді. Адамның мақсатты түрде терең ықпалынан жаңартылған ландшафт пайда болады. Қазіргі таңда ландшафтылардың өзгеру дәрежесі халықтың тығыздығына тікелей тәуелді. Қазақстанның аумағында шаруашылық әрекетінен антропогендік өндірістің келесідей түрлері кездеседі: Орталық және Шығыс Қазақстан, Ақтөбе және Қостанай облыстарының пайдалы қазбалардағы өндіру аудандарындағы тау-кен өндірісі; суармалы жерлердегі ирриграциялық жұмыстар жүргізілетін, сонымен қатар жасанды суқоймалары құрылған Оңтүстік Қазақстанның гидротехникалық аудандары. Елді мекендердің құрылысы, қалалар аумағының кеңеюі, электр желілері линиялары, өндірістік нысандар және т.б. табиғи ландшафтыларда өзгерістер тудырады. Бұл аудандардағы өзгерістердің бірі антропогендік жер бедерінің қалыптасуы. ==Антропогендік жер бедері== Антропогендік жер бедері жер бетінің адам әрекетінен өзгерген немесе жаңадан пайда болған жер бедері. Апатты түрде немесе саналы түрде қалыптасқан антропогендік жер бедерін ажыратады. Алғашқысы ауыл және тау-кен ұңғымаларын, құрылысты, жол салуды (жыра, саяз, жер, топырақтың отыруы, қозғалмалы құм) дұрыс пайда болады. Жер бедерінің өзгерісі мелиорацияда (беткейлерді сатылау, құлату, суармалы жерлерді жүйелеу), құрылыста (көтерме, шұңқыр, каналдар) және т.б. қолданылады. Адамның тиімсіз әрекеттері немесе көршілес ландшафтылардың кері ықпалы нәтижесінде қалыптасқан ландшафт акультуралық деп аталады. Мұндай ландшафтылар Жер бедерін, тауды ұңғылау, ұңғымаларды бұрғылау тәрізді кен ісінде, әскери полигондарда, ғарыш аймақтарында және қарапайым өнеркәміпті қалаларда пайда болады. Бұл ландшафтылардың барлығы Қазақстанға тән. ==Антропогендік ландшафтыларды жетілдіру жолдары== Қазақтан аумағында антропгендік ландшафтарды жетілдіур жұмыстары: топырақ құнарлылығын қалпына келтіру, мелиорация, ландшафтылық дизайн жүргізілуде. Пайдалы қазбаларды ашық әдіспен өндіру салдарынан толығымен немесе белгілі бір бөлігі бүлінуге жақын аумақтардың ауданын көбейтті. Ондаған және жүздеген мың гектар құнарлы жерлер осының нәтижесінде ауылшаруашылық қолданыстан шығып қалады. Осы аудандарда қолайлы жағдай жасау жұмыстары (лат.re-қайта, cultivo-өңдеу) деп аталады. Рекульвитация бүлінген жерлердің құнарлылығын қайта қалпына келтіріп, оны шаруашылық салаларына пайдалануға беру және қоршаған ортаны жақсарту үшін жүргізілетін кешенді жұмыс. жұмыстарды, табиғи, мсәдени, тағы да басқа қоғамның талаптарын ескеріп, ландшафтың барлық элементтерін қалпына келуін қарастыратын жалпы аумақтық жоспарлау аясында жүргізілу керек. Рекульвитация жұмысының табыстылығы белгілі бір дәрежеде қарашірік қабатының жатуына, грунтты ұңғылау барысындағы тау-кен өндіру ісінің дұрыс жүргізілуіне байланысты. төрт бағыты болады: ауылшаруашылық қолданысы; орман тұрғын үй құрылысы. жер шаруашылығы үшін, рекреациялық үйінділерін, карьерлердің жағалық шегін, санитарлық, эрозияға қарсы эстетикалық зоналар үшін пайдаланылады. (лат. melioration жақсарту, melior ең жақсысы) Жерді жақсартуға бағытталған техникалық және шаруашылық шаралар жиынтығы. Топырақты сумен, ауамен, қоректік заттармен қамтамасыз ету тәртібін жақсартуға, оны жел, су эрозиясы сияқты қатерлі құбылыстардан қорғауға мүмкіндік береді. Аумақтың су режимін жақсартуға бағытталған жұмыстар: биологиялық мелиорация; агромелиорация: құм, жыраларды көгалдандыру; егістікті қорғайтын орман жолақтарын құру және жерді үнемсіз жырту нәтижесінде эрозияға ұшыраған, шайылып кеткен топырақты шалғындандыру. '''Ландшафтылық дизайн''' (ағылш. design жобалау, құрастыру) реконструкция және мелиорация кезеңдерінен кейінгі қорытынды кезең, яғни шаруашылық әрекеттен өзгертілген аумақты жақсарту ландшафтылық дизайн деп аталады. Дизайнерлер жер бедерінің теріс пішіндерін суқоймалары үшін, ал оң пішіндерді түрлі құрылыстар үшін өзгертіп, көгалдандыруға ыңғайлайды. Ландшафтылық өнерді дамыту аумағы геопластика деп аталады. Жасанды жер нысандарын құруда келесідей міндеттер шешіледі: 1.Эстетикалық қажетсіз нысандарды жабатын шолу алаңдары үшін төбелерді, скульптуралық жер бедерін, кіші скульптуралық пішіндерді құру. 2.Функционалдық демалыс аймағын, спорт алаңдарын, басқа да шаралар өткізу алаңдарын ұйымдастыру. 3. Техникалық желден қорғайтын дөң, дамбы және тұрғындардың жайлы демалысына қажет басқа да құрылымдар. Жер бедері ландшафтың ең тұрақты құрамдас бөлігі болып табылады. Ерекше орынды аумақтарға тау-кендерін өндіру, карьерлер, қоқыс үйінділері, ашылған жыныстар, террикондар және т.б. парктер жатады. Бұзылған аумақтарды көгалдандыру барысында бұрынғы өнідірістік қолданыстың сипаты ескеріледі. Бұзылған аумақтарды игеруде ерекше қиындық тудыратын жерлер террикондар, шірімейтін қалдыққа толы қоқыс төгу орындары, химиялық өндірістен шыққан аумақтар. Антропогендік ландшафтың әртүрлілігін агромәдени және мәдени ландшафтардан көруге болады. Жасанды ландшафтылардың мұндай түрлері уақытқа шыдам бермейді. Олар адамның санитарлық жетілдіру жұмыстарынсыз өз бетінші "динамикалық теңдікті" сақтап тұра алмайды, яғни өзін-өзі реттеу мүмкіндігінен айырылады == Дереккөздер == Санат:Табиғат 
'''IC 1521''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170418. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1521 нысанына арналған жарияланымдар IC 1521 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1522''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73139, MCG 0-1-12, ZWG 382.11. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1522 нысанына арналған жарияланымдар IC 1522 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1523''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3091908, IC 5368, NPM1G +06.0624, Omega Psc (4.0) 2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1523 нысанына арналған жарияланымдар IC 1523 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1524''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73143, IC 1490, MCG -1-1-12, IRAS23566-0424. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1524 нысанына арналған жарияланымдар IC 1524 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1525''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73150, UGC 12883, MCG 8-1-16, ZWG 548.20, ZWG 549.11, IRAS23567+4636. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1525 нысанына арналған жарияланымдар IC 1525 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1526''' Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 117, ZWG 433.15, KUG 2358+110. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1526 нысанына арналған жарияланымдар IC 1526 Санат:Пегас (шоқжұлдыз) 
'''IC 1527''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 164, MCG 1-1-12, ZWG 408.12, NPM1G +03.0632. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1527 нысанына арналған жарияланымдар IC 1527 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1528''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 312, MCG -1-1-28, IRAS00025-0722. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1528 нысанына арналған жарияланымдар IC 1528 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1529''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 364, MCG -2-1-19, NPM1G -11.0002. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1529 нысанына арналған жарияланымдар IC 1529 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1531''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 684, ESO 349-35, MCG -5-1-38. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1531 нысанына арналған жарияланымдар IC 1531 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Аңдасай қорықшасы ''' зоологиялық қорықша. Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының солтүстік бөлігі мен Бетпақдаланың оңтүстігінде орналасқан. Мойынқұм, Бетпақдала шөлдеріндегі, Шу-Іле тауларындағы ''арқар, құлан, таутеке, елік, жабайы шошқа, ақ бөкен, қарақұйрық, дуадақ, безгелдек, қырғауыл,'' т.б. пайдалы аңдар мен құстарды және ойпаң дала көлдеріндегі балықтарды қорғау, көбейту мақсаттарымен 1966 жылы құрылған. Аумағы млн. га. Жер бедері ақ сексеуіл өскен тоғайлы төбешік пен құмды қырқалар, беті тегіс аумақты тақырлар болғандықтан жануарлар үшін өте қолайлы келеді. Қорықшада балық пен бауырымен 10-нан, құстардың 200-ден, 40-тан астам түрлері (''кірпі, қоян, сарышұнақ, борсық, қасқыр, қарсақ, түлкі, елік'' т.б.) тіршілік етеді. Аңдасай қорықшасы Оңтүстік Қазақстандағы ақ бөкендердің қыстап шығатын қонысы болып есептеледі. Ондағы бірқатар аң-құстар (''қарақұйрық, шұбар күзен, қалбағай, жалман, арқар, аққу'', т.б.) мен өсімдіктер (Альберт қызғалдағы, Бетпақдала сылдыршөбі) Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Қорықша аумағында аң-құстарды аулауға тыйым салынған. == Сыртқы сілтемелер == Тұяқты жабайы жануарлардың сирек кездесетiн және жойылып бара жатқан түрлері мен киiктерді сақтаудың және қалпына келтiрудiң 2005 2007 жылдарға арналған бағдарламасын бекiту туралы Аңшылық ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Мойынқұм ауданы географиясы Санат:1966 жылы құрылғандар 
'''IC 1532''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 695, ESO 78-17. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1532 нысанына арналған жарияланымдар IC 1532 Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''IC 1533''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG -1-1-44 ?. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1533 нысанына арналған жарияланымдар IC 1533 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1534''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 910, UGC 125, MCG 8-1-28, ZWG 549.25, 5ZW 6, NPM1G +47.0006. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1534 нысанына арналған жарияланымдар IC 1534 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1535''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 922, UGC 131, MCG 8-1-30, ZWG 549.26. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1535 нысанына арналған жарияланымдар IC 1535 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1536''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 949, MCG 8-1-32, MK 939, ZWG 549.28, NPM1G +47.0007. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1536 нысанына арналған жарияланымдар IC 1536 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1537''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1050, ESO 294-1, Part of 55. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1537 нысанына арналған жарияланымдар IC 1537 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1538''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1538 нысанына арналған жарияланымдар IC 1538 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1540''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1276, UGC 186, MCG 4-1-50, ZWG 478.54. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1540 нысанына арналған жарияланымдар IC 1540 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1541''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1287, ZWG 478.55, NPM1G +21.0009. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1541 нысанына арналған жарияланымдар IC 1541 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1542''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1328, MCG 4-2-1, ZWG 479.1. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1542 нысанына арналған жарияланымдар IC 1542 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Вальтер Тиль''' (2 наурыз 1910, Бреслау 17 тамыз 1943) Фау-2 зымыранының зымыран қозғалтқышының негізгі бөлігін дамытқан неміс инженері. == Өмірбаяны == Бреслау қаласында туып-өскен. Ол сондағы техникалық университетті материалдар технологиясы мамандығы бойынша бітіріп, кейін зымырандарда тез тұтанатын отындарды қолдану бойынша зерттеулер жүргізе бастады. 1936 жылы Вернер фон Браунның Пенемюнде қаласындағы зерттеу тобына қосылды. Оның жанармайды зымыран қозғалтқышына жіберу үшін турбосораптарды қолдануды ұсынуы үлкен табыс болып, Фау-2 сияқты зымыранды жасап шығару соның арқасында мүмкін болды. Оған дейін зымыран жанармай резервуарларда жоғары қысыммен сақталатын да, оның қақпағы ашылғанда қозғалтқышқа сол қысымның күшімен берілетін. Ал Тильдің ұсынысының арқасында қуаты он есе артты. Клаус Ридельмен бірге Тиль жану камерасының және соплоның құрылымын жақсартуға еңбек сіңірді. Тиль Вассерфалль әуеге қарсы зымыранының қозғалтқышын дамытуға да үлес қосты. 1943 жылғы тамыздың 16-сынан 17-сіне қараған түні Британия әскери әуе күштері Пенемюндеге жасаған бомбылау шабуылының кезінде Вальтер Тиль өзінің отбасымен бірге қаза тапты. (''«Гидра» операциясы''). == Есте қалдыру == Айдағы Тиль кратері оның атымен аталған. == Дереккөздер == Санат:2 наурызда туғандар Санат:1910 жылы туғандар Санат:Бреслауда туғандар Санат:17 тамызда қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:XX ғасыр өнертапқыштары Санат:Германия өнертапқыштары тұлғалары Санат:Германия конструкторлары 
'''Аңқал ''' (Clіnopodіum) еріндігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Іле, Күнгей Алатауларының беткейлеріндегі жапырақты ормандарында, өзен бойларында өсетін түрі тегісжиек А. (С. іntegerrіmum) бар. Биікт. 30 40 см. Сабақтары түкті, төрт қырлы. Жапырақтары ұзынша, сыртын түк басқан. Гүлшоғыры көп гүлді, қалың. Гүлжапырағы көп, тостағаншасы түкті, кейде тықыр. Мамыр шілде айларында гүлдеп, маусым тамызда жемістенеді. == Сыртқы сілтемелер == Тұяқты жабайы жануарлардың сирек кездесетiн және жойылып бара жатқан түрлері мен киiктерді сақтаудың және қалпына келтiрудiң 2005 2007 жылдарға арналған бағдарламасын бекiту туралы Аңшылық ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология 
'''IC 1543''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1333, UGC 198, MCG 4-2-2, ZWG 479.2, IRAS00183+2135. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1543 нысанына арналған жарияланымдар IC 1543 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1544''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1362, UGC 204, MCG 4-2-6, ZWG 479.7. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1544 нысанына арналған жарияланымдар IC 1544 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1545''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1661236, NPM1G +21.0015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1545 нысанына арналған жарияланымдар IC 1545 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1547''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1547 нысанына арналған жарияланымдар IC 1547 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1548''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1407, ZWG 479.14, NPM1G +21.0016. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1548 нысанына арналған жарияланымдар IC 1548 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1549''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1464, UGC 218, MCG 1-2-5, ZWG 409.8, NPM1G +06.0015. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1549 нысанына арналған жарияланымдар IC 1549 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1550''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1533, MCG 6-2-2, ZWG 519.8. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1550 нысанына арналған жарияланымдар IC 1550 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1551''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1700, UGC 268, MCG 1-2-13, ZWG 409.16, KARA 22, IRAS00250+0836. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1551 нысанына арналған жарияланымдар IC 1551 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1552''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1817, UGC 297, MCG 3-2-15, ZWG 457.18, KARA 23, IRAS00271+2111. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1552 нысанына арналған жарияланымдар IC 1552 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1553''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1977, ESO 473-26, MCG -4-2-17, IRAS00301-2553. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1553 нысанына арналған жарияланымдар IC 1553 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''Аңқаты ''' Есенаңқаты өзенінің саласы. == Географиялық орны == Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 29 км. ==Бастауы == Бастауын Бөрлі ауданындағы Қарақұдық ауылының батысынан алып, Күтіраңқаты өзеніне сол жағынан құяды. == Гидрологиясы == Жоғары арнасы жарлы, ортаңғы және төменгі ағысында аңғары кеңейіп жайыла ағады. Қарашада суы қатып, сәуірдің ортасында мұзы ериді. Суы тұщы. Аңғары жайылым ретінде пайдаланылады. == Дереккөздер == Санат:Сырым ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері 
'''IC 1554''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1554 нысанына арналған жарияланымдар IC 1554 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1555''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2071, ESO 410-21, MCG -5-2-19, AM 0032-301. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1555 нысанына арналған жарияланымдар IC 1555 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1556''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1556 нысанына арналған жарияланымдар IC 1556 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1557''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2130, MCG -1-2-37, NPM1G -03.0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1557 нысанына арналған жарияланымдар IC 1557 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1558''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2142, ESO 474-2, MCG -4-2-24, UGCA 8, DDO 225. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1558 нысанына арналған жарияланымдар IC 1558 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1559''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2201, MCG 4-2-34, MK 341, ZWG 479.44, ARP 282, KCPG 13A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1559 нысанына арналған жарияланымдар IC 1559 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1560''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1560 нысанына арналған жарияланымдар IC 1560 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1561''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2305, ESO 474-8, MCG -4-2-29, AM 0036-243. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1561 нысанына арналған жарияланымдар IC 1561 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1562''' Кит шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2308, ESO 474-9, MCG -4-2-30, AM 0036-243, IRAS00360-2432. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1562 нысанына арналған жарияланымдар IC 1562 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1564''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2342, UGC 399, MCG 1-2-44, ZWG 409.53. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1564 нысанына арналған жарияланымдар IC 1564 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Аң өсіру ''' құнды терісі, шипалы мүйізі үшін аңды көбейту; мал шарушылығының бір саласы. Құнды аң терісін дайындап, өткізуде республикамыз бұрынғы Одақ көлемінде 2-орынды иемденген. Аң өсірудің үш түрі бар: 1) торда өсіру. Мұнда әр аң жеке не үйірімен торда ұсталады; 2) еркіне жіберіп өсіру. Мұнда аң еркімен жүреді, бірақ телім қоршаулы болады; 3) азды-көпті еркімен жіберіп өсіру. Мұнда аңның ересегі торда ұсталады да, күшігі қоршалған телімге жіберіліп, үнемі қосымша жем беріледі. Еркіне жіберіп өсірілген аңның терісі сапалы болады. Аңды дұрыс қоректендірудің айрықша маңызы бар. Азықта т.б. витаминдер (құрғақ ірімшік, балық қалдықтары, итбалық еті, т.б.) мол болуға тиіс. Аң шаруашылықтары мен қожалықтарында жыл маусымына қарай әр түрлі жұмыстар жүргізіледі: аңды шағылыстыру, буаз кезінде күту, күшігін өсіру, бонитировкалау, сою, т.б. Терісі құнды қара және көк түлкі, полярлық ақ түлкі, қара күзен, бұлғын, қама, т.б. көбінесе көктемде немесе жазғытұрым күшіктейді. Қазақстанда марал, теңбіл бұғы, қара түлкі өсіретін шаруашылықтар да бар. == Сыртқы сілтемелер == Аң өсіру және аң шаруашылығы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы ==Дереккөздер== Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Зоология 
'''IC 1565''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2372, IC 1567, UGC 410, MCG 1-2-47, ZWG 409.57, DRCG 2-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1565 нысанына арналған жарияланымдар IC 1565 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1566''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73393, DRCG 2-36, NPM1G +06.0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1566 нысанына арналған жарияланымдар IC 1566 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1568''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2404, MCG 1-2-52, ZWG 409.61, NPM1G +06.0034, DRCG 2-44. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1568 нысанына арналған жарияланымдар IC 1568 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1569''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2430, MCG 1-2-53, DRCG 2-24. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1569 нысанына арналған жарияланымдар IC 1569 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1570''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S/P (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73426, DRCG 2-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1570 нысанына арналған жарияланымдар IC 1570 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1571''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2440, UGC 432, MCG 0-2-121, ZWG 383.66. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1571 нысанына арналған жарияланымдар IC 1571 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1572''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1572 нысанына арналған жарияланымдар IC 1572 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1573''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2521, ESO 474-13, MCG -4-2-36, FGCE 73. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1573 нысанына арналған жарияланымдар IC 1573 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1574''' Кит шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2578, ESO 474-18, MCG -4-2-43, UGCA 9, DDO 226, AM 0040-223. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1574 нысанына арналған жарияланымдар IC 1574 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1575A''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2602, MCG -1-3-2, VV 642, ARP 231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1575A нысанына арналған жарияланымдар IC 1575,1 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
немесе (, «жануар» және «форма» «аң тәрізді») немесе () 320 млн жыл бұрын тіршілік еткен, қазбадан табылған жануарлардың таксономиялық тобы, ерте заманның аңтәрізді бауырымен жорғалаушылары. Бұларға пелткозаврлар, дромозаврлар, дейноцефальдар, аномодонттар және аң тістілер жатады. Синапсидтер тас көмір дәуірінің аяқ кезінде пайда болып, триас дәуірінде өліп біткен. Бұл жануарлардың арасында тышқандай ұсақ, керіатей ірі түрлері болған. Синапсидтердің көбісі жыртқыштар, бірақ өсімдік және бұнақденелермен көректілері де болған. Эволюциялық даму нәтижесінде оларда сүт көректілерге тән екі желке төмпешігі т.б. белгілер болған. Аңтәрізділердің сүйектері алғаш рет Батыс Оралда пермь кезеңінің мыс құмдарының арасынан табылған. Олардың сүйек қалдықтары Азия, Еуропа, Солтүстік Америка, Африка құрлықтарының тас көмір дәуірінен бастап, юраның ортасына дейінгі геологикалық тұнба қабаттарында кездескен. Аңтәрізділер бұл дәуірде бастап, жоғары сатыдағы териодонттарға дейін дамыған. Көпшілігі жыртқыш (горгонопсий тұқымдастары) болған. Пеликозаврлар сияқты түрлері өсімдіктермен, ал кейбір түрлері ұлулармен, жәндіктермен қоректенген. Бұл жануарлардың арасында қазіргі кемірушілердей ұсақ, ірі түрлері де болған. Негізінен құрлықта, кейбір түрі дейноцефалдар, листрозаврлар) тұщы көлдердің бойында, батпақты жерлерде тіршілік еткен. Дицинодонт сияқты түрлерінің саусақтары жер қазуға бейім келген. Аңтәрізділердің 60-қа жуық тұқымдасы, мыңнан аса түрлері болған. Бұлардың синопсидтер деп аталатын түрі арғы тегі болып саналады. Сурет:Skull synapsida 1.png|Бас сүйегінің құрылысы. жыртқыш болған. Сурет:Moschops Оңтүстік Африкадан табылған. Сурет:Lystr ең кең тараған синапсид. триаста ең ірі жыртқыш болған. мезозойдағы ең ірі аң. == Классификациясы == Топтың құрамына екі жасақ кіреді: Pelycosauria Therapsida Терапсидтер ::* Biarmosuchia ::* Dinocephalia ::* Anomodontia ::* Theriodontia == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Synapsida Pelycosauria Transitional Vertebrate Fossils Synapsidomorpha in Wikispecies directory Санат:Құрып біткен жануарлар 
'''IC 1575B''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (пекулярлық галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2601, MCG -1-3-3, VV 642, ARP 231. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1575B нысанына арналған жарияланымдар IC 1575,2 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1576''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2630, ESO 474-20, MCG -4-2-45. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1576 нысанына арналған жарияланымдар IC 1576 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1578''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2637, ESO 474-21, MCG -4-3-1, IRAS00419-2521. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1578 нысанына арналған жарияланымдар IC 1578 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1579''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2667, ESO 474-22, MCG -5-3-2. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1579 нысанына арналған жарияланымдар IC 1579 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1580''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1580 нысанына арналған жарияланымдар IC 1580 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1581''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2676, ESO 474-23. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1581 нысанына арналған жарияланымдар IC 1581 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1582''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2701, ESO 474-24, MCG -4-3-3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1582 нысанына арналған жарияланымдар IC 1582 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1583''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2760, MCG 4-3-1, ZWG 480.4, ARAK 13, NPM1G +22.0033. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1583 нысанына арналған жарияланымдар IC 1583 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1584''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2766, UGC 489, MCG 5-3-4, ZWG 501.14, NPM1G +27.0032. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1584 нысанына арналған жарияланымдар IC 1584 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1585''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2764, MCG 4-3-2, ZWG 480.5, NPM1G +22.0034. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1585 нысанына арналған жарияланымдар IC 1585 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''Аңырақай ''' Жамбыл облысы Шу ауданы жеріндегі тау сілемі. Шу-Іле тауларының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи жер аты. Абсолюттік биіктігі 1295 м. Ұзындығы 75 км, ені км. == Геологиялық құрылымы == Архей гнейстері мен кристалды тақтатастардан түзілген. == Жер бедері == Беткейлерінің оңтүстік-батысы жазық, құлама жар, қорым тасты, шыңды келеді. == Өсімдігі == Қиыршықтас араласқан қоңыр топырағында жусан, бетеге, селеу, қараған, тобылғы, ал тау аңғарларында бұта аралас қау өседі. == Дереккөздер == == Сыртқы сілтемелер == Қазақ халқының жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күресі Санат:Шу ауданы таулары 
'''IC 1586''' Андромеда шоқжұлдызында орналасқан (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2813, MK 347, ZWG 480.6, 3ZW 12, IRAS00452+2205. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1586 нысанына арналған жарияланымдар IC 1586 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз) 
'''IC 1587''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2852, ESO 474-31, MCG -4-3-15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1587 нысанына арналған жарияланымдар IC 1587 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1588''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2965, ESO 474-33. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1588 нысанына арналған жарияланымдар IC 1588 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1589''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 351-**13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1589 нысанына арналған жарияланымдар IC 1589 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1590''' Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in 281. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1590 нысанына арналған жарияланымдар IC 1590 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз) 
'''IC 1592''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3139, UGC 543, ZWG 410.15. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1592 нысанына арналған жарияланымдар IC 1592 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1593''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1593 нысанына арналған жарияланымдар IC 1593 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1594''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3161, ESO 195-12, AM 0051-475. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1594 нысанына арналған жарияланымдар IC 1594 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1595''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3162, ESO 243-8, FGCE 102. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1595 нысанына арналған жарияланымдар IC 1595 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1596''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3219, UGC 550, MCG 3-3-7, ZWG 458.9, KARA 39. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1596 нысанына арналған жарияланымдар IC 1596 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''Апан шынытас кен орны''' Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы жерінде орналасқан. == Жатыс сипаты == Әйнек өндіруге арналған құм құрамындағы темір қышқылының мөлшері 0,78%-ды құрайды. А+В+С, категориялы шикізат қорының мөлшері 18,6 млн. т. Кен орны ірі саналады. Әйнек өндіру үшін шикізатты байытудың флотациялық және сепарациялық тәсілдері қажет. == Дереккөздер == Санат:Қостанай облысы кен орындары 
'''IC 1597''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3144, ESO 112-10. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1597 нысанына арналған жарияланымдар IC 1597 Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''IC 1598''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3217, UGC 553, MCG 1-3-7, MK 962, ZWG 410.16, NPM1G +05.0035. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1598 нысанына арналған жарияланымдар IC 1598 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1599''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3210, ESO 474-42, MCG -4-3-30. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1599 нысанына арналған жарияланымдар IC 1599 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1600''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3253, ESO 474-43, MCG -4-3-31. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1600 нысанына арналған жарияланымдар IC 1600 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1601''' Кит шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3287, ESO 474-44, MCG -4-3-32, AM 0053-242, IRAS00531-2425. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1601 нысанына арналған жарияланымдар IC 1601 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1602''' Кит шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3306, MCG -2-3-47, NPM1G -10.0031. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1602 нысанына арналған жарияланымдар IC 1602 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1603''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3401, ESO 243-14. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1603 нысанына арналған жарияланымдар IC 1603 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1604''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1604 нысанына арналған жарияланымдар IC 1604 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1605''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3436, ESO 195-19, FAIR 671, AM 0055-491, IRAS00553-4910. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1605 нысанына арналған жарияланымдар IC 1605 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1606''' Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1606 нысанына арналған жарияланымдар IC 1606 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
''' (Apіcomplexa) ''бір клеткалы типі''. класы (перксеялар, споровиктер), 4800-ге жуық түрі бар. Қазіргі жүйеленім бойынша олардың әрқайсысының спораларының құрылысы, көбеюі және тіршілік әрекеттері бір-бірінен айтарлықтай айырмашылығы болғандықтан Апикомплексалар жеке тип ретінде қарастырылады. паразитті тіршілік етуіне байланысты олардың қозғалыс органоиды болмайды. Гаметалық даму кезеңінде ғана талшықтары болады. тіршілік әрекетінде жыныссыз (агамогония) және жынысты (гамогония) жолмен көбею алмасып отырады. Олардың тіршілік әрекеттері мынадай кезеңдерден тұрады:А-дың ішінде адам мен жануарлар үшін қауіпті түрлер бар. Олар споралық даму кезеңі арқылы сыртқы ортаға шығып бір иесінен екінші иесіне таралады. == Дереккөздер == Санат:Биология 
'''IC 1607''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3512, UGC 611, MCG 0-3-47, ZWG 384.51. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1607 нысанына арналған жарияланымдар IC 1607 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1608''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3549, ESO 351-27, MCG -6-3-13. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1608 нысанына арналған жарияланымдар IC 1608 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
'''IC 1609''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3567, ESO 295-26, MCG -7-3-4. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1609 нысанына арналған жарияланымдар IC 1609 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1610''' Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3681, MCG -3-3-20. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1610 нысанына арналған жарияланымдар IC 1610 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1611''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (розпилене скупчення) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC27, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1611 нысанына арналған жарияланымдар IC 1611 Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''IC 1612''' Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (розпилене скупчення) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC28, in SMC. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1612 нысанына арналған жарияланымдар IC 1612 Санат:Tucana (шоқжұлдыз) 
'''IC 1613''' Кит шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3844, UGC 668, MCG 0-3-70, DDO 8, ZWG 384.68, IRAS01025+0153. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1613 нысанына арналған жарияланымдар IC 1613 Санат:Кит (шоқжұлдыз) 
'''IC 1614''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2025913, NPM1G +32.0038. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1614 нысанына арналған жарияланымдар IC 1614 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1615''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3812, ESO 195-27, IRAS01019-5124. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1615 нысанына арналған жарияланымдар IC 1615 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1616''' Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3846, ESO 412-4, MCG -5-3-22, AM 0102-274, IRAS01025-2741. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1616 нысанына арналған жарияланымдар IC 1616 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз) 
''' хордалылар типі, қабықтылар тип тармағына жататын класс. 60-қа жуық (кейбір мәліметтерде 100-дей) түрі белгілі. Дүние жүзіндегі барлық мұхиттар мен теңіздерде кездеседі. Денесінің ұзындығы бірнеше мм-ден ең ірілері см-ге жетеді. Олардың сыртқы түрі мен құрылысы асцидиялардың дернәсіліне ұқсас. Денесі тұлға және құйрық бөлімдерінен тұрады. Құйрық бөлімі ұзынша әрі екі бүйірінен қысыңқы. Онда хорда, жүйке бағанасы және көлденең жолақты бұлшық еттер айқын байқалады. Денесінің сыртын мөлдір әрі қоймалжың туника қабығы қаптап тұрады. Қысқа түтік пішінді бір жұп желбезек тесігі тікелей сыртқа ашылады. Ауыз тесігі көлемді жұтқыншақпен байланысады. Жұтқыншағының құрсақ тұсында айқын көрінетін сайшасы (эндостиль) болады. Жұтқыншақ қысқа өңешпен, ол едәуір көлемді қарынға жалғасады. Қысқа ішегі құрсақ жағында аналь тесігі түрінде сыртқа ашылады. Қарынның астыңғы жағында түтік пішінді кішкене жүрегі орналасқан. жұтқыншақ маңы мен клоака болмайды. Құйрығында орналасқан хорда ұзынша іші қуысты түтік пішінді, оның іші клеткалық емес затпен толы болады. Хорданың сыртын дәнекер ұлпалы қабық қаптап тұрады. қос жынысты. Олар өзін-өзі ұрықтандырады. Ұрық жетілген соң ересектері тіршілігін жояды. жыныссыз жолмен көбею және дернәсілдік даму кезеңі болмайды. көбіне судың беткі қабаттарында таралған. Балықтардың негізгі қорегі болып саналады. ==Дереккөздер== 
'''IC 1617''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3818, ESO 195-28, AM 0102-511, IRAS01020-5117. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1617 нысанына арналған жарияланымдар IC 1617 Санат:Феникс (шоқжұлдыз) 
'''IC 1618''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3899, UGC 671, ZWG 501.78, NPM1G +32.0041. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1618 нысанына арналған жарияланымдар IC 1618 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1619''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3975, MCG 5-3-54, ZWG 501.83, ARAK 25. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1619 нысанына арналған жарияланымдар IC 1619 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1620''' Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3960, UGC 681, MCG 2-3-34, ZWG 435.42, KCPG 22B, IRAS01045+1341. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер IC 1620 нысанына арналған жарияланымдар IC 1620 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз) 
'''IC 1621''' Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3915, ESO 243-28, DRCG 41-41, Beta Phe (3.8) 3. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер SIMBAD базасындағы мәліметтер VizieR базасындағы мәліметтер NASA/IPAC Extragalactic Database базасын